Çocukluk istismar ve ihmalinde psikolojik sağlamlığa yönelik çocukluk dönemi destekleyici ve koruyucu faktörleri
Promotive and protective childhood factors for psychological resilience in childhood abuse and neglect
Yazar: ÖZNUR BAYAR
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Çocuk psikolojisi = Child psychology ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; İnsan psikolojisi = Human psychology

Özet:
Çocukluk istismarı ve ihmali sonrası psikolojik sağlamlıkla ilişkili çocukluk dönemi destekleyici ve koruyucu faktörlerinin incelendiği bu araştırma kesitsel, retrospektif ve öz bildirime dayalıdır. Üniversitede öğrenim gören 913 genç yetişkinden elde edilen veriler çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmada Psikolojik Sağlamlık Kuramının Telafi Edici ve Koruyucu Faktör modelleri sınanmıştır. Bu amaçla öncelikle Çocukluk Dönemi Koruyucu Yaşantılar Ölçeği geliştirilmiştir. Veriler, Çocukluk Dönemi Koruyucu Yaşantılar Ölçeği, Çocukluk Çağı Olumlu Yaşantılar Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve Sosyo-Demografik Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Geliştirilen ölçeğin geçerliği ve güvenirliği; kapsam geçerliği, görünüş geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt bağıntılı geçerlik, Cronbach alfa, Mcdonald omega ve Tabakalı alfa güvenirlik katsayıları aracılığıyla incelenmiştir. Araştırmanın hipotezleri hiyerarşik regresyon ve düzenleyici etki analizleriyle sınanmıştır. Bulgulara göre, Çocukluk Dönemi Koruyucu Yaşantılar Ölçeği geçerli ve güvenilirdir. Çocukluk istismarı ve ihmali genç yetişkinlikteki psikolojik sağlamlığı ve psikopatolojik belirtileri yordamaktadır. Çocukluk döneminde algılanan sosyal destek ve kendini düzenleme çocukluk istismarı ve ihmali düzeyinden bağımsız şekilde psikolojik sağlamlık ve psikopatolojik belirtileri yordarken mahalle birliği yordamamaktadır. Algılanan sosyal desteğin psikolojik sağlamlık ile çocukluk istismarı ve ihmali arasındaki düzenleyici rolü çocukluk istismarı ve ihmali düşük veya orta düzeydeyken anlamlı; yüksek düzeydeyken anlamsızdır. Kendini düzenleme ve kümülatif çocukluk dönemi koruyucu yaşantıları psikolojik sağlamlık ile çocukluk istismarı ve ihmali arasındaki ilişkiyi düzenlemektedir. Algılanan sosyal destek, kendini düzenleme ve mahalle birliğinin psikopatolojik belirtiler ile çocukluk istismarı ve ihmali arasındaki düzenleyici rolü anlamlı değildir ancak bu ilişkide kümülatif çocukluk dönemi koruyucu yaşantılarının düzenleyici rolü anlamlıdır. Araştırmacılara, uygulamacılara ve politika yapıcılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This retrospective, cross-sectional, self-report study examined childhood promotive and protective factors associated with psychological resilience following childhood abuse and neglect. Data from 913 young adult college students were included in the study. The current study tested the Compensatory and Protective Factor Models of Resilience Theory. For this purpose, the Childhood Protective Experiences Scale was developed first. Measurements include Childhood Protective Experiences Scale, Childhood Positive Experiences Scale, Childhood Trauma Questionnaire, Brief Resilience Scale, Brief Symptom Inventory, and Socio-Demographic Information Form. The validity and reliability of the developed scale were determined by content validity, face validity, construct validity, and criterion-related validity, Cronbach's alpha, McDonald's omega, and Stratified alfa coefficients. The hypotheses were tested using hierarchical regression and moderation models. The Childhood Protective Experiences Scale was found valid and reliable. Childhood abuse and neglect predicted resilience and psychopathological symptoms in young adulthood. Perceived social support and self-regulation in childhood (not neighborhood cohesion) predicted resilience and psychopathological symptoms, independently of the level of childhood abuse and neglect. The moderator role of perceived social support between resilience and childhood abuse and neglect is significant when childhood abuse and neglect is low or moderate (not high). Self-regulation and cumulative childhood protective experiences moderated the relationship between resilience and childhood abuse and neglect. The moderator role of perceived social support, self-regulation, and neighborhood cohesion between psychopathological symptoms and childhood abuse and neglect is not significant, meanwhile cumulative childhood protective experiences significantly moderated aforementioned relationship. Suggestions for researchers, practitioners, and policy makers were presented.