Farabi'nin dilbilim kuramı: Chomsky ile karşılaştırmalı bir çalışma
Al Farabi's linguistic theory and Chomsky: A comparative study
Yazar: RANA ELSAYED ERDEMİR
Danışman: PROF. DR. OSMAN BİLEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Chomsky, Avram Noam = Chomsky, Avram Noam ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dil felsefesi = Philosophy of language ; Farabi = Farabi ; Karşılaştırmalı dil bilgisi = Comparative grammar ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Binlerce yıldır, insan dilinin kökeninin araştırılması, insan bilimleriyle ilgilenen herkes için bir arayış olmuştur. Dilbilim, birbiriyle ilişkili araştırma alanları ile filozoflar ve dilbilimciler arasında tartışmaları başlatan çalışmalar için zengin bir alan olmaya devam etmektedir. Müslüman Türk filozofu; Abu Nasr Al Farabi (260-339 H) ve çağdaş Amerikan Dilbilimci Noam Chomsky (1928-) bu alanda önde gelen isimlerdendir. Bu çalışma her ikisinin de dilbilim alanındaki çalışmalarını ve katkılarını karşılaştırmalı bir şekilde ele almaktadır.
Çalışmamız, Farabi'de temsil edilen İslam Felsefesi perspektifinden insan dilinin kökenine değiniyor. Çalışma bir Giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tez konusunun önemi, tezin sorguladığı hipotez ve araştırma boyunca kullanılan teknikler hakkında bilgi vermeyi amaçladık.
Birinci bölümde, Farabi'nin insan dili 'Lisan' alanına değerli katkılarını ve bunun 'Mantık' ile ilişkisini araştırmaya çalıştık. Farabi'nin bilimlerin, dilin ve mantığın sınıflandırılması ve tüm insan dillerinde evrensel bir gramere sahip olma olasılığı üzerine çalışmaları incelenmiştir. İkinci bölümde, Chomsky'nin çalışması dikkatle incelenmiş, özellikle insan dillerinin doğuştanlığına dair görüşlerini de destekleyen Evrensel Dilbilgisi / Universal Grammar (UG) üzerine çalışması üzerinde durulmuştur. Bu teori lehine ve aleyhine olan tartışmalar, objektif bir değerlendirme sunmak adına bölümün son kısmında genel değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
Üçüncü bölüm, görünüşte birbirinden oldukça uzak, ancak daha yakından bakıldığında birbiriyle çok yakından ilgili iki filozof arasındaki gizli bağı bulmaya çalışıyor. Bu çabanın temel bulguları bu bölümün sonuç satırlarında verilmiştir. Çalışma hem Doğu hem de Batı perspektiflerini, edebiyatlarını ve iki kültürden felsefi ve dil teorilerini birleştirmeye çalışmaktadır. Tüm çalışmamız boyunca, araştırmanın kapsamını ve kaynaklarını genişletmek için Arapça, İngilizce ve Türkçe dillerinin hepsinden yararlanmaya gayret ettik. 

Anahtar Kelimeler: Dil, İslam Felsefesi, Dilbilim, Farabi, Chomsky, Evrensel Dilbilgisi, Mantık

Abstract:
For thousands of years, the search for the origin of human language has been a quest for everyone concerned with human sciences. The science of linguistics with its interrelated research areas remains a rich field for studies which initiate debates among philosophers and linguists. The Muslim Turk philosopher; Abu Nasr Al Farabi (260-339 AH) and the comtemporary American Linguist Noam Chomsky (1928-    ) are iconic names in that field. This study will highlight both their work in the field of linguistics, comparing their contributions.
The study embarks on the origin of the human language from the perspective of Islamic Philosophy represented in Farabi. The study falls into an Introduction and three chapters. In the introduction, we aims at providing information about the importance of the thesis topic, the hypothesis it questions and the techniques used throughout the research.
In chapter one, we attempt to investigate the valuable contributions of Farabi to the field of human language 'Lisan' and its corelation to 'Logic'. Farabi's work on the classification of sciences, language and logic and the possibility of having a universal grammar in all human languages have been examined. In chapter two, the work of Chomsky has been carefully examined; especially his work on Universal Grammar UG; supporting the innateness of human languages. Debates for and against the theory have been reviewed in the fınal part of the chapter to offer an objective evaluation.
Chapter three attempts to find the hidden connection between the two seemignly far, yet after closer investigation, the very much related two philosophers. The findings of the research are registered in the concluding lines of this chapter. This thesis has attempted to combine both Eastern and Western perspectives, literature and philosophical and linguistic theories from the two cultures. The reseracher has put an effort to combine knowledge of the Arabic, English and Turkish languages to broaden the scope of the research and its resources. 

Keywords: Language, Islamic Philosophy, Linguistics, Farabi, Chomsky, Universal Grammar, Logic.