Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültürlerarası duyarlılığın gelişiminde dramanın rolü
The role of drama on developing intercultural sensitivity in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: NURKAN AÇIKGÖZ
Danışman: PROF. DR. FATMA FERYAL ÇUBUKÇU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil öğretimi = Language teaching ; Drama = Drama ; Drama teknikleri = Drama techniques ; Kültürlerarası duyarlılık = Intercultural sensitivity ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu çalışma, drama tekniklerinin kültürlerarası duyarlılıktaki etkisini belirlemek amacıyla ortaya konmuştur. Araştırma, Dokuz Eylül Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezinde Türkçe öğretimi gören 14 yabancı uyruklu öğrenci ile 2017-2018 bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların, deney ve kontrol gruplarına ayrılmasında isteğe bağlılık ilkesi uygulanmıştır. Türk kültürüne ait ritüel, kutlama ve merasimler, 6 hafta süre ile deney grubu öğrencilerine drama teknikleriyle, aynı konular kontrol grubuna ise okuma metinleriyle öğretilmeye çalışılmıştır.
Araştırmada nitel ve nicel veri toplama araçları kullanılmış, araştırma karma yöntem ile desenlenmiştir. Nicel veri toplama aracı olarak Chen ve Starosta (2000) tarafından geliştirilen, Üstün (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği",  nitel veri toplama aracı olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Veri toplama araçları, deney ve kontrol gruplarına, ön test ve son test olmak üzere iki kez uygulanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 22.0 paket programında değerlendirilmiştir. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin, ön test ve son test değerleri arasındaki farklar, Mann Whitney- U testi ile; deney grubu ön test ve son test değerleri ile kontrol grubu ön test ve son test değerleri arasındaki farklar ise Wilcoxon testi ile analiz edilmiştir. Ayrıca araştırmada deney grubu ve kontrol grubunda bulunan öğrencilerin, son test ortalama puanlarının yaş değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek amacıyla, Mann Whitney- U testi kullanılmıştır. Diğer yandan araştırmada elde edilen nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Uygulama öncesi deney ve kontrol grubu öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık seviyelerinde anlamlı bir fark gözlemlenmezken, uygulama sonrası deney grubu öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık seviyesinde anlamlı bir artış olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca uygulama sonrasında deney grubu öğrencilerinin Türk kültürüne yönelik bilgi sahibi olma isteğinde anlamlı bir artış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada, yabancı dil öğreten kurumlarda hedef dile ilişkin kültürlerarası duyarlılık ve farkındalık kazandırmayı amaçlayan programlar hazırlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yabancı Dil Öğretimi, Kültürlerarası Dil Öğretimi, Kültürlerarası Duyarlılık, Drama

Abstract:
This study  aimed at determining the effects of drama techniques on intercultural sensitivity. The research was carried out with 14 foreign students who were taught Turkish at Dokuz Eylül University Continuing Education Center during the spring term of 2017-2018. They participated voluntarily and consent forms were taken before the study. The participants were asked to  join the treatment and control groups. The rituals, celebrations and ceremonies of the Turkish culture were taught to the treatment group students for 6 weeks with drama techniques and the same topics were taught to the control group with the reading texts.
Qualitative and quantitative data collection tools were used in the study. The study was prepared with  the mixed method research design. Intercultural Sensitivity Scale which was developed by Chen and Starosta (2010) and adopted to Turkish by Üstün (2011) was used as the quantitative data collection tool and semi-structured interview forms were used as the qualitative data collection tools. Both data collection tools were applied to the treatment and control groups before and after the application. The data were evaluated in SPSS 22.0 package software. The Mann Whitney-U test and  Wilcoxon test were used for the analysis. In addition, Mann Whitney-U test was used to determine whether the post-test mean scores of the students in the treatment group and the control group differed significantly according to the age variable. On the other hand, the content analysis method was used in the analysis of the qualitative data obtained in the study.
While no significant difference was observed in the intercultural sensitivity levels of the treatment and control group students before the application, there was a significant increase in the intercultural sensitivity level means of the treatment group students after the application. In addition, it was concluded that there was a significant increase in the desire of the treatment group students to have knowledge about Turkish culture after the application. The study wraps up through the recommendations on designing programs aiming to raise sensitivity and awareness about the target language in foreign language teaching institutions.

Keywords: Foreign Language Teaching, Intercultural Language Teaching, Intercultural Sensitivity, Drama