Süheyl ü Nev-bahâr'ın Sentaksı (Söz Dizimi)
Syntax of Süheyl ü Nev-bahâr
Yazar: HAMİ AKMAN
Danışman: DOÇ. DR. VEYSİ SEVİNÇLİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Süheyl ü Nev-bahâr'ın Sentaksı (Söz Dizimi) adlı bu tez çalışmasında, Eski Anadolu Türkçesinin 14. yüzyıl temsilcilerinden birisi olan Hoca Mes'ud bin Ahmed ve yeğeni İzzeddin Ahmed'in, yazarı belli olmayan Farsça bir eserden tercüme ettikleri Süheyl ü Nev-bahâr adlı mesnevinin kelime grupları ele alınıp incelenmeye çalışılmıştır. Çalışma bir giriş ve sonuç kısımları ile dört ayrı bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde Eski Anadolu Türkçesi, Hoca Mes'ud bin Ahmed'in hayatı ve kişiliği ile özellikle Süheyl ü Nev-bahâr'daki veriler göz önünde bulundurularak onun sanatı ve eserleri hakkında genel bilgiler verilmiş; eserleri kısmında ise özellikle Süheyl ü Nev-bahâr; nüshaları, özeti, edebî yönü ve üzerine yapılan çalışmalarla tanıtılmıştır. İkinci bölümünde söz dizimi hakkında genel; yargı bildirmeyen kelime grupları (belirtme grupları) hakkında ise nispeten daha ayrıntılı bilgiler verilmiş ve bu bilgiler ışığında belirtme gruplarının özellikleri maddeler halinde gösterilmiştir. Tezin esas bölümünü oluşturan üçüncü ve dördüncü bölümlerdir. Üçüncü bölümde Süheyl ü Nev-bahâr'da yer alan yargı bildirmeyen kelime grupları (belirtme grupları), dördüncü bölümde ise yargı bildiren kelime grupları (cümle) ele alınmıştır; ayrıca bu bölümün başında cümle hakkında ana hatlarıyla bazı bilgiler verilmiştir. Söz konusu ana bölümde, belirtme gruplarının tamamının sonunda istatistiki ve sayısal bilgiler tablo ve şekillerle belirtilmiş; cümle kısmında da bazı kısımlar haricinde yine aynı yol takip edilmiştir. Tezin sonuç kısmında ise kullanılan kelime gruplarının genel istatistiki bilgileri ile ayırıcı özellikleri verilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın, başta Eski Anadolu Türkçesi olmak üzere dil incelemelerine ve özelikle sentaks çalışmalarına katkı sağlayacağını ummaktayız.

Abstract:
In this thesis titled Süheyl ü Nev-bahâr's Syntax (Syntax), Hoca Mes'ud bin Ahmed, one of the 14th century representatives of Old Anatolian Turkish, and his nephew İzzeddin Ahmed, translated Süheyl ü Nev from a Persian work whose author is unknown. The word groups of the masnavi named -bahâr were tried to be discussed and examined. The study consists of an introduction and conclusion and four separate chapters. First part of the study, general information is given about Old Anatolian Turkish, the life and personality of Hodja Mes'ud bin Ahmed, and his art and works, especially considering the data in Süheyl ü Nev-bahar; In his works section, especially Süheyl ü Nev-bahar; It is introduced with its copies, summary, literary aspect and studies on it.General about syntax in the second part; On the other hand, relatively more detailed information is given about the non-judgemental word groups (declarative groups) and in the light of this information, the characteristics of the denotation groups are shown as items. The third and fourth chapters are the main part of the thesis. In the third chapter, non-judgemental word groups (declarative groups) in Süheyl ü Nev-bahâr, and in the fourth chapter, judgmental word groups (sentence) are discussed; In addition, at the beginning of this section, some information about the sentence is given in general terms. In the basic part in question, at the end of all indication groups, statistical and numerical information is given in tables and figures; The same way was followed in the sentence part, except for some parts. In the conclusion part of the thesis, general statistical information and distinctive features of the word groups used were tried to be given. We hope that this study will contribute to language studies, especially to Old Anatolian Turkish, and especially to syntax studies.