Osmanlı-İngiliz ilişkileri: Diplomasi ve reform (1833-1841)
Ottoman-British relations: Diplomacy and reform (1833-1841)
Yazar: AHMET DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALAADDİN YALÇINKAYA ; YRD. DOÇ. DR. RUHİ ÖZCAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Doğu-Batı ilişkileri = East-West relations ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Siyasi tarih = Political history ; Türk-İngiliz ilişkileri = Turkish English relations ; İngiltere = England

Özet:
İngiltere, ikili ilişkilerin hemen hemen her döneminde Osmanlı Devleti üzerinde önemli etkileri olan bir devlet olmuştur. İngiltere'nin bu etkisi, siyasî, askerî, ticarî birçok alanda kendisini göstermiştir. İngiliz hükümetinin 1833 yılından itibaren Osmanlı Devleti'nin bağımsızlığını ve bütünlüğü koruma politikasını benimsemesi ardından, Osmanlı modernleşmesi de İngiliz devlet adamlarının ilgi alanları arasına girmiştir. 
Bu tezin konusu, 1833-1841 yılları arasında Osmanlı-İngiliz İlişkilerinin diplomasi ve reform ekseninde incelenmesi olarak belirlenmiştir. Tanzimat Dönemi'nin başlangıcını da içeren söz konusu dönemde, İngiltere'nin Osmanlı yöneticilerinin yürüttüğü reform çalışmalarını etkilemek amacıyla ne gibi faaliyetlerde bulunduğu ve bu girişimlerin Osmanlı modernleşmesi üzerinde ne gibi etkilerinin olduğu burada incelenmiştir. Tez temel olarak, İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Palmerston ve İngiliz Elçisi Lord Ponsonby?nin Osmanlı Devleti'nin güçlendirilmesi hedefi çerçevesinde Osmanlı yöneticilerini reformlara teşvik etme çabaları ve Rusya, Mısır Valisi M. Ali Paşa, gibi bu süreci olumsuz yönde etkilemeye çalışan unsurlara karşı yürüttükleri mücadeleyi konu alır.  İngiliz Dışişleri Bakanı ve elçisinin reform anlayışları arasındaki farklılığın ortaya çıkarttığı bir çatışmanın da söz konusu olduğu bir ortamda Osmanlı padişah ve yöneticilerinin takındıkları tavır, yaşadıkları ikilem, Osmanlı modernleşmesini yabancı etkilerden uzak ve millî menfaatler doğrultusunda gerçekleştirme çabaları da bu süreç içerisinde ele alınmıştır. 
Tüm bu verilen toplamı, Lord Palmerston'un 1833 yılında hazırladığı reform programının, Mustafa Reşid Paşa tarafından 1839 yılından itibaren Tanzimat Fermanı'na yani Osmanlı modernleşmesinin yeni yol haritasına dönüşmesi sürecini gözler önüne sermektedir.

Abstract:
England was a state which had a significant influence on the Ottoman Empire during almost every period of their bilateral relations. Britain's political, military and commercial influence showed itself in many areas. After the adoption by the British Government the policy of protection of the independence and integrity of the Ottoman Empire in 1833, the Ottoman modernization became one of the interests of British statesmen. 
 The subject of this thesis can be identified as a study on the Ottoman-British relations from the perspective of diplomacy and reforms between the years 1833-1841. During this period, including the beginning of the Tanzimat period, the aim of England influencing the work of reform carried out by the Ottoman government, and the effects of these activities on the Ottoman modernization are examined in this study. The thesis basically explain the British Foreign Secretary Lord Palmerston's, and the British Ambassador Lord Ponsonby?s efforts to promote reforms with the objective of strengthening the Ottoman rulers of the Ottoman Empire and of struggling against Russia and the Egyptian Governor M. Ali Pasha, who were both adversely affecting the process of modernization. During this period there was a conflict between the British Minister for Foreign Affairs and the Ambassador about their reform understanding, as different results might be obtained from the reforms. In such an environment the attitudes of the Sultan and Ottoman high functionaries, their dilemmas to act in line with national interests, and the efforts to achieve the Ottoman modernization without any foreign influences, are also discussed.
All of these reveal the process starting with Lord Palmerston's reform program in 1833 which turned Mustafa Reshid Pasha's Tanzimat Edict into a new road map after 1839 during the process of the Ottoman modernization.