Osmanlı bürokrasisinde evrak yönetimi: Defter-i Hakani örneği
Document management in the Ottoman bureaucracy: The example of Defter-i Hakani
Yazar: DUYGU MASAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ DIĞIROĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Belge yönetimi = Document management ; Bürokrasi = Bureaucracy ; Defterler = Registers ; Emlak bilgi sistemi = Real estate information system ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı arşivi = Ottoman archive ; Osmanlı belgeleri = Ottoman documents ; Tapu kadastro = Land register cadastre ; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü = Land Register and Cadastre General Directorate

Özet:
Osmanlı devlet teşkilatının mühim bir parçası olan Defter-i Hakani Nezareti, günümüzdeki adıyla Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Osmanlı'dan günümüze kadar her türlü tapu, arazi ve emlak işlerinin görüldüğü bir kurumdur. Bu müessesenin kurumsal tarihi üzerine farklı çalışmalar yapılmışsa da, Defter-i Hakani Nezareti'ndeki evrak üretim süreci hakkında yapılmış olan çalışmaların sayısı yok denilecek kadar azdır. Rehber-i Muamelat bu konudaki en önemli başvuru kaynağı olup; satış, devir, miras gibi arazi hukuku ile ilgili mevzuatın yer aldığı, bir tür evrak kayıt ve süreç takip kılavuzu niteliğindedir.
Bu tezde, daha önce üzerinde müstakil bir çalışma yapılmamış olan Defter-i Hakani Nezareti ve bir tür mevzuat olan Rehber-i Muamelat konusu ele alınmış; Osmanlı merkez bürokrasisine ve Defter-i Hakani'nin kurumsal tarihçesine değinildikten sonra, son kısımda bu nezarete mahsus olan Rehber-i Muamelat adlı kılavuz/kitap transkripsiyona aktarılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı bürokrasisi, Defter-i Hakani, Rehber-i Muamelat, emlak, arazi, tapu işlemleri.

Abstract:
The Ministry of Property Records (Defter-i Hakana Nezareti), which had been an important part of the Ottoman State, now called as the General Directorate of Land Registry and Survey (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü), was an institution where all kinds of title deed, land and real estate transactions were executed. Though there are various studies on the history of this organization, the number of studies on the document preparation process in the Ministry of Property Records (Defter-i Hakani Nezareti) is rather limited. Transactions Logbook (Rehber-i Muamelat) is the most important reference source in this issue, covering the land-related legislation including sales, transfer and inheritance law and it serves as a document register and a process guide.
This thesis focuses on the Ministry of Property Records (Defter-i Hakani Nezareti), on which no individual study has been made before, and the Transactions Logbook (Rehber-i Muamelat) which served as a legislation; the central bureaucracy of the Ottoman State and the organizational history of Property Records are mentioned and in the final section, the Transactions Logbook (Rehber-i Muamelat) of this Ministry is transcribed.
Keywords: The Ottoman bureaucracy, Property Records (Defter-i Hakani), Transactions Logbook (Rehber-i Muamelat), real estate, land, title deed transactions.