Güneş parlamalarında yarı- periyodik salınımların x- ışınlarında araştırılması
Research of quasi- periyodic pulsations in solar flares in x- rays
Yazar: HASRET ATASOY YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. ZAHİDE FUNDA BOSTANCI GÜVER
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı / Astronomi ve Uzay Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Güneş parlamaları = Sun flashing

Özet:
Güneş parlamaları, Güneş sistemindeki en güçlü manyetik olaylar olup koronal plazmanın ısınmasından ve parçacıkların rölativistik enerjilere kadar ivmelenmesinden sorumludur. Parlamaların, Güneş lekeleri etrafındaki aktif bölgeler ile ilişkili manyetik alanlarda depolanan muazzam bir enerjinin aniden serbest kalmasından kaynaklandığına inanılmaktadır. Günümüzde manyetik alanın parlamalar da dâhil pek çok Güneş aktivitesinin ana enerji kaynağı olduğu kabul görmektedir. 
40 yılı aşkın bir süredir Güneş parlamalarının elektromanyetik tayf boyunca; radyo bölgesinden gama-ışın bölgesine kadar olan tüm frekanslarda yapılan gözlemlerde yarı-periyodik salınımlar (QPP) gösterdiği rapor edilmiştir. QPP'lerle ilgili şimdiye kadar yapılmış pek çok çalışma olmasına rağmen bunların oluşumundan sorumlu mekanizmanın ne olduğu hala belirsizdir ve genellikle MHD süreçleri ile ilişkilendirilir. 
Bu yüzden yüksek lisans tez çalışmasında, Güneş parlamalarındaki QPP'ler ile tutarlı sinyallerin sistematik araştırılması büyük bir örnek üzerinden gerçekleştirilmiştir. Tez çalışmasında hem GOES (Geostationary Operational Environmental Satellite) uydu serileriyle hem de Fermi/GBM (Gamma-ray Burst Monitor) uydusu ile gözlenmiş M- ve X-sınıfı Güneş parlamalarının zaman analizi yapılarak parlamalardaki QPP'lerin dinamik özellikleri detaylı araştırılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, QPP karakteristikleri ilgili literatürdeki bazı belirsizliklere açıklık getirilmiş ve QPP'lerden sorumlu mümkün mekanizmalar tartışılacaktır.

Abstract:
Solar flares are the most strong magnetic events in the solar system and responsible for the coronal plasma to be heated and accelerated to relativistic energies. It is believed that flares originate from the enormous amount of energy stored in the magnetic fields related to the active regions around sunspots. Today, it is accepted that magnetic field is the main energy resource for solar flares in addition to a number of other solar activity. 
For over 40 years it has been reported from observations across the electromagnetic spectrum; from radio to gamma-rays, that flares show quasi-periodic oscillations (QPP; quasi-periodic pulsations). Despite the many studies on the QPPs still it is uncertain what mechanisms really cause them and generally MHD processes are thought to be related. 
For these reasons, within this thesis, through the use of a large sample signals of QPPs observed from solar flares analyzed systematically. Within the thesis both GOES (Geostationary Operational Environmental Satellite) satellite datasets and Fermi/GBM (Gamma-ray Burst Monitor) satellite will be used to perform timing analysis of the M- and X-type solar flares and dynamic properties of QPPs will be investigated. Using the findings some of the uncertainty of the QPP characteristics in the literature will be understood and the possible mechanisms behind the QPP are discussed.