Kaynaştırma sınıfına devam eden zihin yetersizliği olan öğrencilere uygulanan akran zorbalığına ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' opinions on being exposed to bullying of students with intellectual disability in inclusive classes
Yazar: ZEKİYE HANDE ÜNAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASUDE MALKOÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Zorbalık = Bullying ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmada, kaynaştırma sınıfına devam eden zihin yetersizliği olan öğrencilere normal gelişim gösteren öğrenciler tarafından uygulanan akran zorbalığına ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim-öğretim yılında, Edirne İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 15 ilkokulda görev yapan, 11'i erkek 21'i kadın, toplam 32 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, nitel veri analiz yöntemlerinden betimsel analiz yoluyla analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda, öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin algıları, öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin gözlemleri ve öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin çözümleri temaları oluşturulmuştur. Görüşme yapılan sınıf öğretmenleri akran zorbalığını en sık şiddet kavramı ile bağdaştırmıştır. Öğretmenlerin büyük kısmı ailevi özellikleri zorbalığın sebebi olarak göstermiştir. Zihin yetersizliği olan öğrencilerin tüm zorbalık türlerine (fiziksel, sözel, sosyal) maruz kaldığını ve en sık gözlenen zorbalık türünün sözel zorbalık olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmenler zorbalığın okul bahçesinde ve sınıfta gerçekleştiğini ve zorbalığın en çok sınıf arkadaşları tarafından uygulandığını belirtmişlerdir. Öğretmenler akran zorbalığı uygulanırken diğer çocukların kaynaştırma öğrencisini koruduğunu ve savunduğunu ifade etmişlerdir. Zihin yetersizliği olan öğrenciye uygulanan zorbalığa çözüm olarak öğretmenler bilgilendirme, uyarma ve empati kurdurma çalışmalarını yaptıklarını dile getirmişlerdir. Elde edilen bulgular, zihin yetersizliği olan öğrencilere uygulanan akran zorbalığını önlemeye yönelik çalışmalar yürütülmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this research, it is aimed to find out teacher opinions about children with intellectual disability who continue to inclusive classes and are exposed to peer bullying from typically developing students.  In the research, case study from qualitative research is used.  The data have been collected via semi-structured interview.  32 primary teachers (11 male and 21 female) working in state schools in Ministry of Education in 2016-2017 academic year attended in the study. Data have been analyzed by the use of descriptive analysis method which is one of the qualitative data method of analysis.
As a result of the research, the teachers' perception about peer bullying, their observations about bullying and their solutions related to bullying themes are formed. Teachers that were interviewed associated peer bullying with most frequent violence notion. Most of the teachers indicate family characteristics as the reason of bullying. Teachers observe that the students with intellectual disability exposure every bullying types (physical, verbal and social) and they expressed that the most observed bullying type is verbal bullying. They expressed that students with intellectual disability are mostly bullied by their classmates in school garden and in classrooms.  While the inclusive students are bullied, teachers expressed that typically developing peers tend to protect and defense them. Teachers also expressed that they exercise giving information, warning and developing empathy as a solution of bullying to students with intellectual disability. Acquired findings reveal that the studies must go on to prevent students with intellectual disability who are exposed to peer bullying.