Çevrimiçi olarak uygulanan sağlık eğitimi ve progresif kas gevşetme egzersizi programının postpartum depresyon ve anne bebek bağlanması üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of health education and progressive muscle relaxation exercise program applied online on postpartum depression and mother-baby attachment: A randomized controlled study
Yazar: CANAN UÇAKCI ASALIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞENGÜL YAMAN SÖZBİR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-çocuk bağlılığı = mother-child attachment ; Anne-bebek etkileşimi = Mother-child effective ; Bağlanma = Attachment ; Depresyon = Depression ; Depresyon-postpartum = Depression-postpartum ; Egzersiz = Exercise ; Kas germe egzersizleri = Muscle stretching exercises ; Kas gevşemesi = Muscle relaxation ; Sağlık eğitimi = Health education

Özet:
Bu çalışma; çevrimiçi olarak uygulanan sağlık eğitimi/danışmanlık ve progresif kas gevşetme egzersizi programının postpartum depresyon ve anne bebek bağlanması üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmış tek merkezli paralel grup randomize kontrollü bir çalışmadır. Araştırma Ankara ilinde yer alan bir aile sağlığı merkezine kayıtlı gebeler ile Ekim 2021-Haziran 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmada deney grubunda 25, kontrol grubunda 27 olmak üzere 52 kadın yer almıştır. Araştırma kriterlerine uyan gebelere gebeliğin 35. haftasında Prenatal Bağlanma Envanteri (PBE) ve Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ) uygulanmıştır. EPDÖ'den alınan puana (0-9, 10-30) ve pariteye göre tabakalı blok randomizasyon yöntemi ile deney ve kontrol grubuna atama yapılmıştır. Deney grubundaki kadınlara 36-37. haftadan başlayarak her hafta bir kez olmak üzere toplam iki kez çevrimiçi görüntülü görüşme ile aşamalı kas gevşetme, doğum sonu depresyon ve anne bebek bağlanmasına ilişkin eğitim yapılmıştır. Progresif kas gevşetme egzersizini 36. haftadan doğum sonrası altıncı haftaya kadar yapmaları istenmiştir. Kontrol grubundaki gebelere rutin bakım uygulanmıştır. Doğum sonu altıncı haftada Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeği (DSBÖ) ve EPDÖ uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki kare, McNemar, t testi ve Cohen's d kullanılmıştır. Müdahale öncesinde deney ve kontrol grubundaki gebelerde 35. haftada yapılan ölçümlerde PBE ve EPDÖ puanları açısından istatiksel açıdan fark bulunmamıştır (p>0.05). Ancak doğum sonrası altıncı haftada yapılan ölçümde DSBÖ puan ortalamaları (13,92±5,54) ve EPDÖ puan ortalamaları (3,40±3,00) açısından deney ve kontrol grubu arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Çevrimiçi uygulanan sağlık eğitimi/danışmanlık ve progresif kas gevşetme egzersizinin postpartum depresyon riskini azalttığı ve anne bebek bağlanmasını artırdığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This is a single-center, parallel-group randomized controlled study conducted to evaluate the effects of online health education/consultancy and progressive muscle relaxation exercise program on postpartum depression and mother-infant attachment. The research was carried out between October 2021 and June 2022 with pregnant women registered in a family health center in Ankara. There were 52 women, 25 in the experimental group and 27 in the control group. Prenatal Attachment Inventory (PAI) and Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS) were applied to pregnant women who met the research criteria at the 35th week of pregnancy. Participants were assigned to the experimental and control groups by stratified block randomization method according to the score (0-9, 10-30) obtained from the EPDS and according to parity. The women in the experimental group received training on progressive muscle relaxation, postpartum depression and maternal attachment with online video calls twice a week, starting from 36-37 weeks. They were asked to do the progressive muscle relaxation exercise from the 36th week to the sixth postpartum week. Routine care was applied to the pregnant women in the control group. Postpartum Attachment Scale (PAI) and EPDS were applied in the sixth week after birth. Descriptive statistics, chi-square, McNemar, t-test and Cohen's d were used in the analysis of the data. Before the intervention, there was no statistical difference in terms of PBM (13,92±5,54) and EPDS (3,40±3,00)  scores in the measurements made at 35 weeks in the experimental and control groups (p>0.05). However, a statistically significant difference was found between the experimental and control groups in terms of the mean PAI score (13.92±5.54) and the mean EPDS score (3.40±3.00) in the measurement performed in the sixth week after birth. It was concluded that online health education/consultancy and progressive muscle relaxation exercise reduced the risk of postpartum depression and increased maternal attachment.