TÜBİTAK popüler bilim yayınları 3-6 yaş çocuk kitaplığının toplumsal cinsiyet yönünden incelenmesi
An evaluation of researching 3-6 age children's library of TÜBİTAK popular science publications within the context of gender stereotypes
Yazar: DİLAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. F. BELGİN ÖZAYDINLI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel yayın = Scientific publication ; Kitaplık = Library ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; TÜBİTAK = The Scientific and Technological Research Council of Türkiye ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, bireyleri yaşamlarının her alanında olumsuz etkilemektedir. Kişilik gelişiminin kritik evrelerinden olan okul öncesi dönemde çocukların maruz kaldıkları cinsiyet kalıp yargıları onların tutumlarını, algılarını olumsuz yönde etkilemektedir. Hem resimler hem metinler aracılığıyla toplumsal cinsiyet rollerinin aktarımında önemli bir işlev gören resimli çocuk kitapları, okul öncesi dönemde kullanılan önemli eğitim materyallerinden biridir. Yapılan araştırmalar resimli çocuk kitaplarının toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını yansıttığını ortaya koymaktadır.
Bu araştırmanın amacı Türkiye'de bilimi geliştirmeyi hedefleyen yayınlarıyla ön plana çıkan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)'nun Popüler Bilim Yayınlarının 2021 yılında resmi internet sitesinde satışı yapılan 3-6 yaş aralığı için basılmış 41 adet resimli çocuk kitabını toplumsal cinsiyet açısından incelemektir. Resimli çocuk kitapları kitabın başlığı, kitabın kapağında bulunan karakterler, kitabın ana karakteri, kitaplarda bulunun karakterlerin cinsiyet dağılımı, karakterlerin dış görünüşleri, tasvir edildikleri mekân, rolleri, eylemleri, kullandıkları araç-gereçler ve yazılı tasvirleri yönlerinden içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri ile incelenmiştir. Araştırmanın sonuçları resimli kitaplarda karakterlerin meslekleri, eylemleri ve gösterildikleri mekân yönünden toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının dışında örnekler sunulsa da karakterlerin cinsiyet dağılımı, ana karakterlerin cinsiyet dağılımı, karakterlerin dış görünüşleri, mesleksel roller, ev işlerine dönük eylemler, çocuk bakımı ve karakterlerin yazılı tasvirleri gibi birçok yönden toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının sürdürüldüğünü ortaya koymaktadır.

Abstract:
Gender role stereotypes have definite unfavourable effects on individuals' daily lives. Having been stereotyped affects children's preschool education period negatively, even though it is one of the most crucial stages of personality development in terms of their attitudes and their perceptions. To prevent that kind of general perspective, illustrated children's books are essential and functional materials that have an outstanding role in the transference of gender role stereotypes both by way of pictures and contexts which used in education, especially for the preschool period. Research results indicate that illustrated children's picture books reverberate social gender stereotypes.
This research aims to examine 41 illustrated children's books for the 3-6 age group, which selling on the official website of Popular Science Publications of the Scientific and Technological Research Council of Turkey (TÜBİTAK), that stands out with its publications aiming to develop science in Turkey. In this research, these books are examined on account of their title, cover, characters, the gender patterns of the characters, their appearances, roles and actions, setting, the tools they use and their written descriptions by the content analysis and descriptive analysis method.
The result of this research indicates that, in the illustrated children's books, although it seems to present as being apart from gender stereotypes like setting, professions and actions of characters, the persistence of gender role stereotypes has been continuing to show in many ways as patterns of characters, their appearances, chores, written descriptions.