Thoreau'nun itirazı: Vicdan temelli bir politikanın imkânı
Thoreau's dissent: Potential for a conscience-based politics
Yazar: FUNDA SARICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR SOYSAL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Amerikan felsefesi = American philosophy ; Politika felsefesi =   ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Çağdaş felsefe =

Özet:
Amerikalı düşünür Henry David Thoreau, modern çağın ilk sivil itaatsizlik eylemcisi ve kuramcısı olarak görülür. Aynı zamanda sıkı bir natüralist olan Thoreau hakkında şimdiye dek yapılmış çalışmalar onun bu iki yönünden birine odaklanmış ve çoğunlukla da hatalı sonuçlara varmıştır. Oysa onun felsefesinin en önemli ve özgün yanı, politika ile natüralizm arasındaki ilişkidir. Thoreau'nun önemli bir parçası olduğu Amerikan transandantalizmine göre dünya üzerinde var olan her şeyde doğadan bir parça bulunur, yani her şey aynı öze sahiptir. Bu, transandantalistlerin dünyaya bütüncül bir bakış açısıyla bakmalarını mümkün kılar. Bu bütüncül bakış açısı nedeniyle birbirini tamamlayan ve anlamlandıran biri politik biri natüralist iki Thoreau'nun bir arada ele alınması, daha doğrusu Thoreau'nun bu iki yanına da vurgu yapılması zorunludur. Bu nedenle bu tezde öncelikle Thoreau'ya bütüncül bir gözle değerlendirmeye gayret ettim. 
Thoreau'ya bütüncül bir gözle bakabilmek için öncelikle ana hatlarıyla Amerikan tarihine değindim ve Amerikan politik kültürünün ayırt edici unsurlarını belirleyerek bunların Thoreau'nun düşüncesiyle paralelliklerini göstermeye çalıştım. İkinci bölümde yaşamını ve yapıtlarını, itirazlarıyla birlikte ele alarak Thoreau'nun düşünce ve eleştirilerinin Amerikan kültüründe nasıl bir rol oynadığını ve içinde yaşadığı topluma hangi soru ve kavramlarla konuştuğunu belirlemeyi amaçladım. Üçüncü bölümde Thoreau'nun bireyciliğini anarşizm etiketinden kurtarıp modern siyaset felsefesinin kanonik bireycileriyle birlikte okuyarak aralarındaki benzerlikleri ve farklılıkları inceledim ve onun liberal bireyciliğe yakınlığını tespit ederek çağdaş liberal kuramlarla da diyaloğa girebileceğini göstermeye çalıştım. Son bölümde ise, öncelikle Thoreau'nun on dokuzuncu yüzyılda başlattığı sivil itaatsizlik tartışmalarının çağdaş siyaset felsefesindeki yansımalarını inceledim. Ardından, Thoreau'nun Arendt karşısında bir savunmasını yaparak vicdan temelli bir politikanın imkânını değerlendirdim. Bu inceleme ve değerlendirmelerin sonunda, Thoreau'nun vicdan kavrayışı başkalarının uğradığı haksızlıkları konu ettiği için bireysel değil politik olduğu ve bu nedenle Arendt'in Thoreau hakkındaki yorumunun hatalı olduğu sonucuna ulaştım. Böylece Thoreau'nun şimdiye kadar ihmal edilen, hak ettiği değeri görmeyen görüşlerinin çağdaş politik tartışmalara da katkıda bulunma potansiyeli taşıyan bir politika felsefesine karşılık geldiğini göstermeye çalıştım.

Anahtar Sözcükler: Thoreau, Amerikan transandantalizmi, liberal bireycilik, vicdan, itiraz

Abstract:
American thinker Henry David Thoreau is considered the first civil disobedience activist and theorist of the modern era. As a passionate naturalist as well, studies conducted on Thoreau by now have focused on one or the other of these two aspects, often leading to inaccurate conclusions. However, the most important and original aspect of his philosophy is the relationship between politics and naturalism. According to American Transcendentalism, of which Thoreau was an important part, there is a piece of nature in everything that exists on earth, that is, everything has the same essence. This paved the way for the Transcendentalists to look at the world from a holistic perspective. Because of this holistic perspective, it is necessary to consider the two Thoreau, one political and one naturalist, which complement and give meaning to one another, or rather, to emphasize both sides of Thoreau. Therefore, in this thesis, I initially tried to evaluate Thoreau with a holistic view.
In order to gain a holistic understanding of Thoreau, I first outlined American history and identified the distinctive elements of American political culture, trying to show their parallels with Thoreau's thinking. In the second chapter, I examined his life and works, along with his oppositions, aiming to determine how Thoreau's arguments and criticisms played a role in American culture and which questions and concepts he addressed to the society he lived in. In the third chapter, I saved Thoreau's individualism from the label of anarchism and by reading him along with the canonical individualists of modern political philosophy, I examined their similarities and differences. I confirmed its proximity to liberal individualism and tried to show that Thoreau's individualism can also enter into dialogue with contemporary liberal theories. In the last chapter, I first examined the reflections to Thoreau's conception of civil disobedience that began in the nineteenth century in contemporary political philosophy. Then, I made a defense of Thoreau against Arendt and evaluated the possibility of a conscience-based politics. At the end of these examinations and evaluations, I came to the conclusion that Thoreau's understanding of conscience is not individual but political because it deals with the injustices suffered by others, and therefore Arendt's interpretation of Thoreau is incorrect. Thus, I tried to show that Thoreau's views, which have been neglected and undervalued until now, correspond to a political philosophy that has the potential to contribute to contemporary political discussions.

Keywords: Thoreau, American transcendentalism, liberal individualism, conscience, dissent