Akılcı antibiyotik kullanımı ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between rational usage of antibiotics and health literacy
Yazar: ELİF NUR ERSİN
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Antibiyotikler = Antibiotics ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Bireylerin akılcı antibiyotik kullanımı ile sağlık okuryazarlığı düzeylerinin saptanıp, bunların temel sosyo-demografik özellikler ile ilişkisinin belirlenmesi ve bireylerin akılcı antibiyotik kullanımı ile sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Tasarım tipi kesitsel analitik olan çalışmanın evreni Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine veri toplama sürecinde başvuran bireylerden oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü bir istatistik yazılımı aracılığı ile minimum 252 kişi olarak hesaplanmıştır ve araştırmaya dahil olma kriterlerini taşıyan 282 kişi örneklem grubunu oluşturmuştur. Çalışmaya katılanların sosyo-demografik verileri toplandıktan sonra Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeği ile Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 uygulanmıştır. Veriler bireylerle yüz yüze görüşülerek toplanmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda görüşmeye katılan 282 kişi değerlendirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 46,01 ve %65,60'ı kadın cinsiyetten oluştuğu görülmüştür. Eğitim durumu %38,30 ilköğretim, %28,72 lise olarak belirlenmiştir. Katılımcıların akılcı antibiyotik bilgi puanı ortalaması 26,87 iken tutum puanının 68,26 ile daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların TSOY-32 total puan ortalaması 18,13'tür. Katılımcıların %79,08'i yetersiz sağlık okuryazarlığına sahiptir. Akılcı antibiyotik bilgi ile TSOY-32 ölçeği arasında aynı yönlü korelasyon vardır. Daha genç yaştaki, yüksek eğitim düzeyine sahip ve çalışan katılımcılarda akılcı antibiyotik kullanımı tutum puanı daha yüksektir.
Sonuç: Sağlığın sürdürülebilirliği için hastaların akılcı antibiyotik kullanım bilgisi ve sağlık okuryazarlığı düzeyleri önemlidir. Başvuru sıklığının arttığı son dönemde hastaları tüm yönleriyle ele alan aile hekimliği disiplini hastaların akılcı antibiyotik bilgisi ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin arttırılmasında önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma insanların sağlık okuryazarlığını artırmanın, akılcı antibiyotik kullanımı üzerinde etkisi olabilecek farkındalıklarını önemli ölçüde artırabileceği sonucuna varmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Akılcı antibiyotik kullanımı, Antibiyotik, Sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Aim: It is aimed to determine individuals' levels of rational use of antibiotics and health literacy, specify the relationship of these notions with main socio-eoconomic qualities and evaluate the relationship between individuals' rational use of antibiotics and health literacy level.
Materials and Methods: The study whose design type is cross-sectional and analytical has a universe of individuals who applied to family practice outpatient clinics of Ankara Atatürk Sanatoryum Educational and Research Hospital during data collection process. The minimum sample size was calculated as 252 individuals via a statistical software and consisted of 282 individuals who were eligible to be included in the research. After the partaking persons' socio-demographic data was collected, Information-and-Attitude Scale of Rational Use of Antibiotics and Türkiye Health Literacy Scale-32 were implemented. Data was collected on the basis of face-to-face interview with individuals. 
Results: In our research, 282 partaking individuals were evaluated. Participants' age average is 46.01 and 65.60 percent of them are female. Primary education with 38.30 percent and high school with 28.72 percent constitute the educational background. While participants' Rational Use of Antibiotics Information Score average is 26.87, the Attitude Score is even higher with 68.26. Türkiye Health Literacy Level-32 total score average of participants is 18.13. 79.08 percent of the participants have inadequate level of Health Literacy Level. Among Rational Use of Antibiotics Information Scale and Türkiye Health Literacy Scale-32, there is a same-directional correlation. The participants with young age, and higher educational background as well as working participants have higher Rational Use of Antibiotics Attitude Score. 
Conclusion: Rational Use of Antibiotics awareness and Health Literacy levels of patients are important for sustainability of human health. Recently at a time where the frequency of admissions increase, family practice discipline which assesses the patients in all its bearings occupy an important position increasing Rational Use of Antibiotics awareness and Health Literacy levels of patients. This research concludes that improving health literacy of the people might significantly increase the awareness which can have affect on rational use of antibiotics.  
Key Words: Antibiotics, Health Literacy, Rational Use of Antibiotics,