İnternet sitelerinde çocukluk çağı aşıları bilgi kapsamı ve güvenilirliği ile aşı karşıtlığı hakkında bilgi güvenilirliğinin incelenmesi
Investigation of childhood vaccines information contentand reliability together with information reliability aboutanti-vaccination, on website
Yazar: HATİCE SEKMEN
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi = Knowledge ; Güvenilirlik = Reliability ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
İNTERNET SİTELERİNDE ÇOCUKLUK ÇAĞI AŞILARI
BİLGİ KAPSAMI VE GÜVENİLİRLİĞİ İLE AŞI KARŞITLIĞI HAKKINDA
BİLGİ GÜVENİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ
Amaç: Bu çalışmada çevrimiçi ulaşılan internet sitelerinde çocukluk çağı aşıları
hakkında bilgilerin kapsamını, yeterliliğini, güvenilirliğini değerlendirmek ve yine
çevrimiçi ulaşılan sitelerde aşı karşıtlığının nedenleri ile sunulan bilgilerin ne derece doğru,
güvenilir olduğunu ortaya koymak amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışmamız 10 Ağustos 2016 ile 10 Aralık 2016 tarihleri arasında,
Türkiye'de tıklama sıklığına göre en çok kullanılan iki arama motoruna (google, yandex)
anahtar terimler girilerek yapıldı. Her iki arama motoruna ''Çocukluk Çağı Aşıları'' ve
''Çocuğuma Aşı Yaptırmalı mıyım?'' terimleri girilerek ilk 5'er sayfa, toplamda 200 site
taranmıştır. Türkçe olmayan siteler, sosyal medya siteleri, video içeren siteler,
tıklandığında alış-veriş sitesi veya başka herhangi bir siteye yönlendiren internet siteleri,
sadece resim ve reklam içeren siteler, erişkin aşılama bilgisi içeren siteler alınmadı.
''Çocukluk Çağı Aşıları'' ,''Çocuğuma Aşı Yaptırmalı mıyım?'' terimleriyle ile yapılan
tarama sonuçları sırasıyla ''tarama 1'' ''tarama 2'' olarak adlandırıldı. Her bir tarama için
kullanılacak anket formları araştırmacılar tarafından oluşturuldu.
Bulgular: 'Tarama 1'ile 63 site, 'tarama 2'ile de 71 site olmak üzere toplamda
134 site değerlendirildi. HONcode sertifikasının hiçbir sitede olmadığı görüldü.
'Tarama 1' ve 'tarama 2' ile değerlendirdiğimiz sitelerin sırasıyla %36,5 ve %16,9'unun
tüm iletişim formları mevcutken her iki taramada da çok az sayıda sitede hiçbir iletişim
formu mevcut değildi. Geçerli kaynak gösteren site oranı 'tarama 1'de %20,6, 'tarama 2'
de ise %19,7 idi. Site yöneticisi hakkında bilgiye ulaşabildiğimiz site sayısı çoğunluktaydı
ve site yöneticisi sağlıkçı olanların oranı çoğunluktaydı. 'Tarama 1' de 52 (%82,5)
sitenin, 'tarama 2'de ise 56 (%78,9) sitenin güncellenme tarihi yoktu. 'Tarama 1'
ile incelenen sitelerin %63,5 u ,'tarama 2' ile incelenen sitelerin % 88,7' si ticari sitelerdi.
'Tarama 1' de T.C. Sağlık Bakanlığı güncel aşı takvimini yayınlayan site sayısı 20 (%31,7)
idi. Diğer 43 sitenin çok azında sunulan aşı takvimlerinin güncel olmadığı görüldü.
Aşıların yan etki, kontrendikasyon, yakalama aşısı bilgileri ve özel drumularda uygulanma
şekillerine ait bilgilere her aşı için farklı olmakla birlikte oldukça az sayıda sitede rastlandı.
Aşı yanlısı site sayısı her iki taramada da çoğunluktaydı. (Tarama 1: 61-%96,8 / tarama 2:
43-%60,6). 'Tarama 1' de 1 (%1,5) adet,'tarama 2' de ise 13 (%18,3) adet aşı karşıtı site
tesbit edildi ve bunlarda genel aşı karşıtlığı baskındı. Değerlendirilen toplam 14 aşı karşıtı
sitenin hepsinde güvenlik konuları görüldü, 3 (%21,4) tanesinde ise dini gerekçeler öne
sürülüyordu. Uygulanan aşı dozunun fazlalığı ise aşı karşıtı %38,4 oranında sitede
vurgulanmıştı. Sağlık hizmet sunucularına duyulan güvensizlik karşılaşılan bir diğer aşı
karşıtlığı gerkçesiydi.
