Ticari gübreye alternatif olarak kullanılan organik gübre çeşitlerinin yedikule (Lactuca sativa L. var. longifolia) ve kıvırcık (Lactuca sativa L. var. crispa) marul bitkilerinin büyümesi ve mineral madde içeriği üzerine etkileri
Effects of organic fertilizer types used as alternatives tocommercial fertilizers on the growth and mineral content of yedikule (lactuca sativa l. var. longifolia) and kivircik (lactuca sativa l. var. crispa) lettuce plants
Yazar: MAHİTAP DUYGU DİKBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL KARGIN ERÖRS
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemizde yaygın olan konvansiyonel (geleneksel) yetiştiriciliğin azaltılması, organik ve ekolojik tarım ürünlerinin üretiminin artırılması, kimyasal gübre kullanımının azaltılması ve alternatif gübre çeşitlerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan bu çalışmada; ticari gübreyle birlikte balık gübresi ve mikroalg (Spirulina platensis) gübresi kullanılarak Yedikule ve kıvırcık marul bitkileri sera ortamında yetiştirilip, alternatif gübre çeşitlerinin bitkilerin gelişimine ve besin içeriğine olan etkileri araştırılmıştır. 
Çalışmada farklı gübre çeşitleri (NPK-50, NPK-100, Balık ve Alg Gübresi) kullanılarak sera ortamında yetiştirilen Yedikule ve kıvırcık marul bitkilerinin gelişimine (bitki boyu, yaprak yaş/kuru ağırlığı, kök çapı, kök uzunluğu, kök yaş/kuru ağırlığı) ve mineral içeriğine (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Cu, Mn, Zn, B ve Mo) olan etkileri araştırılmıştır. Deneme grupları arasında en yüksek N içeriği Yedikule marulda alg gübresi uygulamasında (106,29 ppm), kıvırcık marulda ise en yüksek NPK-100 uygulamasında (88,61 ppm) tespit edilmiştir. Her iki türde de P içeriği en yüksek balık gübresi uygulamasında (Yedikule marul 5,99 ppm; kıvırcık marul 5,54 ppm), K içeriği ise alg gübresi uygulamasında (Yedikule marul 38,14 ppm; kıvırcık marul 33,80 ppm) tespit edilmiştir. En düşük N, P ve K içeriği ise her iki türde de NPK-50 uygulamasında tespit edilmiştir (P<0,05). Mikro elementler (Ca, Mg, Fe, Cu, Mn, Zn, B ve Mo) açısından incelendiğinde alg ve balık gübresi uygulamalarının bitkinin mineral madde içeriğini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Deneme grupları arasında her iki türde de en uzun bitki boyu (Yedikule marul % 17; kıvırcık marul % 35 daha fazla) ve en uzun kök boyu (Yedikule marul % 100; kıvırcık marul % 95 daha fazla) alg gübresi uygulamasında tespit edilmiştir. Kök boğazı genişliği, kök ve yaprakta kuru madde oranlarında da en yüksek değerlerin alg gübresi uygulamasında olduğu belirlenmiştir. Çalışmada bitkilerin büyüme parametreleri incelendiğinde alg ve balık gübresinin bitki gelişimini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Deneme sonunda en fazla etkili olan gübrenin Alg gübresi olduğu, ikinci etkinliğe sahip gübrenin ise Balık gübresi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, which was carried out with the aim of reducing the conventional (traditional) cultivation that is common in our country, increasing the production of organic and ecological agricultural products, reducing the use of chemical fertilizers and evaluating alternative fertilizer types; Yedikule and curly lettuce plants were grown in a greenhouse environment using fish manure and microalgae (Spirulina platensis) fertilizer along with commercial fertilizer and the effects of alternative fertilizer types on the development and nutritional content of the plants were investigated.
In the study, the effects of Yedikule and curly lettuce plants using different fertilizer types (NPK-50, NPK-100, Fish and Algae Fertilizer) on the development (plant height, leaf fresh/dry weight, root collar diameter, root length, root fresh/dry weight) and mineral content (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Cu, Mn, Zn, B and Mo) were investigated. Among the experimental groups, the highest N content was detected in the algae fertilizer application in Yedikule lettuce (106,29 ppm), and the highest in the NPK-100 application in curly lettuce (88,61 ppm). In both species, the highest P content was detected in the fish fertilizer application (Yedikule lettuce 5,99 ppm; curly lettuce 5,54 ppm), while the K content was determined in the algae fertilizer application (Yedikule lettuce 38,14 ppm; curly lettuce 33,80 ppm). The lowest N, P and K contents were detected in NPK-50 application in both species (P<0,05). When examined in terms of microelements (Ca, Mg, Fe, Cu, Mn, Zn, B and Mo), it was determined that algae and fish fertilizer applications positively affected the mineral content of the plant. Among the experimental groups, the longest plant height (Yedikule lettuce % 17; curly lettuce % 35 more) and the longest root length (Yedikule lettuce % 100; curly lettuce % 95 more) in both species were detected in the algae fertilizer application (P<0,05). It was determined that the highest values in root collar width and dry matter ratios in roots and leaves were in the algae fertilizer application. When the growth parameters of the plants were examined in the study, it was determined that algae and fish fertilizer positively affected plant growth. At the end of the trial, it was determined that the most effective fertilizer was Algae fertilizer, and the second most effective fertilizer was Fish fertilizer.