Birinci basamakta depresyon tanılı hastalara farkındalık teknikleri kullanılarak yapılan müdahalenin depresyon düzeyine etkisi: Randomize kontrollü deney
Effect of intervention using awareness techniques on patients diagnosed with depression in primary care on the level of depression: A randomized controlled trial
Yazar: BÜŞRA ASLIHAN AKBIYIK
Danışman: PROF. DR. VİLDAN MEVSİM ; DOÇ. DR. MAKBULE NESLİŞAH TAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Örgütsel depresyon = Organizational depression

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; birinci basamakta depresyon tanılı hastalara farkındalık teknikleri kullanılarak yapılan müdahalenin depresyon düzeyine etkisini saptamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma, depresyon hastaları üzerinde yürütülen randomize kontrollü bir müdahale çalışmasıdır. Araştırmanın yürütüldüğü birimlere kayıtlı 35-54 yaş arası depresyon tanılı hastalar seçilebilir hastalar olarak değerlendirildi. Bu hastalar dahil edilme hariç bırakılma açısından değerlendirildi, uygun hastalar randomizasyona alındı. 132 hasta; 66 kişi kontrol ve 66 kişi müdahale grubu olarak ayrıldı. Müdahale grubuna farkındalık teknikleri öğretilerek ve uygulanarak depresyon düzeyini azaltmaya yönelik müdahale yapıldı. Kontrol grubu ise mevcut tedavisine devam etmiş olup 3 ay sonrasında farkındalık teknikleri öğretildi. Araştırmada farkındalık teknikleri tek hekim tarafından yürütüldü. Her iki gruptaki hastayla da 3 ay sonunda görüşüldü. Her 2 gruba da başlangıçta; Hasta Bilgi Formu, Beck Depresyon Envanteri-2 (BDI-II), Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalite Ölçeği-Kısa Formu (WHOQOL-BREF), Warwick-Edinburg Mental İyi Oluş Ölçeği-Kısa Formu (WEMİOÖ-KF) ve Türkçe 'Modifiye Morisky Ölçeği' uygulandı. 3. ayda ise Beck Depresyon Envanteri-2 (BDI-II), Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalite Ölçeği-Kısa Formu (WHOQOL-BREF), Warwick-Edinburg Mental İyi Oluş Ölçeği-Kısa Formu (WEMİOÖ-KF) ve Türkçe 'Modifiye Morisky Ölçeği' (MMÖ) uygulandı. Araştırma verileri SPSS (24.0) programında değerlendirildi.

Bulgular: Araştırmaya katılan 115 katılımcının 54'ü müdahale grubunda, 61'i kontrol grubundadır. Çalışmamızda hastaların depresyon düzeyini ölçmek için 'Beck Depresyon Envanteri-2 (BDI-II)' kullanıldı. Ayrıca bilinçli farkındalık düzeyini değerlendirmek için 'Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ)', yaşam kalitesini değerlendirmek için 'Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalite Ölçeği-Kısa Formu (WHOQOL-BREF)', Mental iyi oluşu değerlendirmek için 'Warwick-Edinburg Mental İyi Oluş Ölçeği-Kısa Formu (WEMİOÖ-KF)' ve ilaç uyumluluğunu değerlendirmek için 'Türkçe Modifiye Morisky Ölçeği (MMÖ)' kullanıldı. Başlangıçtaki ölçek puanları WEMİOÖ-KF (p=0,039) dışındaki ölçeklerde iki grupta da benzer olarak saptandı (BDI-II p=0,471; BİFÖ p=0,068; WHOQOL-BREF p=0,439; MMÖ p=0,593). Her 2 grupta da depresyon düzeyinde anlamlı azalma (p=0,026; p=0,000) görülmüş olup müdahale grubunda kontrol grubuna kıyasla depresyon düzeyinde anlamlı olarak azalma görülmedi (p=0,916). Müdahale grubuna dahil edilen hastaların bilinçli farkındalık düzeylerinde anlamlı bir azalma oldu (p=0,003).
Sonuç: Bu randomize klinik çalışma depresyon hastalarına farkındalık teknikleri kullanılarak yapılan müdahalenin depresyon düzeyine anlamlı bir etkisi olmadığını ancak farkındalık düzeyini anlamlı olarak arttırdığını göstermektedir. Yaşam kalitesi ve alt boyutlarına (bedensel, ruhsal, sosyal ve çevre alt boyutları), ilaç uyumluluğu ve bilgi-motivasyon düzeyine anlamlı bir etkisi görülmemiştir.
Anahtar kelimeler: Farkındalık, Depresyon, Bilişsel Davranışçı Terapi

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the effect of intervention using mindfulness techniques at depression level of patients who diagnosed with depression in primary care.
Method: This research is a randomized controlled intevention study conducted on patient with depression. Patients diagnosed with depression between the ages of 35-54 and registered to the units where the research was conducted were considered eligible patients. These patients were evaluated in terms of inclusion-exclusion and eligible patients were included in randomization. 132 patients; 66 people were divided into the control group and 66 people into the intervention group. An intervention was made to reduce the level of depression in the intervention group by teaching and applying mindfulness techniques. On the other side, The control group continued its current treatment and was taught mindfulness techniques after 3 months. The mindfulness techniques were conducted by only one doctor. Patients in both groups were interviewed at the end of 3 months. Initally, Patient Information Form, Beck Depression Inventory-2 (BDI-II), Mindful Attention Awareness Scale (MAAS), World Health Organization Quality of Life-Short Form (WHOQOL-BREF), Warwick-Edinburg Mental Well-Being Scale-Short Form (SWEMWBS) and Turkish "Modified Morisky Scale" will be applied to the patients on both group. After that at third month Beck Depression Inventory-2 (BDI-II), Mindful Attention Awareness Scale (MAAS), World Health Organization Quality of Life-Short Form (WHOQOL-BREF), Warwick-Edinburg Mental Well-Being Scale-Short Form (SWEMWBS) and Turkish "Modified Morisky Scale" applied. Research data were evaluated in the SPSS (24.0) program. 
Findings: Of the 115 participants in the research, 54 were in the intervention group and 61 were in the control group. In our study, Beck Depression Inventory-2 (BDI-II) was used to measure the depression level of patients. Additionally, to evaluate the level of conscious mindfulness Mindful Attention Awareness Scale (MAAS); life quality World Health Organization Quality of Life-Short Form (WHOQOL-BREF), mental well-being Warwick-Edinburg Mental Well-Being Scale-Short Form (SWEMWBS) and drug compatibility Turkish "Modified Morisky Scale (MMS)" were used. Initial scale scores were found to be similar in both groups except for SWEMWBS (p=0,039). (BDI-II p=0,471; MAAS p=0,068; WHOQOL-BREF p=0,439; MMS p=0,593). A significant decrease at depression level was observed in both groups (p=0,026; p=0,000), but there was no significant decrease at depression level in the intervention group compared to the control group (p=0,916). There was a significant decrease in the conscious mindfulness levels of the patients in the intervention group (p=0,003).
Result: This randomized clinical trial shows that intervention using mindfulness techniques in patients with depression does not have a significant effect on the level of depression, but it significantly increases the level of awareness. No significant effect was observed on quality of life and its subtitles (physical, spiritual, social and environmental sub-titles), medication compliance and knowledge-motivation level.
Keywords: Mindfulness, Depression, Cognitive Behavioral Therapy.