Okul yöneticilerinin kullandıkları motivasyon faktörleri ve öğretmen görüşleri
Motivation factors used by school managers and opinions of teachers
Yazar: NAİLE DUMAN
Danışman: PROF. DR. ADİL ÇAĞLAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Motivasyon = Motivation ; Okul yöneticileri = School administrators ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
İnsan eğitimini temel alan okul örgütlerinde, öğretmenlerin bireysel ve mesleki ihtiyaçlarının tespit edilmesi, anlaşılması ve bu doğrultuda motive edilmeleri her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Araştırmada "Kamu Çalışanları İş Doyum Ölçeği" (İncir, 1980'den uyarlanan Öztürk ve Dündar, 2003)'nden yararlanılarak; okul yöneticilerinin kullandığı motivasyon faktörleri ve öğretmenlerin görüşleri konusunda bilgi edinilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın evreni Ankara ili Çankaya ilçesindeki ilköğretim ve lise okullarındaki öğretmenler ile tesadüfi olarak seçilen öğretmenlerdir. Araştırmanın örneklemini 138 kadın ve 97 erkek öğretmen olmak üzere toplam 235 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın veri analizinde görüşler; frekans, yüzde, ortalama, mod değerleri ile; görüşler ile değişkenler arasındaki ilişkiler non-parametrik testlerden (Kruskall Wallis H ve Whitney-U) yararlanılarak değerlendirilmiştir.

Araştırmanın bulgularına göre; öğretmenler manevi motivasyon faktörlerine, maddi faktörlere nazaran daha çok önem vermekte ve ücret adaletini, ücret düşüklüğüne nazaran daha çok önemsemektedir. Ücrete dair görüşler incelendiğinde; erkek ve kadın öğretmenler arasındaki anlamlı fark erkeklerin ücreti daha çok önemsedikleri yönündedir. Öğretmenler çoğunlukla kararlara katılmaya isteklidir. Yaş, meslek hizmet süresi ve okul süresi arttıkça öğretmenler kararlara katılma konusunda isteksizlik göstermektedir. Öğretmenlerin tamamına yakını takdir edilmeyi hem gereksinme hem de okul yöneticilerinden en çok görmeyi istedikleri motivatör olarak ifade etmişlerdir. Öğretmenler genel olarak grup ödüllendirmesini motivasyon artırıcı bulurken, yaş değişkenine göre bulgulanan anlamlı fark 40 yaş ve üzeri öğretmenlerin kişisel ödülü tercih ettiği yönündedir. Yükselme olanaklarının adaletli olması öğretmenlerin motivasyonunu artırıcı etkiye sahiptir; yaş, hizmet süresi ve okul hizmet süresi değişkenleri açısından bulgulanan anlamlı fark yaşsal ve mesleki süre arttıkça yükselme beklentisinin düştüğünü göstermektedir. Öğretmenlerin çalıştıkları okula dair iş doyumları yüksek olmakla birlikte, olumsuz ve kararsız görüş bildiren öğretmenler dikkate değerdir. Bununla birlikte okullarda okul yöneticilerinin motivasyon faktörlerini etkili ve verimli şekilde kullanmadıkları; eğitim sisteminde meydana gelen değişikliklerin öğretmen motivasyonunu olumsuz etkilediği; ihtiyaç öncelik sıralamasında ilk üç sırada "Takdir edilme ve değer görme", "Güvenilir ve Açık İletişim", "Adil ve Yeterli Ücret" bulgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Motivasyon, Motivasyon Yaklaşımları, Okul Örgütleri, Motivasyon Yönetimi, Motivasyon Faktörleri

Abstract:
In schools organizations based on human education, identifying and understanding teachers' personal and professional needs and motivating them in this direction is gaining more and more importance every day. In the study, benefiting from "Public Employee Job Satisfaction Scale" (adapted from İncir, 1990, Öztürk and Dündar, 2003), knowledge about the motivation factors used by school managers and their impacts on teachers have been attempted to be acquired. The research population consists of elementary and high school teachers in Çankaya district of Ankara and teachers who were randomly selected. A total of 235 teachers, 138 female and 97 male teachers, constitute the research sample. In the data analysis of the research, the opinions were evaluated by frequency, percentage, average and mode values, and the relationships between the opinions and variables by non-parametric tests (Kruskal-Wallis H and Whitney-U).
According to the findings, teachers give much more importance to spiritual motivation factors rather than material factors; and income injustice is of more importance to them compared to ill-pay. Analyzing the opinions on income; the significant difference between male and female teachers is that income is more important for men than women. Teachers are often willing to participate in decisions. As age, professional service time and school time increases, teachers become reluctant to participate in decisions. Almost all of the teachers expressed that being appreciated was not only a need but also the best motivator that they expected to receive from school administrators. In general, teachers regarded group-rewarding as a motivation booster, on the other hand, the teachers over 40 preferred to receive a personal award, which is a significant difference detected according to the variable of age. Fairness of promotion opportunities has a boosting impact on the motivation of teachers; the significant difference found in terms of age, professional service time and school service time is that as age and length of professional service increases, teachers' expectations to promote decrease. Teachers' job satisfaction with the schools they work at was high, but the teachers giving negative and hesitant opinions were also remarkable. However, it was found that school administrators did not  utilize motivational factors effectively and efficiently at schools; changes occurring in the education system adversely affected teacher motivation; "Being appreciated and valued", "Reliable and Open Communication", "Fair and Adequate Income" were the first three in the prioritization of needs.

Keywords: Motivation, Motivation Approach, School Organizations, Motivation Management, Motivation Factors