Parasetamolün fetal kemik gelişimi üzerine olası teratojenik etkilerinin araştırılması
Investigation of possible teratogenic effects of parasetamol on fetal bone development
Yazar: İLYAS UÇAR
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN UNUR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Parasetamol, gebeliğin her döneminde ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak ilk tercih edilen farmakolojik bir ajandır. İnsan ve hayvanlarda yapılan çalışmalarda parasetamolün kırık sonrası kemikleşme ve kemik mineral yoğunluğu üzerine olumsuz etkilerinin olduğu bildirilmektedir. Biz bu çalışmada parasetamolün erken gelişim dönemlerindeki sıçan embriyoları üzerinde oluşturabileceği olası kemik hasarını, ikili boyama metodu ve immünohistokimyasal analiz ile araştırmayı amaçladık. 
Bu amaçla 20 adet gebe sıçan rastgele kontrol grubu, 50 mg/kg, 125 mg/kg, 250 mg/kg ve 500 mg/kg parasetamol uygulanan gruplar olmak üzere 5 gruba ayrıldı (n=4). Gebeliğin 1-20. günlerinde kontrol grubuna serum fizyolojik (SF), deney gruplarına ise belirtilen dozlarda parasetamol SF içinde çözdürülerek gavaj yoluyla verildi. Protokolün sonunda sezaryen ile uterustan çıkartılan yavruların iskelet gelişimlerini inceleyebilmek amacıyla ön ekstremite (clavicula, scapula, humerus, radius ve ulna) ve arka ekstremite uzun kemiklerine (femur, tibia, fibula) ikili boyama ve femur'lara immünohistokimyasal boyama protokolü uygulandı. 
Çalışmamızda fetüs ve plasenta ağırlığı ile fetüs morfometrik değerlerinin deney gruplarında istatistiksel olarak anlamlı azalma olduğu belirlendi. İkili boyama analizine göre parasetamol uygulanan gruplarda kemikleşme gösteren bölgeye ait değerlerin kontrol grubuna göre daha düşük olduğu ve bu düşüşün ilaç dozu arttıkça daha da belirginleştiği tespit edidi. Yaptığımız alan ölçümlerinde kontrol grubu, düşük doz (50 mg/kg) ve yüksek doz (500 mg/kg) parasetamol gruplarında kemikleşme oranı sırasıyla clavicula'larda %72.32, %72.60, %57.18; scapula'larda %34.37, %35.35, %26.54; humerus'larda %43.40, %42.39, %34.07; radius'larda %46.07, %43.73, %32.36; ulna'larda %42.76, %41.72, %32.99; femur'larda %33.31, %32.98, %26.90; tibia'larda %37.56, %37.49, %29.57 ve fibula'larda %37.40, % 37.57, %28.32 olarak hesaplandı. Tüm kemiklerde özellikle 250 mg/kg ve 500 mg/kg parasetamol grupları ile kontrol grubu arasında anlamlı bir fark olduğu görüldü (p<0.05). İmmünohistokimyasal boyamada ise; ALP ve TRAP immünoreaktivite yoğunluğunun doz artışına bağlı azaldığı belirlendi. ALP yoğunluğunda gruplar arasında anlamlı bir farkın olmadığı ancak TRAP immunoreaktivite yoğunluğunda kontrol grubu ile deney grupları arasında anlamlı fark olduğu saptandı (p<0.05).   
Bu veriler gebelikte uzun süre parasetamol kullanımının doz artışına bağlı olarak mevcut dengeyi bozduğu ve kemikleşmeyi olumsuz yönde etkilediği sonucunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Parasetamol, ikili boyama, sıçan, kemik gelişimi, teratojenik etki

Abstract:
Paracetamol is the first pharmacological agent to be used as pain reliever and fever reducer in every period of your pregnancy. Studies in humans and animals have reported that paracetamol has adverse effects on ossification and bone mineral density after fracture. In this study, we aimed to investigate possible bone damage on rat embryos during early development of paracetamol by dual staining method and immunohistochemical analysis.
For this purpose, 20 pregnant rats were randomly divided into 5 groups including 50 mg/kg, 125 mg/kg, 250 mg/kg and 500 mg/kg paracetamol applied groups (n = 4). During days 1-20 of gestation, serum physiologic (SF) was administered to the control group and paracetamol was dissolved in SF and applied via gavage to experimental groups at the indicated doses. At the end of the protocol, in order to be able to examine the skeletal development of the fetuses that extracted from uterus by cesarean, dual staining method was applied to the long bones of anterior extremities (clavicula, scapula, humerus, radius and ulna) and the posterior extremities (femur, tibia, fibula) and using immunohistochemical protocol for the femurs. 
In our study, it was determined that the morphometric values of fetus and placental weight and fetus were statistically significant in experimental groups. According to dual staining analysis, it was detected that the values of the ossification region in paracetamol administered groups were lower than the control group and this decline became even clearer as the drug dose increased. In our field measurements, ossification rates in control group, low dose (50 mg / kg) and high dose (500 mg / kg) paracetamol groups were calculated as %72.32, %72.60, %57.18 in the clavicula; %34.37, %35.35, %26.54 in the scapula; %43.40, %42.39, %34.07 in the humerus; %46.07, %43.73, %32.36 in the radius; %42.76, %41.72, %32.99 in the ulna; %33.31, %32.98, %26.90 in the femur; %37.56, %37.49, %29.57 in the tibia and %37.40, %37.57, %28.32 in the fibula respectively. In all bones there was a significant difference between control group and especially in the 250 mg/kg and 500 mg/kg paracetamol groups (p<0.05). In immunohistochemical staining, it was determined that the intensity of ALP and TRAP immunoreactivity decreased due to the dose increase. There was no significant difference in ALP intensity between the groups but in the TRAP immunoreactivityit intensity, it was found that there was a significant difference between the control group and experimental groups (p<0.05).
These datas shows that depending on the dose increase of paracetamol use for a long time in pregnancy caused the current balance to deteriorate and affected the ossification in the negative direction.  
Key words: Paracetamol, double staining, rat, bone development, teratogenic effect