18.-21. yüzyıllarda Polonyalılara yansıyan İstanbul
Istanbul reflected on the Poles from the 18th-21st centuries
Yazar: YANİNA DOĞRUL
Danışman: PROF. DR. HACER TOPAKTAŞ ÜSTÜNER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Polonya Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Avrupalı gezginler = European travelers ; Osmanlı-Leh ilişkileri = Ottoman-Polish realtions ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Karşılıklı ilişkilerin 15. yüzyıla dayandığı Türkler ile Polonyalılar arasındaki etkileşimde İstanbul'un önemli bir yeri vardır. Bu etkileşimin 18. yüzyıl itibariyle karakteri değişmiştir. Diğer yandan bu yüzyıl itibariyle daha fazla Polonyalı İstanbul'la tanışmış ve izlenimlerini yazıya dökmüştür. Bu tez çalışması, 18-20. yüzyıllar arasında İstanbul ile İstanbul'a yolu düşen Polonyalılar arasındaki karmaşık etkileşimi derinlemesine incelemektedir. Tarihyazımsal bir çerçeveye oturan çalışma, Polonyalıları İstanbul'a bağlayan ekonomik, siyasi ve kültürel ilişkileri araştırmaktadır. Bu alanda bir dizi birincil kaynak ve akademik literatürü analiz ederek, İstanbul'un Polonyalı gezginler, mülteciler ve misyon şefleri üzerindeki derin etkisini ortaya koymaktadır. Karşılaştırmalı, betimleyici ve açıklayıcı yaklaşımları kapsayan tez, Osmanlı döneminde İstanbul'un önde gelen Polonyalılar üzerindeki çok yönlü etkisini, Polonya'nın bağımsızlık mücadelesindeki önemli rolünü ve Polonyalı gezginlerin zamansal dönemler boyunca değişen İstanbul algılarını örneklemektedir. Bunun yanında, bu tarihsel bağın günümüze yansımalarını sorgulayarak hem Polonya'nın kültürel ortamında hem de İstanbul'da yaşayanların deneyimlerinin kalıcı yankısını ve mekânsal boyutunu ortaya çıkarmaktadır. Tez çalışması Türkiye-Polonya dinamik ilişkilerini farklı gayelerle İstanbul'da bulunan Polonyalılardan oluşturulmuş bir seçki üzerinden geniş bir kronoloji, şahıs ve mekan merkezli olarak incelemekte ve böylece ulusaşırı kültürel alışverişlerin ve kalıcı mirasların anlaşılmasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Abstract:
Istanbul has an important place in the interaction between Turks and Poles, whose mutual relations date back to the 15th century. However, the character of this interaction changed significantly as of the 18th century. In contrast, more Poles became acquainted with Istanbul and wrote down their impressions. This thesis explores in depth the complex interaction between Istanbul and the Poles who traveled there between the 18th and 20th centuries. The historiographical framework explores the economic, political, and cultural relations linking Poles to Istanbul. By analyzing a range of primary sources and academic literature in this field, it becomes evident that Istanbul exerted a profound influence on Polish travelers, refugees, and mission chiefs. The thesis employs a comparative, descriptive, and explanatory approach to illustrate the multifaceted influence of Istanbul on prominent Poles during the Ottoman period, its important role in Poland's struggle for independence, and Polish travelers' changing perceptions of Istanbul across temporal periods. Furthermore, by examining the contemporary repercussions of this historical connection, the thesis reveals the enduring impact and spatial dimension of the experiences of those residing in both Poland's cultural milieu and Istanbul. The thesis examines the dynamic relations between Turkey and Poland through a selection of Poles who have been in Istanbul for different purposes in a broad chronological, person- and place-centered manner, thereby contributing to the understanding of transnational cultural exchanges and lasting legacies.