Sağlık çalışanlarına uygulanan mobbingin (psikolojik şiddet) işten ayrılma niyetine etkisinde psikolojik sağlamlığın aracı rolü
The mediating role of psychological resilience in the effect of mobbing (psychological violence) on the intention to leave work among healthcare workers
Yazar: PINAR NUR DALGIÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA MANSUR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlık sektörü, yoğun çalışma koşulları, yüksek stres seviyeleri ve çeşitli mesleki zorluklarla karşı karşıya kalan çalışanların bulunduğu bir alandır. Bu zorlayıcı koşullar içerisinde, özellikle mobbing, sağlık çalışanlarının ruh sağlığı ve iş motivasyonu üzerinde olumsuz etkiler yaratan önemli bir problem olarak ortaya çıkmaktadır. Bu tür olumsuz etkiler, çalışanların iş tatminini azaltarak işten ayrılma niyetlerini artırabilmektedir. Bununla birlikte, mobbinge maruz kalan sağlık çalışanlarının bu tür stres faktörlerinden ne ölçüde etkilendiği ve zorluklarla ne derece başa çıkabildiği, bireylerin psikolojik sağlamlık düzeyine bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Yüksek psikolojik sağlamlık düzeyine sahip çalışanlar, mobbingin olumsuz etkilerini daha iyi yönetebilmekte ve bu durum, onların işten ayrılma niyetlerini azaltmada koruyucu bir rol üstlenebilmektedir. Bu nedenle, sağlık sektöründe psikolojik sağlamlık, çalışanların mobbing ile başa çıkma süreçlerinde kritik bir faktör olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırmada, sağlık çalışanlarının yaşamış olduğu mobbing davranışı ve işten ayrılma niyetleri arasında zorluklara karşı dirençli olmasını sağlayan psikolojik sağlamlığın aracı etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.  Araştırmanın örneklemini Ankara'da hizmet sunan devlet, özel ve üniversite hastanelerinde görev yapan 379 hemşire oluşturmaktadır. Araştırmada demografik bilgi anketi, tek boyuttan oluşan mobbing ölçeği, tek boyuttan oluşan işten ayrılma niyeti ölçeği ve tek boyutlu psikolojik sağlamlık ölçeği kullanılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiğinden parametrik testler (t testi ve tek yönlü varyans analizi [ANOVA]) kullanılmıştır. Ayrıca araştırma değişkenlerinin analizinde bootsrapt güven aralığının esas alındığı Hayes Process Macro ile Model 4 seçilerek aracılık analizinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda mobbinge maruz kalma düzeyinin eğitim durumu; işten ayrılma niyetinin organizasyon yapısı ve psikolojik sağlamlığın cinsiyet ve medeni durum değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p<0,05). Aracılık analizleri sonucunda ise mobbingin işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif, mobbingin psikolojik sağlamlık üzerinde negatif ve psikolojik sağlamlılığın da işten ayrılma niyeti üzerinde negatif yönde etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca mobbingin işten ayrılma niyetine etkisinde psikolojik sağlamlığın tam aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu araştırmada, psikolojik sağlamlık düzeyi yüksek olan çalışanların işyerinde mobbinge maruz kalsalar bile işten ayrılma niyetlerinin daha düşük olacağı ortaya konmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçların sağlık sektörü başta olmak üzere çalışma ortamlarında mobbingi önleyici stratejiler ve çalışanın psikolojik sağlamlıklarını artırıcı uygulamalar geliştirilmesi ve iş gücü kayıplarının önlenmesi açısından rehber olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The healthcare sector is an area where employees face intense working conditions, high stress levels, and various professional challenges. Within these challenging conditions, particularly mobbing emerges as a significant problem that negatively impacts the mental health and work motivation of healthcare workers. Such negative effects can reduce employees' job satisfaction and increase their intention to quit. However, the extent to which healthcare workers exposed to mobbing are affected by these stress factors and how well they cope with challenges may vary depending on the level of psychological resilience of individuals. Employees with high levels of psychological resilience can better manage the negative effects of mobbing, which may play a protective role in reducing their intention to quit. Therefore, in the healthcare sector, psychological resilience is considered a critical factor in employees' coping processes with mobbing. This study aims to investigate the mediating effect of psychological resilience, which enables healthcare workers to withstand difficulties, on the relationship between mobbing behavior and intention to leave. The sample of the study consists of 379 nurses working in public, private, and university hospitals providing services in Ankara. In the study, a demographic information questionnaire, a single-dimensional mobbing scale, a single-dimensional intention to leave scale, and a single-dimensional psychological resilience scale were used. Since the data showed a normal distribution, parametric tests (t-test and one-way variance analysis [ANOVA]) were used. Furthermore, for the analysis of the research variables, a mediation analysis was conducted using the Hayes Process Macro with Model 4, based on the bootstrap confidence interval. The analysis results revealed that the level of exposure to mobbing showed statistically significant differences according to educational status; intention to leave differed by organizational structure, and psychological resilience showed significant differences based on gender and marital status variables (p<0.05). The mediation analysis results indicated that mobbing had a positive effect on the intention to leave, a negative effect on psychological resilience, and psychological resilience had a negative effect on the intention to leave. Additionally, it was found that psychological resilience had a full mediating role in the effect of mobbing on the intention to leave. In conclusion, this study demonstrated that employees with high levels of psychological resilience are likely to have lower intentions to leave, even if they experience mobbing in the workplace. The results obtained from this study are thought to guide the development of strategies to prevent mobbing and practices to enhance employees' psychological resilience, particularly in the healthcare sector, as well as to prevent workforce losses.