Uzaktan çalışmanın seyahat davranışları üzerindeki etkileri: İstanbul-Kocaeli-Tekirdağ Kent-Bölgesi örneği
The effects of telecommuting on travel behavior: The case of İstanbul-Kocaeli̇-Teki̇rdağ City-Region
Yazar: MUHAMMED İSMAİL KAP
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ YÜZER ; DOÇ. DR. MUHAMMED ZİYA PAKÖZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
1980'li yılların başından itibaren bilgi endüstrisinin büyümesi, bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi ile beraber kent merkezlerinde üretimden hizmet sektörüne geçiş ve küreselleşmenin neden olduğu ekonomi düzenindeki yeni yapılanmalar, uzaktan çalışma modelinin yeni bir kavram olarak iş hayatında yer almaya başlamasını sağlamıştır. 2020'li yıllara gelene dek dünya genelinde farklı ülkelerde farklı sektörlerde uygulanan uzaktan çalışma modeli Covid-19 salgını ile beraber insanların hayatına hızlı bir biçimde girmiş ve ev tabanlı uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasına sebep olmuştur. Salgın sürecinde yaygınlaşan esnek çalışma modelinin ilerleyen yıllarda tüm dönemlere kıyasla, insanların iş hayatında çalışma modeli olarak daha fazla tercih edilebileceği, literatürdeki çalışmalarda ve bu tez çalışmasında görülmektedir. Bu durumun ise başta kentin dokusu olmak üzere ulaşım ağlarında ve davranışlarında değişikliklere neden olacağı düşünülmektedir. Bu çalışma mevcut literatürde uzaktan çalışma ile seyahat davranışları arasındaki ilişkiye dair yeterli çalışmanın olmadığı düşünülerek boşluğun doldurulmasına katkıda bulunmak ve kentin uzaktan çalışma anlayışı kazanmasına yardımcı olmak amacıyla yapılmıştır. 

Çalışma, İstanbul-Kocaeli-Tekirdağ kent-bölgesinde yaşayan çalışanların pandemi döneminde uzaktan çalıştıkları süre boyunca seyahat davranışlarında ne gibi değişikliklerin olduğunu tespit edip, seyahat davranışlarının nasıl etkilendiğini ölçmektedir. Çalışma için ilk olarak uzaktan çalışma ve seyahat davranışları kavramları detaylı incelendikten sonra, sistematik literatür taraması yapılmıştır. Ardından çalışmada birincil veri olan 'Covid-19 Salgını Sonrası Uzaktan Çalışmaya Adaptasyonların Seyahat Davranışlarına ve Konut Yer Seçimine Gerçekleşmiş ve Beklenen Etkilerinin Araştırılması: İstanbul-Kocaeli-Tekirdağ Kent-Bölgesi Örneği' isimli 221K016 kodlu TÜBİTAK-1001 projesi kapsamında 4643 kişi ile yapılan hanehalkı anketi verileri analiz edilmiştir. Anket ile elde edilen veriler incelenerek seyahat davranışı ile ilgili olan sonuçlar seçilmiş ve bu veriler SPSS programında tanımlayıcı istatistik, çapraz tablo analizi ve Pearson ki-kare testi yöntemleri kullanılarak istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre yapılan değerlendirmede kişilerin seyahat davranışlarında değişimler olduğu görülmüştür. İşe gidip gelmek için kat edilen mesafenin ve zamanın yaklaşık olarak %50 azaldığı, iş dışı amaçlar için yapılan seyahatlerde ise %20.2 oranında azalmanın olduğu; herhangi bir dönemde uzaktan çalışmış olan kişilerin tüm katılımcılara kıyasla daha fazla özel araç kullandığı, kişilerin işe gidip gelmeye kıyasla boş zamanlar için daha fazla özel araç kullandığı; kişilerin oturdukları bölgeye göre kullandıkları toplu taşıma araçlarında farklılıklar olduğu  ve sosyo-demografik özellikler ile uzaktan çalışma -seyahat davranışları arasında anlamlı ilişkiler bulunduğu tespit edilmiştir. 

