Psikolojik ve sosyal yönden yükümlülerin vergiye karşı tutum ve tepkileri
Attitudes and reactions of taxpayers towards tax from psychological and social aspects
Yazar: HALİT ÇİÇEK
Danışman: DOÇ.DR. ELİF SONSUZOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Çagdas anlamda vergiciligin uygulanıp, vergilemeden beklenen mali ve maliolmayan amaçların basarılı ve düzenli bir sekilde gerçeklestirilebilmesi, her seydenönce vergileme ile ilgili yapılacak düzenlemelerin ülkenin sosyo-ekonomiksartlarının yanı sıra, yükümlülerin durumları ile de uyumlu olmasına baglıdır. Kısaca,ekonomik, sosyal, siyasal ve hukuksal boyutları bulunan verginin, sosyal vepsikolojik boyutu olarak da adlandırılabilecek insan unsurunu da ele alan biryaklasımla incelenmesi, hem toplum refahını olabildigince maksimize etmeye çalısandevletin bu amaca daha kolay ulasmasını, hem de bireylerin vergiye karsıreaksiyonlarının minimum düzeye inmesini saglayacaktır.?Psikolojik ve Sosyal Yönden Yükümlülerin Vergiye Karsı Tutum veTepkileri? baslıklı bu çalısmada, temel olarak vergileme olayı ele alındıktan sonrayükümlülerin vergiye karsı tepki ve tutumları psikolojik ve sosyal çerçevede elealınmıs, daha sonra da yükümlülerin vergiye karsı ortaya koydukları davranısbiçimleri incelenmistir. Bu temel bilgiler ısıgında, stanbul ilinde yükümlülerüzerinde yapılan anket çalısması sonucunda elde edilen bulgular incelenerekdegerlendirilmistir.Çalısma bir giris, bir sonuç ve üç bölümden olusmaktadır. Birinci bölümdevergi ve vergilemeyle ilgili temel nitelikte bilgiler verilerek yükümlü davranıslarınınpsikolojik ve sosyal yönü ele alınmıs, ikinci bölümde yükümlülerin vergiye karsıdavranıslarını belirleyen etkenler ve davranıs biçimleri ele alınmıstır. Üçüncübölümde ise yükümlülerin vergiye karsı davranıslarının belirlenmesine yönelik, biranket çalısması yapılmıstır. Tesadüfî örnekleme metodu ile stanbul'daki 502 adetvergi yükümlüsü üzerinde yapılmıs olan anket çalısması ile elde edilen sonuçlar, I. veII. bölümde anlatılan kuramsal bilgilerle birlikte ele alınıp sonuç bölümündedegerlendirilmeye çalısılmıstır.

Abstract:
Application of taxation in contemporary terms and successful and orderlyachievement of both fiscal and non-fiscal objectives expected from taxation areprimarily dependent on the compatibility of regulations regarding taxation withsocio-economic conditions of the country and conditions of tax payers. In short,analyzing tax which has economic, social, political and juridical dimensions with anapproach including human factor that may be named as the social and psychologicaldimension will make it easier for the government to reach its goal of maximizingwelfare of the society and also help decrease peoples? reactions against tax to theminimum level.In this study titled ?Attitudes And Reactions Of Tax Payers Towards TaxFrom Psychological and Social Aspects?, firstly, reactions and attitudes of tax payerstowards tax are analyzed in psychological and social terms after discussing taxationin general terms. Afterwards, behaviors of tax payers towards tax are analyzed. Inlight of this basic information, findings resulting from a survey given to tax payers inIstanbul are analyzed and evaluated.The study is composed of an introduction, a conclusion and three chapters. Inthe first chapter, psychological and social aspects of tax payers? behaviors areanalyzed by giving basic information related to tax and tax payers, and in the secondchapter, factors and behaviors determining the tax payers? attitudes toward tax arediscussed. In the third chapter, a survey aiming at determining tax payers? attitudes iscarried out. Findings obtained through a survey given to 502 tax payers living inIstanbul by adopting random sampling method are analyzed with the theoreticalinformation given in the first and second chapters and evaluated in the conclusionpart.