Yer değiştiren yerleşmelerde yapısal dönüşüm: Modernleşme süreci içerisinde mimari değişimler
Structural transformation in relocated settlements: Architectural changes in the process of modernization
Yazar: YUNUS ERGÜN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN MERTOL ; DOÇ. DR. CEMİLE BAHTİYAR KARADENİZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Kırsal alanlar = Rural areas ; Kırsal dönüşüm = Rural transformation ; Kırsal mimari = Rural architecture ; Kırsal yerleşmeler = Rural settlements ; Yerleşim dokusu = Settlement pattern ; Yerleşim yapısı = Settlement structure ; Yerleşme =

Özet:
Yer değiştiren yerleşmeler, genellikle doğal afetler, savaşlar veya büyük ölçekli kalkınma projeleri gibi dışsal faktörler nedeniyle mevcut konumlarından başka bir yere taşınmak zorunda kalan topluluklardan oluşmaktadır. Araştırma, yer değiştirme süreçlerinin fiziksel, sosyal ve kültürel dinamiklerini, bu süreçlerin yerel mimari ve yerleşim düzenleri üzerindeki etkilerini anlamaya dayanmaktadır. Bu anlamda araştırma, Tokat ilinin Taşlık ve Dereçaylı köylerinde gerçekleşen yer değiştirme süreçlerinin modernleşme etkisiyle mimari yapılar üzerindeki dönüşümlerini incelemektedir. Araştırmanın amacı, yer kaymaları, sel baskınları ve diğer doğal afetlerin Taşlık ve Dereçaylı köylerinin mekânsal düzenlemeleri ve planlamaları üzerindeki uzun vadeli etkilerini incelemek ve bu etkilerin sosyal, ekonomik ve kültürel yapı üzerindeki sonuçlarını değerlendirmektir. Bu çalışma, yerel mimari yapıların değişen çevresel koşullara nasıl uyum sağladığını ve bu uyum sürecinin yerel toplulukların yaşam tarzları ve geleneksel uygulamaları üzerinde nasıl bir dönüşüm yarattığını analiz etmektedir. 
Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Bu bağlamda, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme, yapılandırılmamış gözlem ve doküman analizi yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçları yer değiştirme süreçlerinin modernleşme etkisiyle yerel mimari ve yerleşim düzenlerinde önemli dönüşümlere yol açtığını göstermektedir. Özellikle, geleneksel malzeme kullanımından modern inşaat malzemelerine geçiş, daha dayanıklı ve uzun ömürlü yapılar inşa etmeye olanak tanımaktadır. Ayrıca, altyapı ve hizmetlerin geliştirilmesi, kırsal alanlarda yaşayan insanların yaşam kalitesini artırmaktadır. Sonuç olarak, yer değiştiren yerleşmelerde modernleşme süreci, toplulukların refahını korumak ve geliştirmek için kapsamlı yönetim stratejileri gerektiren hem fırsatlar hem de zorluklar sunmaktadır. Bu araştırma, yer değiştiren yerleşmelerin yönetimi ve planlanması sürecinde ekonomik, teknolojik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik faktörlerinin dengeli bir şekilde ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır.

Abstract:
Relocating settlements typically consist of communities forced to move from their current locations due to external factors such as natural disasters, wars, or large-scale development projects. This research is based on understanding the physical, social, and cultural dynamics of relocation processes and their impact on local architecture and settlement patterns. In this context, the study examines the architectural transformations influenced by modernization in the relocation processes of Taşlık and Dereçaylı villages in Tokat province. The aim of the research is to investigate the long-term effects of landslides, floods, and other natural disasters on the spatial arrangements and planning of these villages, and to evaluate the social, economic, and cultural implications of these effects. 
This study analyzes how local architectural structures adapt to changing environmental conditions and how this adaptation process transforms the lifestyles and traditional practices of local communities. A case study design, one of the qualitative research methods, was used as the research methodology. In this context, semi-structured interviews, unstructured observations, and document analysis methods were employed as data collection tools. The obtained data were analyzed using content analysis. The research findings show that the relocation processes have led to significant transformations in local architecture and settlement patterns under the influence of modernization. In particular, the transition from traditional materials to modern construction materials allows for the construction of more durable and long-lasting structures. Additionally, the development of infrastructure and services enhances the quality of life for residents in rural areas. In conclusion, the modernization process in relocating settlements presents both opportunities and challenges, necessitating comprehensive management strategies to protect and improve community well-being. This research emphasizes that the planning and management of relocating settlements should balance economic, technological, social, and environmental sustainability factors.