Uzaktan eğitim ve etkinliklerle öğretmen ve öğrencilerin bilimin doğası hakkındaki görüşlerinin geliştirilmesi: Biyoloji dersi örneği
Developing the opinions of teacher and students on nature of science through distance education and activities: A biology lesson sample
Yazar: FATİH SERDAR YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SEMRA MİRİCİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimin doğası = Nature of science ; Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Doğrudan yansıtıcı yaklaşım = Explicit reflective approach ; Lise öğrencileri = High schools students ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Çağımızda bilim; sosyal, kültürel ve ekonomik hayatımızın önemli bir parçası olmuştur. Bu yüzden günümüzde bilimin işleyişi ve bilimin ortaya koyduğu temel fikirler hakkında yeterli bilgiye sahip ve en önemlisi, bilimin ortaya koyduğu bilgi ve tartışmalara eleştirel yaklaşabilen bireylere, yani bilimsel okur-yazar bireylere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bireylerin yetiştirilmesinde önemli katkıları olan öğretmenlerin sahip oldukları bilim ve bilimin doğası anlayışının öğrencilerin düşüncelerini etkileyeceği ortadadır. Bu araştırmanın amacı; 9. sınıf biyoloji dersi müfredatına entegre edilen doğrudan yansıtıcı öğretim yaklaşımına göre hazırlanan, etkinliklerle gerçekleştirilen bilimin doğası öğretiminin; öğrencilerin ve öğretmenlerin bilimin doğasına ilişkin görüşlerine olan etkisinin belirlenmesidir. Ayrıca yine bu çalışmada öğretmenlerin bilimin doğası öğretimi konusunda uzaktan eğitim yoluyla eğitim almalarının bilimin doğasına ilişkin görüşlerine ve öz-yeterliliklerine olan etkisinin belirlenmesidir. Bu amaçla araştırmada "ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen" kullanılmıştır. Araştırmaya 2014-2015 Öğretim yılında Konya İli Merkez Meram İlçesinde bir Anadolu lisesinde görev yapan 2 öğretmen ve 114 Anadolu Lisesi 9. sınıf öğrencisi katılmış ve tüm öğretim yılı boyunca devam etmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak BDHGA- Form C (Bilimin Doğası Hakkında Görüşler Anketi), Bilimin Doğası Öz Yeterlik İnanç Ölçeği ve YYG'nin (Yarı
vi
Yapılandırılmış Görüşme) yanında Dereceli Puanlama Anahtarı, kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri içerik analizi, betimsel analiz ve doküman incelemesi ile nicel verileri ise ilişkili örneklemler için t-testi ve ANOVA kullanılarak SPSS 17 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen hem nitel hem de nicel bulgulara göre BDÖ konusunda uzaktan eğitim yoluyla eğitim almış öğretmenin sürece dayalı hazırlanan etkinliklerle öğretim yaptığı Deney Sınıfındaki öğrencilerin bilimin doğası anlayışlarının, araştırmaya katılan diğer sınıflardaki öğrencilere göre daha fazla geliştiği görülmüştür. Ayrıca öğretmenin bilimin doğası öğretimi konusunda uzaktan eğitim almasının tek başına bir katkısı olmadığı ancak bu öğretmenin öğretim programına entegre edilen doğrudan yansıtıcı etkinlikleri kullanmasının öğrencilerin bilimin doğası anlayışlarının gelişmesine daha fazla katkı sağladığı görülmüştür. Yine bilimin doğası öğretimi konusunda uzaktan eğitim yoluyla eğitim almanın ve sürece dayalı hazırlanan etkinliklerin öğretmenlerin bilimin doğası öğretimi öz yeterlilik inançlarının gelişmesine olumlu yönde katkı sağladığı belirlenmiştir.

Abstract:
At present, science plays an important role in our social, cultural and financial lives. So today there is a need for the people who know the process of science and have enough knowledge about the basic principles of science and above all, people who can think critically about the information and arguments that science presents. That means there is a need for the people who are scientifically literate. The perception of science and the nature of science of the teachers, who have a great impact on the education of these people, will obviously affect the ideas of the students. The purpose of this research is to identify the effect of the education of the science nature, which is integrated with 9th grade biology lesson syllabus and prepared with the explicit reflective teaching approach, on teachers' and students' ideas related to nature of the science. Meanwhile, this research is about the identification of the effects on teachers' ideas and their self sufficiency when they get distant training about teaching of the nature of the science. For that purpose, in this research, quasi experimental design with pretest and posttest control group has been used. 2 teachers and 114 students in an Anatolian High School in Meram/Konya have participated in this research in the whole 2014-2015 academic year. In this project, BDHGA Form C (a survey on the ideas about nature of the science), Self-sufficiency belief scale and YYG (semi-structured interview) and Rubic are used as data collecting tools. The qualitative data of the research has been analyzed with content analysis, descriptive analysis and document review. The quantitative data has been analyzed with the SPSS 17 software using ANOVA and T-test for related samples. According to the both quantitative
viii
and qualitative data obtained from the research, the experiment class, in which the teacher educated in distant about nature of science and has taught the topic in process based way to the students, is observed to be more developed in this topic than the other class. Also it is seen that only being educated about science nature of the teachers is not adequate. However the usage of the explicit reflective activities integrated into syllabus has contributed to the perception of the students about the nature of science topic. Moreover thanks to getting educated about the topic and the activities prepared with process based, it is indicated that teachers feel more self sufficient about the topic.