Tüketicilerin besin seçimi ve beden kütle indeksleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the relationship between food choices and body mass indexes of consumers
Yazar: FERHAN ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. MEHMET FİSUNOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı / Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Besin tercihleri = Food preferences ; Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Tüketiciler = Consumers ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Bu çalışmanın amacı, normal ağırlıktaki ve hafif şişman/şişman tüketicilerin besin seçimlerini etkileyen faktörlerinin belirlenmesi ve karşılaştırılmasıdır. Bununla birlikte katılımcıların sosyodemografik özellikleri, beslenme durumları, fiziksel aktivite durumları, besin etiketi okuma alışkanlıkları ve beslenme eğitimi durumları da değerlendirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Gaziantep Üniversitesi'nde çalışan ve yaşları 18-65 yaş arası değişen 100 gönüllü kadın katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılar beden kütle indekslerine göre normal ağırlıklı ve hafif şişman/şişman olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Katılımcıların genel bilgileri, sosyodemografik özellikleri, besin tüketim kaydı, fiziksel aktivite kaydı alınmış, boy ve ağırlık ölçümleri kaydedilmiştir. Besin seçimi motivasyonlarının belirlenmesi amacıyla, daha önce geçerlilik ve güvenirliliği sağlanmış olan, dörtlü likert ölçeği biçiminde 36 maddelik Besin Seçim Testi ( Food ChoiceQuestionnaire/ FCQ) kullanılmıştır. Tüm katılımcılar için besin seçimini etkileyen en önemli üç faktör sırasıyla doğal içerik, duyusal çekicilik ve sağlık olarak bulunmuştur. Besin seçimini etkileyen faktörler arasında en az öneme sahip olan belirleyicinin ise fiyat faktörü olduğu gözlenmiştir. Katılımcılar iki grupta (BKI<25 ve BKI≥25) incelendiğinde, normal ağırlık bireylerde besin seçimini etkileyen en önemli üç etken sırasıyla duyusal çekicilik, doğal içerik ve sağlık iken, hafif şişman/şişman bireylerde bu sıralama doğal içerik, duyusal çekicilik ve sağlık olarak bulunmuştur. Ayrıca gruplar arasında fiziksel aktivite düzeyleri ve bazı besin öğeleri bakımından da anlamlı farklar bulunmuştur (p<0,05). Çalışmada BKI'ye göre FCQ testinde doğal içerik, ağırlık kontrolü, sağlık ve etik kaygı faktörleri bakımından anlamlı farklar gözlenmiştir (p<0,05).

Abstract:
The aim of this study was to determine the underlying motivations of food choices in normal weight and overweight/ obese women who are employed in a university. In order to achieve this aim, food choice motivations were compared between the groups. Volunteer individuals were divided into two groups according to their body mass index (BMI) as normal weight or overweight/ obese in the beginning of the study. Then astudy questionnaire which contained sociodemographic characteristics, nutritional status, physical activity status, food label reading habits and nutritional education status of the individuals was carried out. The study was conducted on 100 volunteer women whose ages were changing between 18 to 65 years old. 24 hours' food and physical activity history was recorded as well as height-weight measurements. A 36-item Food Choice Questionnaire (FCQ),to which validity and reliability had confirmed, was used to determine the motivations for food choices. As a result, natural content, sensory appeal and health are the important motivational food choice factors for all participants.Price was the least important factor in food choice. When we analyzed into groups, sensory appeal, natural content and health were the most important motivational factors for normal weight women in food choices. For overweight/obese women it was natural content, sensory appeal and health were the most important factors. Natural content, weight control, health and ethical concern scores were significantly higher in overweight/ obese women than normal weight women(P<0,05). There were also statistically significant differences in physical activity status and nutritional status between BMI groups (P<0,05). In conclusion, food choice is a multifactorial and complex process and according to our results, some of the subgroups' of FCQ is influenced by BMI.