Ankara‟daki yanık merkezlerinde çalışan doktor ve hemşirelerin iş yükü ve tükenmişlik durumları
Workload and burnout si̇tuati̇on of doctors and nurses worki̇ng i̇n a burn center i̇n Ankara
Yazar: FATMA BEYZA EYLEVLER
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇINAR YASTI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Tükenmişlik kavramı ilk kez Freudenberger tarafından 1974 yılında sağlık çalışanlarına yönelik tanımlanmış olup, uzun dönemde iş ile ilgili gelişen stresin ardından, zihinsel ve fiziksel enerji tükenmesi ile karakterize bir terim olarak kabul edilmektedir . Tükenmişlik özellikle insana hizmet veren meslek gruplarında sık görülen bir sorundur. Sağlık çalışanlarının tükenmişlik yönünden en riskli gruplardan biri olduğu bilinmektedir.
Çalışmamızda Ankara‟daki yanık merkezlerinde çalışan doktor ve hemşirelerin depresyon, iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin; Genel Cerrahi ve Plastik Cerrahi servislerinde çalışan doktor ve hemşirelerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada yer alan doktor ve hemşirelerin sosyodemografik bazı özelliklerinin saptanması, çalışma alanlarına ait özelliklerin belirlenmesi, tükenmişlik ve iş doyumları düzeylerinin belirlenmesi ve saptanan sorunlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi planlanmıştır. Bu çalışmanın örneklemini Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yanık Ünitesi, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yanık Ünitesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Yanık Ünitesi, Ankara Pediatrik Hematoloji ve Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde doktor ve hemşire olarak çalışan 60 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Ayrıca, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi ve Genel Cerrahi Anabilim Dalı'nda kontrol grubu olarak doktor ve hemşire olarak çalışan 32 sağlık çalışanı bulunmaktadır. Her katılımcıdan isim vermeden, Maslach Tükenmişlik Envanteri, Minnesota iş doyumu anketi ve Beck Depresyon Envanteri doldurmaları istenmiştir.
Çalışmanın sonuçlarına göre Yanık merkezinde çalışan doktor ve hemşirelerle kontrol grubundaki bireylerin Maslach tükenmişlik ölçeği bulguları, Minessota iş doyum ölçeği bulguları ve Beck depresyon Ölçeği‟ndeki bulgular karşılaştırıldığında dağılımlar benzer bulundu. Çalışmamızda hemşirelerin doktorlara göre daha fazla duygusal tükenmişlik, daha az iş doyumu yaşadığı saptandı. Doktorlarda, erkeklerde, meslekte geçirilen süresi fazla olanlarda, evli olanlarda, mesleği isteyerek seçenlerde ve sağlık problemi olmayanlarda Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma düzeylerinin düşük, kişisel başarı düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi. Çalışmamızın sonuçlarına göre Maslach Duygusal Tükenmişlik puanı, duyarsızlık puanı ile Minesota İş Doyum puanı arasında negatif yönde, Maslach Kişisel Başarı Puanı arasında pozitif yönde ilişki vardır. Maslach kişisel başarı puanı ile Beck depresyon skoru arasında ise negatif ilişki saptandı. Tükenmişliğin artması kişisel başarı ve iş doyumunu azaltan bir durum olarak görülmektedir.
Doğrudan insana hizmet eden, hizmetin kalitesinde insan etmeninin çok önemli bir yere sahip olduğu alanlarda sıklıkla görülen tükenmişlik; ekonomik zararlara, çalışanların işten ayrılmasına, hekim-hasta ilişkisinin zedelenmesine neden olmaktadır. Yalnızca kişisel değil, kurumsal, toplumsal ve sağlık politikalarıyla ilgili boyutları da olan bu sorunu çözmek için atılacak adımların başında "tükenmişlik" olgusunun tanınır ve üzerinde tartışılır kılınması gelmektedir.

Anahtar kelimeler: Tükenmişlik, iş doyumu, yanık merkezi

Abstract:
Burnout was defined in health workers by Freudenberg fort he first time in 1974. It was defined as a term exposing to work related stress causing mental and physical energy depletion. Burnout is a common problem especially observed in the occupational groups providing service for human beings. It is known that medical staff is one of the most risky groups in terms of burnout.
The aim of this study was to evaluate the depression, job satisfaction and burnout levels of nurses and medical doctors working in the burn unit and to compare them with nurses and medical doctors working in plastic surgery and general surgery departments. We planned to establish socio-demographic features belonging to the subjects and qualities of their working areas to determine levels of burn-out and job satisfaction, and to develop possible solutions to the assessed problems.
The sample of this study is 60 health care providers working as doctor and nurse in Ankara Numune Training and Research Hospital Burn Unit, Ankara Training and Research Hospital Burn Unit, Hacettepe University Faculty of Medicine Burn Unit, Ankara Pediatric Hematology and Oncology Training and Research Hospital Burn Unit. And also, 32 health care providers working as doctor and nurse in Ankara Numune Training and Research Hospital Department of Plastic and Reconstructive Surgery and Department of General Surgery as control group. A survey form, Maslach Burnout Inventory, Minnesota job satisfaction questionnaire and Beck Depression Inventory without name are applied by each participant. In our study we found no difference between study and control groups in the Maslach Burnout scale findings, findings of Minnesota job satisfaction scale and Beck Depression Scale. In our study, the nurses had more emotional burnout and less job satisfaction. Emotional burnout and depersonalization levels were low and personal achievement levels were high in doctors, male, married, working for a long time in the same job, having no health problems and those who choose their job willingly. According to the results of our study Maslach Burnout points and emotional depersonalization score had inverse relationship by Minnesota job satisfaction scores. Maslach personal success points had positive corelation with Minnesota job satisfaction scores. Maslach personal success points had negative relationship with Beck Depression scores. Increased burnout is seen as a situation that reduces personal success and job satisfaction.
Burn-out syndrome -frequently observed among areas where primary concern is to serve human beings and where the factor as an individual is highly considered in the quality of service- leads to considerable amounts of economical loss, workers quitting jobs and to ruined doctor-patient relationship. First step to take is to acknowledge the concept of "burn-out" and come to a degree of discussion upon it in order to solve this problematic issue which not only has personal but also institutional and political aspects concerning health

Key words:Burn-out, job satisfacition, burn center