Uzaktan eğitim öğrencilerinin programı terk etme davranışlarının kültürel kaynakları
Cultural sources of distance education student's behavior of dropping out the program
Yazar: ÇİĞDEM ACAR
Danışman: PROF. DR. NURETTİN ŞİMŞEK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Belirsizlikten kaçınma = Avoiding uncertainty ; Güç mesafesi = Power distance ; Hofstede, Geert = Hofstede, Geert ; Kolektivizm = Collectivisim ; Kültür = Culture ; Okul terki = Drop out of school ; Uzaktan eğitim = Distance education

Özet:
Bu araştırmada uzaktan eğitim öğrencilerinin öğrenim görmekte oldukları programı terk etme davranışları ile kültürel özellikleri arasındaki etkileşimi ayrıntılı olarak ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Öğrencilerin kültürel özellikleri Geert Hofstede tarafından tanımlanan Altı Boyut Kültür Modeli çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırma, karma araştırma yöntemlerinden biri olan açımlayıcı sıralı desene uygun olarak planlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel aşaması çalışma grubu üzerinde yürütülürken nitel aşaması ise maksimum çeşit örneklemesiyle elde edilen katılımcılarla yürütülmüştür. Katılımcıların kültürel özelliklerini belirlemek için geliştirilen Kültürel Özellikler Ölçeği 1394, bu ölçekte tanımlanan değer maddelerinden hangilerinin terk etme nedeni olabileceğine ilişkin katılımcı görüşlerini belirlemek için geliştirilen Terk Etmeyi Etkileyen Kültürel Özelliklere İlişkin Öğrenci Görüşleri Ölçeği 1153 katılımcıya uygulanmıştır. Belirlenen terk etmeyi etkileyen kültürel özelliklerin katılımcıların programı terk etmeleri üzerindeki etkisinin nasıl olduğunu belirlemek için yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ise Karar Süreçleri Görüşme Formu kullanılarak terk etme deneyimi olan 27 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcı grubu oluşturan öğrenciler, araştırmanın gerçekleştirildiği 2018-2019 eğitim öğretim yılında Anadolu, Atatürk ve Ankara Üniversitelerinin uzaktan eğitim programlarında kayıtlı olan öğrencilerdir. Araştırmada elde edilen bulgular öncelikle; Hofstede tarafından tanımlanan kültürel boyutlardan beşinin Türkiye'deki uzaktan eğitim öğrencileri açısından işlevsel olduğunu, buna karşılık uzun-kısa dönemli yönelim boyutunun belirgin şekilde diğer boyutlardan ayrışmadığını göstermiştir. Geneli itibariyle katılımcıların azalan oranlarda olmak üzere sırasıyla; eril, yüksek güç mesafesi, kolektivist ve sınırlandırılmışlık değer yönelimi gösterdikleri ve neredeyse tamamına yakınının ise yüksek belirsizlikten kaçınma değer yönelimine sahip oldukları bulgulanmıştır. Terk etme deneyimi olan katılımcıların kültürel özellikleri azalan oranlarda olmak üzere sırasıyla; yüksek güç mesafesi, eril, kolektivist ve sınırlandırılmışlık değer yönelimi gösterdikleri ve neredeyse tamamına yakınının ise yüksek belirsizlikten kaçınma değer yönelimine sahip oldukları bulgulanmıştır. Geneli itibariyle katılımcıların olası terk etme nedeni olarak gösterdikleri kültürel özellikler azalan oransal sırada olmak üzere; belirsizlikten kaçınma, güç mesafesi, sınırlandırılmışlık, erillik ve kollektivist değer maddeleri ile ilgilidir. Terk etme deneyimi olan katılımcılara göre ise terk etme nedeni olabilecek değer maddeleri yine azalan sırada olmak üzere; belirsizlikten kaçınma, güç mesafesi, sınırlandırılmışlık, erillik ve kolektivist değer maddeleri ile ilgilidir. Araştırmanın nitel aşamasında terk etme deneyimi olan katılımcılar ile derinlemesine yapılan görüşmelerden elde edilen bulgular genellikle somut deneyimler ile araştırmada ele alınan kültürel boyutları açımlayarak ayrıntılandırır nitelikte olması nedeni ile önemlidir. Anahtar Sözcükler: Geert Hofstede, uzaktan eğitim, terk etme, kültür, kolektivizm, güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, erillik, sınırlandırılmışlık.

Abstract:
In this study, it was aimed to reveal in detail interaction between the behaviors of distance education students' dropping out the program they are studying and their cultural characteristics. The cultural characteristics of the students were discussed within the framework of the six-dimension cultural model defined by Geert Hofstede. The research was planned and carried out in accordance with explanatory sequential design, one of mixed research methods. While the quantitative stage of the research was carried out on the study group, the qualitative stage was carried out with the participation obtained by the maximum variation sampling. The Cultural Characteristics Scale which was developed to determine the cultural characteristics of the participants was applied to 1394 participants and Student Views Scale on Cultural Characteristics Affecting Dropping Out which was developed to determine participants' opinions about which of the value items defined in this scale could be the reason for dropping out was applied to 1153 participants. Semi-structured interviews that were done to determine the effect of specified cultural characteristics on the participants' dropping out the program were conducted with 27 students with drop out experience by using The Decision Processes Interview Form. The students who made up the participant group were the students enrolled in the distance education programs of Anadolu, Ataturk and Ankara University in 2018-2019 academic year when the research was conducted. Primarily, the findings obtained in the research showed that five of the cultural dimensions defined by Hofstede were functional for distance education students in Turkey whereas the long-short term orientation dimension did not differ from other dimensions significantly. Generally, it was discovered that in decreasing proportions respectively; the participants showed masculine, large power distance, collectivist and restraint value orientation and almost all of them had strong uncertainty avoidance value orientation. It was discovered that in decreasing proportions respectively; the cultural characteristics of the participants who had experience of dropout showed large power distance, masculine, collectivist and restraint value orientation and almost all of them had strong uncertainty avoidance value orientation. In general, the cultural characteristics that the participants showed as the possible reason for dropping out is related with in decreasing proportional order; uncertainty avoidance, power distance, restraint, masculinity and collectivist value items. According to the participants with dropout experience, the value items of possible reason for dropping out is related with again in decreasing order; uncertainty avoidance, power distance, restraint, masculinity and collectivist value items. The findings obtained from the in-depth interviews with the participants who had experience of dropout at the qualitative stage of the research are important because they usually elaborate on the cultural dimensions discussed in the research with concrete experiences. Key Words: Geert Hofstede, distance education, dropout, culture, collectivism, power distance, uncertainty avoidance, masculinity, restraint.