Uluslararasılaşma stratejilerinde kritik başarı faktörlerinin belirlenmesi: İklimlendirme sektöründe uygulama
Determination of critical success factors in internationalization strategies: Application in air conditioning secto
Yazar: TURHAN KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. OKAN YAŞAR
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Uluslararası Ticaret = International Trade ; İşletme = Business Administration
Dizin: Uluslararasılaşma = Internationalization

Özet:
Bu çalışmanın amacı, iklimlendirme sektöründe uluslararasılaşma stratejilerinde kritik başarı faktörlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı keşfedici sıralı karma araştırma deseni uygulanmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında, kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş ve uluslararasılaşma stratejilerinde etkili olabilecek taslak kriterler belirlenmiştir. Bu taslak kriterler, alanında uzman 24 kişiden oluşan çalışma grubuna sunulmuş ve nitel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. İkinci aşamada ise, Analitik Ağ Süreci (ANP) yöntemi kullanılarak belirlenen kriterlerin önem dereceleri hesaplanmıştır. Veri toplama sürecinde, nitel aşamada yarı yapılandırılmış görüşmeler, nicel aşamada ise etki matrisi çizelgesi ve ikili karşılaştırma çizelgeleri kullanılmıştır. Nitel veriler içerik analizi yöntemiyle, nicel veriler ise Super Decisions yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Literatür taraması ve uzman görüşlerinden elde edilen verilerin nitel ve nicel analizleri sonucunda, iklimlendirme sektöründe faaliyet gösteren firmaların uluslararasılaşma sürecini etkileyen toplam 28 kriterin olduğu belirlenmiştir. Bu kriterler; firma özellikleri, ürün özellikleri, pazar özellikleri, teknolojik faktörler, politik ve yasal faktörler ile ekonomik faktörler olmak üzere 6 küme altında toplanmaktadır.  Kümeler içerisinde ağırlığı en yüksek olanın Pazar özellikleri kümesi olduğu belirlenmiştir. Kriterler arasında ise Pazar büyüklüğü kriteri en yüksek ağırlığa sahiptir. ANP analizi sonucunda, bu kriterlerin önem dereceleri hesaplanmış ve iklimlendirme sektörüne özgü bir uluslararasılaşma modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen modelin test edilebilmesi amacıyla, belirlenen kriterlerin ölçümünü sağlayacak bir ölçüm aracı hazırlanmıştır. Ölçüm aracının hazırlanmasında literatürde yer alan çalışmalardan faydalanılmıştır. Modelin pratik geçerliliği sektörde faaliyet gösteren firmalar üzerinde test edilmiştir. Hazırlanan ölçüm aracı, iklimlendirme sektöründe faaliyet gösteren altı farklı firmaya uygulanmış ve firmaların uluslararasılaşma seviyeleri belirlenmiştir. Uygulama sonuçları, firmaların genel uluslararasılaşma seviyelerinin yanı sıra, her bir kümenin firmanın uluslararasılaşma düzeyine katkısını da ortaya koymuştur. Ayrıca, uygulama sonucunda, firmaların uluslararasılaşma sürecindeki eksiklikleri belirlenmiş ve yapılması gerekenler tavsiye olarak firmalara sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to identify critical success factors in internationalization strategies in the HVAC-(Heating, Ventilation and Air Conditioning) sector. For this purpose, an exploratory sequential mixed research design was applied in which qualitative and quantitative methods were used together. In the first stage of the research, a comprehensive literature review was conducted and draft criteria that could be effective in internationalization strategies were determined. These draft criteria were presented to a working group of 24 experts in the field and evaluated through qualitative analysis. In the second stage, the importance levels of the criteria were calculated using the Analytic Network Process (ANP) method. In the data collection process, semi-structured interviews were used at the qualitative stage and impact matrix charts and pairwise comparison charts were used at the quantitative stage. Qualitative data were analyzed using content analysis and quantitative data were analyzed using Super Decisions software. As a result of the qualitative and quantitative analysis of the data obtained from the literature review and expert opinions, it was determined that there are a total of 28 criteria affecting the internationalization process of companies operating in the air conditioning sector. These criteria are grouped under 6 clusters: firm characteristics, product characteristics, market characteristics, technological factors, political and legal factors and economic factors.  It is determined that the cluster with the highest weight among the clusters is the market characteristics cluster. Among the criteria, the market size criterion has the highest weight. As a result of ANP analysis, the importance levels of these criteria were calculated and an internationalization model specific to the air conditioning sector was developed. In order to test the developed model, a measurement tool was prepared to measure the criteria. Studies in the literature were utilized in the preparation of the measurement tool. The practical validity of the model was tested on companies operating in the sector. The measurement tool was applied to six different companies operating in the air conditioning sector and the internationalization levels of the companies were determined. The results of the application revealed the contribution of each cluster to the internationalization level of the firm as well as the overall internationalization level of the firms. In addition, as a result of the application, the shortcomings of the firms in the internationalization process were identified and the necessary actions were presented to the firms as recommendations.