Eski uygur türkçesinde eşdizim (Prens Kalyanamkara ve Papamkara hikayesi, Irk Bitig Eski Yygurca fal kitabı, Türkische turfan texte, eski uygurca hsüan tsang biyogrofisi metinleri örneğinde)
Colossim in old uygur turkish (the story of Prince Kalyanamkara and Papamkara, Irk bi̇ti̇g old Uygur Foreign book, Turkishe Turfan texte, old uygur Hsüan Tsang biography text)
Yazar: ÇAĞLA CANİKLİ AŞCI
Danışman: PROF. DR. ERTAN BESLİ
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Derlem = Corpus ; Deyimbilim = Phraseological ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Eşdizimlilik = Colocation

Özet:
Dil içerisinde milyonlarca söz vardır, bu sözler kullanılırken bazı kalıp ifadeler meydana gelir ve bu kalıp ifadelerin önemli çoğunluğunu ise eşdizimler oluşturmaktadır. Eşdizim ülkemizde son zamanlarda önem kazanmış bir araştırma alanıdır. Eşdizim iki ya da daha fazla sözcüğün belirli bir düzen içerisinde bir araya gelmesiyle oluşan, dil içerisinde kalıplaşmış bir şekilde kullanıma hazır bulunan birlikteliklerdir. Yapılan çalışma bu birliktelikleri tespit ederek diğer yapı taşlarından ayırt etmeyi amaçlamaktadır. Eşdizimler iki ana kritere göre değerlendirilmektedir. Bu kriterlerden ilki anlam temelli yaklaşımdır. Anlam temelli yaklaşım, kelimelerin anlamsal boyutta birbirini istemesi durumudur. İkinci yaklaşım ise sıklık temelli yaklaşımdır. Bu yaklaşımda belirli bir mesafedeki kelimelerin hangi sıklıkla ve aralıklarla kullanıldığına dikkat edilmektedir. Yapılan çalışmada eşdizimleri ayırt etmek için kullanılacak yöntem ise anlam temelli yöntem olacaktır. Çalışmamız üç bölümden oluşacaktır. Giriş kısmında çalışmanın yapılış amacı, konusu, önemi ve yöntemi gibi konulara değinilecektir. Birinci bölümde eşdizim kavramı hakkında açıklamalar yapılacak, tespiti için gerekli ölçütlerden bahsedilecek, diğer kalıp ifadelerle arasındaki benzerlik ve farklar ortaya koyulacaktır. İkinci bölümde adı geçen eserlerde eşdizimli yapıların tespiti sağlanarak incelenecek ve üçüncü bölümde ise değerlendirme yapılacaktır.

Abstract:
There are millions of words in the language, while using these words, some stereotypes occur and the majority of these patterns are collocations. Collocation is a research area that has gained importance in our country recently. Collocations are associations formed by the combination of two or more words in a certain order, ready to be used in a stereotyped way in the language. The study aims to identify these associations and distinguish them from other building blocks. Collocations are evaluated according to two main criteria. The first of these criteria is the meaning-based approach. The meaning-based approach is the situation where words want each other in the semantic dimension. The second approach is the frequency-based There are millions of words in the language, while using these words, some stereotypes occur and the majority of these patterns are collocations. Collocation is a research area that has gained importance in our country recently. Collocations are associations formed by the combination of two or more words in a certain order, ready to be used in a stereotyped way in the language. The study aims to identify these associations and distinguish them from other building blocks. Collocations are evaluated according to two main criteria. The first of these criteria is the meaning-based approach. The meaning-based approach is the situation where words want each other in the semantic dimension. The second approach is the frequency-based approach. In this approach, attention is paid to the frequency and spacing of words at a certain distance. In the study, the method to be used to distinguish collocations will be the meaning-based method. Our work will consist of three parts. In the introduction, subjects such as the purpose, subject, importance and method of the study will be discussed. In the first part, explanations will be made about the concept of collocation, the criteria necessary for its determination will be mentioned, the similarities and differences between other expressions and expressions will be revealed. In the second part, collocational structures in the mentioned works will be determined and examined, and in the third part, an evaluation will be made.