Orman kaynağından rekreasyonel amaçlı yararlanmanın ekonomik değerinin tahmin edilmesi ve bu değer üzerinde etkili olan değişkenler üzerine bir araştırma (Doğu Akdeniz ve Doğu Karadeniz bölgesi orman içi dinlenme yerleri örneği)
A study on the estimation of economic value of recreational benefit from forest resources and effective variables on the estimated value (East Mediterranean and East Black Sea region forest recreation sites sample)
Yazar: MEHMET PAK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FEHMİ TÜRKER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Dinlenme alanları = Recreation areas ; Maliyet hesabı = Cost account ; Orman kaynakları = Forest resources ; Orman ürünleri = Forest products ; Rekreasyon = Recreation

Özet:
Bu çalışma, araştırma alanı olarak seçilen Orman Bakanlığı Doğu Karadeniz ve Doğu Akdeniz Bakanlık Bölge Müdürlüklerine bağlı Trabzon ve Kahramanmaraş Milli Parklar ve Av - Yaban Hayatı Baş Mühendisliklerinin yönetim ve denetimi altında yer alan toplam 7 Orman İçi Dinlenme Yerinden (OİDY) rekreasyonel amaçlarla yararlanmanın ekonomik değerinin belirlenmesi, elde edilen rekreasyonel yararlanma değerlerinin karşılaştırılması, OİDY'lerinin rekreasyonel yararlanma talebini ve kullanıcıların OİDY'lere giriş ücreti ödeme eğilimlerini etkileyen değişkenlerin incelenmesi ve son olarak OİDY'lere gelen ziyaretçilerin sosyo-ekonomik, kültürel ve demografik özellikleri arasında fark olup olmadığının irdelenmesi amaçlarıyla ele alınmıştır. Söz konusu amaçlan gerçekleştirmek için seçilen OİDY'lerde anket çalışmaları tamamlanmış ve çalışmanın veri tabanı oluşturulmuştur. Daha sonra, Seyahat Maliyet Yöntemi ve Koşullu Değerlendirme Yöntemleri için gerekli istatistiksel analizler yapılmış ve OİDY' ler için rekreasyonel yararlanma değerleri (Tüketici rantı ve Ödeme eğilimi) ve OİDY'lerin rekreasyon taleplerini ve ziyaretçilerin buralara giriş ücreti ödeme eğilimlerini etkileyen değişkenler belirlenmiştir. Yapılan analizler sonunda, araştırma konusu 7 Orman İçi Dinlenme Yeri için, Seyahat Maliyeti Yöntemine göre, hektar başına 1 285 859 404 TL (Soğuksu) ile 14 218 009 497 TL (Dülükbaba) arasında değişen tüketici rantı değerleri ve Koşullu Değerlendirme Yöntemine göre de, Orman İçi Dinlenme Yerlerinin mevcut durumları için, yine hektar basma 49 653 800 TL (Çamburnu) ile 1 032 465 000 TL (Dülükbaba) arasında değişen ödeme eğilimi değerleri tahmin edilmiştir. Ayrıca, her bir OİDY için ayrı ayrı olmak üzere, ziyaretçilerin yıllık ziyaret sayılarım ve OİDY'lere giriş ücreti ödeme eğilimlerini etkileyen değişkenler tespit edilmiştir. Son olarak, elde edilen bulgular çerçevesinde ülkemizde ekonomik değeri para ile ifade edilemeyen orman ürün ve hizmetlerinin değerlerinin belirlenmesi, bu amaçla kullanılan yöntemlerin uygulanması ve rekreasyonel amaçlı orman işletmeciliği konularına ilişkin değerlendirmeler yapılmış ve bütün bu alanlarda çalışma yapan araştırmacı ve uygulamacılara önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Orman Kaynağı, Orman Ürün ve Hizmetleri, Orman İçi Dinlenme Yeri, Rekreasyon Amaçlı Yararlanma Değeri, Seyahat Maliyeti Yöntemi, Koşullu Değerlendirme Yöntemi

Abstract:
A study on the Estimation of Economic Value of Recreational Benefit from Forest Resources and Effective Variables on the Estimated Value (East Mediterannean and East Black Sea Region Forest Recreation Sites Sample) This study has been undertaken with the aims of determining the recreational use value of 7 forest recreation sites (FRS) controlled by Trabzon and Kahramanmaraş National Parks and Hunting - Wildlife Head Offices, comparing the recreational use values, examining effective factors on the recreational demands of forest recreation sites and willingness to pay entrance fee to the forest recreation sites, and lastly, investigating the socio-economic, cultural and demographic characteristics of visitors to compare the forest recreation sites. After completing preliminary works to achieve all these objectives, a survey was conducted in the selected FRSs. Then, the data was entered into the computer using SPSS 10.0 statistical program to create a database for the statistical analysis. After that, the recreational use values (consumer surplus and willingness to pay) for the FRSs were calculated by doing necessary statistical analysis for Travel Cost and Contingent Valuation Methods, and the effective variables on the recreational demands of the FRSs and the willingness to pay of visitors to enter to the FRSs were determined. As a result of the study, according to Travel Cost Method the annual consumer surplus values per hectar varying between 1 285 859 404 TL (Soğuksu) and 14 218 009 497 TL (Dülükbaba) were estimated for 7 forest recreation sites and annual willingness to pay values varying between 49 653 800 TL (Çamburnu) and 1 032 465 000 (Dülükbaba) TL for the current situation of 7 forest recreation sites were calculted by using Contingent Valuatin Method. In addition, for each FRS, effective variables on the number of visits made by visitors in a year and on the willingness to pay entrancve fee to the FRS were determined. In conclusion, according to the results obtained from the study, some proposals were suggested for researchers and forestry practicers about the forest management for recreational purpose, determination of economic values for the non-market forest products and services, applicablity of the results calculated by using Travel Cost Method and Contingent Valuation Method. Keywords: Forest Resources, Forest Products and Services, Forest Recreation Sites, Recreational Use Value, Travel Cost Method, Contingent Valuation Method XI