Datça yarımadası vadilerinde bitki örtüsü özellikleri
Features of vegetation in Datca peninsula valleys
Yazar: BUSE FİDAN
Danışman: PROF. DR. MERAL AVCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İklim Değişikliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bitki örtüsü = Vegetation ; Biyoçeşitlilik = Biodiversity

Özet:
Datça Yarımadası Akdeniz flora bölgesi içinde Türkiye'nin güneybatısında Ege Denizi üzerinde yer almaktadır. Datça Yarımadası sahip olduğu coğrafi konum, jeolojik, jeomorfolojik ve iklimsel özellikleri ile Akdeniz ekosistemine özgü zengin bitki tür çeşitliliğine sahip bir bölgedir. Doğu batı doğrultusunda engebeli ve dağlık jeomorfolojik karaktere sahip yarımadada yükselti değerleri deniz seviyesinden itibaren kısa mesafelerde artmakta ve birçok genç vadiyle yarılmaktadır. Bu tez çalışmasında, zengin bitki tür çeşitliliğine sahip bu vadilerdeki bitki örtüsü özelliklerinin alfa (α), beta (β) ve gama (γ) tür çeşitlilik bileşenleri ile çevresel faktörler arasındaki ilişkiler incelenmiştir.
Çalışma kapsamında bitki örtüsü dağılış özellikleri orman formasyonu, çalı formasyonu ve kumul formasyonu olarak ayrı başlıklar altında ele alınmıştır. Orman (Pinus brutia, Pinus pinea, Cupressus sempervirens, Liquidambar orientalis, Populus tremula, Phoenix theophrasti), çalı (Pistacia lentiscus, Pistacia terebinthus, Arbutus andrachne, Arbutus unedo, Quercus coccifera, Quercus ilex, Quercus aucheri) ve kumul (Medicago marina, Pancratium maritimum, Ammophila arenaria) formasyonlarına ait başlıca türleri kapsayan bitki örtüsü dağılış haritası oluşturulmuştur. 
Yarımada genelinde belirlenen örnek vadilerde alan içi çeşitlilik alfa (α), alanlar arasındaki çeşitlilik beta (β) ve alanın toplam çeşitliği gama (γ) tür çeşitlilik bileşenleri kullanılarak hesaplanmıştır. Belirlenen 4 örnek vadi boyunca 21 örnekleme alanında 30 farklı bitki türü tespit edilmiştir. Alfa (α) çeşitliliği ile eğim ve pürüzlülük indeksi ile pozitif yönlü; radyasyon indeksi, sıcaklık indeksi, topoğrafik pozisyon indeksi, BIO3 ve BIO7 iklim değişkenleriyle ise negatif yönlü ilişki olduğu belirlenmiştir. Beta (β) ve gama (γ) çeşitlilik sonuçları ise yarımadanın kuzeyinde yer alan, eğim, engebelilik ve gölgelenmenin yüksek olduğu Çakal deresi vadisinin, bitki çeşitliliği bakımından daha zengin olduğunu göstermiştir.

Abstract:
The Datça Peninsula is located in the Mediterranean flora region on the Aegean Sea in southwestern Turkey. Datça Peninsula is a region with a rich plant species diversity specific to the Mediterranean ecosystem with its geographical location, geological, geomorphological and climatic features. In the peninsula with a rugged and mountainous geomorphological character in the east-west direction, elevated values increase in short areas from sea level and are split with many young valleys. In this thesis study, the relationships between alpha (α), beta (β) and gamma (γ) species diversity components and environmental factors of vegetation properties in these valleys with rich plant species diversity are examined.
In the study, vegetation distribution features were discussed under separate headings as forest formation, shrubs formation and sand dune formation. The vegetation distribution map, which includes dominant tree species as well as some shrubs and sand dune species, is one of the important outputs of the study.
Plant species diversity in sample valleys determined across the peninsula was calculated using intra-field diversity alpha (α), diversity between areas beta (β) and total diversity of the area gamma (γ) species diversity components. 30 different plant species were identified in 21 sampling areas along 4 sample valleys. It was determined that alpha (α) diversity has a positive relationship with slope and roughness index, and a negative relationship with radiation index, temperature index, topographic position index, BIO3 and BIO7 climate variables. Also, beta (β) and gamma (γ) diversity results show that the Çakal creek valley, which is located in the north of the peninsula, is richer in plant diversity, with high slopes, ruggedness and shading.