Bazı buğday çeşitlerinde azotlu gübre uygulamalarının kuraklık stresine karşı etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of nitrogen fertilizer applications against drought stress in some wheat varieties
Yazar: AHMET KIZIL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET DEMİRALAY
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Buğday = Wheat ; Kuraklık = Drought ; Sıvı gübreleme = Liquid fertilizing

Özet:
Buğday (Triticum aestivum L.), poaceae familyasına ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Buğday, gerek ülkemizde;gerekse dünya çapında üretimi en fazla olan en önemli tarım mahsullerden biridir. Hemen hemen her türlü iklim ve toprak koşullarında yetiştirilebildiğinden dolayı ülkemiz (Türkiye) ve dünya üzerindeki bölgelerin genelinde yaygın bir şekilde üretimi yapılmaktadır. Modern buğdayın atası olarak kabul gören Siyez buğdayı (Triticum monococcum), Günümüze kadar genetik yapısını muhafaza etmiş ender bir bitki türüdür. Buğday bitkisi diğer tüm bitkiler gibi, yaşam döngüsü boyunca kaçınılmaz bir şekilde çeşitli biyotik ve abiyotik streslere maruz kalabilmektedir. Kuraklık, buğday verimini önemli ölçüde kısıtlayan en önemli abiyotik stresler arasındadır. Aynı zamanda Kuraklık, son yıllarda etkisini daha fazla hissettiren belki de en önemli abiyotik stres etkenidir. Kuraklık stresi bitkinin yaşam döngüsünde, tohum çimlenmesi gibi, çok erken dönemlerde ortaya çıkabilir. Buğday tohumunun çimlenme sürecinde farklı stres etkenlerine karşı oluşturduğu yanıtlar hala çalışılmaktadır. Bu konuda yapılan çalışmalara ek olarak ve literatüre yeni bilgiler kazandırmak amacıyla bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kuraklık ortamını benzeştirmek için PEG (polietilen glikol) 6000 kullanılmıştır. Kuraklık koşullarında gübre etkisini takip etmek için ise azotlu gübre solüsyonları 50, 100, 200, 400 ve 600 ppm seviyelerinde uygulandı. Çalışmanın deney materyali olarak ülkemizde tescilli olarak yetiştiriciliği yapılan Eminbey ve Kars'ın yerel buğdayı olan Kavılca çeşitleri kullanıldı. Mevcut çalışma bulguları analiz edildiğinde kars siyez (Kavılca) buğday çeşidinin kuraklık koşulları karşısında tescilli Eminbey çeşidine göre daha yüksek bir tolerans gösterdiği tespit edildi. Ayrıca azotlu gübre uygulamasının da kuraklık stresine karşı tolerans arttırıcı bir özelliğe sahip olduğu belirlendi.

Abstract:
Wheat (Triticum aestivum L.) is an annual herbaceous plant belonging to the family Poaceae. Wheat is one of the most important agricultural products with the highest production both in our country and in the world. Because it can be grown in almost any climatic and soil conditions, it is widely produced in our country (Turkey) and regions around the world. The Siese wheat (Triticum monococcus), which is considered the ancestor of modern wheat, is a rare plant species that has preserved its genetic structure to the present day. The wheat plant, like all other plants, is inevitably exposed to various biotic and abiotic stresses throughout its life cycle. Drought is among the most important abiotic stresses that Decisively restrict wheat yields. At the same time, drought is perhaps the most important abiotic stress factor, the impact of which has been increasingly felt in recent years. Drought stress can occur very early in the plant's life cycle, such as seed germination. The reactions of wheat germ to different stress factors during the germination process are still being studied. In addition to the studies conducted on this subject in October, this study was conducted to provide new information to the literature. PEG (polyethylene glycol) 6000 was used to simulate the drought environment in the study. Nitrogen fertilizer solutions at 50, 100, 200, 400, 600 ppm levels were applied to monitor the fertilizer effect under drought conditions. Kavılca varieties, which are the local wheat of Eminbey and Kars grown in our country, were used as the experimental material of the research. When the current study findings were examined, it was found that the kars siyez (Kavılca) wheat variety showed higher tolerance than the Eminbey variety recorded in the face of drought conditions. In addition, it has been determined that nitrogen fertilizer application has the property of increasing tolerance to drought stress.