Romatoid artrit ve ankilozan spondilitli yetişkinlerin diyet potansiyel böbrek asit yükü (PRAL) ile hastalık aktivitesi ve beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between dietary potential renal acid load, nutritonal status and disease activity of patients with rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis
Yazar: AYŞE DERYA BAYAZIT
Danışman: PROF. DR. EFSUN KARABUDAK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, romatoid artrit (RA) ya da ankilozan spondilit (AS) tanısı almış yetişkin bireylerde diyet potansiyel böbrek asit yük değerleri (PRAL) ile hastalık aktiviteleri, ağrı düzeyleri, beslenme durumu, kan biyokimyasal parametreleri ve antropometrik ölçüm değerleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma Ocak 2014-Eylül 2015 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Romatoloji polikliniğinde RA ya da AS tanısı almış ve tanı süresi beş yılı geçmeyen, yaşları 25-65 yıl arasında değişen, 24'ü erkek (%42,3) 33'ü kadın (%57,7) toplam 57 yetişkin birey üzerinde yürütülmüştür. Bireylere yüz yüze görüşme yöntemi ile anket formu uygulanmıştır ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Bireylerin hastalık aktivitelerinin belirlenmesi için hekim tarafında RA'lı bireylere Hastalık Aktivite Skoru (DAS-28) ve Vizüel Analog Skala (VAS), AS'li bireylere ise Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi-(BASDAI) uygulanmıştır. Çalışmaya katılan RA'lı erkek ve kadın bireylerin yaş ortalaması sırasıyla 44,5±12,02 yıl ve 48,0±11,25 yıl'dır. Ankilozan spondilitli erkek ve kadın bireylerin yaş ortalaması ise sırasıyla 38,7±10,27 yıl ve 41,9±11,96 yıl olarak saptanmıştır. Romatoid artritli ve AS'li erkek bireylerin BKİ değerleri sırasıyla 27,6±4,34 kg/m2 ve 27,2±5,41 kg/m2 olarak saptanmıştır. Romatoid artritli ve AS'li kadın bireylerin ise BKİ değerleri sırasıyla 30,2±6,44 kg/m2 ve 28,9±4,03 kg/m2' dir. Romatoid artritli erkek bireylerin diyet PRAL değerleri (15,7±7,34 mEq/gün), kadın bireylerden yüksektir (2,7±13,40 mEq/gün) (p<0,01). Ankilozan spondilitli erkek bireylerin diyet PRAL değerleri (15,2±8,55 mEq/gün), kadın bireylerden yüksektir (2,8±10,56 mEq/gün) (p<0,01). Romatoid artritli bireylerin DAS 28 skorları ve AS'li bireylerin BASDAI skorları ile diyet PRAL değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Bireylerin diyetlerinin PRAL değerini en çok artıran grup tahıl grubu iken; en çok azaltan grup ise sebze grubu olmuştur. Çalışmaya katılan RA'lı ve AS'li bireyler birlikte incelendiğinde posa ve doymuş yağın diyet PRAL düzeyi üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür (p<0,05). Sonuç olarak RA'li ve AS'li bireylerde hastalık aktivitesi ile diyet PRAL değeri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between dietary potential renal acid load (PRAL), and disease activity, pain levels, nutritional status, blood biochemical parameters and anthropometric measurements of adults who were diagnosed with rheumatoid arthritis (RA) or ankylosing spondylitis (AS). The current study was conducted on 57 individuals (between the ages 25 and 65) including 24 male (42,3%) and 33 female (57,7%) diagnosed with RA or AS and whose diagnosis duration is less than 5 years. The study was done between January 2014 and September 2015 at Gazi University, Faculty of Medicine, Division of Rheumatology. Research data was collected by a questionnaire via a face to face interview and 3-days-food consumption record was taken. Disease Activity Score (DAS-28) and Visual Analogue Scale (VAS) were applied to patients with RA and Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI) was applied to patients with AS by the physicians in order to determine individuals' disease activity. The average age of the male and the females with RA were 44,5±12,02 years and 48,0±11,25 while in patients with AS were 38,7±10,27 years and 41,9±11,96 years respectively. Body mass indexes of the male and female patients with RA were 27,6±4,34 kg/m2 and 30,2±6,44 kg/m2  while in patients with AS were 27,2±5,41 kg/m2  and 28,9±4,03 kg/m2 respectively. Dietary PRAL values of male patients with RA (15,7±7,34 mEq/day), are higher than female patients (2,7±13,40 mEq/day) (p<0,01). Dietary PRAL values of male patients with AS (15,2±8,55 mEq/day) is higher than female patients (2,8±10,56 mEq/day) (p<0,01). No statistically significant correlation was found between DAS 28 scores of individuals with RA, BASDAI scores of individuals with AS, and dietary PRAL values (p>0,05). In the food groups, the grains was found to increase the PRAL value of the diet at most while the vegetables was decreased the value at least. When the individuals with RA and AS in the study were examined together, the effect of dietary fiber and saturated fats on the dietary PRAL level was found to be statistically significant (p<0,05). Regarding dietary habits, it is found that dietary PRAL values of female individuals are lower than male individuals'. In conclusion, there was no significiant relationship between disease activity and dietary PRAL in patients with RA and AS.