Sonuç: İnternet ortamında ulaşılan sağlık bigilerinin yanlış ve eksik olması, sağlık
profesyoneli olmayanlar tarafından yanlış yorumlanması kişilerin ve halkın sağlığını
tehlikeye sokabilir. İnsanlar ulaştıkları içeriğin doğruluğunu, güvenilirliğini, güncelliğini
araştırmaları konusunda bilinçlendirilmelidir. Ancak insanların sağlık bilgisi için bir aile
hekimine veya branş uzmanına başvurması en doğrusudur. Eğitim; doğru bilgilendirmenin
sağlanması, biz sağlık profesyonellerinin çarpıtılmış ve yanlış sağlık bilgisiyle mücadelede
en büyük yardımcısıdır. Bu nedenle sağlık bakanlığımızca tıbbi bilgi içeren internet
sitelerine denetim getirmesi amacıyla kalite standardı geliştirilmesi ve uygulanması fayda
sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı aşıları, aşı karşıtlığı, internet güvenilirliği

Abstract:
INVESTIGATION OF CHİLDHOOD VACCİNES INFORMATION CONTENT
AND RELIABILITY TOGETHER WİTH INFORMATION RELIABILITY ABOUT
ANTI-VACCINATION,ON WEBSITE
Objective: The aim of this study was to analyze the information content, the qualification
and reliability about chilhood vaccines on the websites reached online and in addition we
evaluated the reasons of antivaccination to what extent the information given was right and
reliable.
Material and Methods: Our study was done by entering the keywords to the most–
widely used, two search engines(google, yandex) in Turkey according to click-through
frequency, between the dates 10 August 2016 and 10 December 2016. ''Childhood
Vaccines'' and ''Should I Vaccinate My Child'' locutions were entered to both search
engines and the first five pages, in total 200 websites were scanned. Non-Turkish websites,
social media websites, video including websites, the websites when you click that directs
you to shopping or to other websites, including only picture and advertisement websites
and including adult vaccine information websites were not included. The results of
scanning by the locutions ''Childhood Vaccines'',''Should I Vaccinate My Child'' were
named as ''scan 1'' and ''scan 2'', respectively. The questionnaire forms to be used for
each scan were designed by researchers.
Results: By ''scan 1 '' 63 websites, and by ''scan 2 '' 71 websites, in total 134 websites
were evaluated. The HONcode certificate was not seen in any website. The presence of all
contact forms were seen in 36.5% and 6.9% respectively by 'scan 1' and 'scan 2', however
in both scanning, in very few websites we did not see any contact forms. The percentage of
websites that denoted current sources was 20.6 % by 'scan 1' and 19.7% by 'scan 2'. The
number of websites were in majority, in which we could reach information about the
website manager and among them the predominant portion were health care proffesionals.
Date of update was not seen in 52(82.5 %) websites by 'scan1 ' and 56(78.9 %) websites
by 'scan 2'. The rate of commercial websites by 'scan1' was 63.5 % and by 'scan 2' 88.7
%. The number of websites, which consisted the Turkish Government Ministry of Health's
current vaccine schedule, was 20(31.7 %) by 'scan1'. Among the rest of the 43 websites
upto date vaccine schedule was scarce. However it differentiated for each vaccine, only in
a few website we found information about the side effects, contraindication, catch-up and
forms of application in special occasions of the vaccines. The number of pro-vaccine
websites were in majority in both scanning. (Scan 1: 61- 96.8% / scan 2: 43-60.6%). We
identified 1(1.5%) by 'scan 1', and 13 (18.3%) anti-vaccine websites by 'scan 2', which
were predominantly against to whole vaccines. In all the 14 evaluated anti-vaccine
websites we saw security issues, in 3 (21.4%) of them, religious reasons were put forward.
The excess of vaccine dose applied was highligted by anti-vaccine websites by a
percantage of %38,4. Distrust against healthcare providers was an other encountered antivaccine
justification.
Conclusion: Incorrect and incomplete health information reached in internet environment,
misinterpretation by non-health professionals may jeopardize the health of individual and
public. People have to be informed about investigating the accuracy, the reliability and the
actuality of the content which they reach. But it is the best for people to consult a family
physician or branch spacialist for health information. Education; provision of correct
information, is the greatest help to us, as health professionals in struggling with distorted
and incorrect health knowledge. As a conclusion, development and implementation of
quality standards by our ministry of health will benefit, for the purpose of bringing an audit
to websites containg medical information.
Keywords: Childhood vaccines, anti-vaccine, internet reliability