Hemiplejik hastalarda üst ekstremite fonksiyonlarının incelenmesi
The Investigation of upper extremity functions in hemiplegic patients
Yazar: FERHAN SOYUER
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Hemipleji = Hemiplegia ; Kol = Arm ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders

Özet:
ÖZET Soyuer F.( Hemiplejik Hastalarda Üst Ekstremite Fonksiyonlarının İncelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Programı Doktora Tezi, Ankara, 2000. Bu çalışma serebrovasküler olay (SVO) geçiren olgularda, çok yönlü bir değerlendirme ile üst ekstremite fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Çalışmamıza, Erciyes Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı'nda yatmakta olan 21 yetişkin olgu alınmış, bulgularımızı, sağlıklı denekten elde ettiğimiz verilerle karşılaştırmak içinde 21 kişi kontrol grubu olarak alınmıştır. Deney grubu, motor (Motricity indeksi), fokal yetersizlik (Frenchay kol test ve Dokuz delikli çivi test), spastisite (Ashworth skalası), duyu-algı-motor bütünlüğü (Görsel, somatoduyu algıları ve motor performans), fonksiyonel düzey (Fonksiyonel bağımsızlık ölçümü) ve her iki üst ekstremiteden yapılan, median sinir Somatosensorial Uyarılma Potansiyelleri (SUP) ile SVO sonrası ilk hafta içerisinde ve 3 ay sonrasında değerlendirilmişlerdir. Kontrol grubuna ise, fokal yetersizlik, duyu-algı-motor bütünlüğü ve SUP tayini yapılmıştır. Deney grubundaki olgulara haftada 5 gün toplam 3 hafta, konvensiyonel fizyoterapi ve Bobath tedavi yaklaşımlı nörofizyolojik fizyoterapi uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda, her iki değerlendirme dönemindeki değerler arasındaki fark iyileşme yönünde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0.05). Nörolojik kaybın derecesi ile fonksiyonel durum arasında ilişki gözlenmiştir. SVO sonrası nörolojik iyileşmenin en fazla olduğu dönemin ilk 3 ay olduğu saptanmıştır. Unilateral beyin hasarının ipsilateral ve kontralateral üst ekstremiteyi etkilediği belirlenmiştir. Somatosensorial uyarılma potansiyellerinin farklı komponentleri ile diğer fonksiyonlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmiştir (p < 0.05). Çalışma, SVO'lı olgularda SUP'lerinin faydalı bir prognostik araç olduğunu göstermiştir. SUP'lerinin duyu yollarının daha objektif bir ölçümünü sağlayabilmesi ve özellikle disfazi, dikkat güçlüğü olan ve azalmış şuur seviyeli hastalarda kullanım değeri olduğu görülmüştür. Bunun yanında, nörolojik bozukluğun ciddiyeti ile korele olmuştur. Fakat etkilenmenin seviyesini göstermede yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle fizyoterapi değerlendirmeleri halen fonksiyonel seviyeyi belirlemede önemli görülmektedir. Anahtar Kelimeler : Hemipleji, üst ekstremite, rehabilitasyon, somatosensorial uyarılma potansiyelleri T.C. YflXsm©ĞBETİM KÜMJM9

Abstract:
VI ABSTRACT Soyuer F., The Investigation of Upper Extremity Functions in Hemiplegic Patients, Hacettepe University Health Sciences Institute PhD Thesis in Physical Therapy and Rehabilitation, Ankara, 2000. The purpose of this study was to evaluate the upper extremity functions in patients with cerebrovascular accident. Twenty one adult who were hospitalized at the department of Neurology, Erciyes University were included in the study. We compared our findings with the findings of 21 healthy persons. Motor ability (Motricity index), focal disability (Frencay arm test and Nine hole peg test), activities of daily living (Functional independence measure), Ayres sensory integration (Visual, somatosensory perceptions and motor performance), spasticity (Ashworth scale) and bilateral Somatosensory Evoked Potentials (SEP) to stimulation of median nerve were evaluated in all patients within the first week and 3 months after stroke onset. Focal disability, Ayres sensory integration and SEPs were evaluated in control groups. Patients in study groups were treated with conventional physiotherapy and neuropsychological physiotherapy with Bobath's concept, 5 days per week, totally 3 weeks. As a result of this study, significant improvement between the first and the second examinations was found (p < 0.05). Recovery of lost function does relate to the degree of initial neurological loss in the arm. Recovery of arm function after stroke is concentrated after 3 months. Results demonstrate that unilateral brain damage involving the motor areas of either hemiphere has detrimental effects on ipsilateral and contralateral upper extremity motor function. The relationship between different components of somatosensory evoked potentials (SEP) and other functions were statistically significant (p < 0.05). This study showed that somatosensory evoked potentials studies are a very useful prognostic tool in patients with cerebrovascular accident. SEPs can provide a more objective measure of sensory pathways and are particularly useful in patients with dysphasia, inattention or a decreased level of consciousness. However, SEP correlates well with the severity of the neurological deficits, but it does not predict the degree of improvement over time. SEP has only limited prognostic value, and physical therapy assessments are still an important tool for functional status. Key Words : Hemiplegia, upper extremity, rehabilitation, somatosensory evoked potentials