Diyarbakır ili Dicle ilçesi nar alanlarında bulunan zararlılar ve doğal düşmanlarının belirlenmesi
Determination of pests and their natural enemies in the pomegranate orchards in Dicle district of Diyarbakır province, Türkiye
Yazar: MEHMET BALIKÇI
Danışman: PROF. DR. EROL BAYHAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Anavatanı İran olsa da tarihin eski dönemlerinden beri Hindistan'dan Güney Avrupaya uzanan, Akdeniz havzasını da içine alan kuşak boyunca bilinen ve yetiştiriciliği yapılan narın, kuşlar, kemirgenler, yumuşakçalar ve arthropodlardan oluşan geniş bir zararlı grubu bulunmaktadır. Bu çalışma Diyarbakır ili Dicle ilçesi nar bahçelerinde bulunan zararlılar ve faydalı türleri tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma kapsamında 2021 ve 2022 yıllarında, narın çiçeklenme ve hasat dönemleri dikkate alınarak Nisan-Ekim ayları arasında, düzenli ve düzensiz aralıklarla sürveyler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada dal sayım, gözle kontrol, kültüre alma ve darbe yöntemleri kullanılmış; ağacın sürgün, çiçek, dal, meyve ve gövdesi gözle kontrol edilirken japon şemsiyesi, emgi tüpü, atrap ve D-vac (vakumlu toplama aleti) yardımıyla da örnekler toplanmıştır.
Diyarbakakır ili Dicle ilçesi nar yetiştiriciliği yapılan alanlarda yürütülen sürvey çalışmaları sonucunda Coleoptera, Lepidoptera, Hemiptera, Neuroptera, Diptera, Dermaptera ve Hymenoptera takımlarına ait 16 familyaya bağlı faydalı ve zararlı türleri içeren toplam 32 tür bulunmuştur. Zararlılardan en yaygın görülen türler; Drosophila melanogaster Meigen (Diptera: Drosophilidae), Ectomyelois ceratoniae (Zeller) (Lepidoptera: Pyralidae), Carpohilus nepos Murray (Coleoptera: Nitidulidae) ve Aphis punicae Passerini (Hemiptera: Aphididae) olurken, faydalı türlerden ise; Scymnus araraticus Khrzorian, Adalia bipunctata (L.) (Col.: Coccinellidae), Chrysoperla carnea (Stephens) (Neuroptera: Chrysopidae) ve Deraeocoris serenus (Douglas and Scott) (Hemiptera: Miridae) yaygın olarak tespit edilmiştir. Sürveylerde, narın önemli bir zararlısı olan Akdeniz meyve sineği Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae) tespit edilmiş olmasına rağmen yoğunluğunun düşük olduğu görülmüştür. Çalışmada elde edilen faydalı böceklerin tür sayıları ve yoğunlukları göz önünde bulundurulduğunda bölge için organik nar yetiştiriciliğinin uygun olduğu, nar zararlılarıyla kimyasal mücadeleye karar verirlirken faydalı böcek türlerinin mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. 

Anahtar Kelimeler: Punica granatum, Nar, Zararlılar, Doğal düşman, Sürvey

Abstract:
Although its homeland is Iran, pomegranate, which has been known and cultivated throughout the belt extending from India to Southern Europe and including the Mediterranean basin since ancient times, has a large pest group consisting of birds, rodents, mollusks and arthropods. This study was cunducted to find the pests and beneficial insect species in the pomegranate orchards in Dicle district of Diyarbakır province, Turkiye. Within the scope of the study, regular and irregular surveys were carried out between April and October in 2021 and 2022, taking into account the flowering and harvesting periods of the pomegranate. Branch counting, visual inspection, culturing and impact methods were used in the study; While the shoot, flower, branch, fruit and stem of the tree were visually inspected, samples were also collected with the help of Japanese umbrella, atrap and D-vac (vacuum insect collector).
As a result of the surveys, 32 species from 16 families include pests and beneficial insect species belonging to the orders Coleoptera, Lepidoptera, Hemiptera, Neuroptera, Diptera, Dermaptera and Hymenoptera were found in Dicle district of Diyarbakır city, Turkiye. The most common found of pests; Drosophila melanogaster Meigen (Diptera: Drosophilidae), Ectomyelois ceratoniae (Zell.) (Lepidoptera: Pyralidae), Carpohilus spp. (Coleoptera: Nitidulidae) and Aphis punicae Pass. (Hemiptera: Aphididae) are useful species to use; Scymnus araaticus Pullus was identified as Adalia bipunktata L. (Coleoptera: Coccinellidae), Chrysoperla carnea (Stephens) (Neuroptera: Chrysopidae) and Deraeocoris serenus (Douglas and Scott) (Hemiptera: Miridae). Considering the species numbers and densities of beneficial insects obtained in the study, organic pomegranate cultivation is appropriate for the region, and beneficial insect species must be taken into account when deciding on chemical control against pomegranate pests.

Keywords: Punica granatum, Pomegranate, Pests, Natural enemies, Survey