Öğretmenlerin ilkokullarda sürdürülebilir eğitim liderliğine ilişkin algıları ile eğitim felsefesi inançları arasındaki ilişkiler
The relationship between teachers' perceptions about sustainable education leadership at primary schools and educational philosophy beliefs
Yazar: FERDANE DENKCİ AKKAŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ AKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokullardaki sürdürülebilir eğitim liderliği düzeylerinin ve bu okullarda görev yapan öğretmenlerin eğitim felsefesi inançlarının belirlemesi, bu iki değişken arasındaki ilişkilerin ortaya konması ve sürdürülebilir eğitim liderliği ile eğitim felsefesi inançlarının çeşitli demografik değişkenlere göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığının tespit edilmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışma nicel ve nitel yöntemlerle veri toplama, analiz etme ve bütünleştirmeye olanak veren karma yöntemin benimsendiği betimsel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun verileri araştırmacı tarafından geliştirilen Sürdürülebilir Eğitim Liderliği Ölçeği, Yılmaz, Altınkurt ve Çokluk (2011) tarafından geliştirilen Eğitim İnançları Ölçeği ve bir arka plan anketi aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Çalışmanın nicel boyutunun katılımcılarını İstanbul ili Ataşehir, Sancaktepe, Tuzla ve Üsküdar ilçelerindeki ilkokullarda görev yapan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 393 öğretmen oluşturmuştur. Nitel boyutu için ise Maltepe ilçesinde yer alan dört ilkokulda görev yapan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 9 öğretmen ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS programına aktarılmış ve normal dağılım gösteren verilerin analizlerinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Katsayısı ve Basit Doğrusal Regresyon Analizi gibi parametrik testler, normal dağılımın elde edilmediği verilerin analizlerinde ise non-parametrik Mann Whitney-U testi ile Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde de betimsel içerik analizinden yararlanılmıştır. 
Araştırmanın bulgularına göre öğretmenler okullarındaki sürdürülebilir eğitim liderliğini oldukça yüksek düzeyde algılamaktadırlar. Ayrıca, derin öğrenme hedefleri ve eğitim-öğretimde esneklik en yüksek ortalamaya sahip iki alt boyuttur. Bu iki alt boyutu sırasıyla kültür aktarımı, insan kaynağını akıllıca kullanma, sosyal adalet ve yönetimsel devamlılık takip etmektedir. Öğretmenlerin algılarına göre okullarındaki sürdürülebilir eğitim liderliği düzeyi farklı alt boyutlarda cinsiyetlerine, yaşlarına, kıdemlerine, mevcut okullarındaki kıdemlerine, okul müdürlerinin cinsiyetine ve eğitim durumuna, mevcut okul müdürlüleri ile çalışma süresine ve okutmakta oldukları sınıf düzeyine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Öte yandan, öğretmenlerin eğitim durumlarına ve branşlarına göre hiçbir alt boyutta anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. İkinci olarak, ilkokul düzeyinde görev yapan öğretmenlerin en çok varoluşçu ve ilerlemeci eğitim felsefelerini benimsediklerini ortaya koymuştur. Ayrıca, yeniden kurmacı ve daimici eğitim felsefelerinin ilkelerine de oldukça yüksek düzeyde katıldıkları görülmektedir. Öte yandan, katılımcı öğretmenlerin esasici eğitim felsefesine inanmadıkları, eğitim-öğretim sürecinde bu felsefi akımın ilkelerini benimsemedikleri anlaşılmıştır. Öğretmenlerin eğitim felsefesi inançları cinsiyetlerine, yaşlarına, kıdemlerine, mevcut okullarındaki kıdemlerine, mevcut müdürleri ile çalışma sürelerine ve branşlarına göre anlamlı farklılıklar göstermezken müdürün cinsiyeti, öğretmenlerin eğitim durumu ve okutmakta oldukları sınıf düzeyi belirli alt boyutlarda anlamlı farklılıklar yaratmıştır. Üçüncü bir sonuç ise öğretmenler tarafından algılanan sürdürülebilir eğitim liderliği düzeyi ile ilerlemeci, varoluşçu ve daimici eğitim felsefelerini benimseme düzeyleri arasında olumlu ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu, ancak SEL puanları ile yeniden kurmacı ve esasici eğitim felsefesi inançları arasında anlamlı bir ilişki olmadığını göstermiştir. Son olarak, öğretmenler tarafından algılanan SEL düzeyinin ilerlemeci, varoluşçu ve daimici eğitim felsefelerini olumlu ve anlamlı bir şekilde yordadığı, ancak yeniden kurmacı ve esasici eğitim felsefelerini anlamlı bir şekilde yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir eğitim liderliği, eğitim felsefesi inançları, ilkokul öğretmenleri

