Türk sosyal güvenlik sisteminde destek primi uygulaması /
Yazar: CAFER YILMAZ
Danışman: PROF. DR. TUNCAY KAPLAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Sosyal güvenlik sistemimizde yer alan temel yasaların, genç emekliliğe izin vermesi, yine Ülkemizin makro ekonomik büyüklüklerinin emeklilere günün koşullarına uygun bir emeklilik aylığı imkanı sunmaması ve işverenlerin de emekli şahıslan çalıştırmanın getirdiği mali avantajları kullanma eğilimleri bir araya gelince, işgücü piyasamızda emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlayan önemli bir kitle ortaya çıkmıştır. Emekli olduktan sonra çalışmaya başlayanlar için getirilen en önemli düzenleme ise SGDP uygulamasıdır. Sosyal Güvenlik Sistemimiz incelendiğinde, bu uygulamanın, ücretle çalışanların sosyal güvenliğini sağlayan SSK'da ve bağımsız çalışanların sosyal güvenliğini sağlayan Bağ-Kur'da var olduğunu görmekteyiz. Buna karşın kamu kesiminde çalışanların sosyal güvenliğini sağlayan Emekli Sandığında ise yer almadığını anlamaktayız. SSK'ndaki uygulama 1986 yılında başlarken, Bağ-Kur'daki uygulama ise 1999 yılında devreye girmiştir. SSK uygulamasında, emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlara seçimlik bir hak tanınmıştır. Kişi dilerse yaşlılık aylığı almaya devam etmekte ve bu arada ücretinden %30 oranında SGDP kesilmekte, ikinci durumda ise, tekrar çalışmaya başlayan kişi yaşlılık aylığını durdurarak tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışabilmekte. Bu son durumda ilgili kişinin yaşlılık aylığı, kendisinden kesilen primler dikkate alınarak tekrar hesaplanır. Kurum1999 yılında 4447 sayılı kanunla, bu uygulamayı yaşlılık aylığı almakta iken serbest avukat veya noter olarak çalışmalarını sürdürenleri de kapsayacak şekilde genişletmiştir. Bu tür konumda olanlardan, sosyal yardım zammı dahil aylıklarından % 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilmeye başlanmıştır.Ill ÖZET Sosyal güvenlik sistemimizde yer alan temel yasaların, genç emekliliğe izin vermesi, yine Ülkemizin makro ekonomik büyüklüklerinin emeklilere günün koşullarına uygun bir emeklilik aylığı imkanı sunmaması ve işverenlerin de emekli şahıslan çalıştırmanın getirdiği mali avantajları kullanma eğilimleri bir araya gelince, işgücü piyasamızda emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlayan önemli bir kitle ortaya çıkmıştır. Emekli olduktan sonra çalışmaya başlayanlar için getirilen en önemli düzenleme ise SGDP uygulamasıdır. Sosyal Güvenlik Sistemimiz incelendiğinde, bu uygulamanın, ücretle çalışanların sosyal güvenliğini sağlayan SSK'da ve bağımsız çalışanların sosyal güvenliğini sağlayan Bağ-Kur'da var olduğunu görmekteyiz. Buna karşın kamu kesiminde çalışanların sosyal güvenliğini sağlayan Emekli Sandığında ise yer almadığını anlamaktayız. SSK'ndaki uygulama 1986 yılında başlarken, Bağ-Kur'daki uygulama ise 1999 yılında devreye girmiştir. SSK uygulamasında, emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlayanlara seçimlik bir hak tanınmıştır. Kişi dilerse yaşlılık aylığı almaya devam etmekte ve bu arada ücretinden %30 oranında SGDP kesilmekte, ikinci durumda ise, tekrar çalışmaya başlayan kişi yaşlılık aylığını durdurarak tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışabilmekte. Bu son durumda ilgili kişinin yaşlılık aylığı, kendisinden kesilen primler dikkate alınarak tekrar hesaplanır. Kurum1999 yılında 4447 sayılı kanunla, bu uygulamayı yaşlılık aylığı almakta iken serbest avukat veya noter olarak çalışmalarını sürdürenleri de kapsayacak şekilde genişletmiştir. Bu tür konumda olanlardan, sosyal yardım zammı dahil aylıklarından % 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilmeye başlanmıştır.113 yaşından sonra çalışması durumunda, sosyal güvenlik katkı primlerinin kaldırıldığı (ispanya örneği 2002 yılında yapılan reformla) görülmektedir.

Abstract:
Our social security system used to give the opportunuty to the people to get retired at a young age. As a result, today there are a lot of young retired people in Turkey. Within the current macro economic indicators and balances, there is no possibility to pay reasonable pension for the retired so as to enable them to lead a decent life. On the other hand the employers are inclined to make use of the financial advantages of employed such young retired people. So the most well known legislation about such group of people is the Premium of Social Security Support (SSSP), which envisages the payment of a speical Premium for the retired who continue to work after retirement. The implementation of SSSP is valid in SSK (Social Insurance Institution) and Bağ-Kur (Self Employed Institution), but there is no implementation in ES (Public Pension Fund). The implementation started in 1986 in SSK and in 1999 in Bağ-Kur. There is a choice of option in SSK's implementation for the retired workers. In the first option, the retired workers keep taking their pensions while a %30 percent of SSSP is deducted from their wages. In the second option, the retired workes take no pension and start to work as insured in terms of all insurances. In other words, they keep paying premiums for all branches during their employment after retirement. This implementation has expanded under the scope of act number 4447 and the lawyers and notaries have been covered under this implementation. After this law, a %15 percent of SSSP was started to be cut off from lawyers and noters' pension. The most interesting point to take into considiration in the implementation of SSK is that only 140 thousand retired workers are registered among thousands of people who keep employment as after retirement. But, considering the lower rate of pensions, the life conditions and115 the big amount of unregistered employment, it can be concluded that most of these young retireds people keep working. Bag-Kur's implementation which satarted in 1999 shows some difference in implementation. There is a %10 of reduction of the retirement pensions of people who take employment as insured under the act of self employed, no:1479. The scope of the implementation of SSSP in Bag-Kur was later expanded by the enactment of the law 4956. This law also made it possible that the retired of other social security institutions starting to work under Act no: 1479 were also taken into the scope and that the same Premium rate would be valid for them. If we look at the EU dimension of the issue, there is no legal restriction for re-entering the labour market after the retriment and there is different legislaton in the member states. For example, the pension is cut in the period of employment while getting pension in Austria, the revenue gaining in the period of retriment has no effect on the pension right and amount in Finland and there is a time period banning the employment in the same employer after the retirement for at least 6 months in France.