Hakas Türkçesinde fiil söz yapımı
Verb formation in Khakas Turkish
Yazar: ERSİN KARTLAŞMIŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM KİLLİ YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Hakasca = Khakas language ; Söz varlığı = Vocabulary ; Söz yapımı = Word formation ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Hakas Türkçesinde türetme yoluyla yapılan fiil söz yapımının ele alındığı bu tez altı bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Hakas Türkçesinin Türk dili tasniflerindeki yeri ve Hakas Türkçesi ağızları ve standart dilin kuruluşu hakkında genel bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde söz yapımının teorik kısmı incelenmiş, fiil ve söz yapımıyla ilgili genel bilgilere değinilmiştir. Bilimsel çevrelerce tartışılan bir konu olan fiilde çatı, olumsuzluk kategorileri hakkındaki fikirlere yer verilmiş ve bu kategoriler eş zamanlı sözcükleşme işlevinde kullanıldığından söz yapımı sürecinin bir parçası olarak değerlendirilmiştir.
	Üçüncü ve dördüncü bölümde Hakas Türkçesinde isimden fiil ve fiilden fiil yapan ekler biçim ve işlev açısından değerlendirilmiştir. Hakas Türkçesinde fiil söz yapım eklerinin öncelikle yapısal özellikleriyle ilgili açıklamalar yapılmış, daha sonra işlevleri incelenmiştir. Söz yapım eklerinin Eski Türkçedeki ve çağdaş Türk lehçelerindeki durumları da incelenmiş, benzeyen ve farklılaşan yapılar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunların yanında Hakas Türkçesinde fiil söz yapımında Moğolca etkisinin görüldüğü durumlarda, eklerin Moğolcadaki yapı ve işlevleri de ele alınmış ve Hakas Türkçesinde Moğolcadan ödünçlenen ekler, bu eklerin Hakas Türkçesinde yol açtığı biçim-sesbilgisel ve işlevsel değişmeler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Altıncı bölümde Hakas Türkçesinde eklere göre sınıflandırılmış fiil bütüncesi dizin olarak yer alır.

Abstract:
This thesis, which deals with verb formation through derivation in Khakas Turkish, consists of six chapters. In the first part of the study, general information about the place of Khakas Turkish in the classification of Turkish language and the dialects of Khakas Turkish and establishment of standard language are given.
	In the second part, the theoretical part of word formation is examined and general information about verb and word formation is mentioned. In the verb, which is a subject discussed by scientific circles, the ideas about the voice and negation categories are given and these categories are used as a simultaneous wording function and thus they are considered as part of the word-formation process.
In the third and fourth part, denominal and deverbal suffixes in Khakas Turkish are evaluated in terms of form and function. In Khakas Turkish, firstly the structural features of verb formation suffixes were explained and their functions were examined. The situation of the verb formation suffixes in Old Turkish and contemporary Turkish dialects were also examined and similar and differentiating structures were tried to be determined. In addition, in cases where the influence of Mongol in verb formation of Khakas Turkish, the structure and functions of the suffixes in Mongolian are also discussed and the suffixes borrowed from Mongolian in Khakas Turkish and the morphophonological and functional changes caused by these suffixes in Khakas Turkish are tried to be revealed. In the sixth chapter, In the sixth chapter the verb corpus classified by suffixes in Khakas Turkish is given as index.