Farklı tip tekstil işletmelerinde sürdürülebilir su yönetim uygulamalarının su tüketimine etkilerinin incelenmesi
The effects of sustainable water management practices on water consumption in different types of textile mills
Yazar: DİLEK ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. ADEM YURTSEVER
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Bilimleri ve Enerji Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Su tüketimi = Water consumption ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Tekstil endüstrisi = Textile industry

Özet:
Tekstil sektörü, ihracat geliri ve istihdam açısından ülkelerin ekonomik kalkınmasında önemli bir role sahiptir. Türkiye, dünya tekstil ticaretinde %3,6 pay ile önde gelen tekstil tedarikçilerinden biridir. Tekstil endüstrilerindeki en önemli girdilerden birisi ise sudur. Ancak dünyadaki nüfusun ve sanayileşmenin artmasına bağlı olarak kullanılabilir su oranı giderek azalmaktadır. Bu nedenle özellikle tekstil endüstrileri gibi yüksek miktarlarda su tüketen endüstrilerde sürdürülebilir su tüketim uygulamalarına geçilmesi hayati önem taşımaktadır. 
Bu kapsamda bu tez çalışmasında da, 5 farklı tekstil fabrikasında (T1, T2, T3, T4 ve T5) gerçekleştirilen sürdürülebilir su azaltım uygulamalarının değerlendirme çalışması yapılmıştır. Bu tekstil işletmelerinde mevcut su tüketimlerinin yanı sıra, uygulamalar öncesi ve sonrası su tüketimleri kıyaslanarak, sürdürülebilirlik uygulamalarının verimliliği analiz edilmiştir. Çalışmada 5 farklı işletmede farklı uygulamalar gerçekleştirilmiş olup, hem uygulamanın türleri hem de tekstildeki proseslerin farklı olmasından dolayı farklı etkilerin oluştuğu ve su azaltım verimlerinin farklı olduğu tespit edilmiştir. 
Çalışma neticesinde T1 işletmesinde 2 farklı dönemde makine teçhizat değişimi gerçekleştirilmiş ve toplamda ürün başına kullanılan su miktarı iki dönem sonunda 16,4 L/kg-kumaş oranında azaltılarak %24 oranında su tüketimi azaltımı sağlanmıştır. En fazla su azaltım miktarı T2 işletmesinde elde edilmiş olup (21,57 L/kg-kumaş), bunun temel nedeni ise işletme uygulanan ters ozmoz ile su geri kazanım çalışmasıdır. Oransal olarak bakıldığında ise en fazla su azaltımının gerçekleştiği tekstil işletmesi T5 olarak belirlenmiştir. T5 işletmesinde 3 dönem sonunda 5 farklı sürdürülebilirlik uygulaması ile %28 oranında su azaltım verimi elde edilmiştir. Bunun temel nedeni ise işletmede uygulanan mevcut en iyi teknolojilerin doğru şekilde uygulanması ve su tasarruflu makine teçhizat yatırımıdır. 
Bu çalışmanın sonucu olarak, gerçekleştirilecek sürdürülebilirlik uygulamaları ile tekstil endüstrilerinde su tüketimlerinin %1-40 arasında azaltılabileceği, özellikle su geri kazanımı ve su tasarruflu makine teçhizat yatırımları ile maksimum verim alınabileceği tespit edilmiştir.

Abstract:
The Textile Industry has an important role for export incomes and employment in the economical development subject of the countries. Türkiye is one of the leading textile suppliers with a share of 3.6% in the world textile trade. One of the main input of textile production is water. Due to the increase in the population and industrial expansion, the clean water sources decreases by the time. Thus, it is a crucial target to proceed the sustainable water consumption techniques especially in industries that consume high amounts of water, such as textile industries.
In the subject, for the thesis, it is conducted and evaluated on the decrease techniques for process water in different 5 textile mills (T1-T2-T3-T4-T5). In addition to the current water consumption in these textile mills, the water consumption before and after the applications was compared and the efficiency of the sustainability practices was analyzed. In the study, different applications were carried out in 5 different mills, and it was determined that different effects occurred and water reduction efficiencies were different due to both the types of application and the different processes in the textile.
As a result of the study, machinery and equipment were changed in 2 different periods in the T1 mill, and the amount of water used per product in total was reduced by 16.4 L/kg-fabric at the end of the two periods, resulting in a 24% reduction in water consumption. The maximum amount of water reduction was obtained in the T2 plant (21.57 L/kg-fabric), mainly due to the reverse osmosis water recovery operation applied in the plant. When viewed proportionally, the textile mill with the highest water reduction was determined as T5. At the T5 mill, 28% water reduction efficiency was achieved with 5 different sustainability practices at the end of 3 periods. The main reason for this is the correct application of the best available techniques in the mill and the investment in water-saving machinery and equipment.
As a result of this study, it has been determined that water consumption in the textile industries can be reduced by 1-40% with the sustainability practices to be carried out. It has been concluded that maximum efficiency can be obtained, especially with water recovery and water-saving machinery and equipment investments.