Sinop Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen Türk-İslam dönemi mezar taşları
Gravestones of Turkish-Islamic period exhibited in Sinop Archeological Museum
Yazar: ÖZGÜR YENİ
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN ERAVŞAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk Dünyası ve Ortaçağ Kültürleri Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mezar taşları = Tambstones ; Sinop = Sinop ; Türk-İslam mezarları = Turkish-Islamic graves

Özet:
?Sinop Arkeoloji Müzesi'nde Sergilenen Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları? adlı bu çalışmamızda, 94 tanesinin baş şahidesi, 11 tanesinin ise ayak şahidesi olduğu toplam 105 mezar taşı örneği incelenmiştir.94 baş şahidesi örneğinden, 62 tanesi erkek baş şahidesi, 29 tanesi ise kadın baş şahidesidir. Geriye kalan 3 baş şahidesi örneğinin ise kimliği tespit edilememiştir. 11 ayak şahidesi örneğinden ise, 2 tanesi erkek ayak şahidesi, 1 tanesi ise kadın ayak şahidesidir. Geriye kalan 8 ayak şahidesi örneğinin, baş şahidelerinden ayrı olmaları nedeni ile kimlikleri tespit edilememiştir.Ele aldığımız mezar taşları içerisinden en eski tarihli olanı 1696-97 yılına, en yeni tarihli olanı ise 1916 yılına tarihlendirilmektedir.Mezar taşı örnekleri form bakımından, farklı biçim ve özelliklerine göre on başlık altında incelenmiştir.İncelemiş olduğumuz 94 baş şahidesi örneğinden, başlık kısmının mevcut olduğu örnekler erkek başlık tipleri ve kadın başlık tipi olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır. Erkek baş şahideleri üzerinde kavuk, sarık, fes ve başlık olmak üzere dört değişik tipte başlık çeşidine rastlanmıştır. Kavuk, sarık ve fes farklı biçim ve özelliklerine göre, kendi içerisinde alt gruplar halinde incelenmiştir. Kadın baş şahideleri üzerinde ise kadın fesi olarak tanımlanan tek tip başlık çeşidi bulunmaktadır. Bu başlık tipinde ise iki ayrı uygulama söz konusudur.Yapı malzemesi olarak mermerin ağırlık kazandığı, bunun yanı sıra taş malzemenin de kullanıldığı mezar taşı örneklerine de rastlanılmıştır.Mezar taşları üzerinde sülüs ve ta'lik yazı olmak üzere iki çeşit yazı tipi tespit edilmiştir.Süsleme olarak ise yazı, bitkisel, geometrik ve nesnel karakterli motiflere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Mezar Taşları, Sinop

Abstract:
In this study named ?Gravestones of Turkish-Islamic Period Exhibited in Sinop Archeological Museum?, total 105 gravestones were researched of which 94 pieces are head grave posts and 11 are foot grave posts.From 94 head grave posts, 62 pieces are male head grave posts and 29 are female head grave posts. The rest 3 of them are unidentified. As from 11 foot grave posts, 2 are male foot grave posts and 1 is female foot grave post. Since the rest 8 pieces that are separated from head grave posts, the identities of them could not be determined.The oldest grave stone we handled is dated 1696-97 and the newest is 1916.Grave stone samples are researched under ten headings in aspect of form, different figuration and feature.From 94 head grave stone samples are handled under two headings: male head grave stones and female head grave stones. Male head grave stones are encountered with four types of caps as quilted turban, turban and tarbush. Quilted turban, turban and tarbush are researched under subheadings according to their form, style and features. And on female head grave stones, there are one type cap style called female tarbush. This heading is in two different applications in question.There have also been encountered grave stones having stone material besides marble structure material gained importance was used.Two types of writing are determined as a third and ta?lik on the grave stones.As to ornamentation; motifs with writing, botanic, geometric and objective letters took part.Key words: Grave Stones, Sinop