Erol Deneç hayatı, eserleri ve felsefesi
Erol Deneç life, works, philosophy
Yazar: GİZEM ÖZARPALI
Danışman: PROF. DR. YUNUS BERKLİ
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat Kuramı ve Eleştiri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Biyografi = Biography ; Deneç, Erol = Deneç, Erol ; Fantastik ögeler = Fantastic elements ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Sürrealizm = Surrealism ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Türk resim sanatının ve fantastik sürrealizmin en önemli temsilcilerinden olan Erol
Deneç, çalışmaları ve sanat felsefesiyle yurt içi ve yurt dışında akademik ve sanat çevrelerinin
ön görüsü ve yorumlarıyla dünyanın en önemli temsilcilerinden biri olarak kabul görmektedir.
Ülkemizde ve başta yurt dışı olmak üzere hakkında belgeseller akademik çalışmalar yapılan
sanatçının yurt içi ve yurt dışındaki sergileriyle verdiği mesaj, fantastik sürrealizmle mistik ve
tarihi ögelerin kaynaştırması üzerine kurgulanmıştır. Bu çalışma ile hayatta olan sanatçının
yaşam öyküsü, sanatı, eserleri ve eserlerinin konusu, eserlerine yüklediği felsefeyi kendi bakış
açısı ile sanat dünyasına kazandırabilmek amaçlanmıştır. Türkiye'de sürrealizmin öncüsü olan
bu usta sanatçı uluslararası kapsamda tanınmış, adına kitaplar yazılmış, belgeseller çekilmiş
olmasına rağmen ülkemizde gereken kıymeti ve ünü elde edememiştir. Henüz hayatta olan
sanatçının yaşam öyküsünü, sanatını, eserlerini ve eserlerinin konusunu, felsefesini, kendi bakış
açısı ile sanat dünyasına kazandırabilmek, bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır.
Bu araştırma dört konu başlığı üzerinde yürütülmüştür. Önce sanatçı ile irtibata geçilmiş
eserlerinin orijinal örneklerine ulaşılmak için iznine başvurulmuştur. İkinci olarak sanatçıdan
randevu alınarak İstanbul da atölye olarak da kullandığı evinde ziyaret edilmiş, bilgi
edinilmiştir. Üçüncü olarak hem sanatçının kendi üzerindeki yorumları hem de hakkında
yapılmış çalışmalara başvurarak eserlerine yansıyan sanatçının iç dünyası araştırılması
amaçlanmıştır. Dördüncü bölümde sanatçının eserlerinin karşılaştırma, değerlendirme ve sonuç
bölümüne yer verilmiştir.
Erol Deneç, fantastik sürrealizmin en önemli temsilcilerindendir. Hatta yurt dışı
akademik ve sanat çevrelerince bu alanın en önemli temsilcisi olarak kabul edilmektedir. Bu
çalışma ile sanatçı Erol Deneç'in hayatı, felsefesi ve eserleri incelenerek sanatsal bir bakış ve
Retro perspektif bir yaklaşımla yorumlanmaya çalışılmıştır. Hayatta olan sanatçı ile öncelikle
irtibata geçilerek iletişim kurulması yolu ile eserlerinin orijinal örneklerine ulaşılması için
iznine başvurulmuştur. Sanatçının ikamet ettiği şehir olan İstanbul'da atölye olarak da
kullandığı evinde ziyaret edilerek gerek yaşam öyküsü gerekse eserleri ve felsefesi hakkında
sözlü görüşme yolu ile bilgi edinilmiş ve eserleri bu doğrultuda yorumlanmıştır.
Öncelikle Sanatçı ile yüz yüze görüşmeler ve onu yakından tanıyan sanat çevresinin
bilgi ve belgelerine başvurularak, sanatı ve sanata bakış açısı, söylemleri, sanatı ile vermek
istediği mesajlar incelenerek elde edilen sonuçlar, bilim ve sanat camiasına aktarılmaya
çalışılmıştır. Erol Deneç'in sanat anlayışı ve vermek istediği mesajlar, bizzat kendi ifadeleri
doğrultusunda yeniden gözden geçirilerek, gelecek kuşaklara ve sanat camiasına sağlam bir
şekilde aktarılmaya çalışılmıştır. Böylece Erol Deneç'i bilim ve sanat dünyasına kendi
cümleleri ile tanıtmak ve onun Türk Sürrealizmine yüklediği anlamı ile dünya sanatına
aktarmak ve gelecek kuşakların sanatçı hakkında düşünce ve yorumlarında objektif bir
yaklaşımda bulunmaları, tezin bir diğer amacını oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Erol Deneç, Resim Sürrealizm Fantastik öğeler, Türk Resmi, Mitoloji

Abstract:
Erol Deneç, one of the most important representatives of Turkish painting art and
fantastic surrealism, He is accepted as one of the most important representatives of the world
with his works and philosophy of art and the predictions and interpretations of academic and
art circles at home and abroad. The message given by the artist, whose documentaries and
academic studies are made in our country and abroad, in her exhibitions at home and abroad, is
built on the fusion of fantastic surrealism with mystical and historical elements. With this study,
it is aimed to bring the artist's life story, art, works and the subject of her works, and the
philosophy she put on her works to the art world with her own perspective. This master artist,
who is the pioneer of surrealism in Turkey, is known internationally, although books have been
written and documentaries have been made, he has not achieved the necessary value and fame
in our country. The main purpose of this study is to bring the life story, art, works of the artist
who is still alive, and the subject and philosophy of his works to the art world with his own
perspective.
This research was carried out on four subjects. First, the artist was contacted and his
permission was sought in order to access the original samples of his works. Secondly, by
making an appointment with the artist, he visited his house in Istanbul, which he also used as a
workshop, and obtained information. Thirdly, it is aimed to investigate the inner world of the
artist, which is reflected in his works, by referring to both the artist's comments on himself and
the studies made about him. In the fourth chapter, the comparison, evaluation and conclusion
of the works of the artist are given.
Erol Denec is one of the most important representatives of fantastic surrealism. In fact,
it is accepted as the most important representative of this field by foreign academic and art
circles. With this study, the life, philosophy and works of the artist Erol Deneç were examined
and tried to be interpreted with an artistic perspective and a retro perspective approach. The
artist's permission was sought in order to reach the original samples of his works by first
contacting the surviving artist. The artist's house, which he also used as a workshop, was visited
in Istanbul, the city where the artist resides.
First of all, face-to-face interviews with the artist and the information and documents
of the art community who know him closely, his perspective on art, his discourses, and the
messages he wanted to give with his art were examined and the results were tried to be
transferred to the science and art community. Erol Deneç's understanding of art and the
messages he wanted to convey were re-examined in line with his own expressions, and it was
tried to be conveyed to future generations and the art community in a solid way. Thus, another
aim of the thesis is to introduce Erol Deneç to the world of science and art with his own words,
to transfer it to world art with the meaning he attributed to Turkish Surrealism, and to have an
objective approach in the thoughts and comments of future generations about the artist.
Keywords: Erol Deneç, Painting Surrealism, Fantastic Elements, Turkish Painting, Mythology