Demir eksikliği anemisi hastalarında özofagus fonksiyonlarının manometri ile değerlendirilmesi
Evaluation of esophageal functions by manometry in iron deficiency anemia patients
Yazar: PINAR KUBİLAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET BEKTAŞ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Hematoloji = Hematology
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Demir = Iron ; Manometri = Manometry ; Özofagus = Esophagus ; Özofagus hastalıkları = Esophageal diseases ; Özofagus motilite bozuklukları = Esophageal motility disorders

Özet:
Giriş ve Amaç: Demir eksikliği anemisi dünyada en sık görülen anemi olmasına rağmen, bu hastalığın özofagus fonksiyonlarına etkisi hakkında çok az bilgi vardır. Vaka sayısı düşük birkaç çalışmada demirin kas kontraksiyonunda önemli rolü olduğu, demir eksikliği olması halinde farinkste yutma sonrası kontraksiyon amplitüdünde azalma ve kontraksiyon süresinde uzama olduğu vurgulanmıştır. Çalışmamızın amacı; demir eksikliği anemisinin özofagus gövde ve AÖS fonksiyonları üzerine etkisi olup olmadığını değerlendirmektir.  
Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya pür demir eksikliği olan başka herhangi bir hastalığı olmayan 39 hasta ve kontrol grubu olarak daha önce fonksiyonel dispepsi tanısı almış ve özofagus motilitesine bakılmış 30 hasta alındı. Bir gecelik açlık sonrası MMS marka, mikroperfüzyon sistemiyle çalışan motilite cihazı ile özofagus gövde kontraksiyon amplitüdü, velosite, kontraksiyon süresi, alt özofagus sfinkter (AÖS) istirahat basıncı, AÖS % gevşeme, gevşeme süresine bakıldı. Hastaların disfaji, reflü ve göğüs ağrısı gibi özofagus semptomları olup olmadığı sorgulandı.
Bulgular: 2010-2014 yılları arasında özofagus manometrisi yapılmış olan 34 kadın 5 erkek toplam 39 demir eksikliği anemisi hastası çalışmaya dahil edildi. Hastaların ortanca yaş, Hb değeri, ferritin değeri ve anemi süresi sırasıyla: 44,17 ±14,21 (min:21, max: 79);11,42±0,86 (9,7-12,9); 9,46±6,75(2-30) ve 34,37±24,65 aydı (6-96 ay). Hastaların %76,4'ünde reflü, göğüs ağrısı ve disfaji semptomlarından en az 1 tanesi vardı. En sık görülen özofagiyal semptom 21 hastada ( %53,8) disfajiydi. Çölyak hastalığı 3 hastada mevcuttu ve bu hastaların hepsinde disfaji yakınması vardı. Yapılan manometrik incelemede DEA grubunda AÖS istirahat basıncı: 25,41±11,67; AÖS % gevşeme: 93,30±9,88; AÖS gevşeme süresi: 5,33±1,61; ortalama özofagus gövde kontraksiyon amplitüdü: 61,61±24,21 ve velosite: 12,67±37,95 saptandı.  Kontrol grubunda ise sırasıyla: 19,96±6,58; 95,53±5,81; 8,75±1,86; 63,23±18,86 ve 3,50±1,63 saptandı. Her iki grubun karşılaştırılmasında DEA'nde AÖS istirahat basıncının yüksek (p=0,025), AÖS gevşeme süresinin daha kısa (p=0,000) olması istatistiksel olarak anlamlıydı. AÖS yüzde rahatlama (p=0,278), ortalama özofagus gövde kotraksiyon amplitüdü (p=0,764) ve velosite (p=0,191)  arasında istatistiksel anlamlı farklılık izlenmedi. Disfaji yakınması olan DEA hastalarında disfaji yakınması olmayanlara göre yukarıdaki parametreler arasında istatistiksel anlamlı farklılık izlenmedi. DEA anemisinin derecesiyle de bir ilişki gözlenmedi. Özofagus motilite bozukluğu 39 hastanın 11'inde (%28,2) saptandı (Nonspesifik özofagus motor hastalığı:3, akalazya:2, hipertansif LES:2, hipomotil özofagus:3 ve hipotansif LES:1 hasta). Bu 11 hastanın 9 tanesinde disfaji, 2'sinde de reflü yakınması mevcuttu.
Sonuç: Demir eksikliği anemisi hastalarında manometrik incelemede AÖS istirahat basıncında yükseklik, AÖS gevşeme süresinde ise kısalma gözlenmiştir.  Ayrıca hastaların yaklaşık dörte birinde özofagus motilite bozukluğu saptanmıştır. Disfaji en sık görülen özofagiyal semptomdur. Çalışmamız demir eksikliği anemisinin özofagus fonksiyonlarına etkisi olabileceği düşündürmektedir. Disfaji yakınması olan DEA hastalarına özofagus motilite incelemesi yapılmalıdır. 

