Bitki büyüme düzenleyicilerin fesleğen (Ocimum basilicum L.)'de tuz stresi ve antioksidan bileşenler üzerine  etkileri
Effects of plant growth regulators on antioxidant compounds and salt stress  in sweet basil (Ocimum basilicum L)
Yazar: NİLGÜN BİLGİNER
Danışman: PROF. DR. ŞENGÜL KARAMAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Tuzluluk bitkilerin büyüme, gelişme ve çoğalmasını sınırlayan en önemli stres faktörlerinden birisidir. Ülkemizde ve dünyada tarımsal alanlarda bitki verimliliğini ve ürün kalitesini düşüren tuz stresine yönelik çalışmalar önem arz etmektedir. Bu çalışmada fesleğen tohumlarına (Ocimum basilicum L.)  salisilik asit (0,05mM, 0,025mM), beta-karoten (0,1mM, 0,2mM) ve triptofan (0,25mM,1 mM) ön uygulaması yapılarak  artan tuz stresi koşullarında (25,50,75,100 mM) yetiştirilmiş ve fesleğen fidelerinin tuza cevabı toplam fenol, flavonoid, antioksidan ve fenolik bileşikleri incelenerek araştırılmıştır.  Çalışmada tuz stresi altındaki bitkilerden çeşme suyu ile sulanan kontrol grubuna göre daha düşük toplam fenol, flavonoid ve antioksidan miktarları elde edilmiştir. Büyüme düzenleyicilerin stresin etkisini hafiflettiği, özellikle trp 1mM ve b-karoten 0,2 mM uygulamalarının stres altında bitkiyi koruduğu ve kontrol şartlarına yakın veya üzerinde toplam fenol ve flavonoid değerleri elde edildiği gözlenmiştir. 
Fesleğenin en önemli fenolik bileşiklerinden  rozmarinik, şikorik ve kafeik asitin HPLC ile analizi yapılmış ve tuz stresi altındaki bitkilerden  kontrol grubuna göre daha düşük fenolik bileşen miktarı  elde edilmiştir. Trp 1mM ön uygulamasının tuz stresinde fenolik bileşiklerin miktarını olumlu yönde etkilediği ve tuzun toksik etkisini büyük oranda giderdiği ve hatta rozmarinik asit ve şikorik asit miktarlarını kontrol grubuna kıyasla daha da artırdığı görülmüştür. Sonuç olarak 100mM tuz uygulamasında fesleğen fidelerinin verim yönünden olumsuz etkilendiği gözlenmekle birlikte trp1 mM uygulamasının bitkileri tuzun toksik etkisinden koruyabildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Salinity is one of the most important stress factors that limit the growth, development and production of plants. Therefore, performing studies concerned with salinity imposing plant productivity and product quality in agricultural areas in our country and in the world are important. Along with the present study, basil seeds (Ocimum basilicum L.) were primed with salicylic acid (0.05 mM, 0.025 mM), β-carotene (0.1 mM, 0.2 mM) and tryptophan (0.25 mM, 1 mM) and subsequently exposed to the increasing salt stress conditions (25,50,75,100 mM). Herewith, total phenolics, flavonoid and antioxidant activities of basil were examined. Accordingly, lower total phenol and flavonoid content as well as antioxidant activity were obtained from the plants under salt stress compared to the control group irrigated with tap water. It was observed that growth regulators alleviated the effect of stress, especially 1mM Trp and 0.2 mM β-carotene applications protected the plant under stress and total phenol and flavonoid values were obtained close to or above the control conditions. Of the major phenolic acids of basil, rosmarinic, chicoric and caffeic acid were quantified using HPLC. As a result, a lower amount of phenolic component was obtained from plants grown under salt stress compared to plants irrigated with tap water. However, it was found that Trp 1mM pre-treatment positively influenced the amounts of phenolic compounds in salt stress and greatly eliminated the toxic effect of salt and even increased the amounts of rosmarinic and chicoric acid in comparison to the control group. Finally, it was observed that basil seedling yield were negatively affected by 100mM salt application, but it was found that Trp1 mM application could protect plants from the toxic effect of salt.