İskenderun Körfezi'nden avlanan ahtapotlarda ağır metal düzeylerinin belirlenmesi
Determination of heavy metal levels in octopuses caught from Iskenderun Bay
Yazar: ALAEDDİN CİLLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDİNÇ TÜRK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ahtapot = Devilfish ; Arsenik = Arsenic ; Ağır metaller = Heavy metals ; Cıva = Mercury ; Spektrometri = Spectrometry ; İskenderun Körfezi = İskenderun Bay

Özet:
Son yıllarda sanayileşme ve düzensiz kentleşme hızla artmaktadır. Bununla beraber su, toprak ve havadaki kirlilik çoğalmaktadır. İskenderun körfezi önemli bir sanayi bölgesidir. Körfez, çok sayıda fabrika içermektedir. Özellikle çelik endüstrisi olarak ülkenin önemli noktalarından biridir. Körfezde tarımsal etkinlikler de bulunmaktadır. Körfez önemli bir limana sahiptir ve deniz ulaşımı için elverişlidir. Fabrika atıkları, tarım kaynaklı kirlilikler, evsel atıklar, yoğun deniz trafiği körfezde ağır metal kirlenmesine sebep olmaktadır. Bu kirlilik deniz canlılarında ağır metal birikimini artırmaktadır. Bu çalışmada, İskenderun Körfezi'ndeki ağır metal kirliliğinin belirlenmesi ve buna bağlı olarak ahtapot tüketiminin tüketici sağlığı üzerine risklerinin değerlendirilmesini amaçlanmıştır. Bu kapsamda İskenderun Körfezi'nden 40 adet ahtapot yakalanmıştır. Arsenik (As), Cıva (Hg), Kadmiyum (Cd), Kurşun (Pb), Nikel (Ni), Bakır (Cu), Çinko (Zn), Alüminyum (Al), Demir (Fe), Manganez (Mn) metal seviyeleri ICP-OES (Endüktif olarak birleştirilmiş plazma – Optik emisyon spektrofotometresi) ile belirlenmiştir. Çalışmaya başlamadan önce LOD (tespit etme), LOQ (limit belirleme), geri dönüşüm, %RSD (bağıl standart sapma) üzerine doğrulama yapılmıştır. Çalışma sonucunda ahtapotun yenilebilir kısımlarındaki metal seviyeleri kabul edilebilir seviyelerde tespit edilmiştir. Numunelerde birikim açısından metaller: Zn: 108.87 mg/kg, Cu:15.36 mg/kg, Fe: 7.76 mg/kg, Mn: 1.12 mg/kg, Ni: 0.24 mg/kg, As: 49.76 μg/kg, Al: 15.26 μg/kg, Cd: 12.56 μg/kg olarak tespit edilmiştir. Numunelerde Hg ve Pb birikimine rastlanmadı. 
Ahtapotların yenilebilir dokularındaki metal seviyeleri Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği ve Avrupa Gıda standartlarına uygun olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda İskenderun Körfezi'nden elde edilen ahtapot dokularındaki ağır metal birikiminin insan sağlığı ve ekosistem için tehlikeli olmadığı görüldü.

Anahtar Kelimeler: Ahtapot, Ağır Metal, İskenderun Körfezi, ICP-OES

Abstract:
Industrialization and irregular urbanization have been increasing rapidly in recent years. However, pollution in water, soil and air is increasing. Iskenderun bay is an important industrial area. The Gulf contains many factories. It is one of the important points of the country, especially as the steel industry. There are also agricultural activities in the bay. The gulf has an important port and is suitable for sea transportation. Factory waste, agricultural pollution, domestic waste, heavy sea traffic cause heavy metal pollution in the bay. This pollution increases the heavy metal accumulation in the sea creatures. This study aims to determine the heavy metal pollution in the Iskenderun Bay and, accordingly, to evaluate the risks of octopus consumption on consumer health. In this context, 40 octopuses were caught from the Iskenderun Bay. Arsenic (As), Mercury (Hg), Cadmium (Cd), Lead (Pb), Nickel (Ni), Copper (Cu), Zinc (Zn), Aluminum (Al), Iron (Fe), Manganese (Mn) metal levels were determined by ICP-OES (Inductively coupled plasma – Optical emission spectrophotometer). Before starting the study, validation was performed on LOD (detection limit), LOQ (determination limit), recycling, %RSD (relative standard deviation). As a result of the study, the metal levels in the edible parts of the octopus were determined at acceptable levels. Metals in terms of accumulation in samples: Zn: 108.87 mg/kg, Cu: 15.36 mg/kg, Fe: 7.76 mg/kg, Mn: 1.12 mg/kg, Ni: 0.24 mg/kg, As: 49.76 μg/kg, Al: 15.26 μg/kg, Cd: 12.56 μg/kg. No Hg and Pb accumulation was found in the samples. 
The metal levels in the edible tissues of octopuses were determined in accordance with the Turkish Food Codex Contaminants Regulation and European Food Standards. As a result of the study, it was seen that heavy metal accumulation in octopus tissues obtained from Iskenderun Bay is not dangerous for human health and ecosystem.

Key words: Octopus, Heavy Metals, Iskenderun Bay, ICP-OES