Kaynak tüketim muhasebesi yöntemiyle maliyet hesaplama ve tarım makineleri üretim işletmesinde bir uygulama
Cost calculation with resource consumption accounting method and an application in agricultural machinery production enterprise
Yazar: MOHAMMED DAHAM ISMAEL ISMAEL
Danışman: PROF. DR. YUNUS CERAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Faaliyete dayalı maliyetleme =   ; Hedef maliyetleme = Target costing ; Kaynak tabanlı maliyetleme = Resource-based costing ; Kaynak tüketim muhasebesi = Resource consumption accounting ; Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Standart maliyet muhasebesi = Standart cost accounting ; Tam zamanında maliyet muhasebesi = Just in time cost accounting ; Yönetim muhasebesi = Management accounting

Özet:
Geleneksel maliyetleme yöntemleri, genel üretim giderlerin fazla olduğu işletmelerde hatalı sonuçlar vermiştir. Bu durum, çağdaş maliyetleme yöntemlerine olan ihtiyacı artırmıştır. 1980'lerde geliştirilen Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM), maliyetleri faaliyetlere ve ürünlere aktararak tüm maliyetlerin kaynağı olarak faaliyetleri görmektedir. Ancak, FTM karmaşıklığı, uygulanabilirliğinin zor olması ve âtıl kapasiteyi göz ardı etmesi gibi nedenlerle eleştirilmiştir. Bu eksiklikleri gidermek için Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (ZDFTM) geliştirilmiş, fakat sadece zamanı baz alması nedeniyle yanılgılara neden olmuştur. Sonuç olarak, Kaynak Tüketim Muhasebesi (KTM) yöntemi geliştirilmiştir. KTM, maliyetlerin kaynağı olarak kaynakları görmektedir ve tüketilen kaynakları kaynak havuzlarına toplamaktadır. Bu yöntem, âtıl kapasite maliyetlerini ayırt ederek daha gerçekçi maliyet hesaplamaları yapaktadır. Bu analizler, işletmelerin rekabet avantajı elde etmelerinde kritik bir rol oynamaktadır.
Geçmişten günümüze kadar birçok maliyet yöntemi geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Bu yöntemlerden biri de Kaynak Tüketim Muhasebesi (KTM) yöntemidir. Önceki maliyet yöntemlerinin gerekli verileri yeterince ve açık bir şekilde üretememesi, KTM yöntemine olan ihtiyacı artırmıştır. Kaynak odaklı prensipleri ve âtıl kapasiteyi ürün maliyetlerine yüklememesi, KTM'yi işletmelere stratejik avantajlar sağlayan bir yöntem haline getirmiştir.
Bu çalışmada, tarım makineleri üretimi yapan bir işletme incelenmiştir. Çalışma kapsamında, işletmeden elde edilen veriler Kaynak Tüketim Muhasebesi (KTM) yöntemi ile analiz edilerek kaynak havuzları oluşturulmuştur. Ardından, KTM yönteminin ilkelerine uygun olarak maliyet dağıtımları gerçekleştirilmiş ve âtıl kapasite ile buna bağlı maliyetler belirlenmiştir. Bu yöntemle, KTM yöntemi kullanılarak üretim maliyetlerinin daha doğru bir şekilde belirlenmesi sağlanmış ve yönetimin dikkatinin âtıl kapasite ile ilişkili maliyetlere çekilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Traditional costing methods give incorrect results in transactions where indirect expenses are high. This situation has increased the need for modern costing methods. Activity-based costing (ABC), introduced in the 1980s, sees activities as the source of all costs by transferring costs to products and processes. However, due to the complexity of ABC, its difficulty in applicability and the fact that it ignores idle capacity, studies have been carried out. To eliminate these deficiencies, time driven activity-based costing (TDABC) was developed, but it caused errors because only time was considered. As a result, the resource consumption accounting (RCA) method was created. RCA sees resources as the source of consumption and collects them into consumed resource pools. This method selects full capacity costs and performs more efficient cost calculations. These analyzes play a critical role in helping businesses gain competitive advantage.
Many cost systems have been developed and improved from past to present. One of these systems is the resource consumption accounting (RCA) system. The use of the RCA system has increased due to the inability to produce sufficient data of the previous cost values sufficiently and clearly. Resource-oriented systems and idle capacity loading of product costs have become a method that provides the advantage of expanding RCA.
In this academic study a company that produces agricultural machinery has been examined. Within the scope of the study, the data obtained from the company are analyzed with the resource consumption accounting (RCA) system and the transferred resource pool sections. Thus, cost distributions were made in accordance with the principles of the RCA system and the idle capacity was selected accordingly. This has enabled a more accurate determination of production costs through the RCA system and continues to grow and attract management attention with the right capacity.