Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin yılmazlık düzeylerinin öz yetkinlik becerileri üzerindeki etkisinin belirlenmesi
The effect of parents` resilience levels on their self-efficacy skills: Children with special needs
Yazar: ŞEHRİNUR ATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HALE DERE ÇİFTÇİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba = Parents ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Yetkinlik = Competence ; Yetkinlik ölçümü = Competency measurement ; Yılmazlık = Resiliency ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu çalışma özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin yılmazlık düzeylerinin öz yetkinlik becerileri üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Ankara ilinde Altındağ, Keçiören, Yenimahalle ilçelerini tabakalama yöntemi ile tesadüfi örneklem yöntemiyle seçilen özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden 296 özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynleri oluşturmuştur. Ebeveynlere "Aile Yılmazlık Ölçeği (AYÖ) ve Anne-Babalık Öz Yetkinliği Ölçeği (ABÖYÖ)" uygulanmıştır. Veriler t testi ve ANOVA istatistik yöntemleri ile analiz edilmiştir. 
Araştırmanın sonun da anne ve babanın yılmazlık ve öz-yetkinlik düzeyleri ve alt boyutları açısından anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Anne yaşı ile aile yılmazlık puanları ve mücadecilik, kontrol alt boyutları arasında istatistiksel olarak pozitif yönlü bir ilişki bulunurken, öz yetkinlik düzeylerinde fark bulunmamıştır. Özel gereksinimli çocuğun yaşına göre çocuğun yaşı arttıkça ebeveynlerin yılmazlık puanlarının da arttığı belirlenirken, öz-yetkinlik düzeyleri açısından farklılık bulunmamıştır. Aile yılmazlık ölçeği ile mücadecilik, öz yetkinlik, yaşama bağlılık ve kontrol alt boyutları arasına pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Aile yılmazlık ölçeği ile anne-babalık öz yetkinlik ölçeği ve alt boyutları arasında ise negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Ebeveynlerin yılmazlık puanları arttıkça etkili ana-babalık yapabilme, eğitime aktif katılabilme ve öz yetkinlik puanları azaldığı dikkati çekmektedir. Ebeveynlerin etkili ana-babalık yapabilme ve eğitime aktif katılabilme puanları arttıkça öz yetkinlik puanlarının da arttığı belirlenmiştir. Ayrıca, ebeveyn yılmazlık düzeyinin ebeveynin öz yetkinlik becerilerini anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Özel Gereksinimli Çocuk, Ebeveyn Öz-Yetkinlik Becerileri, Ebeveyn Yılmazlığı

Abstract:
This present study was carried out to determine the effect of resilience levels of parents having children with special needs on their self-efficacy skills. The research consists of 296 parents whose children attend special education and rehabilitation centers. They are selected by random sampling method with stratification method in Altındağ, Keçiören and Yenimahalle districts in Ankara. "Family Resilience Scale (FRS) and Parenting Self-Efficacy Scale (PSES)" were applied to parents. Data were analyzed via t test and ANOVA statistical methods. 
It was determined that there was no significant difference in terms of resilience and self-efficacy levels and parents sub-dimensions. While there was a statistically positive correlation between maternal age and family resilience scores, and sub-dimensions of combativeness and control, there was no difference in self-efficacy levels. It was determined that the resilience scores of the parents increased as the age of the child increased regarding the age of the child with special needs. However, there was no difference in terms of self-efficacy levels. A positive relationship was found between the family resilience scale and the sub-dimensions of bellicosity, self-efficacy, commitment to life and control. A negative relationship was found between the family resilience scale and the parenting self-efficacy scale and its sub-dimensions. It is noteworthy that as parents' resilience scores increased, their effective parenting, active participation in education and self-efficacy scores decreased. It was determined that the parents` self-efficacy scores increased as the scores of effective parenting and active participation in education increased. In addition, it has been determined that parents` resilience levels were effective on their parenting self-efficacy skills.
Keywords: Children with Special Needs, Parental Self-Efficacy Skills, Parental Resilience