Cezalandırmanın amacını açıklayan teoriler: 5237 sayılı TCK'nın temel ilkeleri ile ceza sorumluluğunun esasına ilişkin hükümlerinin incelenmesi
Theories explaining the purpose of punishment: examining the basic principles of the TPC no. 5237 and the provisions regarding the basis of criminal responsibility
Yazar: PİRALİ ÇAĞRI ŞENSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONER DEMİRTAŞ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza = Punishment ; Ceza yaptırımı = Criminal penalty ; Cezai sorumluluk = Criminal liability ; Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Kanunlar 5237 sayılı = Laws 5237 numbered ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code

Özet:
Cezalandırmanın Amacını Açıklayan Teoriler: 5237 Sayılı TCK'nın Temel İlkeleri ile Ceza 
Sorumluluğunun Esasına İlişkin Hükümlerinin Yaklaşımı" başlığını taşıyan çalışma iki bölümden 
oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümde cezalandırmanın amacını açıklayan teoriler ele alınmıştır. 
Yapılan incelemede görülmüştür ki insanlık tarihinin en kadim dönemlerinden beri cezalar sosyal 
yaşam içerisinde var olmuştur. İlkel ve medenî toplumlar cezalandırmaya çeşitli anlamlar vermiş ve 
böylelikle  ceza  hukuku  inkişaf  etmiştir.  Aydınlanmayla  birlikte  pek  çok  felsefî  düşünce 
cezalandırmanın gayesini ortaya koymaya çalışmıştır. Bu teorilerden ilki olan klasik okul anlayışı 
mutlak adalet teorisi ve sosyal savunma teorisi şeklinde iki alt başlık altında incelenmektedir. Mutlak 
adalet teorisi cezalandırmanın amacını kefaret ve adalet olarak görürken sosyal fayda teorisine göre 
cezalandırmanın amacı toplum faydasıdır ve bunu sağlarken ıslah ve caydırma fonksiyonu kullanılır. 
Bu iki düşünce karma okul çatısı altında birleşerek diyalektik üçüncü bir klasik okul yaklaşımı ortaya 
çıkmıştır. Klasik okulu eleştiren biyolojik yaklaşım özgür iradeyi reddederek özgür iradeye sahip 
olmayan insanın cezalandırılmasının anlamsız olduğunu, suçluların hasta cezanınsa tedavi olduğunu 
ileri sürmüştür. Her iki düşünce üçüncü yol okulu tarafından bir araya getirilerek diyalektik bir 
yaklaşım benimsenmiştir. Bununla birlikte biyolojik okulun toplum için bireyi feda ettiği eleştirisiyle 
ortaya  çıkan  yeni  sosyal  savunma  yaklaşımı  cezalandırmanın  amacını  suça  sürüklenen  bireyin 
yeniden topluma kazandırılması olduğunu iddia etmiştir. Tüm bu yapılan tartışmalar teknik hukuk 
metodu tarafından hukuk dışı tartışmalar olmakla itham edilmiş, hukukçuların cezalandırmaya bir 
amaç  araması  abes  bulunmuş,  hukukçunun  görevinin  hukuku  uygulamaktan  ibaret  olduğu  iddia 
edilmiştir. Tüm bu yaklaşımların yanında hümanist ceza hukuku, düşman ceza hukuku, eleştirel (sınıf 
eksenli) ceza hukuku ve onarıcı ceza hukuku gibi nispeten güçsüz kalmış yaklaşımlar da çalışma 
kapsamında  ele  alınmıştır.  Tüm  bu  incelemelerden  elde  ettiğimiz  netice  ve  kanaatlere 
değerlendirmeler ve kanaatimiz başlıklarıyla çalışmada yer verilmiştir. 
Çalışmanın  ikinci  bölümünde  Türk  Ceza  Hukuku  Genel  Hükümleri'nin  suç  genel  teorisi 
incelenmiştir. Bu bölümde öncelikle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hazırlanırken komisyonda ele 
alınan  yaklaşımlar incelenmiştir.  Daha  sonra Türk  Ceza  Hukuku  kapsamındaki  bazı  kanunlarda 
amaca ilişkin hükümler incelenmiş, Yargıtay'ın kararlarına değinilmiştir. Daha sonra Türk Ceza 
Kanunu'nun genel ilkeleriyle irade ve kusura ilişkin Türk Ceza Kanunu yaklaşımıyla suçun özel 
görünüş biçimleri ele alınmıştır. Bu noktada kanun koyucunun gerek gördükçe tüm teorilere yer 
verdiği, ancak ağırlıklı olarak klasik okul yaklaşımı benimsediği keşfedilmiştir. Çalışma neticesinde 
xi 
elde etmiş olduğumuz tüm bilgiler görüş ve önerilerimizle birlikte sonuçlar ve öneriler bölümünde 
ifade edilmiştir. 
  
