Ortaokul öğrencileri, öğretmenleri, okul yöneticileri ve velilerin siber sağlık durumlarının incelenmesi
An investigation of middle school students, teachers, school administrators, and parents states of cyber wellness
Yazar: PINAR MIHCI
Danışman: DOÇ. DR. EBRU KILIÇ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Siber sağlık = Cyber Wellness ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Veliler = Parents ; Ölçekler = Scales ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırma ile Ankara ilindeki 6-7-8. sınıf öğrencilerinin, öğretmenlerin, okul yöneticilerinin ve velilerin siber sağlıkla ilgili genel durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda öğrencilerin ve öğretmenlerin siber sağlık farkındalık düzeyleri, okul yöneticilerin siber sağlık konularına yönelik çalışmaları ve velilerin çocuklarının siber sağlık farkındalıklarına yönelik görüşleri incelenmiştir. Var olan bir durumun betimlenmesinin amaçlandığı bu çalışmada kesitsel tarama yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın evrenini Ankara ilindeki merkez ilçelerde MEB'e bağlı resmi okullarda eğitim gören 6-7 ve 8. sınıf öğrencileri, bu okullarda görev yapan öğretmenler, okul yöneticileri ve öğrenci velileri oluşturmaktadır. Araştırmada, evrenin tümüne ulaşmadaki zorluk, zamanın sınırlı olması ve ekonomik nedenlerden dolayı ulaşılabilirlik açısından uygun olan yedi merkez ilçe (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle) seçilmiştir. Buna göre araştırmaya 7478 öğrenci, 775 öğretmen, müdür ve yardımcılarından oluşan 110 okul yöneticisi ve 5482 veli katılmıştır. Katılımcılara araştırmacı tarafından geliştirilen siber sağlık ölçekleri öğrenci, öğretmen okul yöneticileri ve veli formları uygulanmış ve elde edilen veriler SPSS 18 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde öncelikle betimsel istatistiklerden, sonrasında karşılaştırmalar için çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) ve çoklu karşılaştırma LSD testinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara genel olarak bakıldığında öğrenciler siber sağlığı oluşturan internet bağımlılığı, siber zorbalık, çevrimiçi mahremiyet ve çevrimiçi güvenlik konularında yüksek düzeyde farkındalığa sahiptir. Ancak çevrimiçi nezaket, çevrimiçi uygunsuz içerikler ve telif hakkı konusunda orta düzeyde farkındalığa sahiptir. Bununla birlikte öğrencilerin farkındalık düzeyleri cinsiyet, öğrenim gördükleri ilçeler, sınıf düzeyi, internet kullanım süresi, güvenli ve sorumlu internet kullanımına yönelik eğitim isteğine göre anlamlı olarak farklılaşmıştır. Öğretmenlerin siber sağlığı oluşturan konulara yönelik düzeyleri incelendiğinde, tüm kavramlara yönelik orta düzeyde farkındalığa sahip oldukları görülmektedir. Öğretmenlerin farkındalık düzeyleri sınıf rehber öğretmenliklerine göre bir farklılık oluşturmazken, görev yaptıkları ilçeler ve eğitim alma isteklerine bağlı olarak farklılaşmıştır. Ayrıca okul yöneticileri siber sağlığa yönelik çalışmaları ara sıra yapmakta ve yapılan çalışmalar görev yapılan ilçe ve eğitim alma isteğine göre bir farklılık oluşturmamaktadır. Velilerden elde edilen sonuçlar incelendiğinde, veliler çocuklarının internet bağımlılığı, çevrimiçi nezaket, çevrimiçi mahremiyet, çevrimiçi uygunsuz içerikler, telif hakkı ve çevrimiçi güvenlikler konusunda orta düzeyde; siber zorbalık konusunda ise yüksek düzeyde farkındalık sahibi olduğunu düşünmektedir. Bununla birlikte velilerin görüşleri yaşadıkları ilçelere, öğrencilere yakınlık durumlarına ve eğitim alma isteklerine göre farklılaşmıştır.

Abstract:
Through this study, it is aimed to determine 6th-7th-8th grade students', teachers', school administrators', and parents', general states of cyber wellness in Ankara province. For this purpose, students' and teachers' cyber wellness awareness levels, school administrators' studies on cyber wellness and parents' opinions towards their children's cyber wellness awareness were examined. Aiming to describe an existing situation, this study employed cross-sectional survey method. Target population of the research was 6th-7th, and 8th graders who studied in public schools that were tied to Ministry of National Education, teachers working in those schools, school administrators and students' parents in Ankara province central district. Due to such reasons as difficulty to access to the whole target population, limited time, and economy, seven central districts (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle) that were available in terms of accessibility were chosen. Accordingly, 7478 students, 775 teachers, 110 school administrators that were comprised of headmasters and deputy headmasters, 5482 parents participated in the study. Developed by the researcher, cyber wellness scales were administered to the participants and obtained data was analyzed through SPSS 18 program. During the analyses, firstly descriptive statistics were utilized. Later, multivariate analysis of variance (MANOVA) and multiple comparison LSD test were employed for comparisons. Considering the results obtained from the research in general, the students have high level of awareness of internet addiction, cyber bullying, online privacy, and cyber security that are dimensions of cyber wellness. However, they have moderate awareness of netiquette, inappropriate online contents and copyright. Besides, students' awareness levels differ significantly in terms of gender, districts where they receive education, classroom level, internet use span, and request for training in safe and responsible internet use. On the other hand, teachers have moderate awareness of all the subjects related to cyber wellness. While teachers' awareness levels do not change according to class guidance teachers, they differ dependent on districts they work in and request to receive education. Also, school administrators sometimes conduct studies on cyber wellness and these studies do not vary according to workplace and request to receive education. When the results that were obtained from parents have been investigated, parents think that their children have moderate awareness of internet addiction, netiquette, online privacy, inappropriate online contents, copyright, cyber security; and adequate awareness of internet addiction and cyber bullying. In addition, parents' opinions differ according to districts they live in, intimacy they establish with the students and request to receive education.