MÖ 5. ve 4. Binyıl Nahçıvan Mangaly kapları
5th and 4th Millenium BC Nakhchivan Mangaly pottery
Yazar: EZGİ EMRE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET UHRİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Kaplar = Pots ; Nahçıvan = Nakchivan ; Seramik kaplar = Ceramic pots ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Bu çalışma içerisinde Mangaly olarak bahsedilen kap türü,  farklı bir çok terminolojiye sahiptir. Bunlar arasında en sık karşılaşılan terminoloji Cheese Pot olmuştur. Fakat bu çalışmada incelenen orjinal malzemenin Nahçıvan'da üç farklı kazı yerinden ele geçmiş olmasından kaynaklı ve bu kap türüne Güney Kafkas terminolojisiyle Mangaly adlandırması yapılmış olmasıyla, ilerleyen bölümlerde de bu terminoloji kullanılmıştır.  
Mangaly kaplarının yapılan araştırmalar ile birlikte oldukça geniş bir kullanım alanına sahip olduğu görülmüştür. Güney Kafkasya'nın tamamı dışında; Anadolu,İran, Ege Adaları, Kıta Yunanistan,Balkanlar, Fransa ve bir çok  Kuzey Avrupa ülkesinde örneklerinin bulunduğu anlaşılmıştır.
  M.Ö 4. ve 5. binyıla tarihlenen bu kaplar, kendi içerisinde belirli karakteristik benzerlikler gösterse de, farklı özelliklere sahiptirler. Mangaly kaplarını malzeme ve teknik olarak incelediğimizde; orta ve kaba nitelikli olarak iki gruba ayırmak mümkündür. Bu iki grup içerisinde en sık karşılaşılan grup kaba nitelikli kaplardır. 
Yukarıda da değinildiği üzere oldukça geniş bir dağılım alanına sahip ve uzun bir dönem kullanılmış olan bu kaplar üzerine bu güne kadar, bir çok farklı yorum getirilmiştir. Fakat bu yorumları destekleyecek ayrıntılı bir çalışma maalesef yapılmamıştır. Yorumlar genellikle kabın tipolojisi üzerine olmuştur ve oldukça tartışmalıdır. Bu sebeple, çalışma içerisinde bu güne kadar Mangaly kaplarıyla ilgili yapılan yorumlardan bahsedilecek ve yayınsal kaynak taraması içerisinde karşılaşılan çömleklerin buluntu yerleri tanıtılarak,Nahçıvan buluntuları ile oluşturulan tipolojik benzerlik ve farklılıklar, diğer Mangaly örnekleriyle karşılaştırılacaktır.                                                                             Anahtar Kelimeler ; Mangaly, Cheese Pot, Nahçıvan , Anadolu, İran, Ege Adaları, Kıta Yunanistan, Balkanlar, Fransa, MÖ  4. - 5. Binyıl, Kalkolitik , Keramik.

Abstract:
The pottrey type referred to as Mangaly in this study has been given different names in different parts of the word.  Cheese Pot is the most common term used to designate this kind of vessel. Nevertheless, since the original material under scrutiny, which originates from three different excavation sites in Nakhchivan, is named Mangaly in the South Caucasian terminology, this term has been  preferredto other labels. The term Mangaly will hence be used in the following chapters. It seems  that Mangaly vessels , which are caracterized by a circular row of holes below the rim,  had in fact a wide range of uses, none of which is known with certainty. Outside the South Caucasus, similar pots have been found in Anatolia, Iran, the Aegean Islands, mainland Greece, the Balkans, France and numerous North European countries. These vessels have been dated to the 4th and 5th mill. BC. While they demonstrate consistent characteristics as a pottery type,  some differences are worth mentioning. Mangaly vessels from Nakhchivan can be separated into two main groups - medium and coarse quality - according to their material and technique.  The coarse quality group is the most frequently encountered category  of the two. 
As mentioned above, this type of pottery which was used for a long period of time , has been found over a wide area but many varying interpretations concerning their founction have so far been put forward. These interpretations are based on typological considerations that are often questionable. Therefore, the Mangaly vessels from  Nakhchivan will be compared with comparable vessels from Anatolia and elsewhere,  by drawing on the avalaible typological descriptions as well as the description of the sites where they come from.                                                                                                                                                                                                             Keywords : Mangaly, Cheese Pot, Nakhchıvan , Anatolia, Iran, the Aegean Islands, Maninland Greece,  the Balkans, France, 4th - 5th mill. BC, Chalcolithic , Vessel.