Hat sanatındaki sülüs yazıda altın oran (Hattat Mehmed Şevki Efendi örneği)
Golden ratio in thuluth writing in calligraphy (The Calligrapher Mehmed Shawqi Effendi case)
Yazar: ALPER DURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİME BİLGE KARAÖZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Altın oran = Golden ratio ; Hat sanatı =   ; Hattatlar = Calligrophers ; Mehmed Şevki Efendi = Mehmed Şevki Efendi ; Sülüs yazı = Thulth calligraphy

Özet:
Araştırmada hat sanatının sülüs yazı türündeki harflerinin altın oran bakımından uygunluğu, geometrik durumları ve harf sistematiğinin ele alınması amaçlanmıştır. Hattat Mehmed Şevki Efendi'nin meşk murakkası'ndaki müstakil sülüs harfleri ve altın oran konusunda araştırmalar, bu tez doğrultusunda çeşitli kaynaklardan derlenmiştir. Meşk murakkası'nda bulunan 30 adet müstakil sülüs harfi araştırma kapsamına alınmıştır. Harflerin ölçüleri, alfabe bilgileri, geometrik durumları gibi harf sistematikleri kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Ayrıca altın oran spirali yatay, dikey ve serbest şekilde harflerin üzerine yerleştirilerek bu harflerin altın orana uygunlukları açısından inceleme ve değerlendirme yapılmıştır. Bu doğrultuda harfler için eser katalogları oluşturulmuştur. Her harfe dair ayrı bir başlık altında detaylı bilgilere yer verilmiştir. Aynı doğrultuda harflerin geometrik durumları ve altın orana uygunluğu hususunda tablolar hazırlanmıştır. Hattat Mehmed Şevki Efendi'nin sülüs-nesih meşk murakkası'ndaki 30 adet müstakil sülüs harfin tamamına yakınında altın oran tespit edilmiştir. İncelenen harflerin geometrik formlarının değerlendirilmesinde, en çok dikdörtgen formunda en az ise daire formunda oldukları söylenebilir. Araştırmacı altın orana uygun ve konuyu destekleyen 5 adet özgün eser hazırlamıştır. Bu tez bağlamında sülüs harflerinin altın oran ile ilişkili olduğu değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this research, it is aimed to investigate the compatibility of the letters in the thuluth script type of calligraphy in terms of golden ratio, their geometric conditions and letter systematics. Research on the golden ratio and the independent thuluth letters in the mashq muraqqa (album) portfolio of the Calligrapher Mehmed Shawki Effendi has been compiled from various sources in line with this thesis. The 30 independent thuluth letters in his mashq album were included in the scope of the research. Letter systematics, such as letter dimensions, alphabetic information and geometric situations, have been extensively analyzed. In addition, the golden ratio spiral was placed horizontally, vertically, and freely on the letters, and these letters were examined and evaluated in terms of their conformity to the golden ratio. Accordingly, art catalogs were created for the letters. Detailed information about each letter is given under a separate heading. In the same direction, tables have been prepared about the geometric conditions of the letters and their conformity to the golden ratio. The golden ratio was detected in almost all of the 30 independent thuluth letters in the thuluth-nashk mashq album of the calligrapher Mehmed Shawki Effendi. In the evaluation of the geometric forms of the analyzed letters, it can be said that they are mostly in rectangular form and least in circular form. The researcher prepared 5 original works that support the subject and are in accordance with the golden ratio. Within the framework of this thesis, it has been evaluated that the letters of thuluth are related to the golden ratio.