Menstrual döngünün farklı fazlarının kas hasarı ve oksidatif stres biyo-işaretlerine etkisinin incelenmesi
The investigation of different menstrual cycle phase on muscle damage and oxidative stres markers
Yazar: BİRCAN DOKUMACI
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE ÇAKIR ATABEK ; PROF. DR. ŞÜKRÜ TORUN
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Fizyoloji = Physiology ; Spor = Sports
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Foliküler faz = Follicular phase ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Menstrüasyon = Menstruation ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Östrojenler = Estrogens ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Bu araştırmanın amacı menstrual döngünün foliküler faz (FF) ve luteal fazın da (LF) uygulanan yokuş aşağı koşu sonrasında kas hasarı, enflamasyon, oksidatif stres biyo-işaretleri ve kas hasarı indirekt belirteçlerin (a) farklı fazlarda zamana bağlı değişiminin, (b) fazların bu değişimlere etkisinin, (c) östrojen (E2) konsantrasyonun kas hasarı, enflamasyon, oksidatif stres biyo-işaretleri ve kas hasarı indirekt belirteçleri ile ilişkisinin ve (d) değerlendirilen biyo-işaretlerin birbiri ile ilişkisinin incelenmesidir.
Çalışmaya 13 sedanter ve eumenorrheic (yaş: 20 ± 2,00 yıl; boy:163,81 ± 7,03 cm; menstrual döngü gün sayısı: 27,93 ± 2,36 gün; VO2maks: 40,67 ± 4,69 mL.kg-1.dk-1) kadın gönüllü olarak katılmıştır. FF ve LF'da değerlendirilen kreatin kinaz (KK), protein karbonil (PCO) ve lipit hidroperoksit (LHP)'ın zamana bağlı değiştiği (p<0,05), ancak toplam okside guanin (TOG)'de zamana bağlı değişim olmadığı (p>0,05) kaydedilmiştir. Ek olarak, KK, PCO ve LHP, fazlar arasında benzer iken (p>0,05), TOG için fazlar arasında fark olduğu saptanmıştır (p<0,05). Buna karşın, miyoglobin, interlökin-6, C-reaktif protein, maksimal istemli izometrik kuvvet, aktif eklem hareket genişliği ve aktif kas ağrı algısı değerlerinin zamana bağlı değişmediği (p>0,05) ve her iki fazda benzer olduğu bulunmuştur (p>0,05). E2 ile PCO için FF'de hesaplanan değişimler arasında ilişki olduğu (p<0,05), ancak E2 ile incelenen diğer biyo-işaretlerin değişimi arasında ilişki olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Buna karşın, kas hasarı ve oksidatif stres biyo-işaretlerinin değişimi arasında anlamlı ilişki olduğu kaydedilmiştir (p<0,05). Bu çalışmanın sonuçları, oksidatif stresin kas hasarı mekanizmasında rol oynadığını, ancak E2 konsantrasyonunun bu süreçle ile ilişkili olmadığını göstermektedir.

Anahtar Sözcükler: Kas hasarı, Oksidatif stres, Enflamasyon, Östrojen, Menstrual
döngü

Abstract:
The aim of this study was to investigate the biomarkers of muscle damage, inflammation, oxidative stress and indirect markers of muscle damage following downhill running in the follicular (FP) and luteal phase (LP) (a) the time-dependent variation of the different phases, (b) the effect of phases on these changes, (c) the relationship between estrogen and the investigated biomarkers and indirect markers of muscle damage, and (d) the relationship between the investigated biomarkers. 
Thirteen sedentary and eumenorrheic (age: 20 ± 2.00 years; height: 163.81 ± 7.03 cm; menstrual cycle days: 27.93 ± 2.36 days; VO2max: 40.67 ± 4.69 mL.kg-1.min-1) woman were included in the study. Creatine kinase (CK), protein carbonyl (PCO) and lipid hydroperoxide (LHP) significantly increased over time (p<0.05), but total oxidized guanine (TOG) did not change over time (p>0.05). In addition, while there were no significant differences in CK, PCO, and LHP between the phases (p>0.05), TOG concentration was significantly different during the FP and LP (p<0.05). Myoglobin, interleukin-6, C-reactive protein, maximal voluntary isometric strength, active range of motion and active muscle pain perception values did not change over time (p>0.05), and were similar in both phases (p>0.05). There was a moderate positive relationship between estrogen and PCO in the FP (p<0.05), but there were no relationship between E2 and other investigated biomarkers (p>0.05). However, there was a significant relationship between change of muscle damage and oxidative stress (p<0.05). These results indicate that the oxidative stress plays a role in the muscle damage mechanism, but estrogen concentration does not relation with this process.

Keywords: Muscle damage, Oxidative stress, Inflammation, Estrogen, Menstrual cycle