COVİD-19 pandemisinde sağlık çalışanlarının yaşadıkları güçlükler, algılanan stres durumu ve yaşam kalitesinin belirlenmesi
Difficulties experienced by healthcare professionals in the COVİD-19 pandemic, determination of perceived stress status and quality of life
Yazar: BÜŞRA NUR ÖZEL
Danışman: DOÇ. DR. PINAR TEKİNSOY KARTIN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Dünya Sağlık Örgütü = World Health Organization ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Stres = Stress ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırma, Covid-19 pandemisinde sağlık çalışanlarının yaşadıkları güçlükler, algılanan stres durumu ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı analitik bir araştırma olarak yürütülmüştür. Araştırmaya sağlık kuruluşunda çalışmakta olan 280 kişi katılmıştır. Araştırma verileri; Algılanan Stres Düzeyi Ölçeği ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL_BREF) aracılığı ile toplanmıştır. Değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde normal dağılım sağlanmadığı için 2 grup için Mann-Whitney-U testi, 3 ve üzeri grup için Kruskal-Wallis testi uygulanmıştır. Tanımlayıcı bulgular sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma; kategorik değişkenler ise frekans ve yüzde ile verilmiştir. Boyutlar arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla korelasyon analizi uygulanmıştır. Çalışmada, algılanan stres düzeyinin (bağımsız değişken) yaşam kalitesi boyutuna (bağımlı değişken) etkisinin belirlenmesi amacıyla regresyon analizi uygulanmıştır. Algılanan stres düzeyinin alt boyutları stres/rahatsızlık algısı ve yetersiz özyeterlik algısının yaşam kalitesi üzerine etkisi için regresyon analizi yapılmıştır. Çalışmada, yaşam kalitesi boyutunda doktorların diğer unvan sahibi bireylere göre yaşam kalitelerinin iyi olduğu, kronik hastalığı olan bireylerin, yetersiz özyeterlik algısı ve algıladıkları stres genel puanının daha yüksek olduğu, stres/rahatsızlık algısı ile bedensel, ruhsal, sosyal, çevresel alan alt boyutu ve yaşam kalitesi toplam puanı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, algılanan stres düzeyi 1 br. arttığında, yaşam kalitesinin 0.392 br. azalma gösterdiği ve algılanan stres düzeyi arttıkça yaşam kalitesinin düştüğü belirlenmiştir. Yetersiz özyeterlik algısı ile bedensel, ruhsal, sosyal, çevresel alan alt boyutu ve yaşam kalitesi toplam puanı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, yetersiz özyeterlik algısı 1 br. arttığında, yaşam kalitesinde 0.362 br. azalma saptanmıştır. Sağlık çalışanlarının algılanan stres düzeyinin azaltılması için çalışma ortamının düzenlenmesi, mesai saatlerinin ve tıbbi ekipman ihtiyaçlarının karşılanması ve yaşam kalitesinin artırılması için düzenlemelerin yapılması önerilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Algılanan Stres; Covid-19; Dünya Sağlık Örgütü;  Pandemi; Sağlık Çalışanları; Yaşam Kalitesi

Abstract:
The research was conducted as a descriptive study to determine the relationship between the difficulties experienced by healthcare workers, perceived stress status and quality of life in the Covid-19 pandemic. 280 people working in a health institution participated in the research. Research data; It was collected through the Perceived Stress Level Scale and the World Health Organization Quality of Life Short Form (WHOQOL_BREF). Mann-Whitney-U test was applied for 2 groups and Kruskal-Wallis test was applied for 3 and more groups, since normal distribution was not achieved in the evaluation of the relations between the variables. Descriptive findings were mean, standard deviation for numerical variables; categorical variables are given with frequency and percentage. Number, percentage, mean and standard deviation were used to describe the data. Correlation analysis was applied to determine the relationships between dimensions. In the study, regression analysis was applied to determine the effect of perceived stress level (independent variable) on quality of life dimension (dependent variable). In addition, regression analysis was performed for the effect of perceived stress level, which are the sub-dimensions of stress/discomfort and inadequate self-efficacy perception on quality of life. In the light of the study, in the quality of life dimension, the quality of life of the doctors is better than the participants with other titles, the participants with chronic diseases have a higher perception of inadequate self-efficacy and perceived stress, and the perception of stress/discomfort in physical space, mental area, social area, It was found that there is a negative significant relationship between the environmental area sub-dimension and the total quality of life score, and the perceived stress level is 1 br. increases, the quality of life is 0.392 br. As the perceived stress level increases, the quality of life decreases. Insufficient self-efficacy perception 1 br. increases, the quality of life is 0.362 br. It was found that the results showed a decrease.

Keywords: Covid-19; Pandemic; Perceived Stress; Quality of Life; Healthcare Professionals;  World Health Organization