Çift kariyerli ailelerde annelerin iş-aile çatışması ile ilişki doyumları arasındaki ilişkide ebeveyn suçluluğunun aracı rolü
The mediating role of parental guilt in the relationship between work-family conflict and relationship satisfaction of mothers in dual career families
Yazar: VİLDAN SARUHAN
Danışman: PROF. DR. MÜGE YÜKSEL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada çift kariyerli aile üyesi annelerin iş-aile çatışması ile ilişki doyumları arasındaki ilişkide ebeveynliğiyle ilgili hissettiği suçluluk duygusunun aracı rolü incelenmiştir. Ayrıca çalışan annelerin iş-aile çatışması, ilişki doyumu ve ebeveyn suçluluk düzeylerinin çocuk sayısı, haftalık ortalama çalışma süresi ve algılanan sosyo-ekonomik düzey değişkenleri açısından farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu ölçüt ve kartopu örnekleme yoluyla ulaşılan 300 çift kariyerli aile üyesi anne oluşturmaktadır. Değişkenler arası ilişkileri incelemek amaçlandığı için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. İlk aşamada İş-Aile Çatışması Ölçeği için geçerlik ve güvenirlik incelemesi yapılmış, ölçeğin Türkçeye uyarlanması sağlanmıştır. İkinci aşamada ise öne sürülen hipotez model test edilerek raporlanmıştır. Verilerin toplanmasında İş-Aile Çatışması Ölçeği, Ebeveyn Suçluluk Ölçeği, İlişki Doyum İndeksi ve araştırmacı tarafından oluşturulan demografik bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mplus 7.0 ve SPSS 22 paket programları kullanılmıştır. Ölçeğin uyarlanmasına yönelik analizlerde, doğrulayıcı faktör analizi 415 (232 anne, 183 baba), ölçüt bağıntılı geçerlik ise 145 (99 anne, 46 baba) çalışan ebeveyn ile gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin model-veri uyum istatistikleri (χ2 değeri 84.058, sd=32, χ2/sd oranı 2,63 (p<.01), RMSEA= .063, SRMR= .038, CFI= .979, TLI= .971), ölçeğin 2 boyutlu yapısının Türk kültüründe doğrulandığını göstermektedir. Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı İş-aile çatışması alt boyutu için .886; Aile-iş çatışması alt boyutu için ise .894 olarak hesaplanmıştır. Öne sürülen hipotetik modelin test edilmesinde ise yapısal eşitlik modellemesine dayalı aracılık analizi kullanılmıştır. Yapılan aracılık analizi çift kariyerli aile üyesi annelerin iş-aile çatışması ile ilişki doyumu arasındaki ilişkide ebeveynliğiyle ilgili hissettiği suçluluk duygusunun kısmi aracı role sahip olduğunu göstermiştir. Çalışan annelerin iş-aile çatışması, ilişki doyumu ve ebeveyn suçluluk düzeylerinin çocuk sayısı, haftalık ortalama çalışma süresi ve algılanan sosyo-ekonomik düzey değişkenleri açısından ise anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır.

Abstract:
In this study, the mediating role of parental guilt in the relationship between work-family conflict and relationship satisfaction of dual-career family member mothers was examined. In addition, it was examined whether the work-family conflict, relationship satisfaction, and parental guilt levels of working mothers differed in terms of the number of children, average weekly working hours, and perceived socio-economic level variables. The study group of the research consisted of 300 dual-career family member mothers who were reached through criterion and snowball sampling. Since it was aimed to examine the relationships between variables, the relational survey model was used. In the first stage, the validity and reliability of the Work-Family Conflict Scale were examined, and the scale was adapted into Turkish. In the second stage, the hypothesized model was tested and reported. Work-Family Conflict Scale, Parental Guilt Scale, Relationship Satisfaction Index, and demographic information form created by the researcher were used to collect the data. Mplus 7.0 and SPSS 22 package programs were used for data analysis. In the analyses for the adaptation of the scale, confirmatory factor analysis was conducted with 415 (232 mothers, 183 fathers) and criterion-related validity with 145 (99 mothers, 46 fathers) working parents. The model-data fit statistics of the scale (χ2 value 84.058, sd=32, χ2/sd ratio 2.63 (p<.01), RMSEA= .063, SRMR= .038, CFI= .979, TLI= .971) show that the 2-dimensional structure of the scale was confirmed in Turkish culture. Cronbach's alpha internal consistency coefficient was calculated as .886 for the work-family conflict subscale and .894 for the family-work conflict subscale. Mediation analysis based on structural equation modeling was used to test the hypothetical model. The mediation analysis showed that guilt about parenthood had a partial mediating role in the relationship between work-family conflict and relationship satisfaction of dual-career family member mothers. Work-family conflict, relationship satisfaction and parental guilt levels of working mothers did not show a significant difference in terms of number of children, average weekly working hours and perceived socio-economic level variables.