R.G.Collingwood`un tarih felsefesi /
Yazar: AYŞE OKUMUŞ KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN HAYRİ BOLAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Collingwood, Rabin George = Collingwood, Rabin George ; Tarih = History ; Tarih felsefesi = History philosophy ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
134 ÖZET Collingwood tarihin en azından bir çeşit araştırma ya da soruşturma olduğunu her tarihçinin kabul edeceğini söyler. Tarihin sayelerinde sorular sorduğumuz ve bu soruları yanıtlamaya çalıştığımız düşünce biçimleri arasına yani bilim dediğimiz şeyler arasına girdiğini belirtir. Collingwood'a göre bilim şeyleri aramadır: bu anlamda da, tarih bir bilimdir. Collingwood'un tarih görüşü aşırı derecede rasyonalisttir diye bir itiraz olabilir. Collingwood'a göre bir bilim, diğer bir bilimden farklı türden şeyler aramasıyla ayrılır. Ve Collingwood sorar: Tarih ne tür şeyler arar? Cevabı ise "res gestae" dır. Yani "insanların geçmişte yapılmış eylemleri". Collingwood'a göre tarih kanıtın yorumlanmasıyla işler: Buradaki kanıtın ise tek tek belge denen şeylerin ortak bir adı olduğunu belirtir, belgenin ise şimdi ve burada varolan tarihçinin üzerinde düşünerek, geçmiş olaylar hakkında sorduğu soruları yanıtlayabileceği türden bir şey olduğunu vurgular. Collingwood'a göre; tarih ne içindir sorusunun yanıtı, tarihin insanın kendine ilişkin bilgisi "için" olduğudur. Kendini bilmesinin insan için önemli olduğu düşünülür genellikle: kendini bilme burada salt kendi kişisel özelliklerini, onu öteki insanlardan ayıran şeyleri bilme değil, insan olarak yapısını bilme demektir. Collingwood'a göre kendimizi bilmemiz, ilk olarak bir insan olmanın ne demek olduğunu bilmemiz, ikinci olarak olduğunuz insan olmanın ne demek olduğunu bilmemiz, üçüncü olarak olduğumuz insan olmanın ve başka biri olmamanın ne demek olduğunu bilmemiz anlamına gelir. Kendinizi bilmemiz ne yapabileceğimizi bilmemiz anlamına gelir; kimse ne yapabileceğini denemeden bilemediği için de, insanın ne yapabileceği konusundaki tek ipucu ise ne yaptığıdır. Dolayısıyla, tarihin değeri bize insanın ne yaptığını ve böylece de insanın ne olduğunu öğretmesidir. Collingwood'un modern tarih anlayışı ise "kes-yapıştır tarih görüşü"nün reddiyle başlar. Bu anlayışa göre bir otoritenin şahitliğinin güvenilir olarak kabul edilmesinin kıstası diğer bir otorite olamaz. Collingwood, alternatif135 olarak tarihsel kaynakların şahitliğinin, delille (evidence), söz gelişi arkeolojik bir delille desteklenmesi gerektiğini öne sürer. Bu yüzden Collingwood kendine ait modern tarih anlayışını şöyle tanımlar: o halde tarih kendine has bir bilimdir. Tarihin amacı, gözlemlerimizin dışında kalan olayları incelemek ve bu olayları, gözlemlerimizin içine giren ve tarihçinin ilgilendiği olayların "delili" olarak kabul ettiği başka bir şeyden hareketle çıkarımsal olarak incelemektir. Collingwood'un "Tarih, geçmişin delile dayalı bilimidir." şeklindeki görüşü, yalnızca tarihin ne olduğunu açıkladığı anlamda bir tarih felsefesi olarak adlandırılabilir. Bu arada Collingwood şu üç temel soruyu cevaplandırma çabasındadır; bu soruların ilki, "Geçmişte ne olduğunu nasıl bilebiliriz?" sorusudur ve yanıtı; tarih, "Geçmiş olayları muhayyilemizde yeniden inşa etmektir." şeklinde cevap verir, ikincisi, "Geçmişte olanın niçin olduğunu na sıl bilebiliriz?" sorusudur ve yanıtı tarih "Geçmiş düşünceleri zihnimizde yeniden canlandırmaktır" ve sonuncusu ise, "Neyin niçin olduğunu bilmenin, bizim için değeri nedir?" sorusudur ve yanıtı tarihin değerinin bir "ben bilinci" olduğunu göstererek cevaplar. Tarihsel açıklama konusunda Collingwood, daha çok tarihsel olayların "içi- dışı" kuramıyla ("inside-outside" theory of historical events) tanınır: Geçmişteki bir olayı soruşturan tarihçi, olayın dışı ve içi denebilecek şeyler arasında bir ayrım yapar. Olayın dışı ile, bu olayda yer alan kişilere ve bu kişilerin hareketlerine göre betimlenebilir olan her şeyi kasteder. Collingwood'a göre, tarih felsefesi, ne tarihsel olayların cereyan edişi üzerine kafa yormak, ne de gelecekteki olayların öngörüsüne dayalı olarak tarihsel genellemeleri formüle etmek ve mesrulastirmaktir.Collingwood'a göre tam olarak söylenecek olursa, tarih felsefesi; tarihsel düşünüşün ve tarihsel bilginin kendine özgü doğasını aydınlatmaya çalışmak ve tarih nedir sorusunu cevaplandırmaya çabalamaktır.

