Farklı fonksiyonlara hizmet eden bazı koltuk modellerinin insan odaklı ürün tasarımı yaklaşımıyla değerlendirilmesi
Evaluation of the ergonomic compatibility of different types armchairs with human centered product development approach
Yazar: MEHMET YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. YUSUF ZİYA ERDİL
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products

Özet:
Bu çalışmada, bazı dinlenme koltuklarının ergonomik bakımdan uygunluğu hem anket hem de basınç matı ile araştırılmıştır.  Ayrıca, koltuk oturma yüzeyinin ve arkalık döşemelerinin performans testi ile ev içi kullanıma uygunluğu değerlendirilmiştir. Bu amaçla, 5 hafif ve 5 ağır tipte toplam 10 adet deney koltuğu kullanılmıştır.
Çalışmaya katılan 15 kadın ve 15 erkek sağlıklı gönüllünün koltuklarda oturmaları sağlanmıştır. Oturma sırasında, 5, 15 ve 30. dakikalarda anket uygulanmıştır. Böylece, gönüllülerin vücutlarının çeşitli bölgelerinde hissettikleri konfor düzeyleri niteliksel olarak tespit edilmiştir. Ayrıca,  koltukların oturma yüzeyine basınç matı yerleştirilerek her bir gönüllünün oturmaları sağlanmıştır. Böylece, oturma yüzeyinde vücuda temas eden noktalarda oluşan basınç haritaları çıkarılmıştır. Deney koltukları GSA(General Services Administration) standartlarına göre performans testlerine tabi tutulmuştur. Böylece, herbir koltuk modelinin oturma döşeme ve arkalık döşeme performansı ölçülmüştür.

Sonuç olarak, oturma süresi arttıkça konforun azaldığı tespit edilmiştir. Gönüllülerin vücut ölçüleri ve cinsiyetinin konfor açısından etkili olduğu anlaşılmıştır. Hafif tip ve ağır tip koltuklar arasında karşılaştırma yapıldığında, koltuk tipinin konfora etkisi istatistiksel olarak anlamsız çıkmıştır. Anket sonuçlarıyla basınç matı verileri arasında doğrudan bir ilişki kurulamamıştır.  Ancak, bütün verilerin bir tablo halinde verilmesi durumunda, uygun koltuğa karar verme sırasında yardımcı olabileceği belirlenmiştir.

Ayrıca, arkalık eğim açısının konfora etkisi olduğu tespit edilmiştir. Deney koltukları arasında arkalık eğim açısı 108° olan örneklerin en iyi sonucu verdikleri belirlenmiştir. GSA'da belirtilen esaslara göre yapılan arkalık ve oturma yüzeyi testleri sonucunda, tüm koltukların ev içi kullanıma uygun olduğu belirlenmiştir. 

Çalışma sonunda, ergonomik koltuk tasarımında kişinin antropometrisinin göz önüne alınmasının önemli olduğu görülmüştür. Özellikle oturma mobilyalarında kişiye özel tasarım kavramının değerlendirilmesi önerilebilir. Bu çalışma, oturma konforu için gerekli olan ölçü, açı, form, lumbar desteği vb. gibi faktörlerin önemi hakkında fikir vermiştir. 
Genel anlamda, ürün mühendisliği yöntemlerinin ergonomik mobilya tasarımında ve üretiminde uygulanması ve böylelikle kullanıcıların yaşam kalitelerinin artmasına katkı sağlanması gerektiği önerilebilir.

Abstract:
In this study, the ergonomic suitability of some armchairs was investigated with both questionnaire and pressure mat. In addition, the suitability of the seat and backrest upholstery for domestic use was evaluated by performance testing. For this purpose, a total of 10 test armchairs of 5 light and 5 heavy types were used.
15 female and 15 male healthy volunteers participated in the study. A questionnaire was applied at 5, 15 and 30 minutes of sitting. Thus, the comfort levels felt by volunteers in various parts of their bodies were determined qualitatively. In addition, a pressure mat was placed on the seat surface of the seats so that each volunteer could sit. Thus, pressure maps at the points that come into contact with the body on the seating surface were prepared. Armchairs were tested for performance according to GSA (General Services Administration) standards to measure the seat and backrest upholstery performance of each model.
As a result, it has been found that comfort decreases with increasing sitting time. Volunteers' body sizes and gender were found to be effective in terms of comfort. When the light and heavy type armchairs were compared, the effect of armchair type on comfort was statistically insignificant. There was no direct correlation between the survey results and the pressure mat data. However, it is determined that if all the data related to products is tabulated, it can help to determine appropriate armchair in decision-making.

In addition, the angle of inclination of the backrest has been found to have an effect on comfort. It was determined that the samples with the backrest inclination angle of 108 ° gave the best results. As a result of the backrest and seat surface tests performed according to the principles specified in the GSA, all seats were found to be suitable for domestic use.
At the end of the study, it was found that it is important to consider anthropometry in ergonomic chair design. In particular, it can be suggested to evaluate the concept of custom or personilzed design in seating furniture. This work gave an idea regarding some important factors in design, such as, seat size, angle, form, lumbar support. 
In general, it can be suggested that product engineering methods should be applied in ergonomic furniture design and production, thus contributing to increase in the quality of life of the end users.