Erzurum ve Kars Müzelerinde bulunan Urartu dönemi öncesine ait metal silahlar
Pre-Urartian metallic weapons in Erzurum and Kars Museums
Yazar: GÜLŞAH ALTUNKAYNAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET IŞIKLI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Erzurum Müzesi = Erzurum Museum ; Kars Müzesi = Mars Museum ; Madeni eserler = Metal objects ; Silahlar = Guns ; Urartular Dönemi = Urartians Period

Özet:
Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi olarak adlandırılan platonun önemli iki kenti, Erzurum ve Kars Müzelerinde bulunan metal eser koleksiyonları, bölgenin arkeometalurjik geçmişinin ne denli zengin bir potansiyele sahip olduğunun en önemli göstergeleridir. Tez konusu kapsamında, her iki müzede bulunan Geç Kalkolitik- Erken Tunç Çağ geçiş sürecinden başlayarak Orta Demir Çağ'a kadar olan kronolojik süreç içerisinde yer alan metal silahlar incelenmiştir. Silahlar, hançer, kısa kılıç, mızrak ucu, balta ve ok ucu olmak üzere beş ana forma, bu formlar ise kendi içerisinde gösterdikleri farklılıklara göre alt gruplara ayrılmıştır. Eserler, tipolojik ve metalurjik olmak üzere iki ayrı metodoloji ile incelenerek, tipolojik ve teknolojik olarak komşu bölgelerdeki örnekleri ile karşılaştırılmış ve ait oldukları dönemlerin teknik alt yapısına uygunluğu değerlendirilmiştir. 
Çalışmalar, tez konusu silahların, ait oldukları dönemlerin teknolojisine uygun olarak ve çağdaşı olan uygarlıklarla hemen hemen aynı oranlarda alaşım teknikleri kullanılarak, aynı tipolojik formlarda yapıldığını göstermiştir. Sonuç olarak çok bilinmeyenli bir grup olmasına rağmen bu silahların çok da karmaşık olmayan ve bölge kültürlerinin gelişim sürecine uygun gruplar olduğu anlaşılmıştır. Aynı zamanda tez konusu silahların, Doğu Anadolu, hatta kısmen Güneydoğu Anadolu etkili, yoğun olarak da Kafkasya ve İran coğrafyasının tipolojik özelliklerini taşıdığı, önemli bir bölümünün mezar hediyesi – prestij malları- grubundan olduğu tespit edilmiştir.

 
Anahtar Kelimeler: Erzurum, Kars, Maden, Metal, Silah

Abstract:
The collections of metallic works in the museums of Erzurum and Kars, two prominent cities of the plate called North-eastern Anatolia Region are the most significant indications how the archeo-metallurgical background of the district has potentially wealthy. In this study, the metallic weapons chronologically from Late Chalcolithic-Early Bronze Age to Middle Iron Age in both museums are examined. The weapons are divided into five major forms as dagger, dirk, spearhead, axe and barb; these forms into subcategories with regard to the differences in themselves. Being examined through two distinct methodologies as typological and metallurgical, the works are compared with the samples in the adjacent zones typologically and technologically, and the convenience to the technical substructure of the periods to which they belong is evaluated.  
The research demonstrates that the weapons were made in the same typological forms in a convenient way to the technology of the periods which they belong to and by using alloy techniques almost evenly with its contemporary civilizations.  As a result, it is understood that these weapons are the groups which are uncomplicated and convenient to the developmental process of the regional culture and whereas they are unfamiliar group. Further, it is established that the weapons the majority of which is from the group of grave gifts-prestige goods have the typological features of Eastern Anatolia and even partially South-eastern Anatolia and densely Caucasus and Iran geography. 


Key Words: Erzurum, Kars, Mine, Metallic, Weapon