Abstract:
136 SUMMARY Collingwood says that Collingwood's history is a kind research or investigation, that isadmitted by every historicians. By the way of them history came into tougth forms, are could us science and that we ask questions and we try the answer these questions. According the Collingwood science lookng for things: in this meaning history is a science. It can be an objection Collingwood's history view is extremely rassaonalistic. According the Collingwood a science is distinguished from another science looking for differend kind of things and Collingwood asks: What kind of thinds history look for? The answer is "rest gestae"dir. That is to say, the behaviours were done by people in the past. According to Collingwood, history Works explaining of proof It is made clear that here proof is the a general name of things that are called documents one by one. It is stressed that the document is now a kind of thing and thinking on to be existed historician in here, we can answer the questions about past event. According to Collingwood the answer of "what is for history? Is, the information on the man by himself It is thought that to know himself is the most important thing for the man. In general: to know himself in here is not to know the things that differs from him other peple and knowing his personal characteristics, is to know his building as a human being. According to Collingwood to know ourselves mean that knowing firstly "What is the meaning of being human?",secondly" What is the meaning of human you are in?",thirdly "What is the meaning of human we are in? "and "What is the meaning of being another person?Knowing ourselves mean that we know what to do;anyone does not know what to do testing it, the only proof about what a person what to do is what he qid. The value of the history teaches us what the man did and so that what was the man? The modem history view of the Collingwood begins opposition of "cut- paste history thought".According to this view the degree of admitting witness137 of one authority in trustworthy way can not be an authority. Collingwood claims that it must be supported being alternatively witness of historical sources with evidence.for example with a archeologic proof so that Collingwood defines his modem history view:ln this situation history is a peculiar science. The aim of the history is to examine the evidence that is out of our observations and to examine these evidents by the way of other thing it enters our observation and the proof that is admitted and interested by historician. The view of Collingwood "history is a science of past depended of proof Can be called only what is history to be explained in the meaning of one history philosphy. Mean while Collingwood is in the struggle of to answer that three main questions; the first of these questions "how can we know what happened in the past? and the answer history rebuild past events in our minds". Second, "how can we know what happen in the past? and answer history wakes up past toughts a new" and last questionis what is the value us knowing what is why? and it answers showing the value of history is personal conciousness. In the subject of historical explaining Collingwood is much known "inside- outside" theory of historical events. A historician who investigates past event makes discrimination between inside and outside of the event. With the outside of the event the historicians means the people take places in this event and the things and everythings that are identified according to these people's behaviors. According to Collingwood history philosophy is not only to think how the historical event exist, but also to formalize and to legal historical generalizations depending on future events. According to Collindwood incomplate, history philosophy is to try to eleminate the peculiar nature of historical information and historical reflection and try to answer to question of what history?