Sivrihisar geleneksel evleri çıkma taşıyıcı yapısının tipolojik çözümlemesi
Typological analysis of the projection structure of Sivrihisar traditional houses
Yazar: ZUHAL KARA SARIÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. HİCRAN HANIM HALAÇ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Eskişehir-Sivrihisar = Eskişehir-Sivrihisar ; Sivil mimari = Civilian architecture ; Taşıyıcı sistemler = Supporting systems ; Tipoloji = Typology ; Çıkma = Projection

Özet:
Geleneksel konutların, sokakların ve kentlerin simgesi haline gelmiş çıkmalar yüzyıllardır Anadolu coğrafyasında görülmektedir. Sivil mimarlık örneklerinde kentten kente, yapılardan yapıya değişen birçok özellik bulunmaktadır. Bunlar gibi çıkmanın da pek çok farklı tipi bulunmaktadır. Yörelere göre çıkmanın malzemesi, yapım tekniği, biçimi, açıklık-kapalılığı, süslemeleri ve cephedeki konumlanması değişkenlik göstermektedir. Bu değişkenlik ise yapıların karakterini oluşturup cephedeki etkisini farklılaştırmaktadır. İncelenen birçok eserde çıkmaların biçimi, cephedeki konumu, açıklık-kapalılık durumu gibi konular ele alınsa da çıkmayı taşıyan sistemin detaylı incelenmediği göze çarpmaktadır. 
Çıkma altı strüktür sisteminin incelenmesi için Eskişehir iline bağlı Sivrihisar ilçesi seçilmiştir. Ulaşım güzergahı üzerinde yer alması nedeniyle eski zamanlardan beri gelişen Güneş Dağı eteklerindeki kentte birçok korunmuş yapı bulunmaktadır. Kentsel sit alanı içindeki 11 mahallenin tescilli yapıları çalışma için incelenmiştir. Çalışma kapsamında incelenen geleneksel Sivrihisar Evlerinin çıkma altı taşıyıcı ve döşeme sistemi ele alınmıştır. Alan çalışmasındaki tescilli yapıların tespiti için Koruma Amaçlı İmar Planından yararlanılmıştır. Sistemin incelenebilmesi için yerinde detaylı belgelenme yapılmış ve çıkmalar envanterlenmiştir. Çıkma altı strüktür sistemlerinin birleşim detayları, taşıyıcı sistem modeli ve döşeme altı tipleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bulgular değerlendirilirken verilerin korelasyonu yapılmıştır. Çalışma sonucunda Sivrihisar sivil mimarlık örneklerinin çıkma altı taşıyıcı sistemi tipolojisinin nasıl oluştuğu ve tip yoğunluğunun ne olduğu tespit edilmiştir. Çıkma altı taşıyıcı sistem modelinde en çok görülen tip %48,21 oranla bindirme konsol kiriş sistemidir. Döşeme altı modelinde ise %69'luk oranla müdahale görmeyen tip en fazladır.

Abstract:
The projection, which have become the symbols of traditional houses, streets and cities, have been seen in the Anatolian geography for centuries. There are many features in civil architecture examples that vary from city to city, from building to building. There are many different types of projection like these. The material, construction technique, form, solid-void, decorations, and disposition of the cantilever vary according to the regions. This variability creates the character of the buildings and differentiates the effect on the façade. Although the shape, position on the façade, the state of openness and closure of the projections are discussed in many of the works examined, it is striking that the structure of the bay window has not been examined in detail.
Sivrihisar district of Eskişehir province was chosen for the examination of the structural system of cantilever. There are many preserved buildings in the city, which has developed since ancient times due to its location on the transportation route on Güneş Hillside. The registered structures of 11 neighbourhoods within the urban conservation area were examined for the study. Within the scope of the study, the structure and flooring system under the projection of the traditional Sivrihisar Houses examined were discussed. The conservation-oriented zoning was used to identify the registered structures in the fieldwork. In order to examine the system, detailed documentation was made on site and the projection were inventoried. The connection details of the structure under the projection, the structure system model and the types of flooring are examined in detail. While evaluating the findings, the data were crossed with each other. As a result of the study, how the typology of the structure system under the projection of Sivrihisar civil architecture samples was formed and what the type density was. The most common type in the structure system under the projection is the overlapped beam system with a rate of 48.21%. In the underfloor, non-intervented type is the most common with a rate of 69%.