Okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları ile okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between school principals' social justice leadership behaviors and the school climate
Yazar: HALİL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. NAİL YILDIRIM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Okul iklimi = School climate ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Sosyal adalet = Social justice ; Ölçekler = Scales ; Örgüt iklimi = Organizational climate

Özet:
Bu araştırma okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları ile okul iklimi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde desenlenen araştırmanın evrenini, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Gaziantep ili merkez ilçelerinde devlete ait anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan 20.937 öğretmenden oluşmakta iken örneklemini ise seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak evrenden seçilen 776 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veriler Bozkurt (2017) tarafından geliştirilen "Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği(SALÖ)", Canlı, Demirtaş, ve Özer (2018) tarafından geliştirilen "Okul İklimi Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" aracılığı ile katılımcılardan toplanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 24.0 paket programı kullanılmıştır.
Araştırmada değişkenlerin ikili gruplara göre farklarının anlamlı olup olmadığını tespit etmek için "Bağımsız Örneklem T-Testi", ikiden fazla gruplar arasındaki farkın belirlenmesi amacıyla ise "Tek Yönlü Varyans Analizi(ANOVA)" yapılmıştır. ANOVA testi sonucunda anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için Post-Hoc testlerinden "Scheffe" testi kullanılmıştır. Okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları ile okul iklimi arasındaki ilişkinin belirlenmesinde "Pearson Korelasyon"; sosyal adalet liderliği davranışının okul iklimi üzerindeki etkisinin belirlemek ve okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları göstermelerinin okul iklimini yordayıp yordamadığını belirlemek amacıyla "Regresyon" analizleri yapılmıştır.
Araştırma sonucuna göre, okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları gösterme düzeyleri ve okul iklimine ilişkin öğretmen algıları "yüksek" düzeydedir. Okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları göstermeleri hakkındaki öğretmen algıları cinsiyet, mesleki kıdem, okul türü, branş ve kurumdaki kıdem yılı değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; eğitim durumu değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin okul iklimine ilişkin algıları cinsiyet, mesleki kıdem, okul türü, branş ve kurumdaki kıdem yılı değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; eğitim durumu değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Sosyal adalet liderliği davranışı ile okul iklimi arasında "pozitif yönlü yüksek düzeyde" anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
This research was carried out to analyze the relationship between school principals' social justice leadership behaviors and school climate. The population of the research, which was carried out in the correlational survey model, one of the quantitative research methods, consists of 20,937 teachers working in the public kindergarten, primary, secondary, and high school levels in the central districts of Gaziantep province during the 2020-2021 academic year. The research sample consists of 776 teachers selected from the population using the stratified sampling method, one of the random sampling methods. The data used in the research were collected from the participants utilizing the 'Social Justice Leadership Scale' developed by Bozkurt(2017), 'School Climate Scale' developed by Canlı, Demirtaş and Özer (2018), and Personal Information Form. To analyze the data, SPSS 24.0 program was utilized.
In this research, 'Independent Sample T-Test' was used to examine the difference of variables in terms of paired groups; moreover, 'One-Way Analysis of Variance (ANOVA)' was used to determine the difference between more than two groups. As a result of ANOVA (Analysis Of Variance), the 'Scheffe' test which is one of the Post-Hoc tests was used with the intent of analyzing which groups have the significant difference. "Pearson Correlation" was made in order to determine the relationship between the principals' social justice leadership attitudes and school atmosphere; "Regression" analysis was made in order to determine the effect of social justice leadership attitude on the school atmosphere and whether the way the principals' social justice leadership attitudes anticipate the school atmosphere.
According to the results of the research, school principals' levels of social justice leadership behaviors and teacher perceptions of the school climate are at a "high" level. Whereas the principals' perception for teachers in terms of their social justice leadership attitudes differ significantly depending on the variables that are gender, professional seniority, type of school, major, years of seniority in the institution; they don't differ in terms of educational status. Whereas teachers' perception for the school atmosphere differs depending on the variables gender, professional seniority, type of school, major and years of seniority in the institution; it doesn't differ in terms of educational status. It has been determined that there is a "positive high level" significant relationship between social justice leadership behavior and school climate. As a result of the research, suggestions for practitioners and researchers were included.