Türk kültüründe ağaç kültünün maddi kültür unsurlarına yansıması
Reflection of tree culture in Turkish culture on materials culture
Yazar: FATMA NUR GÖHER
Danışman: PROF. DR. HAVA SELÇUK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Kültür, milletlerin yaşam tarzını etkilemiş ve onların dinî, estetik, iktisadi hayatlarının ayrılmaz parçası haline gelmiştir. Dünyanın değişik yerlerinde yaşayan insan topluluklarını, farklı şekillerde meydana gelen doğa olayları etkilemiş, bunun doğal sonucu olarak da iptidai ve gelişmiş toplumların çoğunda tabiat unsurlarına ait kültler ortaya çıkmıştır. Dünya kültürlerine bakıldığında düşünce, inanış ve pratik yönünden benzerlikler bulunan unsurlardan biri de ağaç olmuştur. Ağaçlar evreni temsil etmekle birlikte; hayatın, sonsuzluğun, bilgeliğin, gençliğin, sağlığın, mutluluğun, ailenin ve devletin sembolü olmuştur.
Maddi-manevi herhangi bir kültür ögesinin sembol ve işlevi, bu kültür unsurunu meydana getiren ritüel, inanış ve davranışlar gibi etkenlerin içerisinden çıkmaktadır. Türk kültür ve yaşayışında büyük öneme sahip olan tabiat unsurlarının tespiti, kültür devamlılığı açısından gelecek nesillere aktarılması noktasında kıymete değerdir. Bu çalışmada; ağacın Türk inanç sistemindeki yeri ve ağaç kültünün, Türklerin yaşayış ve pratiklerine ne kadar yansıdığı bilgisi ortaya koyulmuştur. Ayrıca, kutsal ağaç motifinin Türk toplumu içerisindeki varlığına değinilmiştir.
Tezimiz; Türk kültüründe kutsal kabul edilen "Hayat Ağacı, Çam Ağacı, Kayın Ağacı ve Kavak Ağacı" özelindeki maddi kültür unsurlarını içermektedir. Elde ettiğimiz bulguların kaynakları ve kullandığımız yöntem ise; batılı Türkolog ve tarihçiler tarafından yazılan eserlerin çevirileri, yerli kaynaklar, akademik düzeyde yazılmış tezler ile makalelerdir. Çalışmayla; Türklerin kutsal inanışı ve bu inanışların derinliklerinin maddi kültür unsurlarına yansıması irdelenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Türk Kültürü, Hayat Ağacı, Çam, Kayın, Kavak.

Abstract:
Culture has influenced the way of life of nations and has become an integral part of their religious, aesthetic and economic lives. Human communities living in different parts of the world have been affected by natural events occurring in different ways, and as a natural consequence, cults of natural elements have emerged in most of the primitive and developed societies. When we look at the cultures of the world, one of the elements with similarities in terms of thought, belief and practice is the tree. 
The determination of the elements of nature, which are of great importance in Turkish culture and life, is valuable in terms of transferring them to future generations in terms of cultural continuity. In this study, the place of the tree in the Turkish belief system and the extent to which the cult of the tree is reflected in the lives and practices of the Turks have been revealed. In addition, the existence of the sacred tree motif in Turkish society has been mentioned.
Our thesis includes the elements of material culture specific to the "Tree of Life, Pine Tree, Beech Tree and Poplar Tree", which are considered sacred in Turkish culture. The sources of the findings we obtained and the method we used; translations of works written by western turkologists and historians, local sources, theses and articles writteat academic level. The study examined the sacred beliefs of the Turks and the reflection of the depths of these beliefs on the elements of material culture.
Keywords: Turkish Culture, Tree of Life, Pine, Beech, Poplar.