Ortaokullarda uygulanan eğitim programının ihmal edilme durumlarının Eisner'ın Eğitsel Eleştiri Modeline göre değerlendirilmesi
Evaluation of the neglect states of the curriculum implemented in secondary schools according to Eisner's Educational Criticism Model
Yazar: FATMA GÖKMEN
Danışman: DOÇ. DR. SEVİL FİLİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Eğitsel eleştiri modeli = Educational criticism model ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İhmal = Neglect

Özet:
Bu araştırma ortaokullardaki tüm öğretim programlarının uygulanması sürecinde programın hazırlayıcılarından ve uygulayıcılarından, öğrencilerden kaynaklı olarak ihmal edilen durumların tespit edilmesi, bu durumların ihmal edilme nedenlerinin ve yapılan ihmallerin öğrenciler üzerindeki olası etkisinin betimlenmesi, yorumlanması ve değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaç kapsamında öğretmenlere programla ilgili hedef, içerik, öğrenme öğretme süreçleri ve ölçme değerlendirmede öğelerinde, değerlerin ve yetkinliklerin kazandırılması noktasında, özel eğitim ve rehberlik boyutlarında ayrıca okul dışı faaliyetlerde gerçekleşen ihmallere ve bunların nedenlerine ilişkin sorular sorulmuştur. Detaylı veriler elde etmek için nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olan fenemoloji deseni benimsenmiştir. Araştırmada program değerlendirme modellerinden nitel veri toplamaya elverişli olan Eisner'ın Eğitsel Eleştiri Modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları kartopu örneklemesi ve maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma grubunu Türkçe, matematik, fen bilimleri, İngilizce, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi, teknoloji tasarım, bilişim teknolojileri ve yazılım, beden eğitimi, görsel sanatlar ve müzik branşlarındaki farklı kıdemlere sahip ve farklı yerleşim düzeylerinde çalışan 44 öğretmen oluşturmaktadır. Katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşme formu doğrultusunda bireysel görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Tüm dersler bağlamında değerler eğitimi, yetkinlik kazandırma, bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlama, rehberlik programını uygulama ve okul dışı faaliyetlerin gerçekleştirilmesi yönünde birtakım ihmallerin olduğu görülmüştür. Öğretim programının yoğun olması, ders kitaplarının öğrencinin düzeyine uygun olmaması, kazanımlara ayrılan sürenin yetersiz olması, bölgenin olumsuz şartları, okullarda malzemenin yetersiz olması, öğretmenlerin kendini yetersiz hissetmesi ve öğrencilerin isteksiz olması gibi nedenlerden dolayı tüm öğretim programlarında ihmaller olduğu görülmüştür. Bu nedenlerin yanında her dersin kendine özgü ihmal edilme nedenleri de vardır.  Bu ihmallere Türkçe dersinde hazırlıksız konuşma yapma ve yazma etkinliklerini gerçekleştirme, matematik dersinde cetvel, açıölçer, pergel ve somut materyal kullanma, fen bilimleri dersinde üreme-gelişme, cinsel eğitim, deney düzeneği kurma, bilişim dersinde programlama diline hakim olma, görsel sanatlar dersinde tuval, fırça, şövale kullanma gibi kazanımlar örnek olarak verilebilir. Bunun yanında sosyal bilgiler dersinde Osmanlı dönemini içeren kültür ve miras öğrenme alanı, 2. Dünya savaşı ve sonrası, yakın tarih konularında yüzeysel anlatımlara yer verildiği ayrıca harita okuryazarlığına ilişkin becerileri geliştirmede bazı noktalarda ihmallerin olduğu görülmüştür. Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi kapsamında namaz konusuna ilişkin kazanımlarda ihmaller mevcuttur ayrıca bölgede farklı inanışların olmasından dolayı öğretmenler din kültürü ve ahlak bilgisi programındaki inanışlara ilişkin kazanımların tümünü vermekte güçlük yaşamaktadırlar. Eğitim programının içerik boyutunda ders kitaplarında kazanımlara uygun etkinliklere yer verilmediği ve kitapların LGS' ye uygun güncellenmediği görülmüştür. Öğrenme öğretme süreçleri boyutunda öğretmenlerin farklı yöntem, teknik, strateji ve materyal kullanımında yetersizlikler yaşadıklarına ilişkin bulgular vardır. Ölçme değerlendirme boyutunda ise bazı derslerde bilişsel kazanımların ölçüldüğü fakat psikomotor kazanımların ölçülmediği bunların yanında alternatif ölçme değerlendirme yaklaşımlarının kullanılmadığı ve objektif değerlendirmeler yapılmadığı görülmüştür. Bu ihmaller öğrencilerin toplumsal becerileri kazanamamasına, çok yönlü düşünememesine, kalıcı öğrenmeler gerçekleştirememesine, gelecekteki iş hayatlarında eksikliklerin olmasına ve günlük hayatta karşılaştıkları problemleri çözememesine neden olabilir. Bu ihmallerin önlenmesi için karar vericiler ve öğretmenler arasında işbirliği sağlanmalı, öğretim programı öğrencilerin ihtiyaçları doğrultusunda güncellenmeli ve kazanımların gerçekleştirilebilmesi için okulların koşulları iyileştirilmelidir.

