Bitki sıklığından kaynaklanan rekabet ve stresin ketenin (Linum usitatissimum L.) morfolojik, fizyolojik ve agronomik özellikleri üzerine etkisi
The effect of plant density based competition and stress on morphologic, physiologi?c and agronomic properties of flax (Linum usitatissimum L.)
Yazar: NİLÜFER KOÇAK
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN BAYRAKTAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2011 - 2012 yıllarında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü?nde, laboratuvar, sera ve tarla şartlarında ketende bitkiler arası etkileşim ve rekabetin, bitkilerin morfolojik, fizyolojik ve agronomik özellikleri üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. 
Çalışmada bitki materyali olarak kullanılan Madaras ve 1886 Sel. (liflik) ile Clarck (yağlık) keten çeşitlerine ait tohumlar, A.B.D.?nin Kuzey Dakota eyaletinde bulunan ?Northern Crop Science Laboratory?den temin edilmiştir. Araştırmada 4 farklı ekim sıklığı uygulanmıştır. Laboratuar ve sera aşamasında tohumlar, 0.5 x 0.5 cm, 1.0 x 1.0 cm, 1.5 x 1.5 cm ve 2.0 x 2.0 cm aralık mesafelerinde 4 tekerrürlü olarak ekilmiştir. Tarla aşamasında ise çeşit tohumları; 1.0 x 1.0 m boyutlarındaki parsellere 5.0 x 5.0 cm, 10.0 x 10.0 cm, 15.0 x 15.0 cm ve 20.0 x 20.0 cm aralık mesafelerde 3 tekerrürlü olarak Nisan ayının başında ekilmiş, 45 gün sonra her parselin ortasından tesadüfi olarak 10 bitki seçilerek etiketlenmiştir. 
Laboratuar aşamasında; tüm çeşitlerde en yüksek çimlenme hızı değerleri, fide boyu ve kök uzunluğu 2.0 x 2.0 cm ekim mesafesinden elde edilmiş, sera aşamasında tüm çeşitlerde, en yüksek kök uzunluğu değerler 2.0 x 2.0 cm ekim mesafesinden, fide boyu en yüksek değerleri 0.5 x 0.5 cm?den, klorofil kapsamların da  ise en yüksek değerler 2.0 x 2.0 cm ekim mesafesi aralığından elde edilmiştir. Tarla aşamasında tüm çeşitlerde; teknik sap uzunluğu, bitki boyu ve tohum verimi bakımından en yüksek değerler 0.5 x 0.5 cm ekim mesafesinden kaydedilmiş, yan dal sayısı, kapsül sayısı ve bitki başına tohum ağırlığına ait en yüksek veriler ise 2.0 x 2.0 cm ekim mesafesinde saptanmıştır. 
Araştırma sonucunda: Bitki başına düşen yaşam alanı daraldıkça ortaya çıkan strese bağlı olarak rekabet arttığından; bitkiler genetik potansiyellerini sonuna kadar kullandıkları için bitki boyu ve teknik sap uzunluğu verilerinde artış kaydedilmiştir. Diğer taraftan yaşam alanı genişlediğinde, bitkiler arasında rekabet oluşmadığı için ve bitkiler daha rahat gelişme gösterdiklerinden dolayı yan dal sayısı, kapsül sayısı ve buna bağlı olarak da tohum veriminde artış olduğu kaydedilmiştir.

Abstract:
This study was carried out during 2011-12 at the laboratories, greenhouse and fields of the Department of  Field Crops, Faculty of Agriculture, University of Ankara, to determine the effects of flax interaction, competition on plant morphologic, physiologic and agronomic charachteristics. 
The seeds of cv. Madaras, 1886 Sel (fibre type ) and Clark (oil type) flax   were used as   material that were obtained from  Northern Science Laboratory of the Dakota state of USA.  The research made use of 4 different  sowing patterns.   The seeds pertaining to laboratory and field experiments  were cultured at a distance o 0.5x 0.5 cm, 1 x 1 cm 1.5 x 1.5 cm and 2 x 2 cm using 4 replications.  The field experiment made use of seeds sown in plots of   1.0 x 1.0 m at a distance of  5.0 x 5.0 cm, 10.0 x 10.0 cm, 15.0 x 15.0 cm and 20.0 x 20.0 cm in 3 replications during start of April and 10 plants each were tagged after 45 days for taking data
Under laboratory conditions, all cultivars had mximum germination velocity values, seedling length, and root length values were obtained from 2 x 2 cm distance. In the greenhouse, among all cultivars maximum root length was noted on 2 x2 cm sowing, seedling length at 0.5 x 0.5 cm sowing and  chlorophyl contents at 2x2 cm sowing plan. Among all cultivars, the maximum values  obtained under  the field conditions showed    technical stem length, plant height and yield on 0.5 x 0.5 cm planting distance; whereas, maximum number of lateral branches, number of capsules per plant and seed weight was obtained at of 2.0 x 2.0 cm planting distance.
In conclusion, the stress due to reduction of average  living space caused stress to  plants  by the substantial decrease in the characters studied,  on the other hand, the increasing plant to plant distance resulted in no competition among plants and it also resulted in maximum   reduction of yield components again.  The behovour of charachters was defined describing competiton conditions that show increase in the genetic potential of the plants to a specific  threshold level.