Abstract:
This study aims to reveal sustainable education leadership levels in primary schools as well as the educational philosophy beliefs of the teachers employed at these schools. Additionally, it is aimed to determine any probable relations between these constructs and to find whether sustainable education leadership or educational philosophy beliefs differ significantly regarding certain demographic variables. In line with these purposes, a descriptive study with a mixed method research design was utilized in order to collect, analyze and integrate data through qualitative and quantitative techniques. The quantitative data were collected through Sustainable Education Leadership Scale developed by the researchers, Educational Philosophy Beliefs Scale by Yılmaz, Altınkurt and Çokluk (2011) in addition to a background questionnaire. The qualitative data were obtained via a semi-structured interview form. The participants of the quantitative part of the study included 393 voluntary teachers who worked at primary schools in the districts of Ataşehir, Sancaktepe, Tuzla and Üsküdar in İstanbul. For the qualitative part, semi-structured interviews were held with 9 voluntary teachers who worked at four different primary schools in the district of Maltepe in İstanbul. The quantitative data were transferred to SPSS software for the analysis. Parametric tests like independent samples t-test, one way ANOVA, Pearson Correlation Coefficient and simple linear regression were conducted for the data with normal distribution. However, the data which did not distribute normally were analyzed through non-parametric tests like Mann Whitney-U and Kruskal Wallis H tests. As for the qualitative data, a descriptive content analysis was conducted. 
This study made significant conclusions. First of all, the participant teachers perceived a high level of sustainable education leadership at their schools. Moreover, deep learning goals and flexibility in education are the two factors with the highest means. Cultural transfer, resourcefulness, social justice and administrative length followed them respectively. In addition, the perceived sustainable education leadership levels differed significantly for various sub-factors regarding the teachers' gender, age, experience in general and in their recent school, the principals' gender and educational background, the time teachers worked with their recent principal and the grade they were currently instructing. However, no significant differences were revealed regarding the teachers' educational background or the subject they were teaching. Secondly, the teachers working at primary level favored existentialism and progressivism most followed by reconstructionism and perennialism. However, the participant teachers did not agree with the existentialist philosophy. It was also revealed that the educational philosophy beliefs did not differ significantly regarding the teachers' gender, age, experience in general and in their recent school, the time they worked with their recent principal and the subject they were teaching. However, significant variances were found in their educational philosophy beliefs for particular sub-factors in terms of the principals' gender, teachers' educational background and the grade they were currently instructing. Thirdly, there was a significant and positive correlation between the perceived sustainable education leadership levels and teachers' perceptions for existentialist, progressive and perennial philosophies. On the other hand, the perceived sustainable education leadership levels did not correlate with the teachers' perceptions for reconstructionist and existentialist philosophies. Finally, it was concluded that the perceived sustainable education leadership levels predicted the existentialist, progressive and perennial philosophies significantly and positively whereas there were no significant predictions for the reconstructionist and existentialist philosophies. 
Keywords: Sustainable education leadership, educational philosophy beliefs, primary school teachers