Küresel iklim krizinde sektörel yeşil dönüşüm: Türk lojistik sektörü için bir model önerisi
Sectoral green transformation in the global climate crisis: A model proposal for the Turkish logistics industry
Yazar: EMRE İPEKÇİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET TANYAŞ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Yeşil Mutabakatı = European Green Deal ; Küresel ısınma = Global warming ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Yeşil lojistik = Green logistic ; İklim değişikliği = Climate change ; İklim krizi = Climate crisis

Özet:
Yerküreyi ve üzerinde yaşayan tüm canlıları olumsuz etkileyen küresel iklim değişikliğinin en büyük nedenlerinden biri fosil yakıt kullanımıdır. Günümüzde lojistik sistemlerin ihtiyaç duyduğu enerjinin üretimi de çok büyük bir oranla fosil yakıtlardan sağlanmaktadır. Bu durum lojistik sistemlerin küresel ısınma üzerinde önemli bir paya sahip olmasına neden olmaktadır. Son yıllarda yerkürenin artan sıcaklık ortalamaları ve küresel ısınmanın gözle görülen etkileri devletleri karbon salınımının etkilerini azaltmaya yönelik tedbirler almaya zorlamıştır. Bu amaçla sektörlerin enerji kullanımını azaltmayı hedefleyen politikaların önemi gün geçtikçe artmaktadır. Türkiye konumu itibariyle küresel iklim değişikliğinden en çok etkilenen ve gelecekte de en fazla etkilenmesi beklenen ülkeler arasındadır. Ayrıca ticaretinin büyük bir kısmını Avrupa Birliği ile yapmaktadır. Bu nedenle Avrupa Birliğinin Yeşil Mutabakatında koymuş olduğu 2050 yılı net sıfır emisyonu hedeflerine paralel politikaların benimsenmesi önemlidir.  
Avrupa Birliği Komisyonu, Yeşil Avrupa Mutabakatı ile 2050 yılına gelindiğinde karbon nötr olmak amacıyla birçok farklı hedef ortaya koymuştur. Bu amaçla hem Avrupa Birliği genelinde hem de ülkeler özelinde çeşitli politikalar uygulanmaktadır. Bu tezin amacı Türk lojistik sektörünün çevreci dönüşüm sürecinde her bir taşıma modu için referans olabilecek bir model ortaya koymaktır. Bu amaçla ilk aşamada birlik genelinde karbon salınımında etkin olan ülkeler Veri Zarflama Analizi yöntemiyle incelenmiştir. Almanya, Fransa, Estonya, Hollanda ve İtalya tüm taşıma modlarında kurulan modellerde en fazla etkin çıkan ülkeler olmuştur. Ayrıca demiryolu taşımacılığı en fazla sayıda ülkenin etkin bulunduğu taşıma modu olmuştur. Akademik yazında yapılan taramalar ile etkin olan ülkeleri öne çıkaran uygulamalar belirlenmiştir. Bu uygulamaların hangilerinin Türkiye için önceliklendirilmesi gerektiği ise sektör profesyonelleri ile yapılan görüşmelerle içerik analizi yöntemiyle elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, her bir taşımacılık modu için farklı uygulamaların önceliklendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bununla birlikte, lojistik merkez ve demiryolu yatırımlarının arttırılmasının tüm sistem genelinde emisyonları azaltacağı görülmüştür. Ayrıca, kamu tarafından ortaya konan hedeflere ulaşabilmek için gereken kanuni düzenlemelerin yetersiz olduğu anlaşılmıştır. Çevreci dönüşüm için hayata geçmesi gereken birçok uygulamada, kamu otoritesinin teşvik mekanizmasının ve denetleyici rolünün önemi de görülmektedir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, politika yapıcılara ve çevreci dönüşüm sağlamak isteyen işletmelere yol gösterici olabilir.

Abstract:
One of the biggest causes of global climate change, which negatively affects the Earth and all living things, is the use of fossil fuels. Today, the production of the energy required by logistics systems is provided by fossil fuels to a great extent. This situation causes logistics systems to have a significant impact on global warming. In recent years, the increasing temperature averages of the world and the visible effects of global warming have forced states to take measures to reduce the effects of carbon emissions. For this purpose, the importance of policies aiming to reduce the energy use of sectors is increasing day by day. Due to its location, Turkey is among the countries most affected by global climate change and is expected to be affected the most in the future. It also makes up a large part of its trade with the European Union. For this reason, it is important to adopt policies in line with the 2050 net-zero emission targets set by the European Union in the Green Agreement.
With the Green Europe Agreement, the European Union Commission has set many different targets to be carbon neutral by 2050. For this purpose, various policies are implemented both throughout the European Union and in specific countries. This thesis aims to present a model that can be a reference for each mode of transport in the environmental transformation process of the Turkish logistics industry. For this purpose, in the first stage, countries that are active in carbon emissions throughout the Union were examined by the data envelopment analysis method. Germany, France, Estonia, the Netherlands, and Italy have been the countries with the highest efficiency in the models installed in all modes of transport. In addition, rail transport has been the mode of transport in which the largest number of countries are active. Applications highlighting the active countries were determined through scans made in the academic literature. Which of these applications should be prioritized for Turkey was determined by the content analysis method through interviews with industry professionals. The findings show that different applications should be prioritized for each mode of transport. However, it has been observed that increasing logistics centers and railway investments will reduce emissions across the entire system. In addition, it has been understood that the legal regulations required to achieve the targets set by the public are insufficient. The importance of the incentive mechanism and supervisory role of the public authority is also seen in many practices that need to be implemented for environmental transformation. The results obtained from the study can guide policymakers and businesses that want to achieve environmental transformation.