İşitme kayıplı çocukların dil gelişimlerinin desteklenmesine yönelik aile gereksinimlerinin belirlenmesi
Determination of family needs for supporting the language development of children with hearing loss
Yazar: MAHİRE KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT DOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Aile gereksinimleri = Family needs ; Aile katılımı = Family participation ; Aile rehberliği = Parental guidance ; Dil gelişimi = Language development ; Erken eğitim = Early intervention ; Özel eğitim = Special education ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children

Özet:
Bu araştırmanın amacı erken çocukluk dönemindeki işitme kayıplı çocukların dil gelişimlerinin desteklenmesine yönelik aile rehberliği ve aile eğitimi gereksinimlerinin belirlenmesidir. Araştırmaya çocukları 0-8 yaş arasında olan, sözlü iletişim yaklaşımı kullanan işitme kayıplı çocuk aileleri dahil edilmiştir. Veriler, 15 aile ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılarak ve 172 aileye anket uygulanarak toplanmıştır. Eş zamanlı dönüşümsel desen kullanılan bu çalışmada elde edilen verilerin analizinde nitel tümevarımsal analiz ve nicel betimsel analiz kullanılmıştır. Analizler sonucunda tarama ve tanı süreci, çocuğun dil gelişimine yönelik aile gereksinimleri, çocuğun dil gelişimine yönelik aile gereksinimlerinin karşılanma biçimleri, ailelerin gereksinimlerin karşılanmasına yönelik önerileri olmak üzere dört temaya ulaşılmıştır. İşitme kayıplı çocukların dil gelişimlerine yönelik aile gereksinimlerinde öne çıkan bulgular; tarama, tanı, işitmeye yardımcı teknolojiler ve erken eğitim uygulamalarındaki bilgilendirilme, yönlendirilme, eğitim ve psikolojik desteği içeren aile eğitimi ve rehberliği gereksinimleri olmuştur. Ailelerin söz konusu gereksinimlerini karşılamada başlıca kaynaklar internet, diğer işitme kayıplı çocuk aileleri, doktorlar ve destek eğitim öğretmenleridir. İşitme kayıplı çocukların dil gelişimleri açısından aile katılımlarının arttırılmasında erken müdahale uygulamalarındaki rehberlik hizmetleri ve aile merkezli erken eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi ve yaygınlaştırılması önerisinde bulunulabilir.

Anahtar Sözcükler: Aile eğitimi, Aile rehberliği, Aile gereksinimleri, Erken müdahale, Dil gelişimi

Abstract:
The aim of this study is to determine parent guidance and parent education needs for supporting the language development of children with hearing loss in early childhood. Participants of the study were families of children with hearing loss aged 0-8 years who used the oral communication approach. Data were collected by conducting semi-structured interviews with 15 families and applying questionnaires to 172 families. Concurrent transformative design was used in this study. Also, qualitative inductive analysis and quantitative descriptive analysis were used in the analysis of the data obtained. As a result of the analysis, four themes were reached: screening and diagnosis process, family needs for the child's language development, ways of meeting the family needs of the child for language development, and suggestions of families for meeting the needs. Findings that are prominent in family needs for language development of children with hearing loss; parent education and guidance, including information, guidance, education and psychological support in screening, diagnosis, hearing assistive technologies and early education practices. The main sources for meeting these needs of the families are the internet, other families of children with hearing loss, doctors and teachers who provide support educational services. It may be suggested that guidance services in early intervention practices and family-centered early education services should be improved and expanded in order to increase the family participation of children with hearing loss in terms of language development.

Keywords: Parent education, Parent guidance, Family needs, Early intervention, Language development