Bazı lamıaceae türleri uçucu yağlarının Alman hamamböceği (Blattella germanica L.)' ne karşı fümigant etkilerinin araştırılması
Evaluation of fumigant activities of some lamiaceae species essential oils against German cockroach (Blattella germanica L.)
Yazar: EMRE ÖZ
Danışman: PROF. DR. ATİLA YANIKOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyoloji = Biology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Zooloji = Zoology
Dizin: Biyolojik mücadele = Biological control ; Blattella germanica = Blattella germanica ; Hamam böcekleri = Cockroaches ; Lamiaceae = Lamiaceae ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Bu tezin amacı Antalya bölgesinde doğal olarak yetişen üç Lamiaceae bitkisinin [Mentha longifolia L. subsp. typhoides (Brig.) Harley, Dorystoechas hastata Boiss. & Heldr. ex Bentham (endemik) ve Origanum minutiflorum O. Schwarz et. H. Davis (endemik)] toprak üstü parçalarından elde edilen uçucu yağların, Alman hamamböceği (Blattella germanica L.) nin 10-15 günlük (2. veya 3. evre) nimflerine karşı fümigant toksisitesini değerlendirmekti. Nimfler kapalı bir kapta 25-500 µL/L arasında değişen orandaki uçucu yağların buharına maruz bırakılarak fümigant aktivite değerlendirilmiştir.Ayrıca bu tezde kullanılan uçucu yağlar, su distilasyonu yöntemine dayanan Clevenger tip aparat kullanılarak elde edilmiştir. Uçucu yağlarının kimyasal içerikleri ise Gaz Kromotografisi?Kütle Spektrometrisi (GC:MS) ile analiz edilmiştir. Dorystoechas hastata uçucu yağının ana bileşenleri 1,8-cineole, borneol ve camphor iken, O. minutiflorum uçucu yağının ana bileşeni cavracrol, M. longifolia subsp. typhoides uçucu yağının ise cis-piperitone epoxide ve piperitenone oxide'dir. Test edilen üç uçucu yağın fümigant toksisitesi istatistiksel olarak değerlendirildiğinde 100, 200 ve 300 µL/L konsantrasyonlarında D. hastata bitkisi uçucu yağının, diğer iki bitki uçucu yağına göre daha fümigant olduğu bulunmuştur. M. longifolia ve O. minutiflorum türleri arasında bu konsantrasyonlar açısından ise istatistiksel olarak herhangi bir farklılığın bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca uçucu yağlar 400 ve 500 µL/L uygulama konsantrasyonlarında birbirleri ile kıyaslandıklarında ise yine en toksik uçucu yağ D. hastata'dır. Bunu sırasıyla M. longifolia ve O. minutiflorum takip etmiştir. Dorystoechas hastata uçucu yağı 200 µL/L ve üstü konsantrasyonlarda yaklaşık %85 ölüme neden olmuştur. O. minutiflorum uçucu yağı Alman hamamböceği' ne karşı çok düşük toksisite (% ?14.4) göstermiştir. M. longifolia uçucu yağında en yüksek toksik etki (%30.0) 400 ve 500 µL/L konsantrasyonlarında görülmüştür. Sonuç olarak, uçucu yağlar arasında, B. germanica nimflerine karşı en etkilisi D. hastata uçucu yağıdır. Hamamböceklerine karşı farklı bitki türlerinden elde edilen uçucu yağların insektisidial aktivitesini göstermek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Gelecekte, uçucu yağlardan çevre dostu yeni insektisitler geliştirilebileceği ümit edilmektedir.

Abstract:
The aim of this thesis was to evaluate the fumigant activity of essential oils obtained from aerial parts of three Lamiaceae plants [Mentha longifolia L. subsp. typhoides (Brig.) Harley, Dorystoechas hastata Boiss. & Heldr. ex Bentham (endemic) and Origanum minutiflorum O. Schwarz et. H. Davis (endemic)], naturally grown in the Antalya region, were evaluated on 10-15 days-old (2nd or 3th instar) nymphs of German cockroach (Blattella germanica L.). Fumigant activity was evaluated by exposing the nymphs to the vapors emitted by 25-500 µL/L of essential oil in a closed area. In addition, the essential oils used in this thesis were extracted by Clevenger-type hydrodistillation and the chemical composition of the essential oils were analyzed by gas chromatography-mass spectrometry (GC: MS). While the major compounds found in D. hastata essential oil were 1,8-cineole, borneol and camphor, the main constituent of the O. minutiflorum essential oil was carvacrol, and major components in the essential oil of M. longifolia subsp. typhoides were cis-piperitone epoxide and piperitenone oxide. When all the essential oils were compared on the basis of fumigant toxicity, D. hastata essential oil is more statistically significant fumigant than the other two essential oils at 100, 200 and 300 µL/L concentrations. There is no statistical significant difference at these concentrations between M. longifolia and O. minutiflorum essential oils. Moreover, at the application concentrations of 400 and 500 µL/L, the most toxic essential oil was found D. hastata. This essential oil was followed M. longifolia and O. minutiflorum essential oils, respectively. Dorystoechas hastata essential oil resulted in about 85% mortality at the concentrations of ?200 µL/L. O. minutiflorum essential oil exhibited a very low level of fumigant toxicity (?14.4%) against the German cockroach. The highest toxic effects of M. longifolia essential oil were seen at the concentrations of 400 and 500 µL/L (30.0%). In conclusion, of the three essential oils tested, D. hastata essential oil was the most effective against B. germanica nymphs at this study. More studies are needed to show the insecticidal activity of the essential oils obtained from different plant species against cockroaches. In future, it is hoped that environmentally friendly new insecticides can be developed from essential oils.