Mekâna bağlanma düzeyinin mekân kimliği ve diğer gruplarla ilişkiler üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of place attachment level on place identity and relationship with other groups
Yazar: EBRAR YENİCE KANIK
Danışman: PROF. DR. SEVİM CESUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Gruplararası ilişkiler = Inter-group relations ; Kimlik = Identity ; Mekan = Space ; Mekan kimliği = Space identity ; Sosyal kimlik = Social identity

Özet:
Araştırmanın temel amacı, İstanbul'un farklı ilçelerinde yaşayan kişilerin mekâna bağlanma (ev, bina, mahalle, ilçe ve şehir) düzeyinin, mekân kimliğine ve kişilerin diğer mekân kimlik gruplarıyla ilişkilerine etkisinin incelenmesidir. Mekânla kurulan ilişkiyi Sosyal Kimlik Teorisi çerçevesinde ele alan çalışmalardan (Arkonaç, 1995; Bernardo ve Palma-Oliveira, 2013a; Bernardo ve Palma-Oliveira, 2016a; Puddifoot, 1997) yola çıkarak, mekânın bir sosyal kategori olarak gruplar arası ilişkilere etkisi incelenmiştir.
Araştırma, İstanbul'un farklı ilçelerinde yaşayan, yaşları 17 ile 65 arasında değişen 242 katılımcı (161 kadın, 81 erkek) ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Sosyo-demografik Bilgi Formu, Mekâna Bağlanma Ölçeği, Mekân Memnuniyeti Ölçeği, Mekân Kimliği Ölçeği ve Mekânsal Gruplararası İlişkiler Ölçeği uygulanmıştır. 
Bulgulara göre, katılımcılar en yüksek düzeyde eve, ardından sırasıyla şehre, mahalleye, ilçeye ve binaya bağlanmaktadır. Şehirle kurulan bağlanma ilişkisinde yaşanılan ilçeye yönelik bağlanma ve memnuniyetin belirleyici olduğu görülmüştür. İlçeye ve şehre bağlanma ve ilçe kimliği geliştirme süreçlerinde ilçede ikamet süresinin; şehir kimliği için ise, en uzun süre yaşanan ilin İstanbul olmasının etkili bir yordayıcı olduğu görülmüştür.
İlçeye bağlanma ve ilçe kimliği arasındaki ilişkide şehir kimliğinin;  şehre bağlanma ve şehir kimliği arasındaki ilişkide ilçe kimliğinin kısmi aracılık etkisi belirli koşullarda bir üst ya da alt düzeydeki mekân kimliğinin belirginleşerek bağlanma ve kimlik arasındaki ilişkiyi güçlendirdiğini göstermiştir. 
İlçeye bağlanma ile ilçe kimliği arasındaki ilişkide ilçe düzeyinde gruplararası ilişkilerin, şehre bağlanma ile şehir kimliği arasındaki ilişkide şehir düzeyinde gruplararası ilişkiler değişkeninin kısmi aracılık etkisine sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, Sosyal Kimlik Teorisi çerçevesinde, her iki kimlik düzeyinde de gruplararası ilişkilerin mekân üzerinden tanımlanması durumunda mekân kimliğinin güçlendiğini göstermektedir.

Abstract:
The main aim of this study is to examine the effect of the level of place attachment (house, building, neighborhood, district and city) of people living in different districts of Istanbul, on place identity and on the relation of people to other place identity groups. Based on the studies (Arkonaç, 1995; Bernardo and Palma-Oliveira, 2013a; Bernardo and Palma-Oliveira, 2016a; Puddifoot, 1997)  that addressed place within the frame of the Social Identity Theory, the effect of place as a social category on group relations was examined.
The study was conducted with 242 participants (161 women, 81 men) who are living in different districts of Istanbul and aged 17 to 65 years old. Socio-demographic Information Form, Place Attachment Scale, Place Satisfaction Scale, Place Identity Scale and Spatial Intergroup Relationship Scale were applied to all participants.
According to the results, the participants are attached with the highest level to the house, followed by city, district, county and building, respectively. Attachment to the district and district satisfaction were found to be determinants of city attachment. Length of residence is a predictor for the process of district and city attachment and the district identity for the city identity, moreover it was found that Istanbul being the longest living province is an effective predictor.
The partial mediating effect of city identity on the relationship between district attachment and district identity and the partial mediating effect of district identity on the relationship between city attachment and city identity have shown that an upper or a lower place identity has become evident and reinforcing the relationship between attachment and identity on certain conditions.
It has been determined that the partial mediating effect of intergroup relations at the district level on the relationship between district attachment and district identity and the partial mediating effect of intergroup relations at the city level on relationship between city attachment and city identity. This finding shows that, in the framework of Social Identity Theory, when group relations are defined in place, place identity is strengthened at both identity levels.