Anahtar Sözcükler: Anemi, demir eksikliği anemisi, özofageal motilite bozukluğu, özofagus fonksiyonları, motilite

Abstract:
Introduction: Iron deficiency anemia is the most common anemia worldwide however there is little knowledge about its effects on esophageal function. In a few studies made with small number of patients it is emphasized that iron has an important role in muscle contraction, patients with iron deficiency anemia have decreased contraction amplitude and duration in pharynx. The aim of this study is to investigate the effect of iron deficiency anemia on lower esophageal sphincter (LES) pressure and esophageal motility. 
Patients and Methods: Thirty-nine patients with iron deficiency anemia were enrolled into the study. Thirty patients diagnosed as having functional dyspepsia are also included in the study as a control group. After one night fasting esophageal motility testing was performed by using a microperfusion system motility device (MMS). Esophagus contraction amplitude, peak velocity, contraction time; Lower esophagus sphincter resting pressure, LES relaxation, LES relaxation duration were assessed. Patients were asked about whether they have esophageal symptoms like dysphagia, reflux and chest pain.
Results: Between years 2010-2014, thirty-nine patients with iron deficiency anemia enrolled into study. 34 patients were women and 5 were men. The mean age, hemoglobin value, ferritin value and anemia duration of the patients were respectively 44,17±14,21 (min: 21, max: 79); 11,42±0,86 (9,7-12,9); 9,46±6,75(2-30) and 34,37±24,65 months (6-96 months). %76,4of patients have at least one of the syptoms reflux, chest pain or dysphagia. Most commonly seen esophageal symptom was dysphagia in 21 patients (%53,6). Celiac disease was also present in 3 patients and all of them had dysphagia. As for manometric findings: LES resting pressure was 25,41±11,67; LES % relaxation was 93,30±9,88; LES relaxation duration was 5,33±1,61; mean esophagus contraction amplitude was 61,61±24,21 in iron deficiency anemia patients. In control group these parameters were respectively 19,96±6,58; 95,53±5,81; 8,75±1,86; 63,23±18,86 and 3,50±1,63. In patients with iron deficiency anemia compared to functional dyspepsia patients LES resting pressure was higher (p=0,025), LES relaxation duration was shorter (p=0,000). There was no statistically significant difference between LES % relaxation (p=0,278), mean esophagus contraction amplitude (p=0,764) and velocity (p=0,191). When dysphagia positive patients compared to negatives there was no statistically significant difference in parameters above mentioned. Esophageal dismotility was detected in 11 of 39 patients with iron deficiency anemia (Nonspecific esophagus motor disease: 3, achalasia: 2, hypertensive LES: 2, esophageal hypomotility: 3, hypotensive LES: 1 patient). In 9 of these 11 patients had dysphagia and 2 of 11 had reflux symptoms.
Conclusion: In patients with iron deficiency anemia compared to functional dyspepsia patients LES resting pressure was higher and LES relaxation duration was shorter. Esophageal dismotility was present in one fourth of patients with iron deficiency anemia patients who enrolled this study. Most commonly seen esophageal symptom was dysphagia. Our study suggests that iron deficiency anemia may impact on esophageal function. Manometric assessment should be done in patients with iron deficiency anemia who has dysphagia.

Keywords: Anemia, esophageal dismotility, esophagus functions, iron deficiency anemia, motility