Mengen Havzasının beşeri ve iktisadi coğrafyası
Human and economic geography of Mengen Basin
Yazar: MESUT DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN GÜRBÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Bolu-Mengen = Bolu-Mengen ; Coğrafya = Geography ; Ekonomik coğrafya = Economic geography

Özet:
Bu çalışmada Karadeniz Bölgesi'nin batı bölümünde yer alan ve 849.9 km² alan kaplayan Mengen Havzası'nın fiziki koşulları da dikkate alınarak beşeri ve iktisadi coğrafyası üzerinde durulmuştur. Beşeri ve İktisadi hayatın mekânı olan, ona yön veren, nitelik ve niceliğine doğrudan ve dolaylı etki yapan fiziki özellikler karşılıklı ilişki ve etkileşimler kapsamında ele alınmıştır. Fiziki mekân üzerinde yerleşme, nüfus, ziraat faaliyetleri, ulaşım, sanayi, ticaret, madencilik ve turizm faaliyetleri tarihsel süreçte göz önüne alınarak incelenmiş ve geleceğe yönelik önerilerde bulunulmuştur.Yerleşme tarihi Neolitiğe kadar inen Mengen Havzası, önemli ulaşım yolları üzerinde bulunması nedeniyle her zaman nüfus barındırmış ve iktisadi hayat çok parlak olmasa da devam etmiştir. Çalışma sahamızda 2008 verilerine göre 58 şehir-köy yerleşmesi ve bunlara bağlı 280 mahallede toplam nüfus 14875'dir. Sahanın iklimi ve buna bağlı olarak oluşan bitki örtüsü hem doğal güzellik sunmuş hem de ormancılık faaliyetleri temel geçim kaynağı olmuştur. Özellikle Gökçesu beldesindeki linyit yatakları havzaya madencilik bağlamında iktisadi kaynak olmuştur. Zirai faaliyetlerinin dar alanlarda yüksek verim alınmadan yapıldığı bu havza, var olan diğer iktisadi faaliyetlerde de çok fazla varlık gösterememiştir. İstanbul ve Ankara'ya olan yakınlığı göz önünde bulundurularak özellikle ekolojik turizm ve ahşaba dayalı sektörler için yatırımlar teşvik edilmeli ve havzada yer alan diğer faaliyetlerin daha aktif ve daha yararlı olabilmesi için olanaklar oluşturulmalıdır.

Abstract:
The Mengen Basin situated in the west of the Black Sea Region and covering 849.9 km² was investigated from human and economic perspectives by taking physical conditions into account. Physical properties, hosting human and economic life, and directly and indirectly affecting its quality and quantity, were considered in terms of their interrelations and interactions. Such activities as settlement, population, agriculture, transportation, industry, commerce, mining and tourism on the Basin were investigated from a historical point of view and suggestions were made.Settlement on the Basin dates back to the Neolithic Age. Thanks to its position on the important routes, it has always held a considerable amount of population and the economic activities have continued up to now though not bright. According to 2008 data, the area was populated by 14.875 people in cities and villages (58 in total) and 280 quarters. The climate and accordingly the flora that formed in the area created forestry activities, flourished a beautiful landscape and provided income for the local people. The lignite mines in the Gökçesu district are also sources of income for the locals. On the Basin, where agricultural activities are carried out in scanty area with low productivity, other economic activities could not survive for long. Considering its closeness to Istanbul and Ankara, sectors particularly relying on ecotourism, timber and wood should be incentivized into the area and opportunities should be provided to make all the activities in the area more active and productive.