Özel eğitim alanında çalışan bireylerin meslek farklılıklarına göre tükenmişlik, öz-etkililik ve empatik eğilim düzeyleri ve sosyo-demografik özellikleri arasındaki ilişki
Relationship between burnout, self-efficacy and empathic tendency between special education professionals
Yazar: BAŞAK BAYKAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET EMRE SARGIN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Empatik eğilim = Empathic inclination ; Etkililik = Effectiveness ; Mesleki kimlik = Professional identity ; Meslekler = Occupations ; Sektörel farklılıklar = Sectoral differences ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Tükenmişlik = Burnout ; Çalışanlar = Workers ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu araştırmada özel eğitim alanında çalışan bireylerin tükenmişlik, öz etkililik ve empatik eğilim becerilerinin bazı sosyo ekonomik değişkenlerle farklılaşıp farklılaşmadığı ve meslek farklılığına göre tükenmişlik, öz etkililik ve empatik eğilim becerileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmanın örneklemini özel eğitim alanında çalışan eğitimciler oluşturmaktadır. Bu sebeple 200 özel eğitim merkezi çalışanına (n=103 kadın, n= 97 erkek) Kişisel Veri Formu, Maslach Tükenmişlik Envanteri, Öz-Etkililik Ölçeği ve Empatik Eğilim Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada bulunan veriler SPSS 25.00 (Statistical Package For Social Sciences) programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler kullanılıp, normal dağılım gösterip göstermedikleri test edilmiştir. Bulguların incelenmesinde Kolmogorov-Smirnov Testi, Kruskal Wallis H testi, Post Hoc Testi, Tukey Testi, Bağımsız Örneklem T Testi, Tamhane Testi, One Way Anova Testi ve Spearman Korelasyon analizlerinden faydalanılmıştır.
Araştırma sonucunda; Çocuk gelişim uzmanı, okul öncesi ve özel eğitim öğretmenlerinde tükenmişlik ve duygusal tükenme puanları ile empatik eğilim puanları arasında negatif yönde ilişki bulunurken, psikologlarda tükenmişlik ve duygusal tükenme ile empatik eğilim arasında bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmadaki tüm meslek gruplarında öz etkililik ile empatik eğilimin negatif yönde korele olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Çocuk gelişim uzmanları, okul öncesi öğretmenleri ve psikologlarda davranışı sürdürme ve empatik eğilim puanları arasında negatif yönde bir ilişki bulunurken, özel eğitim öğretmenlerinde davranışı sürdürme ve empatik eğilim arasında bir ilişki bulunmamıştır. Çocuk gelişim uzmanları, okul öncesi öğretmenleri ve psikologlarda davranışı tamamlama ve empatik eğilim puanları arasında pozitif yönde bir ilişki bulunurken özel eğitim öğretmenlerinde bir ilişki bulunmamıştır. Yine çocuk gelişim uzmanları, okul öncesi öğretmenleri ve psikologlarda engellerle mücadele ve empatik eğilim puanları arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunurken, özel eğitim öğretmenlerinde negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Çocuk gelişim uzmanlarında yüksek, özel eğitim öğretmenlerinde orta, okul öncesi öğretmenlerinde ve psikologlarda zayıf olmak üzere tükenmişlik ve öz etkililik puanları arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Tükenmişlik puanları ile davranışa başlama ve davranışa sürdürme puanları arasında çocuk gelişim uzmanları, özel eğitim ve okul öncesi öğretmenlerinde pozitif yönlü ilişki bulunurken psikologlarda bulunmamıştır. Okul öncesi öğretmenlerinde tükenmişlik puanları ile davranışı tamamlama puanları arasında zayıf ve negatif bir korelasyon bulunurken diğer meslek gruplarında korelasyon bulunmamıştır. Çocuk gelişim uzmanları ve psikologlarda tükenmişlik puanları ile engellerle mücadele puanları arasında korelasyon bulunmazken, okul öncesi ve özel eğitim öğretmenlerinde çok zayıf ve negatif bir korelasyon bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the levels of burnout, self-efficacy and empathic tendency of professionals working in special education in terms of some demographic variables and to determine whether they differ or not. It was aimed to investigate relationship between occupation difference, burnout, self efficacy and empathic tendency.
The study sample include Special Education Professionals (Child Development Specialist, Preschool Teacher, Special education teacher and Psychologist) . With this object; Socio-Demographic Form Maslach Burnout Measure, Self-Efficacy Measure and Empathic Tendency Scale were implemented to two hundred professionals (n= 103 female, n=97 male). Thedata was analyzed by using the program SPSS 25.00. Descriptive Statistics Methods weres used in evaluating data and it was tested either it was normally or non-normally distributed variable. Kolmogorov-Smirnov Test, Kruskal Wallis H Test, Post Hoc Test, Tukey Test, Independent T- Test, Tamhane Test, One Way Anova Test and Spearman Correlation Analysis were used in the examination of findings.
As a result of the research; negative correlation was found between burnout and emotional exhaustion and empathic tendency levels of child development specialist, preschool teacher and special education teachers. No correlation was found between burnout and emotional exhaustion and, empathic tendency levels of psychologists. Negative correlationwas found between self efficacy and empathic tendeny in all proffessions in research. Negative correlation was found between  continue an actionand empathic tendency of preschool teachers and psychologists, but no correlation was found between  continue an action and empathic tendency in special education teachers. Positive correlation was found between completing the  behavior and empathic tendency inchild development specialists, preschool teachers and psychologists. No correlation was found between completing the behavior and empathic tendency in special education teachers. Positive correlation was found between clearing the hurdle and empathic tendency in child development specialists, preschool teachers and psychologists. Negative correlation was found between clearing hurdle and empathic tendency in special education teachers. 
Positive correlation was found between burnout and self efficacy in child development specialists (high), special education teachers (median), preschool teachers and psychologists (low). Positive correlation was found between burnout and initiate behavior,  continue an action in child development specialists, special education teachers and preschool teachers. No correlation was found between burnout and initiate behavior,  continue an action in psychologists. Negative correlation was found between burnout and completing the behavior in preschool teachers. No correlation was found between burnout and completing the behavior in child development specialists, special education teachers and psychologists. Negative correlation was found between burnout and clearing hurdle in preschool teachers and special education teachers. No correlation was found between burnout and clearing hurdle in child development specialists and psychologists.