Sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adaylarının bilimin doğasına yönelik görüşleri ve sözde bilim-bilim ayrımı inanışları
Classroom teachers' and classroom teacher candidates' views about the nature of science and distinction of science-pseudoscience beliefs
Yazar: ALİ OSMAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. DEMET ŞAHİN KALYON
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilim okuryazarlığı = Scientific literacy ; Bilimin doğası = Nature of science ; Sözde bilim = Pseudoscience ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmenler = Teachers ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu çalışmada öğrencilerin bilimle tanışmasında anahtar rol oynayan sınıf öğretmenlerinin ve geleceğin sınıf öğretmeni olan sınıf öğretmeni adaylarının bilimin doğasına yönelik görüşlerinin ve bilim-sözde bilim ayrımı inanışlarının incelenmesi ve değişkenler açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Orta Karadeniz Bölgesi'nde yer alan bir ilin merkez ilçesinde yer alan 344 sınıf öğretmeni ve bu ilde sınıf öğretmenliği bölümünde öğrenim gören 240 öğrenci olarak belirlenmiş, gönüllülük esasına dayalı olarak 172 öğretmen ve 136 öğretmen adayından veri toplanmıştır. Bu araştırmada veriler 'Sözde-Bilim İnanış Ölçeği' ve 'Bilimin Doğası İnanışları Ölçeği' kullanılarak elde edilmiştir. Konunun farklı değişkenler açısından değerlendirilmesi amacıyla ölçekler dışında 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Özcan ve Turgut (2014) tarafından geliştirilen 'Bilimin Doğası İnanışları Ölçeği' 7 faktör ve 37 sorudan oluşmaktadır. Ölçekle ilgili yapılan analizlerde ölçeğin güvenirlik katsayısı 0,70 olarak bulunmuştur. Ölçek yetişkin grubu için hazırlandığından faktör analizi yeniden yapılmamıştır. Çetinkaya ve Taşar (2018) tarafından geliştirilen 'Sözde-Bilim İnanış Ölçeği' 3 faktör ve 21 sorudan oluşmaktadır.  Ölçek ortaokul öğrencileri için hazırlandığından ve bu çalışmada da yetişkin grubu ile uygulama yapıldığından faktör analizi yeniden yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçek 3 faktör ve 20 soru olarak yeniden düzenlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adaylarının bilimin doğasına yönelik görüşlerinin her iki grupta da orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin bilimin doğasına yönelik görüşleri farklı değişkenler açısından değerlendirilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin cinsiyet, deneyim, lise mezuniyet türü, lise mezuniyet alanı, okuttukları sınıf, bilimin doğasına yönelik eğitim alma durumu değişkenlerine göre bilimin doğasına yönelik görüşleri arasında anlamlı bir farklılık görülmezken; yaş değişkeni, lisans mezuniyet türü, lisansüstü mezuniyet alanı değişkenine göre bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmeni adaylarında ise cinsiyet, lise mezuniyet alanı değişkenlerine göre bilimin doğasına yönelik görüşleri arasında anlamlı bir farklılık görülmezken; lise mezuniyet türü, sınıf düzeyleri, bilimin doğasına yönelik eğitim alma durumu değişkenine göre bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın diğer bir boyutu olan sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adaylarının sözde bilim-bilim bilim ayrımına ilişkin inanışlarının her iki grupta da orta düzeyde olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin sözde bilim-bilim inanışları deneyim, lise mezuniyet türü, lisans mezuniyet türü, lisansüstü mezuniyet alanı, okuttukları sınıf değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermezken; cinsiyet ve yaş değişkenine göre bazı alt boyutlarda anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmeni adaylarının sözde bilim-bilim ayrımına ilişkin inanışları ile cinsiyet ve lise mezuniyet alanı değişkeni arasında anlamlı bir farklılık görülmezken, lise mezuniyet türü, sınıf düzeyleri, bilimin doğasına yönelik eğitim alma durumu ile bazı alt boyutlarda anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adaylarının bilimin doğasına yönelik görüşleri arasında tüm boyutlarda anlamlı farklılıkların var olduğu ve bu farkların sınıf öğretmeni adaylarının lehine olduğu; sınıf öğretmeni ve sınıf öğretmeni adaylarının sözde bilim-bilim inanışları arasında bazı alt boyutlarda farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adaylarının bilimin doğasına yönelik görüşlerinin orta düzeyde olması ve bu durumun öğrencilerin bilimin doğasına yönelik görüşleri üzerinde direkt etkili olmasından dolayı öğretmenlerin bilimin doğası ile ilgili konuları öğrencilere aktarmaları sürecinde öğretmenlerin pedagojik açıdan niteliklerinin artırılması için üniversiteler ve MEB'in işbirliği içerisinde hizmet içi eğitimler planlaması yararlı olacaktır. Yine geleceğin sınıf öğretmeni olan sınıf öğretmeni adaylarını yetiştiren eğitim programlarına bilim ve bilimin doğasına yönelik derslerinde konulması, var olan derslerin müfredatlarının geliştirilmesi yararlı olacaktır. Sınıf öğretmeni ve sınıf öğretmeni adaylarının sözde bilim-bilim ayrımına ilişkin düzeylerinin orta düzeyde olması bu gruplarda bilim-sözde bilime ilişkin kavram yanılgıları olabileceğini göstermektedir. Sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adaylarına yönelik bilim sözde-bilim ayrımını gerçekçi olarak yapabilmelerini sağlayan uygulamalı çalışmaların yapılması önerilmiştir.

