Personel seçim sisteminde psikoteknik yöntem /
Yazar: ALPER GÜRER
Danışman: PROF. DR. EYYUP GÜNAY İSBİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kamu personel sistemleri = Public personnel systems ; Kamu personeli = Public personnel ; KİT = State Economic Enterprises ; Personel = Personnel ; Personel seçimi = Personnel selection ; Psikoteknik yöntemler = Psychotechnic methods

Özet:
Bu çalışma, bir personel seçim sisteminin içermesi gereken aşama ve yöntemleri inceleyerek bu süreçte psikoteknik yöntemin önemini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın bir diğer amacı ise, Türkiye'de Kamu iktisadi Teşebbüslerinin, personel seçim sisteminin gereklerini ne kadar yerine getirdiğini ve psikoteknik yöntem uygulamaları sonucunda elde edilen nesnel değerlendirmelerle, yöntemin diğer faydalarından ne kadar faydalandıklarını tespit etmektir. Yukarıda belirtilen amaca uygun olarak hazırlanan çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Örgütlerde insan faktörünün önemi ve personel seçimine temel oluşturacak ön çalışmalar üzerinde durulmuş; iş analizi, iş tanımı, iş gerekleri ve insangücü (personel) planlaması konuları incelenmiştir, özellikle iş analizi çalışması, örgütün kuruluş aşamasında işlerin ortaya konması açısından kaçınılmazdır, ilerleyen dönemlerde meydana gelen değişiklikleri örgüt yapısına yansıtmak amacıyla dönem dönem tekrarlanması gereken iş analizi çalışmaları, personel seçim sistemlerinin temelini oluşturan iş gereklerinin belirlenmesinde de en önemli veriyi sağlamaktadır. İkinci bölümde; örgüte personel bulma işlevi yerine getirilirken faydalanılan kaynaklar ve personel seçim sürecinin aşamaları ile yöntemleri incelenmiştir. Personel seçiminde kullanılan sınav, değerleme merkezi ve görüşme yöntemlerine bu bölümde yer verilmiştir. Personel seçim sistemleri içerisinde en çok kullanılan yöntem görüşme yöntemidir. Uygulamadaki kolaylığı ve düşük maliyetinden dolayı tercih edilen görüşme yöntemi, öznel değerlendirmelere çok fazla değer yüklediği için yanlış kararların alınmasına da neden olabilmektedir. Çalışmanın ağırlıklı konusunu oluşturan psikoteknik yöntem dışında kalan sınav yöntemi, değerleme merkezi yöntemi ve149 görüşme yöntemi bu bölümde incelenirken, psikoteknik yöntem üzerinde daha fazla durulmak istenmesi nedeniyle başlı başına üçüncü bölümün içeriğini oluşturmuştur. Üçüncü bölümde; psikoteknik yöntemin tanımı ve tarihçesinden başlanılarak, sınıflandırılması ayrıntılı bir biçimde ortaya konmuştur. Psikoteknik yöntem, personel seçim sistemi içerisinde kullanılan diğer yöntemlere göre daha nesnel değerlendirmeler yapılmasına imkan veren bir yöntemdir. Adaylar hakkında diğer yöntemlerle ulaşılamayan bilgilere ulaşma imkanı vermesi de psikoteknik yöntemi farklı kılan bir diğer özelliğidir. Yine bu bölüm içerisinde psikoteknik yöntemle personel seçiminde kullanılan testlere örnekler verilmiştir. Dördüncü bölümde; psikoteknik yöntemle personel seçim sisteminin kurulması üzerinde durularak personel seçiminde psikoteknik testlerin yararları ile yönteme getirilen eleştirilere yer verilmiştir. Bu bölümde, psikoteknik yöntemin ağırlığını oluşturduğu bir personel seçim sisteminin oluşturulması için geçilmesi gereken aşamalara değinilmiştir. Adayların değerlemelerinde psikoteknik test bataryalarının kullanım yöntemlerine de dördüncü bölüm içerisinde yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise; Türkiye'de Kamu İktisadi Teşebbüslerinin personel seçim sistemlerini, personel seçiminde karşılaştıkları sorunları ve psikoteknik yöntem uygulamalarını değerlendirmek amacıyla yapılmış olan araştırmanın sonuçları ortaya konularak değerlendirilmiştir. Araştırma, mevcut durumda personel alımları devam eden, dolayısıyla personel seçim sistemleri faal olan 19 Kamu İktisadi Teşebbüsü'nün personel yöneticilerine önceden hazırlanan anket sorularının yöneltilmesi şeklinde gerçekleştirilmiştir. Bu son bölümde personel yöneticilerinden alınan yanıtlar tablolar şeklinde istatistik veriler haline dönüştürülerek, her bir soru için gerekli açıklama ve yorumlara da yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to stress the importance of psychotechnic method in the personnel selection process, by examining the stages and the methods of a proper personnel selection system. Another aim of the work is also to detect whether the state-owned economic enterprises in Turkey meet the requirement of the personnel selection system. In this context, it's important to detect whether they utilize the profits of the system. In the first chapter, it's examined the importance of the human factor and the precocious studies which constitute a baseline for the personnel selection. Job analysis, job description, job requirements and manpower planning issues were also examined. Especially job analysis study is inevitable in aspect of establishment phase of the organization. Job analysis should be reviewed in the proceeding terms in order to reflect the revealing changes into the organizational structure. In this context, job analysis studies provide the most important data in determining the job requirements. In the second chapter, sources that are utilized, as personnel selection function would be executed, the stages of personnel selection process and its methods have been examined. Exam, evaluation centre and interview methods are also included in this chapter. The interview method is the most preferred one in personnel selection systems. This method is preferred for its low price and its easiness but it might cause the wrong decision because of its subjective nature. Besides the three methods, exam, evaluation centre and interview- pyschotechnic method have been examined in the third chapter for it constituted the frame of this work. In the third chapter, pyschotechnic method has been examined in detail. It provides more objective evaluation than the other methods in personnel selection system. It enables the information, which cannot be151 obtained by the other methods, about the nominees. In this chapter, samples were also given to the tests, used in personnel selection with pyschotechnic method. In the fourth chapter, the utility of the pyschotechnic tests in personnel selection and criticism about the method have been given. It's also examined what should be done to establish a structure which pyschotechnic method takes place and what should be the phases. Using the method of the pyschotechnic test in the evaluation of the nominees is also included in this chapter. In the fifth chapter, personnel selection systems in the state-owned economic enterprises in Turkey have been examined and evaluated, considering the survey, which had been conducted in order to detect the problems in the area. The survey has been conducted by directing the prepared questions to the managers of the personnel branch of the 19 state- owned economic enterprises, which their personnel selections would go on. In this final chapter, data of the survey is statistically examined and evaluated.