Kronik karaciğer parankim hastalarında karaciğer ve dalağın manyetik rezonans elastografi ile değerlendirilmesi /
Yazar: MEHMET ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜL ERDEN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Hipertansiyon-portal = Hypertension-portal ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Özofagus hastalıkları = Esophageal diseases

Özet:
Amaç: Kronik karaciğer parankim hastalığı tanısı olan hastalarda, MR elastografi
(MRE) tekniği ile ölçülen karaciğer ve dalak parankim sertliklerinin, özofagus varisleri,
karaciğer fibrozisi ve prognostik faktörler ile ilişkisini ve laboratuvar bulguları ile uyumunu
araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ocak 2017-Ocak 2022 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp
Fakültesi, İbni Sina Hastanesi MR ünitesinde multiparametrik karaciğer MR incelemesi
gerçekleştirilmiş, histopatolojik ve/veya klinik olarak ispatlanmış kronik karaciğer parankim
hastalığı tanısı bulunan, 18 yaş üstü 106 hasta araştırmaya dahil edildi. Karaciğer ve dalak
parankim sertlikleri, MRE güvenilirlik haritasından, ölçülebilir alanların tümü ‗free hand
ROI' yöntemi ile ölçülerek, birim alana düşen sertlik değeri hesaplandı. Hastaların
laboratuvar değerleri hastanemizin elektronik veri tabanından araştırılarak, kaydedildi. MRE
tarihi ile laboratuvar verileri arasında en fazla 1 ay süre farkı olmasına dikkat edildi.
Laboratuvar verileri kullanılarak fibrozis belirteçleri olarak bilinen, AST/ALT oranı, FIB-4
skoru, APRI değeri, Pohl skoru, platelet sayısı/dalak boyutu hesaplandı. MRE çekim tarihi ile
üst gastrointestinal sistem endoskopi tarihi arasında 1 yıldan az süre bulunan 58 hastada
özofagus varis varlığı ve derecesi not edildi. Hesaplanan karaciğer parankim sertliğine göre
hastalar 3 grupta kategorize edildi (<3 kPa, 3-3.99 kPa, ≥4 kPa, Grup 1, Grup 2, Grup 3,
sırasıyla). Gruplar arasında, AST/ALT oranı, Pohl skoru, platelet sayısı/dalak boyutu oranı,
FIB-4 skoru, APRI skoru ve özofagus varis varlığı açısından farklılıklar araştırıldı. Özofagus
varisi olan ve olmayan gruplarda, ortalama karaciğer ve dalak parankim sertliği açısından
anlamlı farklılık olup olmadığı değerlendirildi. Karaciğer parankim sertlik değeri ile APRI
skoru, FIB-4 skoru, AST/ALT oranı, platelet sayısı/dalak boyutu oranı ve MELD skoru
arasındaki ilişki incelendi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 106 hastanın 60'ı erkek, 46'sı kadındı. Karaciğer
parankim sertliği ile MELD skoru, APRI skoru ve FIB-4 skoru arasında pozitif korelasyon
bulundu. Platelet sayısı ile karaciğer parankim sertliği arasında negatif korelasyon bulundu
(p<0.05). Özofagus varisi olan grupta ortalama karaciğer parankim sertliği olmayan gruba
göre belirgin biçimde daha yüksek saptandı (p<0.05). Eşik değeri 4 kPa olarak belirlediğinde,
MRE %69 duyarlılık ve %73 özgüllük ile varis varlığını göstermekteydi. Child-Pugh grup A
ve grup B arasında karaciğer parankim sertliğinin ortanca değerleri açısından istatistiksel
olarak anlamlı fark saptandı (p<0.05). APRI skoru ve FIB-4 skoru bakımından grup 1-3 ve grup 2-3 arasında istatiksel anlamlı farklılık saptandı (sırası ile p<0,001, p<0,001). APRI ve
FIB-4 skoru ortanca değerleri Grup 3'te grup 1 ve grup 2'ye göre daha yüksekti.
