Diyarbakır aktarlarında satılan bazı tıbbi bitkilerin besin elementi içerikleri ile kalite parametrelerinin belirlenmesi
Determination of quality parameters with nutrient contents of some medicinal plants sold in Diyarbakır herbalists
Yazar: EMİNE CANSU ÖZGÜL
Danışman: DOÇ. DR. SIDIKA EKREN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada Diyarbakır il merkezinde bulunan aktarlardan satın alınan bazı tıbbi ve armatik bitkilerin besin element içerikleri ile kalite parametrelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada bitki örnekleri Ağustos-Ekim 2022 döneminde alınmıştır. Araştırma materyalini Mentha pulegium L., Rhus coriaria L., Sideritis spp, Thymus spp, Ocimum basilicum L., Salvia spp, Valeriana officinalis L., Rosmarinus officinalis L., Aloysia citrodora L., Achillea millefolium L., Foeniculum vulgare Mill. Mentha spp, Urtica dioica L., Cassia senna L., Chamomilla recutita L., Lavandula stoechas L., Sorbus domestica L., Anethum graviolens L., Petroselinum crispum L., Laurus nobilis L., Tilia argntea L. Hypericum spp olmak üzere toplam 22 adet tıbbi ve aromatik bitki oluşturmuştur. Bitki örneklerinde makro ve mikro elementlerden: azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, demir, mangan, çinko, bakır, bor, molibden; ağır metal içeriklerinden: aliminyum, kobalt, nikel, kurşun, kadmiyum, krom incelenmiştir. Ayrıca antioksidan ve antimikrobiyal aktivite prametleride belirlenmiştir. Bitki örnekleri içerisinde molibden, aliminyum, kobalt, nikel ve krom içeriklerinin iz düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Sağlık ve beslenme açısından büyük önem taşıyan bu bitkilerin doğadan toplama yerine kültüre alma çalışmalarının daha da arttırılması aktar gibi satış noktalarının denetlenmesi gerekliliği kanısına da varılmıştır.

Abstract:
In this research, it was aimed to determine the nutritional element contents and quality parameters of some medicinal and aromatic plants purchased from herbalists in Diyarbakır city center. Plant samples in the study were taken between August and October 2022. The research material was collected from Mentha pulegium L., Rhus coriaria L., Sideritis spp, Thymus spp, Ocimum basilicum L., Salvia spp, Valeriana officinalis L., Rosmarinus officinalis L., Aloysia citrodora L., Achillea millefolium L., Foeniculum vulgare Mill. A total of 22 medicinal and aromatic items, including Mentha spp, Urtica dioica L., Cassia senna L., Chamomilla recutita L., Lavandula stoechas L., Sorbus domestica L., Anethum graviolens L., Petroselinum crispum L., Laurus nobilis L., Tilia argentea L., Hypericum spp formed plants. Macro and micro elements in plant samples: nitrogen, phosphorus, potassium, calcium, magnesium, iron, manganese, zinc, copper, boron, molybdenum; among the heavy metal contents: aluminum, cobalt, nickel, lead, cadmium and chromium were examined. Additionally, antioxidant and antimicrobial activity parameters were determined. It was determined that molybdenum, aluminum, cobalt, nickel and chromium contents were at trace levels in the plant samples. It has also been concluded that the cultivation of these plants, which are of great importance in terms of health and nutrition, should be increased rather than collected from nature, and sales points such as herbalists should be inspected.