Türkiye'de adalet hizmetleri talebinin belirleyicileri:  Yaşam memnuniyeti yöntemi ile bir uygulama 2004-2012
The determinants of justile service demand in turkey: An application of life satisfaction methodology 2004-2012
Yazar: SEVİLAY ECE GÜMÜŞ ÖZUYAR
Danışman: PROF. DR. NECMİDDİN BAĞDADİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Adalet = Justice ; Hizmet = Service ; Hizmet süreçleri = Service processes ; Hizmet üretimi = Service production ; Kamu malları = Public goods ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies ; Talep = Demand ; Talep yönetimi = Demand management ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yaşam memnuniyeti yöntemini kullanarak Türkiye'de yaşayan bireylerin
bir tam kamusal mal olan adalete ilişkin tercih ve taleplerini etkileyebilecek sosyo-demografik ve
sosyo-ekonomik özellikler ile beklenti gibi kişisel duygu ve düşüncelerin ortaya çıkarılması ve
kamusal hizmet sunum performans algılarının tespit edilmesidir. Çalışmada adalet malının
incelenmesinin sebepleri ise tüm bireylerin ortak tüketimine koşulması ve toplumdaki hiçbir
bireyin bu malın sunumundan dışlanamaması nedeniyle toplumun genel kanılarını diğer mal ve
hizmetlere göre daha iyi yansıtacağına inanılması, hiçbir şekilde özel sektörde muadili olmaması,
bireysel değer yargılarıyla oldukça ilintili olması ve araştırma yapılan yıllar arasında adalet
hizmetinin niteliğinin köklü bir değişime uğramamasıdır. Adalet malı üzerine gerek yerli gerekse
yabancı literatürde detaylı bir çalışmaya rastlanmamıştır.
Bu tez çalışmasında 2004-2012 TÜİK Yaşam Memnuniyeti Anket verileri, ikili probit regresyon
analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada yürütülen çoklu nesne incelemelerinde
bireylerin yaşlarının ve medeni hallerinin adalet malının sunumuna yönelik memnuniyetleri
üzerinde önemli bir etkisi olmadığı; gelir, cinsiyet, yaşanılan yer, eğitim ve geleceğe yönelik
beklentilerinin ise oldukça önemli etkilerinin bulunduğu saptanmıştır. Ayrıca bireylerin yasaların
adil ve tarafsız uygulanmasına yönelik görüşleri ile mahkemeye başvurma durumlarının da sunum
memnuniyetini etkilediği tespit edilmiştir. Genel olarak kentlerde yaşayan, eğitim ve gelir
seviyesi yüksek bireylerin bahsi geçen malın sunumundan memnun olmadıkları görülmüştür.
Türkiye için geleceğe yönelik beklentileri yüksek olan bireylerin adalet hizmetinin sunumundan
daha memnun oldukları saptanmış, bireylerin hizmet sunum performansına yönelik algılarının
kişisel özellikler ve malın sunumuna yönelik düşünceler tarafından belirlendiği anlaşılmıştır.

Abstract:
The objective of this study is to provide a detailed analysis of public goods and services within
the framework of the life satisfaction method. The study thus aims to reveal the sociodemographic
and economic components that result in individuals to demand judicial public goods
and determine the perceptions of citizens regarding the delivery performance of public services
in Turkey. The reasons of chosing justice as a public good in this study are because it is believed
that justice carries some structural characteristics which reflect the society's perception as a
whole, it is by no means equivalent in the private sector and it is closely related with individual
value judgement. Also, composition of justice has not revolutionised between the years of
research. There has been no detailed study found on justice by using life satisfaction method
neither in Turkey nor in other countries.
In order to achieve the objectives of this study, TURKSTAT Life Satisfaction Surveys conducted
between 2004 and 2012 are analyzed with binary probit regression. The multi-object analysis
made by means of binary probit regression method showed that while age and maritial status of
indiviudals had no significiant effect on the provision satisfaction of justice; sex, residency,
education and income level as well as expectations on future strongly affected the related
satisfaction. Moreover, it was found that individuals' perception on fair and unbiased
implementations of justice and court application status also had a strong impact upon provision
satisfaction on justice. Overall, it was revealed that urbanized individuals who had high education
level and income were not satisfied with the provision of aforementioned good. Along with this,
it was identified that individuals with higher expectations of future for Turkey were more satisfied
with the provision of justice, and it was deduced that service delivery perception of individuals
were determined by personal characteristics and attitutes towards provision of goods.