Gediz Grabeni sıyrılma fayı'nın GNSS ölçüleri ile izlenmesi
Monitoring the Gediz Graben supra-detachment fault by GNSS technique
Yazar: ŞİRİN ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM TİRYAKİOĞLU
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Ege Denizi'nden Batı Anadolu'nun iç kısımlarına kadar yaklaşık D-B doğrultusunda uzanan bir koridoru şekillendiren Gediz Grabeni boyunca, aletsel dönemde çok sayıda yıkıcı deprem meydana gelmiş ve bu depremlerin bir kısmı yüzey kırığı oluşturmuştur. Ayrıca grabenin güneybatı kenarı, 28 Mart 1969 tarihinde meydana gelen 6.9 büyüklüğündeki bir deprem ile yeniden aktivitesini sergilemiştir. Gediz Grabenindeki faylanma yapılarını incelemek için daha önce birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada ise Gediz Grabeninin güneyinde yer alan düşük açılı sıyrılma fayının kinematik yapısının incelenmesi amacıyla 47 noktalı GNSS ağı oluşturulmuştur. Bu çalışmada literatürden farklı olarak, Gediz Grabeninin tamamı ele alınmıştır. Bu nedenle çalışma sahasının farklı alanlarında yapılan çalışmalarda kullanılan noktalara ait geçmiş GNSS ölçüleri temin edilmiştir. Ağda yer alan noktalarda ise 2021 ve 2022 yıllarında 2 kampanya ölçü daha gerçekleştirilmiş ve tüm GNSS ölçüleri, GAMIT/GLOBK yazılımı ile değerlendirilmiştir. Avrasya plakası sabit hız alanları ve gerinimler hesaplanmıştır. Hız alanı incelendiğinde çalışma bölgesinin yıllık 14–25 mm'lik hızla batı-güneybatı yönünde hareket sergilediği belirlenmiştir. Zaman serileri incelendiğinde ise maksimum çökme/yükselmenin TRAZ istasyonunda (-103 mm/yıl) olduğu görülmüştür. Gerinim alanları incelendiğinde, Gediz Grabeni içerisinde KKD-GGB yönlü en büyük açılma rejimi görülmüştür. Güncel hız alanı kullanılarak hem graben için literatürde yer alan blok model test edilmiş hem de yeni blok model çalışması yapılmıştır. Çalışmadaki üçüncü blok modelde her iki bileşen için de hata ±0.8 mm'dir. Grabenin kuzey bloğu ile graben içi blok sınırında 1 mm/yıllık sol yönlü hareket ve 2.3 mm/yıllık bir açılma rejimi elde edilmiştir.

Abstract:
Along the Gediz Graben, which shapes a corridor extending from the Aegean Sea to the interior of Western Anatolia in the E-W direction, many destructive earthquakes occurred in the instrumental period and some of these earthquakes formed surface fractures. In addition, the southwestern edge of the graben was reactivated by 6.9 magnitude earthquake on March 28, 1969. There are many studies in the literature to investigate the faulting structures in the Gediz graben. In this study, 47-sites GNSS network was established to investigate the kinematic structure of the low-angle supra-detachment fault located in the south of the Gediz Graben. Unlike the literature, this study covers the entire Gediz Graben. For this reason, previous GNSS data of the sites used in these studies were obtained. Two more campaign GNSS measurements were carried out in 2021 and 2022 at the sites in the network and all data were processed with GAMIT/GLOBK software. Eurasian plate fixed velocity field and strain rates were computed. When the velocity field is analyzed, it is determined that the region moves in the west-southwest direction with an annual velocity of 14-25 mm. When the time series were analyzed, it was calculated that there was a vertical deformation of 103 mm/yr at TRAZ station. When the strain fields were analyzed, the largest extensions in the Gediz Graben was observed in the NE-SW direction. Using the current velocity field, both the block model in the literature for the graben was tested and a new block model study was carried out. The error of the suggested block model is ±0.8 mm for both components. At the boundary between the northern block of the graben and the intra-graben block, 1 mm/yr the error of the suggested block model left lateral movement and 2.3 mm/yr extensional regime were obtained.