Fizik ilmine taalluk eden ayetlerin tefsirlerde ele alınışı ve günümüz bilgileriyle mukayesesi
Consideration of ayets relating to physical science in the tafsirs and comparison with today's knowledge
Yazar: ŞABAN KUŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED SELMAN ÇALIŞKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Din-bilim ilişkisi = Religion-science relationship

Özet:
Kur'ân-ı Kerim bir bilim kitabı değildir. Doğrudan bilimsel bilgi vermek gibi bir hedefi de yoktur. Ancak muttakiler için hidayet rehberi olan bu ilâhî hitap, öğüt vermek için anlattığı kıssalarda, hidâyet çağrısında, tefekküre davet eden âyetlerde, akleden dimağlara seslenirken Fizik ilmine taalluk eden bilgilerden o kadar çok bahsetmektedir ki bu durum ömrünü Kur'ân'ı anlamaya adamış müfessirlerin bilime mesafeli durmasını imkansızlaştırmaktadır. Bu sebeple bilimsel bilgiler geçmişten bugüne tefsir külliyatımızda bazen yüzeysel bazen de derinlemesine yer bulmuştur. Araştırmamızda, söz konusu âyetlerin tefsirinde müfessirlerin bilimsel bilgiyi aktarım yöntemleri incelenmiş, bu bilgilerin yaşadıkları dönemin hâkim bilimsel düşüncesiyle uyumu sorgulanmış ve günümüz bilgisiyle mukayesesi yapılmıştır. Süreç içinde aynı âyetlerin tefsirinde bilimsel gelişmelere paralel olarak yaşanan değişim incelenmiş, hususiyle terkedilen Fizik teorilerinin tefsirlerdeki bilimsel bilgiye yaklaşımı ne derece etkilediği üstünde durulmuştur. Bunların yanında âyetlerden hareketle henüz keşfedilmemiş ilmî bilgilerin müfessirlerce öngörülme durumu değerlendirilmiştir. Müfessirlerin bilimsel bilginin kullanımını çok tabii gördükleri, bazen hiçbir eleştiriye tabi tutmadan eserlerine aldıkları bazen de âyetle çelişkili gördükleri noktaları açıkça söyledikleri tespit edilmiştir. Bazı müfessirlerin yaşadıkları dönemde henüz keşfedilmemiş Fizik yasalarını ve bilimsel bilgileri âyetlere bakarak öngördükleri ve bu durumu da açıkça ifade ettikleri görülürken, izahı yapılmış ve genel kabul görmüş Fizik yasalarına rağmen müfessirlerden bazılarının yorumlarında çok ciddi ilmî hatalar yaptıkları ortaya konmuştur. Doğası gereği süreç içinde değişebilir, gelişebilir ve yanlışlanabilir olan Fizik ilmine ait bir bilimsel teoriyi ya da teoride zikredilen bir bilimsel bilgiyi mutlak doğru olan Kur'ân'ın izahında kullanımının fayda ve zararı çalışmamız neticesinde somut olarak ortaya konulan hususlardan biridir.

Abstract:
The Qur'an is not a scientific book, nor does it aim to provide direct scientific knowledge. However, as a divine guidance for the pious, it frequently references information related to the field of Physics in its narratives, guidance calls, and ayets inviting contemplation. This extensive mention of Physics-related knowledge makes it impossible for scholars dedicated to understanding the Qur'an to remain distant from science. Consequently, scientific knowledge has found a place in our tafsir corpus, sometimes superficially and sometimes in-depth, from past to present. In our research, we examined how scholars conveyed scientific information, the compatibility of this information with the dominant scientific thought of their time, and its comparison with current knowledge. Our study, investigated the changes in the interpretation of the same verses parallel to scientific developments. Special attention was given to how abandoned Physics theories influenced the approach to scientific knowledge in tafsirs. Additionally, we evaluated the foresight of scholars regarding undiscovered scientific knowledge based on clear Qur'anic verses. It was found that scholars often saw the use of scientific knowledge as very natural, sometimes incorporating it into their works without criticism, and sometimes explicitly stating points they found contradictory to the verses. Some scholars predicted undiscovered laws of Physics and scientific knowledge by interpreting the Qur'anic verses, while others made significant scientific errors in their interpretations despite well-established Physics laws. One of the concrete outcomes of our study is the evaluation of the benefits and drawbacks of using a scientific theory or information, which is inherently subject to change, development, and falsification, in the explanation of the absolute truth of the Qur'an.