Sağlık çalışanlarında işle ilgili kas ve iskelet sistemi rahatsızlıklarına yol açan faktörlerin sayısal yöntemlerle tespit edilmesi
Identifying the risk factors that lead to work-related musculoskeletal system disorders among the healthcare workers using numerical methods
Yazar: ALİ DUYUM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM ERSÖZ KAYA
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı, hemşire ve hastabakıcılarda kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları (KİSR) yaygınlığının belirlenmesi, ayrıca çeşitli risk faktörleri ile sağlık çalışanlarında sık olarak rastlanan ve sağlık hizmetini nitelik ve nicelik olarak aksatan işle ilgili kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Tanımlayıcı ve kesitsel olan çalışmada, kas ve iskelet sistemi belirtileri "Genişletilmiş Nordic Kas-İskelet Sistemi Anketi" kullanılarak değerlendirilmiştir. Fiziksel iş yükü ve işle ilgili strese ilişkin veriler yine öz değerlendirme anketleri aracılığı ile elde edilmiştir. Çalışmanın örneklemini,  Mersin Üniversitesi Hastanesinde bir yıldan fazla süre çalışan 452 hemşire ve hastabakıcıdan oluşan hedef popülâsyondan basit rastgele örnekleme yoluyla seçilen 139 hemşire ve hastabakıcı oluşturmaktadır. Kas ve iskelet sistemi rahatsızlığı yaygınlığı, tanımlayıcı istatistikler kullanılarak analiz edilmiştir. Kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları üzerinde etkili olabilecek risk faktörlerinin belirlenmesi için ikili lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyinin 0,05 olarak kabul edildiği çalışmada, herhangi bir vücut bölgesinde kas ve iskelet sistemi rahatsızlığının 12 aylık dönem yaygınlığının % 69,1 olduğu görülmüştür. En yaygın olarak raporlanan vücut bölgesi %47,5 ile bel bölgesidir. Bunu sırt (%40,3) ve boyun (%37,4) bölgeleri takip etmektedir. İkili lojistik regresyon analizinde, kadın olmak, daha önce düşme, kayma, çarpma ya da trafik kazası geçirmiş olmak, iş stresi "Rol" boyutu ve manüel tansiyon ölçümü istatistiksel olarak önemli risk faktörleri olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, araştırma yapılan hastanede KİSR yaygınlığının yüksek olduğunu göstermiştir. KİSR üzerinde etkili olduğu belirlenen "Cinsiyet" faktörü açısından ulaşılan sonucun, Türkiye'de daha önceki çalışmalarda elde edilen verilerle uyumlu olduğu belirlenmiştir. Sağlık sektöründe KİSR'ye yönelik önleyici tedbirler uygulanırken, işin fiziksel ve ergonomik boyutunun yanı sıra, multidisipliner bir yaklaşımla, psikososyal risk faktörleri ve çalışma ortamının organizasyonel bileşenleri de dikkate alınmalıdır.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the prevalence of MSD in nurses and caregivers, and also is to investigate the relationship between the various risk factors and musculoskeletal system disorders that are commonly seen amongst health care workers and that are disruptive to both quality and quantity aspects of health services. In a cross-sectional study, musculoskeletal symptoms was evaluated using "The extended version of the Nordic Musculoskeletal Questionnaire". Physical work load and work-related stress data were also collected by self administrative questionaires. The study sample included 139 nurses and caregivers selected by simple random sampling from a target population consisting of 452 nurses and caregivers working more than one year in Mersin University Hospital. Prevalence of musculoskeletal system semptoms was analyzed using descriptive statistics. Chi-square, Mann- Whitney U, Student t-test and Binary Logistic Regression Analysis techniques were performed for identification of risk factors that may impact on MSD. A significance level of 0.05 was set for the study. The 12-month period-prevalence of MSD at anybody parts was %69,1. The lower back was the most commonly reported body part, followed by the upper back (%40,3)  and neck (%37,4). Being a female, history of falling, slipping, hitting or traffic accident before, "Role" dimension of work-related stress and measuring blood pressure manually were statistically significant risk factors when binary logistic regression analysis was conducted. This study showed high prevalence of MSDs within the hospital the research took place. The result achieved related to gender factor being effective on MSD is consistent with results achieved in previous studies in Turkey. While preventive precautions are being applied in healthcare sector, with a multidiscipline approach, psychosocial risk factors and organizational components of work environment should also be paid attention, along with physical and ergonomic attributes of the issue.