 
Anahtar  Kelimeler:  Cezalandırmanın  Amacı,  Ceza  Hukuku  ve  Felsefesi,  Türk  Ceza  Kanunu, 
Hukuk Felsefesi, Suç Genel Teorisi

Abstract:
Our study titled "Theories Explaining the Purpose of Punishment: The Approach of the Basic 
Principles of the TPC No. 5237 and the Provisions Regarding the Basis of Criminal Responsibility " 
consists of two parts. In the first part of our study, theories explaining the purpose of punishment are 
discussed. It has been seen in the examination that punishments have existed in social life since the 
earliest  periods  of  human  history.  Primitive  and  civilized  societies  gave  various  meanings  to 
punishment  and  thus  the  Criminal  Law  developed.  With  the  Enlightenment,  many  philosophical 
ideas tried to reveal the purpose of punishment. Classical School understanding, which is the first 
examined of these theories, is under two sub-headings: Absolute Justice Theory and Social Defense 
Theory. While  Absolute Justice Theory sees the  purpose of punishment  as atonement and  justice, 
according to Social Utility Theory, the purpose of punishment is social benefit and while providing 
this,  the  function  of  correction  and  deterrence  is  used.  By  combining  these  two  ideas  under  the 
umbrella  of  the  Mixed  School,  a  dialectical  third  Classical  School  approach  has  emerged.  The 
Biological  approach,  which  criticized  the  Classical  School,  denied  free  will  and  claimed  that 
punishing  a  person  who  does  not  have  free  will is  meaningless.  According to them;  criminals  are 
sick, punishments are treatment. Both ideas were brought together by the Third Way School and a 
dialectical  approach  was  adopted.  All  these  debates  have  been  accused  of  being  unrelated  to  law 
arguments by the Technical Law Method. It has been deemed absurd for the jurist to seek a purpose 
for punishment, and it has been claimed that the duty of the jurist consists of applying the law. In 
addition to all these approaches, relatively weak approaches such as Humanist Criminal Law, Enemy 
Criminal Law, Critical (Class Based) Criminal Law and Restorative Criminal Law are also discussed 
within the scope of our study. The results and opinions we have obtained from all these examinations 
are included in our study under the titles of evaluations and our opinion. 
In the second part of our study, "the General Provisions of Turkish Criminal Cod"'s general 
theory has been examined. In this section, first of all, the approaches taken in the commission while 
preparing the Turkish Criminal Code numbered 5237 are examined. Later, the provisions related to 
the purpose in some laws within the scope of Turkish Criminal Law were examined and the decisions 
of  the  Turkish  Supreme  Court  were  mentioned.  Then,  with  the  general  principles  of  the  Turkish 
Criminal Code and the Turkish Criminal Code approach regarding will and fault, special appearance 
forms of the crime were discussed. At this point, it was discovered that the legislator included all the 
theories as needed, but mainly adopted the Classical School approach. All the information we have 
xiii 
obtained as a result of our study is expressed in the results and recommendations section, together 
with our opinions and suggestions. 
 
 
Keywords: Purpose of Punishment, Criminal Law and Philosophy, Turkish Penal Code, Philosophy 
of Law, General Theory of Crime