Küresel politik ekonomi ile bilim ve teknoloji çalışmaları kesişiminde teknoloji: Susan Strange'in yapısal güç teorisi ve eklemeli imalat örneği
Technology in the intersection of global political economy and science and technology studies: Susan Strange's theory of structral power and the case of additive manufacturing
Yazar: BUKET ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MÜFİT AKYÜZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Teknolojik inovasyon = Technological innovation ; Uluslararası politik ekonomi = International political economy ; Üç boyutlu teknoloji = Three dimensional technology

Özet:
Bu çalışmanın amacı Susan Strange'in yapısal güç teorisini odağına alarak teknolojinin küresel ilişkilere içkin rolünü Küresel Politik Ekonomi (KPE) ile Bilim ve Teknoloji Çalışmaları (BTÇ) kesişiminde ele almaktadır. Öncelikle KPE disiplininde teknolojiye ilişkin çıkarımlar özetlenmektedir. Bununla birlikte teknolojinin, KPE disiplinindeki temel yaklaşımlarda olduğu gibi dışsal bir olgu olmadığı vurgulanmaktadır. Bu noktada BTÇ disiplininden faydalanarak teknolojiye dair yeni bir ontolojik açılım sunulmaktadır. Çalışmada, insan merkezli bir yaklaşımdan ziyade insan ve insan-dışı unsurların müşterek fail oldukları ve birbiri ile etkileşimde olduğu iddia edilmektedir. KPE ve BTÇ kesişiminde Susan Strange'in yapısal güç teorisi bir ara zemin mahiyetindedir. Çalışmada, yapısal güç boyutlarından üretim ve bilgi yapısındaki dönüşüm münferit bir teknolojinin tarihsel gelişimi ve ekosistemi üzerinden gösterilmektedir. Eklemeli İmalat (Eİ) teknolojisi örneği üzerinden bu teknolojinin kendisi de dahil çeşitli aktörlerin birbiri ile etkileşimi tarihsel süreçte analiz edilmektedir. Eİ, günümüzde yaygın adıyla üç boyutla yazdırma olarak bilinmektedir. Buna karşın Eİ, üç boyutlu yazıcılar başta olmak üzere karmaşık ve çok boyutlu bir teknolojidir. Eİ'nin tarihsel gelişim süreci küresel ilişkilere içkin güç ilişkileri ile doğrudan bağlantılıdır. Birbirinden farklı nitelikte Eİ teknikleri ve bu tekniklerin kullanıcıları arasındaki etkileşimler çeşitli aktörler arasındaki ilişki ağının bir düğüm noktası olmaktadır. Bu ağın ekonomik, politik ve kültürel boyutları bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel bulgusu münferit bir teknolojinin kendisi dahil olmak üzere içerisinde yeşerdiği ekosistemi aracılığıyla asimetrik güç ilişkilerinin hem bir çıktısı hem de üreticisi olduğudur. Dolayısıyla KPE ve BTÇ kesişiminde herhangi bir dijital teknolojinin toplumsal ilişkilerdeki güç ilişkilerini nasıl yeniden biçimlendirdiğinin artan önemi vurgulanmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the role of technology in the global relations in the context of Susan Strange's structural power theory at the intersection of Global Political Economy (GPE) and Science and Technology Studies. Firstly the inferences about technology in the main theories of GPE are summerized. Beside that it is emphasized that technology is not a neutral phenomenon to global relations. The discipline of Science and Technology Studies is a good starting point to aforementioned claim and it is useful to redefine technology ontologically in GPE. Based on this study each human and non-human actors are mutual agents which are affect outcomes and relationships between them reciprocally.  Susan Strange's structural power theory is a 'middle ground' between GPE and STS. As an empirical case Additive Manufacturing (A.M.) technology is choosen to analyze interaction between GPE and STS in the context of Strange's structural power theory, espacially in the context of tranformation of production and knowledge structures at the global level. A.M. is generally known as three dimensional printing. But it is a socio-technical arrangement which has different types of techniques and actors who have different and complex relations with each others. There is a network around this technology which has economic, political and cultural dimensions. The main result of this study is that a particular technology is both an outcome and a re-procuder of asymmetric power relations among all kind of actors. Also at the intersection of GPE and STS, any digital technology has a potential to reshape the power relaitons among societal actors which are both humans or non-humans.