Hemodiyaliz hastalarında beslenme durumu ve diyet inflamatuar indeksinin araştırılması
Investigation of nutritional status and dietary inflammatory index in hemodialysis patients
Yazar: SÜMEYE VATANSEVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN GARİPOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyet = Diet ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Hemodiyaliz (HD) hastalarının, beslenme alışkanlıkları ve besin tüketim durumları saptanarak diyetin inflamatuar indeksi (Dİİ) ile inflamasyon belirteçleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışmaya, Bursa ili Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Diyaliz Merkezi'nde tedavi gören 18-75 yaş arasındaki 54 yetişkin birey (18 kadın ve 36 erkek) katılmıştır. Bireylerin sosyodemografik özelliklerini, beslenme alışkanlıklarını, fiziksel aktivite durumlarını ve hastalıklarına ilişkin bilgileri değerlendirmek amacıyla anket formu uygulanmış olup, antropometrik ölçümleri alınmıştır. Dİİ ile inflamasyon belirteçlerinin değerlendirilmesi amacıyla bireylerin biyokimyasal bulgularının analizi yapılmıştır. Ayrıca bireylerden alınan üç günlük besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı anketlerinden elde edilen besin öğelerinin tüketim ortalamalarına göre Dİİ skorları hesaplanmıştır. Bunların yanı sıra hastaların malnütrisyon durumunu saptamak amacıyla Subjektif Global Değerlendirme (SGD) anketi uygulanmıştır. Bireylerin Dİİ skorları quartillere ayrılarak değerlenmiştir. Bireylerin Dİİ sınır değerleri -0,59 ile 4,93 arasında değişmektedir. Bireylerin yaş ve antropometrik ölçüm değerlerinden herhangi biri Dİİ quartilleri arasında anlamlı bir farklılık göstermemektedir (p>0.05). Dİİ quartillerine göre bireylerin biyokimyasal parametrelerinde sodyum değerleri ortalamalarında anlamlı bir farklılık bulunmaktayken (p<0.05),  C-reaktif protein (CRP) ve diğer biyokimyasal parametreleri arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin trigliserit değerleri ile Dİİ skorları arasında %25,9 oranında (r=0,259, p=0,006) pozitif yönlü anlamlı bir korelasyon bulunmaktadır. Bireylerin Dİİ quartillerine göre besin öğeleri tüketim ortalama değerlerinde; enerjinin karbonhidrat, protein ve yağdan gelen yüzdeleri, kolesterol, kısa zincirli yağ asidi, vitamin B12, karoten değerleri dışında tüm makro ve mikro besin öğeleri ile Dİİ arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak yetişkin HD hastalarının diyet içeriklerinin Dİİ'yi etkilediği gösterilmiştir. Bu nedenle HD hastalarının diyetlerinde günlük önerilen enerji, makro ve mikro besin öğeleri ile anti-inflamatuar olan besinleri yeterli miktarda bulundurmaları diyetin inflamatuar yükünün azalmasına ve kronik hastalıkların önlenmesine neden olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This thesis aimed to determine the relationship between dietary inflammatory index (DII) and inflammation markers of hemodialysis (HD) patients based on their nutritional habits and food consumption status. The study is conducted with the participation of 54 adult individuals between the ages of 18-75 who were treated at Bursa Uludağ University Medical Faculty Hospital Dialysis Center.  In order to evaluate the sociodemographic characteristics of individuals, their nutritional habits, physical activity status and information about their diseases, a questionnaire was applied, and anthropometric measurements were recorded. Biochemical results of individuals were analyzed to assess inflammation markers and DII. Furthermore, DII scores were calculated based on the consumption averages of the nutrients obtained from the three-day food consumption record and food consumption frequency, indicated in the questionnaires taken from the individuals. In addition, a Subjective Global Assessment (SGA) questionnaire was applied to determine the malnutrition status of the patients. DII scores of individuals were evaluated by dividing into quarters and DII limit values of individuals vary between -0.59 and 4.93. Age and anthropometric measurement values of individuals were not showed any significant difference between DII quartiles (p>0.05). Regarding biochemical parameters of the individuals, there was a significant difference in the mean sodium values in the according to the DII quartiles (p<0.05) whereas no significant difference between the C-reactive protein (CRP) and other biochemical parameters were observed (p>0.05). Also, there was a positive and significant correlation of 25.9 percent (r=0.259, p=0.006) between individuals triglyceride values and DII scores. With respect to DII quartiles, a significant relationship was found between DII and all macro- and micro-nutrients, except for the percentages of energy from carbohydrates, proteins and fats, cholesterol, short-chain fatty acids, vitamin B12, and carotene values (p<0.05). Consequently, it has been shown that the diet contents of adult hemodialysis patients affect DII. Therefore, it can be concluded that the daily recommended energy, macro- and micro-nutrients and anti-inflammatory foods in the diet of hemodialysis patients may decrease in the inflammatory rate of the diet and prevent the chronic diseases.