Seramik kahve fincanı tasarımlarında boyut ve biçim çeşitliliğini belirleyen etkenlerin değerlendirilmesi
Ceramic coffee cup designs assessment of factors determining the size and shape diversity
Yazar: ALİ BAHADIR BİGİKOÇİN
Danışman: PROF. HANDE KURA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Fincan = Cup ; Seramik endüstrisi = Ceramic industry ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramik sektörü = Ceramic sector ; Seramikler = Ceramics ; Tasarım = Design ; Türk kahvesi = Turkish coffee

Özet:
Kahvenin Arap yarım adasındaki keşfinden itibaren, bir bitki olarak önceliklemeyvelerinin kaynatılmasıyla suyu içilen ya da kurutulup un haline getirildikten sonrahamur ve ekmek yapımında kullanıldığı bilinmektedir. Ancak ne zaman pişirim şekliolarak kahve çekirdekleri ateşte kavrulup kavrulan kahvenin bir havanda dövülmesisonucu elde edilen toz su ile kaynatılıp içilmiş işte o andan itibaren kahve tümDünya'da kabul gören bir içecek olmuştur. Kahvenin evrensel bir içecek olmasındakibu serüvende ona gittiği her yerde eşlik ederek şekil veren biçim ise kahve fincanıdır.Kahvenin ilk olarak fincanlardaki yerini Osmanlı'da almasından günümüze kadarkisüreçte, fincanlar kahvenin şekil bulduğu biçim olarak ürün kimliğinin yüzlerce yılöncesine dayandığı ender bir kullanım nesnesi olmaktadır.Çalışmanın ikinci bölümünde değinilen kahvenin ortaya çıkış öyküsü ve Dünya'yayayılış şekli ayrıntılıları ile anlatılmaktadır. Kahvenin günümüz Dünya'sındaPetrol'den sonra ikinci büyük ticari hacme sahip ürün olması sebebiyle tüketimtoplumlarında hızla yükselen bir değer olan zincir kahve mağazaları ve markalarınadeğinilmiş olup kullanıma sundukları kahve fincanları incelenmiştir. Konuyu takibenfincan tasarımları ile ilgili müze, sergi ve yarışmalar, Türkiye ve Dünya'dan öne çıkanörnekleriyle tespit edilerek farklı biçimsel özelliklerdeki birçok fincan tasarımı görselve yazılı olarak belgelenmiştir.Çalışmanın üçüncü bölümünde ise insana ilişkin bir kullanım nesnesi olan fincanbiçimlerinde tasarımcı ve tasarımları belirleyen ölçütler ele alınmıştır. İnsana ilişkinsözü edilen bu ölçütler biçimsel, işlevsel, fizyolojik, algısal ve sosyo-kültürel kavramlarbütünü içinde değerlendirilerek değişen biçim dinamiklerinin kullanım eğilimleritasarlama ve üretimdeki yenilikçi anlayışlar, biçim belirleyici ölçütler bağlamındadeğerlendirilmiştir.Çalışmanın sonuç bölümünde ise, kahve fincanı tasarımında geçmişten günümüzebiçim olgusunun değişimi değerlendirilmiştir. Geleneksel biçim olgusunun değişmediğiklasik formlar ile yenilikçi (innovatif) ürünler karşılaştırmalı olarak değerlendirilerekendüstriyel seramik kahve fincanı tasarımlarında biçimi belirleyen, tasarımcıyıyönlendiren etkiler incelenip geçirdiği değişimler saptanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Coffee, since it?s discovery ,has been known, first the fruits of it had been boiledand it?s juice has been drunk or after being dried and ground used in making paste andbread. But, when it?s been started to be fried, pounded in a mortar, this powder beenstarted to be boiled in water, it has become an accepted drink in all over the world.In adventure of coffee, another important factor is coffee cup. In the period of coffeefound it?s position after being put in to coffee cups first, during Ottoman time up totoday?s time, the cups has been protected their shape and identification, is a hundredsyears of time?s vary rare subject.In the second part of the study, the story of coffee becoming known and the waysof spreading through the world is mentioned. The reason of coffee to be the secondbiggest volume after petroleum in commercially, caused the coffee shops chains andtrade Marks and their cup is they present coffee is investigated. Following of thesubject, the museums, exhibitions and competitions related with the designs of cups, with the examples fore coming in Turkey and World are documented as appearanceand written way.In the third part of the study, the cups as being human?s use are investigated withtheir designs, shapes and sizes. These criteria related with humans , shapes, functional,physiology, perceptional and socio-cultural concepts, are evaluated totally, also theshape determining criteria in their developments design and production are evaluatedtoo.In the last part of the study, the progress in design of cups, from past to todayis evaluated. In the traditional shape phenomenon has not been changed much, theclassical forms, is compared with new (innovative) products and evaluated, also thefactors effecting the shape designs in industrial production, are tried to be determined.