Düzenli egzersizin multiple skleroz progresyonu üzerine etkisi
The effect of regular exercise on multiple sclerosis progression
Yazar: MEHMET AÇIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇKİN ŞENIŞIK
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Spor Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Nöroloji = Neurology ; Spor = Sports
Dizin: Denge = Equilibrium ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nöroloji = Neurology ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; Spor = Sports ; Spor hekimliği = Sports medicine ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç:
Multiple Skleroz hastalarında sedanter bir yaşam tarzının benimsenmesi yaygındır. Bu durum fiziksel performans değerlerini kötüleştirir ve MS bulgularının alevlenme döngüsünü başlatabilir. Düzenli yapılan egzersizin nörotrofinlerin düzeyinde artış sağladığı ve nörotrofinlerin de merkezi sinir sistemi üzerine olumlu etkileri olduğu bilinmektedir. Çalışmamızdaki ilk amacımız düzenli egzersizin MS hastalarında sinir büyüme faktörü (NGF) ve Nörotrofin-3 (NT-3) düzeylerini artırdığını göstermektir. İkinci amacımız ise bu artışın merkezi sinir sistemini olumlu yönde etkileyeceğini ve bilişsel işlevlerde bozulmayı, yorgunluğu, denge bozukluğunu, uyku ve yaşam kalitesini düzelteceğini göstermektir.

Metot:
Ege Üniversitesi Nöroloji Kliniğinde takip edilen EDSS skoru 4 ve 4'ün altında olan 53 Relapsing Remitting MS hastası çalışmaya dahil edildi. Hastalar aerobik egzersiz grubu (AG), kuvvet egzersizi grubu (KG) ve kontrol grubu olmak üzere randomize bir şekilde 3 gruba ayrıldı. Egzersiz gruplarındaki hastalar 3 ay boyunca, haftada 3 gün belirlenen egzersiz programlarını uyguladılar. Tüm hastaların aerobik kapasite ve kuvvet ölçümleri, denge testleri yapıldı, ELISA yöntemi ile NGF ve NT-3 plazma değerleri analiz edildi. MSQoL54 yaşam kalitesi, yorgunluk etki skalası ve PUKİ ölçekleri hastalar tarafından dolduruldu. Kognitif fonksiyonu değerlendirmek için BICAMS ölçeği uygulandı. Egzersizin etkisini gösterebilmek için tüm ölçekler ve analizler çalışma öncesi ve sonrası tekrarlandı.

Bulgular:
Egzersiz gruplarında VO2max (AG: p<0,001, KG: p=0,003) ve kuvvet değerlerinde (sırt kuvveti; AG: p=0,002, KG: p<0,001, bacak kuvveti; AG: p<0,001, KG: p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı artış görüldü. Egzersiz ile NGF (AG: p<0,001, KG: p=0,002) ve NT-3 (AG: p=0,083, KG: p<0,001) plazma düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artış görüldü. Ancak NT-3'ün aerobik grupta artışı istatistiksel olarak anlamlı değildi. Ayrıca egzersiz gruplarında kognitif fonksiyon, uyku ve yaşam kalitesinde istatistiksel olarak anlamlı düzelme görüldü. Denge değerlerinde aerobik grupta istatistiksel olarak anlamlı düzelme görülürken, kuvvet grubunda ise düzelme olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı değildi. Yorgunluk etki skalasına göre tüm grupların yorgunluk skorlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma görüldü.

Sonuç:
Çalışmamız, düzenli egzersiz ile MS progresyonunun engellenebileceğini ve hastalığa bağlı gelişebilecek komplikasyonların önüne geçilebileceğini göstermektedir.

Abstract:
Objective:
The adoption of a sedentary lifestyle is common in MS patients. This deteriorates physical performance values and may initiate the exacerbation cycle of MS symptoms. It is known that regular exercises increase the level of neurotrophins and neurotrophins which have positive effects on the central nervous system. Our first aim in this study is to show that regular exercises increase the levels of nerve growth factor (NGF) and neurotrophin-3 (NT-3) in MS patients. Our second aim is to show that this increase will affect the central nervous system positively and improve cognitive dysfunction, fatigue, balance disorder, sleep and quality of life.

Method:
Fifty-three relapsing remitting MS patients with EDSS scores 4 and below 4 were followed at Ege University Neurology Clinic were included in the study. The patients were randomly divided into three groups as aerobic exercise group (AG), strength exercise group (SG) and control group. The patients in the exercise groups performed the exercise programs determined for 3 months, 3 days per week. Aerobic capacity and strength measurements, balance tests were performed and NGF and NT-3 plasma values were analyzed by ELISA. MSQoL54 quality of life, fatigue effect scale and PSQI scales were filled by patients. BICAMS scale was used to assess cognitive function. All scales and analyzes were repeated before and after the study to show the effect of exercise.

Results:
Statistically significant increases were found in VO2max (AG: p <0.001, SG: p = 0.003) and strength values (back strength; AG: p = 0.002, SG: p <0.001, leg strength; AG: p <0.001, SG: p <0.001) in exercise groups. There were statistically significant increase in NGF (AG: p <0.001, SG: p = 0.002) and NT-3 (AG: p = 0.083, SG: p <0.001) plasma levels via exercise. However, the increase of NT-3 in aerobic group was not statistically significant. In addition, there were statistically significant improvements in cognitive function, sleep and quality of life in exercise groups. Statistically significant improvement was observed in balance values in aerobic group, however the improvement in the strength group was not statistically significant. There was a statistically significant decrease in fatigue scores of all groups according to the fatigue effect scale.

Conclusion:
Our study shows that the progression of MS and complications related to the disease can be prevented by regular exercise.