Sosyal bilgiler dersi birey ve toplum öğrenme alanına yönelik geliştirilen çizgi roman materyalinin öğrencilerin toplumsal rolleri ifade etme biçimleri üzerine etkisi
The effect of the comic material developed for individual and social learning field of social sciences lesson on students' ways expressing social roles
Yazar: GÖZDE ÇALIŞ
Danışman: DOÇ. DR. GENÇ OSMAN İLHAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma materyalleri = Reading materials ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Toplumsal rol = Social role ; Çizgi romanlar = Comic strips ; Öğretim materyali =

Özet:
Bireyler, içerisinde bulunduğu toplumda bir konuma sahiptir. Toplum içerisinde bireylerin sahip olduğu konum ya da makam toplumsal statü olarak karşımıza çıkarken bireylerin toplumsal statü doğrultusunda sahip oldukları haklarla görevler de toplumsal rol adını almaktadır. Bireylerin toplumsal rolleri öğrenebilmesinin yollarından birisi de eğitimdir. Bireyin davranışlarının gelişiminde eğitimin birçok işlevi bulunmaktadır. Bunlardan birisi de toplumsal işlevdir. Eğitimin toplumsal işlevinde toplumun gelişimini destekleyecek bireylerin yetiştirilmesi, toplumsallaşması, toplumsal sorunları çözme becerilerini kazanması oldukça önemlidir. Bunların gerçekleşebilmesi için bireylerin toplumsal rolleri öğrenmesi gerekmektedir. Toplumsal rolleri seviye ve içerik açısından öğrencilere en uygun şekilde veren, öğreten ders Sosyal Bilgiler'dir. Sosyal Bilgiler programında toplumsal rollerin ele alındığı öğrenme alanları, konular, kazanımlar yer almaktadır. Bunların başında "Birey ve Toplum" öğrenme alanı gelmektedir. Bu noktada çalışmanın amacı; Sosyal Bilgiler dersinde öğrencilerin toplumsal rolleri algılayış biçimleri üzerinde çizgi roman kullanımının nasıl etkileri olduğunu ortaya koymaktır. Araştırma 2022 güz döneminde 6. Sınıf Sosyal Bilgiler dersini alan 26 ortaokul öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada "Birey ve Toplum" öğrenme alanına yönelik dijital çizgi roman materyali Web 2.0 aracı olan Pixton üzerinden araştırmacı tarafından üretilmiştir. Araştırmada nitel desen kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak iki formdan yararlanılmıştır.  Biri katılımcıların tamamına uygulama başında ve sonunda, diğeri ise yine araştırma sonunda 11 kişiye yüz yüze uygulanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yoluyla incelenerek sonuçlara ulaşılmıştır.
Sonuçlar incelendiğinde; uygulama başında öğrencilerin toplumsal rollerle alakalı kavram karmaşası ve kafa karışıklığı yaşadıkları, toplumsal rolleri ifade edişte yanlış ifadeler kullandıkları ve de toplumsal rolün ne olduğunu bilmedikleri görülmüştür. Uygulama sonunda ise kavram yanılgılarının azaldığı, toplumsal roller ile ilgili daha net ve doğru ifadeler kullandıkları ve toplumsal rolün ne olduğunu öğrendikleri tespit edilmiştir. Katılımcılar, kullanılan çizgi roman materyalini beğendiklerini, eğlenceli ve yararlı bulduklarını belirtmişlerdir. Ayrıca çizgi roman uygulamasının kalıcılığı arttırdığı sonucuna da ulaşılmıştır. Araştırmanın ilgili literatüre farklı bir bakış açısı getireceği düşünülmektedir.

Abstract:
Individuals have a position in the society they live in. While the position or authority of individuals in society appears as social status, the rights and duties that individuals have in line with their social status are also called social roles. One of the ways individuals can learn social roles is education. Education has many functions in the development of an individual's behavior. One of them is social function. In the social function of education, it is very important to raise individuals who will support the development of society, socialize and gain the skills to solve social problems. In order for these to happen, individuals need to learn social roles. Social Studies is the course that teaches the social roles in the most appropriate way in terms of level and content. In the Social Studies program, there are learning areas, subjects and achievements in which social roles are discussed. The first of these is the "Individual and Society" learning area. At this point, the aim of the study is; The aim of this course is to reveal how the use of comics affects the way students perceive social roles in the Social Studies course. The research was carried out with 26 secondary school students who took the 6th grade Social Studies course in the fall term of 2022. In the study, the digital comic book material for the "Individual and Society" learning field was produced by the researcher via Pixton, a Web 2.0 tool. Qualitative design was used in the research. Two forms were used as data collection tool. One was applied to all participants at the beginning and end of the application, and the other was applied face-to-face to 11 people at the end of the research. The collected data were analyzed through content analysis and the results were obtained.	When the results are examined; At the beginning of the application, it was observed that the students experienced conceptual confusion and confusion about social roles, they used wrong expressions in expressing social roles, and they did not know what social role was. At the end of the application, it was determined that their misconceptions decreased, they used clearer and more accurate expressions about social roles, and they learned what social role was. Participants stated that they liked the comic book material used and found it entertaining and useful. In addition, it was concluded that the application of comics increased the permanence. It is thought that the research will bring a different perspective to the related literature.