Anorektal uygulama için nifedipin içeren yarı katı preparatların geliştirilmesi ve in vitro değerlendirilmesi
Development of semisolid preparations containing nifedipine for anorectal application and in vitro evaluation
Yazar: NURAY BAĞCI
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER YÜKSEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Anal fissür = Fissure in ano ; Anal kanal = Anal canal ; Anorektum = Anorektum ; Karbopol = Carbopol ; Nifedipin = Nifedipine ; Tekstüre işlemi = Texturing ; Viskozite = Viscosity

Özet:
Anal fissür, anal kanalın distal bölümünde lokalize olan yırtık olup bu bölgede sıkça görülen, ağrılı patolojilerden biridir. En çok genç ve orta yaşlarda görülmekte olan hastalık tedavi edilmediği takdirde ilerleyen dönemlerinde hastaya oldukça rahatsızlık vermektedir. Kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürmekte ve kişilerin fiziksel-mental sağlığını bozmaktadır. Kronik anal fissürlerin tedavisinde cerrahi tek seçenek olarak düşünülse de son zamanlardaki çalışmalar cerrahi dışı yöntemlerin de bu hastalıkta etkin bir tedavi gücü olduğunu göstermektedir. Bu durum da ilaç tedavisine dikkatleri çekmektedir. Türkiye ilaç piyasasında bu amaca yönelik olarak gliseril trinitrat içeren bir merhem bulunmaktadır. Ancak bu preparatın kullanımında yan etki olarak ortaya çıkan ve görülme sıklığı %40'a kadar çıkan şiddetli baş ağrısı hasta uyuncunu önemli derecede düşürmekte ve tedavinin bırakılmasına neden olmaktadır. Araştırmalarda tedavi etkinliğinin yüksek oluşu ve yan etkilerinin daha az olmasından dolayı nifedipin anal fissürün tedavisinde kullanılan diğer terapötik ajanlara alternatif olarak sunulmuştur. Bu nedenle çalışmamızda Nifedipin etken maddesi seçilmiştir. 
Bu yüksek lisans tezi kapsamında anorektal uygulama için Nifedipin içeren yarı katı preparatlar geliştirilmiştir. Farklı yöntemler kullanılarak merhem, krem, lipofilik jel ve hidrofilik jel formlarında preparatlar hazırlanmıştır. Bu formülasyonlar organoleptik kontrol, pH, viskozite, yapı analizi, etkin madde miktar tayini, in vitro etkin madde salımı ve mikrobiyolojik açıdan karakterize edilmiştir. Formülasyonlar hızlandırılmış ve uzun süreli stabilite testlerine tabi tutularak ileri çalışmalar yapılmıştır. İn vitro karakterizasyon çalışmaları neticesinde hasta konforu ve preparatların uygulama kolaylığı da göz önünde bulundurularak bir merhem formülasyonu ve Carbopol® 974P içeren hidrofilik jel tipi formülasyon,  en uygun formülasyon merhemlar olarak belirlenmiştir.
Yan etkilerin azaltılması ve hasta uyuncunun artırılması açısından piyasa preparatına farmasötik alternatif olacak iki formülasyon başarı ile oluşturulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Anal fissür, Carbopol, nifedipin, stabilite, tekstür analizi, viskozite, yarıkatı.

Abstract:
Anal fissure is the tear localized in the distal anal canal and it is one of the commonly observed painful pathology of this region. It is common in middle age or young adults and if the disease is not cured it disturbs the patients in further periods. The disease considerably decreases quality of life and diminishes their physical-mental health. Although surgical operation is considered as the only option for the treatment of chronic anal fissures, the recent researches revealed that nonsurgical techniques have efficacy on the disease cure. This focused the interests on drug treatment. For this purpose there is a glyceryl nitrate ointment in Turkish drug market. But the severe headache that comes out as a side effect with a 40 % incidence upon the usage of this ointment reduces the patient compliance and cause patients to quit the therapy. According to researches nifedipine came out to be an alternative to other therapeutic agents used in anal fissure treatment due to its high healing efficacy and reduced side effects. Therefore Nifedipine was selected as the active agent in this study.
In this master thesis semisolid preparations containing nifedipine were developed for anorectal application. Semisolid preparations in the form of ointment, cream, lipophilic gel and hydrophilic gel were prepared by different methods. These formulations were characterized in terms of organoleptic control, pH, viscosity, texture analysis, nifedipine assay, in vitro drug release and microbiological respect. Further experiments were performed by subjecting the formulations to accelerated and long term stability tests. By considering the patient comfort and ease of drug application and as the result of characterization studies an ointment formulation and a hydrophilic gel formulation containing Carbopol® 974P were selected as the most appropriate formulations. 
From the point of reducing side effects and providing patient compliance two possible formulations were prepared as a pharmaceutical alternative to the marketed drug.

K eyw ords: Anal fissure, Carbopol, nifedipine, semisolid, stability, texture analysis, viscosity.