Sosyal bilgiler öğretiminde yararlanılan sınıf içi tarihi roman kullanım tekniklerinin öğrencilerin tarih okuryazarlığı düzeylerine etkisi
The effects of in-class historical novel reading techniques in social studies teaching on the level of students' historical literacy
Yazar: MURAT KEÇE
Danışman: DOÇ. DR. BAHRİ ATA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Roman = Novel ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sınıf içi çalışmalar = In-class works ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education ; Tarihi roman = Historical novels ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 7. sınıf öğrencilerinin tarih okuryazarlığı durumlarını belirlemek ve farklı sınıf içi tarihi roman kullanım tekniklerinin öğrencilerin tarih okuryazarlığı düzeylerine olan etkisini tespit etmektir. Bu çalışma ayrıca öğrencilerin tarih okuryazarlığı düzeylerine ilişkin öğretmenlerin görüşleri ve deneysel işleme katılan öğrencilerin sürece ilişkin görüşlerini tespit etmeyi amaçlamaktadır.
Çalışmada hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanılmasına imkân sağlayan karma araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın betimsel tarama modeline göre hareket edilen nicel bölümündeki çalışma grubunu, dokuz farklı ortaokulda öğrenim gören 7. sınıf düzeyindeki 717 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın öntest-sontest kontrol gruplu desen modeline göre hareket edilen nicel bölümünde ise 4x2?lik yarı deneysel desen kullanılmıştır. 7. sınıf sosyal bilgiler dersi, Türk Tarihinde Yolculuk ünitesinin tarihi romanlarla işlendiği deney-1 grubu öğrencilerine tarihi romanları bireysel okuma tekniği, deney-2 grubu öğrencilerine tarihi romanları bilgisayar destekli okuma tekniği ve deney-3 grubu öğrencilerine tarihi romanı grupla okuma tekniği uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise aynı ünite, öğretim programının gerektirdiği yaklaşım ile işlenmiştir.
Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve bilgi, beceri ve tutum bileşenlerinden oluşan ?Tarih Okuryazarlığı? ölçme aracı kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 17.0 programı yardımıyla analiz edilmiştir. Betimsel tama sonucunda elde edilen bulgulara göre öğrencilerin tarih okuryazarlığının gerektirdiği bilgi, beceri ve değerlere sahip olma noktasında seviyelerinin orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın deneysel bulgularına göre ise tarih okuryazarlığının alt boyutlarından tarihsel dili anlama ve geçmiş ile günümüzü ilişkilendirme becerileri üzerinde tarihi romanı bireysel okuma tekniğinin; kronolojik düşünme, tarihsel empati ve bilgi iletişim teknolojilerini kullanma becerileri üzerinde tarihi romanı bilgisayar destekli okuma tekniğinin; tarihsel olaylar bilgisi, neden-sonuç ilişkilerini kurma, anlatımsal ifade ve çelişkili ifadeleri ayırt etme becerileri üzerinde de tarihi romanı grupla okuma tekniğinin etkili olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmanın nitel kısmı ile ilgili olarak öncelikle deney sürecine ilişkin öğrenci görüşlerini belirlemek amacıyla yapılandırılmış ?Öğrenci Süreç Değerlendirme Formu? ve betimsel tarama sonucuna göre öğrencilerin tarih okuryazarlığı düzeylerinin düşük olduğu boyutlara ilişkin öğretmen görüş ve önerilerinin alındığı yarı yapılandırılmış ?Öğretmen Görüşme Formu? kullanılmıştır. Elde edilen veriler analiz edildiğinde öğrencilerin tarihi romanlarla ders işleme sürecine ilişkin olumlu görüş ve düşünceler (tarihe ve derse olan ilgilerinin artması, okumalarının gelişmesi, tarihsel olayları daha detaylı öğrenmeleri gibi) geliştirdikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin tarih okuryazarlığı düzeylerinin düşük olmasının nedenlerine ilişkin öğretmen görüşleri analiz edildiğinde ise velilerin ve öğretmenlerin öğrencileri yönlendirememelerinden kaynaklanan farkındalık eksikliği, okullarda fiziki koşulların yetersiz olması, programda beceri boyutunun ihmal edilerek bilgi boyutu üzerinde daha fazla durulması ve yapılandırmacı öğrenme anlayışının sosyal bilgiler ders kitaplarına tam olarak yansıtılamaması gibi nedenlerin ileri sürüldüğü görülmüştür.
Araştırma sonuçlarına dayalı olarak öğrencilerin tarih okuryazarlığı düzeylerinin geliştirilmesine ve tarihi romanların sınıf içi kullanımına yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the rate of historical literacy of the 7th grade students and the influence of different in-class historical novel reading techniques on the degree of these students? historical literacy. This study also aims to identify the views of the teachers about students? historical literacy and the views of the students about the process.
During the research mixed research model including both quantitative and qualitative research technique is used. In the quantitative part of the research in which descriptive survey model is used, 717 seventh grade students from 9 different secondary schools comprise the group. The quantitative dimension of the study consisted of 2x2 pre-test post-test control group design. Personal reading technique, computer-aided reading technique and group reading techniques are respectively applied to the experimental groups 1, 2 and 3 while the unit of Türk Tarihinde Yolculuk was the subject. On the other hand the same unit was studied according to the approach of the curriculum.
In this study ?historical literacy attitude scale? and ?historical literacy knowledge-skill test? developed by the researcher is used as the data collection tool. The data collected from the research is analyzed with SPSS 17.0 statistical package program. As a result of the descriptive survey it is understood that the history literacy of the students is generally under average level. According to the experimental data it is determined that personal reading technique is effective over the skills of understanding the historical language and binding the past and the present; the computer aided technique is effective over the skills of chronological reading, historical empathy, and using information and communication technology; and the group reading technique is effective over the skills of finding cause and effect relationship, and discerning the difference between narrative statement and controversial statement.
In the qualitative part of the research primarily the ?Student Interview Form? to determine the views of the students and the ?Teacher Interview Form? in which the views and advices of the teachers about the low historical literacy of the students are received, are used. When the data is analyzed it is recognized that the students develop positive views (such as increasing their interest in history and the course, developing their readings, learning history in details) about studying the course with historical novels. When the data collected from the teachers about the lowness of historical literacy of the students is analyzed, it is observed that some reasons like the lack of awareness of the teachers and the parents in guiding the students, the neglect of the students? skills and overemphasis on information and the inability of the course books to reflect the structuralist approach are fore grounded.
As a result of the research some suggestions about further scientific research about the development of the degree of historical literacy and the in-class use of historical novels are presented.