Yüksek enerjili travma hastalarında tüm vücut bilgisayarlı tomografi ve selektif bilgisayarlı tomografi protokollerinin retrospektif karşılaştırılması
The retrospective compare of whole body and selective computed tomography protocol in high energy trauma patients
Yazar: ÖZGÜR BAYAR
Danışman: PROF. DR. MELTEM AKKAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Fizik muayene = Physical examination ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Yüksek enerjili travma hastalarında TVBT (Total Vücut Bilgisayarlı Tomografi) veya SBT (Selektif Bilgisayarlı Tomografi) görüntüleme endikasyonları konusunda fikir birliği yoktur. Bu çalışmanın amacı travma mekanizması nedeni ile yüksek enerjili travma kriterlerine sahip, TVBT görüntüleme istenen künt travmalı hastalarda, SBT görüntüleme yapılması durumunda tanı koyulamayan patolojileri ve bu patolojilerin prognoza etkisini, her iki görüntüleme yöntemi arasındaki maliyet, radyasyon dozu ve kontrast madde maruziyet farkını tespit etmektir. Öykü, fizik muayene ve E-FAST sonuçlarına göre retrospektif olarak tekrar değerlendirildiğinde ve travma mekanizması dikkate alınmadığında; 543 hastanın sadece %5,2 sinde TVBT gerekliliği tespit edildi. SBT istenen 515 hastanın ise sadece 36'sında 42 patoloji tanınamadı. Tanınamayan patolojilerin tedavisinde 14 hastaya tıbbı malzemelerin uygulandığı, yaralanmaların hiçbirinde cerrahi gereklilik olmadığı tespit edildi. Yaşı 65'den büyük, antikoagülan-antiagregan ilaç kullanan ve GKS skoru 14 olan hastalarda SBT görüntüleme yapılması durumunda daha fazla patoloji atlandığı saptandı. TVBT görüntülemesi yapılan hastaların yaklaşık 3 kat daha fazla iyonize radyasyona maruz kaldıkları, görüntüleme maliyetinin 9 kat, kontrast madde kullanımının da 2 kattan daha fazla arttığı bulundu. Vittel ya da REACT-2 kriterlerinden en az bir kriterin olduğu hastalar ile bu kriterlerden hiçbirinin olmadığı hastalar arasında, tanı konulamayan patolojileri saptamak açısından bir fark saptanmadı. Sonuç olarak; şiddetli yaralanması olmayıp, bilinci açık, öykü ve fizik muayenesi güvenilir, sadece travma mekanizması nedeniyle yüksek enerjili olan künt travmalı hastalarda SBT, klinik olarak önemli az sayıda patolojinin tanınamamasına neden olur ancak çok sayıda hastaya gereksiz kontrast verilmesini önler, iyonize radyasyon maruziyetini azaltır.

Abstract:
There is no consensus about whole body computed tomography (WBCT) or selective computed tomography (SCT) preferance in high energy trauma patients (HETP). The aim of this study is to find the undiagnosed pathologies and the prognosis of these pathogies if SCT was conducted to HETP whom WBCT was obtained.  The study also aims to find the cost, radiation dose and contrast exposure difference if SCT was preferred. We found that only 5,2% of 543 patient needed WBCT when they were re-evaluated due to their history, physical examination and E-FAST results and trauma mechanisms were not taken into consideration. Fourty two pathologies of 36 patients were skipped with SCT in 515 patients. Only 14 patients needed sipmle medical intervention requiring medical equipment (like bandages) and none of the patients were gone to surgery. We found that more pathologies are missed in patients who are older than 65 years old or under anticoagulant-antiaggregant treatment  or whose GKS is lower than 14. We also noticed that  radiological expenses increased 9 times if  WBCT was preferred and contrast exposure increse more than 2 times. There was no diffence in skipped pathologies between the patients who meet at least one of the Vittel or REACT-2 criteria and the others. As a result we conducted that patients experienced blunt trauma with high energy only due to trauma mechanicsm, and who are fully consciousness, and have reliable history and physical examination; SCT could miss little amount of clinically unimportant pathologies and prevents unnecessary radiation or contrast exposure.