Aydın Adnan Menderes Üniversitesi 25 nolu eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran erişkinlerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve ilişkili faktörler
Healthy lifestyle behaviors and related factors of adults who applied to the educational Family Health Center no 25 of Aydın Adnan Menderes University
Yazar: MERVE ITIR YAĞMUROĞULLARI
Danışman: PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi 25 Nolu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne Başvuran Erişkinlerin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve İlişkili Faktörler
Giriş ve Amaç: Sağlıklı yaşam biçimi, bireyin sağlığını etkileyebilen tüm davranışlarını kontrol etmesi ve günlük aktivitelerini düzenlerken sağlığa uygun davranışları seçmesi olarak tanımlanmaktadır. Yaşam biçimine bağlı olarak görülebilen kronik hastalıklar, tüm dünyada önemli bir sorun haline gelmiştir. Bu nedenle yaşam biçiminin değiştirilmesine yönelik uygulamaların önemi gün geçtikçe artmaktadır. Çalışmamızda Aydın Adnan Menderes Üniversitesi 25 Nolu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran erişkinlerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve ilişkili olabilecek başlıca faktörleri belirlemek amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışma, kesitsel bir araştırma olup 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2023 tarihleri arasında eğitim aile sağlığı merkezine başvuran 18-65 yaş arası gönüllü 353 kişiye yüz yüze görüşme yöntemiyle yapılmıştır. Katılımcılara sosyo-demografik veri formu ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ II) uygulanmıştır. İstatiksel analiz SPSS programı ile yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler sayı ve yüzde ile belirtilmiş olup, normal dağılıma uyan ikili gruplarda Independent Samples t testi, ikiden fazla gruplarda One-Way ANOVA testi ile analiz yapılmıştır. p<0,05 olması anlamlı kabul edilmiştir. 

Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 29,4±12,3 yıl, %63,7'si (s=225) kadın, %72,5'i (s=256) bekardı. Katılımcıların SYBDÖ II toplam puan ortalaması 129,2±21 olup fiziksel aktivite (17,7±5,2) en düşük, kişilerarası ilişkiler (25,4±4,4) ise en yüksek puana sahip alt boyuttu. Erkeklerin fiziksel aktivite, kadınların kişilerarası ilişkiler alt boyut puanı daha yüksek bulunmuştur. Kronik hastalığı olanların SYBDÖ II toplam puanı, sağlık sorumluluğu, beslenme ve stres yönetimi alt boyut puanı daha yüksek bulunmuştur. Sağlık bilgisi kaynağı doktor olanların SYBDÖ II toplam puanı, sağlık sorumluluğu ve kişilerarası ilişkiler alt boyut puanı daha yüksek bulunmuştur. Ölçek toplam puanı ve tüm alt boyut puanları kısa depresyon taraması negatif olanlarda daha yüksektir.

Sonuç: Çalışmamızda katılımcıların SYBDÖ II puanları orta düzeyde bulunmuştur. Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarıyla yaş, cinsiyet, medeni durum, sosyal güvence durumu, meslek, birlikte yaşanılan kişi, sigara ve alkol kullanımı, kronik hastalığa sahip olma, düzenli ilaç kullanma, hastalık veya rahatsızlık olmadan doktor kontrolüne gitme, depresyon durumu, sağlık durumu ve sağlıklı yaşam biçimi durumu algısı, sağlık bilgisi edinmede yararlanılan kaynak arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Bu sonuçlar birinci basamak hekimlerinin gerek duyulan gruplar için fiziksel aktivitenin arttırılması, sigara ve alkol kullanımının azaltılmasının teşvik edilmesi, düzenli doktor kontrolüne gelmenin sağlanması, bu kontrollerde kişilerin depresyon durumlarının taranması ve kişilerin sağlık bilgisi edinmede doğru kaynakları kullanmasında yol gösterici olmasının önemini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları, Aile Sağlığı Merkezi, SYBDÖ II, Aile Hekimliği

Abstract:
Healthy Lifestyle Behaviors and Related Factors of Adults who Applied to the Educational Family Health Center No 25 of Aydın Adnan Menderes University
Introduction and objective: Healthy lifestyle is defined as the individual controlling all behaviors that may affect their health and choosing behaviors that are appropriate for health while organizing their daily activities. Chronic diseases that can be seen depending on lifestyle have become a significant problem all over the world. Therefore, the importance of practices aimed at changing lifestyle is increasing day by day. In our study, it was aimed to determine the healthy lifestyle behaviors and the main factors that may be related to adults who applied to Aydın Adnan Menderes University Education Family Health Center No. 25.

Methods: The study is a cross-sectional research and was conducted by face-to-face interview method with 353 volunteers aged 18-65 who applied to the education family health center between October 1, 2023 and December 31, 2023. The sociodemographic data form and the Health Promoting Lifestyle Profile II (HPLP II) were applied to the participants. Statistical analysis was performed with the SPSS program. Descriptive statistics were expressed as numbers and percentages, and analysis was performed with the Independent Samples t test in two groups with normal distribution, and the One-Way ANOVA test in more than two groups. p<0.05 was considered significant.

Results: The mean age of the participants was 29.4±12.3 years, 63.7% (n=225) were female, and 72.5% (n=256) were single. The mean total score of the participants on the HPLP II was 129.2±21, with the lowest physical activity (17.7±5.2) and the highest interpersonal relations (25.4±4.4) subscale. Men were found to have higher physical activity and women were found to have higher interpersonal relations subscale scores. Those with chronic diseases were found to have higher HPLP II total scores, health responsibility, nutrition and stress management subscale scores. Those whose health information source was a doctor were found to have higher HPLP II total scores, health responsibility and interpersonal relations subscale scores. The scale total score and all subscale scores were higher when negative for short depression scan.

Conclusion: In our study, the participants HPLP II scores were found to be at a moderate level. A statistically significant relationship was found between healthy lifestyle behaviors and age, gender, marital status, social security status, occupation, people living together, smoking and alcohol use, having a chronic disease, using regular medication, going to a doctor without a disease or discomfort, depression status, health status and perception of healthy lifestyle status, and sources used to obtain health information. These results show the importance of primary care physicians increasing physical activity for the required groups, encouraging the reduction of smoking and alcohol use, ensuring regular doctor check-ups, screening individuals for depression in these check-ups, and guiding individuals to use the right sources to obtain health information.

Keywords: Healthy Lifestyle Behaviors, Family Health Center, HPLP II, Family Medicine