Özel eğitim öğretmenlerinin özel gereksinimli bireylerin eğitiminde aile katılımı hakkında görüş ve önerileri
Opinions and suggestions of special education teachers about family involve-ment in the education of individuals with special needs
Yazar: ASLIHAN ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE SÖNMEZ KARTAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile katılımı = Family participation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, özel eğitim öğretmenlerinin özel gereksinimi bi-
reylerin eğitimine aile katılımı hakkındaki görüş ve önerilerini öğretmenlerin deneyimle-
rine dayalı olarak incelemektir.
Yöntem: Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji yaklaşımına
göre desenlenmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Özel
eğitim sınıflarında görev yapan ve ailelerle etkileşimde olan 22 özel eğitim öğretmeni ile
yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşme soruları aracılığıyla katılımcıların aile
katılımına ilişkin görüş ve önerileri belirlenmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen ve-
riler içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Yapılan veri analizi sonucunda beş tema ve 17 kategoriye ulaşılmış-
tır. Düşünceler, uygulamalar, aile katılım düzeyi, güçlükler ve öneriler temaları kendi iç-
lerinde kategorilere ayrılmıştır. Düşünceler teması, olumlu ve olumsuz olarak kategori-
lere ayrılmıştır. Uygulamalar teması evde katılım, okulda katılım, hem evde hem okulda
katılım ve diğer katılım uygulamaları olarak kategorilere ayrılmıştır. Aile katılım düzeyi
katılım sıklığı, katılımı etkileyen değişkenler, katılan üyeler ve katılımın aile üyelerine
göre dağılımı olarak kategorilere ayrılmıştır. Güçlükler teması aile ile ilişkili güçlükler,
öğretmen ile ilişkili güçlükler ve diğer güçlükler olarak kategorilere ayrılmıştır. Öneriler
teması iş birliği, eğitim, etkileşim ve uyarlama olarak kategorilere ayrılmıştır. Belirlenen
bu tema ve kategoriler katılımcıların görüşlerinden yapılan alıntılar ve örneklerle açık-
lanmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonunda katılımcıların, aile katılımını önemli gör-
dükleri ancak aile katılımına yönelik programın olmadığı, katılımcıların aile katılımı ko-
nusunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları, aile katılımı düzeyinin yeterli olmadığı ve aile
katılımının birçok değişkenden etkilendiği, aile katılımını gerçekleştirirken özellikle ai-
leye ilişkin güçlüklerle karşılaştıkları sonucuna ulaşılmıştır. Özel gereksinimi bireylerin
eğitimine aile katılımını arttırmak için aile eğitimlerinin tanılama sonrasında verilmesi,
öğretmenlerle aile katılımına ilişkin hizmet içi eğitimlerin verilmesi, özel eğitim öğret-
men adaylarının öğretmenlik uygulaması derslerine aile katılımı planlaması ve uygula-
ması eklenmesi önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: aile katılımı, ebeveyn katılımı, özel gereksinimli birey, öğretmen,
fenomenoloji

Abstract:
Purpose: The purpose of this research is to examine the opinions and suggestions
of special education teachers about family involvement in the education of individuals
with special needs, based on teachers' experiences.
Method: This study is designed according to the phenomenology approach, one
of the qualitative research methods. The data were collected by semi-structured interview
technique. Face-to-face interviews were conducted with 22 special education teachers
who work in special education classrooms and interact with families. Through the inter-
view questions, the opinions and suggestions of the participants regarding family partici-
pation were determined. The data obtained as a result of the interviews were analyzed
using content analysis.
Results: As a result of the data analysis, five themes and 17 categories were reac-
hed. The themes of thoughts, practices, the level of family involvement, difficulties and
recommendations are divided into categories in themselves. The theme of thoughts is
divided into categories as positive and negative. The practices theme is divided into cate-
gories as participation at home, participation at school, both participation at home and
school and other participation. The level of family participation is divided into categories
as the frequency of participation, variables affecting participation, participating members
and the distribution of participation by family members. The theme of difficulties is divi-
ded into categories such as difficulties associated with the family, difficulties associated
with the teacher and other difficulties. The suggestions theme is divided into categories
as partnership, education, interaction and customisation. These identified themes and ca-
tegories are explained with excerpts and examples from the opinions of the participants.
Conclusion and Suggestions: In the research, it is stated that the participants fo-
und that family involvement was important, but there was no program for family invovle-
ment, they do not have sufficient information about family involvement, the level of fa-
mily involvement is not sufficient and family involvement is affected by many variables,
they encounter difficulties especially related to the family while practicing family invol-
vement have been reached. In order to increase family involvement in the education of
individuals with special needs, it is suggested that family trainings be given after diagno-
sis, providing in-service training to teachers on family involvement and family involve-
ment planning and practice should be added to the teaching practice lessons of special
education teacher candidates.
Keywords: family involvement, parent involvement, individual with special needs,
teacher, phenomenology