Dini-toplumsal kültürde çocuk Osmaniye – Duisburg karşılaştırması
Child in religious - social culture Osmaniye – Duisburg comparison
Yazar: BETÜL ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ÖZBOLAT
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Din kültürü = Religious culture ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyokültür = Socio-culture ; Toplumsal etkileşim = Social interaction ; Türk toplumu = Turkish society ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocuk – toplum etkileşimini göz ardı etmek, onun topluma ne tür kazanımlar sağladığı ve toplumdan neler aldığının çocuğu sosyal varlık olarak algılanmasını zorlaştırır. Çocuk öncellikle ailesinden ve çevresinden, ait olduğu toplumun kültürünü ve dinî inançlarını öğrenir ve hayata geçirir. Daha sonra öğrendiklerini gelecek nesillere geliştirerek aktarır ve bu şekilde kültürün devamını sağlar. Bu durum çocuğun hayatımızdaki yerinin ne olduğunu anlamamız açısından oldukça önemlidir. Çocuğun birçok tanımlaması yapılmış olsa da Sosyoloji alanının çocuğu kendi içinde tanımlaması oldukça zordur. Çocuk toplumdan bağımsız düşünülemez. Çocuk bir aileyi tamamlar, kültürel değerler açısından taşıyıcı olur, bir milletin soyunu devam ettirir, aynı zamanda dini bir sembol olarak da görülebilir. Toplumdaki bazı yapıları ve anlayışları değiştirebilir. 
Toplumu oluşturan yapı taşı ailedir ve ailenin en küçük parçası ise çocuktur. Dolayısıyla sosyolojik olarak toplumu anlamaya çalışmak, çocuğu doğru anlamaktan geçer. Bu çalışmada, çocuk ve çocukluğun Orta Çağdan günümüze kadar çocuğun toplumdaki yerini ve önemini araştırmak ve toplumun çocuklara dini-kültürel olarak yaklaşımında süreklilik sağlayıp sağlamadığını incelemek, çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, günümüzde toplum içinde çocuk kavramının ne anlama geldiğini, eskiyle yeni arasında, yani dört kuşak öncesine kadar bir kıyaslama yaparak, Osmaniye ile Duisburg arasındaki benzerlik ve farklılıkları araştırdık. Bununla birlikte Orta çağdaki çocuk ve çocukluk kavramını inceleyerek bu dönemde çocukların toplumda varlıklarını gösteremediğini, Sanayi Devrimi ve matbaanın icadı ile çocuk kavramının ortaya çıktığını saptadık.
Modern dönemde ise çocuk adına birçok çalışma yapılmış ve çocukların varlığı oldukça ön plana çıkmıştır.  Onların eğitimine, sağlığına, giyimlerine oynadıkları oyunlara kadar her yönüyle önem verilmeye başlanmıştır. Hatta çocuklar adına kanunlar çıkarılmıştır. Bununla beraber Osmanlı döneminde dini açıdan çocukların yeri ve değerini araştırdık. Batı, çocukları günahkâr bir varlık olarak görürken İslam dininin etkisiyle Müslümanlar çocukları temiz, saf ve günahsız olarak nitelendirirler. Dini – toplumsal olguların çocuk algısına ya da çocuğa yönelik davranış biçimlerinin şekillendirmesinde önemli etkisinin olduğu görüldü.
Araştırmamız esnasında elde ettiğimiz verilerin gösterdiği kadarıyla çocuk, ailenin tamamlayıcısı olduğunu, ait oldukları toplumlara ve ailelerine sorumluluk bilinci kazandırmalarının yanında kadına da annelik duygusunu yükleyerek eş rolünü geri plana attığını görmekteyiz. Bununla birlikte çocuk, Türk kültüründe önemli bir değer taşıyıcısıdır. Bir milletin kültürünün ve yaşam biçiminin devamlılığını sağlayacak yalnızca çocuklardır. Toplum bunun zamanla farkına varmıştır. Bundan dolayı Sosyoloji alanında her geçen gün çocuk temelli yeni ve nitelikli çalışmalar yapılmaktadır.

Anahtar Kelime: Çocuk, Çocukluk, Geleneksel Türk Kültürü, Geleneksel Türk Toplumu, Modernleşme

Abstract:
When the child is considered as a social being, it is difficult to perceive him as a social being by not considering what kind of gain he has made to the society and what he receives from the society. Primarily, the child learns and realizes the culture and religious beliefs of the society to which he belongs from his family and his environment. Then, he transfers what he has learned to future generations by developing them and thus continues. This is so important for us to understand what the child's place is in our lives. Although many definitions of the child have been made, it is very difficult for Sociology to define him in itself. The child cannot be considered independent of society. He completes a family, becomes a carrier of cultural values, maintains the descent of a nation, and can also be considered as a religious symbol. The child can change some structures and intellection in society.
The building block of the society is the family and the smallest part of it is the child. Therefore, trying to understand society sociologically passes through understanding the child correctly. In this study, the aim is to investigate the place and value of the child in the society from the history of children and childhood to the present and to examine whether the society provides continuity in the religious-cultural approach to children. In this context, we examined what the concept of child means in today's society by making a comparison between old and new, and the similarities and differences between Osmaniye and Duisburg. However, by examining the concept of child and childhood in the Middle Age, we found that childhood could not show its existence in this period and that the concept of child emerged with the Industrial Revolution and the invention of  printing press.
In the modern period, many studies have been carried out on behalf of children and the existence of children has come to the forefront. Their education, health, clothing, games have started to be given importance in all aspects. Even laws have been enacted on behalf of children. Nonetheless, we investigated the place and value of child in religious terms in the Ottoman period. While the West considers children to be a sinful entity, under the influence of Islamic religion Muslims call them clean, pure and sinless. Thus, the religion of society affects the approach towards children.
According to the data obtained during our research, the child is complementary to the family and brings responsibility awareness to the societies and families to which they belong, as well as putting the sense of motherhood to the woman and throwing back the role of spouse. Nonetheless, the child is an important carrier of value in Turkish culture. They are the only children who will ensure the continuity of a nation, culture and lifestyle. Society has become aware of it in time. Consequently, new and qualified child-based studies are carried out in Sociology. In this study, we evaluated in the field of Sociology of Religion.

Key Words: Child, Childhood, Traditional Turkish Culture Traditional Turkish Society, Modernization