Abstract:
This study aims to investigate the views about the Nature of Science of classroom teachers, who play the key role to shape the first perceptions of students about science, and classroom teacher candidates, the potential teachers of the future, as well as their beliefs with respect to the distinction between science and pseudoscience; and to assess the results in terms of different variables. The study group was determined as 344 classroom teachers  from the Central district of a province located in the Central Black Sea Region and 240 classroom teacher candidates, attending the university in this city, and the sample included 172 classroom teachers and 132 classroom teacher candidates volunteering to participate in the study responding to the items in the data collection tool. The data in present study was collected through 'Pseudoscientific Belief Scale' and 'Nature of Science Beliefs Scale'. Besides, in order to assess the issue in terms of different variables 'Personal Information Form' was utilized. 'The Nature of Science Beliefs Scale', developed by Özcan and Turgut (2014) consists of 7 factors and 37 items. The reliability coefficient of the scale was calculated as 0.70Since the scale was prepared for an adult group, the factor analysis wasn't needed to be done again. 'Pseudoscientific Belief Scale', developed by Çetinkaya and Taşar (2018) consists of 3 factors and 31 items. Since this scale was prepared for secondary school students, but current study addressed to the teachers, the factor analysis was rearranged to be consisting of 3 factors and 20 questions. It was observed that classroom teachers' and classroom teacher candidates' views about the Nature of Science were found to be medium level for both groups. Classroom teachers' views about the Nature of Science were assessed in respect to different variables. No significant differences were found between the teachers' views about the Science of Nature and such variables as gender, experience, type of high school  and majors at high school, current training class, and also the status whether or not they attended a course about the Nature of Science; However, some significant differences were found at some sub-dimensions in relation to such variables as age, university and post graduation department. On the other hand, no significant differences were detected between the teacher candidates' views about the Nature of Science in terms of variables as gender and majors at high school whereas some significant differences were observed in some sub-dimensions related to such variables as the type of high school they graduated, grade levels, and the status whether or not they attended a course about the Nature of Science. The distinction of Science-Pseudoscience beliefs of classroom teachers and classroom teacher candidates, which is another aspect of the present study, was found to be medium level as well. While no significant differences were seen between the teachers' distinction of Science-Pseudoscience in relation to variables as experience, type of high school and university they graduated, post graduation department and current training class, a significant relation was found in some sub-dimensions with regard to variables as age and gender. On the other hand, no significant differences were detected between the classroom teacher candidates' distinction of Science - Pseudoscience beliefs and such variables in relation to gender and majors at high school; whereas a significant relationship was found between the type of high school they graduated, grade levels, the status whether or not they attended a course about the nature of science and some sub-dimensions. Based on the study results, it was concluded that the Science-Pseudoscience beliefs of classroom teachers and classroom teacher candidates generally differ in some sub-dimensions; and  there were significant differences in classroom teachers' and classroom teacher candidates' views about the Nature of Science  in all aspects of dimensions in favor of the classroom teacher candidates. Since the classroom teachers' and classroom teacher candidates' views about the Nature of Science were found to be medium level and this situation would directly affect their students 'views about the Nature of Science, it may be useful to plan in-service trainings by the Ministry of Education together with the universities in order to enrich the pedagogical qualities of teachers for their training process at school. In addition, appropriate courses involving science and Nature of Science issues could be incorporated to undergraduate curricula or the current courses of classroom teacher candidates, who are the potential teachers of the future. Because of the fact that the distinction of Science – Pseudoscience beliefs of classroom teachers and teacher candidates were detected to be medium level, there might be some misconceptions related to Science and Pseudoscience issues. In this regard, appropriate practical courses which enable classroom teachers and classroom teacher candidates to make a realistic distinguish between science and pseudoscience were recommended.