Kur'an-ı Kerim'de helâl-haram kavramları
The concepts of halal and haram in the Holy Qur'an
Yazar: MUSTAFA DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN ALTUNTAŞ
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in helâl ve haram konusundaki yaklaşımını incelediğimizde onun, bu kavramların insan hayatında önemli bir yeri olduğunu açıkça görürüz. Bu konuda inananların, bireysel-toplumsal, itikâdi-ameli, kavlî-fiili ve ahlâkî, kısaca hayatın hemen her alanında uymaları gereken birtakım kurallar olduğu aşikardır. Bu kurallar bütününde helâl ve haram kavramları her zaman ön plandadır ve belirleyici rol sahibidirler. Kurân bu konuda yelpazeyi geniş tutmuş, bireysel ibadetlerden toplumsal ibadetlere, aile içi ilişkilerden toplumsal ilişkilere, dinler arası ilişkilerden ülkeler arası hukuka ana hatlarıyla değinirken onayladıkları inananlar için kapsayıcı kavram olarak helâl kavramıyla ifade edilirken yasaklanan ilişkiler ise haram kavramıyla ifade edilmektedir. Kurân  verilerine baktığımızda, helâl sahası geniş tutulmuş haramlar ise sınırlı sayıda olduğunu görmekteyiz. Ayrıca haramların bir kısmı, kendisi helal olan bir şeyin başka bir sebebe bağlı olarak geçici veya ebedi haram durumuna dönüştüğünü görmekteyiz. Yine az da olsa tersi bir durumun belli şartlar oluştuğunda meydana geldiğini görmekteyiz. Kur'an helâl ve haram koyma yetkisinin Allah'ta olduğunu beyan ederek böyle hassas bir konuda hatâya meyilli insanoğlunun bu konuda dikkatli olması gerektiğini vurgulamaktadır. Son olarak, Kur'an bütünlüğünü ve ilgili ayetlerin bağlamını göz önünde bulundurarak, helâl haram dengesinin son tahlilde insanların yararına olduğu görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Helâl, Haram, Günah, Sevap, Temiz, Pis, Emir, Nehiy

Abstract:
When we examine the Qur'an's approach to halal and haram, we clearly see that these concepts have an important place in human life. It is evident that believers in this regard are individual-social, precedent-deed, intelligent-de facto, and moral, in short, a set of rules that must be followed in almost every sphere of life. In all these rules, the concepts of halal and haram are always in the foreground and they have a determining role. The Qur'an has kept the spectrum wide in this regard, while expressing it with the concept of halal as the inclusive concept for those who believe that they have lived while discussing individual worship, social worship, family relations, social relations, inter-religious relations, and inter-country law. When we look at the data of the Quran, we see that there are a limited number of harams that have a large halal area. Also, some of the harams, we see that something that is halal, turns into a temporary or eternal haram situation due to another reason. Again, we can see that the opposite situation occurs when certain conditions occur. The Qur'an states that the authority to impose halal and haram is in Allah and emphasizes that human beings who are prone to such a sensitive issue should be careful in this regard. Finally, considering the integrity of the Qur'an and the context of the relevant verses, the halal haram balance seems to be in the best interest of people in the final analysis.