Dönüşüm sürecindeki tarihi kent merkezlerinde kullanıcı profilinin kültürel miras üzerindeki değerlendirmeleri: İzmir örneği
The evaluation of the landuser profile on the cultural heritage in transforming urban historical centers: Case of Izmir
Yazar: DUYGU ERAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞEGÜL ALTINÖRS ÇIRAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Koruma uluslararası alanda anlaşma ve yasalarda çerçevelendiği üzere yalnızca fiziki bir süreç değil aynı zamanda sosyolojik bir eylemdir. Tarihsel mekanı var eden sosyal yapı anlaşılmaksızın mekanın anlamlandırılması ve korunması mümkün olamayacaktır. Bu bağlamda bu çalışma, İzmir tarihi kent merkezi alan kullanıcılarının yaşadıkları alanda var olan kültür varlıkları ile ilgili değerlendirmelerini araştırmak ve İzmir tarihi kent merkezinin kullanıcıların gözüyle nasıl algılanmakta olduğunu ortaya koymak istemektedir. Bu araştırmanın Kemeraltı'nın günümüzdeki yapısının daha doğru bir açıdan okunması ve geleceği ile ilgili tartışmalar için veri oluşturması söz konusu olacaktır. Bu veriler ışığında tarihi kentsel dokuda nasıl bir koruma-yenileme yaklaşımı nasıl olması gerektiğinin tartışılması da çalışmanın hedefleri arasındadır.  
İzmir tarihsel kent merkezini oluşturan ticaret ve konut alanları dönemler içerisinde farklı dönüşümler yaşadıkları için çalışmada bu iki bölge ayrı ele alınmıştır. Çalışma kapsamında bu iki bölgenin içinde de temsil gücü yüksek olduğu belirlenen örneklem alanlar tespit edilerek, bu alanlardaki tescilli yapılar özelinde araştırmalar yapılmıştır. İlk olarak günümüzde yaşayan Kemeraltı alan kullanıcılarının durum ve değerlendirmelerini öğrenmek amacıyla anket çalışması, İkinci olaraksa geçmişe yönelik kullanıcı değişimini anlayabilmek adına tescilli taşınmazların el değiştirme bilgilerini içeren tapu kayıtları incelenmiştir. Anket aracılığıyla Kemeraltı kullanıcısının kültür varlıklarıyla ilgili bilinç durumları, çevresel memnuniyetleri, yapılarına olan müdahaleleri konularında bilgiler edinilmiştir. Bu bilgilerin daha anlamlı olabilmeleri adına çaprazlamalarla, birlikte ve göreli olarak incelenmeleri gerçekleştirilmiştir.
Ticari bölge alan kullanıcılarının memnuniyet durumları; yaşanan sosyo-ekonomik değişimlere rağmen Kemeraltı Çarşısı'nın ticari dinamizmini ve  merkezi niteliği korumasının bir göstergesidir. Konut bölgesi ise kente tutunmaya çalışan yoksul grupların yaşadığı bir alan durumundadır. Bölgede metruk durumda pek çok  yapı bulunduğu görülmüştür. Bu bölgede yaşayan alan kullanıclarının ekonomik  ve eğitimsel yetersizliklerden dolayı kültür varlıkları konusunda bilinç düzeylerinin düşük olduğu ve bakım-onarım konusunda sıkıntı yaşadıkları anlaşılmıştır. Ortaya konacak koruma çalışmalarının öncelikle alan kullanıcılarının bilinçlendirilmesi ve durumlarının iyileştirilmesine odaklanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Abstract:
Conservation is not just a physical process also a sociological action in international agreements and laws as framed. Its signification and maintaining will not be able to continue without understanding the social structure of the historical space. In this context, it is wanted to examine the evaluations of the user profile related with cultural heritage in İzmir historical city center and wants to put forth how is perceived by land user through the eyes. This research can be presented data to held discussions about current structure and future condition of Kemeraltı. According to these data can be discussed how should be the conservation-renovation approaches on historic urban pattern and can be defined as the purpose of the study.
İzmir historical city center consists of commercial and residential areas have experienced different transformations in periods, the reason why areas have been discussed separate. Considering the study area's largeness, duration, laber limitation, areas have high representation ability was determined, researches were carried out in the case of registered structures. Initially, the survey was conducted to obtain the data about current Kemeraltı users. Secondly, land registry records of registered real estates include changing hands were analysed to examine the retrospective user changing data. Through the survey, current status determination was trying to fulfil about interventions to buildings, knowledge about cultural heritage and contentedness. The obtained data were evaluated by cross and relative evaluation method to make more meaningful. 
Despite the experienced socio-economic changes, users contentedness is as a sign to preservation of Kemeraltı Arcade's commercial dynamics and central character. Residential district has a situation that poor groups who want to live in the city. Many derelict structures was observed in the area. It can be understood that users consciousness are low because of the economic and educational inadequacy and have obstacles concerning maintenance and reparation. Primarily the land users should have got awareness and it should be focused to improve their conditions with studies.