Gümüşhane Üniversitesi'nin Gümüşhane'nin nüfus ve yerleşme yapısına etkileri
The impacts of Gümüşhane University on the population and settlement structure of Gümüşhane
Yazar: ERKİN BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET IŞIK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Yükseköğretimin ana bileşeni olan üniversiteler, geçmişten bu yana etkileri son
derece kapsamlı olan kurumlar olagelmişlerdir. Üniversitelerin rolleri yalnızca eğitim-öğretim ve araştırma-geliştirme faaliyetleriyle sınırlı kalmamış, bünyelerindeki
akademik/idari personel ve eğitim gören öğrenciler aracılığıyla bu kurumlar bulundukları
kentlerin demografik yapısına, ekonomik potansiyeline, fonksiyonel gelişimine,
mekânsal büyümesine ve sosyo-kültürel karakterine önemli değişim ve dönüşümler
yaşatmıştır. Üniversitelerin yarattığı etkilerin belirlenmesi birçok disiplinin ilgi alanına
girmiştir. Coğrafya da özellikle 1970'li yılların ortalarından günümüze üniversitelerin
etkilerini inceleme altına alarak, mekânsallık prensibiyle fiziki ve beşeri faktörlerin
ışığında üniversitelerin etkilerine ilişkin zengin bir çerçeve sunmaktadır. Üniversitelerin
yarattığı etkilerin belirlenmesinde konumlandıkları kentlerin büyüklüğü, niteliği ve
barındırdıkları fonksiyonel özellikler baş rolde bulunmaktadır. Bir kalkındırma aracı
olarak küçük ve orta ölçekli kentlere kurulan üniversiteler işte bu noktada dikkatleri
çekmektedir.
Türkiye'de 2008 yılında az gelişmiş küçük ve orta ölçekli kentlerin kalkınmasında
yeni kurulan üniversitelerin de rol oynaması stratejisinin sonucu olarak üniversitesi
olmayan il kalmamıştır. Bu çalışmaya konu olan Gümüşhane Üniversitesi de bahse konu
küçük ve orta ölçekli kentlerde yeni kurulan 9 devlet üniversitesinden biridir. Tez
kapsamında Gümüşhane Üniversitesi'nin Gümüşhane kentinde demografik, mekânsal ve
sosyo-kültürel bazda ne gibi değişiklikler yarattığı sorgulanmış ve yine üniversitenin
kentin yerleşme yapısında meydana getirdiği etkiler incelenmiştir. Gümüşhane
Üniversitesi'nin Gümüşhane'nin gerileme eğilimindeki nüfus ve göç gibi demografik
göstergelerini pozitif yönde tersine çevirdiği, mekânsal gelişim bazında özellikle merkezi
kesimde kentin büyümesine yardımcı olduğu, yeni fonksiyon alanları yarattığı, sosyo-kültürel yapıya önemli katkılar sağladığı ve asıl önemlisi yerleşme örüntüsünde değişim
ve dönüşümleri beraberinde getirdiği tespit edilen araştırma çıktılarını oluşturmuştur.

Abstract:
Universities, which are the main components of higher education, have always
been institutions whose effects are extremely comprehensive. The roles of universities
were not only limited to education-training and research-development activities, but
through their academic/administrative staff and students, these institutions experienced
significant changes and transformations in the demographic structure, economic
potential, functional development, spatial growth and socio-cultural character of the cities
they are located in. Determining the effects created by universities has entered the field
of interest of many disciplines. Geography also provides a rich framework for the effects
of universities in the light of physical and human factors, with the principle of spatiality,
by examining the effects of universities, especially since the mid-1970s. The size, quality
and functional features of the cities they are located in play a leading role in determining
the effects created by universities. Universities established in small and medium-sized
cities as a means of development attract attention at this point.
As a result of the strategy of playing a role in the development of underdeveloped
small and medium-sized cities in Turkey in 2008, there is no province left without a
university. Gümüşhane University, which is the subject of this study, is one of the 9 newly
established state universities in small and medium-sized cities. Within the scope of the
thesis, it was questioned what kind of changes Gümüşhane University created in the city
of Gümüşhane on a demographic, spatial and socio-cultural basis, and the effects of the
university on the settlement structure of the city were examined. Gümüşhane University
has positively reversed the demographic indicators of Gümüşhane such as population and
migration, which is on the decline, helping the city to grow especially in the central part
on the basis of spatial development, creating new functional areas, making significant
contributions to the socio-cultural structure, and most importantly, changing the
settlement pattern. formed the research outputs that were found to bring about the
transformations.