Ortaokul öğrencilerinin matematik kaygısı ile okuryazarlık öz-yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of secondary school students' mathematics anxiety and literacy self-efficiency in terms of various variables
Yazar: MERVE DAĞDELEN
Danışman: DOÇ. DR. AVNİ YILDIZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin matematik kaygıları ve matematik okuryazarlığı öz-yeterlikleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu amaç çerçevesinde ortaokul öğrencilerinin matematik kaygıları ile matematik okuryazarlığı öz-yeterliklerinin öğrencilerin cinsiyet, sınıf seviyesi, matematik başarı düzeyi, aile-öğretmen tutumu, aile öğrenim seviyesi, sosyo-ekonomik düzey, okul türü özelliklerine göre farklılaşma durumları araştırılmıştır. İlişkisel tarama modelinde olan araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde İstanbul ili Esenyurt ilçesinde öğrenim gören ortaokul öğrencileri, araştırmanın örneklemini ise İstanbul ili Esenyurt ilçesinde bulunan tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen toplam 9 devlet ortaokulunun öğrencilerinden 1686 öğrenci oluşturmaktadır.
Araştırmaya ait veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Matematik Kaygısı-Endişesi Ölçeği" ve "Ortaokul Matematik Okuryazarlığı Öz-Yeterlik Ölçeği" ile toplanmıştır. Normallik testleri sonucu verilerin normal dağılmadığı belirlenmiş ve parametrik olmayan testler ile analiz edilmesine karar verilmiştir. Bu sebeple iki grup için yapılan karşılaştırmalarda Bağımsız Örneklemler için t-Testi'nin parametrik olmayan karşılığı Mann Whitney U Testi, üç veya daha fazla grubu karşılaştırmaya yarayan Bağımsız Örneklemler için Tek Yönlü ANOVA'nın parametrik olmayan karşılığı Kruskal Wallis H-Testi kullanılmıştır. Matematik kaygısının matematik okuryazarlığı öz yeterliğini yordayıp yordamadığını belirlemek için Spearman Korelasyon Analizi istatistik teknikleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre ortaokul öğrencilerinin olumlu ve olumsuz tutumlarının orta seviyenin altında buna karşın toplam matematik kaygısının orta düzeyin üstünde olduğu görülmüştür. Öğrencilerin matematiksel becerilerinin, kişisel deneyimlerinin ve toplam matematik okuryazarlığı öz-yeterliklerinin orta düzeyde, sosyal bağlamlarının iyi düzeyde bilimsel modellemelerinin de yüksek düzeyde olduğu anlaşılmaktadır.
Ortaokul öğrencilerinin matematik kaygı düzeylerinin sınıf düzeyi, başarı düzeyi, öğretmen tutumu, aile tutumu ve öğrencinin sosyo-ekonomik düzeyi durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Demokratik öğretmen ve aile tutumuna ve düşük sosyo-ekonomik duruma sahip olan öğrencilerin daha yüksek düzeyde matematik kaygısı yaşadıkları görülmüştür. Bununla birlikte matematik başarı algısı yüksek olan öğrencilerin ise daha yüksek matematik kaygısı taşıdıkları belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin olumsuz tutumları cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği kız öğrencilerin olumsuz tutum puanlarının erkek öğrencilerden yüksek olduğu görülmüştür. Matematik kaygı düzeyleri öğrencilerin sınıf düzeylerine göre de anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. 5. sınıf öğrencilerinin matematik kaygılarının 6. , 7. ve 8. sınıflardaki öğrencilerden anlamlı seviyede daha yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir.
Öğrencilerin matematik okuryazarlığı öz-yeterliklerinin sınıf seviyesi, matematik başarısı algı düzeyi, öğretmen tutumu, aile tutumu, okul türü, öğrencinin sosyo-ekonomik düzeyi değişkenlerine göre farklılaştığı görülmüştür. Öğrencilerin matematik öz-yeterlik inançları cinsiyete göre kişisel deneyim ve bilimsel modelleme alt boyutlarında değişiklik gösterirken, matematiksel beceri ve sosyal bağlam alt boyutlarında ve ölçeğin toplamında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırmada alt sınıflarda öğrenim gören, başarı algısı düzeyi yüksek, aile ve öğretmen tutumu demokratik olan sosyo-ekonomik düzeyi üst ve okul türü ortaokul olan öğrencilerin anlamlı düzeyde yüksek matematik okuryazarlığı öz-yeterlik inancına sahip oldukları görülmüştür. Ölçekler arasındaki ilişki incelendiğinde, toplam matematik kaygısı ile toplam matematik okuryazarlığı öz-yeterlikleri arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationships between secondary school students' math anxiety and math literacy self-efficacy. Within the framework of this purpose, the differences between secondary school students' mathematics anxiety and mathematics literacy self-efficacy were investigated according to the students' gender, grade level, mathematics achievement level, family-teacher attitude, family education level, socio-economic level, school type characteristics. The universe of the research, which is in the relational scanning model, consists of secondary school students studying in the Esenyurt district of Istanbul in the spring term of the 2020-2021 academic year, and the sample of the research consists of 1686 students from a total of 9 state secondary schools selected by stratified sampling method in Istanbul province Esenyurt district. 
The data of the research were collected with the "Personal Information Form", "Math Anxiety-Worry Scale" and "Secondary School Mathematics Literacy Self-Efficacy Scale". As a result of normality tests, it was determined that the data were not normally distributed and it was decided to analyze with non-parametric tests. For this reason, the non-parametric Mann Whitney U-Test for Independent Samples t-Test was used in the comparisons for two groups, and the non-parametric counterpart of the One-Way ANOVA for Independent Samples, the Kruskal Wallis H-Test for comparing three or more groups, was used. Spearman Correlation Analysis statistical techniques were used to determine whether math anxiety predicts mathematical literacy self-efficacy. According to the findings obtained as a result of the analyzes, it was seen that the positive and negative attitudes of the secondary school students were below the medium level, whereas the total mathematics anxiety was above the medium level. It is understood that students' mathematical skills, personal experiences and total mathematical literacy self-efficacy are at a moderate level, and good scientific modeling of their social context is at a high level.
It was observed that the mathematics anxiety levels of secondary school students differed significantly according to their grade level, achievement level, teacher attitude, family attitude and socio-economic level of the student. It was observed that students with democratic teacher and family attitudes and low socio-economic status experienced higher levels of mathematics anxiety. On the other hand, it was determined that students with a high perception of mathematics achievement had higher mathematics anxiety. In addition, it was seen that the negative attitudes of the students differed significantly according to gender, and the negative attitude scores of the female students were higher than the male students. Mathematics anxiety levels differ significantly according to the grade levels of the students. It was determined that the math anxiety of the 5th grade students was significantly higher than the students in the 6th, 7th and 8th grades.
It has been observed that students' mathematical literacy self-efficacy differs according to grade level, mathematics achievement perception level, teacher attitude, family attitude, school type, socio-economic level of the student. While students' mathematics self-efficacy beliefs differed according to gender in the sub-dimensions of personal experience and scientific modeling, there was no significant difference in the sub-dimensions of mathematical skills and social context and the total of the scale. In the study, it was observed that students who were educated in lower grades, had a high level of perception of success, had a democratic family and teacher attitude, had a high socio-economic level and a secondary school type of school had a significantly higher level of mathematical literacy self-efficacy belief. When the relationship between the scales was examined, it was determined that there was a moderate positive correlation between total math anxiety and total math literacy self-efficacy.