İstanbul'da sivrisinek türlerinin belirlenmesi, dağılımı ve vektör yetkinliğinin araştırılması
Determination of mosquito species in Istanbul, distribution and investigation of vector competence
Yazar: ALİ RIZA EDE
Danışman: PROF. DR. SEVCAN ÖZTEMİZ
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Sivrisinekler = Culicidae ; Vektörler = Vectors ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Çalışmada önemli vektör böceklerden olan sivrisineklerin İstanbul'da bulunan türlerinin ve üreme alanlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma İstanbul'un 27 ilçesinde Haziran 2019 ve Aralık 2020 tarihleri arasında yürütülmüştür. Larva ve pupa örnekleri 22 farklı habitat tipine ait 247 üreme kaynağından toplanmıştır.  Sivrisinek üreme kaynaklarından dipper aracılığıyla toplanan larva ve pupalardan elde edilen dişiler ile ışık tuzaklarından elde edilen dişilerin tespiti ile türler belirlenmiştir. Çalışmada 4 cinse ait 13 sivrisinek türü belirlenmiştir. Toplam 247 üreme kaynağında bulunan sivrisinek türleri ve bulunma oranları, Culex pipiens L. %45.4, Aedes albopictus (Skuse) %20, Aedes cretinus (Edwards) %9, Anopheles maculipennis kompleks (Anopheles sacharovi hariç) %5.2 Culex territians %4, Anopheles claviger (Meigen) %2.8 Aedes vexans (Meigen) %2.4, Culex theileri Theobald %2.4, Culiseta annulata (Schrank) %2, Culex hortensis Ficalbi %1.6, Culex modestus Ficalbi %1.6, Culex torrentium Martini %2.4, Culiseta longiareolata (Macquart) %1.2, Culex sp. (Diptera: Culicidae) olarak tespit edilmiştir. İstilacı tür olarak, Aedes albopictus (Skuse) ve Aedes cretinus (Edwards) saptanmıştır. Tüm ilçelerde en yaygın bulunan türler C. pipiens (%28),  A. albopictus (%25) ve A. cretinus (%21) olarak saptanmıştır. Vektörlük potansiyelleri dikkate alındığında Ülkemizde yaygın hale gelen Aedes türleri ile mücadele programı oluşturulmalıdır.

Abstract:
In the study, it was aimed to determine the species and breeding areas of mosquitoes, which are one of the important vector insects, in Istanbul. The study was conducted in 27 districts of Istanbul between June 2019 and December 2020. Larvae and pupa samples were collected from 247 breeding sources belonging to 22 different habitat types. Species were determined by determining females obtained from larvae and pupae collected from mosquito breeding sources via dipper and females obtained from light traps. In the study, 13 mosquito species belonging to 4 genera were determined. Mosquito species and their occurence rates in a total of 247 breeding sources were found as Culex pipiens L. 45.4%, Aedes albopictus (Skuse) 20%, Aedes cretinus (Edwards) 9%, Anopheles maculipennis complex (except Anopheles sacharovi) 5.2% Culex territians 4%, Anopheles claviger (Meigen) 2.8%,  Aedes vexans (Meigen) 2.4% Culex theileri Theobald 2.4%, Culiseta annulata (Schrank) 2%, Culex hortensis Ficalbi 1.6%, Culex modestus Ficalbi 1.6% Culex torrentium Martini 2.4%, Culiseta longiareolata (Macquart) 1.2%, Culex sp. (Diptera Culicidae). Aedes albopictus L. and Aedes cretinus (Skuse) were identified as invasive species. The most common species found in all districts were C. pipiens (28%), A. albopictus (25%) ve A. cretinus (21%). Considering their vector potential a control program should be established against Aedes species, which have become widespread in our country.