Sağlık çalışanlarının kişilik özelliklerine göre sağlık sistemine duydukları güvensizlik düzeyleri ve sağlık arama davranışına yönelik tutumlarının incelenmesi
Nvestigation of health professionals' levels of confidence in health systems according to their personality characteristics and their attitudes towards health seeking behavior
Yazar: MERVE YAYLACI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL CANKUL
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu çalışma, mevcut sağlık sistemine yönelik sistemin birer parçası olan hekim, hemşire ve idari birim çalışanlarının demografik verileri ışığında kişilik özellikleri ele alınarak sağlık sistemine karşı duydukları güvensizlik düzeylerini ve sağlık arama davranışlarına ilişkin tutumlarının incelemek üzere gerçekleştirilmekte olup mevcuttaki durumun tespit edilip değerlendirilmesi ve geliştirilmesi için imkân sağlamayı amaçlamaktadır. Yöntem; Bu çalışma 01.03.2024 - 30.06.2024 tarihleri arasında Çorum ilinde hizmet vermekte olan bir kamu hastanesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini hastanede görev yapan tüm hekim, hemşire ve idari birim personel grupları oluşturmaktadır. Evren sayıları belirlenerek, örneklem seçimi tabakalı basit rastgele örneklem yöntemiyle oluşturulmuştur. Geçersiz nitelikteki anketler olacağı dikkate alınarak katılım sağlamak isteyen tüm çalışanlara anket uygulanmıştır. Hatalı ve eksik nitelikteki anketler çalışmadan çıkarıldığında hekim grubu için 219, hemşire grubu için 266 ve idari birim çalışanları için 105 adet anket verisine, toplamda 590 adet anket verisine ulaşılmıştır. Veriler R 4.3.1 programıyla analiz edilmiştir. Normallik varsayımı -1 ila +1 çarpıklık ve basıklık değerleri arasında kalmasına göre değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistiklerin sunumunda normal dağılanlarda ortalama ve standart sapma kullanılırken, normal dağılmayanlarda medyan ve çeyrekliklerden yararlanılmıştır. Fark analizlerinde bağımsız örneklemlerde t testi, Mann Whitney U testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskal Wallis H testleri kullanılmıştır. Homoskedastisite Levene testi ile kontrol edilmiştir. Post-hoc analizlerinde LSD, Tukey, Games Howell ve Dunn-Bonferroni testleri kullanılmıştır. İlişki analizlerinde pearson korelasyonu ve spearman korelasyonu kullanılmıştır. Değerlendirmeler %95 güven düzeyinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak katılımcıların demografik bilgilerini içeren kişisel bilgi formu, kişisel özelliklerini değerlendirmek için Beş Faktör Kişilik Özelliği Ölçeği, sisteme yönelik güvensizlik düzeylerini değerlendirmek için Sağlık Sistemlerine Güvensizlik Ölçeği ve sağlık arama davranışlarındaki tutumu incelemek için Sağlık Arama Davranış Ölçeği yönlendirilmiştir. Bulgular; Araştırma sonucuna göre katılımcıların en sık online daha sonra profesyonel ve son olarak da geleneksel sağlık arama davranışında bulundukları belirlenmiştir. Katılımcıların kurumdaki görevine (meslek ünvanı-statü) (p<0,001) göre sağlık sistemine güvensizlik puanları arasında anlamlı fark bulunduğu gibi çalışmaya ait çok sayıda bulguya ulaşılmış ve literatürle karşılaştırılarak ele alınmıştır.


Anahtar Kelimeler: Beş Faktörlü Kişilik Özelliği, Sağlık Sistemlerine Güvensizlik, Sağlık Arama Davranışı

Abstract:
This study is carried out to examine the level of distrust they feel towards the health system and their attitudes towards health-seeking behaviors by addressing the personality traits in the light of demographic data of physicians, nurses and administrative unit employees, who are part of the system for the current health system, and aims to provide an opportunity to identify, evaluate and improve the current situation. Method; This study was conducted between 01.03.2024 - 30.06.2024 in a public hospital serving in Çorum province. The population of the study consisted of all physicians, nurses and administrative staff working in the hospital. By determining the universe numbers, sample selection was created by stratified simple random sampling method. Taking into account that there would be invalid questionnaires, questionnaires were applied to all employees who wanted to participate. When erroneous and incomplete questionnaires were excluded from the study, 219 questionnaire data for the physician group, 266 questionnaire data for the nurse group and 105 questionnaire data for the administrative unit employees, a total of 590 questionnaire data were obtained. The data were analyzed with the R 4.3.1 program. The normality assumption was evaluated according to staying between -1 and +1 skewness and kurtosis values. In the presentation of descriptive statistics, mean and standard deviation were used for normally distributed data, while median and quartiles were used for non-normally distributed data. Independent samples t test, Mann Whitney U test, One-Way Analysis of Variance, Kruskal Wallis H tests were used in difference analysis. Homoskedasticity was checked with Levene's test. LSD, Tukey, Games Howell and Dunn-Bonferroni tests were used in post-hoc analyses. Pearson correlation and Spearman correlation were used in correlation analysis. The evaluations were carried out at 95% confidence level. As a data collection tool in the study, a personal information form containing the demographic information of the participants, the Five Factor Personality Trait Scale to assess their personal characteristics, the Distrust of Health Systems Scale to assess their level of distrust towards the system, and the Health Seeking Behavior Scale to examine the attitude in health seeking behaviors were directed. Results; According to the results of the study, it was determined that the participants most frequently engaged in online, then professional and finally traditional health seeking behaviors. Many findings of the study, such as the significant difference between the participants' distrust in the health system scores according to their position in the institution (occupational title-status) (p<0.001), were reached and discussed in comparison with the literature.

Key Words: Big Five Personality Traits, Distrust in Health Systems, Health Seeking Behavior