Türk ve Kazak çizgi filmlerinin karşılaştırması: Kültürel kodlar bağlamında bir analiz örneği
Comparison of Turkish and Kazak cartoon films: An example of analysis in the context of cultural codes
Yazar: MARKHABBAT ILIYAS
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM SARITAŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
İletişim tarihinde son yüzyıl, gelişimi tahmin edilmesi zor ve yeni alanlarıyla ön plana çıkmıştır. Elektriğin icadı ve buna bağlı olarak gelişen dijital dünya, halen öngörülmesi zor yenilikleri insanlığın kullanımına sunmaktadır. Gazete, dergi ve kitaplarla başlayan yazılı iletişimden sonra, radyo ve televizyonla devam eden görsel ve işitsel iletişim, radyo ve sinema alanında birçok yenilik getirmiştir. Sinemanın tarihsel süreci içerisinde, kendine yer bulan çizgi filmler de bu gelişmelerin bir sonucu olarak incelenmeye değer bir alandır. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye ve Kazakistan'da da çizgi filmler, ülkelerin siyasi, ekonomik ve toplumsal yapılarını yakından ilgilendiren bir olgu haline gelmiştir. Daha çok çocukların ilgi alanına giren ve hedef kitle olarak çocuklara yönelik masalımsı içerikler üreten çizgi film sektörü, son yüzyılda her iki ülkede de yetişen birkaç neslin eğitim süreçlerinde etkili olmuştur. Türkiye ve Kazakistan'da önceleri ithal ürünlerden olan çizgi filmler, sonraki yıllarda yerli yayıncılar tarafından geliştirilmiş ve yerli kanallar tarafından toplumun beğenisine sunulmuştur. Bu çalışmada, Kazakistan ve Türkiye'de yayınlanan çizgi filmlerin karşılaştırılması ve bilimsel olarak analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel yöntem kullanarak metin analizi tekniği uygulanmıştır.  Bu tez çalışmasının ana gövdesi dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan "Giriş" bölümünün ardından ikinci bölümde, konu ile alakalı temel nitelikteki giriş bilgilerine ve kitle iletişim araçlarına değinilmiştir. Ardından kültür kavramı ve çocuklara yönelik kitle iletişim araçlarındaki çalışmalar incelenmiştir. Çizgi filmlerin tarihsel gelişimi, bilimsel kavramların doğru eşleştirilmesi için önemli olduğundan çalışmanın üçüncü bölümünde çizgi filmler üzerinden televizyonun çocuklar üzerindeki etkisi ve televizyonun gelişim aşamaları ile ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde, Kazak ve Türk çizgi filmlerinin gelişimine genel bir bakış oluşturulmuş, Türkiye'de TRT Çocuk kanalında yayınlanan "Pepee" ve Kazakistan'da Balapan kanalında yayınlanan "Ali ve Aya" (Әли мен Айя) çizgi filmleri örneği ile işlenmiştir. Türk ve Kazak kültüründe çocuk yetiştirmede kullanılan hikâye, masal ve bu edebi türlerin etkili olabilmesi için kullanılan tüm kültürel ögeler, bu bölümde ele alınmıştır.

Abstract:
In the history of communication, the last century has come to the fore with new emerging fields whose development is difficult to predict. The digital world, which has developed depending upon the invention of electricity, offers innovations that are still difficult to predict for the benefit of humanity. After the written communication that started with newspapers, magazines and books, visual and auditory communication continued to develop with radio and television and brought many innovations to the field of radio and cinema. Because cartoons have taken their place in the historical process of cinema, it is a field worth examining as a result of these developments. As in the world, cartoons have become a phenomenon that closely concerns the political, economic, and social structures of the countries in Turkey and Kazakhstan. The cartoon industry, which produces fairy-tale content for children as a target audience and appeals to children's interests, has been influential in the educational processes of several generations who grew up in both countries in the last century. The cartoons, which were previously imported products in Turkey and Kazakhstan, were developed by local broadcasters in the following years and presented to the public by local channels. The cartoons, which were previously imported products in Turkey and Kazakhstan, were developed by local broadcasters in the following years and presented to the public by local channels. In the research, text analysis technique was applied by using qualitative method. The main body of this research consists of four parts. After the first chapter, "Introduction", in the second chapter, basic introductory information and mass media related to the subject are mentioned. Then, the concept of culture and the studies in mass media for children were examined. Since examining the historical development of cartoons is important for correctly matching scientific concepts (with research), information about the effect of television on children and the developmental stages of television through cartoons are mentioned in the third part of the study. In the fourth part, an overview of the development of Kazakh and Turkish cartoons was created, with the examples of "Pepee" broadcast on TRT Children (TRT Çocuk) channel in Turkey and "Ali and Aya" (Әли мен Айя) cartoon broadcast on Balapan channel in Kazakhstan.