Parkinson hastalığında levodopa'ya bağlı motor komplikasyonların gelişmesinde rol oynayan etkenler
Factors that role in the development of motor complications due to levodopa in parkinson's disease
Yazar: MEMET ŞAKİR DELİL
Danışman: PROF. DR. FATMA SİBEL ÖZEKMEKÇİ
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2001
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
ÖZET
Bu retrospektif çalışmada İdiopatik Parkinson hastalığı (PH) tanısı ile izlenen ve levodopa (LD) tedavisi gören hastalarda ortaya çıkan motor komplikasyonların nedeni olduğu düşünülen faktörler araştırılmıştır. Hareket Bozuklukları Polikliniğimizde PH tanısı ile izlenen 647 hasta (284 kadın, 363 erkek) önce demografik ve klinik özelliklerine göre değerlendirildi. Ortalama hastalık başlangıç yaşı 58.9+11.3, hastalık süresi 6.5±5 yıl ve son kontrol sırasındaki yaşları 65.4±10.7 bulunan hastaların %70.5'inde ilk semptom tremor, %26.9'unda bradikinezi, %2.5'inde tremor ve bradikinezi olarak belirlendi. Önde gelen semptom değerlendirildiğinde hastaların %42'sinde tremor, %31.6'sında bradikinezi, %26.4'ünde ise tremor ve bradikinezi aynı derecede saptandı.
Daha sonra hastalar arasından en az 3 ay süreyle LD kullanan 555 hasta çalışmaya alındı. Bu hastalar, hastalık süresi 5 yıldan kısa (grup A, n=243) ve 5 yıl ve üzeri ( grup B, n=312) olmak üzere 2 bölüme ayınldı. Daha sonra bu gruplar da hastalık başlangıç yaşı 55'in altında (grupAl n=58, grupBl n=126) ve 55 yaşın üzerinde (grupA2 n-185 grupB2 n=186) olmak üzere alt gruplara ayrıldı. Sonuçta LD kullanan, hastalık süreleri aynı fakat hastalık başlangıç yaşlan farklı parkinson hastalan çeşitli parametreler açısından karşılaştırıldı. İki grup arasında ilk semptom ile LD ve dopamin agonistlerine başlama arasında geçen süre ortalamaları, LD'nın başlangıç dozu ile kullanma süresi ortalamaları, dopamin agonisti kullanma süresi ortalamaları, ilk semptom ile diskinezi veya motor flüktüasyon ortaya çıkması arasında geçen süre ortalamaları ve Parkinson hastalığı birleşik değerlendirme ölçeğine (UPDRS) göre hesaplanan puan ortalamalarına göre karşılaştırma yapıldı.
Gruplar arasında LD kullanım süresi ve UPDRS'de anlamlı bir fark görülmedi.
Gruplar arasında motor komplikasyonların sıklığı hastalık başlangıç yaşı 55'in altında (erken başlangıçlı PH) olan gruplarda (ATde %41, Bl'de %89), 55 yaşın üzerindeki gruplara göre (A2'de %18.5, B2'de %65) ileri derecede anlamlı olarak (p<0.0001) yüksek bulundu.
Grup A'da ilk semptomdan ortalama 1 yıl sonra LD, 2 yıl sonra da dopamin agonistlerine başlanmıştı. Bu hastalarda dopamin agonistine başlandıktan ortalama 0,5-1 yıl sonra motor komplikasyonlar ortaya çıkmıştı. Grup B'de ise ilk semptomdan yaklaşık 2 yıl sonra LD, ortalama 7 yıl sonra da dopamin agonistlerine başlanmıştı. Bu hastalarda dopamin agonistine başlandıktan ortalama 2 yıl sonra motor komplikasyonlar ortaya çıkmıştı. Bu sonuçlar dopamin agonistlerinin tedaviye LD'dan sonra eklendiğinde LD'ya bağlı motor komplikasyonları anlamlı olarak geciktiremeyeceğini göstermiştir. Ayrıca genç hastalarda motor komplikasyonların daha erken ortaya çıktığı görülmüştür.
LD'mn başlangıç dozu grupAl'de 261±150 mg/gün, grup A2'de ise 232±109 mg/gün (p>0.05) düzeyindeydi. Yüksek dozda alan grup Al'de motor komplikasyonlar anlamlı olarak daha fazla bulundu (p<0.001).
LD'nın başlangıç dozu grupBl'de 302±140 mg/gün, grup B2'de ise 268±127 mg/gün (p<0.05) düzeyindeydi. Yüksek dozda alan grup Bl'de motor komplikasyonlar ileri derecede anlamlı olarak daha fazla bulundu (p<0.000).
Bu çalışmanın sonuçlarına göre, LD'ya daha erken ve daha yüksek dozlarda başlayan Parkinson hastalarında motor komplikasyonlar daha sık ve daha erken ortaya çıkmaktadır. Ayrıca motor komplikasyonları daha fazla olan hastalarda hastalık başlangıç yaşının daha erken olduğu görülmüştür.
Bu çalışmanın sonuçları, özellikle hastalığı genç yaşta başlayanlarda, fonksiyonel yetersizlik belirinceye kadar LD tedavisinin geciktirilmesi, LD tedavisi uygulanacağı zaman düşük dozda başlanması ve dopamin agonistleri ile birlikte verilmesi durumunda motor komplikasyonların geciktirilebileceğini göstermiştir.

