Ankilozan spondilit hastalarında, ciddi spinal tutulum ile ilişkili klinik, demografik özellikler ve hla allellerinin incelenmesi
Determination of clinical and demographic characteristics and hla alleles associated with severe spinal involvement in ankylosing spondylitis
Yazar: ÇİSEM OKUR MADEN
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT KILIÇ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ankiloz = Ankylosis ; HLA A antijenleri = HLA A antigens ; HLA B27 antijeni = HLA B27 antigen ; HLA C antijenleri = HLA C antigens ; HLA antijenleri = HLA antigens ; Sindesmofit = Syndesmophyte ; Spondiloartrit = Spondylarthritis

Özet:
Bu çalışmada amaçlarımız; Türk toplumunda ankilozan spondilit (AS) hastalarında HLA alellerinin sıklıklarının karşılaştırılması, AS hastalarında hastalık şiddetiyle ve ciddi spinal tutulumla ilişkili olabilecek allellerin saptanmasıdır. Çalışmaya Aralık 2022- Haziran 2023 tarihleri arasında polikliniğimize başvurmuş semptom süresi 10 yılın üzerinde olan toplam 100 AS hastası dahil edildi. Hastaların son 2 yıl içinde çekilen servikal, lumbar ve sakroiliak/pelvis vertebral grafileri incelendi. HLA tiplendirmesinde sekans spesifik oligonükleotid polimeraz zincir reaksiyonu (SSO-PCR) düşük çözünürlük yöntemi kullanıldı. Kontrol grubunu oluşturmak üzere Onkoloji Hastanesi Doku Tipleme laboratuvarına 2010-2015 yılları arasında donör olarak başvurmuş sağlıklı 100 kişinin HLA tiplendirme test sonuçları kullanıldı. Veriler uygun istatistik yöntemlerle değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen 100 hastanın 62'si erkek, 38'i kadındı. HLA-B*27 yapılan epidemiyoloji çalışmalarına benzer şekilde AS hastalarında %72, sağlıklı kontrollerde ise %8 pozitif saptandı. HLA-A*02, HLA-A*02 homozigot, HLA-B*27, HLA-C*02 AS hastalarında sıklıkları artan allellerdi (her biri için p düzeltilmiş:<0,001). HLA-B*35 (p düzeltilmiş:0,006) ve HLA-C*04 (p düzeltilmiş:0,003) ise sağlıklı kontrollerde sık görülen, hastalıktan koruyucu olan allelerdi. Tek değişkenli analizde HLA-A*02 homozigot olanlarda sindezmofit (p:0,040), HLA-B*27 pozitif olanlarda bilateral evre 4 sakroiliit sıklığı artmıştı (p:0,033). HLA-DRB1*04 negatif hastalarda bambu gelişme sıklığı artmıştı (p:0,019). Çok değişkenli karar ağacı modelinde sindezmofit, kalça tutulumu, yüksek mSASSS skoru ile HLA-A*02 homozigot olması, erkek cinsiyet arasında ilişki saptandı. HLA-B*27 pozitif olanlarda erken tanı yaşı (p:0,001), uzun hastalık süresi (p:0,009), aile öyküsü (p:0,003), bilateral evre 4 sakroiliit (p:0,033) ve daha yüksek mSASSS skorları (sırasıyla p:0,044, p:0,042) olduğu görüldü. Sonuç olarak bu çalışmada hastalık gelişimi ve radyografik şiddet ile ilişkisi olan HLA allelleri saptandı.

Abstract:
Our aims in this study are; comparing the frequencies of HLA alleles in ankylosing spondylitis (AS) patients in Turkish society is to identify alleles that may be associated with disease severity and severe spinal involvement in AS patients. A total of 100 AS patients with symptom duration over 10 years who applied to our outpatient clinic between December 2022 and June 2023 were included in the study. Cervical, lumbar and sacroiliac/pelvis vertebral radiographs of the patients taken within the last 2 years were examined. Sequence specific oligonucleotide polymerase chain reaction (SSO-PCR) low resolution method was used for HLA typing. HLA typing test results of 100 healthy people who applied to the Oncology Hospital Tissue Typing laboratory as donors between 2010 and 2015 were used to form the control group. The data were evaluated using appropriate statistical methods. Of the 100 patients included in the study, 62 were men and 38 were women. Like epidemiology studies, HLA-B*27 was found positive in 72% of AS patients and 8% in healthy controls. HLA-A*02, HLA-A*02 homozygous, HLA-B*27, HLA-C*02 were alleles with increased frequency in AS patients (p corrected for each: <0.001). HLA-B*35 (p corrected: 0.006) and HLA-C*04 (p corrected: 0.003) were the alleles that were common in healthy controls and were protective against the disease. In univariate analysis, the frequency of syndesmophytes was increased in those who were HLA-A*02 homozygous (p:0.040), and the frequency of bilateral stage 4 sacroiliitis was increased in those who were HLA-B*27 positive (p:0.033). The frequency of bamboo development was increased in HLA-DRB1*04 negative patients (p:0.019). In the multivariate decision tree model, a relationship was found between syndesmophytes, hip involvement, high mSASSS score, being homozygous for HLA-A*02, and male gender. Those with HLA-B*27 positive had earlier age at diagnosis (p:0.001), longer disease duration (p:0.009), family history (p:0.003), bilateral stage 4 sacroiliitis (p:0.033) and higher mSASSS scores (respectively p:0.044, p:0.042). As a result, HLA alleles that were associated with disease development and radiographic severity were detected in this study.