Parasal aktarım mekanizması ve faiz oranları geçişkenliği: Türkiye örneği
Interest rate pass-through and monetary transmission mechanism in Turkey
Yazar: BEGÜM KAYA SÖZTANACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MORTAZA OJAGHLOU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Faiz = Interest ; Faiz oranları = Interest rates ; Faiz politikaları = Interest rate politics ; Parasal aktarım = Monetary transmission ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Finans piyasaları başta olmak üzere ülke ekonomisinin en önemli unsurları arasında para politikasından sorumlu olan merkez bankaları yer almaktadır. Merkez bankaları para arzı ve faiz oranları üzerinde yaptığı değişiklikler ile başta finansal piyasalar olmak üzere kredi hacmi, para arzı-para talebi, toplam çıktı (GSYİH) gelir, toplam tüketim, enflasyon ve özetle tüm ekonomiyi etkilemektedirler. Bu bağlamda para arzı veya faiz oranlarında meydana gelen değişimlerin piyasa faiz oranları üzerinde nasıl geçişkenlik gösterdiği ve bu geçişkenliklerin makro ve mikro göstergeler üzerinde nasıl etki yarattığı önem arz etmektedir. Zira faiz oranları arasındaki geçişkenlik parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini gösteren en önemli faktörlerden birisidir.  
Bu sebepten dolayı, ele alınan çalışmada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 2002 Mart- 2021 Ocak tarihleri arasındaki veriler baz alınarak faiz oranlarında geçişkenlik derecesi ve etkinliğin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda banka faiz oranı (BR), kredi faiz oranı veya borç verme faiz oranı (LR), mevduat faiz oranı (DR), para politikası faiz oranı (MMR), hazine faiz oranı (TBR) ve devlet tahvili getiri oranı (GBY) olmak üzere altı piyasa faizi analize tabi tutulmuştur. Yine aynı amaçla ele alınan çalışma kapsamındaki literatür dikkate alınarak serilerin korelasyon analizi, serilerin eşbütünleşikliği ve Bayesian Vektör Otoregresyonu analizleri kullanılmıştır. 
Analiz sonuçlarına göre, faiz oranı arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu ve banka faizi ile para piyasası oranı, mevduat oranı (DR) ve borç verme oranı gibi faiz oranlarının arasında güçlü bir korelasyon mevcut bulunduğu ortaya konulmuş, banka oranı ile depozit oranı arasında tam geçişkenlik olduğu tespit edilmiştir. Aynı şekilde para piyasası faizi ile banka faizi arasında aşırı geçişkenlik (over Pass-Through) ve Hazine bonosu faizi, mevduat faizi ve banka faizi arasında güçlü geçişkenlik olduğu kanıtlanırken devlet tahvili getirisi ile banka faizi arasında herhangi bir geçişkenlik söz konusu olmamıştır.

Anahtar kelimeler: Faiz Oranı, Geçişkenlik, Parasal Aktarım Mekanizması, Para Politikası

Abstract:
Central banks are among the most important elements of a country's economy, especially financial markets. This is because central banks are responsible for monetary policy. Through changes in the money supply and interest rates, central banks primarily influence financial markets, credit volume, money demand, total output (GDP), income, total consumption, inflation, and the overall economy. The efficiency of monetary policy depends on the degree of interest rate pass-through. The pass-through of interest rates describes how changes in an official interest rate transmit to financial sector and bank lending rates. 
In this context, we aim to investigate the degree of pass-through and the efficiency of interest rates based on the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT) data between March 2002 and January 2021. For this purpose, we have used six interest rates: the bank interest rate (BR), the lending rate or credit rate (LR), the deposit rate (DR), the monetary policy rate (MMR), the treasury rate (TBR), and the government bond yield (GBY). First, we performed the analysis of the correlation of the series. Second, we examined the cointegration of the series and then used Bayesian vector autoregression to estimate the response of interest rates to the bank rate. 
The results show that there is a long-run relationship among the interest rates and that there is a strong correlation between the bank interest rate and the third interest rates such as the money market rate, the deposit rate (DR) and the lending rate. There is a complete pass-through between the bank rate and the lending rate. There is an over pass-through between the money market rate and the bank rate, and there is strong pass-through between the Treasury bill rate, the deposit rate, and the bank rate. There is no pass-through between government bond yield and the bank rate.

Key Words: Interest Rate, Pass-Through, Monetary Transmission Mechanism, Monetary Policy