Türkiye'de seçkinlerin dönüşümü: 1960-1980 ve 1980-2000 arası dönemde Türk romanında küçük burjuva aydını (Tutunamayanlar, Bir Düğün Gecesi, Kara Kitap ve Yüz: 1981 romanları çerçevesinde)
Transformation of the elites in Turkey: Petite bourgeoisie intelectual in Turkish novel between the periods of 1960-1980 and 1980-2000 (in the context of Tutunamayanlar, Bir Düğün Gecesi, Kara Kitap and Yüz: 1981 novels )
Yazar: GAZİ BERBER
Danışman: PROF. DR. DURSUN GÖKDAĞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aydınlar = Intellectuals ; Burjuvazi = Bourgeoisie ; Modernleşme = Modernization ; Roman = Novel ; Seçkinler = Elites ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'nin modernleşme sürecinde kendine has özellikler taşıyan, 1960-1980 ve 1980-2000 arası dönemde, küçük burjuva aydınındaki kültürel değişimi karşılaştırmalı olarak anlamaktır. Bu amaç doğrultusunda, 1960?1980 ile 1980?2000 yılları arasında yazılan ve küçük burjuva aydınını konu alan ?Tutunamayanlar, Bir Düğün Gecesi, Kara Kitap, Yüz:1981? isimli romanlarda; bu aydınların Doğu Batı, aydın halk, kent taşra ikilikleri, ayrıca iktidara ve zenginliğe bakışlarındaki değişim saptanmaya çalışılmıştır.Nitel araştırma yöntemlerinden ?belge incelemesi?nin özel bir türü olan hermeneutik tekniğin kullanıldığı araştırmada, 20'şer yıllık iki dönemde yazılan dört roman veri kaynağı olarak incelenmiştir.1960?1980 arası dönemde yazılan romanlardaki küçük burjuva aydınının Doğu Batı ikilemine yaklaşımı; bu iki kültür arasındaki fakları anlama ve açıklama çerçevesinde kalmıştır. 1980?2000 arası dönemde ise, bu iki medeniyet dairesinin (Doğu ve Batı medeniyetleri) sentezine yönelik çabalara yönelmişlerdir.1960?1980 arası dönemde yazılan romanlardaki aydın tipler solcudurlar. Onların, siyasal formasyonları gereği halkın içinde ve halkla birlikte olmaları gerekmektedir. Aslında bu ideal zihniyet düzeyinde hep var olmuştur. Ancak Osmanlı Türk geleneğindeki aydın halk yabancılaşması bu dönem aydınlarının da temel çıkmazıdır. 1980?2000 arası dönemde ise; yaşanmakta olan aydın halk ikiliğini aşmaya yönelik düşünce ve çabalar söz konusudur.Ele alınan iki dönemde de taşra; küçük burjuva aydınınca olumsuz çağrışımlarla birlikte anılmıştır. 1960?1980 arasında yazılan romanlarda çizilen küçük burjuva aydınlarında kent taşra ikilemi ve taşraya olan mesafeli duruş, taşrayı hor görme daha belirgindir. Bu durum 1980?2000 arasında yazılan romanlarda betimlenen küçük burjuva aydınları için önem arzetmemektedir; önceki döneme göre daha belirsiz bir vurguya sahiptir.İktidara bakış bağlamında, her iki dönemde de küçük burjuva aydın tipler için iktidarı temsil eden devlettir ve onunla özdeşleşen tipler olumsuz olarak resmedilir. İktidar, mesafe konulması, uzaklaşılması gereken bir problem alanıdır.İncelenen dönemlerde resmedilen küçük burjuva aydın tiplerinin zenginliğe bakışları arasında belirgin bir farklılık söz konusudur. 1960?1980 arası dönemde zenginlik, olumsuz ve uzak durulması gereken bir olgu olarak görülmektedir. Ancak 1980?2000 arası dönemde zenginlik, bu olumsuz imajından sıyrılmış, istenir, peşinde koşulur konuma yükselmiştir.

Abstract:
Main aim of this thesis is to understand cultural transformation of petite bourgeoisie intelectuals, in sui generis periods of 1960-80 and 1980-2000, in Turkey?s modernization process.In accordance with this aim, it is tried to be understood that the transformation of petite bourgeoisie intelectuals perception of ?east-west?, ?intelectual-public?, ?city-countryside? dualities and power and richness, by the novels which had been published between the periods of 1960-80 and 1980-2000; ?Tutunamayanlar, Bir Düğün Gecesi, Kara Kitap, Yüz:1981?.?Hermeneutic technic?, one of the specific sort of documantary research, which is a qualitative research method, is used in this research and four novels had been used as data source which published in these two ?20 years? periods. In the period of 1960-1980, petite bourgeoisie intelectuals approach to ?east west? duality is to understand and explain the differences between these two different cultures. In the period of 1980-2000 they tend to synthesis two civilizations (eastern and western).Intelectuals in the novels, which had been published in the period of 1960-1980 are lesftists. Because of their political ideals, they have to be within public, and by the public. This ideal had always been a mindset of leftist intelectuals. However, ?intelectual public? alienation within the tradition of Ottoman Empire and Turkey, is also the basic dilemma of intelectuals of this period. By the way, in the period of 1980-2000, there are efforts and thoughts to go beyond of ?intelectual public? duality.Countryside is negative for petite bourgeoisie intelectuals of both these two periods. For petite bourgeoisie intelectuals, ?city countryside? duality and being in a distant position to countryside and insulting it, is more obvious in the period of 1960-1980. Petite bourgeoisie intelectuals of the novels of the period of 1980-2000, this duality is not important and there is a little emphasis about it.For petite bourgeoisie intelectuals of both periods, the symbol of power is the state and the people who represents state had a negative effect on them. Power is a problem for them and they had to be distant from it.There is a clear difference about the perception of richness of petite bourgeoisie intelectuals within both two periods. In the period of 1960-1980, richness is negative and it is a phenemenon which petite bourgeoisie intelectuals had to be distant. However in the period of 1980-2000 negative image of richness had been changed and it becomes something to be desired.