Av tüfeklerinde kullanılan uzatma şokların saçma dağılımına olan etkileri ve atış mesafesinin belirlenmesi.
The effects of extended chokes used in hunting rifles to the dispersion of bullets and determination of shooting distance.
Yazar: CAN YÜCEL ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. NERGİS CANTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Adli bilimler = Forensic sciences ; Ateşli silahlar = Firearms ; Ateşli silahlar = Firearms ; Atış mesafesi = Shooting distance ; Av tüfeği = Shotgun ; Avcılık = Hunting ; Delil tespiti = Determination of evidence ; Kriminalistik = Criminalistic ; Şok = Shock

Özet:
Ateşli silah yaralanmalarında ve buna bağlı ölüm olaylarında atış mesafesinin belirlenmesi en önemli konulardan biridir. Atış yapıldıktan sonra barut yanma ürünlerinin atış yapılan hedefe gidebileceği maksimum mesafenin üzerindeki mesafelere uzak atış mesafesi denilmektedir. Av tüfekleri ile uzak atış mesafesinden yapılan atışlarda mesafe tayini yapmak için hedef üzerindeki saçma dağılımları incelenmektedir. Ayrıca namlu uzunluğu, fişek yapısı, tapa yapısı, şok durumu ve ortamdaki dış faktörler de mesafe tayini sırasında detaylı bir şekilde incelenmelidir. Bu araştırmada yivsiz av tüfeklerinin ucuna takılan uzatma şokların saçma dağılımına olan etkilerini belirlemek ve mesafe tayini yapmak amaçlanmıştır. 12 kalibre, 71 cm namlu boyuna sahip av tüfeği ve 6 numara 30 gr av fişeği ile 13 farklı mesafeden atışlar yapılmıştır. Atışlar önce şoksuz, daha sonra 5,10 ve 15 cm şok kullanılarak yapılmıştır. Bütün atışlar bez zemin hedefe dikey olarak, her durumda 3'er kez tekrarlanarak yapılmıştır. Elde edilen saçma dağılımları incelendiğinde 100 cm mesafeye kadar uzatma şokların saçma dağılımına hiçbir etkisi olmadığı görülmüştür (p > 0,05). 100 cm'den daha uzak olan atışlarda şok uzunluğuna bağlı olarak saçma dağılım çaplarının küçüldüğü gözlemlenmiştir. Aynı mesafeden şoksuz yapılan atışlarla 5-10-15 cm uzatma şoklar ile yapılan atışlar arasında saçma dağılımlarında belirgin değişiklikler olduğu saptanmıştır. 100 cm mesafeden daha uzak yapılan atışlarda şok uzunluğu arttıkça saçma dağılım çapının istatistiksel olarak anlamlı şekilde azaldığı anlaşılmıştır (p < 0,05). 200 - 400 cm arası mesafelerden yapılan atışlarda toplu giriş deliği çapının şok uzunluğunun artması sonucunda küçüldüğü görülmüştür. Aradaki farklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0,05). 200 ve 300 cm mesafelerden yapılan atışlarda ise en uzak uydu giriş delikleri mesafesinin şok uzunluğu ile azaldığı tespit edilmiştir. Uydu giriş deliği mesafeleri arasındaki farklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0,05). Çalışmanın sonucunda av tüfeklerinde kullanılan uzatma şokların saçma dağılımına doğrudan etkisi olduğu saptanmıştır. Bir olayda kullanılan silah ve fişek yapısı ayrıntılı şekilde incelenmeden sadece hedef özelliklerine bakılarak atış mesafesi tayini yapılmaması gerektiği anlaşılmıştır.

Abstract:
One of the most important issues is the determination of the shooting distance in gunshot wounds and related deaths. After firing, the distance above the maximum distance that the gunpowder combustion products can go to the target is called the remote throw distance. Scatter distributions on target are examined to make distance determination from remote throw distance. In addition, the barrel length, cartridge structure, plug structure, shock situation and external factors in the environment should also be examined in detail during the distance determination. In this study, it is aimed to determine the effects of the shocks to the dispersion of bullets and to determine the shooting distance. By using 12 calibers, 71 cm barrel-sized shotgun and 6 number 30 g hunting flares, 13 different distance shoots were made. The shots were first made without shock, then using 5.10 and 15 cm shock. All shots were made perpendicular to the floor of the cloth and repeated 3 times in each case. When the scatter distributions were examined, it was seen that the extension shocks have no effect on the dispersion of bullets up to a distance of 100 cm. It has been observed that, depending on the length of the shock, the dispersion of bullets diameters have become smaller above the 100 cm length. At the same distance, there were significant changes in the dispersion of bullets between shots without shock and 5-10-15 cm length shock. It is understood that, with the increasing of the shock lengths, dispersion of bullets diameters have statistically significant reduction above the 100 cm shooting distance (p < 0,05). At the shooting distances of 200 – 400 cm, it was seen that the bulk inlet hole diameter decreased due to the increase in shock length. The differences were statistically significant (p < 0,05). At the shooting distance of 200 and 300 cm, the distance of the most remote satellite entrance holes was determined to decrease with the shock length. Differences between the distance of satellite entrance holes were found statistically significant (p < 0,05). At the end of the study, it was found that there was a direct effect on the absurdity of the extension shocks used in hunting rifles. It was understood that if the weapon and cartridge structure used in an incident were not examined in detail, shooting distance should not be determined only by looking at the target characteristics.