Jeopolitik önem açısından Musul, Kerkük ve Süleymaniye vilayetlerindeki Türkmen nüfus
Turkmen population in Mosul, Kirkuk and Sulaymaniyah provinces in terms of geopolitical significance
Yazar: ABUZER KAYHAN
Danışman: DOÇ. DR. KAAN KAPAN ; DOÇ. DR. MUSTAFA UTLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, 1926 yılında imzalanan Ankara Antlaşması sonucunda başta coğrafi, hukuki, kültürel ve etnik açıdan Türkiye Cumhuriyeti ile bir bütünlük arz eden Musul, Kerkük ve Süleymaniye vilayetlerinde ikamet eden Türkmen nüfusunu jeopolitik bir perspektif ile ele almaktır. Bu kapsamda öncelikle coğrafi saha özellikleri açıklamıştır. Daha sonra, genel anlamda Irak nüfusunun özelde ise Türkmen nüfus dinamiklerinin hâkim siyasal süreçlerden etkilenme derecesinden ortaya çıkan problemler üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda günümüz Irak Cumhuriyeti sınırları içerisinde kalan bölgede ikamet eden Türkmen nüfusu için, Irak'ın İngiliz mandası döneminden Amerikan işgali ve sonrasında günümüze uzanan süreç içesinde, farklı uygulamalar ile bulundukları jeopolitik konumun stratejik değeri bir dezavantaj unsuru olmuştur. Türkmen nüfusunun, diğer etnik nüfuslara kırdırılması, hâkim otoritenin baskısı ve bunun sonucunda sistematik olarak dezenformasyona uğramasının yanında, yerinden edilmesi neticesinde Türkmenler sancılı süreçler içesinden geçmişlerdir. Türkmen nüfusunun bahsi geçen sancılı süreçler neticesinde sayısal nüfus miktarları ve diğer nüfus özellikleri manipüle edilerek ötekileştirilmiştir. Bu kapsamda bölgede düzenli olarak gerçekleştirilmeyen ve gerçekleştiği yıllarda ise güven arz etmeyen nüfus sayımları yapılmıştır. Bundan dolayı bu tez çalışmasında birbirinden farklı metotlar ile elde edilen LandScan verileri kullanılmıştır. Etnik grupların genel nüfus verileri ise GeoEPR (Geo-referencing Ethnic Power Relations) ve GREG (Geo-referencing of Ethnic Groups) verilerinden elde edilen şekillerin ArcMap Pro ortamında üst üste bindirilip kesiştirilmesi ile elde edilmiştir. Irak'ın toprak bütünlüğünün her daim destekçisi olan Türkmenlerin ilgili alanlarda üstlenecekleri görevler ile hem kendi kimliklerini sürdürme hem de sükûnet ortamını sağlayacakları sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to examine the Turkmen population residing in Mosul, Kirkuk and Sulaymaniyah provinces, which are geographically, legally, culturally, and ethnically in a unity with the Republic of Turkey as a result of the Ankara Treaty signed in 1926, from a geopolitical perspective. In this context, firstly, the geographical characteristics of the region are explained. Subsequently, the problems arising from the extent to which the Iraqi population in general and the Turkmen population dynamics in particular affected by the dominant political processes, has been evaluated. In parallel with this, regarding the Turkmen population residing in the region within the borders of today's Republic of Iraq, the strategic value of their geopolitical location has been an element of disadvantage with different practices within the era from the British mandate period of Iraq to the American occupation and then to the present day. As a result of facing oppression from other ethnic populations, being subjected to the pressure of the dominant authority, and consequently, systematically subjected to disinformation, along with displacement, the Turkmen population has endured distressing processes. As a result of the aforementioned distressing processes, the Turkmen population has been otherised by being manipulated in terms of their numerical population figures and other population characteristics. In this regard, irregular population censuses have been conducted in the region, which, when they were carried out, were unreliable. Therefore, LandScan data obtained by different methods are used in this thesis. The general population data of ethnic groups are obtained by overlapping and intersecting the shapefiles obtained from GeoEPR (Geo-referencing Ethnic Power Relations) and GREG (Geo-referencing of Ethnic Groups) data in ArcMap Pro. It is concluded that Turkmens, who have always been supporters of the territorial integrity of Iraq, will both maintain their own identity and provide an environment of tranquility with the duties they will undertake in the relevant fields.