Azîz Mahmûd Hüdâyî'de mürid mürşid ilişkisi
Relationship between mentor and follower in respect Azîz Mahmûd Hüdâyî
Yazar: EYYUP ÇINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA SALİM GÜVEN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Aziz Mahmud Hüdayi = Aziz Mahmud Hüdayi ; Celvetiye tarikatı = Celvetiye religions order ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Müridler = Disciples ; Müridlik = Discipleship ; Mürşid = Mentor ; İslamiyet = Islam

Özet:
Celvetiyye tarîkatının kurucusu, mutasavvıf, âlim ve şâir olan Azîz Mahmûd Hüdâyî, Osmanlı Devleti'nin yükselişinin zirve noktası olarak kabul edilen Kânûnî Sultân Sülayman devrinde doğmuş, ancak her geçen gün artarak hemen hemen her alanda sosyal yapıyı çevreleyen toplumsal bozulma ve yozlaşmanın yayıldığı bir devrede yaşamını sürdürmüştür. Hüdâyî böyle bir devirde medereseden yetişerek kadılık ve müderrislik makamına ulaşmış; tasavvuf, tefsir, fıkıh, gibi değişik sahalarda eserler kaleme alarak yoğun irşâd faaliyetlerinde bulunmuş ve sosyal yaşamın dinamiklerine çok büyük katkılar sağlamıştır. Hüdâyî'yi asıl şöhrete kavuşturan ve isminin günümüze gelmesine vesile olan durum ise onun tasavvufî kişiliğidir.
Genelde topumun her kesimleriyle temas kurabilen Azîz Mahmûd Hüdâyî, özelde de müritleriyle devrinin şartlarına uygun ilişki yöntemleri geliştirmiştir. Müntesiplerini irşâd amacıyla vaaz, sohbet ve zikir meclisleri tertip etmiş, mektup ve şiirler yazmış, mensur ve manzum pek çok eser meydana getirmiştir. Onun gerek halkla gerekse müritleriyle kurduğu ilişkiler, yaşadığı dönemde toplumsal sinerji oluşturmuş ve kendisinin birleştirici bir rol üstlenmesini sağlamıştır. Yaşadığı dönemde kendisinden mürşid-i kâmil olarak bahsedilen Azîz Mahmûd Hüdâyî, mensubu bulunduğu tarîkatın esaslarıyla insanları irşâd etmiş ve çok sayıda sûfî yetiştirmiştir. Hayatta iken kaleme aldığı manzum eser ve sözlerinden pekçoğu zamanla bestelenmiş ve dinî musıkîmizin önemli güfteleri haline gelmiştir. Açmış olduğu tasavvufi yol vesilesiyle Hüdâyî'nin etkisi ve mânevî hizmetlerinin günümüzde de devam ettiği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Azîz Mahmûd Hüdâyî, Tasavvuf, Mürit, Mürşit, İletişim

Abstract:
Azîz Mahmûd Hüdâyî, the founder of the Sufi order of Celvetiyya, a sufi, scholar and poet, was born during the reign of Sultan Süleyman who was accepted as the peak of the rise of the Ottoman State, but with each passing day, social deterioration and degeneracy surrounding social structure gradually increased continued. In such a period, Hüdâyî grew up from the madrasah and reached the position of judge and professorship; sufism, tafsir, fiqh, such as writing works in different fields, has made intensive insults activities and has made great contributions to the dynamics of social life. The situation that brought Hüdâyî to fame and was instrumental in bringing his name to the present day is his sufi personality.
Azîz Mahmûd Hüdâyî, who was able to make contact with all segments of the ball in general, developed methods of relationship with his followers in particular in accordance with the conditions of his era. He organized his sermons, preaching, chanting and dhikr assemblies, wrote letters and poems, and produced many prose and verse works. His communication with the public and his followers created social synergy during his lifetime and enabled him to play a unifying role. Azîz Mahmûd Hüdâyî, who has the qualities of sheikh, has educated people on the principles of the tariqat he is a member of and has trained many sufi. Many of the verse works and lyrics he wrote during his life were composed over time and became important lyrics of our religious music. Although the sect is not active today, it can be said that the influence of Hüdâyî and spiritual services continue even today.
Keywords: Azîz Mahmûd Hüdâyî, Mysticism, Disciple, Mentor, Contact