Kültürel miras unsuru olarak peynirin gastronomi turizmi kapsamında değerlendirilmesi: Artvin ili örneği
Evaluation of cheese as a cultural heritage element within the scope of gastronomy tourism: The case of Artvin province
Yazar: ÜLKÜ ÇILGINOĞLU
Danışman: PROF. DR. KUTAY OKTAY
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Yeryüzünde yaşayan tüm toplumlar, kendine has bir yaşam tarzı oluşturmuştur. Zamanla yerleşik hale gelen ve toplumun her ferdi tarafından kabul gören belirli yaşam tarzı kalıpları, kültürü meydana getirmektedir. Kültürün gelecek nesillere bu bilgi birikimini aktarması ise miras kavramını ortaya çıkarmaktadır. Kültürel miras bir toplumun soyut yahut somut tüm yönlerini kapsamaktadır. Toplumun benimsediği yemek zevkleri, damak tadı, kullanılan üründen, o yemeği yaparken kullanılan aletlere kadar her bir öğe kültürel mirasın parçası sayılmaktadır. Yapılan bu çalışmada kültür ve miras kavramları incelenmiş, kültürel bir miras unsuru olarak peynir ele alınmış ve gastronomi turizmine etkisi araştırılmıştır. Araştırmada çalışma sahası olarak belirlenen Artvin yöresinin peynir zenginliğinin ortaya çıkarılması amacıyla nitel model yaklaşımı kullanılarak ele alınmış, bu alanda literatür taraması yapıldıktan sonra, veri toplama aracı olarak, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veriler toplanarak analiz edilmiştir. Artvin yöresinin oldukça değişik, lezzet olarak farklı, yapılış teknik ve yöntemlerinin geleneksel olarak devam ettirildiği fakat bölgede bu değerli peynirlerin unutulmaya yüz tuttuğu görülmektedir. Unutulmaya yüz tutan peynirlerin sadece o bölgenin veya o ülkenin mirası olmadığı, tüm dünyanın ortak malı olduğu düşüncesiyle yapılan bu çalışama, mirasın sürdürülebilirliğini de amaçlanmaktadır. Yapılan literatür taramasında Artvin yöresinde 18-22 çeşit peynirden bahsedilmektedir. Fakat yapılan çalışma neticesinde, elde edilen bulgularda Artvin peynirleri farklı sayılarda verilmiştir. Bu çalışmada 18 peynir türüne rastlamış olmakla beraber, bazı peynirlerin üretim aşamalarının aynı olmasına rağmen fermente veya muhafaza aşamalarında yöntemlerin değiştiği görülmektedir. Bu da farklı lezzetlerin oluşmasına neden olmaktadır. Bu alanda oluşan farklı peynirlerin birbirinden ayrılmasını sağlamak adına gıda teknisyenlerinin bu alanda çalışma yapması güçlü bir öneri olarak ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
All societies living on earth have created their own unique lifestyle. Certain lifestyle patterns that have become established over time and accepted by every member of society constitute culture. The transfer of this knowledge by culture to future generations reveals the concept of heritage. Cultural heritage covers all abstract or concrete aspects of a society. Every element, from the food tastes and tastes adopted by the society, to the products used, to the tools used to cook that food, is considered a part of cultural heritage. In this study, the concepts of culture and heritage were examined and cheese was discussed as a cultural heritage element. The effect of cheese on gastronomy tourism has also been investigated. The research was approached with a quantative approach in order to reveal the cheese richness of the Artvin region, which was determined as the study area. After a literature review was conducted in this field, data was collected with a semi-structured interview form as a data collection tool from qualitative research methods, and the data was analyzed using the descriptive analysis method. It is seen that the Artvin region is quite different in taste, its production techniques and methods are continued as in the past, but these valuable cheeses are about to be forgotten in the region. The sustainability of the heritage is also aimed with this study, which is carried out with the idea that the forgotten cheeses are not only the heritage of that region or that country, but also the common property of the whole world. In the literature review conducted with a historical analysis approach, 18-22 types of cheese are mentioned. However, as a result of the study, Artvin cheeses are given in different numbers in some sources. Although 16 cheese types were encountered in this study, it is seen that although the production stages of some cheeses are the same, the methods vary during the fermentation or preservation stages. This causes different flavors to occur. It is a strong recommendation that food technicians work in this area to ensure the separation of different cheeses produced in this area.