Entelektüel sermayenin firma riski üzerine etkileri: BİST'te işlem gören imalat işletmeleri üzerine bir uygulama
Effects of intellectual capital on firm risk: An application on manufacturing companies traded in the BIST
Yazar: YUNUS BAYDAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ TÜRKAN
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Entelektüel katma değer katsayısı metodu = Value added intellectual capital method ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Firmalar = Firms ; Risk = Risk ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Bu tezin amacı, entelektüel sermayenin firma riskine etkisini tespit etmektir. Çalışmanın önemi ise,  diğer çalışmalardan farklı olarak entelektüel sermayenin firma risk boyutu ile incelenmesidir. Bu kapsamda BIST imalat sektöründe işlem gören şirketlerin firma riskine entelektüel sermayenin etkisi panel veri analizi ile incelenmiştir. Çalışmada 2010-2019 tarihi aralığındaki yıllık veriler kullanılmıştır. Entelektüel sermaye ölçümü metodu olarak Ante Pulic (1998)'in geliştirdiği VAIC modeli kullanılmıştır. Çalışmada toplam 16 model kurulmuştur. Bağımlı değişken olarak finansal kaldıraç oranı (LEV), kredi riski (KRD_R), kur riski (KUR_R) ve likidite riski (LKDT_R) alınmıştır. Bağımsız değişken olarak entelektüel sermaye katma değer katsayısı (VAIC), insan sermayesi etkinliği katsayısı, yapısal sermaye entkinliği katsayısı (SCE) ve kullanılan sermaye etkinliği katsayısı (CEE) alınmıştır. Ayrıcı öz sermaye karlılığı (ROE) ve firma genişliği (SIZELN) kontrol değişkenleri kullanılmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre ilgili dönemde entelektüel sermayenin firma riskine etkisi 9 modelde negatif 7 modelde ise pozitif olduğu fakat bu etkilerin 8 modelde anlamsız olduğu sonucuna ulaşılmıştır. VAIC ve HCE, KRD_R ve KUR_R'ye etkisi negatif,  LKDT_R'ye ise etkisi pozitif olduğu tespit edilmiştir. SCE, KRD_R ve KUR_R'ye etkisi negatif olduğu belirlenmiştir.  CEE ise KRD_R ve LKDT_R'ye etkisi pozitif olduğu saptanmıştır. Sonuçların geneline bakıldığında entelektüel sermayesi kuvvetli olan firmaların risklilik durumlarının daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to determine the effect of intellectual capital on firm risk. The importance of our study is that, unlike other studies, intellectual capital is examined with the firm risk dimension.  In this context, the effect of intellectual capital on the firm risk of companies traded in the BIST manufacturing sector was analyzed with panel data analysis.  Annual data between 2010-2019 were used in the study. VAIC model developed by Ante Pulic (1998) was used as the intellectual capital measurement method. A total of 16 models were established in the study. Financial leverage ratio (LEV), credit risk (KRD_R), currency risk (KUR_R) and liquidity risk (LKDT_R) are taken as dependent variables. Value added intellectual coefficient, human capital efficiency coefficient, structural capital efficiency coefficient (SCE) and employed capital efficiency coefficient (CEE) were taken as independent variables. The discriminative return on equity (ROE) and firm size (SIZELN) control variables are used. According to the results of the analysis, it was concluded that the effect of intellectual capital on firm risk in the relevant period was negative in 9 models and positive in 7 models, but these effects were insignificant in 8 models. It was determined that VAIC and HCE had a negative effect on KRD_R and KUR_R, and a positive effect on LKDT_R. It was determined that the effect on SCE, KRD_R and KUR_R was negative. CEE was found to have a positive effect on KRD_R and LKDT_R. When we look at the results in general, it is concluded that the risk situations of companies with strong intellectual capital are lower.