Olba Manastırı kazıları - Mimari buluntuları ve mekân ilişkileri
Excavation of The Olba Monastery- The remnents of architectural engineering and enviromental relationships
Yazar: YAVUZ YEĞİN
Danışman: PROF. DR. AYŞE EMEL ERTEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Manastır = Monastery ; Mekan = Space ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimari plastik = Architectural plastic ; Mimari ögeler = Architectural elements ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Olba Tapınak Devleti = Olba Temple State

Özet:
Mersin İlinin Silifke İlçesinde yer alan Uzuncaburç beldesinin 4 km. doğusunda yer alan Olba kenti, arkeolojik öneme sahip birçok kalıntıyı barındırır. Kentte Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle, Gazi Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emel Erten başkanlığında 2001-2009 yılları arasında arkeolojik yüzey araştırmaları yapılmıştır.  2010 yılında başlatılan arkeolojik kazı çalışmaları ise, sürmektedir.  Bu arkeolojik çalışmalar kapsamında kentin Erken Hıristiyanlık dönemine ışık tutacak birçok yapı tespit edilmiştir. Bunlar içinde; mağara-kilise, haç betimli lahitler, kiliseler ve bir manastıra ait kalıntılar da bulunmaktadır. Konumuzun temelini oluşturan Şeytanderesi Vadisi içinde yer alan Olba Manastırı'nda ilk kazılar 2011 yılında yapılmıştır. Kentin Erken Hıristiyanlık Dönemi hakkında en güçlü veriler sağlayan bu yapıda yapılan çalışmalar ile birlikte manastırın önceki planlarında olmayan yeni mekânlar tespit edilmiş ve manastırın güncel bir planı ortaya çıkarılmıştır. Çalışmanın konusunu, 2011-2012 yılları arasında manastırda yapılan kazılardan ele geçen mimari plastik eserler ve manastırın mimari özellikleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda kentin ve manastırın Erken Hıristiyanlık Dönemi içindeki yeri ve önemine değinilmiş; ayrıca,  kazılar sırasında ele geçen toplam yirmi üç eser değerlendirmeye alınmış ve böylece manastırın mimari plastiği ve liturjik amaçla kullanılan taş yapıtların özellikleri konusunda değerlendirme ve tarihlendirme yapmak mümkün olmuştur. Gelecekte sürdürülecek kazıların Olba'nın Erken Hıristiyanlık dönemi hakkında önemli veriler sunan manastırla ilgili olanlara yenilerini ekleyeceği kesindir. Ancak, bizim çalışmamız, bugüne kadar elde edilebilen verilerin toplu bir değerlendirmesi ve yorumu niteliğini taşımaktadır.

Anahtar Sözcükler: Olba, Cilicia, Erken Hıristiyanlık Dönemi, Olba Manastırı, Mimari Plastik.

Abstract:
Olba city, which is 4 km east of Uzuncaburç town in Silifke district of Mersin province, hosts many archaeological remains. Archaeological surface researches were carried out under the leadership of  Prof. Dr. Emel Erten, who is a faculty member at the Department of Archaeology at Gazi University, with the permisson given by the Ministry of Culture and Tourism between 2001-2009. Archaeological excavations that started in 2010 still continue. Through these archaeological researches, a lot of architectures that may shed light upon Early Christianity period of the city have been determined. Among these, there are cave-church, tombs with symbols of cross, churches and remains that belong to a monastery.First excavations were carried out in 2011 in Olba Monastery in the Şeytanderesi Valley – which is the basis of our topic. Through the researches carried out in that architecture which provides the most powerful data about the Early Christianity period of the city, new places that were not present in the previous plans of monastery have been found out and a current plan of the monastery have been prepared.The topic of the this study consists of the architectural plastic works that have been found out during excavations carried out between 2011-2012 and the architectural properties of the monastery. Within this context, the place and the importance of the city and the monastery during the Early Christianity period is emphasized; in addition, twenty three works that have been found out during excavations have been evaluated and therefore, it has been possible to make an evaluation and to give dates about architectural plastics of the monastery and the properties of the stone structures used for liturgical purposes.It is certain that excavations to be done in future will add new data to the present data about the monastery which presents important data about the Early Christianity period of Olba. However, this study has the characteristics of being a collective evaluation and interpretation of the data acquired up to now.

Key Words: Olba,Cilicia Early Christian Period, Olba Monastery, Architectural Decoration