Yapı ürünleri için teknolojik yenilik benimseme modeli
Adoption model of technological innovation for construction products
Yazar: PELİN KARAÇAR ERCOŞKUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERKAN AVLAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapı sektörü için en önemli stratejik etmenler süre, maliyet ve kalitedir. Bu etmenler sektördeki rekabet ortamını tanımlayan birer boyut olarak ele alındığında, teknolojik yenilik etmeni bu üç boyutu bütünleyen bir dördüncü boyut olarak ortaya çıkmaktadır. Nitekim diğer üç boyut, teknolojik yenilikler ile tanımlanan ve sağlanan olanaklardan doğrudan etkilenmektedir. Yeni yapı ürünlerinin benimsenme oranının düşük düzeyde olması yapı sektörünün genel bir sorunudur. Bu genel sorunun nedenleri sosyo ?ekonomik etmenler, ülke koşulları (hammadde, yasa ve yönetmelikler, standartlar, teşvikler), çevresel etmenlerin yanı sıra sistematik yaklaşımlarla oluşturulmuş benimseme modellerinin olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu çalışma kapsamında benimseme düzeyinin yükselmesini sağlayacak yapı ürünleri için teknolojik yenilik benimseme modeli oluşturulmuştur.Modelin oluşumunda öncelikle teknoloji ve yeniliğe ilişkin çeşitli tanımlar ve sınıflandırmalar yapılmıştır. Teknolojide yaşanan değişim süreci, yeniliklerin yayılımı, teknoloji seçimi, uygun teknoloji olguları incelenmiş, yapı sektöründe teknolojik yenilik kapsamındaki yaklaşımlar değerlendirilmiştir.Üçüncü bölümde teknolojik yenilik benimseme açılımı içerisinde yenilik benimseme için karar seçenekleri ve değişkenleri, gerekli nitelikler, etkileyen etmenler, yeniliği benimseyenler, teknolojik yeniliklerin kaybolma durumu araştırılmıştır. Bu çalışmada incelenen modeller; Rogers'ın, Narayanan'ın, Guynor'ın, Kamal'ın ve Davis'in modelleridir. Yenilik benimsemeye yönelik yapı sektöründe incelenen modeller sırasıyla; Tangkar ve Arditi'nin, Winch'in, Emmitt ve Yeomans'ın, Hartman vd.,'nin, Slaughter'ın ve Sexton vd.,'nin yenilik benimseme modelleridir. İncelenen benimseme modellerinde Narayanan'ın benimseme modeli ile yapı sektöründe Emmitt, Yeomans'ın ve Hartman vd.,'nin yenilik benimseme modellerine kaynak oluşturan Rogers'ın benimseme modelidir.Dördüncü bölümde, ikinci bölümde teknoloji ve yenilikle ilgili araştırmalar ve üçüncü bölümde teknolojik yenilik benimseme ve modellerin genel değerlendirmesi ile model kurgulanmıştır. Modelin kurgusunda öncelikli olarak Rogers'ın yenilik benimseme modelinde yer alan süreçler ele alınmış, diğer modellerden de yararlanılmıştır. Öneri model; Bilgi edinme, ikna olma, karar verme ve test etme süreçlerinden oluşmaktadır. Süreçler kendi içinde aşamalara ayrılmaktadır. Bu aşamaların oluşumunda IDEF0 modelleme tekniği kullanılmıştır.Beşinci bölümde, benimseme modelinin ilk ve en önemli süreci olan bilgi edinme sürecindeki aşamalarda yer alan adımlar tutkallı tabakalı ahşap ürünler üzerinde örneklenerek bu ürünlerin Türkiye koşullarında durumu değerlendirilmiştir.Anahtar kelimeler: Teknoloji, yenilik, yapı sektörü, yapı ürünleri, teknolojik yenilik benimseme

Abstract:
The most important strategic factors are that time, cost and quality for the construction sector. When these factors are considered as a dimension that defines the competition environment in the sector, technological innovation factor appears as a fourth dimension that completes these three factors. Thus, the other three dimensions are directly affected by the facilities defined and provided with technological innovations. The low level of adoption of new building construction products is a general problem of the construction sector. The reasons for this are that the socio-economic factors, the country conditions (raw materials, laws and regulations, standards, incentives) and the lack of adoption models generated by systematic approaches as well as the environmental factors. Within the scope of this study, a model for the adoption of technological innovation has been developed for the building products which enable the adoption level to be increased.Primarily, definitions and classifications related to technology and innovation are performed in the development of the model. The process of change in technology, innovation diffusion, technology selection, appropriate technology cases were examined and approaches within the scope of technological innovation in construction sector were evaluated.On the third part, within the expansion of technological innovation adoption, decision options and factors for the innovation adoption and necessary qualifications, factors affecting, those who adopt innovations, loss of the technological innovations were examined. Models in this study are of Rogers, Narayanan, Guynor, Kamal and Davis. Examined models for adoption of innovation in the building industry are respectively of Tangkar and Arditi, Winch, Emmitt and Yeomans, Hartman vd, Slaughter and Sexton vd. Adopting models of Rogers creates a resource for adopting models of Narayanan in adopting model examined and adopting models of Emmitt, Yeomans and Hartman vd. in the construction sector.On the fourth part, on the second part researches related to technology and innovation and on the third section overall assessment of adoption of technological innovation and the models were generally evaluated.In model fiction, firstly processes are handled which are involved in Rogers' model of innovation adaptation and also other models have been used.Suggestions model is composed of information, persuasion, decision-making and testing processes. Processes are divided into stages in itself. IDEF0 modeling technique was used in the formation of these stages.On the fifth part, steps in the process of information which is the first and most important stage of adoption model were sampled on glued-laminated timber products and the status of these products under Turkey conditions was evaluated.Key Words: Technology, innovation, construction sector, construction products, adopting of technological innovations