İsrail'in Doğu Akdeniz enerji politikası ve Türkiye ile KKTC üzerine etkileri
Israel's energy policy in the Eastern Mediterranean and its effects on Turkey and Turkish Republic of Northern Cyprus
Yazar: CEM SAVAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN ELİKÜÇÜK YILDIRIM
Atılım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Deniz yetki alanları = Maritime jurisdiction ; Doğu Akdeniz = East Mediterranean ; Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji politikaları = Energy policies ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Münhasır ekonomik bölge = Exclusive economic zone ; Türk-İsrail ilişkileri = Turkish-Israeli relations ; Türkiye = Turkey ; İsrail = Israel

Özet:
Doğu Akdeniz, gerek coğrafi ve jeostratejik konumu ile gerekse de siyasi ve 
ekonomik özellikleri ile üç kıta arasında bulanan kritik noktalardan biridir. Özellikle 
Sanayi Devriminden sonra hem Batı ülkelerinin artarak çoğalan enerji ihtiyaçları 
hem de son zamanlarda Doğu Akdeniz'de yeni enerji kaynaklarının tespit edilmesi, 
ülkeler arasındaki politik dengelerinin değişmesine neden olmuş ve bölge son derece 
riskli bir hale gelmiştir. Günümüzde Doğu Akdeniz'e kıyısı olmamasına rağmen 
yüzlerce kilometre uzaklıkta bulunan ancak Doğu Akdeniz pastasından menfaat elde 
etme peşinde olan birçok devlet mevcuttur.
Kıyı ülkelerinin Doğu Akdeniz'de tespit edilen hidrokarbon kaynaklarından 
faydalanmak için hak iddia etmeleri sebebiyle de birtakım anlaşmaların yapılması 
zaruri hale gelmiştir. Enerjinin tespiti, çıkarılması, nasıl değerlendirileceğine karar 
verilmesi ve bunun yanında inşa edilecek hatlarla naklinin sağlanması gibi 
sorunsalların çözümü için çeşitli alternatifler düşünülmüştür.
Son dönemde Doğu Akdeniz Bölgesinde enerji kaynaklarının tespit edilmesi 
bölgede İsrail başta olmak üzere diğer kıyı ülkelerinin doğal gaz arayışına neden 
olmuştur. İsrail'in Doğu Akdeniz Bölgesinde yapmış olduğu çalışmalar sonucunda 
Leviathan ve Tamar bölgelerinde zengin doğal gaz yataklarına rastlanmıştır. Türkiye 
ile ilişkileri kötü olan İsrail, bölgede tespit edilen doğal gazın Avrupa pazarına ihraç 
edilmesi için arayış içine girmiştir. Bu amaçla diğer kıyı ülkeleri ile Münhasır 
Ekonomik Bölge anlaşması imzalayarak Tamar ve Leviathan bölgelerindeki doğal 
gazın Avrupa ülkelerine ihraç edilmesi için çalışmalar başlatılmıştır.
Fakat bölgedeki aktörlerin bu enerji kaynaklarından faydalanma hakkı 
konusunda, KKTC'nin varlığını yok sayması, kaynaklardan elde edilen iktisadi 
değerlerin kullanımı konusunda bölgede yaşayan halkın çıkarlarını ihlal etmeleri 
nedeni ile Akdeniz'de gerilim giderek tırmanmaktadır. Mevcut durum Türkiye ile 
KKTC arasında yapılan anlaşmalar ile doğan yetki alanlarının ihlali bakımından 
önem arz etmektedir.
Bu çalışmada, İsrail'in Doğu Akdeniz üzerinde yaptığı faaliyetleri, planları, 
kıyı ülkeleri ile yaptığı ikili veya daha fazla ülke katılımıyla yaptığı ittifakları ve 
Türkiye'nin, Kıbrıs adasının Doğu Akdeniz'deki konumu ele alınmıştır. Ayrıca 
bölgede tespit edilen enerji kaynaklarının, kıyı ülkelerinin enerji politikalarına nasıl 
yansıdığı üzerinde durulmaktadır. İsrail'in Doğu Akdeniz enerji politikalarının 
KKTC ve Türkiye başta olmak üzere diğer bölge ülkeleriyle ne oranda örtüştüğü ise 
çalışmamızda değerlendirilmekte olup bu bağlamda, çalışmamızda bölgenin kıyı 
ülkeleri açısından, jeopolitik ve coğrafi açıdan, iktisadi ve askeri alandaki önemi 
açıklanmaktadır. Ayrıca Doğu Akdeniz'de bulunan enerji kaynakları hakkında 
yayınlanan raporlar kapsamında bölgenin, dünya enerji piyasasına nasıl etki edeceği 
konularında açıklamalar yer almaktadır.

Abstract:
It has been one of the critical points of this region politically and 
economically for centuries with its important geographical and geostrategic feature 
of the Eastern Mediterranean. This Mediterranean has been the focus of attention of 
countries that want to gain power and caused conflicts to occur. Especially after the 
Industrial Revolution, both the increasing energy needs of Western countries 
increased and the determination of new energy sources recently caused changes in 
policy balances between countries and the importance of the region increased. 
Eastern Mediterranean, a region that preserves its historical importance in order to 
meet the increasing energy need in the world, has managed to attract attention today. 
It has made it necessary to make some agreements as a result of the coastal countries' 
claims to benefit from the hydrocarbon resources identified in this region. Efforts are 
underway to transfer resources identified in the region to European countries through 
various projects.
The determination of energy resources in the Eastern Mediterranean Region 
recently caused the search for natural gas from Israel and other coastal countries in 
the region. As a result of Israel's studies in the Eastern Mediterranean Region, rich 
natural gas deposits were found in the Leviathan and Tamar regions. With Turkey 
relations have entered into a new quest to be exported to the European market for 
natural gas was discovered in the worst of Israel. For this purpose, works have been 
initiated to export natural gas in Tamar and Leviathan regions to European countries 
by signing an Exclusive Economic Zone agreement with other coastal countries.
However, the right of benefiting from these energy resources causes the 
tension in the Mediterranean to rise due to the actors in the region, ignoring the 
existence of the TRNC, their economic values obtained from the resources and the 
interests of the people living in the region. In this case arising from a breach of 
jurisdiction with respect to the agreements made between the TRNC and Turkey is 
important.
In this study, the work he did on Israel's eastern Mediterranean coast of plans 
and his position in the eastern Mediterranean island of Cyprus by Turkey and 
bilateral relations with the countries were discussed. In these areas, it has been 
mentioned about the ways in which solutions can be made by acting as the sole 
owner of the island and the efforts of the GKRY to be the sole owner of the island. 
Then, how the energy sources determined in the region are reflected on the energy 
policies of the coastal countries are emphasized. Israel's eastern Mediterranean 
energy policy of the TRNC and Turkey, especially in our study that addressed the 
study is that the overlap in what proportion with other countries in the region, is 
being evaluated in this context, in terms of coastal countries in our region work 
geopolitical and geographical terms, describes the importance of economic and 
military fields. In addition, within the scope of the reports published on the energy 
resources in the Eastern Mediterranean, there are explanations on how the region will 
affect the world energy market.