Lavandula angustifolia Miller Subsp. angustifolia Miller ve L. stoechas L. Subsp. L. stoechas bitkilerinde doku kültürü ve gen aktarım çalışmalarının optimizasyonu
Optimisation of tissue culture and genetic transformation in Lavandula angustifolia Miller Subsp. angustifolia Miller and L. stoechas L. Subsp. L. stoechas
Yazar: SAM MOKHTARZADEH
Danışman: PROF. DR. KHALİD MAHMOOD KHAWAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Lamiaceae familyasının önemli bir tıbbi ve aromatik cinsi olan, Lavanta (Lavandula L.), farmokoloji ve parfümeri sanayisinde önemli rol oynamakta olup, uçucu yağ üretiminde ve süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Bu çalışmada farklı konsantrasyonlarda BAP ve NAA içeren MS besin ortamı kullanılarak, L. angustifolia için kotiledon boğum ve meristematik ucu eksplantı ve L. stoechas için kotiledon boğum, meristematik ucu, yukardan 1., 2. ve 3. koltuk altı meristem ve epikotil koltuk altı meristem eksplantlarında yüksek oranda sürgün rejenerasyonu gözlenmiştir. L. angustifolia bitkisinde eksplant başına ortalama en fazla 8.07 adet sürgün, kotiledon boğum eksplantından ve 2.00 mg/l BAP içeren MS ortamında elde edilmiştir. L. stoechas bitkisinde ise eksplant başına ortalama en fazla 5.60 adet sürgün, kotiledon boğum eksplantından ve 0.25 mg/l BAP içeren MS ortamında görülmüştür. Elde edilen L. angustifolia sürgünleri 1.25 mg/l IBA ve L. stoechas sürgünleri ise 1.00 mg/l IBA içeren MS ortamında köklendirilmiş olup, torfta adaptasyon sağladıktan sonra tarlaya şaşırtılmıştır. Hem L. angustifolia hem de L. stoechas bitkileri için yapılan gen aktarımı çalışmalarda Agrobacterium tumefaciens'nın GV2260::p35 gus int ve LBA 4404::pRGGbar hatları kullanılmış olup, mikroçoğaltım için L. angustifolia'da meristematik ucu ve L. stoechas'da kotiledon boğum eksplantları kullanarak, sürgün elde edilmiştir. Ayrıca, L. angustifolia sürgünleri 1.25 mg/l IBA, 50 mg/l kanamisin ve 500 mg/l Augmentin içeren MS ortamı ve L. stoechas sürgünleri ise 1.00 mg/l IBA, 50 mg/l kanamisin ve 500 mg/l Augmentin içeren MS ortamında köklendirilmiş olup, torfta adaptasyon sağladıktan sonra tarlaya şaşırtılmıştır. Daha sonra, transgenik aday bitkilerden yaprak örnekleri alınarak GUS pozitif sonuç elde edilmiştir.

Abstract:
Genus Lavandula L. belongs to family Lamiaceae and is an important medicinal and aromatic plant. It has its uses in pharmacology and perfume industry. It is also used for obtaining essential oil and is cultivated as ornamental plant. This study reports effects of MS medium containing various concentrations of BAP-NAA on regeneration from cotyledon node and meristematic shoot tip explants of L. angustifolia and cotyledon node, shoot meristem, 1st, 2nd and 3rd node from upper side and epicotyl nodes of L. stoechas. Maximum number of 8.07 shoots per explant was recorded on cotyledon node explant of L. angustifolia on MS medium containing 2 mg/l BAP. Whereas, maximum number of 5.60 shoots per explant was recorded on cotyledon node of L. stoechas on MS medium containing 0.25 mg/l BAP. Well developed shoots of L. angustifolia and L. stoechas were rooted on MS medium containing 1.25 and 1.00 mg/l IBA respectively and acclimatized in peat before transfer to the fields. For genetically transformed shoots, Agrobacterium tumefaciens strains GV2260 p35 gus int and LBA 4404 pRGGbar were used in the genetic transformation of L. angustifolia and L. stoechas were rooted on MS medium containing 1.25 mg/l IBA, 50 mg/l kanamycin and 500 mg/l Augmentin and 1.00 mg/l IBA, 50 mg/l kanamycin and 500 mg/l Augmentin in MS medium respectively and acclimatized in peat before transfer to the fields. Thereafter, the leaf samples were taken from the putative transgenic plants and the GUS analysis showed positive results.