2008 krizi etkisinde kapitalizmin kurumsal ve yapısal değişimi: Müdahale sınırları genişletilmiş iktisat politikaları ve para yaratma dinamiği
Institutional and structural change of capitalism under the effect of the 2008 crisis: Economic policies with expanded intervention limits and money creation dynamics
Yazar: BEDİA TEKİN
Danışman: PROF. DR. HALİL TUNALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal kriz = Financial crisis ; Kapitalizm = Capitalism ; Kurumsal değişim = Corporate change ; Merkez Bankası = Central Bank ; Para politikaları = Monetary policies ; Paradigma = Paradigm ; Yapısal değişme = Structural change

Özet:
1929 krizi gibi 2008 finansal krizi ile de benzer bir iktisadi kırılmanın para politikası ve merkez bankacılığı üzerinde köklü bir değişimi tetikleyip tetiklemediği krizin ilk belirtilerinin gözlenmesinden bu yana süre gelen tartışmalar arasında yer almaktadır. İlgili değişim konusu artan devlet müdahaleleri ve sermaye-kriz etkileşiminde kapitalizmin kurumsal unsurları ile doğrudan ilişkilendirilebilmektedir.  Bu bağlamda tezde tümevarımcı, nitel gözlem yöntemiyle kavramlar arası bağlantılar 2008 öncesi merkez bankacılığı temelinde Thomas Kuhn'un paradigma değişimi yaklaşımı dikkate alınarak açıklanmaktadır. 

Tezde aranan paradigma değişiminin somutlaştırıldığı alan olan merkez bankalarının para yaratma fonksiyonu temelinde, 2008 krizinde hükümetlerin genişleyen müdahaleleri merkez bankalarının âdemi merkeziyetçi yönetişim tercihleriyle ilişkilendirilmektedir. Böylelikle merkez bankalarının ilgili alanlardaki politika yapıcılığı fonksiyonunda kriz öncesine göre belirgin bir kurumsal kırılmanın varlığı ve bu kırılmanın da paradigmadaki değişimin karşılığı olma durumu incelenmiştir. İlgili müdahaleler kriz dönemlerinde merkez bankalarının âdemi merkeziyetçi yönetim unsurlarını gevşetmelerine sebep olsa da kısa zamanda bankalar eski çalışma prensiplerine dönmektedirler. Krizlerin bankalar üzerinde bıraktığı asıl kalıcı etki ise ulusal düzeydeki âdemi merkeziyetçilikleri ile ilgili değildir. Ekonomi güvenliği ve küresel finansal güvenlik ağları konularının artan öneminden dolayı krizlerin de etkisi ile merkez bankaları uluslararası merkezileşme eğilimlerini artırmaktadırlar. 

Paradigma değişiminin, tezdeki sınırlar dâhilinde, aranan koşullarının karşılanamıyor olduğu tespit edilerek, merkez bankacılığının müdahale sınırları genişletilmiş para yaratma fonksiyonundaki politika yaratma becerisinde paradigmal bir değişim sürecine maruz kalmadığı görülmüştür. Tezde merkez bankacılığının hâkim paradigmaları ekseninde, 2008 sonrasında gelişmiş köklü bir değişimin varlığına dair henüz somut bir saptama yapılabilecek argümanların mevcut olmadığı sonucuna varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Paradigma değişimi, 2008 krizi, âdemi merkeziyetçi yönetişim, merkez bankacılığında paradigma değişimi

Abstract:
Since the first signs of the crisis were observed, an ongoing debate on whether an economic breakdown triggered a radical change in monetary policy and central banking with the 2008 financial crisis similar to the Great Depression of 1929. The relevant issue can be directly correlated with the expanding limits of state interventions and the institutional elements of capitalism through capital-crisis interaction. Concordantly, the links between the concepts are explained based on pre-2008 central banking applications with an inductive and qualitative observation methods taking into account Thomas Kuhn's paradigm change approach.
 
In this thesis, the money creation function of a central bank is determined as the area where the possible paradigm shift occurs. Based on this function, the expanding interventions of various governments throughout the 2008 crisis are correlated with the decentralized governance choices of said central banks. Thus, the existence of a distinct institutional breakdown in the policy making function of central banks in related fields compared to the pre-crisis situation and its response to the change in the paradigm were analyzed. Even though related interventions caused central banks to loosen their decentralized management elements during crisis periods, the banks revert to their previous conventional working principles after a while. The principle long-term impact of crises on banks is not related to decentralization at the national level. Central banks increase their tendency towards international centralization due to the increasing importance of economic security, global financial safety nets and the effects of financial crises.

It was determined that the paradigm shift, within the limits of this thesis, could not meet the required conditions, and it was observed that central banking was not subjected to a paradigm shift process in the policy-making ability of a money-making function with expanded intervention boundaries. This thesis concludes that no concrete argument has yet been obtained regarding the existence of a radical change developed after 2008 in the axis of the dominant paradigms of central banking.

Keywords: Paradigm shift, 2008 crisis, decentralized governance, paradigm shift for central banking system