6. sınıf kuvvet ve hareket ünitesine yönelik geliştirilen rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of developed guided scientific inquiry-based teaching practices concerning  6th grade force and motion unit
Yazar: ESRA YAZAR COŞKUN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ÖZSEVGEÇ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, 6. sınıf fen bilimleri dersi kuvvet ve hareket ünitesine yönelik geliştirilen rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarının, öğrencilerin problem çözme, bilimsel sorgulama ve bilimsel süreç becerilerine, akademik başarılarına, fen bilimleri dersine yönelik tutumlarına, öğretim sürecine ve uygulamalarına yönelik ilgilerine ve görüşlerine etkilerini incelenmektir.
Çalışma karma araştırma yöntemlerinden müdahale desenine uygun olarak yürütülmüştür. Bu tez çalışmasının nicel bölümü ön test son test kontrol grupsuz deney öncesi (basit deneysel) desene, nitel bölümü ise olgu bilim (fenomenoloji) desenine uygun olarak yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini Bayburt ili Merkez ilçesine bağlı bir ortaokulun 6. sınıfında öğrenim gören 12 öğrenci oluşturmaktadır. Bu bağlamda öğrencilerin problem çözme becerilerinin gelişimini incelemek için "problem çözme becerileri algı ölçeği" ile araştırmacı tarafından geliştirilen "rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim materyali" ve "problem çözme becerileri gözlem formu" kullanılmıştır. Öğretim materyalinin, öğrencilerin problem çözme becerilerine etkilerini değerlendirmek için araştırmacı tarafından "problem çözme becerileri puanlama anahtarı" geliştirilmiştir. Öğrencilerin bilimsel sorgulama becerilerinin gelişimini incelemek için "bilimsel sorgulama becerileri algı ölçeği" ile araştırmacı tarafından geliştirilen "bilimsel sorgulama becerileri gözlem formu" kullanılmıştır. Öğrencilerin bilimsel süreç becerilerinin gelişimin değerlendirilmesinde "bilimsel süreç becerileri testi" ile araştırmacı tarafından geliştirilen "bilimsel süreç becerileri gözlem formu"ndan yararlanılmıştır. Kuvvet ve hareket ünitesinde yer alan kazanımlar dikkate alınarak "akademik başarı testi" geliştirilmiş ve rehberli bilimsel sorgulama temelli öğrenme yaklaşımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi araştırılmıştır. Rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarının öğrencilerin duyuşsal özelliklerine etkisinin belirlenmesinde "fen bilimleri dersi tutum ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "bilimsel sorgulama temelli öğrenme ortamı gözlem formu" kullanılmıştır. Öğrencilerin rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarına yönelik görüşlerini belirlemek için 6 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Akademik başarı testi, problem çözme ve bilimsel sorgulama becerileri algı ölçekleri, bilimsel süreç becerileri testi ve tutum ölçeğinden elde edilen veriler SPSS 15.0 programı kullanılarak, öğretim materyalinden ve gözlem formlarından elde edilen veriler frekans tabloları ve grafikler hazırlanarak analiz edilmiştir. Görüşmelerden elde edilen nitel veriler ise içerik analizine tabi tutulmuştur. 
