Finansal belirsizlik endeksinin oluşturulması ve oynaklık yayılımının incelenmesi: P5 ülkeleri ve Türkiye üzerine bir uygulama
Creation of financial uncertainty index and examination of volatility spread: An application on P5 countries and Turkey
Yazar: NECATİ ALTEMUR
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN SERDAR KARACA ; DOÇ. DR. FEYYAZ ZEREN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; EGARCH model = EGARCH model ; GARCH model = GARCH model

Özet:
2008 Küresel Finans Krizi'nin ardından hem teorik hem de ampirik literatürde belirsizlik ve belirsizlik şoklarına olan ilginin arttığı görülmektedir. Bu ilginin ana nedeni kriz ve sonrasında ortaya çıkan belirsizlik şoklarının finansal piyasalarda oluşturduğu yıkıcı etkinin açıkça görülmeye başlanmasıdır. Bilimsel literatürde gelişmekte olan ülkelerde belirsizliğin nedenleri ve etkilerinin incelendiği çalışmalar çok kısıtlıdır.  
Bu çalışmanın amacı iki etapta açıklana bilir.  Bunlar; gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde belirsizlik ve belirsizlik şoklarının etkilerini incelemek, oluşan belirsizlik ve gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde oluşan belirsizlik ve belirsizlik şoklarının birbirleri arasındaki nedensellik ilişkisini incelemek. Çalışmada gelişmiş ülkeleri temsilen P5 Ülkeleri ve gelişmekte olan ülkeleri temsilen Türkiye seçilmiştir. Araştırmada incelenen dönem, 2008 Küresel Finans Krizi'nin ardından orta ve uzun dönemde oluşan belirsizlik ve belirsizlik şoklarının etkilerini incelemek amacı ile 2010-2021 yılları arasındaki 12 yıllık dönem seçilmiştir. Seçilen ülkeler için finansal belirsizlik endeksi oluşturulmuş ve hazırlanan endekslerin seviyelerini yükseldiği tarihler ülkeler için hangi olaylara denk geldiği incelenmiştir. İncelenen ülkelerde özellikle Çin-ABD ticaret savaşları, Ukrayna – Rusya gerginliği, BREXIT, COVID-19 pandemisi, terör olayları, toplumsal protestolar ve politik gerginlikler endeksin yükselmesine sebep olan olaylar olduğu görülmüştür. P5 ülkeleri için hazırlanan finansal belirsizlik endeksleri ile Türkiye için hazırlanan finansal belirsizlik endeksi arasındaki nedensellik ilişkisi Hafner ve Harwardz (2006) tarafından geliştirilen varyansta nedensellik testi ile test edilmiştir. ABD, Fransa ve Rusya'dan Türkiye'ye doğru %1 anlamlılık düzeyinde tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'den seçilen diğer ülkelere doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilemezken, İngiltere ve Çin ile Türkiye arasında her iki yönde de bir nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir.

Abstract:
After the 2008 Global Financial Crisis, it is seen that the interest in uncertainty and uncertainty shocks has increased in both theoretical and empirical literature. The main reason for this interest is that the devastating effect of the uncertainty shocks that emerged during and after the crisis began to be clearly seen in financial markets. Studies examining the causes and effects of uncertainty in developing countries are very limited in the scientific literature.
The purpose of this study can be explained in two stages. These; to examine the effects of uncertainty and uncertainty shocks in developed and developing countries, and to examine the causal relationship between uncertainty and uncertainty shocks in developed and developing countries. In the study, P5 Countries were chosen to represent developed countries and Turkey was chosen to represent developing countries. The period examined in the study was selected as the 12-year period between 2010-2021 in order to examine the effects of uncertainty and uncertainty shocks in the medium and long term after the 2008 Global Financial Crisis. A financial uncertainty index was created for the selected countries and the dates when the levels of the indices increased were examined. In the countries examined, it has been observed that especially the China-USA trade wars, Ukraine-Russia tension, BREXIT, COVID-19 pandemic, terrorist incidents, social protests and political tensions are the events that cause the index to rise. The causality relationship between the financial uncertainty indices prepared for P5 countries and the financial uncertainty index prepared for Turkey was tested with the causality test in variance developed by Hafner and Harvardz (2006). It has been determined that there is a one-way causality relationship from the USA, France and Russia to Turkey at the 1% significance level. While a causal relationship from Turkey to other selected countries could not be determined, a causality relationship in both directions could not be determined between England and China and Turkey.