Petrol fiyatları ile tüketici fiyat endeksi ve alt harcama grupları arasındaki asimetrik fiyat aktarımı: Eşik eşbütünleşme analizi
Asymmetric price transmission between oil prices and consumer price index and sub-spending groups: Threshold cointegration analysis
Yazar: ELİF TİRYAK
Danışman: PROF. DR. NÜKHET DOĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Asimetrik fiyat aktarımı = Asymmetric price transmission ; Enerji = Energy ; Enerji fiyatları = Energy prices ; Eşik eşbütünleşim modelleri = Threshold cointegration ; Fiyat = Price ; Fiyat endeksi = Price index ; Petrol = Petroleum ; Tüketici fiyat indeksi = Consumer price index

Özet:
Gelişen ve büyüyen dünya ekonomileri ile birlikte enerji kullanımı da her geçen gün artarak devam etmektedir. Büyüyen ekonomilerden biri olan Türkiye, yüksek nüfusu ile ihtiyacı olan enerjinin yaklaşık %90'nını dışarıdan sağlayabilmektedir. Petrol ithalatına bağımlı olan Türkiye, dünya petrol fiyat dalgalanmalarından etkilenmekte ve bunu yurtiçi fiyatlarına aktarmaktadır. Bu çalışmanın amacı, dünya petrol fiyatlarında meydana gelebilecek bir değişimde Türkiye tüketici fiyat endeksi ve alt harcama grupları arasındaki asimetrik etkilerin incelenmesidir. Bu etkiler Enders ve Siklos (2001)'un önerdiği eşik eşbütünleşme ve momentum eşik eşbütünleşme testleri yardımıyla 1994-2019 yılları arası aylık veriler kullanılarak incelenmektedir. Analiz sonuçlarına göre Türk lirası bazlı petrol fiyatları ile TÜFE arasında asimetrik ilişki bulunurken alt harcama grupları arasındaki ilişkinin farklılaştığı görülmektedir. Alt harcama gruplarından Sağlık; Mobilya, Ev Aletleri ve Ev Bakım Hizmetleri dışındaki tüm harcama grupları ve petrol fiyatları arasında uzun dönemli asimetrik ilişki bulunmaktadır. Ayrıca Gıda, İçki ve Tütün harcama grubu dışındaki tüm harcama grupları ve genel TÜFE için pozitif sapmalar negatif sapmalardan mutlak değerce büyüktür. Buna göre de petrol fiyatlarında oluşabilecek artış yönlü pozitif bir şokun negatif şoka göre daha hızlı hata düzeltme ayarlaması yapacağı sonucuna varılmaktadır.

Abstract:
Along with the expanding and developing world economies, energy consumption across the world is also showing a continuous rapid increase. Turkey as one of the developing economies of the world, provides 90% of its energy demand from other countries. This makes Turkey an oil dependent country that is exposed to the effects of fluctuating world oil prices and such fluctuations are also reflected in determining domestic prices. The purpose of this prieces is to examine the effects of a possible world oil price alteration, on the asymmetrical relationship between consumer price index and sub-expenditure groups in Turkey. The cointegration and momentum cointegration tests are applied to analyse these effects with using monthly data between the years of 1994-2019. Besides sub-expenditure groups such as Health, Furnishings, Household Equipment and Home Care Services; all other sub-expenditure groups possess long term asymmetrical relations between oil prices. Furthermore, in terms of general CPI; the absolute value of positive deviations are higher than the absolute value of negative deviations for all expenditure groups other than Food, Beverages, Tobacco. According to this, an upwards positive shock on oil prices will lead to faster error correction adjustments compared to a negative shock.