	Çalışmada elde edilen bulgulara göre, rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarının ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerileri algılarında ve problem çözme becerilerinde gelişmeler sağladığı görülmüştür. Rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarının, öğrencilerin bilimsel sorgulama becerileri algılarında bir fark oluşturmadığı buna karşın gözlemlenen bilimsel sorgulama becerilerinin gelişiminde etkili olduğu açığa çıkmıştır. Rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarının öğrencilerin bilimsel süreç becerinin gelişiminde oldukça etkili olduğu ve temel bilimsel süreç becerilerinde yaşanan gelişimin bütünleştirilmiş bilimsel süreç becerilerine göre daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarının öğrencilerin akademik başarıları üzerinde oldukça etkili olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretim süreci sonunda fen bilimleri dersine yönelik tutumun değişmediği buna karşın öğretim sürecine ve uygulamalarına yönelik ilginin arttığı tespit edilmiştir. Rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarına yönelik olarak öğrenci görüşleri sonucunda açığa çıkan yeni, farklı, renkli, dikkat çekici ve eğlenceli olan, düşüncelerini daha rahat ifade etmelerine fırsat sunan, aynı zamanda öğrencilerin aktif rol aldığı, daha çok ya da sık yapılan etkinliklerin öğrencilerin düşüncelerini olumlu yönde etkilediği gibi sonuçlar dikkat çekmiştir. Bununla birlikte öğrencilerin rehberli bilimsel sorgulama temelli öğrenme yaklaşımı ile bazı üst düzey becerileri kazanabileceklerini ya da geliştirebileceklerini düşünmeleri açığa çıkan önemli sonuçlardandır.  	Bu sonuçlara göre, ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin çeşitli üst düzey becerilerinin, akademik başarılarının ve ilgi, tutum gibi duyuşsal özelliklerinin geliştirilmesinde rehberli bilimsel sorgulama temelli öğretim uygulamalarının kullanılması önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this thesis study is to examine the effects of developed guided scientific inquiry-based teaching applications concerning 6th grade force and motion unit on students' problem solving, scientific inquiry and scientific process skills, their academic achievement, their attitudes towards science course, their interests and views on the teaching process and practices.
The study was carried out in accordance with the intervention design, one of the mixed research methods. The quantitative part of this thesis was carried out as simple experimental design with pre-test post-test without control group, and phenomenology design was used for qualitative part of the thesis. The sample of the study consists of 12 sixth grade students studying in a middle school in the central district of Bayburt. In this context, besides "problem solving skills perception scale"; "problem solving skills observation form" and "guided scientific inquiry-based teaching material" developed by the researcher were used to examine the development of students' problem solving skills. The "problem solving skills scoring key" was developed by the researcher to evaluate the effects of the teaching material on students' problem solving skills. In order to examine the development of students' scientific inquiry skills, the "scientific inquiry skills perception scale" and the "scientific inquiry skills observation form" developed by the researcher were used. "Scientific process skills test" and "scientific process skills observation form" developed by the researcher were used to evaluate the development of students' scientific process skills. Taking into account the achievements in the unit of force and movement, the "academic achievement test" was developed and the effect of guided scientific inquiry-based learning approach on students' academic achievement was investigated. The "science lesson attitude scale" and "scientific inquiry-based learning environment observation form" developed by the researcher were used in determining the effect of guided scientific inquiry-based teaching practices on students' affective characteristics. Semi-structured interviews were conducted with 6 students to determine the students' views on guided scientific inquiry-based teaching practices. The data obtained from the academic achievement test, problem solving and scientific inquiry skills perception scales, scientific process skills test and attitude scale were analyzed by using the SPSS 15.0 program, and the data obtained from the teaching material and observation forms were analyzed by preparing frequency tables and graphs. Qualitative data obtained from the interviews were subjected to content analysis. 
According to the findings obtained in the study, it was observed that guided scientific inquiry-based teaching practices provided improvements in middle school 6th grade students' perception of problem solving skills, problem solving, scientific inquiry and scientific process skills. While, it was determined that guided scientific inquiry-based teaching practices were not effective on students' perceptions of scientific inquiry skills. It was revealed that guided scientific inquiry-based teaching practices were quite effective on the academic success of students. In addition, it was determined that the attitude towards the science lesson did not change at the end of the teaching process, but the interest in the teaching process and its applications increased. The results that emerged from the students' views on guided scientific inquiry-based teaching practices. It was taken an attention that the results, which emerged from the students' views, were new, different, colorful, remarkable and fun, providing the opportunity to express their thoughts more comfortably, at the same time, the students took an active role, and the more or frequent activities affected the students' thoughts positively. In addition, students' thinking that they can gain or develop some high-level skills with guided scientific inquiry-based teaching practices and that they want these practices to be continuous are among the important results. According to these obtained results, it was suggested to use guided scientific inquiry-based teaching practices in the development of various high-level skills, academic achievements and interests of secondary school sixth grade students.