Uluslararası hukukun anayasallaşması ve iç hukukta uygulanması sorunları
Constitutionalisation of international treaties and domestic problems of application in law
Yazar: EBRU FATOŞ ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEMATOLLAH AGHABALAEI FANID
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Antik Yunan'dan modern çağa uzanan süreçte anayasacılık düşüncesi, birey hak ve özgürlüklerini koruma amacıyla evrilmiştir. Stoacıların evrensel doğal eşitlik anlayışı, Kant'ın kozmopolit hukuk düşüncesi ve kozmopolitizmin dünya vatandaşlığı ideali, anayasacılığın evriminde felsefi dayanaklar sunmuştur. Ancak kozmopolitizm, bireylerin evrensel haklarını savunurken, anayasacılık genelde ulus devlet çerçevesinde gelişmiştir. 20. yüzyılın sonlarında insan haklarının evrenselleşmesiyle, kozmopolitizmin anayasacılığa etkisi daha belirgin hale gelmiştir. Uluslararası anayasallaşma, anayasa kavramını ulus devlet sınırlarının ötesine taşıyarak birey haklarını küresel düzeyde güvence altına almayı hedeflemiştir. Örneğin, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, kozmopolitizmin etkisiyle ulusal hukuk sistemlerini şekillendirmiş ve anayasalara evrensel normların entegrasyonunu sağlamıştır. Sonuç olarak anayasa fikrinin evrimi, bireylerin haklarının ulusal sınırları aşarak uluslararası bir çerçeveye oturtulması ile belirginleşmiştir. Bu durum, anayasacılık düşüncesinin, bireylerin evrensel haklarını korumak amacıyla geniş bir perspektife sahip olmasını zorunlu kılmıştır. Böylece, anayasa hukuku sadece ulusal düzeyde değil, uluslararası düzeyde de anlam kazanmış ve kozmopolitizmin sağladığı perspektifle zenginleşmiştir. 
 Uluslararası hukukun iç hukukta uygulanması, monist ve düalist hukuk sistemlerine göre farklılık göstermektedir. Monist yaklaşıma göre, uluslararası hukuk ve iç hukuk aynı hukuk düzeninin bir parçası olarak kabul edilir. Bu anlayışa göre, uluslararası hukuk doğrudan iç hukukta uygulanabilir ve iç hukuk normlarıyla uyumluluğu sağlanabilir. Öte yandan, düalist yaklaşıma göre uluslararası hukuk ve iç hukuk ayrı hukuk düzenleri olarak değerlendirilir. Türkiye'de uluslararası hukukun iç hukukta uygulanışı ve bunun pratik etkileri önemli bir tartışma alanıdır. Bu tezde, monist ve düalist yaklaşımların Türkiye'deki etkileri incelenmiştir.

Abstract:
From ancient Greece to the modern era, the idea of constitutionalism has evolved to protect individual rights and freedoms. The Stoics' conception of universal natural equality, Kant's cosmopolitan legal thought and cosmopolitanism's ideal of world citizenship provided philosophical foundations for the evolution of constitutionalism. However, while cosmopolitanism defended the universal rights of individuals, constitutionalism generally developed within the framework of the nation-state. In the late 20th century, with the universalisation of human rights, the influence of cosmopolitanism on constitutionalism became more pronounced. International constitutionalisation has aimed to secure individual rights at the global level by taking the concept of constitution beyond the borders of the nation state. For example, the Universal Declaration of Human Rights shaped national legal systems under the influence of cosmopolitanism and ensured the integration of universal norms into constitutions. As a result, the evolution of the constitutional idea has been characterised by the internationalisation of the rights of individuals beyond national borders. This situation necessitated the constitutionalism to have a broad perspective in order to protect the universal rights of individuals. Thus, constitutional law has gained meaning not only at the national level but also at the international level and has been enriched with the perspective provided by cosmopolitanism. 
 The application of international law in domestic law differs according to monist and dualist legal systems. According to the monist approach, international law and domestic law are considered as part of the same legal order. According to this approach, international law can be directly applied in domestic law and its compatibility with domestic law norms can be ensured. On the other hand, according to the dualist approach, international law and domestic law are considered as separate legal orders. In Turkey, the application of international law in domestic law and its practical effects is an important area of debate. This thesis analyses the effects of monist and dualist approaches in Turkey.