Yapılarda havalandırma sistemleri ve iç hava kalitesi: Br meta analizi
Ventilation systems and indoor air quality in buildings: A meta-analysis
Yazar: AYŞE ECE ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZER YÜKSEL
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapılar, insanlar için barınma, çalışma, eğitim ve sosyalleşme gibi temel gereksinimleri karşılayan önemli ortamlardır. Ancak, kullanıcıların sürekli yapılarla etkileşim halinde olması, iç ortam hava kalitesinin insanlar üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Yapıların iç hava kalitesi, kullanıcıların sağlık, psikoloji ve performansını etkileyebilir. Düşük iç ortam hava kalitesi, solunum yolu hastalıkları, alerjiler, baş ağrıları ve yorgunluk gibi çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Bu nedenle, sağlıklı bir yaşam ortamı sağlayabilmek için yapılarda etkili bir havalandırma sisteminin uygulanması gerekmektedir.
Çalışmanın ilk aşamasında havalandırma sistemleri ve iç ortam hava kalitesi konu alanına yönelik kapsamlı bir araştırma yapılmıştır. Literatürden edinilen bilgiler doğrultusunda iç ortam hava kalitesi, havalandırmanın temel ilkeleri ve havalandırma yöntemleri detaylandırılmıştır.
Bu tez çalışması, havalandırma sistemlerinin iç ortam hava kalitesi üzerine etkisini meta analizi yöntemi ile incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilerleyen aşamalarında meta analizi çalışması yapabilmek için meta analizi kavramı detaylı olarak incelenmiştir. Meta analizi, belirli bir konudaki birden fazla araştırmanın sonuçlarını sentezleyen ve yorumlayan bir araştırma yöntemidir. Meta analizinin sınıflandırma çerçevesi oluşturulmuştur.
Bu çalışmada, 2000-2022 yılları arasında ulusal ve uluslararası kaynaklardan elde edilen 83 makalenin meta analizi gerçekleştirilmiştir. Meta analizi için yapılan araştırmada temel olarak 'doğal havalandırma', 'mekanik havalandırma' ve 'iç ortam hava kalitesi' anahtar kelimeleri ve bu anahtar kelimelerin İngilizce karşılıkları olan 'natural ventilation', 'mechanical ventilation' ve 'indoor air quality' kelimeleri ile arama yapılmıştır. Daha sonra, bu kaynaklar sınıflandırma çerçevesinde oluşturulan ana başlıklar ve alt başlıkları doğrultusunda incelenmiştir. Genel özellikler ve içerik olmak üzerek iki ana başlık bulunmaktadır. Genel özelliklerin alt başlıkları; yayın türü, yayın yılı, veritabanı bilgisi, yazar bilgisi, yazar sayısı, yayınlandığı kaynak, yayınlandığı ülke ve ilgili anahtar kelimelerdir. İçerik ise konu, ilişkili konular, ilgili performans özelliği, COVID-19 ilişkisi, kullanılan programlar, gelecek çalışma önerisi, çalışma yöntemi ve sonuç alt başlıklarından meydana gelmektedir. Burada elde edilen her bilgi analiz için veri niteliğindedir. Elde edilen veriler ile grafikler oluşturulmuş, değerlendirme bölümünde ise grafiklerin analizleri yapılmıştır. Analizler sonucu elde edilen sonuçlardan yola çıkarak havalandırma sistemleri ve iç ortam hava kalitesi üzerine etkileri konu alanı için birtakım öneriler getirilmiştir.
Meta analizi sonuçları, havalandırma sistemlerinin iç ortam hava kalitesi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Doğal havalandırma stratejileri, mekanik havalandırmaya kıyasla iç ortam hava kalitesini önemli ölçüde iyileştirdiği görülmüştür. Ancak, belirli koşullar altında doğal ve mekanik havalandırma sistemlerinin bir kombinasyonu optimal iç ortam hava kalitesi sağlayabilmektedir. Çalışma ayrıca, bina tipi, iklim ve bina sakinlerinin yoğunluğu gibi faktörlerin havalandırma sistemlerinin tasarımı ve uygulanmasında dikkate alınması gereken önemli parametreler olduğunu vurgulamaktadır. Ek olarak, enerji tasarruflu havalandırma teknolojilerinin entegrasyonu ile sürdürülebilir iç ortam hava kalitesi yönetimi için kritik önem taşımaktadır.

Abstract:
Buildings serve as crucial environments meeting fundamental human needs such as shelter, work, education, and socialization. However, the constant interaction between buildings and their occupants underscores the significant impact of indoor air quality on humans. Poor indoor air quality can lead to various health issues including respiratory diseases, allergies, headaches, and fatigue. Therefore, to ensure a healthy living environment, effective ventilation systems must be implemented in buildings.
In the initial stage of this study, comprehensive research was conducted on ventilation systems and indoor air quality. Synthesizing information from the literature, this section details indoor air quality, the basic principles of ventilation, and ventilation methods.
The aim of this thesis study is to examine the effect of ventilation systems on indoor air quality using the meta-analysis method. To prepare for the meta-analysis, the concept of meta-analysis was thoroughly examined. Meta-analysis is a research method that synthesizes and interprets the results of multiple studies on a particular topic. A classification framework for the meta-analysis was established.
This study conducted a meta-analysis of 83 articles gathered from national and international sources between 2000 and 2022. Using keywords such as 'natural ventilation', 'mechanical ventilation' and 'indoor air quality' relevant articles were searched. These sources were then analyzed based on established main headings and subheadings. The main headings include general features and content. Subheadings under general features include publication type, publication year, database information, author information, number of authors, source of publication, country of publication, and relevant keywords. Content subheadings consist of the subject, related topics, relevant performance features, COVID-19 relationship, programs used, future study proposals, study methods, and conclusions. All information gathered was utilized as data for analysis. Graphs were created using this data and analyzed in the evaluation section. Based on the analysis results, suggestions were made regarding ventilation systems and their impact on indoor air quality.
The meta-analysis results demonstrated that ventilation systems significantly influence indoor air quality. Natural ventilation strategies were found to notably enhance indoor air quality compared to mechanical ventilation. However, a combination of natural and mechanical ventilation systems can provide optimal indoor air quality under certain conditions. The study also emphasizes the importance of considering factors such as building type, climate, and occupant density in the design and implementation of ventilation systems. Additionally, integrating energy-saving ventilation technologies is crucial for sustainable indoor air quality management.