TIMSS 2019 matematik başarısına ilişkin duyuşsal özelliklerin cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi
Investigation of the measurement invariance of affective characteristics related to TIMSS 2019 mathematics achievement by gender
Yazar: MEHMET ATILGAN
Danışman: DOÇ. DR. KAAN ZÜLFİKAR DENİZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Duyuşsal özellikler = Affective characteristics ; Matematik = Mathematics ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Uluslararası Matematik ve Fen Araştırmasında Eğilimler = Trends in International Mathematics and Science Study ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Ölçme değişmezliği = Measurement invariance

Özet:
Bu araştırmanın amacı, TIMSS 2019 Türkiye matematik uygulamasındaki duyuşsal özelliklerinin cinsiyet değişkenine göre ölçme değişmezliğini sağlayıp sağlamadığını incelemektedir. Araştırmanın örneklemini, 2019 yılında TIMSS araştırmasına katılan 4048 8. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri TIMSS'in uluslararası internet sitesinden indirilmiştir. Araştırmadaki veri toplama araçları; okula ait olma duygusu ölçeği, matematitkte kendine güven ölçeği, matematiği sevme ölçeği ve matematiğe değer verme ölçeğidir. Ölçme değişmezliğini incelemek için geçerlik analizleri kapsamında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Güvenirlik bağlamında Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Buna göre, araştırmada yer alan dört ölçekten sadece matematikte kendine güven ölçeği doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda doğrulanamamıştır. Bu nedenle matematikte kendine güven ölçeğinin ölçme değişmezliği incelenemezken diğer üç ölçek ölçme değişmezliği kapsamında incelenmiştir. Araştırma verilerinin ölçme değişmezliği, Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) tekniklerinden biri olan Çoklu Grup Doğrulayıcı Faktör Analizi (ÇG-DFA) ile test edilmiştir. Analizler sonucunda, matematiği sevme ve matematiğe değer verme ölçeklerinde katı değişmezlik modeli sağlanırken, okula ait olma duygusu ölçeğinde güçlü değişmezlik/ölçek değişmezliği modeli sağlanmıştır. ÇG-DFA uygulanan üç ölçek için cinsiyete göre yanlılıkların olmadığı ve cinsiyete göre ortalama puanların karşılaştırılabilir olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda okula ait olma duygusu, matematiği sevme ve matematiğe değer verme ölçeklerinin cinsiyete göre farklılıkları belirlemede geçerli ölçekler olduğu söylenebilir.

Abstract:
This research examines whether affective characteristics of the TIMSS 2019 Turkey mathematics application provide measurement invariance according to gender variable. The research sample consists of 4048 8th grade students who participated in the TIMSS research in 2019. Research data were downloaded from the international website of TIMSS. The research data collection tools are sense of school belonging scale, students confident in mathematics scale,  students like learning mathematics scale and students value mathematics scale. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were performed in the context of validity analyses to examine measurement invariance. In terms of reliability, the Cronbach Alfa internal consistency coefficient was calculated. Accordingly, out of the four scales in the study, only students confident in mathematics scale could not be confirmed in confirmatory factor analysis. Therefore, while the students confident in mathematics scale was not examined for measurement invariance, the other three scales were examined within the scope of measurement invariance. For measurement invariance, research data were tested with Multiple Group Confirmatory Factor Analysis (MG-CFA), one of the Structural Equation Modeling (SEM) techniques. As a result of the analyses, while the strict invariance model was provided in students like learning mathematics scale and students value mathematics scale, strong invariance/scale invariance model was provided in sense of school belonging scale. It was concluded that there was no gender bias in the three scales for which MG-CFA was performed, and the mean scores were comparable according to gender. In this context, it can be said that sense of school belonging scale, students like learning mathematics scale and students value mathematics scale are valid scales in determining the differences according to gender.