Beyân-ı Erkânnâme-i Muhammed Alî (İnceleme–metin–tıpkıbasım)
Beyân-i Erkânnâme-i Muhammed Alî (Review–text–facsimile)
Yazar: MEHMET GÜRZOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KİBAR TAŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Alevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bektaşi erkânnâmeleri genel itibariyle tarikata ait ibadet pratiklerini içeren metinlerdir. Bu metinler sayesinde tarikat ehlinin ibadet şekilleri, tarikat mensuplarına yasaklanan ve yapılması tavsiye edilen davranışlar anlaşılabileceği gibi bu bilgilerden yola çıkarak Bektaşiliğin ahlak yapısı ve değer yargıları konularında da fikir sahibi olunabilecektir. Bu çalışmanın amacı eski yazı ile yazılmış iki erkânnâme nüshasının yeni yazıya çevrilerek akademik literatüre kazandırılması ve erkânnâmelerde anlatılan konular hakkında fikir yürüterek tahliller yapmaktır. Konuyu iyi tahlil edebilmek için öncelikle literatür araştırması yapılarak erkânnâmeler ile ilgili genel tanımlara yer verilmiş ve ardından çeviriye konu olan nüshaların tavsifi ve eserin muhtevası ile ilgili bilgilere değinilmiştir. Erkânnâmede geçen ayetler bir tablo halinde tasnif edilerek nicel ve nitel bir değerlendirme yapılmıştır. Bunun için ikrar verme erkânında geçen ayetlerin sırasıyla tahlil edilmesi tercih edilmiştir. Eserlerin müstensihini tespit etmek için yüz yüze görüşmeler yapılmış ve müstensihin hayat hikayesine de yer verilmiştir. Çeviri metinde A ve B nüshaları arasındaki farklar belirtilmiş ve ardından iki nüshanın tıpkıbasımları çalışmaya eklenmiştir. Sonuç bölümünde erkânnâmelerin tarihî tutarlılığı, tertip ve tedvin edilmesi konularında çeşitli örnekler üzerinden bazı mülahazalar yapılmış ve son olarak da benzeri çalışmaların hangi şekilde devam ettirilmesi gerektiği ile ilgili önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Bektashi erkânnâmes are generally texts containing the worship practices of the sect. With the help of these texts, the ways of worship of the people of the sect, and the prohibited and recommended behaviors for the members of the sect can be understood, and based on this information, it is possible to have an idea about the moral structure and value judgments of Bektashism. This study aims to translate two copies of the erkânnâmes written in the Ottoman script into the new script to introduce them to the academic literature and to analyze and speculate on the subjects explained in the erkânnâme. To analyze the subject well, first of all, literature research was conducted and general definitions of the articles were given, and then the description of the copies subject to translation and information about the content of the work was mentioned. The verses in the erkânnâme were classified in a table and a quantitative and qualitative evaluation was made. For this reason, it was preferred to analyze the verses in the order of confession in order. Face-to-face interviews were held to identify the scribel of the works and the life story of the scribel was also included. The differences between copies A and B were noted in the translated text, and then facsimiles of the two copies were added to the study. In the conclusion section, some considerations were made based on various examples regarding the historical consistency, arrangement, and codification of the articles, and finally, suggestions were given regarding how similar studies should be continued.