1782-1790 yılları arası Manisa sancağında aile ve sosyo-ekonomik hayat (Tereke kayıtları ışığında) /
Yazar: PINAR GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED YAZICI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Aile yapısı = Family structure ; Kent tarihi = Urban history ; Manisa = Manisa ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyoekonomik hayat = Socio-economic life ; Tereke Defterleri = Tereke Registers ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Tereke kayıtları, vefat eden şahsın servetinin, borçlarının, vasiyetlerinin ve mükellefi olduğu vergilerin yazıldığı belgelerdir. Müstakil olarak tutulduğu gibi şer'iyye sicil defterleri arasında da yerini almıştır. Geride bırakılan malların tespiti ve taksimi kadının görevidir. Zamanla kadının yanında bulunan kassamlar da miras taksiminde görev almıştır. Tereke kayıtları, içerisinde barındırdığı unsurlarla Osmanlı Devlet'inin aile yapısı, sosyal hayatı ve ekonomik durumuyla ilgili bilgileri bizlere sunmaktadır. Kayıtlarda vefat eden şahsa ait ikametgâh yeri, medeni durumu, lakabı, unvanı, çocuk sayısı ve mirasçıları gibi bilgilere de yer verilmektedir.
Çalışmamızın kaynağı olan tereke kayıtları, Manisa Sancağına ait 224, 225 ve 226 No'lu şer'iyye sicil defterleri içerisinde yer almaktadır. Terekeler, 1782-1790 tarihleri arasını kapsamaktadır ve içerisinde 565 tereke kaydı barındırmaktadır. Bunların 161'i kadın, 402'i erkek terekesidir. Dini inanışlarına göre Müslüman olanların sayısı 499 iken gayrimüslimlerin sayısı 66'dır. Cinsiyetleri tespit edilemeyen iki kişi ise gayrimüslimdir. Toplanan veriler ışında kayıtların büyük bir çoğunluğunu Müslüman erkekler oluşturmaktadır.  İncelenen kayıtlarda memleketleri Manisa dışında olan şahıslar tespit edilmiştir. Büyük bir çoğunluğu ise Manisa merkez mahallelerinde ikamet etmektedir. Belgelerde tespit edilen 54 mahalle bulunmaktadır. Çalışmamız 18. yüzyılın sonlarına doğru Manisa sancağında aile yapısı, ekonomik hayat ve sosyal hayatıyla ilgili belgelerin bizlere sunduğu verileri analiz ederek Manisa toplumunu tek bir çerçevede görmeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
Tereke records are documents that record the wealth, debts, wills, and taxes for which the deceased person was liable. They were kept separately and were also included in shari'iyya registry books. The determination and division of the property left behind was the duty of the woman. In time, the Kassams, who were also employed by the woman, also took part in the division of inheritance. With the elements they contain, the Tereke records provide us with information about the family structure, social life and economic situation of the Ottoman State. The records also include information such as the place of residence, marital status, nickname, title, number of children, and heirs of the deceased.
The Tereke records, which are the source of our study, are included in the sher'iyye registry books No. 223, 224, and 226 belonging to the Sanjak of Manisa. They cover the period between 1782-1790 and contain 565 probate records. Of these, 161 are female and 402 are male. According to their religious beliefs, the number of Muslims is 499, while the number of non-Muslims is 66. Two persons whose gender could not be determined were non-Muslims. According to the data collected, Muslim men constitute the majority of the records.  In the analyzed records, individuals whose hometowns were outside of Manisa were identified. The majority of them resided in the neighborhoods of central Manisa. There are 54 neighborhoods identified in the documents. Our study aims to see Manisa society in a single framework by analyzing the data provided by the documents on family structure, economic life, and social life in Manisa towards the end of the 18th century.