Altın ve petrol fiyatlarının makroekonomik değişkenlerle ilişkisi
Correlation of gold and oil prices with macroeconomic variables
Yazar: SELEN BÜKE AKDAŞ
Danışman: PROF. DR. FUNDA YURDAKUL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: ARCH model = ARCH model ; Altın = Gold ; Fiyat = Price ; Fiyat hareketi = Price movement ; GARCH model = GARCH model ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Petrol = Petroleum

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye Ekonomisi'nin 2003 Ocak- 2018 Ekim döneminde, altın ve petrol fiyatlarını etkileyen makroekonomik değişkenler tespit edilerek, bu değişkenlerle altın ve petrol fiyatları arasındaki uzun dönemli ilişkiler ortaya çıkarılmıştır. Bu amaçla üç farklı ekonometrik model kurulmuştur. ADF ve Ng-Perron birim-kök testleri kullanılarak modellerde yer alan değişkenler, birinci sıra fark durağan bulunmuştur. Ayrıca Zivot-Andrews yapısal kırılma testinden de yararlanılmıştır.  Kurulan ekonometrik modellerdeki katsayılar, Engle-Granger yöntemi ile tahmin edilmiştir. Tahmin sonuçlarına göre hem altın fiyatları ile makroekonomik değişkenler arasında hem de petrol fiyatları ile makroekonomik değişkenler arasında uzun dönem denge ilişkisi bulunmuştur. Altın fiyatları ile petrol fiyatları arasında pozitif bir ilişki bulunurken; FED faiz oranı ile negatif bir ilişki bulunmuştur. Altın fiyatları ile Dow-Jones Sanayi Endeksi arasında pozitif bir ilişki bulunurken; petrol fiyatları ile Dow-Jones Sanayi Endeksi arasında negatif bir ilişki bulunmuştur.  Ayrıca altın ve petrol fiyatları oynaklık serileri ARCH ve GARCH modelleri yardımıyla oluşturulmuş ve altın ve petrol fiyatları oynaklık serilerinin 2008 küresel krizinin etkisini açıkça gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the long term relationship between the gold and oil prices has been analyzed according to the macroeconomic variables that affected the gold and oil prices in the Turkish Economy between January 2003- October 2018. For this purpose, three different econometric models have been established. Using the ADF and Ng-Perron unit-root tests, the variables in the models, the first order difference, were found to be stationary. In addition, Zivot-Andrews structural break test was also used. The coefficients in the econometric models established were estimated by Engle-Granger method. According to the estimation results, a long-term equilibrium relationship was found between both gold prices and macroeconomic variables and between oil prices and macroeconomic variables. While there is a positive relationship between gold prices and oil prices; A negative relationship was found with the FED interest rate. While there is a positive relationship between gold prices and Dow-Jones Industrial Index; There is a negative relationship between oil prices and the Dow-Jones Industrial Index. There is also a positive relationship between oil prices and the FED interest rate. In addition, gold and oil price volatility series were created with the help of ARCH and GARCH models and it was determined that the volatility series in gold and oil prices clearly showed the effect of the 2008 global crisis.