E-öğrenme ortamlarında yansıtıcı düşünme etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarısına, sosyal buradalığına ve güdülenmesine etkisi
The effect of reflective thinking activities in e-learning environments on academic success, social presence and motivation
Yazar: FATMA GİZEM KARAOĞLAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HAFİZE KESER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Motivasyon = Motivation ; Sosyal bulunuşluk = Social presence ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Yansıtıcı düşünme = Reflective thinking

Özet:
Bu araştırmanın amacı; e-öğrenme ortamlarında yansıtıcı düşünme etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarısına, sosyal buradalığına ve güdülenmesine etkisini ortaya koymaktır.
Araştırmada 3x3'lük bir karışık desen (split-plot) kullanılmıştır. Desendeki üç düzeyden oluşan birinci faktör üç ayrı deneysel işlemi (yansıtıcı düşünme etkinlikleri ile desteklenen podcast öğrenme ortamını kullanan Çalışma Grubu I, yansıtıcı düşünme etkinlikleri ile desteklenmeyen podcast öğrenme ortamını kullanan Çalışma Grubu II ve yansıtıcı düşünme etkinlikleri ile desteklenmeyen video öğrenme ortamını kullanan Çalışma Grubu III); desendeki üç düzeyden oluşan ikinci faktör ise deneysel işlem öncesi ve sonrası ölçümleri (ön test, son test, kalıcılık testi) göstermektedir. Çalışma bir üniversitenin uzaktan eğitim programlarında öğrenim gören 103 öğrenci üzerinde altı hafta süresince yürütülmüştür. Araştırmanın verileri başarı testi, sosyal buradalık algısı ölçeği, podcaste yönelik güdülenme ölçeği ve öğrenci görüşlerini belirleme formundan elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler, t-testi, ANOVA ve ANCOVA ile incelenmiştir. Öğrencilerin görüşleri belirleme formuna verdiği cevaplar ise frekans ve yüzde tabloları şeklinde ifade edilip, yorumlanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre yansıtıcı düşünme etkinliğinin olup olmamasına göre çalışma gruplarının son test başarıları karşılaştırıldığında; Çalışma Grubu I ile Çalışma Grubu II'deki öğrenciler arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüş ve yansıtıcı düşünme etkinliklerinin son test başarısını artırdığı belirlenmiştir. Kullanılan teknolojiye göre çalışma gruplarının son test başarıları karşılaştırıldığında ise Çalışma Grubu II'deki öğrenciler ile Çalışma Grubu III'teki öğrenciler arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. Kalıcılık testi puanları açısından bakıldığında da Çalışma Grubu I ile Çalışma Grubu II arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı, Çalışma Grubu II ile Çalışma Grubu III arasında ise anlamlı fark olduğu görülmüştür. 
E-öğrenme ortamında yansıtıcı düşünme etkinliklerinin kullanıldığı (Çalışma Grubu I) ve kullanılmadığı (Çalışma Grubu II) çalışma gruplarının sosyal buradalık ölçeğinden aldıkları son test puanları karşılaştırıldığında, Çalışma Grubu I'deki öğrenciler ile Çalışma Grubu II'deki öğrenciler arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı sonucuna varılmıştır. Kullanılan teknolojiye göre çalışma gruplarının sosyal buradalık ölçeğinden aldıkları son test puanları karşılaştırıldığında, Çalışma Grubu II'deki öğrenciler ile Çalışma Grubu III'teki öğrenciler arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. 
E-öğrenme ortamında yansıtıcı düşünme etkinliklerinin kullanıldığı (Çalışma Grubu I) ve kullanılmadığı (Çalışma Grubu II) çalışma gruplarının podcaste yönelik güdülenme ölçeğinden aldıkları son test puanları karşılaştırıldığında, Çalışma Grubu I'deki öğrenciler ile Çalışma Grubu II'deki öğrenciler arasında anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüş ve yansıtıcı düşünme etkinliklerinin güdülenmeyi artırdığı tespit edilmiştir.
Nitel veri analizi sonucuna göre e-öğrenme ortamı tasarımında görsel ve işitsel açıdan kullanışlı ve kolay erişilebilir ortamları öğrencilerin daha çok tercih ettiği anlaşılmaktadır. Yansıtıcı düşünme etkinliklerinin öğrencilere kendini sorgulama, öğrenme sürecini planlama gibi imkânlar sağladığı öğrenciler tarafından belirtilmektedir. Çalışma Grubu I'deki öğrenciler tarafından kullanılan blog aracının öğrencilerin yansıtıcı düşünmelerini geliştirmelerine katkı sağladığı ifade edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: E-öğrenme, yansıtıcı düşünme, akademik başarı, sosyal buradalık, güdülenme, podcast.

Abstract:
This study aims to examine the effects of reflective thinking activities in e-learning environments on academic success, social presence and motivation. 
	3x3 mixed design (split-plot) was used in the study. The first factor in the design, which was composed of three levels, consisted of three different experimental processes (Study Group I used podcast learning environment supported with reflective thinking activities, Study Group II used podcast learning environment that is not supported with reflective thinking activities and Study Group III used video learning environment which was not supported with reflective thinking activities); while the second factor, which was composed of three levels, consisted of pre and post-experiment measurements (pre-test, post-test and permanence test). The study was carried out for six weeks with 103 students enrolled at distance education programs in a university. The data of the study were obtained from the achievement test, the social presence perception scale, the podcast oriented motivation scale and the student interview form. The data were analyzed using t-test, ANOVA and ANCOVA. The students' responses to the questions in the interview form were analyzed through frequency and percentage rates. 
When the post-test achievement scores of the study groups were compared based on whether there was a reflective thinking activity or not, it was found that there was a statistically significant difference between the students in Study Group I and Study Group II; and that the reflective thinking activities increased the post-test scores. When the post-test achievements of the study groups were compared based on the technology used (podcast or video) it was seen that there was not a statistically significant difference between the students in Study Group II and Study Group III. In terms of permanence test scores, there was not a statistically significant difference among study groups. 
When the post-test scores of social presence scale of the groups which engaged in reflective thinking activities (Study Group I) and which did not engage (Study Group II) compared, it was found that there was not a statistically significant difference between the students in Study Group I and Study Group II. Similarly, based on the technology used (podcast or video) when post-test scores from social presence scale were compared, no statistically significant difference was found between the students in Study Group II and Study Group III. 
When the post-test scores of podcast oriented motivation scale of the students in Study Group I which engaged in reflective thinking activities were used in e-learning environment and Study Group II which did not engage in these activities were compared, it was found that there was a statistically significant difference between the students in Study Group I and Study Group II and it was found out that reflective thinking activities boost motivation. 
Drawing on the qualitative data, it was found out that the students preferred to participate in e-learning environments which are auditory and visually useful for their learning as well as easily accessible. It was shown that reflective thinking activities provided students with such opportunities as self-questioning and planning the learning process. It was stated that the blog used by the students in Study Group I contributed to the development of their reflective thinking. 
Keywords: E- learning, reflective thinking, academic success, social presence, motivation, podcast.