Lise öğrencilerinin beslenme okuryazarlıkları ve beslenmeyle ilgili görüşleri
High school students 'nutritional literacy and views on nutrition
Yazar: YAĞMUR KARABAY
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM SELVİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme değerlendirmesi = Nutrition assessment ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Bu çalışmada farklı lise türlerinde öğrenim gören ergenlerin beslenme okuryazarlığı düzeyi ve sağlıklı beslenmeyle ilgili bilgilerinin saptanması hedeflenmiştir. Tarama modelinin kullanıldığı araştırma, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Mardin ilinde Anadolu lisesi, fen lisesi, imam hatip lisesi, sağlık meslek lisesi ve mesleki ve teknik liselerinde 9, 10, 11 ve 12. sınıflarda öğrenim gören 613 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği ve Besin ve Beslenme Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin beslenme okuryazarlıkları cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi, anne mesleği, baba mesleği, anne eğitim, baba eğitim, aylık gelir düzeyi değişkenleri açısından incelenmiştir. Beslenme okuryazarlığı sonuçlarına göre seçilen öğrencilerle görüşme yapılarak beslenmeyle ilgili sahip oldukları bilgiler araştırılmıştır. Görüşme formu "Yemenin Amacı", "Yiyecek Miktarı", "Belirli Yiyeceklerin Etkileri" ve "Dengesiz Beslenmenin Etkileri" olarak dört bölümden oluşmaktadır. Öğrencilerin demografik özellikleri için araştırmacı tarafından hazırlanan sorular ölçeğe eklenmiştir. Öğrencilerin beslenme okuryazarlık düzeylerinin cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği,  anne mesleği, baba mesleği, anne eğitim, baba eğitim, aylık gelir düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. Görüşme sonunda öğrencilerin cevapları "Biyolojik, Psikolojik, Canlılık, Mekanik ve Fizyolojik" olarak gruplandırılmış, bu temalara uymayan cevaplar ise Kodlanamayan temasında toplanmış, toplamda 6 tema oluşturulmuştur. Yemenin amacıyla ilgili sorular en çok biyolojik temada, yiyecek miktarıyla ilgili soruları biyolojik temada, belirli yiyeceklerin etkisiyle ilgili sorular en çok fizyolojik temada, dengesiz bir beslenmenin etkileriyle ilgili sorular en çok biyolojik temada cevaplandırılmıştır. Sonuç olarak öğrencilerin beslenme okuryazarlığının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Görüşmelerde, besin ve beslenmeyle ilgili yeterli bilgiye sahip olmadıkları ve kavram yanılgılarına sahip olan öğrencilerin bulunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the nutritional literacy level and knowledge about healthy nutrition of adolescents in different high school types. The research was conducted with 613 students in 9th, 10th, 11th and 12th grades in the Anatolian high school, science high school, imam hatip high school, health vocational high school and vocational and technical high schools in Mardin in the 2018-2019 academic year. Nutrition Literacy Scale and Food and Nutrition Interview Form were used as data collection tools. Nutritional literacy of students was examined in terms of gender, school type, grade level, mother profession, father profession, mother education, father education, monthly income level. Nutritional literacy results were evaluated and interviews were conducted with selected students and their knowledge about nutrition was investigated. The interview form consists of four chapters: Purpose of eating", "Amount of Food", Effects of Certain Foods" and "Effects of Unbalanced Nutrition". The questions prepared by the researcher for the demographic characteristics of the students were added to the scale. It was determined that the nutritional literacy levels of the students showed statistically significant differences according to gender, type of school, class level, and there was no statistically significant difference according to the mother profession, father profession, mother education, father education and monthly income level. At the end of the interview, the answers of the students were grouped as "Biological, Psychological, Vitality, Mechanical and Physiological. Questions related to the aim of eating were mostly answered in biological theme, questions about the amount of food in biological theme, questions about the effect of certain foods were mostly answered in physiological theme, questions about the effects of an unbalanced diet were mostly answered in biological theme. As a result, it was observed that the nutritional literacy levels of the students were moderate. During the interviews, it was determined that there were students who had inadequate knowledge and misconceptions about food and nutrition.