Gebelik ve depresyonun bilişsel işlevler üzerine olan etkisinin karşılaştırılması
Comparison of the effect of pregnancy and depression on cognitive functions
Yazar: ALİ GÖKHAN DALOĞLU
Danışman: PROF. DR. NAZAN AYDIN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresyon = Depression ; Gebelik = Pregnancy

Özet:
Gebelik döneminin ruhsal bozukluklar için koruyucu bir dönem ya da ?kendini iyi hissetme? dönemi olduğu fikri son yıllarda kabul görmemektedir. Depresyon, hafif, orta veya ağır düzeyde, gebelikte en sık görülen ruhsal bozukluktur. Depresyon yüksek oranlarda görülmekle birlikte, kronikleşme ve tekrarlama eğilimi göstermektedir. Bunun yanı sıra işlevsellik kaybına, maternal/fetal morbidite ve mortaliteye neden olması ve intihar riskini arttırması sebebiyle bireysel ve toplumsal olarak önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir.Gebe kadınlar gebelik öncesi dönemleriyle mukayese ettiklerinde hafızalarını belirgin bir şekilde daha kötü olarak değerlendirmektedirler. Depresyondaki hastalar ise genellikle dikkati toplama, öğrenme ve hatırlamada güçlüklerden yakınmaktadırlar. Depresyondaki hastaların bilişsel işlevler açısından sağlıklı kişilerden farklı olmadığını bildiren çalışmalar olmakla birlikte bu işlevlerde bir takım bozulmalar olduğunu gösteren çok sayıda araştırma mevcuttur. Gebelikte bilişsel işlevler üzerine yapılan sistematik çalışmalar oldukça azdır. Mevcut çalışmalardan bazılarında bilişsel işlevler yönünden gebe kadınların kontrollere göre daha düşük performans gösterdikleri tespit edilmiştir. Bazı çalışmalarda ise kontrollerden farklı olmadıkları saptanmıştır. Bu nedenle hem depresif bozuklukta hem de gebelikte bilişsel işlevlerin durumu tam olarak açıklığa kavuşturulmuş değildir. Taradığımız kaynaklarda gebelik sırasında oluşan depresyonun bilişsel işlevler ile ilişkisini inceleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır.Bu çalışmanın amacı; sağlıklı gebelerde ve gebelik döneminde depresyonu olan hastalarda bilişsel işlevlerin gebe olmayan sağlıklı kontrollerle karşılaştırılarak gebelik ve gebelikte meydana gelen depresyonda bilişsel değişiklikleri incelemektir. Bu amaçla DSM-IV-TR tanı kriterlerine göre Major Depresif Bozukluk tanısı konulan gebelerden her trimesterden 11'er kişi olmak üzere toplam 33 hasta, yine her trimesterde 11 kişi olacak şekilde 33 sağlıklı gebe ve 33 sağlıklı gebe olmayan kontrol olmak üzere 99 gönüllü çalışmaya alınmıştır. Yaş, eğitim ve gebe kadınlarda gebelik aylarına göre eşleştirilmiş olan her üç gruba dikkat, bellek, sözel akıcılık ve yürütücü işlevleri değerlendirmek üzere hazırlanmış nöropsikolojik batarya uygulanmıştır. Analizlerde her üç grup birbirleriyle sosyodemografik özellikler ve nörobilişsel performans açısından karşılaştırılmıştır.Çalışmamızın sonucunda; gebelik döneminde depresyonu olan hastalarda anlık - çalışma belleği, yakın bellek, öğrenme, açık bellek, dikkat hızı, bölünmüş dikkat, seçici dikkat, yürütücü işlevlerde ve sözel akıcılıkta bozulma olduğu bulunmuştur. Sağlıklı gebe grubu ise anlık ? çalışma belleği işlevlerinde özellikle sözel bellekle ilgili fonksiyonlarda ve bölünmüş dikkat alanında bozulma göstermişlerdir.Sonuç olarak gebelikte depresyonu olan bireylerde bilişsel işlevlerin bellek, dikkat, sözel akıcılık ve yürütücü işlevler komponentlerinin büyük bölümünde bozulma gözlenmiştir. Sağlıklı gebelerde ise bilişsel işlevlerin çok büyük oranda korunduğu, çalışma belleği ve bölünmüş dikkat gibi yürütücü işlevlerin de koordinasyon görevinin olduğu alanlarda bozulma saptanmıştır. Hem gebelikte depresyonu olan hastalarda, hem de sağlıklı gebelerde bilişsel işlevlerdeki değişikliklerin daha da netleşmesi ve potansiyel nedensel faktörlerin araştırılabilmesi için uzunlamasına çalışmalarla yapılacak daha ileri araştırmalara ihtiyaç vardır.Anahtar kelimeler: Gebelik, gebelikte depresyon, bilişsel işlevler

Abstract:
Recently, in terms of mental disorders, pregnancy being a preventive or ?feeling good? period has not been an accepted thought anymore. Depression is a commonly seen mental disorder in pregnancy whether it is mild, moderate or severe. Along with high prevalence rates, it has a tendency to become chronic and recurrent. Since it also leads to a loss in functioning, maternal / fetal morbidity and mortality as well as an increase in suicide risk, it is considered to be an important health problem both in the individual and social level.Women report that their memory is much worse during pregnancy when compared to the pre-pregancy period. As for patients with depression, they complain about difficulties in concentration, learning and remembering. Although there are some studies indicating no difference in cognitive functions between healthy and depressed patients, there is also quite a few studies that show an impairment in these functions. There is just a few studies looking at cognitive functions during pregnancy. In some of the existing studies, it is indicated that pregnant women perform worse than the healthy controls in terms of cognitive functions. However, some other studies have shown no difference in cognitive functions of the pregnant women and healthy controls. As can be seen, it is unclear whether cognitive functions are affected in both depressive disorders and during pregnancy. The literature search performed has shown that there are currently no reported studies looking at the relationship between depression and cognitive functions during pregnancy.The purpose of this study is to evaluate the cognitive changes during healthy pregnancy and pregnancy with depression by comparing these groups with healthy non-pregnant controls. For this reason, 33 pregnant women, 11 at first trimester, 11 at second trimester and 11 at third trimester, diagnosed with Major Depressive Disorder according to DSM-IV-TR criteria, 33 healthy pregnant women and 33 non-pregnant women were included in the study. All three groups were well matched for age, level of education and the trimester they were in. Neuropsychological testing was performed in order to evaluate attention, memory, verbal fluency and executive functioning in the participants. The three groups were compared in a stastistical analysis according to sociodemographic characteristics and neurocognitive functioning.The results of this study showed that pregnant women diagnosed with depression exhibited an impairment in immediate or working memory, short-term memory, learning, explicit memory, attention speed, divided attention, selective attention, verbal fluency and executive functions. The healthy pregnant women showed impairments in only immediate ? working memory, divided attention and especially in verbal memory functions.As a result, those participants who were diagnosed with depression during pregnancy showed impairment in components of cognitive functions such as memory, attention, verbal fluency and executive functions. Cognitive functions in the healthy pregnant women appeared to be intact to a large extent. The impairments were in working memory and divided attention in these women which are the areas in the coordination role of executive functioning. More longitudinal studies are required in order to clarify the potential causal factors in the impairment in cognitive functions in healthy pregnancy as well as pregnancy with depression.Keywords: Pregnancy, depression during pregnancy, cognitive functions