Afganistan uyruklu Özbek kadınların göç deneyimine toplumsal cinsiyet açısından bakmak: Ankara örneği
A gender perspective on the migration experience of Uzbek women from Afghanistan: The case of Ankara
Yazar: SÜMEYYE MİLLET
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ZAFER SAĞIROĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Ankara = Ankara ; Göçler = Migrations ; Kadınlar = Women ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Uluslararası göç = International migration ; Uyum = Adaptation ; Özbekler = Uzbeks

Özet:
Bu tez çalışmasında Türkiye'de bulunan Afganistan uyruklu Özbek kadınların göç öncesinde, göç sürecinde ve göç sonrasında farklılaşan deneyimlerine ulaşmak amaçlanmaktadır. Kadınların karşılaştıkları dışlanma ve içerilme süreçlerinin hangi bağlamda olduğu; sosyal, kültürel ve ekonomik uyum kavramları özelinde her bir süreç için ayrı olarak anlaşılmaya çalışılmıştır. Kadınların göç sürecinde ve sonrasında ataerkil pazarlıklarını anlayabilmek adına anlamacı ve yorumlayıcı yaklaşım benimsenerek nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Örneklem, çeşitliliğin olmasına dikkat edilerek kartopu tekniğiyle belirlenmiştir. Başkent Ankara'da yapılan bu araştırmaya Afganistan uyruklu Özbek 15 kadın katılmış ve hazırlanan yarı yapılandırılmış mülakat formu ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmeler deşifre edilerek sınıflandırılmış ve analiz edilmiştir.

Afganistan uyruklu Özbek kadınlar içerisinden geldikleri sosyal, kültürel ve ekonomik yapının farklılığı nedeniyle diğer göçlerden farklı yorumlanması gereken kitledir. Bu kadınların yaşadıkları değişim ve dönüşüm pratiklerini anlayabilmek uyumun göstergelerini anlayabilmek ve uygun politikalar üretebilmek adına önem arz etmektedir.

Bu tez çalışmasının amacı; sadece kadın mağduriyetini anlatmak ya da göç sonrası uyum konusunu negatif yönleri ile değerlendirmek değil, göçün kadınlaşması bağlamında Afganistan uyruklu Özbek kadınlarının dönüşümünü ele almaktır. Bu nedenle göç öncesinde erkeklerden farklılaşan yapının göç sürecinde ve sonrasında değişimi toplumsal cinsiyet kavramları çerçevesinde tartışılmıştır. Uyum göstergeleri temelinde yaşam şartları, bulundukları bölgelerin mekânsal analizi, kamu haklarına erişim, emek süreçleri, sosyokültürel etkileşimin kesişim noktaları gibi açılardan ele alınmıştır.

Araştırma bulgularında Afganistan uyruklu Özbek kadınların ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan ataerkil ile pazarlık içerisine girdikleri ve içerisinde bulundukları yapıyı değiştirip dönüştürdükleri ortaya çıkmıştır. Yaşanan bu dönüşüm ve farklılaşan pratiklerin ise uyum göstergelerine doğrudan etki ettiği yapılan çalışma ile tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Afganistan, Özbek Kadınlar, Göç ve Kadın, Toplumsal Cinsiyet, Uyum

Abstract:
This thesis study, it is aimed to reach the different experiences of Uzbek women of Afghan
nationality living in Turkey before, during and after migration. The context of the exclusion and
inclusion processes faced by women; In particular, the concepts of social, cultural and economic
cohesion have been tried to be understood separately for each process. In order to understand the
patriarchal bargains of women during and after the migration process, an understanding and
interpretive approach were adopted and a qualitative research method was used. The sample was
determined by the snowball technique, paying attention to diversity. 15 Uzbek women from
Afghanistan participated in this research conducted in the capital Ankara, and in-depth interviews
were conducted with the prepared semi-structured interview form. The interviews were deciphered,
classified and analyzed.

Uzbek women of Afghanistan nationality are the group that should be interpreted differently
from other migrations due to the difference in the social, cultural and economic structure they come
from. Understanding the change and transformation practices experienced by these women is
important in order to understand the indicators of adaptation and to produce appropriate policies.

The aim of this thesis study is not to tell about female victimization or to evaluate the issue of
adaptation after migration with negative aspects, but to consider the transformation of Uzbek women
of Afghan nationality in the context of feminization of migration. For this reason, the change of the structure that differentiated from men before migration in the migration process and after has been discussed within the framework of gender concepts. On the basis of adaptation indicators, living conditions, spatial analysis of the regions in which they are located, access to public rights, labor processes and intersections of sociocultural interaction were considered in such aspects.

In the research findings, it was revealed that Uzbek women of Afghanistan nationality entered
into bargaining with the patriarchy in economic, social and cultural terms and changed and
transformed the structure they were in. It has been determined by the study that this transformation
and differentiating practices directly affect the compliance indicators.

Keywords: Afghanistan, Uzbek Women, Migration and Women, Gender, Integration