19. yüzyılın ikinci yarısında Kocaeli Sancağına göçler ve göçmenlerin iskânı
The immigration to Kocaeli and settlement of immigrants in the second half on 19th century
Yazar: OĞUZ POLATEL
Danışman: PROF. DR. BEKİR KOÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Kafkasya göçleri = Caucasian emigrations ; Kocaeli Sancağı = Kocaeli Sanjak ; Kırım göçleri = Crimean migrations ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Zorunlu göç = Forced emigration ; İskan = Settlement ; İskan politikası = Settlement policy

Özet:
1783 yılında Rusya'nın Kırım'ı işgaliyle başlayan ve 1853-1856 Kırım Harbi ve 1859 yılında Şeyh Şamil'in direnişinin kırılmasıyla devam eden süreç Kırım ve Kafkasyalı yüz binlerce Müslümanı Rusya'nın baskı ve zulmü karşısında vatanını terk etmek mecburiyetinde bırakmıştı. Bu nedenle 19. yüzyılın ortalarında büyük kitleler halinde Kırım Tatarı, Nogay ve Kafkasyalı halklar güven ve refah içinde yaşamlarını sürdürebilmeyi umdukları Osmanlı topraklarına göç etmişti. Kitlesel göçlerin son bulduğu, göçmenlerin iskan işlemlerinin büyük oranda başarıyla sonuçlandığı bir dönemde yeni bir Osmanlı-Rus savaşı (1877-1878 / 93 Harbi) bu kez Kırım ve Kafkasya'nın yanı sıra Rumeli'den de yüz binlerce Müslümanın Osmanlı egemenliğindeki topraklara göçüne neden oldu. Devlet temelde insani duygularla olmak üzere ekonomik ve askeri beklentilerin de şekillendirdiği bir tutumla kendisine sığınan tüm göçmenleri kabul etmişti. Göç hadisesinin yoğun olarak yaşandığı 19. yüzyılın ikinci yarısında, doğusunda Kastamonu vilayeti kuzeyinde Karadeniz, batısında Şehremaneti'ne bağlı Şile ve Gebze kazaları ve güneyinde Hüdavendigar (Bursa) vilayeti ile çevrili Kocaeli Sancağı göçmenlerin sevk merkezi ve daimi iskan sahası olarak önemli bir konuma sahipti. Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin göçmenleri iskan faaliyetlerinin Kocaeli Sancağı özelindeki yansımaları ele alınarak, göçlerin Kocaeli Sancağına etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Russia's occupation of Crimea in 1783, Crimean war of 1853-1856 and the breakup of Sheikh Shamil's resistance in 1859 forced hundreds of thousands of Crimean and Caucasian Muslims to leave their country under Russian oppression and persecution. This, cause, in the middle of the 19th century, the Crimean Tatar, Nogai and Caucasian peoples, to migrate to the Ottoman lands in hope of living in secure and prosperity.
In a period when the mass migration ended and the settlement procedures of the immigrants were handled with success, this time a new Ottoman-Russian war (1877-1878 / 93 War) caused thousands of Muslims from Rumelia besides Crimean and Caucasian Muslims, to migrate to the lands under the sovereignty of Ottoman empire. With a policy shaped by mainly humanitarian values as well as economic and military expectations, the Ottoman state had accepted all asylum seekers who would like to take refuge in Ottoman lands. In the second half of the 19th century, especially when the immigration rate was quite high, Kastamonu province in the east; Blacksea region in the North; Şile and Gebze kazas bound to Şehremaneti (Municipality) in the West and Kocaeli district surrounded by boundaries of Hüdavendigar (Bursa) province in the south were the main immigration centers and permanent residential areas.
In this study, reflections of the settlement activities of the immigrants of the Ottoman Empire were examined in the context of Kocaeli Sanjak and the effects thereof on the Kocaeli district were revealed.