Ankete katılım sağlayan kişilerin oturdukları ve çalıştıkları yerler incelendiğinde katılımcıların çoğunun aynı küme içerisinde yaşayıp aynı küme içerisinde çalıştığı gözlemlenmiştir. "Güngören,Bağcılar ve Esenler" in olduğu 4 numaralı küme ile "Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli, Beykoz, Şile" yi içeren kümelerde kişilerin işe gitmek için küme dışına, diğer kümelere kıyasla daha fazla çıktığı; 6 numaralı kümenin (Beşiktaş, Beyoğlu, Kâğıthane, Sarıyer, Şişli), İstanbul sınırları içerisinde yer alan tüm kümelerden en az bir çalışanı içerdiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ile erişilebilir ve sürdürülebilir bir seyahat yönetimi için öneri ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. 

Dünya geneli hızla yükselen dijital dönüşüm düşünüldüğünde uzaktan çalışma modelinin ilerleyen zaman diliminde daha fazla kullanılacağı düşünülmektedir. Bir seyahat talep yönetimi stratejisi  olan uzaktan çalışma modelinin sürdürülebilir ve erişilebilir ulaşım ağlarının oluşmasında katkı sağlayabileceği öngörülmektedir. Yapılan literatür çalışmalarında uzaktan çalışmanın  seyahat davranışları ile arasındaki ilişkiyi inceleyen yayın sayısının dünya genelinde önemli düzeyde artış gösterdiği, Türkiye nezdinde de bu model ile ilgili araştırmaların daha fazla yapılması gerektiği düşünülmüştür. Çünkü öngörülen değişime kent ne kadar hızlı reaksiyon verirse ve ne kadar iyi hizmet ederse, kentte yaşayan girişimciler ve vasıflı bireyler de küresel rekabette daha başarılı olmaktadır. Daha sağlıklı kentler, daha erişilebilir mahalleler, daha sürdürülebilir ulaşım araçları ve daha başarılı bireyler oluşturmak için uzaktan çalışma modelinin avantajları ve dezavantajları dikkate alınarak kent ile olan ilişkisi daha da arttırılmalıdır.

Abstract:
The rapid growth of the information sector since the early 1980s, major developments in information and communication technologies, the transition from production activities in city centers to the service sector, and the new economic order brought about by globalization have paved the way for the remote working model to take its place as a concept in the business world. During this period, the remote working model began to be gradually adopted, especially in various sectors in different countries, but the real inclusion of this model in our lives accelerated in the 2020s with the Covid-19 pandemic. The pandemic, as a global crisis that necessitated working remotely from home, caused this model to spread rapidly and become the norm for many sectors. Within the scope of existing studies in the literature and this thesis, it is predicted that the flexible working model, which became widespread during the pandemic period, will be a more preferred working model in the future compared to other periods. It is thought that this situation will lead to significant behavioral changes not only in business life but also in transportation networks and the texture of the city. 

Many factors such as transportation systems, public transportation usage habits, urban travel times and travel density may be reshaped with the widespread use of the remote work model.However, considering that the studies addressing the relationship between remote work and travel behaviors are limited in the literature, this thesis was conducted to fill this gap and to better understand the relationship between remote work and travel behaviors. 

The study is seen as an important step to improve cities' understanding of remote work and to analyze the effects of this new work model on urban areas. In order to outline the thesis and determine its scope, a comprehensive systematic literature review was first conducted. In this process, searches were conducted in prestigious databases such as Scopus and Web of Science using keywords such as "remote work" and "travel behaviors". The studies obtained were examined in detail by first reading their titles, then their abstracts and finally their text sections, and the relevant sources were reached. As a result of the in-depth analysis of these sources, it was decided to focus the study on two main axes. These axes were determined as the effects of the remote work model on urban transportation systems and the changes in urban behavior patterns. In this regard, it is thought that the results of the study will contribute to the academic literature and provide valuable insights for urban planners, policy makers and the business world.
The first is the effects of travel behavior on time, distance and purpose; Secondly, the effects of remote working on transportation modes. After this study, the concepts of remote working and travel behavior were carefully examined, respectively, and it was learned how these concepts should be handled. In the section related to remote working, it has been determined how remote working has come from its beginnings to the present day and what changes it has been exposed to over time. Regarding travel, firstly, the importance of travel, its place in human life was researched and how travel management could be done was investigated. With the research conducted, the concept of travel demand management was encountered and this concept was examined in detail. Strategies, policies and programs related to travel demand management were examined one by one and how travel demand could be managed was investigated. In addition, how it could be included in traditional planning was also investigated. Then, the results of the literature study were evaluated. After this part, we moved on to examining the survey study.

