Kütüphane ve bilgi bilimi yayınlarının bibliyometrik ve içeriksel analizi
Bibliometric and contextual analysis of library and information science publications
Yazar: ELİF KAYI
Danışman: DOÇ. DR. GÜSSÜN GÜNEŞ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi = Information ; Bilgi bilim = Information science ; Bilgi ve belge yönetimi = Information and records management ; Bilimetri = Scientometrics ; Kütüphanecilik = Librarionship ; Kütüphanecilik bilimi = Librari science ; Veri tabanı = Database ; Web of Science = Web of Science

Özet:
Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerle birlikte bilimsel disiplinleri incelemeye yönelik çalışmaların önemi artmaktadır. Bibliyometrik analiz bir disiplinin bilimsel çıktılarını incelemek ve değerlendirmek için en sık tercih edilen analiz yöntemidir. Bibliyometrik analiz aracılığıyla bir alanda üretilen araştırmalara dair detaylar ortaya konulabilmektedir. Böylelikle alana ilişkin mevcut durum tespiti yapılarak geleceğe dair tahminler ve öneriler sunulabilmektedir.
Bu çalışmada Web of Science (WOS) ve Scopus veri tabanlarında dizinlenen 2010-2020 yıllarında üretilmiş kütüphane ve bilgi bilimi yayınlarına yönelik bibliyometrik analiz çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı kütüphane ve bilgi bilimi alanının akademideki mevcut durumunu ortaya koymak ve bu alanda çalışacak araştırmacılara yol göstermektir. Bu amaç doğrultusunda ana hipotez "Oldukça geniş bir kapsama sahip olan kütüphane ve bilgi bilimi alanı değişken bir yapıdadır ve bu yapı literatüre de yansımaktadır." şeklinde oluşturulmuştur.
Yayınlara yönelik analiz altı aşamadan oluşmuş ve her bir aşamaya ait bulgular alt başlıklar halinde sunulmuştur. Tanımlayıcı istatistikler başlığında yayınlara ait temel veriler aktarılmıştır. Kaynak analizi aşamasında yayınların yer aldığı dergi, kitap ve konferans bildirileri incelenmiştir. Üretkenlik analizi aşamasında yazarlar, kurumlar ve ülkeler, yayın üretme potansiyellerine göre değerlendirilmiştir. Atıf analizi aşamasında alanın atıf alma potansiyeli ve en çok atıfa sahip yayınların özellikleri tespit edilmiştir. İş birliği analizi aşamasında ortak üretilen yayınlar ele alınmış ve son aşama olan içerik analizinde yayınların en çok tercih ettiği anahtar kelimeler keşfedilerek odaklandığı temalar ortaya konulmuştur. 
Ulaşılan sonuçlara göre kütüphane ve bilgi bilimi alanının yayın üretim potansiyeli artmaktadır. Üretim oranı açısından dergilerde, yazarlarda, kurumlarda ve ülkelerde belirli bir grup oluşmuştur. Disiplinin diğer araştırma alanları ile olan ilişkisi oldukça gelişmiş olup birçok farklı alanla iş birliği çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Uluslararası düzeyde ortak yayın üretimi artmaktadır ve bu da alanda çalışan araştırmacılar arasında kuvvetli bir iletişim olduğunu göstermektedir. Yayınlarda kullanılan anahtar kelimelerde yıllara göre ciddi oranla farklılaşmalar yaşanmış, 2010 yılından 2020 yılına doğru teknoloji odaklı kavramların kullanımları artmıştır. Böylelikle yayınların teknoloji ve bilim dünyasında yaşanan değişimlere uyum sağladığı görülmektedir. WOS ve Scopus veri tabanları arasında özellikle de içerik analizi aşamasında ciddi farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın son aşamasında elde edilen bu sonuçlar özetlenmiş ve sonuçlara dayanarak üretilen öneriler maddeler halinde sunulmuştur.

Abstract:
Together with developments in information and communication technologies, the importance of studies to examine scientific disciplines is increasing. Bibliometric analysis is the most preferred method to examine and evaluate the scientific outputs of a discipline. Through bibliometric analysis, details about research produced in a field can be revealed. In this way, the area's current situation can be determined, predictions and suggestions for the future can be presented.
In this thesis, a bibliometric analysis study was carried out for library and information science publications produced in 2010-2020 indexed in WOS and Scopus databases. The main purpose of the study is to reveal the current status of library and information science in academia and to guide researchers who will work in this field. For this purpose, the main hypothesis was formed as follows; "The field of library and information science, which has a very wide scope, has a variable structure and this structure is also reflected in the field literature."
The analysis for publications consisted of six stages and the findings of each stage were presented under sub-headings. In the title of descriptive statistics, the basic data of the publications are given. In the source analysis stage, journals, books, and conference papers were examined. In the productivity analysis phase, authors, institutions, and countries were evaluated according to their potential to produce publications. In the citation analysis stage, the citation potential of the field and the characteristics of the most cited publications were determined. In the collaborative analysis phase, co-produced publications were discussed and in the final phase, the most preferred keywords of the publications were discovered and the themes they focused on were revealed.
According to the results, the publication production potential of the library and information science field is increasing. In terms of production rate, a certain group has formed in journals, authors, institutions, and countries. The relationship of the discipline with other research fields is highly developed and cooperation studies have been carried out with many different fields. The production of joint publications at the international level is increasing, which shows that there is strong communication between researchers working in the field. There have been significant differences in the keywords used in publications over the years, and the use of technology-oriented concepts has increased from 2010 to 2020. Thus, it is seen that the publications adapt to the changes in the world of technology and science. It has been determined that there are serious differences between WOS and Scopus databases, especially in the content analysis phase. These findings obtained at the last stage of the study were summarized and the recommendations produced based on the results were presented as items.