Sinemada kurgusal mekan oluşumu ve yaratılan mekanların resimsel estetiği
Formation of fictional space in cinema and the aesthetical value of the fictional space from painting perspective
Yazar: SEVDE SELİN SELVİTOP
Danışman: YRD. DOÇ. İSMAİL EMRE KAVUT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimari Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Mimarlık insanlığın var oluşuyla ortaya çıkmış ve insan için hizmet etmiş bir sanat dalıdır. Kökleri bu geçmişle çok sağlam olan mimarlık bireyin, toplumun gelişmesi, değişmesiyle beraber değişmiş ve gelişmiştir. Kendini yenilemiş ve zamana ayak uydurmuştur. Verdiği ürünlerin kalıcı olmasıyla insanlık için bir tarihi içerir. Geçmişten gelen mimari örnekler, bugüne ait olmasalar da bugün içindeki yerleriyle geçmiş arasındaki bağı kurar niteliktedir. Zamansal düzlemler içindeki bağlayıcı özelliğiyle mimarlık, geçmiş bugün ve gelecek ilişkisini zihinlerde oluşturur ve canlandırarak topluma armağan eder. Bu kadar etkili bir sanat türünün diğer sanat dallarıyla olan ilişkisi kaçınılmazdır. Zaman zaman mimarlığın bu türleri etkilediği, zaman zaman da farklı türlerin mimarlığı etkilediği bir ortam varoluşları kadar eskidir. 
Mimarlık ve sinema tarihin farklı süreçlerinde medeniyetlerin gelişmeleri ve kültürel değişikliklere paralel olarak farklı bakış açıları ve yöntemlerle birbirlerinden beslenmişlerdir. Tarihsel süreç içerisinde, farklı anlayışlar ve ele alışlarla devamlılığını sürdürmekte olan mimarlığın insanın dünyayla kurduğu ilişkiye olan etkisi ve değişen dünya içerisinde yeni yaşam mekanları oluşturma sürecinde aynı olanağa sahip olan sinemayla etkileşimi kaçınılmazdır. Mimarlık, sinemanın görsel gücünden, gerçeğe yakın mekan duygusu verebilme potansiyelinden ve mekansal alternatiflerinden yararlanmaktadır. Sinema sanatında aktarılmak istenen duygu ve düşünceler görüntüler aracılığı ile izleyiciye sunulmakta, mimari mekanın da görsel bir öge olarak kullanılması sonucu mimarlık sinemanın kullandığı bir araç, sinema dilinin önemli bir ögesi konumuna gelmektedir. Bu çalışmada mimarlık sinema etkileşiminin temel unsuru olan mekana odaklanılmıştır.
Mekan kavramı; mimarlık disiplininin tanımlayıcı ve temel kavramlarından biri olmakla birlikte, akademik yazılardan proje stüdyolarına, yarışmalardan uygulama süreçlerine kadar, her alanda karşılaşılan bir kavramdır. Felsefenin temel sorunsallarından biri olan mekan; farklı disiplinlerde gösterdiği anlam çesitliliğini ve belirsizliği, tarih boyunca mimarlık disiplini içerisinde de üzerinde taşıyagelmiştir.
Resim, insanlık tarihinin başlangıcıyla birlikte var olmuş bir uğraştır. Önceleri yalnız bir imgelem, iletişim kodu olan resim yerleşik düzen ve uygarlaşma ile birlikte bir sanata dönüşmeye başlamıştır. Sinema ise, resme ve diğer sanatlara göre daha genç sanat olmasına karşın özellikle resimle derin bir benzeşme gösterir. Sinema, icadıyla bugüne farklı malzemeye ve ekipmana gereksinim duymuştur. Görüntünün ışık   saptanıp kaydedilmesi esasına dayanan sinemanın ilk formu resimdir. Resim, hareketli görüntüye dönüşürken formu da değişir ve sinema ortaya çıkar. Bu çalışmada sinemanın resim sanatına çok yaklaştığı zamanlarda hareketli görüntünün estetik boyutu ele alınmıştır. İnsanlar görsel açıdan beğendikleri mekanları, objeleri güzel olarak nitelendirebiliyorlar ise buralarda bulunmaktan ya da görmekten mutluluk duyuyorlar. Dünyanın herhani bir yerinde ve başka bir zaman diliminde yapılmış olan ürünleri de beğenmekte ve güzel olarak nitelendirmekteyiz. Bu doğrultuda öncelikle "Güzel" kavramı ele alınmalı, güzelin tanımı, estetikle olan ilişkisi, estetiğin tanımı,  kapsamı ve farklı alanlardaki yeri araştırılmalıdır. 
Bu çalısmada literatür araştırması ile örnek olarak seçilen filmlerde filmsel mekanın mimari analizi ve mekansal imge kullanımının mekan algısına etkisi üzerinden elde edilen veriler ışığında çalışılmıştır. Film içindeki mekanlarda kimliksel ve anlamsal dönüşümlere yol açan tüm fiziksel ve zihinsel ögelerin mekan tasarımı üzerindeki etkisi, mekan tasarımının zihinsel boyutu mimarlık ve sinema etkileşimi bağlamında saptanmaya çalışılmıştır. 

