Aile hekimliği polikliniğine başvuran 30-70 yaş grubu kadınların kanser taramalarına yönelik tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Applicant to family medicine polyclinic evaluation of the attitudes and behaviors of women in the 30-70 year group towards cancer screening
Yazar: SEVDE CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Kanser önemli oranda mortalite ve morbiditeye neden olan önemli bir halk sağlığı problemidir. Kanser taramaları; mortaliteyi önemli ölçüde azaltan, erken evrede tespit edilip tedavi imkanı sağlayan, maliyet uygun testlerdir. Özellikle kolorektal kanserler, meme kanseri ve serviks kanserlerinin tarama yöntemleri ile mortalitesinin azaltılabileceği gösterilmiştir. Çalışmamızda Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi birinci basamak sağlık hizmetleri polikliniklerine müracaat eden 30-70 yaş grubundaki kadınların kanser taramaları hakkındaki tutum ve davranışlarının incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Prospektif, gözlemsel ve analitik tipte bir çalışmadır. Araştırmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi birinci basamak sağlık hizmetleri polikliniklerine 16.10.2023- 16.01.2024 tarihleri arasında başvuran, 30-70 yaş grubundaki 370 kadın hasta dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik ve kanser tarama özelliklerini sorgulayan veri formu ile Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği (KTYTÖ) yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Veriler IBM SPSS 25.0 paket programı ile analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 41,49±9,21 olup, KTYTÖ'den aldıkları toplam puan ortalaması 93,48±15,52 (min=43, maks=118) olarak bulundu. Katılımcıların %52,3'ü (n=193) kanser taraması yaptırdığı saptandı. Kanser taramaları bilgi durumu ile kronik hastalık varlığı arasında anlamlı ilişki olduğu görüldü (p=0,023). Kronik hastalığı olanların kanser taraması yaptırma durumu anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0,009). Kanser taraması yaptıranların KTYTÖ puanı anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda yaş arttıkça, kronik hastalık varlığında, evli olanlarda ve eğitim düzeyi düşük olan bireylerde kanser tarama testlerine katılım daha yüksekti. Kanser taramaları hakkında bilgisi olan, kanser tarama testlerine katılan, HPV aşısı yaptıran, eğitim düzeyi yüksek olan, çalışan ve düzenli kanser taramalarına katılan kişilerde olumlu tutum görüldü.

Abstract:
Aim: Cancer causes significant mortality and morbidity and is a major public health problem. Cancer screening; they are cost-effective tests that significantly reduce mortality, provide detection and treatment at an early stage.
It has been shown that the mortality of colorectal cancer, breast cancer and cervical cancer can be reduced with screening methods. The aim of this study was to examine the attitudes and behaviors of women aged 30-70 years who applied to primary health care outpatient clinics of Ankara Training and Research Hospital about cancer screening.
          Materials and Methods: This is a prospective observational and analytical study. 370 female patients in the 30-70 age group who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatients clinics between
16.10.2023 and 16.01.2024 were included in study. The data form questioning sociodemographic and cancer screening characteristics and the Attitude Scale Toward Cancer Screenings (KTYTS) were administered to the participants using face-to-face interview technique. Data were analyzed with IBM SPSS 25.0 package program. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: The average age of the participants was 41.49±9.21, and the average total score they received from KTYTÖ was 93.48±15.52 (min=43, max=118). It was determined that 52.3% (n=193) of the participants had cancer screening. There was a meaningful relationship between knowing about screening and having a chronic disease (p=0.023). Those with chronic diseases were significantly more likely to receive cancer screening (p=0.009). The KTYTÖ score of those who had cancer screening was found to be significantly higher (p<0.001).
Conclusion: In our study, participation in cancer screening tests was higher in individuals with increasing age, those with chronic diseases, those who were married, and those with low education levels. Positive attitudes were observed in people who were knowledgeable about cancer screenings, participated in cancer screening tests, had the HPV vaccine, had a high level of education, were employed and participated in regular cancer screenings.