Türkiye'de üretilen dijital oyunların ses ve müzik prodüksiyonuna dair bir alan araştırması
A field study on sound and music production of the digital video games in Turkey
Yazar: FURKAN YAĞIZ KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜVEN ÇATAK
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ses Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Müzik = Music ; Oyun konsolu = Game console ; Oyunlar = Games ; Prodüksiyon = Production ; Sayısal oyunlar = Digital games ; Ses = Voice ; Ses tasarımı = Sound design ; Ses teknolojisi = Sound technology ; Video oyunları = Video games

Özet:
Ses teknolojileri, sesi üreten ve üretilen sesi yeniden çalan cihazlardır. Günümüzde yaygın olarak kullanılan dijital enstrümanlar ve yazılımlar da yine ses teknolojilerinin kapsamına girmektedir. Dijital ses teknolojisinin ortaya çıkışına kadarki süreçte, analog ses sinyali, kayıt formatı üzerine kesintisiz veya başka bir deyişle sürekli biçimde işlenmektedir. Sesi sürekli olarak işleyen bu teknolojilere analog ses teknolojileri, sesin dijital olarak kesintili bir biçimde örneklenmesine dayanan teknolojilere dijital ses teknolojileri denmektedir. Ses teknolojilerinin evrimini anlatmak, tarihteki belirli icatların analizlerini yapmaktan geçmektedir. Müzik prodüksiyonundaki teknolojik gelişmeleri tarihsel bir bakış açısıyla ele almak, bu gelişmelerle müzik üretiminin etkileşimli ilişkisini açığa çıkarmaya olanak sağlayacaktır. Anlatıma akıcılık kazandırmak hedeflenerek analog ses teknolojileri kapsamında elektronik teknolojilerin gelişimi akustik teknolojilerden ayrılmış olsa da bu teknolojilerin gelişimi aslında doğrusal bir süreç değildir ve ilk elektronik müzik  enstrümanlarına yönelik çalışmalar 1900'lerin öncesine dayanmaktadır.
Teknolojinin her alanda her zaman kendini geliştirmesi birçok yeniliği de beraberinde getirmektedir. Bunlardan birisi de ses ve müzik teknolojilerinin video oyunlar üzerinde kullanılmasıdır. Oyunlarda görüntü ve sesin beraber senkronize kullanılmak istenilmesi "Game Audio" kavramının oluşturulmasına yol açmıştır. İnsanlar günümüzde sabit ve hareketli ortamlarda dijital oyun oynayarak vakit geçirmektedir. Ses ise bu oyunların oynanma sürecinde insanlara önemli bir etkileşim sağlamaktadır.
Ses teknolojilerinin önemli alanlarından biri olan Game Audio'nun, sinema, dizi, reklam gibi diğer görsel-işitsel medya post prodüksiyonlarından ayrı bir kategoride olmasının sebebi oyun medyasının etkileşimli diğer görsel-işitsel medyaların ise doğrusal olmasıdır. Bu durumda diğer görsel- işitsel medyalarda başının ve sonunun belli olduğu bir süreç var iken, oyun medyalarında ise bütün sesler oyunu kontrol eden insanların hareketlerine bağlı olarak açık uçludur. Bununla birlikte Game Audio'nun diğer sinematik diye adlandırılan FMV (Full Motion Video) bölümleri oyuncular hiçbir şekilde o bölümlere müdahale edemediği için doğrusal (linear) sayılırlar ve bu durum sinema post prodüksiyonuyla benzerlik gösterir.
İyi bir oyun yapabilmek için yapılacak olan oyunun aynı zamanda iyi bir ses ve müzik tasarımına sahip olması gerektiği kaçınılmaz bir gerçektir. Tarih boyunca ses teknolojilerinde uygulanan her bir yeniliğin oyunlara entegre edilmesiyle oyuna ve oyuncuya daha çok etkileşim kazandırdığından oyun satışlarının büyük oranda artış kazanması sağlanmıştır.
