Aristoteles, İbn Sina ve Ravaisson`da alışkanlık-ahlâk ilişkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the relationship between habit and morality in Aristoteles, Avicenna and Ravaisson
Yazar: MUHAMMET ENES KALA
Danışman: PROF. DR. MURTAZA KORLAELÇİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Alışkanlıklar = Habits ; Aristoteles = Aristotle ; Ravaisson, Mollien Jean = Ravaisson, Mollien Jean ; İbn Sina = Ibn Sina

Özet:
Alışkanlık sorunsalı felsefe tarihinde ahlak felsefesiyle ilişkilendirildiğinde çok eski bir çalışma alanını ifade etmektedir. Her ne kadar görünüşte sorunsal üzerine yazılmış birçok çalışma var gibi görünse de, bu yeterli değildir. Özellikle İslam filozoflarının alışkanlık meselesi üzerine bağımsız bir eser bırakmadığını da söylemek gerekir. Farabi, İbn Sina ve İbn Miskeveyh siyaset ve ahlak meseleleri üzerine konuşurlarken, kuvvetle alışkanlığa vurguda bulunmuşlardır. Böylece doğu düşüncesinde daha da özelleştirirsek, İslam düşüncesinde de alışkanlık meselesini bir problem alanı olarak belirlemenin gerekliliği ortaya çıkmaktadır.Tezimizin bütünü boyunca, yaptığımız şey batı düşüncesinde Aristoteles ve Ravaisson'a referansla, doğu düşüncesinde ise İbn Sina'ya referansla alışkanlık ve ahlak anlayışları arasındaki ilişkiyi etüt etmek olmuştur. Doğu düşüncesinden kastettiğimiz, tezimizde İslam felsefesinin (İbn Sina şahsında) konuya getirmiş olduğu açılımların içerilmesidir.Tezimizde zikrettiğimiz filozofların her biri alışkanlık ve ahlak arasındaki ilişkiyle yakından ilgilenmişlerdir. Bir model filozof olarak Aristoteles, ahlak anlayışını (erdem ahlakı vaaz ederken alışkanlığa büyük yer vermiştir. Ahlak anlayışını ve karakterin şekillenmesini açıklarken, Aristoteles, alışkanlığın rolüne de güçlü bir şekilde vurguda bulunmuştur. Dahası Aristoteles ikincil olarak insan doğasının inşasına yönelik olarak alışkanlığı varlık yolu olarak da ifade etmektedir. Bu aynı gelenek, İbn Sina ve Ravaisson tarafından da kabul görmüştür. Her ne kadar, Aristoteles, İbn Sina ve Ravaisson arasında meseleye ilişkin genel çizgi ortaksa da, İbn Sina ve Ravaisson etkilenmiş oldukları şeylere de özgünlük katmayı bilmişlerdir. Çalışmamızda her filozofun alışkanlık ve ahlak arasındaki ilişkiye yönelik anlayışları, ortaklık ve farklılıklarını da ima ederek, genel bir resim olarak çizilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The issue of habit is the old problematic field especially related to morality in the history of philosophy. Even though seemingly there are a number of studies closely relavant to habit and its relation to morality, it seems inadequate. Especially, it should be said that no Islamic philosophers have written the pieces down about habit separately. Particularly, Farabi, Avicenna and Ibn Miskawayh strongly emphasized on habit when having talked about the morality and the political issues. So it is required that habit should be seen as a problematic area in Eastern thoughts.In the whole course of the dissertation, what we have done is to focus on the relationship between habit and morality in the western thought with reference to Aristotle and Ravaisson and in the eastern with reference to Avicenna. By the eastern thought, we will particulaly consider Islamic philosophical considerations in question.The philosophers on whom we have concantrated in our piece of writing have been closely interested in the relationship between habit and morality. As the model philosopher, Aristotle gave enormous place to habit in his consideration of morality, namely virtue ethics. By attempting to explain it and the forming of a character, he strongly emphasised the role of habit. Moreover he accepted habit a way of forming a secondary nature for human being. The same tradition has been acknowledged by Avicenna and Ravaisson. Furthermore they have endeveoured to give what they have been affected originality. However, the general line is common among those philosophers, namely Aristotle, Avicenna and Ravaisson. In this study, the general picture regarding each philosopher?s consideration on the relationship between habit and morality has been attempted to be drawn, by impliying the similarities and differences in their thoughts.