Varis var olan grubun medyan dalak parankim sertliği ile varis olmayan grubun medyan
dalak parankim sertliği arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,952).
Sonuç: MRE ile yapılan karaciğer parankim sertliği ölçümleri, hepatik fibrozis tanı ve
evrelendirilmesinde kullanılabilecek non-invaziv bir yöntemdir. Kronik karaciğer parankim
hastalarında MRE yöntemi endoskopik inceleme gerekliliğini ortadan kaldırmasa da, yüksek
riskli ve endoskopi yapılması gereken hastaların seçiminde kullanılabilir. MRE ile belirlenen
karaciğer parankim sertliği prognozu ön görmek için kullanılabilir.
Anahtar Sözcükler: Manyetik Rezonans Elastografi, Portal hipertansiyon, Kronik
karaciğer hastalığı, Özofagus varisleri, Karaciğer parankim sertliği

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to investigate the relationship between liver and
spleen parenchymal stiffness values measured by MR elastography (MRE) technique with
presence of esophageal varices and hepatic fibrosis. It was also aimed to analyze
compatibility of stiffness values and laboratory findings and prognostic factors in chronic
liver disease (CLD).
Materials and Methods: Between January 2017 and January 2022, 106 patients over
the age of 18, who underwent multiparametric liver MRI in the MR unit of Ibni Sina Hospital,
and were diagnosed with histopathologically and/or clinically proven CLD were included in
the study. The stiffness of liver and spleen parenchyma was measured from the MRE
confidence map with the 'free hand ROI' method, and the stiffness value per unit area was
calculated. The laboratory values of the patients were searched from the electronic database of
our hospital and recorded. Care was taken to ensure that there was a time interval of at most 1
month between the laboratory examinations and the MRI. AST/ALT ratio, FIB-4 score, APRI
value, Pohl score, and platelet count/spleen size, known as fibrosis markers, were calculated
using laboratory data. Presence and grade of esophageal varices were noted in 58 patients who
had less than 1 year between the date of MRE and the date of upper gastrointestinal
endoscopy. Patients were categorized into 3 groups according to the liver parenchymal
stiffness values. Differences between the groups in terms of AST/ALT ratio, Pohl score,
platelet count/spleen size ratio, FIB-4 score, APRI score, and presence of esophageal varices
were investigated. It was evaluated whether there was a significant difference in terms of
mean liver and spleen parenchymal stiffness values between the groups with and without
esophageal varices. The relationship between liver parenchymal stiffness values and APRI
score, FIB-4 score, AST/ALT ratio, platelet count/spleen size ratio and MELD score were
also assessed.
Results: Of the 106 patients included in the study, 60 were male and 46 were female. A
positive correlation was found between liver parenchymal stiffness and MELD score, APRI
score and FIB-4 score. A negative correlation was found between platelet count and liver
parenchymal stiffness. The mean liver parenchymal stiffness in the group with esophageal
varices was significantly higher than in the group without varices. Liver stiffness with a cutoff
value of 4 kPa, MRE showed the presence of esophageal varices with a sensitivity of 69% and
a specificity of 73%. The median values of APRI and FIB-4 scores were higher in Group 3 than in Group 1 and Group 2. There was no statistically significant difference between the
median splenic parenchymal stiffness of the groups with and without esophageal varices.
Conclusion: MR elastography is a non-invasive method that can be used in the
diagnosis and staging of hepatic fibrosis. Although the MRE method does not eliminate the
need for upper gastrointestinal endoscopy in patients with CLD, it can be used in the selection
of high-risk patients who need endoscopy. Liver parenchymal stiffness determined by MRE
can also be used to predict prognosis of patients with CLD.
Keywords: Magnetic Resonance Elastography, Portal Hypertension, Chronic Liver
Disease, Esophageal varices, Liver parenchymal stiffness