Pediatri hemşirelerinin iş yaşam kalitelerinin, tükenmişlik ve öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin işten ayrılma niyetine etkisi
The effects of pediatric nurses' quality of working life, level of burnout and learned strength on the intentions to leave
Yazar: ONUR İŞSEVER
Danışman: DOÇ. DR. MURAT BEKTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing ; Öğrenilmiş güçlülük = Learned resourcefulness ; İş ortamı = Work environment ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Amaç: Bu çalışma; Pediatri hemşirelerinin iş yaşam kalitesi, tükenmişlik ve öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin hemşirelerin işten ayrılma niyetine etkisini belirlemek amacıyla planlanmıştır.
Yöntem: Çalışma İzmir Kuzey Kamu Hastaneleri Birliği'ne bağlı, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi pediatri birimlerinde, T.C Sağlık Bakanlığı Çiğli Bölge Eğitim Hastanesi pediatri birimlerinde, Dokuz Eylül Üniversitesi Nevvar Salih İŞGÖREN Çocuk Hastanesi ve Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi'nde çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 268 hemşire ile yapılmıştır. Çalışma Temmuz 2017-Temmuz 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veriler Hemşireleri Tanıtıcı Sosyo-demografik Veri Toplama Formu, İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği, Hemşirelik İş Yaşam Kalitesi Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı veriler sayı, yüzde ve ortalama ile, değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile, değişkenlerin işten ayrılma niyetini yordama durumu ise çoklu regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Değişkenlerin modele alınıp alınmayacağına karar vermede çoklu bağıntı testi (multicollinearity testi) kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin %74,3'ü lisans mezunu hemşirelerdir. Hemşirelerin %60,4'ü pediatri birimlerinde çalışmayı gönüllü olarak seçmişlerdir. Çalışmaya katılan hemşirelerin %94,4'ü kadındır. Son bir yıl içinde işten ayrılmayı düşünen hemşirelerin oranı %40,7'dir. İşten ayrılmayı düşünen hemşirelerin %83,2'si yüksek oranda işinden ayrılmayı düşünmektedirler. Cinsiyet ile işten ayrılma niyeti arasında anlamlı bir ilişki saptanamamıştır. İşten ayrılma niyetinde olan hemşirelerin; iş yaşam kalitesi toplam puanı ve alt boyutlarından iş ve çalışma ortamı, yöneticilerle ilişkileri, iş koşulları, iş algısı, tükenmişliğin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıda azalma alt boyutları ile öğrenilmiş güçlülük ölçeğinin alt boyutlarından istenmeyen düşüncelerin denetimi, yeterli olma alt boyut puanları arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0.05). İşten ayrılma niyeti ile iş/çalışma ortamı (r= -0.232), yöneticilerle ilişkiler (r= -0.235), kişisel başarıda azalma (r=-0.163), istenmeyen düşüncelerin denetimi (r=-0.153) arasında negatif yönde ve çok zayıf düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır.  İşten ayrılma niyeti ile iş koşulları (r=-0.306), iş algısı (r= -0.297) arasında negatif yönde ve zayıf düzeyde ilişki olduğu bulunmuştur. İşten ayrılma niyeti ile yeterli olma arasında  (r=0.178) pozitif yönde ve çok zayıf, duyarsızlaşma (r=0.284) ve duygusal tükenme arasında (r= 0.443) pozitif yönde, zayıf  bir ilişki olduğu istatistiksel olarak da anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Modeldeki tüm değişkenlerin regresyon analizi işten ayrılma niyetini %41 oranında açıklamaktadır.
Sonuç: İşten ayrılma niyeti birçok faktörden etkilenmektedir. Çalışmamız işten ayrılma niyetini etkileyen faktörlerin yönetici hemşireler ve çalışan hemşireler tarafından fark edilmesine ve işten ayrılma niyetinde olan hemşirelerin kuruma bağlılıklarının kazandırılmasına, işten ayrılmaya neden olan faktörün belirlenerek ortadan kaldırılmasına yardımcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Pediatri, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği, İş Yaşam Kalitesi, Tükenmişlik, Öğrenilmiş Güçlülük, İşten Ayrılma Niyeti

Abstract:
Purpose: This study was conducted in order to determine the effects of work life quality and burnout and learned resourcefulness level on pediatric nurses' leave of employment intention.
Method: The study was conducted with 268 nurses, who accepted to participate in the study and work in pediatric units of Ministry of Health University of Health Sciences Tepecik Training and Research Hospital, pediatric units of T.R Ministry of Health Cigli Regional Training Hospital, Dokuz Eylul University Nevvar Salih ISGOREN Children's Hospital and Ege University Faculty of Medicine Children's Hospital.  The study was conducted between July 2017 and July 2018. Data were collected by using Nurse Introductory Socio-demographic Data Collection Form, Nursing Work Life Quality Scale, Maslach Burnout Inventory and Learned Resourcefulness Scale. In data evaluation process, data were evaluated by figures, percentages and averages, connection between variables were evaluated by Pearson correlation coefficient and variable's prediction of leave of employment intention was evaluated by multiple regression analysis. While deciding on whether variables will be taken as models, multicollinearity test was used. Significance level was accepted as p<0.05.
Findings: 74.3% of the nurses evaluated in study has bachelor's degree. 60.4% of the nurses has voluntarily chosen to work in pediatric units. 94.4% of the nurses participated in the study was female participants. 40.7% of the nurses considered to quit their jobs in the recent year. 83.2% of the nurses considering to quit their jobs, considered to quit their jobs at high levels. No correlation was found between the gender and leave of employment intention. The difference between total score of work life quality and its sub-dimensions, working and occupational environment, relationships with managers, working conditions, working perception and emotional burnout, depersonalization and decrease in personal progress dimensions of the burnout and controlling undesirable thoughts and sufficiency sub-dimensions of learned resourcefulness scale, was found significant (p<0.05). It was found that there is a negative and low-level correlation between leave of employment intention and occupational/working environment (r= -0.232), and decrease in personal progress (r=-0.163) and controlling undesired thoughts (r=-0.153).  It was found that there is a negative and low-level correlation between leave of employment intention and working conditions (r=-0.306) and between leave of employment intention and working perception (r=-0.297). There was a positive and low-level correlation between leave of employment intention and sufficiency (r=0.178) and it was also determined that there are also positive and low-level correlations and statistically significant relation between leave of employment intention and depersonalization (r=0.284) and emotional burnout (r=0.443). Regression analysis of all of the variables in the model indicates that the leave of employment intention is 41%.
Result: Leave of employment intention is affected by many factors. Our study will make executive nurses and working nurses notice the factors affecting the leave of employment intention and it will contribute to the nurses considering to quit their jobs, to become loyal to the institution and identification of the factor causing the leave of employment and thus, removal of this factor.
Keywords: Pediatrics, Child Health and Diseases Nursing, Work Life Quality, Burnout, Learned Resourcefulness, Leave of Employment Intention