Türkiye'de kültürel rotaların belirlenmesine ilişkin yöntem: Endüstri mirası rotası-Kocaeli örneği
A methodology related to determination of cultural routes in turkey: Industrial heritage route-the kocaeli case
Yazar: ESRA ZENGİN GENGÖRÜ
Danışman: PROF. DR. EBRU VESİLE ÖCALIR AKÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışma, 1987 yılında Avrupa Konseyi tarafından başlatılan ve kültürel veya tarihi öneme
sahip mekânları birbirine bağlayan kültürel rotalar kavramını ele almaktadır. Özellikle
Santiago de Compostela Hacı Rotası'nın ilanıyla öne çıkan bu kavram, kültürel miras
alanında önemli bir konu haline gelmiştir. Çalışma, Avrupa Konseyi Kültürel Rotalar
Programı'nın 48 farklı temayı kapsayan ve Türkiye'de sadece destinasyon olarak tanımlı
olan rotaları, Türkiye özelinde işlevsel hale getirebilmek amacıyla rota tanımlama ve
geliştirme metodolojisi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada çok ölçütlü
değerlendirme yöntemi kullanılarak Türkiye'de gelişme potansiyeli en yüksek olarak Avrupa
Endüstri Mirası Rotası'nın olduğu görülmüş ve çalışma bu rota üzerinden bir metodoloji
ortaya koymaya odaklanmıştır. Çalışma alanı olarak belirlenen Kocaeli'nde Endüstri Mirası
Rotası'nda yer alması gereken endüstri mirası unsurları önerilmiş ve bu unsurlar, çalışma
kapsamında literatür taramalarından ve Avrupa Konseyi Kültürel Rotalar Programı'ndaki
değerlendirme kriterleri baz alınarak hazırlanan kültürel rotalar planlama rehberi üzerinde
irdelenmiştir. Ayrıca kültürel rota planlamasındaki en önemli paydaşlardan yerel halkın ve
ilgili kamu kurumlarının personeli ile anket çalışmaları yapılarak konuya ilişkin
farkındalıklarının ölçülmesi sağlanmıştır. Çalışmanın bulguları, kültürel rota
planlanmasında kullanılmak amacıyla bir rehber, örgütlenme ve finansman modeli ve yasal
mevuzat önerisidir. Kültürel rotaların belirlenmesine yönelik bir yol haritası ortaya koyması
ile önem arz eden çalışma, kültürel rotaların Türkiye'deki potansiyelini değerlendirmek ve
geliştirmek adına kapsamlı bir metodoloji ile literatüre önemli bir katkı sunmaktadır.

Abstract:
This study focuses on the concept of cultural routes initiated by the Council of Europe in
1987, connecting places of cultural or historical significance. Particularly highlighted with
the declaration of the Santiago de Compostela Pilgrimage Route, this concept has become a
significant topic in the field of cultural heritage. The study aims to develop a methodology
for defining and enhancing routes designated only as destinations in Turkey under the
Council of Europe Cultural Routes Program, which covers 48 different themes. The study
identifies the European Industrial Heritage Route as having the highest development
potential in Turkey using a multi-criteria assessment method, and the research focuses on
developing a methodology based on this route. The proposed elements of industrial heritage
that should be included in the Industrial Heritage Route in Kocaeli, determined as the study
area, are examined on a cultural routes planning guide prepared based on literature reviews
and evaluation criteria from the Council of Europe Cultural Routes Program. Additionally,
awareness of the subject is measured by conducting surveys with local residents and
personnel from relevant public institutions, essential stakeholders in cultural route planning.
The findings of the study, including a guide, organizational and financing model, and legal
recommendations, serve the purpose of being used in cultural route planning. This research
is significant in evaluating and improving the potential of cultural routes in Turkey by
providing a comprehensive methodology, thus making a valuable contribution to the
literature.