Katı mat rujların adli amaçlı incelenmesi
Forensic investigation of solid matte lipsticks
Yazar: UMUT KENDÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONER KIZIL
Üsküdar Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry

Özet:
Adli bilimler, olay yerinden başlar ve her olay yerinin dinamikleri, kendine özgüdür. Bu sebeple, incelenen her bir olay yerinde, çok farklı türde delillere rastlanılabilmektedir. Kozmetik ürünler arasında önemli bir grubu oluşturan mat rujlar, hem en yaygın kullanılan kozmetik ürünlerden olması hem de delil niteliği taşıyabilecek bir yüzeyde kolayca iz bırakabilmesinden dolayı, herhangi bir olay yerinde rahatlıkla bulunabilecek iz delillerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, global ve yerel pazarlarda satışı yapılmakta olan ve birbirinden farklı markalar tarafından üretilen 99 adet mat ruj, ATR-FTIR spektroskopisi ile karakterize edilmiş ve ardından, PCA ile istatiksel olarak farklılıkları ortaya konmuştur. Ayrıca ATR-FTIR spektroskopisiyle ayrılan ve ayrılamayan örnekler içerisinden rastgele örnek alınması ile 16 adet rujdan oluşan bir küme belirlenerek, kıyaslama yapılabilmesi adına TLC uygulanmıştır. Böylece, spektroskopik yöntemler ile ayrılamayan rujların kromatografik yöntemler ile ayrılıp ayrılamayacağı incelenmiş; TLC uygulaması ile örneklere bağlı olarak, ayrılamayan örneklerde kesin sonuç elde edilemeyeceği görülmüştür. Bunun yanında, spektroskopik yöntemler ile ayrılabilen bazı rujların ise TLC ile ayrılamadığı gözlemlenmiştir. Bu yüzden ruj örneklerinin adli delil olarak ele alınması hususunda, birbirini tamamlayıcı olarak farklı yöntemlerin birlikte kullanılması gerekmektedir.

Abstract:
Forensic sciences starts at the crime scene and the dynamics of each crime scene are unique. For this reason, very different types of evidence can be found at each crime scene investigated. Matte lipsticks, which constitute an important group among cosmetic products, appear as one of the trace evidences that can be easily found at any crime scene, both because they are the most widely used cosmetic products and because they can easily leave traces on a surface that can evaluate as evidence. In this study, 99 matte lipsticks produced by different brands and sold in global and local markets were characterized by ATR-FTIR spectroscopy and then statistically differences were revealed by PCA. In addition, a set of 16 lipsticks was determined by randomly taking samples from the samples separated and not separated by ATR-FTIR spectroscopy, and TLC was applied for comparison. Thus, it was investigated whether the lipsticks that could not be separated by spectroscopic methods could be separated by chromatographic methods, and it was seen that certain results could not be obtained in the samples that could not be separated by TLC application, depending on the samples. In addition, it has been observed that some lipsticks that can be separated by spectroscopic methods cannot be separated by TLC. For this reason, it is necessary to use different methods together to complement each other in the treatment of lipstick samples as forensic evidence