Toplumsal meslekler ve din ilişkisi Yozgat/Yerköy örneği
The relationship between social professions and religion
Yazar: RANA KARA
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN GÜNGÖR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Toplumsal yapıyı anlamak için pekçok faktörün bilgisine sahip olmak gerekmektedir. Bu faktörlerden biri ekonomi diğeri ise dindir. Din ve ekonomi toplumun yaşayış tarzını hayata bakışının temel yapısını oluşturan etkenler arasında sayılabilir. Bazı toplumlarda değişim hızlı olsa da bazı toplumlarda hızlı değildir. Toplumsal değişimin yavaş olduğu yerlerde ekonomi ve din de belli ölçüde değişmesi ve gelişmesi yavaş olmaktadır. Bu doğrultuda anlaşılmaktadır ki toplumsal değişimin yanında ekonomi ve dinin geleneksel, modern ve postmodern anlayıştaki  meslek gruplarına inanç, ibadet ve sosyal hayat boyutlarına etkileri vardır. 
Çalışmanın amacı, Yerköy'deki farklı meslek gruplarının din ve ekonomik hayat ilişkisini ortaya koymak, bu ilişkinin inanç, ibadet ve sosyal hayat üzerindeki etkilerini analiz etmek ve toplumsal değişim süreçleri ile bu etkiler arasındaki bağı değerlendirmektir. Alt amaçlar ise a) Yozgat/Yerköy'deki ekonomik modeller ve din ilişkisinin boyutlarını analiz etmek. b) Geleneksel üretim tarzı ve dini hayat arasındaki ilişkiyi incelemek. c) Modernleşme ve makineleşme süreçlerinin dini hayat üzerindeki etkilerini araştırmak. d) Post-modern serbest girişimcilik modeli ve bireysel dini pratikler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek.
Araştırma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yarı yapılandırılmış mülakat tekniğiyle gerçekleştirilmiştir. Yozgat/Yerköy ilçesinde yaşayan 31 meslek sahibi birey ile yapılan mülakatlar, veri toplama sürecinin ana kaynağını oluşturmaktadır. Betimsel analiz ve söylem analizi kullanılarak veriler analiz edilmiştir. Çalışma, Yozgat/Yerköy ilçesinde yaşayan ve bir mesleğe sahip olan bireylerle sınırlıdır. Araştırmanın verileri, 2023-2024 yılları arasında toplanmış olup, katılımcıların sosyo-ekonomik ve dini yapılarına odaklanmaktadır. Araştırma, din ve ekonomi ilişkisini, din sosyolojisi perspektifinden ele almakta ve literatürdeki kaynaklarla sınırlıdır. Çalışmamız, literatürde eksik olan din ve ekonomi ilişkisini toplumsal modeller bağlamında ele alarak, bu iki kavramın nasıl bir etkileşim içinde olduğunu daha geniş bir perspektifte sunmaktadır. Çalışma, özellikle Türkiye gibi sosyo-ekonomik dönüşüm süreçleri geçiren ülkelerde, dinin toplumsal hayattaki rolü ve ekonomik hayatla olan ilişkisine dair katkılar sunmaktadır.
Çalışmanın bulguları, inanç, ibadet ve sosyal hayat boyutlarında belirgin farklılıklar ve benzerlikler ortaya koymuştur. Geleneksel modelde, dini ritüellerin ve inançların ekonomik faaliyetlerle sıkı bir ilişki içinde olduğu gözlemlenmiştir. Modern modelde, dinin etkisi daha rasyonel bir zeminde değerlendirilirken, post-modern modelde bireysel dini pratiklerin ön planda olduğu ve ekonomik hayatla olan bağın zayıfladığı görülmüştür. Bu durum, toplumsal değişim süreçlerinin din ve ekonomi üzerindeki etkilerini anlamak açısından önemli bulgular sunmaktadır.

Abstract:
Understanding social structure requires knowledge of various factors, among which economy and religion are prominent. Religion and the economy are considered fundamental elements shaping the core structure of a society's way of life and worldview. While change occurs rapidly in some societies, it is slower in others. In societies where social change is slow, the development and transformation of the economy and religion also tend to be gradual. Accordingly, it is evident that, in addition to social change, both the economy and religion influence professional groups, beliefs, worship practices, and dimensions of social life within traditional, modern, and postmodern perspectives.
The purpose of the study is to reveal the relationship between religion and economic life among different occupational groups in Yerköy, analyze the impact of this relationship on belief, worship, and social life, and evaluate the connection between these effects and social change processes. The specific objectives are: a) To analyze the dimensions of the relationship between economic models and religion in Yozgat/Yerköy. b) To examine the relationship between traditional production methods and religious life. c) To investigate the impact of modernization and mechanization on religious life. d) To evaluate the relationship between the post-modern free enterprise model and individual religious practices.
The study is limited to individuals residing in Yozgat/Yerköy who are employed in a profession. The research data were collected between 2023-2024, focusing on the socio-economic and religious structures of the participants. The study examines the relationship between religion and the economy from the perspective of sociology of religion and is limited to the sources available in the literature.This study contributes to the literature by examining the relationship between religion and economy within the context of societal models, offering a broader perspective on how these two concepts interact. The study provides significant insights into the role of religion in social life and its relationship with economic life, especially in countries like Turkey that are undergoing socio-economic transformation processes.
The study's findings reveal significant differences and similarities in the dimensions of belief, worship, and social life. In the traditional model, religious rituals and beliefs are closely intertwined with economic activities. In the modern model, the influence of religion is evaluated on a more rational basis, whereas in the post-modern model, individual religious practices are prominent, and the connection with economic life is weakened. These findings offer important insights into understanding the impact of social change processes on the relationship between religion and economy.