Cumhuriyet Türkiyesi değerler eğitiminde kapitalist ruh (1923-1950)
Spirit of capitalism in values education of Republic of Turkey (1923-1950)
Yazar: SERHAT KUMBALI
Danışman: PROF. DR. MEHMET TEMEL
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Ahlak = Morality ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Din eğitimi = Religious education ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Eğitim tarihi = Educational history ; Kapitalist ekonomi = Capitalist economy ; Kapitalizm = Capitalism ; Weber, Max = Weber, Max ; Yurt bilgisi = Civics

Özet:
Batı'nın iktisadî gelişmişliğini Batı toplumunun kazanç hırsına yatkınlığı üzerinden açıklayan çalışmalar iktisat literatürünün yabancısı değildir. Fakat bu çalışmalar gelişmemiş ülkelerde neden kazanç hırsının görüldüğünü açıklayamazlar. Bu noktada Weber'in kazanç hırsının iktisadi kalkınmanın destekleyicisi değil, engelleyicisi olduğunu öne süren Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı çalışması önem kazanmaktadır. Çalışma Batı'nın iktisadi gelişmişliğine alternatif bir açıklama getirmektedir.
	Bu çalışmada eğitim tarihimizin bir bölümü Türkiye'nin iktisadi kalkınmasına katkısı açısından ele alınmıştır. 1923-1950 arasında yayımlanmış yurt bilgisi ile din ders kitapları çalışmanın ana kaynaklarını oluşturmaktadır. Kitapların tespitinde iki yöntem kullanılmıştır. Ders kitaplarında genellikle bakanlık tarafından okullarda okutulmak üzere kabul edildiğini belirten açıklamalar yer almaktadır. Bunun haricinde Talim ve Terbiye Kurulu kararları okullarda okutulmak üzere uygun görülen kitaplarının tespitinde yönlendirici olmuştur. Ders kitaplarının haricinde okul müfredat programları, eğitim kongreleri ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanmış çeşitli eserler diğer başvuru kaynaklarını oluşturmuştur. Çalışmada bu kaynaklardan elde edilen veriler ile Türk çocuğunun iktisat ahlakı kurgulanmıştır. Değerler eğitiminden ortaya çıkan kurgusal Türk çocuğunun iktisat ahlakı, Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu ile karşılaştırılmış, bahsedilen dönemin değerler eğitiminin iktisadi kalkınmaya olası engel ve katkıları tartışılmıştır.

Abstract:
Studies that explain the economic development of the West through the tendency of Western society to greed for profit are well known in economics literature. However, these studies cannot explain why greed for profit is seen in underdeveloped countries. At this point, Weber's work called The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism, which argues that the greed for profit is not a supporter of economic development, but a hindrance, becomes important. The study provides an alternative explanation for the economic development of the West.
	In this study, a part of our education history is discussed in terms of its contribution to Turkey's economic development. The textbooks on civics and religion published between 1923 and 1950 constitute the main sources of the study. Two methods were used to determine the books. Textbooks usually contain explanations stating that they are accepted by the ministry to be taught in schools. Apart from this, the decisions of the Board of Education were guiding in the determination of the books deemed appropriate to be taught in schools. Apart from textbooks, school curricula, education congresses and various works published by the Ministry of National Education constitute other reference sources. In the study, the economic ethics of the Turkish child was fictionalized with the data obtained from these sources. The economic ethics of the fictional Turkish child who emerged from the values ​​education was compared with the Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism, and the possible obstacles and contributions of the values ​​education of the mentioned period to economic development were discussed.