Sürmene Dirlik mahallesi geleneksel evlerinin tespiti ve korunması bağlamında değerlendirilmesi
Determination of traditional houses in Surmene Dirlik district and evaluation in the context of conservation
Yazar: ELİF MERVE BEKAROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN EMRE ENGİN
Avrasya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık ve Yapılı Çevre Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Kültür varlıkları açısından zengin ve önemli bir yere sahip olan ve ülkemizin her bölgesinde farklı yapı tipleriyle bölge kültürü, yapı gelenekleri ve yöreye özgü malzeme kullanımlarıyla özgün değerler barındıran kırsal mimari örneklerinin tespit edilerek kültürel sürdürülebilirlik açısından korunmasının önemi üzerine kurgulanan çalışma da "Sürmene Dirlik Mahallesi" geleneksel evlerinin tespiti, günümüz durumlarının değerlendirilmesi ve koruma önerileri sunulması amaçlamıştır. 
İlk olarak, kırsal mimari, Anadolu'da ve Doğu Karadeniz Bölgesinde kırsal mimari kavramı ile kırsal mimari mirasın korunmasına yönelik daha önce yapılmış araştırma ve kaynaklar incelendikten sonra Sürmene Dirlik Mahallesi'nde alan çalışması yapılarak tüm mahalle taranmış ve kırsal mimari özellikleri taşıyan geleneksel evler tespit edilmiştir.
Günümüz durumları değerlendirilen Dirlik Mahallesi geleneksel evlerin çoğunun özgün niteliklerini tamamen ya da kısmen kaybettiği, bazılarının çok hasarlı bazılarının ise harabe halde oldukları görülmüştür. Az sayıda kalan özgün örneklerin ise ya sahiplerinin müdahaleleriyle ya da kullanım dışı kaldıkları için gerekli bakımdan yoksun kalarak özgün mimari özelliklerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduklarına vurgu yapılmıştır.
Çalışma sonunda bölgenin kırsal miras değeri taşıyan nitelikli evlerin kültürel sürdürülebilirliğini sağlamak adına değerlendirmeler yapılmış bütüncül bir yaklaşımla korumalarına yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Examples of rural architecture that contain original values with regional culture, building traditions and use of local materials are found in every region of our country with different types of buildings. It is extremely important that these structures, which are rich in cultural assets and have an important place, are identified and protected from the point of view of cultural sustainability. Based on this, the study aimed to determine the traditional houses of the "Sürmene Dirlik district", to evaluate the present situation and to present conservation proposals.
At first, rural architecture, concept of rural architecture in Anatolia and the Eastern Black Sea region and previous research and resources aimed at conserving rural architectural heritage were examined. After that, a field study was carried out in the Sürmene Dirlik district, and the entire area was scanned and traditional houses with rural architectural features were identified. It was observed that most of the traditional houses of Dirlik district, which were evaluated present situation, had completely or partially lost their original qualities, while some were very damaged and some were in ruins. It has been emphasized that the remaining original examples are in danger of losing their original architectural features, either due to the unconscious intervention of their owners or lack of necessary care because they are out of use.
At the end of the study, assessments were made to ensure the cultural sustainability of the qualified housing of the region with rural architectural heritage value, and recommendation were made for their preservation with a holistic approach.