Şekil hatırlamalı CuAlNi alaşımlarındaki martensitik dönüşümler üzerinde termal yaşlandırma etkileri
Thermal Aging efects on martensitic transformation in shape memory CuAlNi alloys
Yazar: AYŞE AYDOĞDU
Danışman: DOÇ.DR. OSMAN ADIGÜZEL
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Alaşımlar = Alloys ; Termoelastik martensitik dönüşüm = Thermoelastic martensitic transformation

Özet:
II ÖZET Doktora Tezi ŞEKİL HATIRLAMALI CuAlNi ALAŞIMLARINDAKÎ MARTENSİTİK DÖNÜŞÜMLER ÜZERİNDE TERMAL YAŞLANDIRMA ETKİLERİ AyşeAYDO?DU Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı 1995, Sayfa : 121 Bakır bazlı şekil hatırlamalı alaşımların yan kararlı p fazlar termal yaşlandırma etkilerine çok hassastırlar ve uygulanan ısıl işlemler austenit ve martensit faz kararlılığım değiştirebilir. Bu çalışmada incelenen ve termoelastik martensit dönüşümü gösteren iki CuAlNi alaşımı austenit fazında düzenli DO3 ve martensite fazında tabakalı 18R yapısına sahiptirler. Şekil hatırlamalı Cu-%llAI-%3,82Ni ve Cu-%1 1 Al-%3,38Ni ( ağırlık yüzdeli ) alaşımları üzerinde yaşlandırma ve termal çevrim etkileri ile martensit kararlılığı incelendi. Bu incelemede x-ışınlan difraktogramı, sertlik ölçümü, diferansiyel tarama kalorimetresi ( DSC ) tekniği ve metalografik metotlar kullanıldı. X-ışını ve elektron difraksiyonu sonuçlarından her iki alaşımın martensit fazında M18R yapısında olduğu belirlendi. Stabilizasyon martensitik fazda düzen değişimiyle doğrudan ilgilidir ve 18R martensitleri için \h\- h^jh = \k\- k\)h bağıntısını sağlayan (A^/) ve (h2k2I) şeklinde "seçilmiş düzlem çiftleri arasındaki Ad mesafe farkları martensit düzen derecesini yansıtır. Martensit düzen derecesi ve yaşlandırmaya bağlı olarakta ters dönüşümün başlama ( Ag ) ve bitiş ( Af ) sıcaklıkları değişir. Üzerinde çalışılan alaşımlarda Ad değerlerinin yaşlandırmanın ilk basamaklarında düştüğü ve sonra sabit bir değere eriştiği görüldü. Bu da alaşımların kısa süre sonra kararlılık kazandığını gösterir. Alaşımların Vickers sertliklerinin de bir azalıştan sonra sabit değerler aldığı görüldü. Anahtar kelimeler: CuAlNi alaşımları, termoelastik martensit dönüşüm, şekil hatırlama olayı, yaşlandırma etkileri, dönüşüm sıcaklıkları, düzlemlerarası mesafe farkı ( Ad ), Vickers sertliği

Abstract:
m SUMMARY Ph.D Thesis THERMAL AGING EFFECTS ON MARTENSITIC TRANSFORMATION IN SHAPE MEMORY CuAlNi ALLOYS AyseAYDOGDU Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Physics 1995, Page: 121 Metastable |3-phases of copper-based shape memory alloys are very sensitive to the thermal aging effects and applied thermal treatments can change the relative stability of both martensite and parent phases. Two CuAlNi alloys investigated in the present study exhibit thermoelastic martensite transformation and have ordered D03 and layered 1 8R crystal structure in parent and product phase conditions, respectively. Aging and thermal cycling effects and martensite stabilization on two Cu-ll%Al-3,82%Ni and Cu-ll%Ai-3,38%Ni ( in weight ) have been investigated, using x-ray difractogram, hardness measurements, electron diffraction, differential scanning calorimetry ( DSC ) technique and metallographic observations. X-ray powder diffractograms and electron diffraction patterns reveal that both alloys have M18R martensite structure. Stabilization is directly related to disordering in martensitic state and the spacing differences ( Ad ) between some selected pairs of diffraction planes of type (h\kxT) and (h2k20 satisfying the relation (/»f ~ A|)/3 = (*| ~ *f)/4 for 18R martensites reflect the degree of ordering in martensite. Reverse transition starting ( Ag ) and finishing ( Af ) temperatures change depending on the ordering degree of martensite and aging effects. It has been observed that Ad values for the used alloys have decreased at the earlier stages of aging and reached a constant value. This means that the alloy reaches stabilization after a short aging duration. Vickers hardness numbers have also decreased at the earlier stages of aging and reached a constant value. Key Words : CuAlNi alloys, thermoelastic martensitic transformation, shape memory effect, ageing effects, transformation temperatures, interplane distance difference (Ad), Vickers hardness.