Dedegöl (Yenişarbademli) dağı yöresinde alfa bitkisel tür çeşitliliği ile çevresel değişkenler arasındaki ilişkiler
Relationships between alpha plant diversity and environmental factors in the dedegöl mountain (Yenisarbademli) district
Yazar: ESRA ÖZGE KURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET GÜVENÇ NEGİZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışma Dedegöl (Yenişarbademli) Dağı yöresi' nde odunsu bitki türleri ve alfa çeşitliliği (α) ile yetişme ortamı faktörleri arasındaki ilişkileri araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Arazi envanteri sonucunda 103 örnekleme alanından temin edilen araştırma verileri ile çeşitlilik bileşenleri hesaplanmıştır. Arazi çalışmaları esnasında her örnekleme alanında odunsu türlerin kaplama alanı değerleri ve yetişme ortamı özellikleri kaydedilmiştir. Örnekleme alanlarının iklim değişkenleri worldclim.org adresinden temin edilmiştir. Daha sonra örnekleme alanlarında kaydedilen bazı değişkenlerin değişkenlik katsayıları hesaplanmış ve sayısal yükselti modeli (SYM) üzerinden yeni değişkenler belirlenmiştir. Bağımlı değişkenlerin modellenmesi için çoklu regresyon analizi (ÇRA) uygulanmıştır. ÇRA sonucunda yükselti değişkeni en önemli değişken olarak modellerde yer almıştır.
Vejetasyon veri matrisi üstünden örnekleme alanların gruplandırılması için kümeleme analizi (CA) kullanılmıştır. Çalışmada ayrıca örnekleme alanların ordinasyon eksenleri üstündeki dereceli dağılımını belirlemek için vejetasyon matrisine ordinasyon tekniklerinden uyum analizi (RA), eğilimsiz uyum analizi (DCA) uygulanmıştır. Uygulanan RA analizi sonucunda yüzey taşlılığı değişkeninin en yüksek korelasyonu gösteren çevresel faktör olduğu belirlenmiştir. Aynı şekilde DCA eksen değerleri ile çevresel faktörler arasında korelasyon analizleri uygulanmıştır. Sonuçta yüzey taşlılığının vejetasyon dağılımı üstünde önemli etkiye sahip çevresel değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmanın son safhasında kanonik uyum analizi (CCA) uygulanmıştır. Bu süreç sonunda en uygun çevresel değişken birleşimine ise yüzey taşlılığı, BIO4(Mevsimsel sıcaklık) ve BIO12(Yıllık yağış) değişkenleri ile ulaşılmıştır. Sonuç olarak alfa tür çeşitliliğinin hesaplanmasında Shannon-Wiener indisinin en etkili sonuç veren indis olduğu ayrıca çevresel değişkenlerden yüzey taşlılığı ve yükseltinin çalışma alanında alfa tür çeşitliliği için en önemli açıklayıcı değişkenler olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was performed to investigate the relationships between environmental factors and alpha diversity (α) and woody plant species in region of the Dedegöl Mountain (Yenişarbademli). The diversity components was calculated by the data obtained from 103 sample area of the field inventory method. During the field studies, coverage classes of woody plant species and environmental factors were recorded in each sample plot. The climate variables of sample plots are obtained from the worldclim.org. Then, the variability coefficients of some of the variables recorded in the sample plots were calculated and new variables were determined by using digital elevation model (DEM). Multiple regression analysis (MLR) was applied to model dependent variables. As a result of multiple regression analysis (MLR), elevation variability was identified as the most important variable.
Clustering analysis (CA) was used to group of the sample plots over the vegetation data matrix. In the study, regression analysis (RA) and detrended correspondence analysis (DCA) were applied to the vegetation matrix to determine the gradual distribution of sample plots over the ordination axes. As a result of applied regression analysis, it was determined that surface roughness variable is the environmental factor showing the highest correlation. In the same way, correlation analyzes between DCA axis values and environmental factors were applied. As a result, it has been determined that surface roughness is an important environmental variable on vegetation distribution. In addition, canonical compliance analysis (CCA) was applied in the last stage of study. As a result of this process, the most suitable environmental variables were obtained with surface roughness, BIO4 (temperature seasonality) and BIO12 (annual precipitation) variables. Shannon-Wiener index were found to be the most effective index, and surface roughness and elevation variables are the most important explanatory variables for alpha species diversity in the study area.