Anahtar Sözcükler: Mekan, sinema mekanı, mimari mekan, bilimkurgu, ütopya, estetik.

Abstract:
Architecture is an art that appeared appeared at the same time of humanity and since than have served for people. With this stong past roots, architecture have changed and evolved with the change and development of the individual and society. This art renewed itself and kept pace with the time. The persistent of architectural products contains a history for human being. Examples of architecture from the past, since they are not of the sites of today, establishes the link between the past and today. Past, present and future relationship have been created in the minds and stimulated, presented to the public as a gift with its feature, binding in temporal planes. It is inevitable that an effective relationship with other art branches. From time to time architecture influenced different species, at times, these types influenced architecture, is as old as the existence of in an environment.
The architecture and the cinema within the different periods of history have been feed by each others with developments of the civilizations and the different points of view and methods in parallel with the culturel changes. Within the historical period, the interaction of the effect of the architecture sustaining its continuity with different concepts and handling to the relation of man with the world and the cinema that has the same possibility within the period of the creation of new living spaces in the changing world is inevitable. Architecture makes use of the visual power of cinema, the potential of providing an motion close to reality and the spatial alternatives. The emotions and the considerations wanted to be transferred in the art of cinema are presented to the audience through the images and also as a result of using the architectural space as a visual element the architecture comes to a position of a tool that cinema uses and an important element of cinema language. This study focuses on the main element of architecture and cinema interaction: place. 
The concept of space, although being one of the basic and descriptive concepts of the discipline of architecture which is encountered in all areas including academic articles, project studios, competitions, application processes, etc., doesn't have actually a certain concrete content. Space, as one of the basic problems of philosophy, had many different meanings according different disciplines and it also carries this uncertainty within the discipline of architecture throughout history.
Painting is an activity which has existed since very beginning of the history of mankind. Once being only an imaginative work and communication code, painting has been transformed into an art form with the permanent settlement or rise of civilization. Although cinema is a new art form compared to painting and other fine arts, it shows a close resemblance to painting. The first form of cinema in which image is determined through light and recorded is painting. While painting turns into animated images, its form changed and the art of cinema come into existence. In this study, the aesthetical aspect of cinema back when cinema approached the art of painting has been discussed. People, will feel happy to be in places and to use the objects that they perceive as beautiful. Similarly, we percieve objects that have been produced in another part of the world and in another period of time as beautiful. In the light of this knowledge, first, we should focus on the definition of 'beauty' and how it relates to aesthetic, followed by the definition of aesthetic and what it consists of and how it relates to other subjects.
In this study, the films selected as a sample with the literature research, the work has been carried out in light of the architectural analysis and the data obtained over the effect of the use of spatial image.

Keywords: Space, cinema space, architectural space, science fiction, utopia, esthetics.