Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa illeri sarımsak (Allium sativum L.) yetiştiriciliği yapılan alanlarında yaprak yanıklığı etmeni stemphylium spp.'nin hastalık şiddeti ve yaygınlığının belirlenmesi
Determination of the severity and prevalence of leaf blight agent stemphylium spp. in garlic (Allium sativum L.) growing areas in Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş and Şanlıurfa provinces
Yazar: MEHMET YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEYZA NUR KAFADAR ; PROF. CANAN CAN
Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Sarımsak, tarımı yapılan tıbbi ve aromatik özelliklere sahip kadım bir bitkidir. Türkiye'de sarımsak tarımı yıl geçtikçe artış göstermektedir. Sarımsak üretim alanlarının ve veriminin artması sürdürülebilirlik açısından önemlidir. Ürünün verim ve kalite unsurlarını negatif yönde etkileyen biyotik ve abiyotik faktörlerin araştırılması ve onlara karşı uygun mücadele yöntemlerin geliştirilmesi sürdürülebilir sarımsak tarımının gerçekleştirilmesi için önem taşımaktadır. Sarımsak tarımını önemli derecede sınırlandıran en önemli biyotik faktörlerden birisi de Stemphylium yaprak leke hastalığına neden olan Stemphylium türleridir. Bu çalışmada Gaziantep, Şanlıurfa, Hatay ve Kahramanmaraş illerindeki sarımsak tarımı alanlarında Stemphylium yaprak leke hastalığının neden olduğu hastalık şiddetini belirlemek amaçlanmıştır. Sörvey çalışmaları 2022 ve 2023 yıllarının Mart - Mayıs aylarında Gaziantep, Şanlıurfa, Hatay ve Kahramanmaraş illerinde gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak tüm illerin sarımsak üretim alanlarında Stemphylium yaprak leke hastalığı tespit edilmiştir. En yüksek % hastalık şiddeti 2022 yılında Araban (Gaziantep) ilçesinde ve 2023 yılında Narlı (Kahramanmaraş) ilçesinde tespit edilmiştir. 2023 yılında en düşük % hastalık şiddeti Hatay yerli sarımsak çeşidinin ekildiği Reyhanlı (Hatay) ilçesinde tespit edilmiştir. İller ve ilçeler deönemli farklılıklar tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sarımsak, Stemphylium spp., Hastalık şiddeti, Patojen, Yaprak yanıklığı

Abstract:
Garlic, an ancient plant with medicinal and aromatic properties, is an important agricultural product in Turkey. Garlic cultivation has been increasing over the years, and enhancing the cultivation areas and yield is crucial for sustainability. Investigating the biotic and abiotic factors that negatively affect the yield and quality of the product and developing appropriate control methods against them are important for achieving sustainable garlic farming. One of the most significant biotic factors limiting garlic cultivation is the Stemphylium leaf spot disease caused by Stemphylium species. This study aimed to determine the severity of the Stemphylium leaf spot disease in garlic cultivation areas in the provinces of Gaziantep, Şanlıurfa, Hatay, and Kahramanmaraş. Survey studies were conducted from March to May in the years 2022 and 2023 in these provinces. As a result of the survey studies, Stemphylium leaf spot disease was detected in the garlic production areas of all the provinces. The highest disease severity percentage was detected in Araban (Gaziantep) in 2022 and in Narlı (Kahramanmaraş) in 2023. The lowest disease severity percentage in 2023 was observed in Reyhanlı (Hatay), where the local Hatay garlic variety was planted. Statistical analyses showed significant differences in disease severity among the surveyed provinces and district.
Key Words: Garlic, Stemphylium spp., Disease severity, Pathogen, Leaf blight