Aralık yapıdaki tip 2 bulanık kümelere dayanan bazı çok kriterli karar verme yaklaşımları ve uygulamaları
Some multi criteria decision making approaches based on interval type 2 fuzzy sets and applications
Yazar: BÜŞRA MENİZ
Danışman: PROF. DR. FATMA TİRYAKİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı / Matematik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Literatürde birçok çok kriterli karar verme yöntemi bulunmaktadır. Bu yöntemlerin bulanık kümeler yardımıyla ele alınmaları bilinmektedir. Bulanık kümeler, tip-1 bulanık kümeler olarak anılmaktadır. Yakın zamanda tip-1 bulanık kümelerin daha genel hali olan tip-2 bulanık kümeler tanımlanmış ve kullanımı artmıştır. Tip-2 bulanık kümelerin özel bir durumu olan aralık tip-2 bulanık kümelerde matematiksel hesaplamalar daha kolay yapılmaktadır. Tezimizde çok kriterli karar verme yöntemlerinin aralık tip-2 bulanık kümelere uyarlanışları anlatılacaktır. Bu tez 6 bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde, literatür özeti, tezin amacı ve orijinal katkı başlıklarıyla teze giriş yapılmıştır.
İkinci bölümde, karar verme ve çok kriterli karar verme olarak iki kısma ayrılmıştır. Bu iki kısımla çok kriterli karar verme problemi ve elemanları anlatılmıştır.
Üçüncü bölümde, bulanık küme kavramı tanıtılmıştır. Daha sonra çok kriterli karar verme yöntemlerinin anlatımlarında kullanılmak üzere öncelikle tip-1 bulanık kümeler, daha sonra ise tip-2 bulanık kümeler açıklanmıştır.
Dördüncü bölümde, çok kriterli karar verme yaklaşımlarıyla ilgili temel bilgiler verildikten sonra bu yaklaşımların tip-1 bulanık kümelere ve tip-2 bulanık kümelere dayanan uyarlamaları verilmiştir.
Beşinci bölümde, aralık tip-2 bulanık kümelere dayalı iki farklı uygulama yapılmıştır. Birinci uygulamada, literatürde yer alan bir köprü bakımında risk değerlendirmesi problemi aralık tip-2 bulanık küme kavramı ile ele alınmıştır. İkinci uygulamada ise, araba seçim problemi için bir hiyerarşi kurularak problem çözülmüştür.
Altıncı bölümde, elde edilen sonuçlar tartışılmıştır.

Abstract:
There are many multi-criteria decision making methods in the literature. The handlings of these methods with the help of fuzzy sets are known. Fuzzy sets are referred as type-1 fuzzy sets. Recently, type-2 fuzzy sets, the more general form of type-1 fuzzy sets, have been identified and their use has increased. Mathematical calculations are easier with the interval type-2 fuzzy sets, which is a special case of type-2 fuzzy sets. In our thesis, the adaptation of multi-criteria decision making methods to fuzzy type-2 fuzzy sets will be explained. This thesis consists of 6 chapters.
In the first chapter, the thesis has been introduced with the literature review, the aim of the thesis and the original contribution titles.
In the second chapter, it is divided into two parts as decision making and multi-criteria decision making. The multi-criteria decision making problem and its elements are explained with these two parts.
In the third chapter, the concept of fuzzy set is introduced. Later, type-1 fuzzy sets and then type-2 fuzzy sets were explained to be used in the explanations of multi-criteria decision making methods.
In the fourth chapter, after giving basic information about multi-criteria decision making approaches, the adaptations of these approaches based on type-1 fuzzy sets and type-2 fuzzy sets are given.
In the fifth chapter, two different applications based on interval type-2 fuzzy sets are made. In the first application, a risk assessment problem in bridge maintenance in the literature is discussed with the concept of the interval type-2 fuzzy set. In the second application, the problem is solved by establishing a hierarchy for the car selection problem.
In the sixth chapter, the obtained results are shared.