Glukoz düzeyleri ile oksidatif stres arasındaki ilişkinin oral glukoz tolerans testi sırasında iskemi modifiye albümindüzeyleri ile değerlendirilmesi
The evaluation of the relationship between glucose levels and oxidative stress through the assessment of ischemia-modified albumin levels during oral glucose tolerance test
Yazar: FUNDA ARSLAN GÖKKAYA
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÇETİNKAYA
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Hiperglisemi tüm dünyada en sık görülen hastalıklardan biri olan
Diyabetes mellitusun (DM) başlıca metabolik problemidir. İnsülin sekresyonundaki,
işlev ve duyarlılığındaki bir yetersizlikten kaynaklanan DM; kronik glukoz
yüksekliği ile karakterize, ciddi ve ömür boyu devam eden karmaşık bir hastalıktır.
Pankreas beta hücrelerinde hipergliseminin neden olduğu reaktif oksijen türlerinin
üretimi arttığında oksidatif stres hasarı daha hızlı gelişmektedir. Hipergliseminin
oksidatif stresi ortaya çıkarıcı etkisinin hızı, sürecin geri dönüşümünün sağlanması
ve komorbiditelerin önlenmesi ile ilgili stratejilerin belirlenmesinde önem
taşımaktadır. Çalışmamızda akut hiperglisemi modeli olan, oral glukoz tolerans testi
(OGTT) sırasında, akut hiperglisemik durumun oksidatif stres belirteçlerinden iskemi
modifiye albümin düzeyleri ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi ve olası hasar
süreçleriyle ilgili fizyopatolojik süreçlerin aydınlatılması ve diyabet hastalarının
izlemlerinin iyileştirilmesine yönelik veriler elde edilmesi amaçlanmıştır.
 Gereç ve Yöntem: Eylül 2022-Aralık 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri
Üniversitesi (SBÜ), Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve
Hastalıkları Eğitim ve Araştıma Hastanesi‟nde Çocuk Endokrinoloji Kliniği‟ne
başvuran OGTT endikasyonu konmuş, çalışmaya katılmayı kabul eden çocuk ve
adölesanlar dahil edildi. Olguların antropometrik verileri, glukoz, Hemoglobin A1c
(HbA1c), lipit profili, OGTT verileri, OGTT‟nin 0. ve 120. dakikalarındaki iskemi
modifiye albümin (İMA) değerlerine bakılması planlandı.
 Bulgular: Çalışmaya başvuru yakınmaları anormal kilo alma, ailesel diyabet
öyküsü, rastlantısal hiperglisemi olan, OGTT endikasyonu konulmuş ve çalışmaya
katılmayı kabul eden ortalama yaşları 14,4 2,6 olan, 15‟i kız, %76‟sı obez, %12‟si
fazla kilolu olan, %64‟ünde karaciğer yağlanması -%8‟inde hipertansiyon -%28‟inde
LDL ("Low density lipoprotein"; düşük dansiteli lipoprotein) yüksekliği -%32‟sinde
trigliserid yüksekliği -%48‟inde total kolesterol yüksekliği -%44‟ünde HDL (High
density lipoprotein"; yüksek dansiteli lipoprotein) düşüklüğü -%8‟inde bozulmuş
glukoz toleransı (BGT) bulunan, ortalama HbA1c değerleri %5,5±0,3 olan 25 olgu
ix
dahil oldu. OGTT sırasında basit şeker verilmesini takiben iki saatlik sürede glukoz
ve insülin düzeylerinin arttığını, oksidatif stres belirteci İMA düzeylerinin de anlamlı
düzeyde arttığını, oksidatif stresin akut kan şekeri değişikliklerinde hızlı düzeyde
etkilendiğini saptadık. Zeminde oksidatif stresi arttıran veya oksidatif stres açısından
risk faktörü olan hipertansiyon, karaciğer yağlanması, dislipidemi, insülin direnci
gibi bir risk faktörü varlığında akut kan şekeri değişimlerinde oksidatif stres belirteci
olan İMA düzeylerinin değişimlerine baktığımızda ise; İMA açısından total
kolesterol ve LDL düzeylerinin farklılığa neden olabildiğini, diğer durumların ise
İMA düzeylerini etkilemediğini tespit ettik.
