Orta Anadolu Erken Neolitik'inde evcilleştirme öncesinde yabani sığır: Musular verileri
Wild cattle in Early Neolithic Central Anatolia: Musular data
Yazar: IRMAK ASLI TEZCAN
Danışman: PROF. DR. MİHRİBAN ÖZBAŞARAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Tarih Öncesi Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Avcı-toplayıcı özellik gösteren prehistorik toplulukların yerleşik bir hayat tarzını
benimsemesiyle hayvanlarla olan ilişkileri yoğunlaşmış ve evcilleştirme çalışmalarına
evrilmiştir. Neolitik Çağ öncesinde hayvanlar yalnızca birer av, beslenme ihtiyacını
karşılayan birer kaynak iken evcilleştirme çalışmaları ile insanlar hayvanları yönetim
altına almaya ve onlarla birlikte yaşamaya başlamışlardır. Evcilleştirme ile sonuçlanan
bu süreç ekonomik, sosyal ve bilişsel yönde birçok değişim ve dönüşüm yaşanmasını
sağlamıştır.
Nasıl ve ilk kez nerede gerçekleştiği hakkında farklı varsayımlar olan hayvanların
evcilleştirilmesi süreci, genel olarak insanların hayvanlardan uzun vadede daha az
emek ile daha yüksek verim alma çabaları doğrultusunda gerçekleşmiştir. Eldeki
verilere göre ilk kez Güneybatı Asya'da koyun, keçi, domuz ve sığır evcilleştirilmesi
gerçekleşmiştir. Sığır ise evcilleştirme sürecinde yerini kronolojik açıdan sonlara
doğru almıştır.
Bu çalışma, öncelikle Orta Anadolu'daki yabani sığır evcilleştirme sürecinin
anlaşılmasına ve Neolitik Dönem'e ilişkin genel bir perspektifin geliştirilmesine katkı
sağlamayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, Orta Anadolu'da yabani sığırın önemine
odaklanılan arkeozooloji ekseninde yapılan çalışmamızda, bölgenin en eski Neolitik
yerleşimlerinden biri olan Aşıklı Höyük'ün uydularından biri konumundaki Musular
verileri incelenmektedir. Musular'da en yaygın tür olan yabani sığır kalıntıları ve
Musular özelinde diğer arkeolojik verilerin sentezlenmesi, yabani sığırın Orta
Anadolu'daki evcilleştirme sürecindeki rolünü anlamak açısından önemlidir. Tüm
bunların yanında Anadolu için sığır sembolizmi denilince akla ilk gelen Çatalhöyük
ile Musular arasındaki benzerlikler değerlendirilmiştir. Bu topluluklar arasındaki
sosyal, ekonomik ve kültürel bağların araştırılması, yabani sığırın bu topluluklar için
ne ifade ettiğine dair bir anlayış geliştirmeye yardımcı olacaktır.

Abstract:
As prehistoric hunter-gatherer communities transitioned to a settled way of life, their
interactions with animals became more profound, leading to the emergence of
domestication practices. Previously, animals were solely hunted for subsistence, but
humans began to assert control over them and coexist through domestication efforts.
This process of domestication brought about significant economic, social, and
cognitive changes.
The domestication of animals, which varied in terms of their methods, primarily aimed
to achieve higher yields with reduced labor over time. According to available evidence,
the initial domestication of sheep, goats, pigs, and cattle occurred in Southwest Asia.
However, the domestication of cattle took place comparatively later in chronological
terms.
This study aims to contribute to the understanding of the domestication process of wild
cattle in Central Anatolia and provide a broader perspective on the Neolithic Period.
To achieve this, our investigation focuses on the significance of wild cattle in Central
Anatolia, employing archaeozoological analysis of Musular data. Musular is one of
the oldest Neolithic sites in the region and serves as a valuable resource for studying
the remains of wild cattle and other relevant archaeological data. By synthesizing the
findings from Musular, which predominantly features wild cattle remains, we can gain
insight into the role of wild cattle in the domestication process in Central Anatolia.
Additionally, the similarities between Çatalhöyük and Musular, prominent sites
associated with cattle symbolism in Anatolia, are examined to explore the social,
economic, and cultural connections between these communities. This exploration will
aid in developing an understanding of the significance of wild cattle within these
societies.