Bursa'da erken Osmanlı Dönemi'nde kadın Bânîler ve eserleri
Women's Bannes and works in early Ottoman Period in Bursa
Yazar: HATİCE ENGİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAHSİN KORKUT
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Banilik = Patronage ; Bursa = Bursa ; Kadınlar = Women ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sultanlar = Sultans ; Tarihi yapılar = Historic structures

Özet:
Bursa'da Erken Osmanlı Dönemi'nde kadın bânîlerin ve yaptırdıkları eserlerin araştırıldığı bu çalışmada, Bursa'nın başkent olma sürecinde kadın bânîlerin mimari alandaki etkinliği ele alınmıştır. Kadın bânîlerin sahip olduğu statü, toplumdaki konumu, babalarının veya eşlerinin onlara sağlamış olduğu ekonomik bağımsızlığının inşa ettirdikleri yapılar üzerinde, ne derece tesir ettiği gibi konular üzerinde durulmuştur. Ayrıca aynı dönemde inşa edilmiş olan diğer yapıların; mimari form ve süsleme programları açısından, kadın bânîlerin yaptırdığı yapılarla benzer veya farklı özelliklerinin olup olmadığı gibi sorulara da yanıt aranmaya çalışılmıştır. Bunun yanısıra kadın olmalarından dolayı, mimariye estetik açıdan yeni bir anlayış getirip getirmedikleri gibi konularda irdelenmeye çalışılmıştır.
Erken Osmanlı Dönemi'nde Bursa'da 13 kadın bânî ve bu bânîlerin yaptırdıkları 26 yapı tespit edilmiştir. Tespit edilen bu yapılardan; 9 cami - mescit, 5 türbe, 4 çeşme, 2 köprü, 1 mektep ve 1 hamamdan oluşmaktadır. Bu 26 yapıdan 4'ü günümüze ulaşamamıştır. Günümüze ulaşamayan bu yapıların;1 imaret, 1 medrese, 1 sıbyan mektebi ve 1 tekke yapısı olduğu tespit edilmiştir. Yapı yaptıran kadın bânîlerin çoğunluğunun saray mensubu oldukları ve saray dışından kadınlarında, zaman zaman imar faaliyetlerine katıldığı görülmüştür. Bursa'nın, Erken Osmanlı Dönemi'nde; başkent olma sürecinde, şehrin gelişmesi adına inşa faaliyetlerine katılan kadın bânîler, o dönemde ve sonraki dönemlerde de toplumun önemli bir bireyi ve gözdesiydi. Bu eserlerle de imar faaliyetlerine önemli katkıları görülmektedir.
Bu çalışmada kadın bânîlerin biyografilerine yer verilerek, padişah kızları veya eşleri olmalarının, inşa ettirdikleri yapılar üzerindeki etkisi daha anlaşılır kılınmaya çalışılmıştır. Erken Osmanlı Dönemi'nde kadın bânîler ve eserleri hakkında sınırlı bilimsel çalışmaların olduğu tespit edilmiş ve bu çalışma ile bir nebzede olsa bu boşluğun doldurulması amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, it is investigated women's buildings in Bursa during the Early Ottoman Period, the activity of women's buildings in the architectural context of the capital city of Bursa was discussed. The issues such as the status of women's households, their position in society, their effective role in politics and their influence on the structures built by their economic independence have been emphasized. In addition, other constructions built in the same period; in terms of architectural forms and ornamentation programs, this study is also tried to find answers to questions such as whether or not there are similar or different features to the structures that women banners built. In addition to this, because of being women, architecture has tried to be discussed in terms of aesthetics weather they bring a new understanding or not.
During the Early Ottoman Period, 13 women in Bursa and 26 buildings constructed by these people were identified. From these identified structures; 9 mosque - mosque, 5 tombs, 4 fountains, 2 bridges, 1 school and 1 bath. 4 of these 26 structures could reach today. It has been determined that these structures which can not reach to the daily life are 1 imaret, 1 madrasa, 1 generous mosque and 1 tekke structure. It was observed that the majority of the women who built the building were members of the palace and that women from outside the palace sometimes participated in the reconstruction activities. In the Early Ottoman Period of Bursa; in the process of being a capital city, the women baniîs participating in the construction activities on behalf of the development of the city have shown with these works that they are an important part of society
In this study, it is tried to make the effect of their identities more clear on the constructions. In the Early Ottoman Period, it was determined that there are limited scientific studies about women's baniîes and their works and it is aimed to fill this gap with this study.