Sporcularda eksentrik egzersiz sonrası oluşan gecikmiş kas yorgunluğunun, bazı endoplazmik retikulum stress parametreleri üzerine etkisi
Effects of eccentric exercise induced delayed onset muscle soreness on some endoplasmic reticulum stress parameters in athletes
Yazar: YELİZ DOĞRU
Danışman: PROF. DR. SAADET RANA VAROL ; PROF. DR. CEVVAL ULMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Spor = Sports
Dizin: Apelin = Apelin ; Egzersiz = Exercise ; Endoplazmik retikulum = Endoplasmic reticulum ; Kas yorgunluğu = Muscle fatigue ; Kreatin kinaz = Creatine kinase ; Pentraksin 3 = Pentraxin 3 ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; İnterleukin 6 = Interleukin 6

Özet:
Endoplazmik retikulum (ER)'da katlanmamış ya da hatalı katlanmış proteinlerin birikmesi ER stres olarak tanımlanmaktadır ve tekrarlı eksentrik egzersizler ile oluşturulan kas hasarının, çalışan iskelet kaslarında ER strese neden olabileceği gösterilmiştir. Kas hasarı ve oluşan gecikmiş kas yorgunluğunun ise sporcu performansını olumsuz etkilediği bilinmektedir. Bu çalışmada genç sporcularda eksentrik egzersiz ile oluşturulan gecikmiş kas yorgunluğunun ER stres parametreleri üzerine etkisi incelenmiştir.
Çalışmaya düzenli antrenman yapan 18 genç erkek futbolcu katıldı. Katılımcılara izokinetik dinamometre kullanılarak eksentrik kasılmaları içeren bir kas yorgunluğu protokolü uygulandı. Protokolden önce, hemen sonra, 24, 48 ve 72 saat sonra olmak üzere toplam 5 kez alınan kan örneklerinde ER stres belirteçlerinden apelin, interlökin 6 (IL6), pentraksin3 (PTX3) ile kas hasarı belirteçlerinden kreatin kinaz (CK) ve laktat dehidrogenaz (LDH) enzim düzeyleri bakıldı. Ayrıca kan alımının ardından katılımcılara aynı sıra ile maksimal kuvvet testi uygulandı ve görsel analog skalası (GAS) kullanılarak yorgunluk algısı düzeyi değerlendirildi.
İstatistiksel analizler için tekrarlanan ölçümlerinin karşılaştırılmasında Friedman F testi, farkın hangi ölçümden kaynaklandığının tespiti için Wilcoxon işaretli sıra testi ile kuvvet verileri için tekrarlayan ölçümlerde varyans analizi, farkın hangi gruptan kaynaklandığını analiz etmek için ise Bonferroni post hoc prosedürü uygulandı. Veriler arasındaki anlamlı ilişkiyi saptamak için Spearman Korelasyon testi uygulandı. İstatistiksel anlamlılık için p ≤ 0.05 değeri kabul edildi.
Egzersiz öncesi ve hemen sonrasındaki ölçüm sonuçları arasında IL6, CK, LDH düzeyleri, kuvvet testi ve GAS'da (p<0.05); tekrarlayan ölçümleri arasında PTX3 dışındaki tüm parametrelerde anlamlı farklılık bulundu. 24. saatteki ölçümlerde PTX3, IL6, CK; 48. saatte LDH düzeylerinin en yüksek değerine ulaştığı görüldü.
Kas hasarı egzersiz protokolü sonrasında apelin, IL6 ve PTX3 düzeylerinde gözlenen artışlar ER stres oluşumunu; CK, LDH, GAS'taki artışlar ile kuvvet azalması ise GKY oluşumunu destekler görünmektedir.


Anahtar kelimeler: Apelin; eksentrik egzersiz; kas hasarı; kreatin kinaz;
interlökin6; pentaksin3

Abstract:
The accumulation of unfolded or misfolded proteins in the endoplasmic reticulum (ER) is defined as ER stress and it has been shown that muscle damage caused by repeated eccentric exercises have provoked ER stress in the skeletal muscles. Muscle damage and delayed onset muscle soreness (DOMS) are known to negatively affect athlete performance. The aim of the study was to investigate the effect of eccentric exercise induced DOMS on ER stress parameters in young athletes.
Eighteen young male football players participated in the study voluntarily. A muscle damage protocol with eccentric contractions with an isokinetic dynamometer was used for participants. Apelin, interleukin 6 (IL6), Pentraxin 3 (PTX3) and as muscle damage markers creatine kinase (CK) and lactate dehydrogenase (LDH) enzyme levels were assessed in totally 5 times from blood samples as baseline, immediately after, 24, 48 and 72 hours after the exercise protocol. In addition, maximal strength test and rate of perceived exertion using visual analogue scale (GAS) were applied to participants in the same order after blood collection.
The Friedman F test was used to compare repeated measures for statistical analysis, Wilcoxon signed rank test to determine which measure the statistical difference originated from, analysis of variance in repeated measures for force data, and the Bonferroni post hoc procedure was used to analyze which group the difference originated from for only maximal strength data. Spearman correlation test was used to determine the significant relationship. Statistical significance was set at the 0.05 level of confidence. 
There were significant differences between baseline and first post-test of exercise protocol for IL6, CK, LDH levels and strength test, and GAS; and between repeated measures for all parameters except PTX3 (p<0.05). PTX3, IL6, CK levels reached peak at 24 h after exercise, while LDH level reached it's peak at 48h.
Increases in apelin, IL6 and PTX3 levels following muscle damage protocol may have resulted in ER stress formation; increases in CK, LDH, GAS and decrease in strength levels seem to provide existence of DOMS.

Key words: Apelin, creatine kinase, eccentric exercise, interleukin6, muscle
damage, Pentraxin 3