Türk menkul kıymetler borsası hukukunda hisse senedi yatırımcısının korunması açısından kotasyon sistemi ve kottan çıkarılan şirket yatırımcısının hukuki başvuru yolları /
Yazar: İSMAİL ALTAY
Danışman: PROF.DR. MERİH KEMAL OMAĞ
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Sermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Yatırımcılar, risk-beklenen getiri tahminlerine, hisse senetleri, piyasa vefinansal enstrümanlara ilişkin analizlere, kamuyu aydınlatma ilkesi gereğince şirketindoğru ve zamanında yapacağı kamuyu bilgilendirmesine dayanarak Borsada hissesenetlerine yatırım yapmaktadırlar. Bu anlamda yatırımcıların üstlenecekleri risk,piyasa riskleri ve şirketlere özgü durumlardan, diğer bir deyişle yönetim, finansal yapıgibi unsurlardan kaynaklanan riskler olacaktır. Ancak yatırımcılar hem piyasaya özgüriskleri, hem de şirketlere özgü riskleri üstlenirlerken söz konusu şirketlerin, SPK veİMKB düzenlemelerine uydukları, İMKB kotasyon kriterlerini sürdürdükleri vehukuka uygun olarak işleyen piyasadaki riskleri aldıklarını varsaymaktadırlar. ÇünküBorsa ile ilgili düzenlemeler aslında kote edilen menkul kıymetlerle ilgili olarakyönetmelik ve kanunda yer alan kriterlere uygunluğu bir bakıma garanti etmektedir.Yatırımcılar, Borsada hisse senetlerine yatırım yaparken, piyasanın ve şirketlerinSPK, İMKB ve ilgili bağımsız idari otoritelerin denetiminde olduğuna, şirketin ve hissesenetlerinin İMKB kotasyon kriterlerine uygun olduğuna güvenmektedirler. Bugüvenceyi sağlayan idari otoritelerin yatırımcıyı, yatırımcının hissedarı olduğu şirketyönetim kurulu üyeleri veya hakim ortaklarının hile ve aldatıcı eylemlerine karşıkoruması gerekmektedir. Ancak burada risk almayarak Borsaya yatırım yapmayankişilerin dolaylı olarak yatırımcının zararının tazminine katlanma zorundabırakılmaması da gerekmektedir. Diğer bir deyimle, Borsada zarara uğrayanyatırımcıların zararının, devlet ve idareler tarafından tazmin edilmesi, borsa riskinialmayan vatandaşların ödediği vergilerin burada kullanılması, bu kişilerin de zararauğramasına sebep olacaktır.Diğer yandan özellikle küçük yatırımcılar, yargılama sürecinin pahalılığı ve uzunsürmesi nedeniyle, dava yoluyla haklarını arama yoluna gidememektedir.Borsa ve piyasalardaki yatırımcıların zarara uğramadan sorunun aşılması için,İMKB'nin kotasyon kriterlerine uymayan şirket üzerinde yapacağı denetlemesonucunda, hile ve örtülü kazanç aktarımı gibi şirketi kasıtlı zarara uğratmadurumunun tespit edilmesi halinde, SPK'nın, ilgili şirket, yöneticileri veya hakimortaklarının Borsa yatırımcısının elindeki hisse senetlerini belirlenecek fiyattantoplaması için mecburi çağrı yapılması ve şirketin halka kapatılmasını isteyeceği biridari yöntem önerilebilir.

Abstract:
Investors base their stock investment decisions on their risk returnexpectations, analysis of financial instruments and the public information which isprovided correctly and on time according to the public enlightenment principle.Under these conditions the investors bear two basic types of risk, namelysystematic risk based on the general structure of the market and nonsystematicrisk due to the factors solely related with the firm specific conditions like itsmanagement and financial situation. But while the investors are bearing theserisks they assume that the firms are operating according to the regulations ofIstanbul Stock Exchange (ISE) and Capital Markets Board of Turkey (CMB), theycontinue to carry the criteria of listing and the market is functioning according tothe current legal system. Because the regulations about the capital markets areindeed in one way guarantee the acceptance of the criteria which are found in theinstructions and law related with the stocks.The investors depend on the audience of ISE, CMB and other relatedadministrative authorities when they are investing because the market and thefirms are regulated and monitored by these organizations and the stocks are inaccord with the listing criteria of ISE. These organizations which guarantee theproper conditions for dependence of the investors should also have role inprotecting the investors from the execute board of the firms? or the dominantshareholders? dishonest and deceptive actions. But the people who do not bear riskand do not invest in stocks should not be indirectly contributed to compensate theloss of these investors. In other words, the regulation for compensation of the lossof these investors by the state and the other organizations causes the use of taxeswhich are collected from the individuals who do not invest in capital markets. So,the uses of taxes in order to compensate the loss of stock market investors, theother individuals who are not related with the stock market are also bear costs.Another point is the problem of high costs and long time consumingstructure of judgment process. These problems cause obstacles for especially smallinvestors in insisting on their rights.231In order to overcome to the above stated problems of investor losses due tothe dishonest and deceptive actions of the firms? executive boards or dominantshareholders we suggest an administrative method. According to this method,CMB may force the firms? executive boards or dominant shareholders to make acompulsory call to buy back the stocks of the investors at a determined price anddemand to close the firm to the public if the firm is found to be on purposelysuffered loss by dishonest actions and hidden profit transfer.232