Lokalize prostat kanseri radyoterapisinde intraprostatik doz artışı uygulanan hastaların yan etkiler açısından dozimetrik olarak karşılaştırılması ve radyolojik yanıt değerlendirmesi
Dosimetric correlation of acute toxicity in intraprostatic dose escalation for localized prostate cancer radiotherapy and evaluation of radiological response
Yazar: BENNUR ZEYNAN DEVRAN
Danışman: DOÇ. İLKNUR ALSAN ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology

Özet:
Amaç: Dominant intraprostatik lezyon (DIL) alanına doz artırımı uygulanan unfavorable orta ve yüksek risk grubundaki prostat kanserli hastaların, küratif tedavisinde dozimetrik verileri ile akut yan etkiler arasındaki ilişkinin araştırılması ve tedavi sonrası radyolojik yanıt değerlendirmelerinin raporlanması amaçlanmaktadır.
Yöntem: 2021-2023 yılları arasında intraprostatik doz artırımı uygulanan, unfavorable orta ve yüksek risk grubunda, tedavi sonrasında en az 3 aylık takibi olan 30 prostat kanseri hastaları çalışmaya dahil edildi. Akut yan etkiler, RTOG ve CTCAE v5.0 skalalarına göre derecelendirildi. Hedef hacimler, rektum, mesane, bağırsak ve üretranın dozimetrik verileri değerlendirildi. Hastaların tedaviden 3 ay sonra çekilen mp-MR ve 68GaPSMA-PET/BT görüntülemelerindeki tedavi yanıtları incelendi. Hastaların dozimetrik verileri ve akut yan etkileri arasında ilişki olup olmadığı bağımsız örneklem t-testi ile değerlendirildi. Kategorik veriler arası ilişkinin saptanmasında ise ki-kare testinden faydalanıldı.
Bulgular: Hastalarda, RTOG G≥2 GÜS %23,4, G≥2 GİS %6,7 ve G≥1 GİS %56,7 oranın akut yan etki tespit edildi. Riskli organ ve hedef hacim dozimetrik verileri ile akut yan etkiler arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Mesane Dmean değerlerinin G≥2 sistit şikâyeti olan hastalarda daha yüksek olduğu tespit edildi (p=0,006). İdrar sıklığında artış şikâyeti ile mesane V80 değerleri arasında ilişki tespit edildi (p=0,05). İnkontinans şikâyeti görülen hastalarda PTVboost hacmi ortalama 16,5 cm3, iken görülmeyen hastalarda 7,15 cm3 olarak saptandı (p<0,001). Diyare şikâyeti görülen hastalarda rektum v40 değerlerinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edildi (p=0,04). Radyolojik değerlendirmede tedavi sonrası üçüncü ayda 68GaPSMA-PET/BT ile hastaların %53,3'ünde, mp-MR da ise %63,3'ünde tam yanıt görüldü. Tedavi sonrası altıncı ayda ise toplam 68GaPSMA-PET/BT'de %90 ve mp-MR'da %90 tam yanıt tespit edildi.
Sonuç: DIL alanı, mp-MR ve 68GaPSMA-PET/BT görüntülemeleri birlikte kullanılarak belirlenen hastalarda fokal doz artımı, güvenli akut yan etkiler ile uygulanabilir bir yaklaşımdır. Hastalarda tedavi sonrası yüksek radyolojik yanıt oranları gözlenmiştir.
Anahtar sözcükler: Prostat kanseri, radyoterapi, 68GaPSMA-PET/BT, MRI, DIL

Abstract:
bjective: It is aimed to investigate the relationship between dosimetric data and acute side effects in the curative treatment of unfavorable intermediate and high-risk prostate cancer patients who received dose escalation to the dominant intraprostatic lesion (DIL) area and to report post-treatment radiological response evaluations.
Method: The study enrolled 30 patients with unfavorable intermediate to high-risk prostate cancer who underwent intraprostatic dose escalation between 2021 and 2023. Patients with at least three months of follow-up after treatment were included. Acute side effects were graded according to the RTOG and CTCAE v5.0 scales. Target volumes, dosimetric data of the rectum, bladder, intestine and urethra were evaluated. The treatment responses of the patients on mp-MRI and 68GaPSMA-PET/CT imaging were taken three months after the treatment was examined. Whether there was a relationship between the patients' dosimetric data and their acute side effects was evaluated by an independent sample t-test. The chi-square test was used to determine the relationship between categorical data.
Results: In the study, acute side effects were observed in patients with RTOG G≥2 GIS in 23.4% of cases, G≥2 GIS in 6.7%, and G≥1 GIS in 56.7%. No significant relationship was found between dosimetric data and acute side effects. However, the study found that patients with higher Bladder Dmean values had a higher incidence of G≥2 cystitis (p=0.006), and there was a relationship between the increased urinary frequency and bladder V80 values (p = 0.05). Furthermore, the study found that patients with incontinence had a significantly higher average PTVboost volume of 16.5 cm3 compared to 7.15 cm3 in patients without (p<0.001). It was found that patients who experienced diarrhea had higher Rectum v40 values (p = 0.04). The radiological evaluation showed a complete response in 53.3% of the patients with 68GaPSMA-PET/CT and 63.3% with mp-MRI. In total 68GaPSMA-PET/CT and mp-MRI, complete response of 90% was detected after 6 months of treatment.
Conclusion: Focal dose escalation in patients determined using DIL, mp-MR, and 68GaPSMA-PET/CT is feasible with safe acute side effects. High radiological response rates were observed in patients after treatment.
Keywords: Prostate cancer, radiotherapy, 68GaPSMA-PET/CT, MRI, DIL