Imre Lakatos'un bilim felsefesi ve yöntem sorunu
The philosophy of science of Imre Lakatos and his method
Yazar: MUHAMMED AVŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL KAHRAMAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilim = Science ; Bilim felsefesi = Science philosophy ; Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Bilimsel yöntem = Scientific method ; Lakatos, Imre = Lakatos, Imre ; Lakatoscu metodoloji = Lakatosian methodology

Özet:
20. yüzyılın önemli bilim felsefecisi Lakatos'un, bilim felsefesinde getirmiş olduğu yeni bakış açısı ve yöntem tartışmasıyla ayrıcalıklı bir konumu bulunmaktadır. Bilimin yapısı ve işleyişinin anlaşılması için bilim tarihinin iyi bilinmesi gerektiği belirten düşünür, bilimsel bilginin bilimsel olmayandan ayırt edilmesi hususunda var olan bilimsellik ölçütlerine eleştiriler getirerek kendi sınır çizme ölçütünü belirlemiştir. Buna bağlı olarak Bilimsel Araştırma Programı aracılığıyla bilimsel rasyonalitenin nasıl geliştiği konusuna da açıklık getirmeye çalışmıştır.
Onun düşünsel arka planında, bilim felsefesinde fikirleriyle önemli yer edinmiş Viyana Çevresi, Popper ve Kuhn gibi düşünürler ve onların bilimsellik, rasyonalite gibi temel problemlere yönelik çeşitli çözüm önerileriyle geliştirdikleri kuramları bulunmaktadır. Viyana Çevresi'nin olgusal temelli doğrulamacılığa dayanan bilim anlayışına eleştiriler yönelterek, Popper'ın bilimsellik ölçütü olan yanlışlamacılığı "dogmatik", "metodolojik" ve "sofistike" yanlışlamacılık şeklinde analiz eden Lakatos, bu analizini Kuhn'un bilimsel devrimler ile geliştirdiği tarih tasarımı ile sentezlemeye çabalamıştır.
Bu çalışmada, Lakatos'un bilimsel metodolojisi için öne sürdüğü yeni çözüm önerisi bağlamında kendinden önceki bilimsel görüşlere yönelik eleştirilerini incelemek, bilim anlayışının bilim felsefesi açısından önemini belirlemek ve bilimsel yöntem sorunu üzerine düşüncelerini irdelemek amaçlanmaktadır.

Abstract:
Lakatos, the important science philosopher of the 20th century, has a privileged position with his new perspective and method discussion he brought into the philosophy of science. The philosopher, stating that the history of science should be well known in order to understand the structure and functioning of science, criticized the existing scientific criteria for distinguishing scientific knowledge from non-scientific knowledge and determined his own criteria for setting boundaries between them. Accordingly, it has tried to clarify how scientific rationality develops through the Scientific Research Program.
There were other philosophers with the same intellectual background of Imre Lakatos, such as the Vienna Circle, Popper, and Kuhn who have an important place in the philosophy of science. They developed their theories with various solutions to basic problems such as scientificity and rationality. By criticizing the Vienna Circle's understanding of science based on factual verification, Lakatos, who analyzed Popper's criterion of scientific falsification in the form of "dogmatic", "methodological" and "sophisticated" falsification, tried to synthesize this analysis with the historical design of Kuhn developed with scientific revolutions.
In this study, it was aimed to assess Lakatos' criticism of previous scientific views in the context of his new solution proposal for building his scientific methodology, to determine the importance of scientific understanding in terms of philosophy of science, and to examine his thoughts on the problem of scientific method.