Okul öncesi dönem çocuklarının farklı ekosistemlerdeki ögelere ilişkin farkındalıklarının belirlenmesi
Determining the awareness of preschool children regarding the elements in different ecosystems
Yazar: PELİN BİLGİLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHATTİN DENİZ ALTUNOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı okul öncesi dönem çocuklarının sucul ve karasal ekosisteme yönelik farkındalıklarını belirleyip, bu farkındalıklarını var olduğunu ifade ettikleri canlı-cansız ögelerin betimlenmesi ve bu ögeler arasında kurdukları ilişkiler açısından değerlendirmektir. Araştırmanın bir diğer amacı ise çocukların sahip olduğu temel bilimsel süreç becerilerinin, ekosistemlerdeki ögeler arası ilişkileri kurarken ne oranda etkilediğini ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın örneklemi 2021-2022 eğitim-öğretim yılı Van il sınırlarında bağımsız anaokuluna devam eden 5 yaş öğrencilerinden oluşmaktadır. Seçkisiz kolay ulaşılabilir örneklem ile belirlenen 60 öğrenci araştırmaya dahil olmuştur. Yapılan araştırma karma desenli olup; çalışmanın nitel boyutunda tarama modeli kullanılarak öğrencilerin boş kağıda yaptıkları denizel ve karasal ekosisteme ait çizimleri Bir Çevre Çiz Test Rubriği ile (Draw An Environment Test-Rubric, DAET-R, DAME-R) betimsel analiz yapılarak temalara ayrılmış, nicel boyutunda ise öğrencilerin temel bilimsel süreç becerileri ve çevrede var olan canlı-cansız varlıklar arası ilişki kurabilme düzeyleri arasındaki yakınlık durumlarını belirlemek üzere korelasyonel (ilişkisel) bir çalışma yapılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde öğrencilerin denizel ekosistem çizimlerinde en sık kullandıkları ögeler; insan figürü (f=35), ahtapot (f=47), yosun (f=27), köpekbalığı (f=16), güneş (f=37) ve bulut (f=15) olurken, karasal ekosistem çizimlerinde en sık kullandıkları ögeler; ağaç (f=40), çimen (f=37), çiçek (f=23), kelebek (f=14) olmuştur. Hem sucul hem karasal ekosistem çizimlerinin incelenmesi sonucunda öğrenciler canlı ve cansız ögelere yer verirken, bir sistem anlayışı içerisinde yani iki veya daha fazla gruba ait varlıklar arasında bağlantı kuramamış olmaları, çalışma grubundaki öğrencilerin doğal ortamlarda bir sistem anlayışı olduğunun yeterince farkında olmadıklarını ortaya koymaktadır. Öğrencilerin rubrik puanları ve bilimsel süreç beceri puanları arasında yapılan t testi sonucunda aldıkları toplam puan açısından anlamlı farklılıklar gözlenirken, süreç becerileri alt basamaklarında değişimler görülmektedir. Elde edilen veriler ayrıntılı bir şekilde sunulmuş, bu bilgiler ışığında önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine preschool children's awareness of aquatic and terrestrial ecosystems and to evaluate this awareness in terms of the relationships between living and non-living elements they establish. It aims to reveal how children's basic scientific process skills affect their ability to establish relationships between entities. The sample of the research consists of 5-year-old students attending independent kindergarten within the borders of Van province in the 2021-2022 academic year. 60 students, selected randomly and easily accessible, were included in the research. The research conducted has a mixed pattern; In the qualitative dimension of the study, using the scanning model, the drawings of the marine and terrestrial ecosystems made by the students on blank paper were divided into themes by descriptive analysis with the Draw An Environment Test-Rubric (DAET-R, DAME-R). A correlational study was conducted to determine the closeness between process skills and the ability to establish relationships between living and non-living entities in the environment. As a result of the findings, the elements most frequently used by students in marine ecosystem drawings are; While the human figure (f = 35), octopus (f = 47), algae (f = 27), shark (f = 16), sun (f = 37) and cloud (f = 15) are the most frequently used in terrestrial ecosystem drawings. items; tree (f = 40), grass (f = 37), flower (f = 23), butterfly (f = 14). As a result of examining both aquatic and terrestrial ecosystem drawings, while the students included living and non-living elements, the fact that they were not able to establish a connection between entities belonging to two or more groups within a system understanding reveals that the students in the study group are not sufficiently aware that there is a system understanding in natural environments. While there are significant differences in terms of the total score obtained as a result of the t-test between the students' Rubric scores and scientific process skill scores, there are changes in the sub-steps of process skills. The data obtained were presented in detail and suggestions were made in the light of this information.