Abstract:
This research was carried to identify neglected situations caused by the program preparers, program implementers and students during the implementation of all curriculum in secondary schools to determine, interpret and, evaluate the reasons for neglecting these situations and the effects of these neglects on the students. Within this scope of purpose, the qualitative research method was used to obtain detailed data from the questions asked to the teachers about the factors of the program such as target, content, learning and teaching processes, measurement and evaluation dimensions, at the point of gaining values and competencies, special education and guidance elements as well as neglect in and after school activities and the reasons of their neglect. The phenomenology design, which is one of the qualitative research designs, was used this research. In this research, the program evaluation study was conducted using Eisner's Educational Criticism Model which enables the collection of qualitative data. Participants of the study were determined with snowball sampling and maximum variation sampling. The study group consists of 44 teachers with different seniorities and working at different residential levels in the branches of Turkish, Mathematics, Science, English, Social Studies, Religious and Moral, Technology and Design, Information Technologies and Software, Physical Education, Visual Arts and Music. Individual interviews were held with the participants in line with the semi-structured interview form. The data obtained was analyzed using the descriptive analysis method. It has been observed that there are some neglects in the context of all courses in terms of values education, gaining competence, preparing an individualized education program, implementing the guidance program, and carrying out after-school activities. It has been observed that there is neglect in all curricula due to reasons such as the intensive curriculum, textbooks not being suitable for the student's level, insufficient time allocated to achievements, negative conditions of the region, insufficient materials in schools, teachers feeling inadequate and students being reluctant. In addition to these reasons, each course also has its reasons for neglect. This neglect is exampled with the acquisitions like giving unprepared speeches and writing activities in the Turkish class, using rulers, protractors, compasses, and concrete materials in the mathematics class, reproduction-development, sexual education, setting up an experimental mechanism in the science class, mastering the programming language in the informatics class, using canvas, brush, easel in visual arts. In addition, it has been observed that superficial explanations are included in the field of culture and heritage learning, including World War II and its post-period, recent history, and the Ottoman Period, in the social studies course, there are some neglects in developing skills related to map literacy. There are neglects in the achievements regarding prayer within the scope of religious and moral course. In addition, due to the different beliefs in the region, teachers have difficulty in providing all the beliefs-related gains in the religious and moral program. It has been observed that in the content dimension of the curriculum, the textbooks do not include activities suitable for the objectives, and the books have not been updated in terms of LGS. There are findings that teachers experience inadequacies while using different methods, techniques, strategies, and materials in the dimension of learning and teaching processes. In the assessment and evaluation dimension, it was observed that cognitive gains were assessed in some courses, but psychomotor gains were not assessed, alternative measurement and evaluation approaches were not used, and objective evaluations were not made. These neglects may cause some problems as students may fail to acquire social skills, not to think in multiple ways, not to achieve permanent learning, to have deficiencies in their future business lives, and not to be able to solve the problems they encounter in daily life.  To prevent these neglects, the curriculum should be updated in line with the needs of the students by ensuring cooperation between decision-makers and teachers, and the conditions of schools should be improved to realize the gains.