Geriatrik yaş grubunda benign prostat hiperplazisi semptomlarının yaşam kalitesine etkisi
Effect of benign prostatic hyperplasia symptoms on life quality in geriatric age group
Yazar: SERAP ARMUT
Danışman: YRD. DOÇ. DİLEK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing ; Prostat hastalıkları = Prostatic diseases ; Prostat hiperplazisi = Prostatic hyperplasia ; Semptomlar ve genel patoloji = Symptoms and general pathology ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç. Bu araştırma, geriatrik yaş grubunda benign prostat hiperplazisi semptomlarının yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı-ilişkisel olarak yapılmıştır.Materyal ve Metot. Araştırma, 2010-2012 tarihleri arasında Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Polikliniğine başvuran bireyler üzerinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 65 yaş ve üzeri benign prostat hiperplazisi tanısı konmuş hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubunu ise; evrenin bilinmediği durumlarda kullanılan örneklem formülü ile belirlenen 296 kişi oluşturmuş ancak hasta sayısı yeterli olduğundan dolayı araştırma 311 kişi ile tamamlanmıştır.Araştırmanın verileri, Tanımlayıcı form, IPSS ve SF-36 yaşam kalitesi ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler SPSS 15.0 (Statistical Package For Social Science) paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik dağılım, ortalama, Kruskal Wallis, t- testi, Mann Withney-U, Anova, Korelasyon analizi ve Regresyon analizi kullanılmıştır.Bulgular. Araştırmada, IPSS "orta" düzeyde semptomları olanların puan ortalaması 17.65±1.67 (%7.4) ve IPSS "şiddetli" düzeyde semptomları olanların puan ortalamaları ise 25.03±3.89 (%92.6) olarak bulunmuştur. SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin "Fonksiyonel durum" alt boyutu puan ortalaması 44.91±18.40, "Esenlik" alt boyutu puan ortalaması 43.63±14.91, "Genel sağlık anlayışı" alt boyutu puan ortalaması 40.94±15.64 ve "Global yaşam kalitesi" alt boyutu puan ortalaması 43.16±13.46 olarak bulunmuştur. IPSS şiddeti "orta " düzeyli olanların yaşam kalitesinin etkilenmediği, IPSS "şiddetli" düzeyde olanların ise yaşam kalitesinin önemli ölçüde etkilendiği saptanmıştır (p<0.05). Yaşam kalitesi üzerinde yaşın, mesleğin, medeni durumun ve gelir düzeyinin etkili olduğu belirlenmiştir.Sonuç. Elde edilen bulgular doğrultusunda; birinci ve ikinci basamak sağlık kurumlarında BPH ve semptomlarının yönetimine yönelik yaşam kalitesini iyileştirici eğitim yapılması, erken tanıda yaşın önemine yönelik farkındalığın oluşturulması, yapılan eğitim programların eş ile aileyi kapsaması, hastalara verilen bakım ve tedavide mültidisipliner ekip yaklaşımının uygulanması önerilebilir.Anahtar Kelimeler: Benign Prostat Hiperplazi Semptomları, Geriatri, Hemşirelik, Yaşam Kalitesi.

Abstract:
Aim. The purpose of this descriptive-relational study is to determine effect of benign prostatic hyperplasia symptoms on life quality in geriatric age group.Materials and Method. The study was conducted on individuals applying to Regional Training and Research Hospital, Urology Polyclinic between 2010 and 2012. Population of the study consisted of 65 year-old and older patients diagnosed with benign prostatic hyperplasia. The sample group of the study was composed of 296 persons determined with sampling formula, used in cases where the population is known; since number of patients was sufficient, the study was completed with 311 persons.The descriptive form, IPSS and SF-36 Quality-of-Life Instrument were used to collect of the study. SPSS 15.0 (Statistical Package For Social Science) software program was used to evaluate the data. In evaluation of data, percentage distribution, mean, Kruskal Wallis test, t-test, Mann Whitney-U test, LSD Post Hoc, ANOVA, correlation analysis and regression analysis were used.Results. The study revealed that mean score of those with "moderate" symptoms in IPSS was 17.65±1.67 (7.4%) and mean score of those with "severe" symptoms in IPSS was 25.03±3.89 (92.6%). Of SF-36 Quality-of-Life Instrument, mean score of " functional status" subscale was 44.91±18.40, mean score of " well-being " subscale was 43.63±14.91, mean score of " General Health Approach " subscale was 40.94±15.64, and mean score of " Global quality of life " subscale was 43.16±13.46. It was determined that while life quality of those, who were "moderate" in IPSS, was not affected, life quality of those, who were "severe" in IPSS, was significantly affected (p<0.05). Age, profession, marital status and income level have an effect on quality of life.Conclusion. In line with results obtained, it can be recommended that training on improving quality of life oriented towards BPH and its symptoms should be provided in institutions of primary and secondary care, awareness on importance of age in early diagnosis should be created, training programs should include spouse and family, multidisciplinary team approach should be implemented in care and treatment given to patients.Key Words: Benign Prostatic Hyperplasia Symptoms, Geriatry, Nursing, Quality of Life.