Türkçedeki çok anlamlı sözcüklere ilişkin anlam bilimsel bir değerlendirme: Çok anlamlı sözcüklerin öğretimine yönelik bir gözlem
A semantic assessment of polysemic words in Turkish
Yazar: YEŞİM BAKIR
Danışman: DR. MEHMET HENGİRMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Dil öğretimi = Language teaching ; Kelimeler = Words ; Türkçe = Turkish ; Çok anlamlılık = Polysemy

Özet:
"Türkçedeki Çokanlamlı Sözcüklere İlişkin Anlambilimsel Bir De ğerlendirme" konulu tezimiz beş bölümden oluşmaktadır. Buna göre; Birinci bölümde, sorun, amaç, önem ve yöntem konularına değinilmiştir. Burada, gerek anadili konuşurlarının gerekse Türkçeyi yabancı dil olarak öğ renenlerin, çokanlamlı sözcükler konusunda kimi zaman birtakım yanlışlıklar yaptıkları, bir sözcüğün temel anlamı dışındaki yan anlamlarını çoğu zaman bilmedikleri, bu sözcükleri yerinde ve doğru kullanamadıkları varsayımında bu lunduk. İkinci bölümde, çokanlamlılığın da içinde bulunduğu anlambilim dalını ele aldık. Anlam, kavram ve sözcük terimlerine açıklık getirmeye çalıştık. Yine bu bölümde, çokanlamlılıkla sıkça karıştırıldığını düşündüğümüz eşsesliliğe değinip aralarındaki ayrımı belirledik. Daha sonra da Türkçede çok anlamlılığın geçmişteki ve bugünkü durumuna göz atıp çokanlamlılığa neden olan eğilimlerden söz ettik. Üçüncü bölümde, Türk Dil Kurumunun 1988 yılında çıkarmış olduğu Türkçe Sözlükten A-I harfleri arasındaki çokanlamlı sözcükleri taradık ve bu sözcükleri temel ve yan anlamlarıyla verdik. Ardından, sözcükleri ödünç alındığı dil, sözcük türü (isim, sıfat, fiil vb.) ve anlam sayıları açısından değerlendirip tablolar halinde gösterdik. Dördüncü bölümde, konumuzun anadili ve yabancı dil öğretimindeki yerine bakmaya çalıştık. Çokanlamlılık kavramının bilinip bilinmediğini ölçmek üzere hem Türk öğrencilere hem de Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere uy guladığımız bilgi testi sonuçlarının değerlendirmesini yaptık. Beşinci, yani son bölümde ise, genel bir değerlendirmede bulunup dil öğretimine az da olsa katkıda bulunabilmek amacıyla kimi öneriler sunduk.

Abstract:
Our thesis, "A Semantic Assessment of Polysemic Words In Turkish", consists of five parts. In the first part; problem, aim, importance and method have been mentioned. Here it is assumed that both those who learn Turkish as a foreign language and native speakers of Turkish make some mistakes on polysemic words, and that mostly don't know the meanings of connotations outside their denotations, and they connot use these words in a correct and suitable way. In the second part, we have dealt with semantics which also includes polysemy. We tried to clarify the terms "semantics", "concept", and "word". In this part, referring to homonym which we think it is often confused with polysemy, we stated the difference between them. Later we examined the present and past situation of polysemy in Turkish and we mentioned about the inclinations causing polysemy. In the third part, we scanned the polysmy words between the letters A-I in a Turkish Dictionary issued by Turkish Language Institution publisehd in 1988, and we presented these words with their connotations and denotations. Then, we evaluated the words in terms of borrowed language, function (noun, adjective, verb, ect.) and semantic numbers and we showed them in charts. In the fourth part, we tried to have a look at the place of the thesis subject in mother torgue andforign language teaching. We evaluated the results of a questionnarie given to both Turkish students and the students who learn Turkish as a foreign language to understand whether polysemy concept is known or not. In the last part, making a general assessment, we presented some suggestions order to make contributions to language teaching.