İşletmelerde güven ve personel güçlendirme ilişkisi: Bankacılık sektöründe bir araştırma
The Relation of trust and empowerment in organizations: A research in banking
Yazar: GÜLER ARI SAĞLAM
Danışman: DOÇ. DR. AZİZE ERGENELİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Güven = Confidence ; Güven ilişkisi = Trust relationship ; Güçlendirme = Empowerment ; Personel güçlendirme = Personnel empowerment ; Psikolojik güç = Psychological power ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Günümüzde işletmeler belirsiz ve karmaşık bir çevrede, yoğun rekabet ve değişim baskısı altında faaliyet göstermektedirler. Bu tür bir çevre, işletmelerin doğru ve zamanında tepkiler vermesinin yanısıra yenilikçiliği de gerektirmektedir. Bu koşullar altında hem tüketici taleplerini daha hızlı karşılamak, hem de çevresel değişimlere adapte olabilecek yenilikçi işgücüne sahip olmada personel güçlendirme uygulamaları önem kazanmaktadır. Bu araştırmada, yöneten ve yönetilenler arasındaki güvenin personel güçlendirme ile ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Teoride personel güçlendirme ilişkisel ve güdüsel olarak iki perspektiften ele alınmaktadır. İlişkisel yaklaşım, yöneticinin güçlendirme davranışları üzerinde dururken, güdüsel yaklaşım astın psikolojik güçlendirme algısını kapsamaktadır. Bu çalışmada personel güçlendirme için güdüsel yaklaşımı temel alınmakta, güven kavramı ise duygusal ve bilişsel güven olarak iki boyut altında incelenmektedir. Araştırma Ankara' da faaliyet gösteren banka şubelerinde, müdür, müdür yardımcısı ve şef pozisyonundaki yöneticiler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öncelikle, yöneten ve yönetilenler arasındaki güvenin demografik bazı değişkenler ile ilişkisi belirlenmiştir. İlk amire duyulan duygusal ve bilişsel güven yönetim pozisyonlarına göre farklılık göstermektedir. Kadın yöneticilerin astlarına hissettikleri duygusal güven, erkek yöneticilerden fazladır. Kamu bankalarında yönetilenler bir üst yöneticilerine özel bankalara nazaran, daha az bilişsel güven duymaktadırlar. Duygusal ve bilişsel güven arasındaki ilişkilere bakıldığında, yönetilenler bir üst yöneticilerine duygusal güven hissediyorlarsa bilişsel güven de duymaktadırlar. Buna göre amire duyulan duygusal ve bilişsel güven birlikte artmaktadır.m Güvenin yöneten ve yönetilenler arasındaki karşılıklılığı da çalışmada araştırılmış, şef pozisyonundaki yöneticilerin bir üst yöneticilerine, bu yöneticilerin şeflere duyduğu kadar duygusal ve bilişsel güven duymadıkları belirlenmiştir. Öte yandan müdür ve müdür yardımcısı arasında karşılıklı güven düzeyleri farklılaşmamaktadır. Psikolojik güçlendirme algısı ve demografik değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, yönetsel pozisyonlarda alt kademelere inildikçe psikolojik güçlendirme algısı azalmaktadır. Astların yöneticilerine duydukları güvenin astların kendilerini güçlendirilmiş hissetmesine neden olması, personel güçlendirme uygulamalarında güven unsurunun önemini ortaya koymaktadır. İşletmelerde personel güçlendirme uygulamaları öncesinde, çalışanlar arasında mevcut olan güven ilişkilerinin tespitinin, uygulamaların başarısına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Today organizations, in an indistinct and complicated environment are acting under a very intense rivalry and alteration pressure. Such kind of an environment requires the organizations to response in the right and on time as well as the innovation. Under these circumstances, both the issues of meeting the demands of the customers fast and empowering the staff that can have the innovating work force and can adapt enviromental alterations, are getting important. In this study, the relation of the trust between employees and managers and empowering the staff is tried to introduce. In the theory, empowering the staff is considered in two perspectives as relationally and motivationaly. The relational approach while emphasises the empowering behaviours of the managers, the motivational approach covers the psychlogical empowering perception of the subordinate. In the study, the concept of trust is studied in the dimensions of cognition and affect- based trust and Mc Allisters' (1995) classification. In this research, before all else, the relation of the trust between managers and employees with some demographic variables is determined. The affect and cognition based trust to the supervisor shows some changes according to the managing positions. The affect based trust felt by the female managers to their subordinates is more than male managers. The managed people in the State Banks have less cognition based trust to their supervisors than their peers in private banks. When we have look at the relation between the affect and cognition based trust we find out that if the managed people have affect based trust for their supervisors they also have cognition based trust. The cognition and affect based trust increases together. According to this, the cognition and affect based trust felt to the supervisor increases together.In the study the reciprocity of trust between the managers and employees is researched and found out that the persons having the chef position do not have the affect and cognition based trust for their supervisors as much their supervisors have for them. On the other hand the level of the reciprocity of trust between the managers and the vice managers shows differences. When the relations between psychological empowerment perception and demoghraphic alterations are examined, we see that the psychological empowerment perception is getting less by going down to the lower levels in managing positions. Being the reason that the trust subordinates feel for their supervisors makes them feel empowered, emphasises the importance of trust in empowering the staff. It is thought that determining the current trust relations among the employees prior to the staff empowerment practise in an organization will contribute success to the work to be done.