Çalışmanın amacı ilk kez Türkiye'de oyun ses tasarımlarının nasıl yapıldığına dair Türkçe bir kaynak oluşturmak ve oyun ses tasarımı ile uğraşmak isteyen herkesi bilgilendirmektir. Bunun için nicel araştırma yöntemlerinden metin analizi, grup görüşmesi, saha taraması, örnek olay türleri ve tarihsel araştırma yöntemleri kullanılarak oyun ses tasarımcılarıyla görüşmeler yapılıp yaptıkları oyunların ses tasarımları incelenmiş ve geçmişten günümüze dünya genelinde oyun ses ve müzik tasarımlarının nasıl geliştiği hakkında bilgiler verilmiştir. Bu incelemelerin sonucunda Türkiye'deki ses tasarımcılarının genel bilgiler doğrultusunda doğru tekniklerle ve farklı yöntemlerle ses tasarımları yaptığı, Türkiye'deki üniversite eğitim kurumlarında ses tasarımı eğitimi verildiği ve çok nadir olarak Türkiye'de yapılan ses tasarımı konferanslarında oyun ses tasarımlarının da anlatıldığı tespit edilmiştir.
Çalışmada ses tasarımında kullanılan teknikler incelenmiş, Türkiye'de oyun alanında ses ve müzik çalışmaları yapan uzmanlarla görüşülüp röportaj yapılmıştır. Uzmanların video oyunlarının bölümlerine, türlerine ve platformlarına göre ses tasarımında kullanılan teknikleri, terimleri, donanımları ve yazılımlarını barındırmakta ve bu tasarım süresince olan iş akışı anlatılmaktadır. Uzmanların görüşlerinin yanı sıra oyunların ses tasarımıyla ilgili temel teorik ve tarihsel bilgileri barındırmaktadır.

Abstract:
Sound technologies are the devices that produce sounds and replay the produced sounds. Digital instruments and software that are commonly used at the present time are also included in the scope of the sound technologies. Within the process until the emergence of the digital sound technology, analog sound signal is processed on the record format incessantly. These technologies that process the sounds incessantly are called analog sound technology, those which are based on the digitally intermittent sampling of the sound are called digital sound technology. To illustrate the progress of the sound technology requires analysing the invention of certain devices in the past. Analysing the technological improvements in the field of music production from a historical perspective will help revealing the interactive relationship between these improvements and the production of music. Although the improvement of the electronic technology is separated from the acoustic one within the scope of analog sound technology for a comprehensible description, the improvements of these technologies are not linear, and first electronic music instrument oriented practices date back to before 1900s.
The improvement of technology at any time and in any field brings about lots of innovations. One of them is the use of sound and music technology in video games. The desire to use the image and the sound synchronically in games has resulted in the emergence of the term "Game Audio." Today people spend time in playing video games in both fixed and dynamic media. Sound provides a significant interaction during the action. The reason why "Game Audio," which is one of the most significant fields of the sound technology, is in a different category from other visual and audial media post productions such as cinema, series or advertisement is that game media is interactive whereas others are linear. In this sense, while in other visual and audial media there is a process with a certain beginning and an end, in game media all the sounds are related to the movements of the players. Besides this, FMV (Full motion Video) parts of the "Game Audio," which are called other cinematic, are considered linear, as the players are not able to interfere with those parts, which resembles cinema post production. It is an inevitable fact that to produce a good play requires a good sound and music design. Throughout the history, every innovation in sound technology that is integrated to the games has contributed to the increase in sales, as it brings more interaction to the play and the players.
This study aims to provide a source material in Turkish concerning how game and sound designs were made in Turkey for the first time and, to instruct the ones who are willing to engage themselves with sound and game design. For this purpose, such quantitive research methods as text analysis, group interviews and field research have been made. Applying the historical research and case study analysis methods, interviews with the sound and game designers were made and their productions were analysed. Information about the improvement of the game and sound design around the world is given. Following the searches and analyses, it is made clear that the sound designers in Turkey design sounds with the right techniques and different methods in accordance with the general information. Universities in Turkey provide training for sound design and,  rarely sound design for the games is discussed in the conferences on sound design.
In this study, the techniques that are used in sound design are analysed and interviews with the experts in Turkey who work in the field of sound and music design for the games were made. The description of the workflow during the process of sound design as well as the techniques, terms, hardware and software that the experts use according to the parts, types and the platforms of the video games is also provided. In addition to the views of the experts, this study also includes basic theoretical and historical information about the sound design of the video games.