Sirotik karaciğer hastalığında MELD skoru ile ultrasonografi ve Shear wave elastografi bulgularının karşılaştırılması
Comparison of MELD score and ultrasonography and Shear wave elastography findings in cirrhotic liver disease
Yazar: SAİD ALİ ATALAY
Danışman: PROF. DR. FATİH ALPER
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Sirotik Karaciğer Hastalığında MELD Skoru ile Ultrasonografi ve Shear Wave Elastografi Bulgularının Karşılaştırılması
Amaç: Çalışmamızda karaciğer, dalak ve properitoneal yağ dokusundan Shear wave elastografi (SWE) yöntemi ile elde edilen sertlik değerlerini ve portal ven ve hepatik ven çaplarını Model for End-Stage Liver Disease (MELD) skoru ile karşılaştırmayı ve siroz hastalarında bu verilerin prognostik önemini ortaya çıkarmayı amaçlıyoruz.
Gereç ve Yöntem: Atatürk Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Gastroenteroloji Bilim Dalı ve Organ Nakli Merkezi'nde Mart 2022 ile Ocak 2024 tarihleri arasında siroz tanısı ile takip edilen 18 yaşından büyük, karaciğerde tanılı malign lezyonu olmayan hastalar araştırmaya dahil edildi. Hastalara aynı gün içerisinde MELD-Na skoru hesaplandı ve Two-dimensional Shear Wave Elastografi (2D-SWE) özelliğine sahip Elite EPIQ, Philips ultrasonografi cihazı ile farklı doku ve organlardan sertlik değerleri ve damar çapları ölçüldü. Hastalar etiyolojik nedene göre viral hepatit olan ve olmayanlar olarak iki gruba ayrıldı.
Çalışmada istatistik analizi Statistical Package for Social Sciences Version 24.0 (SPSS) programı ile gerçekleştirildi. Değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile araştırıldı. Normal dağılım gösteren değişkenler için Pearson korelasyon analizi, normal dağılım göstermeyen değişkenler için Spearman korelasyon analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlendi.
Bulgular: Farklı siroz etiyolojisine sahip 52 hastanın dalaktan, epigastik bölgedeki properitoneal yağ dokusundan, karaciğerde sağ portal ven komşuluğuna denk gelen segment 5 veya segment 6 düzeyinden ve sağ ve orta hepatik ven komşuluğuna denk gelen segment 7 veya segment 8 düzeyinden 2D-SWE yöntemi ile sertlik değerleri ölçüldü. Ayrıca dalak sertlik değerinin karaciğerde iki farklı bölgeden ölçülen sertlik değerlerine oranlanan bir değişken oluşturuldu. Elde edilen sertlik değerleri uygun korelasyon testi ile MELD-Na skorları ile karşılaştırıldı. Tüm hasta grubunda ve viral hepatit alt grubunda yapılan analizlerde MELD-Na skoru ile karaciğerden elde edilen sertlik değeri ve dalak sertlik değerinin karaciğer sertlik değerine oranından elde edilen değer arasında anlamlı korelasyon saptandı. Dalak sertlik değeri, epigastrik bölgedeki yağ dokusu sertlik değeri, ortalama portal ve ortalama hepatik ven çap değerleri ile MELD-Na skoru arasında anlamlı korelasyon saptanmadı.
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda karaciğer sertlik değeri artan hastaların daha yüksek MELD-Na skoruna sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca etiyolojik nedene ve ölçüm yerine göre değişen sertlik değerlerinin prognoz açısından farklılık gösterdiği görülmüştür. Viral hepatit etiyolojisine sahip hastaların karaciğerin sağ lob üst segmentlerinden (7 ve 8. Segmentler) elde edilen sertlik değerlerinin MELD-Na skoru ile daha anlamlı pozitif korelasyona sahip olduğu görülmüştür. Dalak ve karaciğer sertliklerinin oranından elde ettiğimiz değişken ile kıyaslandığında yalnızca karaciğer sertliğinin kullanıldığı analizlerde korelasyon katsayılarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Buna göre karaciğer sertlik değeri, dalak ile oranlanarak elde edilen değişkene göre tek başına daha önemli bir prognostik belirteç olmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Karaciğer sirozu, Shear wave elastografi, MELD skoru

Abstract:
Comparison of MELD Score and Ultrasonography and Shear Wave Elastography Findings in Cirrhotic Liver Disease
Objective: In our study, we aim to compare the liver, spleen, and properitoneal fat tissue stiffness values measured by the Shear wave elastography (SWE) and portal vein and hepatic vein diameters obtained by the ultrasonography with the Model for End-Stage Liver Disease (MELD) score and to investigate the prognostic importance of these data in cirrhosis.
Material and Method: Patients over 18 years of age and who did not have a malignant lesion in the liver, who were followed up with a diagnosis of cirrhosis at Ataturk University Health Application and Research Center, Department of Gastroenterology and Organ Transplantation Center between March 2022 and January 2024, were included in the study. MELD-Na score was calculated for the patients on the same day, and stiffness values and vessel diameters were measured from different tissues and organs with Elite EPIQ, Philips ultrasonography device with Two-dimensional Shear Wave Elastography (2D-SWE) feature. Patients were divided into two groups, those with and without viral hepatitis, according to the etiological cause.
Statistical analysis in the study was carried out with the Statistical Package for Social Sciences Version 24.0 (SPSS) program. The suitability of the variables for normal distribution was investigated with the Kolmogorov-Smirnov test. Pearson correlation analysis was used for normally distributed variables, and Spearman correlation analysis was used for non-normally distributed variables. The statistical significance level was determined as p<0.05.
Results: Stiffness values were measured using the 2D-SWE method from the spleen, properitoneal fat tissue in the epigastric region, and the lower and upper segments of the right lobe of the liver from 52 patients with different cirrhosis etiologies. In addition, a variable was created by dividing the spleen stiffness value by the stiffness values measured from two different regions in the liver. The stiffness values obtained were compared with MELD-Na scores using the appropriate correlation test. In the analyzes performed in the entire patient group and the viral hepatitis subgroup, a significant correlation was detected between the MELD-Na score and the stiffness value obtained from the liver and the value obtained from the ratio of the spleen stiffness value to the liver stiffness value. No significant correlation was found between spleen stiffness value, fat tissue stiffness value in the epigastric region, mean portal and mean hepatic vein diameter values and MELD-Na score.
Discussion and Conclusion: In our study, patients with increased liver stiffness values were observed to have higher MELD-Na scores. In addition, it has been observed that stiffness values varying according to the etiological cause and measurement site differ in terms of prognosis. It was observed that the stiffness values obtained from the upper segments of the right lobe of the liver (7th and 8th segments) of patients with viral hepatitis etiology had a more significant positive correlation with the MELD-Na score. Compared to the ratio of spleen and liver stiffness, correlation coefficients were found to be higher in analyzes where only liver stiffness was used.
Keywords: Liver cirrhosis, Shear wave elastography, MELD score