Hidrokarbonların yüksek sıcaklık bromisyonu /
Yazar: ARİF DAŞTAN
Danışman: PROF.DR. METİN BALCI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Bromlama = Bromination ; Hidrokarbonlar = Hydrocarbons ; Yüksek sıcaklık = High temperature

Özet:
ÖZET Benzonorbornadienin 10 °C de elektrofüik brominasyonu sonucu yüksek verimle düzenlenmiş ürün elde edildi. 150 °C de yüksek sıcaklık brominasyonu ise 8:2 oranında normal katılma ürünleri ve düzenlenmiş ürünün oluşumuyla sonuçlandı. Radikal yakalayıcı inhibitor 2,4,6-tri-tert-bütil fenol eşliğinde yapılan brominas- yonda normal katılma ürünleri gözlenmedi. Bu sonuç iyonik ve radikalik reaksi yonun yarış halinde olduğunu doğruladı. Benzobarrelenin 10 °C de elektrofüik brominasyonu sonucu elde edilen ürün karışımı kolon kromotografisi ve fraksiyonlu kristallendirme ile ayrıldı ve 10 tane düzenlenmiş ürün elde edildi. Benzobarrelenin 150 °C de yüksek sıcaklık bromi nasyonu sonucu ise 1:1 oranında 18 tane normal katılma ürünü ve düzenlenmiş ürün elde edildi. Benzobarrelenden çıkarak dibrom-, tribrom-, ve tetrabrombenzobarrelenler yeni bir yolla sentezlendi. Aynı şartlar altında homobenzonorbornadienin 10 °C de brominasyonu tek ürün olarak kantitatif verimle düzenlenmiş ürüne dönüştü. Homobenzonorbornadienin 150 °C de brominasyonu ise çeşitli düzenlenmiş ve düzenlenmemiş ürünleri oluşturdu. Dekalinin ve naftalinin değişik şartlar altında brominasyonu incelendi ve çeşitli naftalin türevleri elde edildi. Bromobenzosikloheptatrien'lerin çeşitli oksidasyon reaktifleriyle oksidasyonu sonucu benzotropon ve benzotropon türevleri için uygun sentez yolları geliştirildi. Benzobarrelenden çıkarak awft-T^-benzotrisiklot^.Z.O^jdeka-S J,9-trien mo lekülü için yeni bir sentez yolu geliştirildi. Bu metod ile sübstitüe benzobasketen türevlerinin sentezi için uygun bir yol açıldı. Benzonorbornadien, değişik çözücüler eşliğinde elektroliz edilerek, yüksek verimlerle disübstitüe benzonorbornen türevlerine dönüştürüldü.

Abstract:
II SUMMARY The electrophilic addition of bromine to benzonorbornadiene at 10 °C led in high yield to the formation of rearranged product. However, high temperature bromi na tion at 150 °C resulted in the formation of non rearranged and rearranged products in a ratio of 8:2. Conducting the bromination reaction in the presence of free radical inhibitors like 2,4,6-tri-/e/7-butyl phenol suppressed the formation of the rearranged product. This very strongly supports the assumption that there is a competition between radical and ionic reactions. The electrophilic addition of bromine to benzobarrelene in chloroform at 10° C followed by repeated chromatography combined with fractional crystallisation al lowed us to isolate ten rearranged products. High temperature bromination of benzobarrelene at 150 °C gave 18 rearranged and non rearranged products in a ratio of 1:1. A new synthesis of dibromo-, tribromo-, and tetrabromobenzobarrelene has been developed by starting from benzobarralene. Under the same conditions, the bromanation of homobenzonorbornadiene at 10 °C afforded as a single product, the rearranged dibromide, quantitatively. Bro mination of homobenzonorbornadiene at 150 °C afforded several rearranged and non rearranged products. Bromination of decalin and naphthalene were carried out at various reaction con ditions, and several naphthalene derivatives were obtained. An efficient synthesis of benzotropone and benzotropone derivatives has been developed by oxidation of bromobenzocyloheptatriene with various oxidation agents. A new synthetic methodology has been developed for the synthesis of anti-7,8- benzotricylo[4.2.2.02>5]deca-3,7,9-triene starting from benzobarrelene. This met hod opens up entry to the substituted benzobasketene derivatives. Electrolysis of benzonorbornadiene in different solvents resulted in the formation of disubstituted benzonorbornen derivatives in good yields.