Antik çağ konser mekanlarından 20.yüzyıl mekansal müzik konser salonlarına müzik ve mimarlık ilişkisi
Interweaving music and architecture: From antique performance spaces to the spatial design of contemporary concert halls
Yazar: AYŞE SABAH
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CÜNEYT DİRİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari akustik = Architectural acoustic ; Modern müzik = Modern music ; Çağdaş müzik =   ; Çok sesli müzik = Polyphonic music ; Çok sesli müzik = Polyphonic music ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Bu çalışmada, müziğin mekansallık serüveni, antik çağdan günümüze mimarlık ve akustik bilimi ile ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Konser salonlarının akustik niteliklerini mekanın, mimari, hacimsel (geometrik) özellik ve ayrıntıları belirlemektedir. Bu niteliklerin müzik üzerinde belirleyici etkileri bulunmaktadır. Bir konser salonu tasarımı, üç uzmanlık alanıyla doğrudan ilişkilidir. Müzik, mimari ve akustik bilimi. Mimar ve akustik danışmanın öncelikli amacı, müziği dinleyiciye müzikal özellikleri kaybolmaksızın en iyi şekilde verebilecek hacmi tasarlamaktır. 20. yy.'dan bu güne gelişen hacim akustiği disiplini, içinde müzik yapılan salonlarla ilgili beğenilerin nesnel (ölçülebilir) değerlerle örtüştürülmesine yönelik çalışmalarda önemli aşamalar kaydetmiştir. Aynı zamanda 1950 sonrası müzik üretiminde dinleyici ile kurulan doğrudan ilişkinin ve mekansallık olanağının kullanılmasının, konser salonu tasarımını başka bir boyuta taşıması sonucu, tasarlanan mekan ortak bir çalışmanın ürünü haline dönüşmüştür. Bu bağlamda geleneksel konser salonu tasarım kriterleri yerine özgün, besteci, mimar ve diğer uzmanlık alanlarının ortak çalışmasına dayanan yeni konser salonu tasarım kriterleri ve akustik parametreler ortaya çıkmıştır. Müzik, mimarinin mekansal olanaklarından yararlanarak kendini geliştirmiş, özgürleştirmiştir.
Konser mekanlarını anlayabilmek için öncelikle müziği anlamak gerekmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde batı müzik tarihi, mimarlık perspektifinden (müzik-mekan-dinleyici/ seyirci ilişkisi üzerinden) incelenmiştir. İkinci bölümde, ses, ilgili temel kavramlar ve akustik bilimi ile ilgili temel parametrelerin gelişimi açıklanmıştır. Birinci bölümde bahsedilen gelişmeler yaşanırken, müzikle doğrudan bağlantılı mimari akustik biliminin doğuşu ve gelişimi incelenmiştir. Üçüncü bölüm, tüm bu ilerleme ve gelişimin özetlenmesini, mekanın müzikte açtığı olanak alanı üzerinden örneklenmesini kapsamaktadır.

Abstract:
As an aftermath of 20th century?s now classical modern period the spatial was introduced in the sociosphere of music, architecture and acoustics. Space in architecture gives form to the acoustic properties of concert halls, and dramatically affects the musical experience. For this reason the interconnection between three professions has to be sought after: Music, architecture and acoustics. The anachronistic raison d?etre of the architect as well as the acoustic consultant is to design the space in such a way that the music is perceivable in a proper volume by the audience without losing any musical quality. The discipline of room acoustics which developed until the 20th century has improved considerably in the transformation of subjective impressions ?about rooms that are used for music?to objective, and therefore measurable ones. In the musical production after the 1950?s, and as a direct result of reinforcing the direct contact between the audience and the experimentation with spatiality, the design criteria for concert halls drifted away into a novel direction, establishing a collaborative effort of different disciplines. This culminated in, unlike the original design criteria for the traditional concert hall, a novel way of collaboration between composer, architect and assorted specialists. This process led to new concert hall design criteria and acoustic parameters. Music underwent a process of emancipation regarding to the spatial in architecture. This is recorded in the 1st part about the history of Western Music from the architect?s point of view and in the context of the relationship between music, spatiality and their respective audience. The 2nd part reflects the other side of the equation: sound, basic concepts of sound and the acoustical parameters that affect the acoustic quality in closed spaces. The development of acoustics, which is directly related to that of music, is examined parallel to the developments mentioned in the first part. The third part summarizes and exemplifies the results, evaluates and comments the context of spatiality in music.