Çocuk yoğun bakım ünitesinde 2009-2019 yılları arasında takip edilen hastalardaki sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of healthcare asssociated infections in patients followed in the pediatric intensive care unit between 2009-2019
Yazar: ECE EKER
Danışman: DOÇ. DR. NACİYE GÖNÜL TANIR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık hizmetleri kalitesi = Quality of health care ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri-pediyatrik = Intensive care units-pediatric ; Çapraz enfeksiyon = Cross infection

Özet:
Amaç: Bu çalışmada çocuk yoğun bakım ünitesinde (ÇYBÜ) yatarken sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyon (SHİE) gelişen hastaların demografik özelliklerinin, komorbiditelerinin, kolonize oldukları patojenlerin, SHİE hızı, dansitesi ve tipinin, etken patojenlerin ve antimikrobiyal direnç paternlerinin, SHİE geliştiği düşünüldüğünde başlanan ampirik tedavi ve etkene yönelik tedavinin etkinliğinin, SHİE risk faktörlerinin ve prognozunun belirlenmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada 01.01.2009-31.12.2019 tarihleri arasında Dr. Sami Ulus Eğitim ve Araştırma Hastanesi ÇYBÜ'de izlenen 1 ay-18 yaş arası hastalarda tanımlanan SHİE'ler incelendi. Bir aydan küçük, 18 yaşından büyük, dosya bilgisi yetersiz olan hastalar çalışmanın dışında bırakıldı. Hastaların tıbbi kayıtlarından; hastaların demografik verileri, ÇYBÜ'ye yatış tanısı, altta yatan hastalık varlığı ve varsa türü, SHİE risk faktörleri, tanımlanan SHİE tipi, izole edilen patojenler, patojenlerin antimikrobiyal direnç-duyarlılık durumu, SHİE yönetiminde başlanan antimikrobiyal tedavi sonuçları, yoğun bakımdan çıkış durumu (eksitus/taburcu), hasta kolonizasyon bilgisi kaydedildi. SHİE tanımlamaları yapılırken 2016 yılı ve öncesi için Türkiye Hastane Enfeksiyonları Sürveyans Rehberi'nden (1), 2017 yılı ve sonrası için 2017 yılında güncellenen Ulusal Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Rehberi'nden (2) yararlanıldı. SHİE, hastanın ÇYBÜ'ye yatışının 3.günü veya daha sonra ortaya çıkan ve başvuru esnasında inkübasyon döneminde olmayan enfeksiyon olarak tanımlandı (2). Antimikrobiyal direnci gösteren gram pozitif ve gram negatif bakteriler Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC)'nin 2019 yılında yayınladığı Amerika Birleşik Devletlerinde Antibiyotik Direnç Tehditleri (2019 AR Threats Report) (3) kaynak alınarak sınıflandırıldı.

Bulgular: Bu çalışmada 121'i (%45,5) kız, 145'i (%54,5) erkek olan 266 hastada 362 SHİE atağı tanımlandı.  Hastalarda en sık görülen altta yatan hastalık nörolojik nedenlerdi. ÇYBÜ'ye en sık yatış nedeni alt solunum yolu enfeksiyonuydu. Çalışmanın ilk döneminde en sık tanımlanan SHİE tipi VİP, çalışmanın ikinci döneminde ise SKİ-KDE idi. Ünitemizde 2009-2019 yılları arasında tanımlanan SHİE'lerin hızı %10, dansitesi 1000 hasta günü için 9,55 olarak hesaplandı. Risk faktörlerinden; endotrakeal tüp, gastrostomi, üriner kateterizasyon, mekanik ventilasyon, transfüzyon, göğüs tüpü varlığının mortalite üzerine etkisi olduğu gösterildi. SHİE etkenleri incelendiğinde en sık izole edilen patojenler sırasıyla Candida spp., Klebsiella spp. ve Pseudomonas spp. idi. %32,5 Klebsiella spp., %54,5 E.coli GSBL(+); %35 Klebsiella spp., %85,7 A.baumanii karbapenemaz (+); %42,8 Pseudomonas spp. MDR (+)'ti. Kolonizasyon üremeleri ve SHİE etken uyumu karşılaştırıldığında burun kültürü genel uyumluluk oranı zayıf düzeyde uyumlu bulundu. Çalışmamızda SHİE tanımlanan hastaların mortalite oranı %24,8'di. Eksitus olan hastaların %77,3'ü SHİE nedeni ile kaybedildi. 

