II. Meşrutiyet'ten 1980'lere kadın hareketi'nde kopuş ve süreklilik
Rupture and continuity in the women's movement from the Second Constitutional period to the 1980s
Yazar: MERYEM İLAYDA ATLAS ÇETİN
Danışman: PROF. DR. AHMET EMRE ATEŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Siyasal düşünce tarihi bağlamında feminist tarihyazımına katkı sağlamak amacıyla yapılan bu çalışma, II. Meşrutiyet döneminden 1980 sonrasına, 1990'lara kadar uzanan süreçte varlığını sürdüren, kamusal veya örgütlü ifade biçimleri oluşturabilmiş kadın hareketlerine/hareketliliğine odaklanır. Karşılaştırmalı olarak yatay bir okuma ile analiz edilen bu toplumsal hareketliliği incelemek, feminist hareketler arasındaki kopuş ve sürekliliklerin dinamiklerini anlamayı mümkün kılar. Bu sayede, hem genel anlatının konvansiyonel yönleri keşfedilir hem de kör noktaları tespit edilir. Buna ek olarak süregelen feminist tarihyazımı açısından dalgaların ve dönemlendirme tercihlerinin teorik arka planı tekrar ziyaret edilir.
Bu çalışmada, literatür incelemesinin ardından, feminist tarihyazımına katkıda bulunan dokuz araştırmacının kopuş ve süreklilik önermeleri üzerinden bir dönemlendirme karşılaştırması yapılır. Araştırmanın, akademik literatüre kazandırdığı en önemli çıktılardan birisi de budur. Mevcut kuramsal dönemlendirme örnekleri göz önünde bulundurularak çalışma için makul olan dört dönem belirlenmiştir: II. Meşrutiyet Dönemi, Erken Cumhuriyet Dönemi, Tek Parti Dönemi ve 1980 Sonrası Dönem. Bu dört dönem içinde, kadın hareketleri olarak kavramsallaştırılan toplumsal hareketliliklerin feminist gündem açısından dile getirdikleri söylemler ve talepler incelenmiştir.
Eğitim ve çalışma hakkı talebi, feminizm algısı, özgün ve bağımsız bir hareket olma hedefi, aktörleşme mücadelesi ile kopuş ve süreklilik noktaları karşılaştırmalı olarak ele alındı. En nihayetinde, Türk feminist tarihyazımında kadın hareketleri açısından bu tarz yapısal okumalara olan gereksinimin aciliyeti tespit edildi. Son olarak, ölçütlendirme ve mukayese konusundaki kısıtlılıklar ve bu alanda daha fazla araştırma yapılması ihtiyacı sonuç ve önerilerine varıldı.

Abstract:
This study contributes to feminist historiography by focusing on women's movements in Turkey from the Second Constitutional Period to the post-1980 era. A comparative horizontal reading of this societal mobilization enables an understanding of the dynamics of ruptures and continuities among feminist movements. The study also revisits the theoretical background of waves and periodization preferences in ongoing feminist historiography.
Based on the propositions of rupture and continuity by nine researchers contributing to feminist historiography, the study conducts a comparative analysis of periodization. One of the most significant contributions of the research to the academic literature is the identification of reasonable periods considering existing theoretical examples of periodization: The Second Constitutional Period, Early Republic Period, Single-Party Period, and Post-1980 Period. Within these four periods, the discourses and demands expressed by societal movements conceptualized as women's movements are examined from a feminist agenda perspective.
The demand for education and the right to work, the perception of feminism, the goal of being an original and independent movement, the struggle for agency, and points of rupture and continuity are comparatively analyzed. Ultimately, the urgency of the need for such structural readings in Turkish feminist historiography concerning women's movements is emphasized. Finally, limitations in categorization and comparison, along with the necessity for further research in this field, are addressed in the conclusions and recommendations.