Ortoreksiya nervoza eğilimli bireylerde kalp hızı değişkenliğinin elektrofizyolojik olarak değerlendirilmesi
Evaluating heart rate variability electrophysiologically in individuals prone to orthorexia nervosa
Yazar: HATİCE DAMLA AYAR
Danışman: DOÇ. DR. FAİK ÖZDENGÜL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Fizyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Otonom sinir sisteminin (OSS) kalp üzerindeki etkilerini yansıtan Kalp Hızı Değişkenliği (KHD), vücudun iç ve dış etkenlere karşı yanıt verme yeteneğini temsil etmektedir. Ortoreksiya nervozalı (ON) bireyler sağlıksız olarak kabul ettikleri gıdalara karşı maruziyet yaşadıklarında yoğun stres ve kaygı duymaktadırlar. Bu çalışmanın amacı ON'lı bireylerin gıda uyaranlarına ve sağlıksız beslenme sonucunda çeşitli rahatsızlıklara sahip olmuş bireylerin görüntülerine karşı verdikleri stres yanıtlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesidir. Çalışma 2 temel aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada deneklere ORTO-11 ölçeği uygulanmış ve denekler puanlarına göre kontrol grubu ve ON grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Her iki gruba sağlıklı gıdalar, kalorili gıdalar ve trajik sahnelerin olduğu 3 ayrı kategoride videolar izletilmiştir. Videoların izlenmesi sırasında KHD ölçümleri alınmış, değerler grup içinde dinlenim durumuna göre ve iki grup arasında kıyaslanmıştır. SDNN parametresi incelendiğinde, dinlenim ile sağlıklı gıda ve trajik sahne görüntüleri kıyaslandığında her iki grupta da anlamlı bir fark görülmemiştir. (p>0,05) Yüksek kalorili gıdaların izlendiği sırada ise ON grubunda istatistiksel olarak anlamlıya yakın bir azalma olduğu bulunmuştur (p=0.053). Aynı azalmanın kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur (p>0,05). RMSSD parametresinde her iki grupta da sağlıklı gıda ve trajik sahne görüntüleri izlendiği sırada anlamlı bir fark gözlemlenmezken, ON grubunda yüksek kalorili gıdalara karşı daha düşük değerler görülmüş ve bu düşüşün istatistiksel olarak anlamlıya yakın olduğu bulunmuştur (p=0.054). Yüksek kalorili görüntülerin olduğu videolarda pNN50'nin ON grubunda azaldığı, bu azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p=0.033). Kontrol grubunda sağlıklı gıdaların izlenmesi durumunda daha düşük HF değerleri görülmüş ve bu düşüşün istatistiksel olarak anlamlıya yakın olduğu tespit edilmiştir (p=0.059). ON grubunda ise dinlenim durumu diğer 3 video ile kıyaslandığında HF'nin azaldığı ve bu azalmanın istatistik olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p=0.019, p= 0.006, p=0,048). LF parametresinin kontrol grubunda ON grubunda göre daha yüksek olduğu görülmüş ve bulgunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p=0.004). Yüksek kalorili gıdaların izlenmesi sırasında kontrol grubunda ON grubuna kıyasla daha yüksek LF değerlerinin olduğu gözlemlenmişti (p=0.028). Kontrol grubunda dinlenim durumu diğer 3 video izlenme durumuyla kıyaslandığında VLF parametresinde azalma görülmüş ve bu azalmanın istatistiki olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p=0.000, p=0.000,p= 0.019). ON grubunda ise dinlenim durumuyla yüksek kalorili gıdalar ve sağlıklı gıdaların izlenmesi kıyaslandığında bir azalma olduğu görülmüş ve bu azalmanın istatistiki olarak anlamlı olduğu kabul edilmiştir (p=0.000,p=0.000). Aynı azalmanın trajik sahnelerde de olduğu ve azalmanın istatistiki olarak anlamlıya yakın olduğu tespit edilmiştir (p=0.058). Sonuç olarak ON'lı bireylerin kontrol grubuna göre yüksek kalorili gıdalara karşı daha düşük KHD yanıtları verdiği saptanmıştır. Dolayısıyla ON'lı bireylerin yüksek kalorili gıdalara karşı stres yanıtı gösterdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışmamızın sonucunda elde edilen bulguların gelecekte ON'lı bireylerin OSS yanıtlarının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Heart Rate Variability (HRV) reflects the influence of the Autonomic Nervous System (ANS) on the heart, representing the body's response to internal and external factors. Individuals with orthorexia nervosa (ON) experience intense stress and anxiety when exposed to foods they deem unhealthy. This study aims to measure and evaluate the stress responses of individuals with ON to food stimuli and images of people who have experienced various ailments due to unhealthy eating habits. The study comprised two main phases. In the first phase, subjects were administered the ORTO-11 scale, and based on their scores, divided into a control group and an ON group. Both groups were shown videos in three categories: healthy foods, high-calorie foods, and tragic scenes. HRV measurements were taken during the video sessions and compared within and between groups.
When examining the SDNN parameter, no significant difference was observed in both groups when resting states were compared with healthy food and tragic scene images (p>0.05). However, a near-significant decrease was found in the ON group during high-calorie food viewing (p=0.053), with no statistical significance in the control group (p>0.05). For the RMSSD parameter, no significant difference was noted in either group when viewing healthy food and tragic scenes, but lower values were observed in the ON group for high-calorie foods, nearing statistical significance (p=0.054). A significant decrease in the pNN50 value was found in the ON group during high-calorie video viewing (p=0.033). Lower HF values were seen in the control group when viewing healthy foods, with the decrease being nearly significant (p=0.059). In the ON group, a significant decrease in HF was noted when comparing resting state to the other three videos (p=0.019, p=0.006, p=0.048). The LF parameter was found to be higher in the control group compared to the ON group, with significant statistical findings (p=0.004). Higher LF values were observed in the control group during high-calorie food viewing compared to the ON group (p=0.028). A significant decrease in the VLF parameter was observed in the control group when comparing resting state to the other three video conditions (p=0.000, p=0.000, p=0.019). In the ON group, a significant decrease was noted when comparing resting state to both high-calorie and healthy food viewing (p=0.000, p=0.000), with a near-significant decrease during tragic scenes (p=0.058). In conclusion, individuals with ON exhibited lower HRV responses to high-calorie foods compared to the control group. Consequently, it has been concluded that individuals with ON exhibit a stress response to high-calorie foods. The findings of this study may contribute to a better understanding of the ANS responses in individuals with ON in the future.