Kemoterapi alan akciğer kanseri hastalarında ayak refleksolojisi uygulamasının bulantı kusma ve uyku kalitesine etkisi
The Effect of Foot Reflexology Practice on Nausea Vomiting and Sleep Quality  in Lung Cancer Patients of Receiving Chemotherapy
Yazar: HİLAL PEKMEZCİ PURUT
Danışman: DOÇ. DR. SEVİLAY HİNTİSTAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Ayak = Foot ; Bulantı = Nausea ; Hemşirelik = Nursing ; Kusma = Vomiting ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Refleksoterapi = Reflexotherapy ; Uyku = Sleep ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Araştırma, kemoterapi alan akciğer kanseri hastalarında ayak refleksolojisi uygulamasının bulantı, kusma ve uyku kalitesine etkisini belirlemek amacıyla deneysel olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesi Onkoloji Merkezi'nde Eylül 2016-Eylül 2017 tarihleri arasında kemoterapi alan 60 hasta (30 deney, 30 kontrol) oluşturdu. Veriler; "Hasta Bilgi Formu, Rhodes Bulantı, Kusma ve Öğürme İndeksi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" ile toplandı. Deney ve kontrol grubu hastalarına ikinci kür kemoterapi almaya geldiklerinde "Hasta Bilgi Formu, Rhodes Bulantı, Kusma ve Öğürme İndeksi ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" uygulandı ve deney gubu hastaların ilk ayak refleksolojisi uygulaması yapıldı. Deney grubu hastalarına haftada iki seans olmak üzere toplam sekiz seans dört hafta süresince ayak refleksolojisi uygulaması yapıldı. Sekizinci ayak refleksolojisi uygulamasından sonra hastalara "Rhodes Bulantı, Kusma ve Öğürme İndeksi ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" tekrar uygulandı. Kontrol grubundaki hastalara ise dört hafta sonra tekrar "Rhodes Bulantı-Kusma ve Öğürme İndeksi ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" uygulandı.
Araştırmada deney ve kontrol grubu arasında bulantı, kusma, öğürme açısından semptom deneyimi, semptom oluşumu ve semptom sıkıntısı puan ortalamaları ile öznel uyku kalitesi, uyku latensi, gündüz işlev bozukluğu, uyku bozukluğu puan ortalamaları ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulundu (p<0.05).

Anahtar Kelimeler: Akciğer Kanseri, Kemoterapi, Hemşirelik, Refleksoloji

Abstract:
The study was carried out experimentally in order to determine the effect of foot reflexology on nausea, vomiting and sleep quality in patients with lung cancer receiving chemotherapy. The sample of the study consisted of 60 patients (30 experimental, 30 control) who received chemotherapy between September 2016 and September 2017 at Recep Tayyip Erdoğan University Education Research Hospital Oncology Center. The data were collected with the "Patient Information Form, Rhodes Nausea, Vomiting and Retching Index, Pittsburgh Sleep Quality Index". The Patient Information Form, Rhodes Nausea, Vomiting, and Retching Index and the Pittsburgh Sleep Quality Index were applied to the experimental and control group patients when they were received second cure chemotherapy and the first foot reflexology practise was applied to experimental group patients. Foot reflexology practise was applied to experimental group patients totally eight sessions, including two sessions per a week throughout four weeks. After the eighth foot reflexology practise, the "Rhodes Nausea, Vomiting and Retching Index and Pittsburgh Sleep Quality Index" was reapplied to these patients. In the control group patients, the "Rhodes Nausea-Vomiting and Retching Index and Pittsburgh Sleep Quality Index" were reapplied again four weeks later.
In this study, there was a significant difference between the experimental and control groups in terms of nausea, vomiting and retching mean scores of symptom experience, symptom formation, symptom distress and subjective sleep quality, sleep latency, the daytime dysfunction, sleep disturbances and total score mean of  Pittsburgh Sleep Quality Index (p<0.05).

Key Words: Lung Cancer, Chemotherapy, Nursing, Reflexology