Sosyal medyada kadın düşmanlığı: "Kezban" örneği
Misogyny on social media: The case of "Kezban"
Yazar: KUTLU ASENA KAYHAN
Danışman: DOÇ. DR. NİSBET GAMZE TOKSOY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Görsel sosyoloji = Visual sociology ; Kültür sosyolojisi = Cultural sociology

Özet:
Bu çalışma sosyal medyada bir mizah tiplemesi olarak ortaya çıkan, günümüzde kadınlara genel bir hakaret sözcüğü olarak kullanıma girmiş "Kezban" karakterini Kezban metinleri ve capsleri üzerinden incelemektedir. Çalışmanın amacı Kezban karakteri yoluyla kadınlara uygulanan damgalama pratiğine ve sembolik şiddete dikkat çekmektir.  Mizah maskesi altında sürekli aşağılama ve hakaretlere maruz bırakılan, yargılayıcı eril bakışı hep üzerlerinde hisseden kadınların kendilerinden utanmaları sağlanarak özsaygıları tahrip edilmekte, tahakküm altına alınıp, sessizleştirilmektedirler. 
Dijital mizahın en popüler formlarından biri olan capslerin hem üretim hem dolaşım kolaylığı, tekrarın çok fazla olması demektir, bu da toplumsal algı ve anlam inşasında capslere etkin bir rol verir. Kapsayıcı ve eşitlikçi bir yer olduğu düşünülen sosyal medyanın gittikçe kadınları dışlayan bir mekâna dönüşmesinde capslerin katkısı çoktur. Capsler yoluyla üretilen ve çok hızlı bir şekilde pek çok kişiye ulaşabilen kadınlara yönelik nefret söylemleri, toplumdaki ataerkil hiyerarşinin sürdürülebilirliğini sağlarken, kadına yönelik şiddet için de uygun zemini hazırlar. 
Çalışmada "Kezban" tiplemesini ilk yaratan ve yayan sosyal medya kullanıcılarının kaleme aldıkları Kezban yazıları incelenerek karakterin vurgu yapılan temel özellikleri belirlenmiş, ardından Kezban Capsleri belirlenen beş büyük tema altında gruplandırılarak, bu temel özelliklerin de ışığında analiz edilmiştir. Yapılan bu analizler sonrası Kezban'a dair mizahi içeriklerin kadınlar hakkında nasıl bir algı oluşturdukları, ne gibi bir sosyal gerçeklik inşa ettikleri, toplumsal cinsiyet normlarını nasıl yeniden ürettikleri ve bu şekilde kadına karşı nefret söylemlerini nasıl beslediklerini ortaya koymak amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kezban, toplumsal cinsiyet, sembolik şiddet, damgalama, duygular sosyolojisi, nefret söylemi, cinsiyetçilik, kadın düşmanlığı, ayrımcılık, mizah, sosyal medya, mem, caps

Abstract:
This study examines the character "Kezban", who has emerged as a humorous character in social media and turned into a general insult for women, as she is depicted in Kezban texts and memes. The aim of the study is to draw attention to the stigmatization of women and the symbolic violence exerted on them. Women, who are constantly exposed to humiliation and insults under the mask of humor, are made to always feel the judgmental masculine gaze on them. Through ridicule, they become ashamed of themselves, their self-esteem is destroyed, and they are subjugated to male dominance and silenced.
The ease of production and circulation of memes, one of the most popular forms of digital humor, means a lot of repetition. This repetition gives memes an active role in the construction of social perceptions and meanings. Social media, a place thought to be inclusive and egalitarian, has rapidly become an environment hostile to women, and memes have contributed to this. Hate speech against women can be rapidly produced and reach masses using memes, which sustains the patriarchal hierarchy in the society and also sets the stage for violence against women.
In this study, the main features of Kezban were determined through the analyses of texts written by the social media users who first created and spread the word on the character. Then the Kezban memes were grouped under five major themes and analyzed in light of these basic features. Through the analyzes of these humorous contents, this study aims to reveal which perceptions about women are created and spread, what kind of social reality is being constructed, how are gender norms reproduced and how these contribute to hate speech against women.

Key Words: Kezban, gender, symbolic violence, stigmatization, sociology of emotions, hate speech, sexism, misogyny, discrimination, humor, social media, memes