Sonuç: Çalışmamızın akut hiperglisemide oksidatif stresin hemen geliştiği
yönünde sonuçları olması nedeniyle, özellikle diyabetik olgularda kan şekerlerinin
kısa süreli yüksekliklerinin bile oksidatif stresi arttırdığını, mikro ve makrovasküler
diyabet komplikasyonları açısından kan şekerlerinin hızlı düzeltilmesinin önemli
olabileceğini, bu açıdan ileri çalışmalara ve gözlemlere ihtiyaç olduğunu
öngörmekteyiz. Olgu sayımızın azlığı ve alt grup analizlerinde olgu sayılarının daha
da düşmesi ve ek bir oksidatif stres belirteci ile çalışma verilerimizi destekleyememiş
olmamız nedeniyle; çalışmamızın güvenilirliği düşük olsa da, çalışmamız akut kan
şekeri değişimlerinin oksidatif steres ile ilişkisini çocuk ve adölesan yaş grubunda
değerlendiren ilk çalışmadır. Çalışmamızın bu alandaki diğer çalışmalara ışık
tutacağı kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Hiperglisemi, diyabetes mellitus, iskemi modifiye
albümin, oksidatif stres

Abstract:
Objective: Hyperglycemia is the primary meabolic problem of Diabetes
mellitus, which is one of the most common diseases worldwide. Diabetes mellitus,
insufficient insülin production and/or decreased insülin sensitivity and function,
resulting in chronic hyperglycemia, is a complex and lifelong disease characterized
by. Oxidative stress damage develops more rapidly when reactive oxygen species
production is increased due to hyperglysemia in pancreatic beta cells. The rate at
which hyperglycemia exacerbates oxidative stress is crucial in determining strategies
for prevention of comorbidities and ensuring the reversal of process. The aim of our
study is to assess the relationship between acute hyperglycemic state and ischemiamodified albümin levels, which are oxidative stress markers, during the oral glucose
tolerance test a model of acute hyperglycemia. We intend to shed light on possible
damage processes and physiopathological mechanisms, and obtain data to improve
the monitoring of diabetic patients.
Materials and Methods: Between September 2022 and December 2022,
children and adolescents who presented to the Dr. Sami Ulus Women‟s and
Childrens‟ Health and Diseases Pediatric Endocrinology Clinic at the University of
Health Sciences, Ankara, with indications for oral glucose tolerance tests and who
agreed to participate in the study were included. The anthropometric data, glucose,
HbA1c, lipid profile, OGTT data, and ischemia-modified albumin values at 0 and
120 minutes of the OGTT were planned to be examined fort he cases.
Results: A total of 25 participants with an average age of 14.4±2.6, including
15 females, were included in the study. The complaints reported at the time of
enrollment included abnormal weight gain, a family history of diabetes, incidental
hyperglycemia, and the acceptance to participate in the study. Among the
participants, 76% were obese, 12% were owerweight, 64% had liver steatosis, 8%
had hypertension, 28% had hihg LDL levels, 32% had high triglyceride levels, 48%
had high total cholesterol levels, 44% had low HDL levels, and 8% had impaired
glucose tolerance. The average HbA1c level was 5.5±0.3%. During the OGTT, we
observed a significant increase in glucose and insulin levels over the course of two
xi
hours following the administration of simple sugar. We also found a significant
increase in the levels of the oxidative stress marker, IMA, during this period. This
indicates that oxidative stress is rapidly influenced by acute changes in plasma
glucose levels. When we examined the changes in the levels of the oxidative stress
marker, IMA, in the presence of risk factors that increase oxidative stress or are
associated with oxidative stress, such as hypertension, liver steatosis, dyslipidemia,
and insülin resistance, we found that total cholesterol and LDL levels could lead to
differences in IMA levels, while other conditions did not appear to significantly
impact IMA levels.
Conclusion: Due to the results of our study indicating the rapid development
of oxidative stress during acute hyperglycemia, it is important to recognize that even
short-term elevations in plasma glucose levels, especially in diabetic patients, can
increase oxidative stress. The swift correction of plasma glucose levels may be
crucial for the prevention, of micro and macro vascular diabetic complications.
Therefore, we anticipate the need for further research and observations in this regard.
While the reliability of our study may be limited due to the small number of cases
and the further reduction of case number in subgroup analyses, as well as the lack of
support from an additional oxidative stress marker, our study is the first the evaluate
the relationship between acute plasma glucose changes and oxidative stress in the
pediatric and adolescents age group.
Keywords: Hyperglycemia, diabetes mellitus, ischemia-modified albumin,
oxidative stress