Sosyal medya okuryazarlığı bağlamında ortaöğretim öğrencilerinin sosyal medya kullanımları: TikTok örneği
Social media use of secondary students in the context of social media literacy: The example of TikTok
Yazar: MEHMET HALİM ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDEN ÖZKAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Bir kısa video uygulaması olan TikTok, diğer sosyal medya uygulamalarından farklı birçok özelliği bünyesinde barındırarak özellikle Z kuşağı olarak da adlandırılan genç bireylerin arasında oldukça popüler olmuştur. TikTok'un kısa süre içerisinde popüler olmasının yanı sıra dünyanın farklı yerlerinde cinsellik, çıplaklık, şiddet, siber zorbalık, küfür- argo, kişisel verilerin güvenliğinin ihlal edilmesi gibi eleştiri ve suçlamalarla karşılaşması, TikTok ile ilgili tartışmaları gündeme getirmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; TikTok'u etkin olarak kullanan ve 15- 19 yaş grubu içerisinde yer alan ortaöğretim öğrencilerinin TikTok'a ilişkin algılarını, TikTok kullanım pratiklerini ve amaçlarını, sosyal medya okuryazarlığı bağlamında ortaya koymaktır. Çalışma grubunda yer alan 21 (11 erkek, 10 kadın) katılımcı,  Ankara'nın Altındağ ilçesindeki 3 farklı nitelikteki Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde eğitim görmektedir. Çalışmada nitel araştırma deseni tercih edilmiş, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. 
Çalışmanın sonuçlarına göre TikTok'ta izleme, beğenme, içerik üretme, paylaşma, içeriklere yorum yapma ve mesajlaşma gibi kullanım pratikleri söz konusudur. Katılımcılar TikTok'u; eğlenmek, boş vakti değerlendirmek, sosyalleşmek, kendini ifade etmek, takipçi, şöhret, ün ve para kazanmak, ilgi alanlarına uygun içerikleri takip etmek, yeni şeyleri keşfetmek, bilgi edinmek, etnik içerikleri takip etmek, insanları gözetlemek gibi amaçlarla kullanmaktadır. Bulgular ışığında "TikTok'ta Ben, Diğerleri ve Biz" olmak üzere 3 temel tema ve her bir temanın içinde çeşitli alt temalar tespit edilmiştir. TikTok'ta Ben temasında "beğenilmek ve takip edilmek, tanınmak ve ünlü olmak, taklit etmek"; TikTok'ta Diğerleri temasında "eğlenmek ve dalga geçmek, rol yapmak, rahatsız olmak"; TikTok'ta Biz temasında ise "sosyalleşmek, biz (TikToklu) olmak, para kazanmak, TikTok'a kaçmak" olmak üzere alt temalar bulunmaktadır. Katılımcılar genel olarak medya okuryazarlığı becerileri ve yeterliliklerine sahiptir; TikTok'a ve sosyal medyaya eleştirel, sorgulayıcı bir bakış açısıyla bakmaktadırlar.

Abstract:
ABSTRACT
TikTok, a short video application, has become very popular especially among young individuals, also called Z generation, by incorporating many features different from other social media applications. In addition to the popularity of TikTok in a short time, the criticism and accusations of sexuality, nudity, violence, cyberbullying, swearing-slang, violation of the security of personal data in different parts of the world have brought up discussions about TikTok. The main purpose of this study; The aim is to reveal the perceptions, TikTok usage practices and purposes of secondary school students in the 15-19 age group, who use TikTok effectively, in the context of social media literacy. 21 (11 male, 10 female) participants in the study group are studying at 3 different Vocational and Technical Anatolian High Schools in Altındağ district of Ankara. Qualitative research design was preferred in the study, and semi-structured interview technique was used as a data collection tool.
According to the results of the study, there are usage practices such as watching, liking, producing content, sharing, commenting on content and messaging in TikTok. Participants use TikTok; to have fun, to spend free time, to socialize, to express oneself, to gain followers, fame, fame and money, to follow content suitable for their interests, to discover new things, to learn, to follow ethnic content, to spy on people. In the light of the findings, 3 main themes as "Me, Others and Us on TikTok" and various sub-themes within each theme were determined. "To be liked and followed, to be recognized and to be famous, to imitate" on the Me theme on TikTok; On TikTok, the theme of Others is "to have fun and make fun of, pretend, be uncomfortable"; In the We in TikTok theme, there are sub-themes such as "socializing, being us (TikToklu), making money, escaping to TikTok". Participants generally have media literacy skills and competencies; They look at TikTok and social media from a critical, questioning perspective.