Dispeptik semptomları olan bireylerin beslenme durumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Assessment of nutritional status and life quality in people with dyspeptic symptoms
Yazar: YASEMİN TUĞBA ÖĞÜNÇ
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Dispepsi = Dyspepsia ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Fonksiyonel dispepsi semptomlarının genellikle beslenme davranışlarıyla ilgili olduğu bilinmesine karşın spesifik besin ve besin ögelerinin semptomlar üzerine olan etkileri konusunda yapılan çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, fonksiyonel dispepsili bireylerin sağlıklı bireyler ile karşılaştırılarak beslenme durumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesidir. Çalışmaya 18-65 yaş arasında 220 fonksiyonel dispepsi (FD) tanısı almış birey ile 100 sağlıklı birey katılmıştır. Araştırma kapsamında bireylerin genel özellikleri, sağlık durumları, fiziksel aktivite düzeyleri, antropometrik ölçümleri, beslenme durumları ve yaşam kaliteleri değerlendirilmiştir. Fonksiyonel dispepsi grubunda bireylerin çoğunluğunun yaşadığı dispeptik semptomlar sırasıyla hazımsızlık (%85,5), epigastrik ağrı (%84,5) ve yanma hissidir (%84,1). Fonsksiyonel dispepsi grubunun yaş ortalaması 42,1±13,5 ve kontrol grubunun yaş ortalaması 28,5±9,9'dur (p<0,05). Fonksiyonel dispepsi grubundaki kadınların beden kütle indeksinin kontrol grubundan daha yüksek olduğu (sırasıyla 27,5±5,7 ve 23,5±4,7 kg/m2, p<0,05), erkek bireylerin beden kütle indeksleri bakımından gruplar arasında fark olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Günlük tüketilen toplam öğün sayısı FD grubunda 4,3±1,07 ve kontrol grubunda 4,3±1,09'dur (p>0,05). Fonksiyonel dispepsi grubunun tükettiği ana öğün sayısı kontrol grubundan daha azken (sırasıyla 2,5±0,58 ve 2,71±0,84, p<0,05), ara öğün sayısı daha fazladır (sırasıyla 1,8±0,84 ve 1,6±0,95, p<0,05). Fonksiyonel dispepsi grubunun diyetle günlük enerji alımı (1737,4±772,8 kkal), kontrol grubundan (1990,1±872,0 kkal) daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Fonksiyonel dispepsi ve kontrol grubunda enerjinin proteinden gelen yüzdesi sırasıyla 14,4±4,13 ve 15,8±4,50 olarak bulunurken, enerjinin yağdan gelen yüzdesi sırasıyla 41,1±9,62 ve 45,1± 9,50 olarak bulunmuştur (her biri için p<0,05). Enerjinin karbonhidrattan gelen yüzdesi ise FD grubunda 44,5±10,37 ve kontrol grubunda 39,2±10,40'dır (p<0,05). Total FODMAP (laktoz hariç) alımı FD grubunda 3,0±2,61 g ve kontrol grubunda 2,9±2,42 g olarak bulunurken, total FODMAP (laktoz dahil) alımı FD grubunda 7,4±5,1 g ve kontrol grubunda 9,0±7,4 g olarak bulunmuştur  (her biri için p>0,05). Yaşam kalitesi açısından değerlendirildiğinde duygusal rol kısıtlılıkları bakımından gruplar arasında fark bulunmazken (p>0,05), fiziksel fonksiyonellik, fiziksel rol kısıtlılıkları, bedensel ağrı, sosyal fonksiyonellik, mental sağlık, canlılık ve genel sağlık algısı FD grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Fonksiyonel dispepsi her ne kadar yaşamı tehdit eden bir hastalık olmasa da yaşanan semptomların yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkileri vardır. Çok katı ve uyumu zor olan diyetlerin de bireylerin yaşam kalitesini düşürebileceği göz önünde bulundurularak, semptomların düzelmesine yardımcı olacak doğru tıbbi beslenme tedavisi ve sağlıklı beslenme düzeni önerileri ile bireylerin yaşam kalitesinin arttırılması amaçlanmalıdır.

Abstract:
Symptoms of functional dyspepsia are generally known related to nutritional habits but studies about effects of specific foods and nutrients on symptoms are limited. The aim of this study was to evaluate nutritional status and quality of life of subjects with functional dyspepsia and healthy controls. The study included 220 subjects with functional dyspepsia (FD) and 100 healthy controls, aged 18-65 years. Within the scope of the research, general characteristics of the individuals, health status, physical activity levels, anthropometric measurements, dietary intake, meal patterns and quality of life were evaluated. Dyspeptic symptoms commonly experienced by participants in FD group were bloating (85.5%), epigastric pain (84.5%) and burning sensation (84.1%). The mean age of the FD and control group were 42.1±13.5 and 28.5±9.9, respectively (p<0.05). The body mass index of women in the FD group was higher than the control group (27.5 ± 5.7 and 23.5 ± 4.7 kg/m2 respectively, p<0.05) while no significant difference in body mass index of men between groups (p>0.05). Daily number of total meals consumed was 4.3±1.07 in FD group and 4.3±1.09 in control group (p>0.05). The number of main meals consumed by the FD group was lower than the control group (2.5±0.58 and 2.71±0.84 respectively, p<0.05), while the number of snacks was higher in FD group than control (1.8±0.84 and 1.6±0.95 respectively, p<0.05). The daily energy intake of the FD group (1737.4±772.8 kcal) was lower than the control group (1990.1±872.0 kcal) (p<0.05). The percentage of energy from protein in FD and control group was found as 14.4±4.13 and 15.8±4.50, respectively, and from fat 41.1±9.62 and 45.1± 9.50, respectively (p<0.05 for each). The percentage of energy from carbohydrate was 44.5±10.37 in FD group and 39.2±10.40 in control group (p<0.05). Total FODMAP (excluding lactose) intake was 3.0±2.61 g in the FD group and 2.9±2.42 g in the control group while total FODMAP (including lactose) in the FD group was 7.4±5.1 g and control group was 9.0±7.4 g (p>0.05 for each). In terms of quality of life, there was no difference between the groups in terms of emotional role limitations (p>0.05) while physical functionality, physical role limitations, body pain, social functionality, mental health, vitality and overall health perception were statistically lower in FD group than control (p<0.05). Although functional dyspepsia is not a life-threatening disease, living symptoms have negative effects on quality of life. Considering that diets that are too strict and difficult to adherence can also decrease the quality of life of the individuals, it should be aimed to increase the quality of life of the individuals with proper medical nutritional therapy and consultation of healthy nutritional pattern that will help to improve the symptoms.