İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde (1933-1967) ortopedik protez ve ortezlerin kliniğe girişi ve gelişimi
Introduction and development of orthopedic prostheses and orthoses to the clinic at İstanbul University Faculty of Medicine (1933-1967)
Yazar: HASAN HÜSEYİN SARI
Danışman: PROF. DR. FATMA ARIN NAMAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı / Tıp Tarihi ve Etik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics

Özet:
Sarı HH. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde (1933-1967) Ortopedik Protez ve  Ortezlerin Kliniğe Girişi ve Gelişimi. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,  Tıp Tarihi ve Etik . Doktora Tezi. İstanbul. 2023. 
Tezin amacı 1933-1967 döneminde İstanbul Üniversitesi Çocuk Cerrahisi ve Ortopedi  Kliniği'nde ortez-protez konusundaki çalışmalar ve ortez-protez atölyesinin kurulup,  gelişmesine katkıda bulunan öğretim üyeleri ile Almanya ortez-protez teknikerlerinin ve  fizyoterapistlerin tespit edilerek, konuyla ilgili faaliyetlerinin ortaya çıkarılmasıdır. 
İstanbul Üniversitesi arşivindeki özlük dosyalarının incelenmesi sonucunda 4.500 belge değerlendirilmiştir. Kliniğin kurucusu Ord. Prof. Dr. Akif Şakir Şakar ve "Sun'i  Uzuvlar ve Ortopedik Cihazlar" isimli Türkiye'nin ilk ortez-protez kitabının yazarı Prof. Dr. Cevat Alpsoy; ve Dr. Hans Priess, Erwin Nobbe ve Richard Zirbel isimli üç  Alman teknikerin atölyenin kurulup geliştirilmesinde rol aldığı tespit edilmiştir. Ayrıca  Alman fizyoterapistler ortez-protez rehabilitasyonuna katkıda bulunmuştur. Yersizlik ve  bütçe darlığı nedeniyle 1938 senesinden itibaren verilen uğraşlar sonucunda, atölye  ancak 1955 yılında kurulabilmiştir. Erwin Nobbe, mimari plan çerçevesinde yaptırılan atölyenin kuruluşunda ve gerekli aletlerin malzemenin belirlenip ısmarlanmasında ve italinde görev almıştır. 1959-1985 yılları arasında Richard Zirbel, atölyenin fiilen  üretime geçmesinde, geliştirilmesinde, yanında çalışan 15 civarında işçinin  yetiştirilmesinde 25 sene süreyle hizmet etmiştir. Usta seviyesine gelen işçilerin özel  sektöre kayması ile Zirbel bu süre zarfında yeri doldurulamayacak bir uzman  konumunda kalmıştır. Atölye, Almanların ortaklığı ile İstanbul Üniversitesine bağlı bir  Ortopedik Cihazlar ve Protez Teknisyen Okulunun kurulmasına zemin hazırlamıştır. İncelenen arşiv belgelerine göre Zirbel döneminde öncelikle hastaya hizmet verilen atölyede senede 640 ile 1454 arasında ortopedik cihaz üretilmiştir. Alpsoy'un Ortopedi  Kliniği başkanlığından emekli olması sonrasında atölyede öğrenci ve asistan eğitimi  amaç olarak öne alınmıştır. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortez-Protez Atölyesi  bilimsel uygulamalara dayanan seçkin bir ortopedik cihaz üretim merkezi olarak tarihe  geçmiştir. 
Anahtar Kelimeler : Protezler ve implantlar, Ortotik cihazlar, Ortopedi, İstanbul  Üniversitesi, Almanlar.

Abstract:
Sarı HH. Clinical Introduction and Development of Orthopedic Prostheses and Orthoses  at İstanbul University Faculty of Medicine (1933-1967). İstanbul University, Institute of  Health Science, Medical History and Ethics. İstanbul. 2023. 
The aim of the thesis is to identify those who contributed to the establishment and  development of orthotics-prosthesis studies and orthotics-prosthesis workshop in the  Pediatric Surgery and Orthopedics Clinic of Istanbul University during the period 1933- 1967, and to reveal their activities. 4,500 documents in the archives of Istanbul  University were studied. It has been determined that Dr. Akif Şakir Şakar, Dr. Cevat  Alpsoy and the three German technicians, Dr. Hans Priess, Erwin Nobbe and Richard  Zirbel, took part in the establishment and development of the workshop. As a result of  the efforts made since 1938, the workshop could only be established in 1955. Zirbel  remained in the position of an irreplaceable expert during this period, with the shift of  workers who had reached the level of masters trained by Zirbel to the private sector. 
With the partnership of the Germans, an Orthopedic Devices and Prosthesis Technician  School affiliated to the university was established. The workshop paved the way for the  establishment of an Orthopedic Devices and Prosthesis Technician School affiliated to  Istanbul University with the partnership of the Germans. During the Zirbel period,  between 640 and 1454 orthopedic devices were produced annually in the workshop  where the patient was primarily served. After Alpsoy's retirement from the presidency  of the Orthopedics Clinic, student and assistant training in the workshop was put  forward as a goal. Istanbul University Faculty of Medicine Orthotics-Prosthetics  Workshop has gone down in history as an elite orthopedic device production center  based on scientific applications.