Urartu kültürünü oluşturan temel öğeler
The basic components of the Urartian culture
Yazar: ATİLLA BATMAZ
Danışman: PROF. DR. ALTAN ÇİLİNGİROĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Kültür = Culture ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Urartular = Urartians

Özet:
Urartu Kültürü, özellikle son 20 sene içinde yapılan çalışmalar ile daha anlaşılır birhale gelmiştir. Buna rağmen kültürü içinde aydınlatılamayan birçok konu dabulunmaktadır. Urartu Kültürü'nü tarif ederken onunla bütünleşmiş veya tam olaraközümsenememiş pek çok kültürel elemanların olduğu, bu öğelerin, komşu kültürbölgelerinden etkilenilerek ya da doğrudan alınarak bir bütünü oluşturduğu konusundabir şüphe yoktur. Bu öğeler kültürlenme sürecini yansıtsa bile her zaman Urartu'yukarakterize eden öz içinde yer almaları beklenemez.Bu tez çalışması Urartu Kültürü'nü oluşturan öğeler arasında Urartu'yu karakterizeedenler, bizzat Urartu'nun kendine ait olanlar arasından en temelleri seçilerekoluşturulmaya çalışılmıştır. Bu ayrıştırma sırasında belli sosyolojik ölçütlerdenyararlanılmıştır.Öğelerin saptanması sırasında, yazılı, görsel ve arkeolojik verilerden yararlanılmıştır.İlk olarak Urartu'nun güneyinde yer alan Asur Krallığı'nın çeşitli defalar Urartu Ülkesiüzerine yaptığı seferlerin betimlemeleri kullanılmıştır. Burada gözlenen Urartuaskerlerinin taşıdıkları teçhizat, kıyafet vb. özelliklerin tartışılması ve değerlendirilmesiyapılmıştır. Asur ve Urartu yazılı kaynakları ile arkeolojik malzemenin bize sunduğuverilerin birbirini tamamlaması sağlanmaya çalışılmıştır. Urartu Kültürü'nü oluşturanöğeler, Tunç Sanatı içinde kalkan, miğfer, sadak, kazan, kemer olarak 5 temel öğe,keramik içinde kırmızı açkılı keramik, yazı ve dilde Urartu yazısı ve dili, dinde devleteait ayinler ve Yakındoğu'da eşine rastlanmayan tanrı ve gelenekler, mimaride iseUrartu'ya özgü yapı grupları ile karakterize olmaktadır.Yukarıda sayılan, özü oluşturan bu öğelerin Urartu'yu karakterize eden yönleriayrıştırılmaya çalışılmıştır. Bunların nicel ve niteliksel özelliklerinin anlamlandırılması,Urartu Kültürü'nün tarif edilmesi, sınırlarının çizilmesi ve bütüncül bir karakter ortayakonması ile tez sonuçlanır.

Abstract:
Urartian Culture has been more comprehensible, particularly with the studies in thelast 20 years. Nevertheless, there are still many subjects that cannot be illuminatedwithin its culture. While describing the Urartian Culture, one can observe somecultural elements that are integrated or not completely assimilated, and there is nodoubt that these elements form a whole either through the influence or directapplication of the nearby cultural regions. Even though these components reflect theprocess of cultivation, they might not exist within the epitome that characterisesUrartu.This dissertation is constructed upon choosing the basic components that characteriseUrartian Culture among the ones that compose it and the ones that really belong toUrartu. Some specific sociological criteria are utilised during this classification.When determining these components, written, visual and archaeological data aremade use of. Firstly, the descriptions of several campaigns to the Land of Urartuconducted by the Assyrian Kingdom at the south of Urartu are used. Thecharacteristics of the equipment and outfit of these Urartian soldiers are interpreted.During this interpretation, the Assyrian and Urartian written sources and thearchaeological materials are tried to be harmonized. The components that composeUrartian Culture are characterised in Bronze Art with five basic components as shield,helmet, quiver, cauldron, belt in pottery, Red Polished Uratian Poterry; in writing andlanguage, Urartian Inscription and language; in religion, the rituals that belong to thestate and unique deities and traditions in the Near East; in architecture, the structuralgroups pertaining to Urartu.The aspects which characterise Urartu of the above mentioned components that formthe epitome are tried to be displayed. This dissertation results in the interpretations ofthe quantitative and qualitative characteristics of these components, the depiction ofthe Urartian Culture, the specification of it and presenting it as an integratedcharacter.