Bourdieu sosyolojisi ile Henry Miller çevirilerini anla(mlandır)mak: Müstehcenlik, kısıtlar, eyleyiciler
Understanding Henry Miller translations through Bourdieusian sociology: Obscenity, constraints, agents
Yazar: NACİYE SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. ZERNİŞAN EMİNE BOGENÇ DEMİREL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Diller ve Kültürlerarası Çeviribilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Miller, Henry = Miller, Henry ; Müstehcenlik = Obscenity ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Bu doktora tezi Bourdieu sosyolojisinin sunduğu araçlar yardımı ile Henry Miller çevirilerinin Türk yazın alanındaki dolaşımını tarihsel süreçte sorgulamayı amaçlamaktadır. Henry Miller üzerine biçilen müstehcenlik etiketi, 1934 yılında yayımlanan ilk kitabı Yengeç Dönencesi'nden itibaren, yazar üzerinde işleyen ilk markalama olagelmiştir. Bu doğrultuda Bourdieu kavramlarının sağladığı altyapı müstehcenlik kavramının tartışmaya açılarak, yazar üzerinde işleyen müstehcenlik etiketinin sorgulanmasını mümkün kılmıştır. Yazarın Türk yazın alanında edindiği konum almalar çerçevesinde müstehcenlik etiketinin dönüşümünü incelemek, çeviri pratiğini odağa alan bir yaklaşım ile mümkündür. Türk yazın alanında süregelen meşruiyet mücadeleleri, kilit eyleyiciler olarak yayınevleri ve çevirmenlerin stratejileri, yazar üzerine biçilen etiketin dönüşümünde belirleyici unsurlardır. Bu anlamda çeviri pratiğinin ardında işleyen mekanizmaların açıklanmasında alan, habitus ve sermaye kavramların yanı sıra muhafaza ve dönüştürücü stratejiler, meşruiyet, etiket, markalama, konumlanma gibi Bourdieu kavramlarından yararlanılmıştır. Yapılan saha çalışması ile Miller çevirileri özelinde Türk yazın alanını şekillendiren failler üzerinden çeviri pratiğini anlamlandırma çabasına girişilmiştir. 1970'li yıllardan günümüze Türk yazın alanında dolaşımdaki yazarın eserleri üzerinde işleyen, müphem bir kavram alanına sahip müstehcenlik etiketinin çeşitli yönlere esnetildiği tespit edilmiştir. Miller eserlerinin çevirileri Türk yazın alanına 1970'li yıllarda, dönüştürücü stratejileri uygulayıcıları tarafından, siyasi kısıtlar karşısında alternatif bir yöntem olarak müstehcenlik etiketi üzerinden girmiş, 1980 ve 1990'lı yıllarda müstehcenlik etiketi ve karşı duruş arasında dolayımlanmış ve 2000'li yıllarda müstehcenlik etiketinden tam anlamıyla uzaklaşarak avangard gelenek içerisinde, sınırlı üretim alanında dolaşımdaki bir yazar olarak konumlandırılmıştır.

Abstract:
The aim of this dissertation is to question the circulation of translations of Henry Miller's books in the Turkish literary field within the historical perspective with the help of Bourdieusian sociology. Obscenity label has been the first label on Henry Miller since the publication of his first book Tropic of Cancer in 1934. By utilizing the conceptual tools offered by Bourdieu, the concept of obscenity and the label drawn upon Miller will be elaborated. It is possible to examine the transformation of the obscenity label and the position of the author in the Turkish literary field by positioning translation practice at the center of evaluation. The struggle for legitimacy in Turkish literary field, strategies of the publishers and translators as key actors in the field are determining factors in the transformation of the label on the author. The questioning conducted with the key Bourdieusian concepts such as conservative and subversive strategies, legitimacy, positioning and labeling beside concepts allready in use such as field, habitus and capital. The aim of uncovering the mechanisms functioning behind translation act within the perspective of Bourdieusian sociology has made field research an indespensible part of the study. With the help of field research, it is observed that the obscenity label, which has an ambiguous conceptual area, has been stretched in various directions from the 1970s to present. The translations of Miller's works entered the Turkish literary field in the 1970s by agents of transformative strategies through the obscenity label which was utilized as an alternative method against political constraints. In the 1980s and 1990s, the translations of his works were mediated between obscenity and counter-stance labels and in the 2000s he was positioned as a counter writer in the avant-garde tradition, circulating in the field of limited production, literally moving away from the label of obscenity.