Türkiye'de kamu bankalarının iktisadi gelişme sürecindeki yeri
The place of public banks in the economic development process in Turkey
Yazar: ZELİHA SAYAR
Danışman: PROF. DR. NEVİN COŞAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bankalar = Banks ; Devletçilik = Etatism ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Kamu bankaları = Public banks ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 1923-1986 döneminde Türkiye'de uygulanan iktisadi gelişme politikalarında kamu bankalarının rolünün analiz edilmesidir. Kamu bankalarının rolünün analiz edilmesinde TCMB'nın aylık ve üç aylık istatistik bültenleri, TBB'nin dönem sonu banka bilançoları ve bankaların yayınlarındaki verilerden yararlanılmıştır.Yeni kurulan cumhuriyet değişen devlet yapısının sonucu olarak kalkınma fonksiyonunu yerine getirebilecek bir finansal ve mali yapıya sahip değildi.Dünya buhranının yıkıcı etkisi 1920'lerde uygulanan yarı-liberal politikalarla özel kesime dayalı iktisadi kalkınmanın zayıf yerel bankacılığa ve yabancı sermaye ağırlıklı bankacılık sistemi ile   sürdürülemeyeceğini gösterdi.İktisadi kalkınma politikaları arayışlarının  neticesinde 1930'larda sanayileşme kamu bankaları ile gerçekleştirilmek istendi. Devletçi politikanın yürürlüğe girmesiyle  ihtisas bankaları şeklinde kurulan kamu bankaları yatırımların finansmanında,yatırımların gerçekleştirilmesinde ve tasarruf alışkanlığının geliştirilmesinde belirleyici oldular. Devletçilik politikasının uygulanmasının  kesintiye uğradığı,üretimin düştüğü İkinci Dünya Savaşı döneminde kamu bankaları savunma harcamalarını finansmanını ve ordunun gereksinimlerinin üretilmesini sağladılar .Savaş sonrası  tarıma dayalı büyüme modeli kapsamında   tarımın modernleşmesinde belirleyici olan kamu bankaları 1954'den itibaren uygulanan ithal ikameci sanayileşme stratejisinde büyük yatırımların gerçekleştirilmesini sağlayarak , özel kesimin gelişimini desteklediler. 1980 sonrası ise liberal politikalar kapsamında kamunun ekonomideki yerinin küçültülmek istenmesinden etkilenen kamu bankalarının bankacılık sistemindeki ve iktisadi gelişme sürecinindeki belirleyici pozisyonu devam etmiştir. İktisadi kalkınma politikaları arayışları ve özel kesimin yetersiz olması sonucu açığa çıkan kamu bankaları bankacılık sisteminin gelişmesinde, yatırımların gerçekleştirilmesinde, özel kesimin finansman ihtiyacının karşılanmasında, tarımın modernleştirilmesinde, özel bankacılığın gelişiminde ve sanayi burjuvazisinin yaratılmasında katkı sunmuşlardır.

Abstract:
The purpose of this work is to examine the position of public banks in the economic development policies applied in Turkey during 1923-1986 period. To analyze of the role of public banks,  monthly and quarterly statistical bulletins of CBRT , the data of banks' publications and term-end balances of  the Turkish Banking Association were used in the study .The newly formed republic did not deliver a financial and fiscal structure that could carry out the development function as a consequence of the changing state structure.The devastating effect of the world crisis has presented the semi-liberal policies applied in the 1920s and the private-sector based economic development could not be sustained by the weak local banking and foreign capital oriented banking system. In the 1930s, industrialization wanted to be realized with public banks in search of economic development policies. Public banks, which were established as specialist banks with the initiation of state politics, were decisive in the financing of investments, in the realization of investments and in the development of saving habits.  During the Second World War, when the application of state politics was interrupted and production fell, public banks financed their defense spending and produced the requirements of the army.In the post-war agriculture-based growth model, the state-owned banks, which have been decisive in the modernization of agriculture, supported the development of the private sector by ensuring large investments in the import-substitution industrialization strategy implemented since 1954.By 1980s , public banks, which were affected by the desire to reduce the share of the public sector in liberal policies, continued to be in a critical position in the banking system and in the economic development process.Public banks, set up as the result of the pursuance of economic growth policies and the private sector were inadequate, have contributed to the development of the banking system, the realization of investments, the financing of the private sector, the modernization of agriculture, the growth of private banking and the creation of the bourgeoisie.