Çanakkale Fevzipaşa Mahallesi'nde Roman kimliğinin oluşumu üzerine bir saha çalışması
A field study on Roma identity construction in Çanakkale, Fevzipaşa Neighbourhood
Yazar: ELİF GEZGİN
Danışman: PROF. DR. SERAP SUĞUR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dışlanmışlık = Exclusion ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Habitus = Habitus ; Kimlik = Identity ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Romans = Romance ; Çanakkale = Çanakkale ; Çanakkale-Fevzipaşa = Çanakkale-Fevzipaşa ; Çingeneler = Gypsies

Özet:
'Öteki' ile temasın kaçınılmaz hale geldiği ve ulusal sınırların zorlanmaya başladığı günümüz toplumlarında, kimlik oluşumunun kurgusal arka planının gözler önüne serilme sürecinin hız kazandığı görülmektedir. Kimlik tartışmalarının kendisine bu denli yoğun yer edinebildiği bir süreçte, Çingene/Roman topluluklarının yaşam koşullarının gündeme gelmesi kaçınılmazdır. Çingene/Roman topluluklarının kendilerini hala çeşitli hak talepleri ile ortaya koymaktan büyük oranda geride duruyor olmasıysa, onların içinden geldiği tarihsel süreci ve bağlamsal yaşam koşullarını dikkate almanın önem ve gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu minvalde, bu araştırmanın, mevcut soru işaretlerine kimlik oluşumu bağlamında bazı yanıtlar sunabilmesi umulmaktadır.

Genel olarak Çingene/Roman topluluklarının kimlik oluşumunu konu edinen bu araştırmanın mekânsal çerçevesini Çanakkale'de Roman Mahallesi olarak tanınmakta olan Fevzipaşa Mahallesi oluşturmaktadır. Katılımlı gözlem yönteminin eşlik ettiği alan araştırması neticesinde, mahalle sakinleri içerisinden, amaçlı örneklem yoluyla seçilmiş 54 katılımcıyla görüşülmüş ve grubun kimlik oluşumunu anlamaya dönük birinci elden nitel veriler elde edilmeye çalışılmıştır. 

Bu araştırmada elde edilen bulgular, mahalle halkının gerek sosyal gerekse ekonomik anlamda dışlanma deneyimleriyle mücadele etmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır. Kendisine yöneltilen damga biçimlerini kendi bağlamsal yaşam koşullarının gerektirdiği stratejileri benimseyerek aşma gayretindeki mahallelinin, bir nevi 'mikro kimlik' örneği olarak, 'Fevzipaşalılık' vurgusunu kimlik oluşumunun merkezi bir noktasında konumlandırdığı ve kendisini diğer Çingene/Roman gruplarından bu mekansal kimlik hattı üzerinden ayırma eğiliminde olduğu görülmüştür. Bu araştırma, söz konusu sınırların onları diğerlerinden ne oranda ayırdığı ve hangi konularda kader ortaklığına mahkum ettiğini anlama amacıyla; özelde mahalle içi dinamikler, mekana kazandırılan anlam, öteki ile ilişki, genelde ise medya, eğitim ve istihdam olanakları gibi noktalara odaklanmaktadır. Tüm bu ilişkiler; birey, yapı ve alan arasında süregelen dinamik ve diyalektik ilişkiyi gözden kaçırmamanın en uygun yollarından biri olarak görülen Bourdieu sosyolojisi perspektifinden ve özellikle habitus kavramı çerçevesinde ele alınmaya çalışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Çingene/Roman, Kimlik, Etnisite, Sosyal Dışlanma, Habitus

Abstract:
In today's world, which makes the connection with 'the other' inevitable and force the borders of nations, constructive background of all identities start to come to light increasingly.  In an environment like that, the situation of Gypsy/Roma societies all around the world and in Turkey comes to the fore more. Gypsy/Roma groups' refraining from claiming nearly any rights for themselves shows the importance of understanding the group's sui generis position among all other 'minorities' around the world. In this manner, this research aims to present some answers for the questions about this special position within the framework of their identity construction. 

This research's spatial framework is limited with Fevzipaşa Mahallesi in Çanakkale which is widely known as a Gypsy/Roma neighbourhood. After the six month long field study which is supported by participant observations, 54 interviews have been conducted and identity construction of the research group was tried to be understood via the gathered qualitative data. 

The gathered and analyzed data indicate that the neighbourhood still goes on struggling with social exclusion in both social and economical fields. As a result, it seems that they try to develop their own survival strategies with respect to their specific living conditions. Thus, it can be claimed that this adaptation resulted in a micro identity that can be called "Fevzipaşalılık" and in a tendency to draw themselves
apart the rest of the stigmatized Gypsy/Roma group by using this specific
micro identity.

This research focuses on how such boundaries separate them from others and on which aspects they are doomed to share the same faith. For this purpose, neighbourhood dynamics, significance of space, relationship with the others in specific and media, education and job opportunities in general have been under focus. All these relations have been evaluated through the Bourdieu sociology perspective (specifically the habitus concept), which is one of the most suitable ways to investigate the dynamic and dialectic relationships between the individual, the structure and the space.




Key Words: Gypsy / Roma People, Identity, Ethnicity, Social Exclusion, Habitus