Çocuk ve ergenlerde davranış envanteri aile formu' nun Türkçe' ye uyarlanması
Adaptation to Turkish of child and adolescents behavior inventory family form
Yazar: EROL ÇİFTÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER BAŞAY
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Davranış = Behavior ; Davranış testleri = Behavior tests ; Ergenler = Adolescents ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Çocuk davranışları = Child behavior ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çocukluk çağında psikopatalojileri ölçmek için aileden ve öğretmenden bilgi
almak önemlidir. Yavaş bilişsel tempo dahil çocukluk çağında görülen
psikopatalojileri ve akademik sosyal bozulmayı değerlendiren ÇEDE Aile Formu
ölçeği' nin Türkçe psikometrik özellikleri değerlendirilmiştir.
Metodolojik ve kesitsel yöntem ile yönetilen bu çalışmaya 6 – 14 yaş aralığında
olan, toplum örnekleminde 762, klinik örnekleminde 253 çocuk ve ergenin ebeveyni
katılmıştır. Ölçeğin dil uyarlama ve kapsam geçerliliğinin uzmanlarca tamamlanması
sonrasında yapı geçerliliği için açımlayıcı, doğrulayıcı faktör analizleri (AFA, DFA)
ile ayırt edici geçerlilik kullanılmıştır. Güvenilirlik ise cronbach alfa iç tutarlılık
katsayıları ile sınanmış, 100 katılımcı üzerinde ÇEDE Aile Formu ölçeğinin test-tekrar
test güvenilirliği denenmiştir.
AFA sonucunda faktörlerin 10 alt ölçekte toplandığı ve yük değerlerinin 0,43 ile
0,83 arasında değiştiği belirlenmiştir. On faktörde toplanan yapının açıkladığı toplam
varyans miktarı %65,7 olup, özgün ölçekten farklı olarak oluşan 10. faktöre yüklenen
maddelerin YBT' nin motor yavaşlık ve uykuluk alt boyutları ile ilişkili olduğu
gözlenmiştir. Takiben yapılan DFA sonucunda faktör yük değerlerinin tamamının
istatistiksel olarak anlamlı olduğu, ölçeğin uyum indeksi değerlerinin orta, iyi ve
mükemmel düzeyde olduğu saptanmıştır. Klinik ve toplum örneklemlerinin alt ölçek
puanları karşılaştırılmış, ÇEDE Aile Formu' nun ayırt edici özelliğinin olduğu
bulunmuştur. Cronbach alfa iç tutarlılık katsayıları alt ölçek değerleri 0,77 ile 0,93
arasında bulunmuştur. Test - tekrar test değerlendirmesinde ortancalar arasındaki
farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı ve ölçümler arasında tutarlılık olduğu,
ölçek maddelerinin bireyleri ayırt etme seviyelerinin iyi veya çok iyi olduğu
bulunmuştur.
Çalışmamızda ÇEDE Aile Formu Ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçek
olduğu, toplum ve klinik örneklemlerinde 6 – 14 yaş aralığındaki Türk çocuk ve
ergenlerin annelerine ve babalarına uygulanabileceği kanıtlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yavaş Bilişsel Tempo, Geçerlilik, Güvenilirlik, Ölçek,
Davranış

Abstract:
In order to measure psychopathologies during childhood, it is significant to
gather information from families and teachers. Sluggish Cognitive Tempo (SCT)
included, CABI Family Questionnaire's, which evaluates psychopathologies seen
during childhood and academic social deterioration, psychometric features in Turkish
are evaluated.
Conducted with methodological and cross-sectional method, parents of
children and adolescents, which are 253 clinical and 762 social samples, who aged
between 6-14, participated to this study. This scale's language adaptation and scope of
validity, which are concluded by the experts later on, by exploratory, confirmatory
factor analyses (EFA, CFA) for construct validity, distinctive validity is used.
Reliability is also crosschecked via Cronbach Alpha Internal Consistency Coefficients
and CABI scale's test-retest reliability method is tried over 100 participants.
In EFA result, it has been determined that factors are gathered 10 subscales and
factor loading changed between 0,43 and 0,83. Total variants number, that structure
gathered in ten factors explains, is %65,7. Uploaded items to 10. Factor, which occurs
different than original scale, is observed to have relation with SCT' s motor slowness
and sleep sub-dimensions. Following, in result of CFA factor, loading values are
statistically meaningful, fit indices of the scale's values are determined at the level of
medium, good and perfect. Clinic and social samples' subscale scores are compared;
CABI family Questionnaire's distinctive feature is acquired. Cronbach Alpha Internal

Consistency Coefficients subscale values are found at between 0,77 and 0,93. In test-
retest method, it has been reached that differences between medians are not meaningful

statistically, and there is a consistency in measurements; scale items' levels for
individual discernments are found as good or very good.
In our study, it is proved that CABI Family Questionnaire is a valid and reliable
scale; it can be applied to Turkish mothers and fathers of children and adolescents,
who aged between 6-14, in social and clinic samples.
Keywords: Sluggish Cognitive Tempo, Validity, Reliability, Scale, Behavior