Sürdürülebilirlik ve kullanıcı gereksinimleri bağlamında sağlıklı konut kavramının irdelenmesi
Examination of the concept of healthy housing in the context of sustainability and user requirements
Yazar: MEKİYE ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK YASAR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Finansal sürdürülebilirlik = Financial sustainability ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Sürdürülebilirlik kavramı, küresel iklim krizinin önlenmesi ve enerji sarfiyatlarının düşürülmesi bakımından önemli olduğu kadar, yaşam çevrelerinin korunması ve çeşitli bakımlardan insan refahının sağlanması bakımından da önem arz eder. Bu bakımdan sürdürülebilirlik, mimarlık disiplini çerçevesinde ayrı bir öneme sahiptir. Özellikle, yapı stokunun önemli bir bölümünü oluşturan konutlar gerek insan sağlığı ve refahı gerekse çevresel etmenler bağlamında sürdürülebilirlik kavramı ile yakından ilişkilidir. Küresel çapta yaşanan pandemide sürdürülebilir özelliklere sahip konut yapılarının önemi bir kez daha gündeme gelmiştir. Bu dönemde çalışma alanları, eğitim alanları ve sosyalleşme alanları olarak farklı gereksinimlere cevap veren/veremeyen konutlar bugün, mekân tasarımcılarının yeniden odak noktası olmuştur. Kullanıcıların fiziksel ve psikolojik gereksinimlerini karşılayabilen, yanı sıra çevresel, ekonomik ve sosyo-kültürel olarak sürdürülebilir özelliklere sahip "sağlıklı konutlar" üretebilmek günümüz mimarlarının başlıca konularından biridir. Bu perspektiften hareketle, sağlıklı konut kavramını "sürdürülebilirlik" ve "kullanıcı gereksinimleri" çerçevesinde irdelemeyi amaç edinen bu çalışmada sağlıklı bir konuttan bahsedebilmek için asgari normların neler olabileceği, olası konut tasarımlarında veya mevcut konut mekanlarında yapılabilecek uygulamalar ve kullanıcılar üzerindeki olası pozitif etkilerinin neler olabileceği sorularına yanıt aranmıştır. Kavramsal çerçevede ele alınan bu tez çalışmasında literatür taraması yoluyla üst kavramlara ve alt verilere ulaşılmış ve bunlar daha sonra matris tablolara işlenmiştir. Literatürde sağlıklı yapı kavramına ilişkin çok sayıda yayın yer alsa da sağlıklı konut kavramını spesifik olarak sürdürülebilirlik ve kullanıcı gereksinimleri çerçevesinde ele alan çalışmalara rastlamak pek mümkün değildir. Bu anlamda çalışma literatürdeki bu açığı kapatması bakımından önemlidir. Yanı sıra konut sektörünün hız kazandığı ülkemizde sağlıklı konut kavramını ele alan çalışmaların yapılmasına pratikte de katkı sağlayacaktır. Zira konutun insan sağlığı, refahı ve yaşam kalitesi ile yakın ilişkisi düşünüldüğünde, sağlıklı konut üretimi ve mevcut konutların iyileştirilmesi için atılacak her adım hem günümüz insanı için hem de gelecek nesiller için önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Konut, Sağlıklı konut, Sürdürülebilirlik; Kullanıcı Gereksinimleri

Abstract:
The concept of sustainability is not only important in terms of preventing the global climate crisis and reducing energy consumption, but also in terms of protecting the living environment and ensuring human welfare in various respects. In this respect, sustainability has a special importance within the discipline of architecture. In particular, housing, which constitutes a significant portion of the building stock, is closely related to the concept of sustainability in terms of both human health and welfare and environmental factors. In the global pandemic, the importance of residential buildings with sustainable features has once again come to the fore. In this period, residences that responded / failed to respond to different needs as workspaces, educational spaces and socialization areas have become the focus of space designers again. Producing "healthy residences" that can meet the physical and psychological needs of the users, as well as having environmentally, economically and socio-culturally sustainable features, is one of the main issues of today's architects. From this perspective, this study, which aims to examine the concept of healthy housing within the framework of "sustainability" and "user requirements", seeks answers to the questions of what the minimum norms can be in order to talk about a healthy housing, what are the applications that can be made in possible housing designs or existing residential spaces and what are the possible positive effects on users. In this thesis, meta-concepts and sub-data were obtained through a literature review and then processed into matrix tables. Although there are many publications on the concept of healthy building in the literature, it is not possible to find studies that specifically address the concept of healthy housing within the framework of sustainability and user needs. In this sense, this study is important in terms of filling this gap in the literature. In addition, conducting studies on the concept of healthy housing in our country, where the housing sector is gaining momentum, will also contribute to practice. Considering the close relationship between housing and human health, welfare and quality of life, every step to be taken for the production of healthy housing and the improvement of existing housing is important both for today's people and for future generations.
Keywords: Dwelling, Healthy dwelling; Sustainability; User requirements;