Yaşam sonu bakım sürecinde hasta yakınlarının yaşadıkları sorunların saptanması
Determining the problems of the patients' relatives in the process of end of life care
Yazar: HESNA PINAR ÖZER
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Etik = Ethics ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta hakları = Patient rights ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastalar = Patients ; Kaygı = Anxiety ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Yaşam süreci = Life process

Özet:
Hastaneye yatan hastaların, hasta hakları çerçevesinde etik bilinçlilikle bakım ve tedavileri yürütülmektedir. Ancak terminal döneme gelindiğinde ve yapılacak bir şey kalmadığı noktasında hastalar çoğu kez eve gönderilmektedir. Bu durumda sağlık profesyonellerin sorumlulukları hastayı eve göndermekle bitmemektedir. İleri evrede ve tedavi edilemez hastalıkları olan kişilere ölene kadar mümkün olduğunca kaliteli yaşamaları için destek amaçlı yaşam sonu bakım hizmetleri uygulanmalıdır. Bu bağlamda çalışmada; yaşam sonu sürecinde olan, ileri evrede ve tedavi edilemez hastalığa sahip hasta yakınlarının yaşamış oldukları sorunlar araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini Isparta ve Antalya illerinde bulunan, ileri evrede ve tedavi edilemez hastalığa sahip kişi ve yakınları oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak tasarlanmış "Yaşam Sonu Bakım Sürecinde Hasta Yakınlarının Yaşadıkları Sorunların Saptanması" anketi kullanılmış ve bu kapsamda 130 hasta ve yakınına ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; hasta yakınlarının karşılaşmış oldukları mental problemler, fiziksel ve ailevi problemler, çaresizlik, belirsizlik, günlük yaşam ve sosyal aktivite problemleri, kaygılar, düzensiz yaşantı ve bilinçlenme olmak üzere 8 faktör belirlenmiştir. Hasta yakınlarının en çok çaresizlik hissettikleri tespit edilmiştir. Ortaya çıkan boyutlar ile hasta yakınlarının sosyo-demografik değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Hasta ile ilgilenen yakınların, üzerlerindeki bakım yükünü hafifletecek bakım modellerine ve uzman desteğine ihtiyaç olduğu belirlenmiştir. Profesyonel anlamda palyatif ve hospis bakım uygulamalarının gerekli olduğu ve bakım kuruluşlarına da ihtiyaç olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Patients in the hospital are being treated with ethical conscious care and getting treatment within the framework of patient rights. However, when in the terminal period when there is nothing to do, the patients are often sent back home. In this case, the responsibilities of health professionals do not end up sending the patient home. In the advanced stage for the quality of life for people with untreatable diseases, end-of-life care services for support purposes must be implemented as far as possible. In this context, the problems which that the relatives of patients with advanced stage and inadequate disease that were in the end-of-life stage faced were investigated. The population of the research is located in Isparta and Antalya provinces and it is constituted by people and their relatives with advanced disease and untreatable disease. As a means of collecting data in the research, "Survey on the Problems of the Patient's Relatives in the Process of End of Life Care" questionnaire was used and 130 patients and their relatives were reached. According to the results of the research; 8 factors were identified, including mental problems faced by their relatives, physical and family problems, helplessness, uncertainty, daily life and social activity problems, concerns, irregular life and awareness. It was determined that the relatives of the patients felt the most helplessness. Significant differences were found between the resulting dimensions and sociodemographic variables of the patients' relatives. It has been determined that the caregivers who care about the patient need maintenance models and expert support to lighten the burden on them. In a professional sense, palliative and hospice care practices are necessary and care institutions are also required.