Cephelerde kullanılan yapı ürünlerinin geleneksel bakım süreci ile kendi kendini temizleme sürecinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Comparative assessment of traditional maintenance process and self-cleaning process of building materials used on facades
Yazar: BANU İNCEDERE SARI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK EKŞİ AKBULUT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapı ürünlerinin hizmet ömürleri süresince bakım-onarım gereksinmesi söz konusudur. Bu süreçte uygulanacak etkili bakım, hizmet ömrünü uzatabilmektedir. Ülkemizde yapıların kullanım sürecinde bakıma yeterli önem verilmemekte ve gerekli bütçe ayrılmamaktadır. Gerekli bütçenin ayrılması, bakım maliyetinin azalması için önemli bir etkendir. Bu kapsamda gelişen teknoloji ile üretilen yapı ürünlerinin, bakım maliyetini azaltacağı düşünülmektedir. 
Çevre ile yapının yaşam döngüsü süresince etkileşimi söz konusudur. Sanayileşmenin artmasıyla çevresel problemlerde artış görülmektedir. Özellikle endüstriyel kirlenme, hem çevreyi hem de binaların yaşam ömürlerini olumsuz etkilemektedir [1]. Çevre kirliliğinin sınıflarından biri olan hava kirliliğinin olumsuz etkileri en fazla yapıların cephe yüzeylerinde görülmektedir. Bakım ihtiyacının yapılarda en fazla olduğu cephe yüzeyleri, atmosferik kirlilik nedeniyle kısa sürede, ilk görsel etkisini yitirmektedir. Hava kirliliğinin her geçen gün artması ve atmosferde bulunan zararlı gazların iklim koşulları ile birleşerek yüzeylere taşınması ve birikmesi ile cepheler kısa sürede kirlenmekte ve bakım ihtiyacını doğurmaktadır. 
Teknolojinin gelişmesi ile yapı ürünlerinde çeşitliliğin artmasının yanı sıra ürünlerin kazandığı yeni özellikler de yapı sektöründe önemli yer tutmaktadır. Nanoteknolojinin yapı sektöründe de kullanılmaya başlanmasıyla yapı ürünlerine birçok özellik kazandırılmıştır. Bunlardan biri olan kendi kendini temizleme özelliği ile de yapı ürünlerinin bakım sürelerinin uzaması dolayısıyla bakım maliyetinin düşeceği düşünülmektedir. Hava kirliliğini ve olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla kendi kendini temizleyen, çevreyle dost yapı ürünlerinin geliştirilmesi oldukça önemlidir. Bakım ihtiyacı olmadan kendi kendini temizleyen yapı ürünlerinin kullanılması ile cephe yüzeylerinin daha uzun sürelerde temiz kalması beklenmektedir.
Bu çalışmada, cephelerde kullanılan yapı ürünlerinden beton, boya, cam ve seramiğin geleneksel bakım süreçlerinin ve kendi kendini temizleme özelliğinin bakım-onarım kapsamında incelenmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışma kapsamında hava kirliliği, atmosferik kirlilik, bakım kavramı, nanoteknolojinin kendi kendini temizleme özelliği, yapı ürünlerinin kendini temizleyebilmesini sağlayan nano ürünleri incelenmiş ve bu ürünlerle üretilen yapı örneklerine ve yapılmış deneylere yer verilmiştir. Bu özelliğe sahip yapı ürünlerinden cephelerde kullanılan beton, boya, cam ve seramik incelenmiştir.
Yapıların bakım süreci için oldukça önemli olan ürün seçimi, bu tez kapsamında değerlendirme yapabilmek amacıyla konu edilmiştir. Bu çalışmada incelenen ürünler bakım süreci açısından ele alınmış, olumlu-olumsuz özellikleri belirlenmiştir. Ülkemizde nanoteknolojik yapı ürünleri üreten firmalarla iletişime geçilmiş ve detaylı bilgi alınmıştır. Alınan bilgiler doğrultusunda, yaygın kullanılan yapı ürünleri ile nanoteknolojik ürünler bakım süreçleri kapsamında karşılaştırılmıştır. Ürünleri karşılaştırabilmek amacıyla bazı ölçütler belirlenmiş ve bu ölçütlere aralıklı ölçek verilerek yarar değerleri bulunmuştur. Belirlenen ölçütler doğrultusunda, değer analizi yöntemi ile kendi kendini temizleyen yapı ürünleri ile yaygın kullanılan yapı ürünleri karşılaştırılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Hava kirliliği, bakım-onarım, nanoteknoloji, lotus etkisi, fotokataliz, kendi kendini temizleme, ürün seçimi

Abstract:
During the service life of building materials, maintenance is required. Effective maintenance that will be applied in this process could extend the service life. In our country; during the lifespan of the buildings, neither enough attention for the maintenance is given nor is the necessary budget allocated. Allocation of the required budget is an important factor for the reduction of maintenance costs. In this context, building products produced by developing technology is expected to reduce maintenance costs.
There is an interaction between the building and its environment during the lifespan. Environmental problems are rising with the increased industrialization. Especially industrial pollution has negative effect on both environment and lifespan of the buildings [1]. Air pollution, one of the types of environmental pollution, has negative effects on outer surfaces of buildings. Outer surfaces of buildings, that need maintenance at most, have lost their visual effects in a short time because of the atmospheric pollution. Because of the increasing air pollution and deposition of the harmful gases in the atmosphere to the outer surfaces of buildings by the climatic conditions; outer surfaces are contaminated and need maintenance in a short time of period.
With the development of technology, as well as the increasing diversity of building materials, gained new features of materials occupies an important place in the construction sector. With the use of nanotechnology in the construction sector also has added many features to the building materials. One of them, with a self-cleaning feature, extension of maintenance period of building materials due to maintenance costs are expected to fall. To eliminate air pollution and its negative effects; improving self-cleaning and environmental-friendly construction materials are very important. By the application of self-cleaning construction materials, it is expected that outer surfaces could stay clean for longer period of time.  
In this study; it is aimed to examine the existing maintenance processes and self-cleaning property of concrete, paint, glass and ceramic – that used on outer surfaces. 
In this study; air pollution, atmospheric pollution, the concept of care, self-cleaning feature of nanotechnology, nano-materials which enable self-cleaning building materials were examined and examples of building which are produced with these materials and performed experiments were featured. The building materials which have this feature used in facades; concrete, paint, glass and ceramics are examined.
Material selection which is important for the maintenance process of the building is stated in order to make an assessment in the scope of this thesis. The products examined in this study, discussed in terms of the care process, positive and negative characteristics are determined. The companies, that are producing nano-technological construction materials in our country, are contacted and detailed information is obtained. In the light of information obtained, in this study, the comparison of the commonly used construction materials to nano-technological construction materials are made in the point of maintenance processes. In order to compare materials, there are some criteria determined and by giving scale value of these criteria, the benefit values have been found. In accordance with predefined criteria, with the value analysis method self-cleaning building materials compared with commonly used building materials.
Keywords: Air pollution, maintenance-repair, nanotechnology, lotus effect, photocatalysis, self-cleaning, material selection