Yirminci yüzyıl Türk müfessirlerinde haram aylar ve nesi' olgusu
Haram months and the phenomenon of nesî'in twentieth century Turkish commentator
Yazar: EBRAR PAT
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YAZICI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Haram aylar = Forbidden months ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Müfessirler = Commentators ; Tefsir = Commentary

Özet:
Zaman, Allah Teâlâ'nın kâinatı yaratmasıyla birlikte ortaya çıkmış bir kavramdır. İnsan hayatında birçok şey zamana bağlı olarak değişiklik arz etmektedir. Bu zamanlardan bazıları kutsal sayılmaktadır. Mesela cahiliye dönemi Arapları Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarına kutsiyet atfetmiş, bu aylarda hırsızlık yapmayı, talanı, yol kesmeyi, savaşmayı ve benzeri şeyleri haram saymışlardır ve bu aylara "haram aylar" adını vermişlerdir. Fakat bu ayların üç tanesinin peş peşe gelmesi sebebiyle cahiliye dönemi Arapları'nın alışageldikleri savaş ve benzeri işlerden uzak kalmaları onları farklı yollar/hileler aramaya sevk etmiştir. Bunu yaparken haram ayların saygınlığını da bozmamaya gayret etmişler fakat haram ayların yerlerini değiştirerek amaçlarına ulaşmışlardır. Yapılan bu işleme "nesi' uygulaması" adı verilmektedir.
Bu çalışmada haram aylar ve nesi' konuları hem klasik tefsirler hem de yirminci yüzyıl Türk müfessirlerinin kaleme aldıkları tefsirler çerçevesinde tahlil edilmiştir. İki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde "haram ay" kavramı açıklandıktan sonra klasik tefsirlere göre haram aylar, haram aylarda savaşmanın neshi ve yirminci yüzyıl Türk müfessirlerinin haram aylara yaklaşımı gibi konular işlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise nesî kavramı, klasik tefsirlere göre nesî, yirminci yüzyıl Türk müfessirlerine göre nesî konusu incelenmiştir. 
Yirminci yüzyıl Türk müfessirlerinin haram aylara ve nesî olgusuna yaklaşımlarının tespiti üzerinde durduğumuz çalışmamızda, bu müfessirlerin klasik tefsirlerde yapılan açıklamalara benzer yorumlar yaptıklarını, nesî olgusunda ise klasik tefsirlerden bazı noktalarda ayrıştıklarını söylemek mümkündür.
	

Anahtar Kelimeler: Tefsir, Türk müfessirler, Haram aylar, Nesî

Abstract:
Time is a concept that emerged with the creation of the universe by Allah (swt). Many things in human life change depending on time. Some of these times are considered sacred. For example, the Arabs of the jahiliyyah period attributed sanctity to the months of Dhu'l-Qa'dah, Dhu'l-Hijjah, Muharram and Rajab, and considered stealing, plundering, road-cutting, warfare and the like forbidden during these months, and called them the "forbidden months". However, the fact that three of these months came one after the other, which kept the Arabs of the Jahiliyyah period away from the war and similar activities they were accustomed to, prompted them to look for different ways/tricks. In doing so, they endeavored not to disrupt the dignity of the forbidden months, but they achieved their goal by changing the places of the forbidden months. This process is called "the practice of nesî".
In this study, the issues of haram months and nesî are analyzed within the framework of both classical tafsirs and the tafsirs written by twentieth-century Turkish commentators. In the first part of this study, which consists of two parts, after explaining the concept of "haram months", topics such as the haram months according to classical exegesis, the abrogation of war during the haram months, and the approach of twentieth-century Turkish commentators to the haram months are discussed. In the second part of the study, the concept of nesî, nesî according to classical exegesis, and nesî according to twentieth-century Turkish commentators were analyzed.
In our study, which focuses on the approaches of twentieth-century Turkish commentators to the haram months and the phenomenon of nesî, it is possible to say that these commentators made interpretations similar to the explanations made in classical exegesis, and that they differed from classical exegesis in some points in the phenomenon of nesî.


Keywords: Commentary, Turkish commentators, Forbidden Months, Nesî