İzmir bölgesinde yetişen kantaron (Hypericum perforatum) bitkisindeki uçucu bileşenlerin tayini
Determination of volatile components in St. John's Wort (Hypericum perforatum) grown in Izmir region
Yazar: EBRU AKSOY
Danışman: PROF. DR. SERAP SEYHAN BOZKURT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Sarı kantaron, doğal olarak yetişmekte olan ve içerdiği sekonder metabolitler açısından oldukça zengin olan aromatik bir bitkidir. Bu lisansüstü tez çalışmasında, İzmir'in Ödemiş ve Seferihisar bölgelerinde yetişmekte olan sarı kantaron bitkisinin çiçek ve yaprak kısımlarındaki uçucu bileşenlerin tayini amaçlanmıştır. Sarı kantaron bitkisinde bulunan uçucu bileşenler tepe boşluklu katı faz mikroekstraksiyon ve su buharı destilasyon yöntemleri kullanılarak ekstrakte edilmiş ve ardından gaz kromatografisi/kütle spektrometresi cihazı ile analizleri gerçekleştirilmiştir. Tepe boşluklu katı faz mikroekstraksiyon yöntemi ile Seferihisar bölgesine ait sarı kantaron bitkisinin çiçek ve yaprak kısmında 62 ve 70 adet pik ve Ödemiş bölgesine ait bitkide ise 64 ve 90 adet pik tanımlanmıştır. Su buharı destilasyonu yöntemiyle tanımlanan pik sayıları, Seferihisar'a ait sarı kantaron bitkisinin çiçek ve yaprak kısmında 13 ve 29 adet ve Ödemiş bölgesine ait bitkinin çiçek ve yaprak kısmında ise 16 ve 33 adet olarak bulunmuştur. Katı faz mikroekstraksiyon yöntemi ile tanımlanan bileşik gruplarından seskiterpen ve seskiterpenoidler, diğer terpen gruplarına göre daha fazla tanımlanmış pike sahiptir ve alan yüzdeleri daha yüksektir. Katı faz mikroekstraksiyon yöntemi ile tanımlanan alan yüzdesi fazla olan bileşikler, α- pinene, β-pinene, (E)-caryophyllene, (E)-β-farnesene, γ-amorphene, cis-linalool oxide, trans-linalool oxide, α-humulene, (E)-β-ocimene, β-selinene, α-selinene, α-cyclocitral, trans-carveol, 2-methyldodecane ve 2-methyloctane olarak tanımlanmıştır. Su buharı destilasyonu yöntemi sonucunda alan yüzdesi fazla olan bileşikler ise eugenol, spathulenol, widdrol, longifolene, α-cedrene, thymol, α-ionene, trans-isoeugenol, α-terpineol ve nonacosane olarak tanımlanmıştır. Bitkinin yetiştirme koşulları, bitkinin kullanılan bölgesi ve kullanılan analiz yöntemin farklılığı bitkilerdeki kimyasal uçucu bileşenlerde gözlemlenen farklılıkların ana nedenlerinden olduğu bilinmektedir.

Abstract:
St. John's Wort is an aromatic plant that grows naturally and is rich in secondary metabolites. In this postgraduate thesis, it was planned to determine the volatile components in the flower and leaf parts of St. John's Wort plant growing in Ödemiş and Seferihisar regions of İzmir. The volatile components of St. John's Wort were extracted using headspace solid-phase microextraction and water vapor distillation methods, and then analyzed by gas chromatography/mass spectrometry device. By using the headspace solid phase microextraction method, 62 and 70 peaks were identified in the flower and leaf part of St. John's Wort from the Seferihisar region, and 64 and 90 peaks in the flower and leaf part of plant from the Ödemiş region. Peak numbers defined by the water vapor distillation method were found as 13 and 29 in the flower and leaf part of St. John's Wort plant belonging to Seferihisar and 16 and 33 in the plant belonging to Ödemiş region. Sesquiterpene and sesquiterpenoids from the compound groups defined by the solid phase microextraction method have more defined peaks than other terpene groups and their area percentages are higher. Compounds with a higher percentage of area defined by the solid phase microextraction method, it has been defined as α- pinene, β-pinene, (E)-caryophyllene, (E)-β-farnesene, γ-amorphene, cis-linalool oxide, trans-linalool oxide, α-humulene, (E)-β-ocimene, β-selinene, α-selinene, α-cyclocitral, trans-carveol, 2-methyldodecane and 2-methyloctane. Compounds with higher area percentage as a result of the water vapor distillation method were defined as eugenol, spathulenol, widdrol, longifoline, α-cedrene, thymol, α-ionene, trans-isoeugenol, α-terpineol and nonacosane. It is known that the growing conditions of the plant, the region of the plant used, and the difference of the analysis method used are the main reasons for the differences observed in the chemical volatile components in the plants.