Mehmet Selim Efendi ve "Mevarid el-Beşa`ir li Fera`id Ed-Dara`ir" adlı eseri
Mehmet Selim Efendi and his named "Mevarid el-Beşa`ir li Fera`id Ed-Dara`ir"
Yazar: EYYÜP TANRIVERDİ
Danışman: DOÇ. DR. TEVFİK RÜŞTÜ TOPUZOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Arapça = Arabic ; Edebiyat = Literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mehmet Selim Efendi = Mehmet Selim Efendi ; Mevarid el-Beşa'ir li Fera'id Ed-Dara'ir = Mevarid el-Beşa'ir li Fera'id Ed-Dara'ir ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
XVIII. yüzyıl Osmanlı yazarları arasında Arap dili ve edebiyatı alanında uzman olan başlıca yazarlardan biri, Mevârid el-beşâ^ir li ferâ'id ed-darâDir adlı eserin yazarı Mehmed Selim Efendi'dir (1138/1726). Yazar bu eserinde eski Arap şiirinde görülen zaruretleri yani gramer kurallarına uymayan yapıları ve kullanımları Arap dilinin temel kaynaklarından tespit edip eksiksiz bir şekilde tasnif ederek işlemiştir. Konunun Arap dilinin temel meseleleriyle ilgili olması, ayrıca bu alandaki çalışmaların çok yetersiz oluşu da dikkate alındığında, bu özgün eserin bütünüyle Arap diline önemli bir katkı sağladığı açıkça görülmektedir. Yazarın hayatı ile ilmî ve edebî kişiliğinin ortaya konulduğu bu çalışmada, sözü edilen bu eser, bilimsel olarak incelenmiş, metni tenkitli olarak hazırlanarak sunulmuştur.

Abstract:
öz XVIII. yüzyıl Osmanlı yazarları arasında Arap dili ve edebiyatı alanında uzman olan başlıca yazarlardan biri, Mevârid el-beşâ^ir li ferâ'id ed-darâDir adlı eserin yazarı Mehmed Selim Efendi'dir (1138/1726). Yazar bu eserinde eski Arap şiirinde görülen zaruretleri yani gramer kurallarına uymayan yapıları ve kullanımları Arap dilinin temel kaynaklarından tespit edip eksiksiz bir şekilde tasnif ederek işlemiştir. Konunun Arap dilinin temel meseleleriyle ilgili olması, ayrıca bu alandaki çalışmaların çok yetersiz oluşu da dikkate alındığında, bu özgün eserin bütünüyle Arap diline önemli bir katkı sağladığı açıkça görülmektedir. Yazarın hayatı ile ilmî ve edebî kişiliğinin ortaya konulduğu bu çalışmada, sözü edilen bu eser, bilimsel olarak incelenmiş, metni tenkitli olarak hazırlanarak sunulmuştur. ABSTRACT An eminent Ottoman scholar in Arabic literature, at the beginning of the XVIII century Mehmed Selim Efendi (1 138/1726), who has skills to a great extant in many other fields as well, made a very important contribution to the Arabic literature, by writing the book titled Mevârid el-beşâ^ir li ferMd ed-darâ^r. He dealt with the unavoidable usages appeared in the ancient Arabic poetry, and which has been termed as ed-darüret eş-şicriyyet. Concerning ancient-Arabic-poetry-language and the poetry-language in which morphological and syntaxtical structures are broken from time to time, very few works so far has appeared in this field. Especially, the problems concerning the structures of Arabic poetry language have almost not been dealt with at all, except by one or two authers. In the present work we took Mehmed Selim's book which has the originality of dealing with this very subject and established a critical edition of it. m