Abstract:
SUMMARY
In this retrospective study the factors that are supposed to be the reason of motor complications seen in patient followed for idiopathic Parkinson's disease (PD) and on levodopa treatment, are investigated.
In our Movement Disorders clinic 647 patients followed for PD (284 women, 363 men) are initially evaluated for demographic and clinical features. The patients having average disease beginning age 58.9±11.3, the disease period 6.5±5 years and the ages 65.4±10.7 in the last control had the tremor as the first symptom in %70.5, bradykinesia in %26.9, tremor and bradykinesia in %2.5. When major symptom evaluated it was tremor in %42, bradykinesia in %31.6, tremor and bradykinesia in equal proportions in %26.4.

After that 555 patients who had used LD for at least 3 months have been takes for investigation (study). These patients are divided in to two for the ones whose disease period is 5 years (group A, n=243) and the ones whose disease period is 5 years or more ( group B, n=312). These groups further divided into subgroups as the ones whose disease beging age earlier than 55 (groupAl n=58, groupBl n=12€) and the ones whose later than 55 (groupA2 n=185 grupB2 n=186).
As a result the patients on LD treatment having the same period of disease of disease but different beginning ages are compared for various parameters: the 2 groups were compared for the average period between the first symptom and LD and dopamine-receptor agonists treatment, the average of LD beginning dose, and usage period the average period of dopamin agonist usage. The average period between the first symptom and apperence of dyskinesia or motor fluctuations and UPDRS scores.
In groups no meaningful difference between LD usage period and UPDRS was seen.

In groups the motor complications frequency in the group that the disease beginningage lower than 55 (in Al'de %41, in Bl'de %89), is found seriously higher (p<0.0001)than the group whose disease beginning age later than 55 (in A2 % 18.5, in B2 %65).
In group A, LD was started after approximately 1 year from the first symptom and dopamin agonists were started after 2 years. In these patients motor complications occurred in averagely 0.5-1 years after beginning dopamin agonist. In group B 2 years after the first symptom LD, after 7 years dopamin agonist was started. In these patients afters 2 years from beginning of LD motor complications occurred. These results showed that when dopamin agonists added to treatment after LD they can't delay the LD related motor complications. Also it's seen that in young patients motor complications accured earlier.

The beginning dose of LD in group Al was 261±150 mg/day, in group A2 232±I09 mg/day (p>0.05). in group Al who has taken high beginning dose the motor complications was meaningfully high (p<0.001). The starting dose of LD in group Bl was 302±140 mg/day, in group B2 268±127 mg/gun (p<0.05). In high dose taking group Bl the motor complications was meaningfully high (p<0.000). According to this study result the motor complications are more frequent and early in Parkinson patients who was started LD earlier and in a higher dose. Also it's seen that the earlier the beginning age of the disease the more the motor complications.
The results of this study has showed that in especially young patients delaying the LD treatment untill functional insufficency has ocurred, starting LD in low doses and given with dopamine-receptor agonists, the motor complications could be delayed.