Râmhürmüzî'nin Emsâlü'l-hadîs'i özelinde temsili anlatımın hadisleri anlamaya etkisi
The effect of representative expression on understanding hadiths in the special of amthal al-hadith of Râmahürmüzî
Yazar: ESRA NUR SEZGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEKİR ÖZÜDOĞRU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Ramhürmizi = Ramhürmizi ; Temsili anlatım = Allegoric narration ; İslamiyet = Islam

Özet:
Allah'ın, buyruklarını iletmekle vazifelendirdiği peygamberler kendilerine gelen vahyi iletmiş ve açıklamışlardır. Hz. Muhammed (s.a.v.) gönderildiği toplumu inşa etmek ve cahiliye dönemindeki alışkanlıklarını ortadan kaldırmak için hadislerinde yeni bir dil inşası gerçekleştirmiştir. Farklı üsluplarla beyanlarda bulunan Hz. Peygamber (s.a.v.), insanlara hiç duymadıkları, bilmedikleri ya da bilgilerinin pekişmesi gereken meselelerde onlara ya bildikleri başka şeyler üzerinden ya da hiç duymadıkları kelimelerle örnek vererek anlatmıştır. Hz. Peygamber'in de (s.a.v.) sıklıkla kullandığı temsili anlatım olarak nitelenen bu anlatım türü iki şey arasındaki benzerlikten dolayı birinde bulunan hükmün diğerine verilmesi manasına gelmektedir. Hadislerin anlaşılmasında bu üslupların iyi bilinmesi gerekmektedir. Örneğin mecaz içeren bir hadisin anlaşılmasında mecazın göz ardı edilmesi anlamada sorun oluşturacaktır. Hadislerde yer alan temsili anlatım da anlamaya etki eden unsurlardandır. Anlamaya etkisi bağlamında soyut anlatımı somutlaştırması, anlatımı zenginleştirmesi, düşüncede yer alan kavramları görsel hale getirmesi anlamaya etki eden noktalarından bazılarıdır. Hadislerde sıkça yer alan bu anlatım üslubuna dair temsili anlatım kavramı oluşmuş ve birçok eser kaleme alınmıştır. 
Çalışmamızın ana konusu hadislerde yer alan temsili anlatımın anlamaya etkisinin incelenmesi üzerinedir. Temsili anlatımla verilen iletinin anlatıma ne kattığının tartışıldığı tezimizde Râmhürmüzî'nin (ö.360/971) temsili anlatım içeren hadisleri bir araya getirdiği Emsâlü'l-Hadîs adlı eseri özelinde inceleme yapılmaktadır. Tezimizin birinci bölümünde "Râmhürmüzî ve Emsâlü'l-Hadîs Eserinin Tahlili" ele alınmaktadır. Eserin analizinde Râmhürmüzî'nin, temsili anlatım içermeyen, açıklama yapmadan naklettiği bazı hadislerin olduğu görülmüş ve bu hadislerin nakil sebepleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise "Temsili Anlatımın Anlamaya Etkisi" ele alınmış, temsil-anlam ilişkisi bağlamında anlatımın nasıl zenginleştiği ortaya konulurken bir diğer yandan temsili anlatım neticesinde meydana gelen yerellik ve tarihsellik sorunları tartışılmıştır. Emsâlü'l-Hadîs eseri özelinde bu sorunlara bir çözüm sunulup sunulmadığının incelenmesi ile çalışmamız sonlandırılmıştır.

Abstract:
The prophets who were chosen by Allah to transmit his commandments have conveyed and explained the revelation that came to them. Prophet Muhammad (peace be upon him) constructed a new language in his hadiths in order to build the society he was sent to and to eliminate his habits in the Jahiliyyah (period of ignorance). The Prophet (pbuh) told people about matters that they never heard, did not know, or whose knowledge should be reinforced, by giving them an example of other things they knew or never heard. This type of narration used by the Prophet (pbuh) is often referred to as the prophetic narrative and means that the verdict found in one is given to the other because of the similarity between the two things. Knowing these patterns is crucial for understanding the hadiths. For instance, neglecting a metaphor in understanding a hadith containing a metaphor will be problematic in understanding. Representative expression in hadiths is also one of the factors affecting that process. In the context of its effect on comprehension, embodying abstract expression, enriching expression, and visualizing the concepts in thought are some of the points that affect comprehension. The concept of representative expression about this style of narration, which is frequently included in hadiths, has occurred and many works have been written.
The main subject of our study is to examine the effect of the representation in the hadiths on understanding. In our thesis, which discusses what the message given with representative expression contributes to the narrative, we examine the work of Amthâl al-Hadith where Râmahurmuzî (d. 360/971) brings together the hadiths containing representative narration. In the first part of our thesis, "The Analysis of Râmahurmuzî and the work Amthâl al-Hadith" is discussed. In the analysis of the work, it was observed that Râmahürmüzî had some hadiths that did not contain representative narratives, without explanation, and the reasons for the transfer of these hadiths were emphasized. In the second part, "The Effect of Representative Expression on Understanding" is discussed and how the expression enriched in the context of representation-meaning relationship is revealed, on the other hand, the problems of locality and historicity as a result of representative expression are discussed. Our study is concluded by examining whether a solution to these problems has been presented specifically for the work of Amthâl al-Hadith.