Cumhuriyetin ilk yıllarındaki din dersi kitaplarının din eğitimi politikaları açısından değerlendirilmesi
Evaluation of religious course books in the early years of Turkish republic in terms of religious education policies
Yazar: FERİDE OYA HAKLI
Danışman: PROF. DR. MACİD YILMAZ
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma 1928 yılında devlet eliyle yayınlanan ilköğretim ve köy okullarının belli sınıflarında din dersi kitabı olarak okutulan "Cumhuriyet Çocuğunun Din Kitabı" din eğitimi anlayışı açısından değerlendirilmiştir. Bu amaçla kitapların sahip olduğu içerik, üslub, dil ve yöntem konuları ele alınmıştır. İncelenilen kitaplardaki tercih edilen konularda dönemin ne tür siyasî etkilerinin olduğu araştırılmıştır. Ayrıca konuların işlenişindeki yaklaşım, materyal seçimi, amaçlanan hedefler ve o günün politik tercihlerinin din eğitimine etkisi ele alınmıştır. Cumhuriyet'in ilk dönemi dikkate alınarak din eğitiminin geçirdiği evreler analiz edilmiştir.  Geçmişten geleceğe Türkiye Cumhuriyeti din eğitimi serüveninin ilk adımlarını tespit etmek, bugünlere nasıl gelindiği hakkında fikir vermektedir. Ek olarak, din eğitimi müfredatının içeriğinin şekillenmesinde devletin o dönemdeki din ve eğitim ilişkisine nasıl yaklaştığı, 3. 4. ve 5. sınıflarında din dersi kitabı olarak okutulan Abdülbaki Gölpınarlı'nın kaleme aldığı kitapların Osmanlıca yayınlanan ilk baskılarının dijital nüshası baz alınarak din eğitimi açısından incelenmeye çalışılmıştır. 
Bu çalışma kapsamında çocukların, içinde bulunduğu savaş sonrası ortamda gelecek yönetimlerini doğru ve anlamlı bir şekilde yapabilmeleri, dönem hükümetlerinin planladığı ve uygulanmaya başladığı inkılapları anlayıp yaşayabilmeleri, arzulanan vatandaş profiline ulaşabilmeleri ve ülkeyi kalkındıracak ekonomik hamleleri ziraatta, zanaatta, ticarette gerçekleştirebilmeleri amacıyla din eğitimi deslerinin içine rasyonel, laik ve milliyetçi bir zemine oturtulduğu görülmüştür.
Bu çalışma kapsamında karakter ve kişiliğin iç dinamikler tarafından yönlendirilmesi nedeniyle çocukların mevcut durumlarını ve gelecekte yapacaklarını doğru ve anlamlı bir şekilde yorumlayabilmelerinin yapı taşlarından birinin din eğitimi olduğu vurgulanmıştır. . Okullarda din eğitiminin erken yaşlarda verilmesi, karakter eğitiminin sistemli, sürekli ve ilerici olmasını sağlamak için önemli bir çaba ve unsurdur. Cumhuriyetin ilk dönemini zihniyet ve tutum açısından daha sonraki yıllara da etki eden irdelemenin amacı, gelecek yıllardaki din eğitimi faaliyetlerine ışık tutmaktır.

Abstract:
This study was shaped by considering of Republic Child's Religious Book which was published by the government in 1928 to be taught as the religious textbook in certain classes of primary and village schools. Techniques, languages, methods and topics were discussed. The political impact of the period on the preferred topics in the examined books was investigated. The approach to teaching the subjects, the selection of materials, the intended goals and the impact of the political preferences on religious education were discussed in the period of time. The phases of religious education were tried to analyze by taking into account the first period of the Republic. It is aimed to recognize the first steps of the religious education adventure of the Republic of Turkiye from past to future and to support the transfer of the cumulative educational heritage to the future. In addition, determining the impact of the political views of the government at that period on shaping the content of the religious education curriculum at that period was aimed. The books written by Abdülbaki Gölpınarlı, which were taught as religion textbooks in the 3rd, 4th and 5th grades, were tried to be examined in terms of religious education, based on the first editions published in Ottoman language.
Within the context of this study, rational education is included in religious education courses in order for children to be able to manage their future correctly and meaningfully in the post-war environment, to understand and experience the reforms planned and implemented by the governments of the period, to reach the desired citizen profile and to make economic moves that will develop the country in agriculture, crafts and trade. It has been seen that it is based on a secular and nationalist basis.
Within the scope of this study, it was emphasized that religious education is one of the building blocks for ability of children to accurately and meaningfully interpret about their current situation, and what they will do in the future because character and personality are guided by internal dynamics. Providing religious education in schools at an early age is an important effort and element to ensure that character education is systematic, continuous and progressive. The aim of examining the first period of the Republic, which affected the later years in terms of mentality and attitude, is to shed light on religious education activities in the coming years.