Okulların değişime açıklığı ve örgütsel dayanıklılığı arasındaki ilişki
The relationship between schools' openness to change and organizational resilience
Yazar: CEM AKIN
Danışman: PROF. DR. REFİK BALAY
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma değişime açıklık-örgütsel dayanıklılık ilişkisini kamu ilkokulu, ortaokulu ve Anadolu Liseleri öğretmenlerinin görüşlerine dayalı olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntemlerden açımlayıcı sıralı desenle tasarlanan araştırmanın nitel aşaması olgubilim, nicel aşaması ise ilişkisel tarama modelindedir.
Araştırma evreni Isparta ilindeki kamu ilkokulu, ortaokulu ve Anadolu Lisesi öğretmenlerinden oluşmaktadır. Nitel aşamada çalışma grubunu maksimum çeşitlilik yöntemiyle belirlenen 15 öğretmen ve yönetici, nicel aşamada örneklemi 15 okulda çalışan 369 öğretmen oluşturmaktadır. Nitel aşamada, değişime açıklık ve örgütsel dayanıklılık düzeylerini belirleyen faktörler saptanmıştır. Bu amaçla yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Veriler içerik analizi ile çözümlendikten sonra hazırlanan taslak formlar, iki farklı örnekleme uygulanmıştır. Uygulama sonucunda değişime açıklıkta 3 boyut ve 18 madde; örgütsel dayanıklılıkta 2 boyut ve 15 maddeden oluşan iki ölçek geliştirilmiştir. Ölçeklerin geçerliliği AFA ve DFA; güvenirliği Cronbach Alfa, madde-toplam puan korelasyonları ve kompozit güvenirlik katsayılarıyla saptanmıştır.
Nitel aşamada, şu sonuçlara da ulaşılmıştır: Okulların değişime açıklığını belirleyen ilk üç öge teknoloji takibi ve kullanımı, uyum sağlama ve yeni eğitim uygulamalarıdır. Okulların değişime açık olduğu, MEB ve diğer kuruluşların değişim hareketlerinden etkilendiği saptanmıştır. Örgütsel dayanıklılıkta ise örgütsel dayanıklılığı en fazla vurgulayan ögeler kriz yönetimi ve zorluklar karşısında yılmamaktır. Beklenmeyen olaylarda okulların en fazla gösterdiği tepkiler hızlı karar alma iletişim ve uyum sağlama; en yaygın gösterilen olumlu tepki uyum sağlama; olumsuz tepki ise veli tutumları ile erişilebilirliktir.
Nicel aşamada parametrik testler kullanılmıştır. İkili gruplarda "Bağımsız Örneklemler için T- Testi", ikiden fazla gruplarda ise "İlişkisiz Örneklemler için Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA)" uygulanmıştır. Ayrıca frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimleyici istatistikler kullanılmıştır. Okulların değişime açıklığının, örgütsel dayanıklılığı yordama düzeyini belirlemede çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır.
Nicel aşamada, okulların değişime açıklığı yüksek; örgütsel dayanıklılığı ise çok yüksek bulunmuştur. Cinsiyet, toplam hizmet süresi ve okuldaki hizmet süresinde toplamda ve alt boyutlarda anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Eğitim düzeyinde örgütsel dayanıklılığın toplamında; okul türünde değişime açıklığın toplamı ve okul kültüründe; branşta ise değişime açıklığın yönetimin değişime açıklığı boyutunda anlamlı farklılıklar görülmüştür. Regresyon analizi sonucunda, değişime açıklığın yönetimin değişime açıklığı boyutu ile örgütsel dayanıklılığın temel faaliyetlerin sürdürülebilirliği boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Temel faaliyetlerin sürdürülebilirliği ile değişime açıklığın boyutları arasında pozitif fakat düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Değişime açıklığın boyutları ile örgütsel dayanıklılığın başarı boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Başarı ile değişime açıklığın okul kültürü ve teknoloji kullanımı boyutları arasında pozitif ve düşük, başarı ile yönetimin değişime açıklığı arasında ise negatif ve düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır.

Abstract:
This research aims to determine the openness to change-organizational resilience relationship based on the opinions of public primary school, secondary school and Anatolian High School teachers. The qualitative phase of the research, designed with a mixed methods exploratory sequential design, is in the phenomenology model, and the quantitative phase is in the relational screening model.
The research population consists of public primary school, secondary school and Anatolian High School teachers in Isparta. In the qualitative phase, the study group consists of 15 teachers and administrators determined by the maximum diversity method, and in the quantitative phase, the sample consists of 369 teachers working in 15 schools. In the qualitative phase, factors determining openness to change and organizational resilience levels were identified. A semi-structured interview form was used for this purpose. After the data was analyzed by content analysis, the prepared draft forms were applied to two different samples. As a result of the application, 3 dimensions and 18 items in openness to change; Two scales consisting of 2 dimensions and 15 items were developed for organizational resilience. Validity of the scales: EFA and CFA; Reliability was determined by Cronbach Alpha, item-total score correlations and composite reliability coefficients.
At the qualitative stage, the following results were reached: The first three elements that determine schools' openness to change are technology monitoring and use, adaptation and new educational practices. It has been determined that schools are open to change and are affected by the change movements of the Ministry of Education and other institutions. In organizational resilience, the elements that most emphasize organizational resilience are crisis management and not giving up in the face of difficulties. The most common reactions that schools show in unexpected events are rapid decision-making, Communication and adaptation; The most common positive reaction is adaptation; The negative reaction is parent attitudes and accessibility.
Parametric tests were used in the quantitative phase. "T-Test for Independent Samples" was applied in groups of two, and "One-Way Analysis of Variance for Unrelated Samples (One-Way ANOVA)" was applied in groups of more than two. Additionally, descriptive statistics such as frequency, percentage, arithmetic mean and standard deviation were used. Multiple linear regression analysis was conducted to determine the predictive level of schools' openness to change for organizational resilience. In all analyses, the significance level was taken as .05.
In the quantitative phase, schools' openness to change is high; Organizational resilience was found to be very high. There was no significant difference in gender, total service time and school service time in total and sub-dimensions. In total organizational resilience at the educational level; total openness to change in school type and school culture; Significant Differences were observed in the branch of openness to change in the management's openness to change dimension. As a result of the regression analysis, a significant relationship was found between the management's openness to change dimension of openness to change and the sustainability of basic activities dimension of organizational resilience. A positive but low level relationship was found between the sustainability of core activities and the dimensions of openness to change. No significant relationship was found between the dimensions of openness to change and the success dimension of organizational resilience. A positive and low relationship was found between success and the school culture and technology use dimensions of openness to change, and a negative and low relationship was found between success and the administration's openness to change.