Sonuç: Sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyon sürveyans çalışmalarının sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonların önlenmesi ve sıklığının azaltılmasındaki yeri büyüktür. Ünitemizde aktif sürveyansın devamlığının sağlanması; SHİE tipi ve etkenlerin belirlenmesi ile yeni önlem stratejilerinin geliştirilmesi ve sağlık personeline yapıcı geri bildirimler yapılması için önemlidir. 

Anahtar kelimeler: sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyon, çocuk yoğun bakım ünitesi

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to determine the demographic characteristics, comorbidities, pathogens they colonized, the rate, density and type of healthcare associated infection (HCAI), causative pathogens and antimicrobial resistance patterns, the efficacy of targeted therapy, HCAI risk factors and prognosis of patients who developed HCAI while hospitalized in a pediatric intensive care unit (PICU).

Material and Method: In this retrospective study, HCAI diagnosed patients between 1 month and 18 years old who were followed in Dr. Sami Ulus Training and Research Hospital PICU between 01.01.2009 and 31.12.2019 were examined. Patients younger than one month, older than 18 years old, and patients with insufficient file data were excluded from the study.  From the medical records of the patients; demographic data of patients, diagnosis of PICU admission, presence and type of underlying disease, HCAI risk factors, identified HCAI type, isolated pathogens, antimicrobial resistance-susceptibility status of pathogens, results of antimicrobial treatment initiated in HCAI  management, status of exit from intensive care (exitus/ discharged), patient colonization information was recorded. While defining HCAI, for 2016 and before "The Guideline of Turkish Nozokomial Infections" and for 2017 and after "National Guideline of  Healthcare Associated Infections  Surveillance", which is updated in 2017, are used. HCAI was defined as an infection that occurred on the 3rd day or later of the patient's admission to the PICU and was not in the incubation period at the time of admission. Gram-positive and gram-negative bacteria showing antimicrobial resistance were classified based on Antibiotic Resistance Threats in the United States (2019 AR Threats Report), published by the Center for Disease Control and Prevention in 2019.

Results: In this study, 362 HCAI attacks were identified in 266 patients, 121 (45.5%) of whom were girls and 145 (54.5%) were boys. The most common underlying disease observed in patients was neurological disorders. The most common reason for admission to the PICU was respiratory tract infection. In the first period of the study, the most common type of HCAI was VAP, and in the second period of the study, it was CLABSI. In our unit, the rate of HCAIs defined between 2009 and 2019 was calculated as 10% and their density as 9.55 per 1000 patient days. Of the risk factors; it has been shown that the presence of endotracheal tube, gastrostomy, urinary catheterization, mechanical ventilation, transfusion, chest tube has an effect on mortality. When the HCAI agents were examined, the most frequently isolated  pathogens were Candida spp., Klebsiella spp. and Pseudomonas spp. 32.5% Klebsiella spp. and 54.5% E.coli were ESBL (+); 35% Klebsiella spp. and 85.7% A.baumanii were carbapenemase (+); 42.8% Pseudomonas spp. was MDR (+). When colonization and HCAI agent compliance were compared, the overall nasal culture compatibility rate was found to be poorly compatible. In our study, the mortality rate of patients with HCAI defined was 24.8% and 77.3% of the patients died due to HCAI.

Conclusion: Healthcare associated infection surveillance studies have a great role in preventing and reducing the frequency of healthcare-associated infections. For determining the type and factors of HCAI and developing new prevention strategies, active surveillance is important.

Key words: healthcare associated infection, pediatric intensive care unit