Katı atık yönetiminde optimal planlama için bulanık doğrusal programlama yaklaşımı
A fuzzy linear programming approach for optimal planning in solid waste management
Yazar: NEZİR AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİHAN ÇETİN DEMİREL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Bulanık doğrusal programlama = Fuzzy linear programming ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Katı atıklar = Solid wastes

Özet:
Katı atık yönetimi belediyeler ve ilgili kuruluslar için stratejik bir görevdir. lgili kuruluslarbütçelerinin bir kısmını katı atıkların bertarafı için ayırmak zorundadırlar ayrıca bu miktartüketimle beraber artmaktadır. Diger taraftan bu kuruluslar bütün katı atıkların bertarafı içinolusan maliyetleri azaltmanın yöntemlerini arastırmaktadırlar. Baska bir deyisle belediyelerve ilgili kuruluslar katı atıkları bertaraf etmek zorundadırlar aksi takdirde toplumun saglıgı veçevre büyük bir risk altına girecektir. Katı atıkların bertarafı bes faaliyetten olusmaktadır.Bunlar; toplama, tasıma, isleme, yakma ve düzenli depolamadır. Bütün bu faaliyetlerkarsılanması gereken maliyetlerden olusmaktadır.Olaylar gerçek hayatta çok karmasık ve dilseldir. Bu yüzden olayları matematiksel olarakifade etmek çok zor olmaktadır.Çalısmamızda bir sistemdeki katı atıkların toplanmasında, tasınmasında, islenmesinde,yakılmasında ve düzenli depolanmasında maliyet minimizasyonunu arastırdık. Sistemde üçtoplama merkezi, iki isleme merkezi, iki yakma merkezi ve iki düzenli depolama sahasıbulunmaktadır. Ayrıca gerçek hayattaki gibi sistemden toplanan katı atık miktarını gözönünde bulundurduk. Bu durumu bulanık lineer programlama ile ifade ettik. Bulanık lineerprogramlamayı uygulamamızın sebebi kesin olmayan parametre ve amaç fonksiyonununolmasıdır.Çalısmamız altı bölümden olusmaktadır. Birinci bölümde konuya giris yapılmıs, ikincibölümde katı atıklar hakkında genel bilgiler verilmis, üçüncü bölümde ise katı atık yönetimi,katı atıklar ve katı atıkları bertaraf yöntemleri hakkında ayrıntılı bilgiler sunulmustur.Dördüncü bölümde modelimizi uyarladıgımız bulanık lineer programlama yöntemi ve bulanıkmantık anlatılmıstır. Besinci bölümde bulanık lineer model sunuldu ve sunulan bu modelsayısallastırılarak çözülmüstür. Sayısallastırdıgımız modelin çözülmesinde bir lineer vetamsayılı modelleme programı olan WinQSB kullanılmıstır. Çözülen modelin analizi besincibölümde yapılmıs sonuçlar tartısılmıstır. Son bölümde çalısma sonuçlandırılarak gelecekçalısmalarla ilgili yorumlarda bulunulmustur.Anahtar Kelime: Katı atık yönetimi, bulanık mantık, bulanık lineer programlama.

Abstract:
Solid waste management is a strategic issue for municipals and related corporations. Becauserelated corporations must allocate some of their budget for the disposal of the solid wastes,and this budgets increase with the increasing of consumption. On the other hand, they areseeking to reduce cost minimizing of disposal for all types of solid wastes. In other words,they have to dispose wastes; otherwise the community?s health and environmental conditionswill be under high risks. The elusion of solid wastes involves five activities to do. Theseactivities are collection, transportation, treatment, incineration and land-filling. All of theseactivities have a cost to be supported.In the real life the incidents are very complicated and often linguistic. Because of that it isvery difficult to adapt these incidents to the mathematical programs.In this dissertation we searched about the minimum costs for collection, transportation,treatment, incineration and land-filling of the solid wastes in a system, that has threecollecting centers, two treatment centers, two incineration centers and two land-filling centers.Also we considered the real life condition about the quantity of the solid wastes that arecollected from the system. In this concern, fuzzy linear programming model is developed toaddress these problems. Because of the uncertain nature of the parameters and decisionmakers? aspiration levels for the goal, fuzzy modeling approach is employed in the model.This study consists of six sections. In the first section, the topics of the study is introduced, insecond, general knowledge about the solid wastes is expressed, in third, detailed data aboutsolid waste management, solid wastes and disposal techniques about solid wastes areexpressed. In the fourth section, fuzzy logic and fuzzy linear programming that employed tothe proposed model is explained. In the fifth section, the fuzzy linear program is proposed; theproposed model is digitized and solved. Proposed model is solved by a linear and integermodeling program that named WinQSB. Also in the fifth section, results are analyzed andoptimal solution is explained. In the last section the study is concluded and comments aboutfurther studies is expressed.Keywords: Solid waste management, fuzzy logic, fuzzy linear programming.