Doğal arıtma sistemlerinde (Yapay sulak alanlarda) performans değerlendirilmesi
Performance assessment for natural treatment systems (Constructed wetlands)
Yazar: MUSTAFA DUYGULU
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ GÖKALP
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
Doğal arıtma sistemleri Türkiye'de özellikle kırsal alanlarda evsel atıksuların arıtılmasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Fakat bu sistemlerin performansa yönelik rutin izleme ve değerlendirme çalışmaları yapılmamaktadır. Bu çalışmada, Kayseri İncesu ilçesi Subaşı ve Şeyhşaban köylerinde bulunan doğal arıtma sistemlerinin, evsel atıksuları arıtmadaki performansını belirlemek amacıyla her ayın başında 5 ay süreyle giriş ve çıkış suyu numuneleri alınarak performansları izlenmiştir. Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine uygun olarak alınan numunelerde, pH, elektriksel iletkenlik (EC), biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ5), kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), askıda katı madde (AKM), toplam azot (TN) ve toplam fosfor (TP) analizleri yapılmıştır. Çalışma süresince sulak alanın giriş BOİ5 değerleri 120-460 mg/L ve çıkış BOİ5 değerleri ise 40-420 mg/L arasında; giriş KOİ değerleri 98-363 mg/L ve çıkış KOİ değerleri 63-134 ise mg/L arasında; giriş pH değerleri 7.12-7.99 ve çıkış pH değerleri ise 7.18-8.04 arasında; giriş  EC değerleri 1587-2403 µS/cm, çıkış EC değerleri ise 1571-2870 µS/cm arasında değişmiştir. Mevcut arıtma sistemlerinde elde edilen çıkış suyu pH değerlerin tümü 6-9 arasında olduğundan su kirliliği kontrol yönetmeliğinde tanımlanan deşarj kriterlerini sağladığı belirlenmiştir. KOİ ve pH değerleri aylara bağlı olarak düzensizlik göstermiştir. Subaşı doğal arıtma sisteminin EC açısından deşarj kriterlerini taşıdığı, Şeyhşaban arıtma sisteminin ise deşarj kriterlerini taşımadığı belirlenmiştir. Giriş askıda katı madde (AKM) değerleri 75-99 mg/L ve çıkış AKM değerleri ise 64-84 mg/L arasında değişmiş olup AKM deşarj kriterlerini sağladığı gözlenmiştir. KOİ değerlerinde ise Şeyhşaban doğal arıtma çıkış suyu yönetmelikte tanımlanan deşarj kriterlerini sağlamaktadır. Toplam fosfor değerleri deşarj standartlarının üzerinde saptanmıştır. Araştırma sonucunda deşarj kriterlerini sağlamayan parametreler açısından söz konusu sistemlerin iyileştirilmesi ve uygulamada gözlenen aksaklıkların giderilmesi gerektiği kanısına varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Evsel atıksu, Arıtma, Yapay sulak alan.

Abstract:
Constructed wetlands are commonly used for domestic waste water treatment especially in rural parts of Turkey. However, routine monitoring and assessments for the performance of these systems are not performed. The present research was conducted to assess the treatment performance of two natural treatment systems (constructed wetlands) in Subaşı and Şeyhşaban villages of İncesu town of Kayseri. Influent and effluent waste water samples were taken at the beginning of each month for 5 months of the year 2013. Samples were taken in accordance with the principles specified in Water Pollution Control Regulation. Wastewater samples were then subjected to biological oxygen demand (BOD), chemical oxygen demand (COD), total suspended solids (TSS), pH, electrical conductivity (EC), total nitrogen (TN) and total phosphorus (TP) analyses. Influent BOD5 concentrations varied between 120-460 mg/L and effluent BOD5 concentrations varied between 40-420 mg/L. Influent COD concentrations varied between 98-363 mg/L and effluent COD concentrations varied between 63-134 mg/L. Influent and effluent pH values respectively varied between 7.12-7.99 and between 7.18-8.04; EC values respectively varied between 1587-2403 µS/cm and between 1571-2870 µS/cm. Since pH values of all samples were between 6-9, they have met the discharge criteria specified in water pollution control regulations. COD and pH values exhibited an irregular trend with the months. While effluent EC values of Subaşı village were meeting the discharge criteria, the effluent EC values of Şeyhşaban were not able to meet the discharge criteria. Influent TSS values varied between 75-99 mg/L and effluent TSS values varied between 64-84 mg/L and effluent TSS concentrations were meeting the discharge criteria. Effluent COD concentrations of Şeyhşaban village were also meeting the discharge criteria. Effluent total phosphorus values were above the discharge limits. Considering the parameters not able to meet the discharge criteria, it was concluded that these systems should be either repaired or rehabilitated to eliminate the deficiencies experienced in practice.

Key words: Domestic waste water, treatment, constructed wetland