The study determines the changes in the travel behaviors of employees living in the Istanbul-Kocaeli-Tekirdağ city-region during the pandemic period during the remote working process and measures how their travel behaviors are affected. First, the concepts of remote working and travel behavior were examined in detail for the study, and then a systematic literature review was conducted. Then, the household survey conducted with 4643 people within the scope of the TÜBİTAK-1001 project 221K016 coded project titled 'Investigation of the Actual and Expected Effects of Adaptation to Remote Working After the Covid-19 Pandemic on Travel Behaviors and Residence Location Choice: Istanbul-Kocaeli-Tekirdağ City-Region Example' was used as the primary data in the study. The data obtained from the survey were examined and the results related to travel behavior were selected and these data were statistically analyzed using descriptive statistics, cross-tabulation analysis and Pearson chi-square test methods in the SPSS program. The hypotheses created with the obtained results were tested and inferences were obtained.

This study has determined that there are changes in people's travel times to work, travel purposes and travel distances; these changes vary according to the geographical region and socio-demographic characteristics of the people.While the distance and time traveled to commute to work decreased by approximately 50%, non-work related travel decreased by 20.2%; it was determined that people working remotely at any given time used private vehicles more than all participants, people used private vehicles more in their free time compared to commuting to work, and there were significant relationships between socio-demographic characteristics and remote working and travel behaviors. It was also observed that especially people with high income and education levels worked remotely. The intensity of private vehicle use is a very striking finding. According to the data obtained, it was determined that people bought private vehicles if their economic income was high and used them especially to commute to work in their free time. The reason for this is thought to be people's interest in comfort and flexibility. Another reason is that the public transportation network in this region is not sufficient.


The most important move that can be made to solve this problem is to increase access to public transportation and increase the number of intersections. When the places where the participants in the survey live and work are examined, it is seen that the majority of the participants live and work in the same cluster. In cluster number 4, which includes the clusters "Güngören, Bağcılar and Esenler" and "Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli, Beykoz, Şile", the frequency of people leaving the cluster to go to work is higher than in other clusters, and this indicates traffic congestion during peak hours. In order to solve this congestion and provide sustainable transportation, both public transportation vehicles can be developed and the peak hour problem can be solved by working remotely. Cluster number 6 (Beşiktaş, Beyoğlu, Kağıthane, Sarıyer, Şişli) is another notable cluster among the 13 clusters as it is the region where at least one employee from all clusters within the borders of Istanbul is located. When the other clusters, both cluster 6 and cluster 4, are evaluated, it is thought that the most important suggestion for Istanbul is to develop public transportation systems, transition to micromobility and implement smart transportation systems.

With the findings obtained, suggestions and evaluations were made for an accessible and sustainable travel management. Considering the rapidly increasing digital transformation worldwide, it is thought that the remote working model will be used more in the future. Considering the positive results obtained as a result of this study on the remote working model, it is predicted that the remote working model, which is a travel demand management strategy, can contribute to the creation of sustainable and accessible transportation networks. 

According to the literature study, many countries have achieved significant gains in sustainable travel by using many travel demand management strategies in developed and developing cities. It was thought that more research should be done on sustainable transportation solutions in terms of this model in order to ensure sustainable development, which is one of the conditions of Turkey, as a country that is transitioning to the developing countries league. Because the faster the city responds to the anticipated change and the better the service it provides, the more successful the entrepreneurs and qualified individuals living in the city are in global competition. In order to create healthier cities, more accessible neighborhoods, more sustainable means of transportation, and more successful individuals, the relationship with the city needs to be further increased by taking into account the advantages and disadvantages of the remote working model.