Ahkâm âyetleri ve tarihselcilik
Ayat al-ahkam and historicism
Yazar: HİDAYET ZERTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET EFE
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahkam = Provisions ; Ayetler = Verses ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tarihselcilik = Historicism ; Vahiy = Revelation ; Yöntembilim = Methodology

Özet:
Ahkâm ayetleri, fıkıh açısından ibadât, muamelât hudûd/ceza bölümlerini
kapsamakla, beşer yaşamında temel bir unsur oluşturmaktadır. Aslında bu sayılan
yönlerin her biri, inanç ve ahlak hükümleriyle de sıkı bir ilişki içerisindedir. Tarihselcilik,
İslam coğrafyasında genelde Kur'an'ın anlaşılmasına yönelik bir metodoloji sorunsalı
olarak ortaya çıkmıştır. Ancak bu düşünce tarzının, ahkâm ayetlerini, M.VII. asır ile
kayıtlaması ve üstelik bunların, çağın yapısıyla uyuşmadığını ilan etmesi, meselenin
salt bir metodoloji girişimi olmadığını göstermesi açısından önemli bir noktada
durmaktadır. Batıda, kendi şartları ve sorunları içerisinde ortaya çıkan bu algı
biçiminin Müslüman bir zihin yapısıyla nasıl bir ilişki içerisinde olacağı, her iki ayrı
toplumun tarihi alt yapılarını da mülahaza etmemizi gerektiriyor. İşte bütün bu kritik
noktaları bir arada değerlendirerek önce Batıdaki tarihselcilik ve bunun neticesinde
oluşan Hristiyan vahiy algısı ve bunun bu haliyle İslam coğrafyasına yansıması yani,
tarihselci düşünüşün vahiy ve Kur'an algısı temelde araştırıldı. Ardından bu anlayışın
hükümlere yaklaşma üslupları ve neticesinde itiraz malzemesi olarak kullanılan tikel
konular, uygun bir detayla delillendirilmeye çalışıldı. İtiraz ve iddialar, genelde ahkâm
ayetleriyle sınırlı tutulup ona göre kaynaklara müracaat edildi. Nihayet değerlendirme
ve mukayeseler ona göre yapıldı.

Abstract:
Ayat al-ahkâm, in the context of jurisprudence, are an essential part of human
life because they encapsulate 'ibadat (acts of worship), mu' amalat (daily transactions),
and 'uqubat (punishments). In fact, each of these subjects has a close relationship with
rulings concerning belief and ethics. Historicism generally appeared as a methodological
problem in the Islamic World in the context of understanding the Quran. However, this
way of understanding limits the application of the ayat al-ahkâm to the 7th Century,
and declares them incompatible with the structure of the modern era, which shows us
that it is not just a methodological enterprise. This style of understanding emerged in
conditions and problems peculiar to the West. In order to understand how it interacts
with the Muslim mind, we should keep in mind the historical background of these
two different societies. This study evaluated all of these critical points. It examined
Historicism in the West, the perception of revelation among Christians resulting from
it, and its reflection in the Muslim world – meaning the understanding of the Quran and
revelation in the thinking of the Historicists. Then the study discussed in detail their
approach to rulings. Particular subjects, and their objections to them resulting from
this methodology, were also discussed in detail. The objections and claims examined
were limited generally to those related to ayat al-ahkâm, and only relevant literature
was chosen. Conclusions and comparisons were expressed in such a manner.