Etephon'un makarnalık buğday (Triticum durum L.) ve arpada (Hordeum vulgare L.) bazı tarımsal özellikler ve kalite üzerine etkisi
The effect of ethephon on some agricultural characteristics and quality in durum wheat (Triticum durum L.) and barley (Hordeum vulgare L.)
Yazar: ARZU AĞIRMATLIOĞLU MUTLU
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH ÖKTEM
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arpa = Barley ; Buğday = Wheat ; Etefon = Ethephon ; Kalite = Quality ; Verim = Yield

Özet:
Bu çalışma, 2008-2009 ve 2009-2010 yetiştirme sezonlarında Harran Ovası ilave sulanan koşullarda yürütülmüştür. Bu çalışma ile farklı dozlardaki ethephon uygulamalarının makarnalık buğday ve arpa çeşitleri üzerine etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Denemede 9 ethephon dozu (0, 240 g/ha, 360 g/ha, 480 g/ha, 600 g/ha, 720 g/ha, 840 g/ha, 960 g/ha, 1080 g/ha) uygulanmıştır. İki yılın birleşik analiz sonuçlarına göre; buğday çeşitlerinde artan ethephon dozlarına paralel olarak tane veriminde artış meydana gelmiştir. Aydın-93 çeşitinde kontrol uygulamasında tane verimi 417.475 kg/da iken 960 g/ha ethephon uygulamasında 619.975 kg/da'a yükselmiştir. Alibaba buğday çeşitinde ise tane verimi kontrol uygulamasında 309.925 kg/da iken 720 g/ha ethephon uygulamasında 537.813 kg/da'a yükselmiştir. Buğday çeşitlerine ethephon uygulamalarının etkisi farklı olmuştur. Aydın-93 çeşitinde 960 g/ha ethephon uygulamasında, Alibaba çeşitinde ise 720 g/ha ethephon uygulamasında en yüksek tane verimi alınmıştır. Yıllar ve buğday çeşitleri birlikte değerlendirildiğinde en yüksek tane verimi 960 g/ha ethephon uygulamasında görülmüş, ancak 600, 720 ve 840 g/ha ethephon uygulamaları arasında istatistiki farklılık görülmemiştir. İki yılın birleşik analiz sonuçlarına göre arpa bitkisinde de artan ethephon dozlarına paralel olarak tane veriminde artış meydana gelmiştir. Sur-93 arpa çeşitinde kontrol uygulamasında tane verimi 275.225 kg/da iken 600 g/ha ethephon uygulamasında 436.563 kg/da'a yükselmiştir. Ancak 480 ile 960 g/ha arasındaki ethephon uygulamaları aynı istatistiki grupta yer almıştır. Yerli arpa çeşitinde ise tane verimi, kontrol uygulamasında 197.000 kg/da iken 960 g/ha ethephon uygulamasında 359.100 kg/da'a yükselmiştir. Yerli arpa çeşitinde 960 g/ha ile 1080 g/ha ethephon uygulamaları arasında istatistiki açıdan bir farklılık görülmemiştir.

Abstract:
This study was carried out under supplementary irrigated conditions in the Harran Plain in 2008-2009 and 2009-2010 growing seasons. The study aimed to assess the effects of various ethephon doses on durum wheat and barley cultivars.  Nine ethephon dosages (0, 240 g/ha, 360 g/ha, 480 g/ha, 600 g/ha, 720 g/ha, 840 g/ha, 960 g/ha, 1080 g/ha) were applied in the study.  According to the results of the combined analysis of variance for two-year; the yield increased in wheat cultivars in parallel with increasing dosages of ethephon.  The grain yield in Aydın-93 was 619.98 kg/da at 960 g/ha application of ethephon while that of control application was 417.48 kg/da.  The grain yield in Alibaba durum wheat cultivar was 537.8 kg/da at 720 g/ha application of ethephon while that of control application was 309.92 kg/da. The effect of ethephon on wheat was found to be cultivar specific. The highest grain yield was obtained from 960 g/ha dose of ethephon while the highest grain yield was obtained by 720 g/ha dose of ethephon. When the years and wheat cultivars are evaluated together, the highest grain yield was obtained by 960 g/ha dose of ethephon, however 600, 720 and 840 g/ha doses of ethephon were non- significant. The results of the combined analysis of two years, indicated that the highest grain yield on barley was found for Sur-93 cultivar with 404.875 kg/da (with 1080 g/ha ethephon dose application) while the lowest grain yield of barley was obtained from land race black barley with 197.800 kg/da (in control application). The result revealed that ethephon had positive effect on to grain yield. The grain yield of Sur-93 cultivar was determined as 275.225 kg/da in control application while it increased to 436.563 kg/da by 600 g/da ethephon application. However, the other ethephon doses between 480 and 1080 g/da were taken part in the same statistical group. Nevertheless the grain yield of land race black barley cultivar was determined as 197.000 kg/da in control application while it is increased to 359.100 kg/da by 960 g/da ethephon application. There was not any statistical significants between 960 g/ha and 1080 g/ha ethephone doses in terms of grain yields for land race black barley cultivar.