Osmanlı İmparatorluğu ve Sardunya Krallığı diplomatik ilişkileri (1853-1861)
Diplomatic relations between Ottoman Empire and Kingdom of Sardinia (1853-1861)
Yazar: ELİF AYSİMA BAYRAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN GÜL
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
19. Yüzyılın ilk yarısında Osmanlı diplomatik ilişkilerinin merkezinde büyük oranda İngiltere, Fransa, Rusya ve Avusturya gibi Büyük Devletler yer almıştır. Ancak zaman içinde yaşanan siyasi, askeri ve ticari gelişmelere bağlı olarak diğer Avrupa devletleriyle de diplomatik ilişkiler geliştirilmeye başlamıştır. Bu devletlerden birisi de Sardunya Krallığıdır. Henüz siyasi bir birliğin mevcut olmadığı İtalya'daki önde gelen devletlerden birisi olan bu krallık 19. yüzyılın ortalarında gelişen bir güç olarak kendini göstermiştir. Başlangıçta büyük oranda ticari ilişkilerle ilerleyen Osmanlı-Sardunya ilişkileri Kırım Savaşı'yla (1853-1856) birlikte yeni bir boyuta taşınmıştır. Sardunya Krallığı, büyük oranda İtalya'da siyasi birlik kurma çabalarına destek alabilmek için Fransa ve İngiltere devletlerinin Osmanlı İmparatorluğu'yla kurdukları ittifaka dahil olmuştur. Bu şekilde, Osmanlı-Sardunya diplomatik ilişkileri daha da önem kazanmış ve kapsamlı bir hal almıştır. İki devlet arasındaki diplomatik temsilciliklerin derecesi artmış ve yeni ticaret anlaşmaları imzalanmıştır. Kırım Savaşı sonrası dönemde Osmanlı-Sardunya ilişkilerinde, Eflak ve Boğdan'ın statülerine ilişkin tartışmalara bağlı olarak gerilim yaşansa da bu uzun süre devam etmemiştir. İki devlet arasındaki ilişkilerin seyrine etki eden bir diğer gelişme de Sardunya Krallığı liderliğinde İkinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı'nın başlaması olmuştur. Bu süreçte, İtalyan devletleri arasında yaşanan siyasi ve askeri çatışmaların dışında, Avusturya'ya karşı bir Fransa-Sardunya ittifakı kurulmuştur. Avrupa siyasetini derinden etkileyen ve 17 Mart 1861 tarihinde İtalya Krallığı'nın kurulmasıyla sonuçlanan bu süreç Osmanlı idaresi tarafından dikkatle takip edilmiştir. Yeni devletin tanınması, diplomatik temsilcilerin belirlenmesi ve yeni ticaret anlaşmasının yapılması gibi konular iki devlet arasında başlıca gündemi oluşturmuştur. Bu tez çalışması, Kırım Savaşı'yla başlayan ve İtalya Krallığı'nın kurulmasıyla biten 1853-1861 yılları arasındaki dönemde Osmanlı İmparatorluğu ve Sardunya Krallığı arasındaki diplomatik ilişkilerin temel meselelerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Tez çalışılmasında, birincil kaynak olarak Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivinde konuya dair tespit edilen arşiv belgelerinden, döneme ilişkin yayınlanmış arşiv belgelerinden ve Devlet Salnamelerinden büyük oranda faydalanılmıştır. Bunların yanında konunun çalışılmasına katkı sunacak tez, anı, makale ve kitaplara başvurulmuştur.

Abstract:
In the first half of the 19th century, the center of Ottoman diplomatic relations was largely occupied by Great Powers such as England, France, Russia, and Austria. However, over time, diplomatic relations with other European states began to develop due to political, military, and commercial developments. One of these states was the Kingdom of Sardinia, a leading state in Italy where political unity did not yet exist, but emerged as a growing power in the mid-19th century. Initially driven mainly by commercial relations, Ottoman-Sardinian relations took on a new dimension with the Crimean War (1853-1856). The Kingdom of Sardinia joined the alliance formed by France and England with the Ottoman Empire to gain support for its efforts to establish political unity in Italy. Thus, Ottoman-Sardinian diplomatic relations gained further importance and became more comprehensive. The degree of diplomatic representation between the two states increased, and new trade agreements were signed. Despite tensions in Ottoman-Sardinian relations after the Crimean War due to debates about the status of Eflak and Boğdan, this did not last long. Another development influencing the course of relations between the two states was the beginning of the Second Italian War of Independence led by the Kingdom of Sardinia. During this process, in addition to political and military conflicts among Italian states, a France-Sardinia alliance was formed against Austria. This process, deeply affecting European politics and culminating in the establishment of the Kingdom of Italy on March 17, 1861, was closely monitored by Ottoman administration. The recognition of the new state, determination of diplomatic representatives, and the negotiation of new trade agreements became the main agenda between the two states. This thesis aims to highlight the fundamental issues in Ottoman Empire and Kingdom of Sardinia diplomatic relations between 1853 and 1861, starting with the Crimean War and ending with the establishment of the Kingdom of Italy. In this thesis, archival documents obtained from the Presidency Ottoman Archives, published archival documents from the period, and State Yearbooks were extensively utilized as primary sources. In addition to these, the study consulted theses, memoirs, articles, and books contributing to the research on the subject.