Miyase Sertbarut'un Kapiland'ın Kobayları I ve Gudrun Pausewang'ın Son Çocuklar adlı eserlerinin distopya çatısı altında incelenmesi
An examination of Miyase Sertbarut's works called Guinea Pigs of Kapiland I and Gudrun Pausewang's Last Children of Schewenborn under of modern dystopia
Yazar: BİLGE NAS ARICAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP KÖSTELOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature

Özet:
Edebiyat, insan hayatına sözlü edebiyat geleneği ile birlikte ilk çağlardan itibaren dâhil olmuştur. Farklı toplumların birbiriyle iletişime geçmesi, doğal olarak o toplumların kültürel özelliklerinin diğer toplumlarda da görülmesini, edebiyat dünyasında da metinlerin içinde var olmalarını sağlamıştır. Böylece topluma etki eden olaylar, edebiyatı da şekillendirmiştir. Her toplum kendine özgü pek çok özelliği, iletişimde olduğu diğer topluma da geçirmiş ve birbirine benzer pek çok unsurun farklı toplumda da görülmesi kaçınılmaz olmuştur. Kültürleşmenin yaşanması ve bu durumun hemen her zaman diliminde görülür olması ulus edebiyatlarındaki etki-etkilenme araştırmalarını ön plana çıkarmıştır. Süreç içerisinde bu araştırmalar, bir disiplin hâline dönüşmüş ve edebiyat alanında farklı bir bilim dalı hâline gelmiştir. Karşılaştırmalı edebiyat, iki farklı yazın arasındaki bağları bulmak için önemli bir çalışma alanıdır. Bu disiplin sadece edebiyat dünyasındaki benzerlikler ve farklılıklar üzerinden gitmeyerek toplumların pek çok farklı alanlardaki özelliklerini de ortaya koymaktadır. Toplumda yaşanan olumlu veya olumsuz her bir gelişme ister istemez edebi metne yansımakta ve karşılaştırmalı edebiyat aracılığı ile de bunlar ortaya konmaktadır. Bu nedenle karşılaştırmalı edebiyat, farklı disiplinlerden yararlanmakla birlikte verdiği bilgiler neticesinde bu alanlara da katkı sunmaktadır. Ontolojik açıdan bakılan insan, hem sosyal hayatta yapıp ettikleriyle hem de bireysel olarak menfi davranışlarıyla içinde bulunduğu topluma hizmet eder. Ancak bu hizmet iyi ve kötü olmak üzere iki farklı yoldan ilerler. Bunun sonucunda da içinde yaşadığımız dünya olumlu veya olumsuz olarak etkilenir. Bu etkilenme ister istemez her toplumda edebi metne yansır ve ütopya ve distopya kavramlarla kendine karşılık bulur. Edebi yazın türleri arasına dâhil olan ütopya ve distopya kavramları, hem dönemi eleştirmek hem de toplumları bilinçlendirmek için kullanılmaktadır. Ütopya ve distopya, iyiyi ve kötüyü temsil ettikleri gibi toplumun karşılaştığı ve gelecekte karşılaşabileceği sorunları da ortaya koymaya çabalar. Böylece daha geniş bir alana sahip olan iki farklı türe dönüşür.
Bu çalışmada, Miyase Sertbarut'un Kapiland'ın Kobayları I ve Gudrun Pausewang'ın Son Çocuklar adlı romanları ele alınacaktır. Gençlik edebiyatı, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin kimlik gelişimini, toplumsal eleştiriyi ve geleceğe dair endişeleri barındıran önemli bir edebiyat alanıdır. Bu bağlamda, gençlik edebiyatındaki distopyalar, genç okurlara yalnızca karanlık gelecek tasarımları sunmakla kalmaz, aynı zamanda mevcut toplumsal yapıların eleştirisini de yapar. Sertbarut'un ve Pausewang'ın eserleri, genç bireylerin kapitalist sistemin dayatmalarına karşı verdiği mücadeleler aracılığıyla bu eleştiriyi güçlü bir şekilde dile getirir.
Çalışmanın ana teması, gençlik edebiyatında distopya türünün işlevi ve bu türün genç okurları toplumsal bilinçlenmeye nasıl teşvik ettiği üzerinedir. Miyase Sertbarut'un Türkiye'de, Pausewang'ın ise Almanya'da yazdığı eserler arasındaki karşılaştırma, farklı kültürel bağlamlarda distopya türünün nasıl yorumlandığını göstermektedir. Eserler, genç bireylerin direnişi, kimlik arayışı ve özgürlük mücadelesi gibi evrensel temalarla da örtüşmektedir. Bu çalışmada amaç, farklı kültürlere ait iki distopik romanın modern dünyanın ortaya koyduğu olumsuz gelişmelerden etkilenerek yaşanan kaos ortamının genç bireylerdeki durumunu ve gençlik edebiyatına ne şekilde ve nasıl bir gerçeklik kurgusuyla yansıdığını ortaya koymaktır.

Abstract:
Literature has been a part of human life since ancient times, alongside the tradition of oral literature. The interaction between different societies has naturally allowed the cultural characteristics of one society to be reflected in others, enabling literary texts to exist across various cultures. Consequently, events affecting society have also shaped literature. Each society has transferred many of its unique features to the other societies it interacts with, making the appearance of similar elements in different cultures inevitable. The occurrence of cultural exchange and its presence throughout various historical periods has brought research on influence and inter-influence in national literatures to the forefront. Over time, this research has transformed into a discipline and has become a distinct field within literature. Comparative literature is an important area of study that seeks to uncover the connections between two different literary works. This discipline does not merely focus on the similarities and differences within the literary world, but also reveals various characteristics of societies in many different areas. Every positive or negative development experienced in society inevitably reflects in literary texts and is examined through comparative literature. Therefore, comparative literature, while drawing from various disciplines, also contributes to these fields through the insights it provides.
From an ontological perspective, humans serve the society they are part of through their actions in social life as well as through their negative behaviors. However, this service progresses along two distinct paths: good and evil. As a result, the world we live in is affected positively or negatively. This influence inevitably finds its reflection in literary texts across societies and corresponds with the concepts of utopia and dystopia. The concepts of utopia and dystopia, which are included among literary genres, are used both to critique the era and to raise awareness within societies. Utopia and dystopia represent good and evil, respectively, while also striving to highlight the problems that society faces and may face in the future. Thus, they evolve into two distinct genres with a broader scope.
This study will examine the novels Kapiland's Guinea Pigs I by Miyase Sertbarut and The Last Children of Schewenborn by Gudrun Pausewang. Youth literature is an important literary field that encompasses the identity development of adolescents, social criticism, and anxieties about the future. In this context, the dystopias in youth literature not only present dark future scenarios to young readers but also critique existing social structures. The works of Sertbarut and Pausewang express this criticism powerfully through the struggles of young individuals against the pressures of the capitalist system.
The main theme of the study is the function of the dystopian genre in youth literature and how this genre encourages social awareness among young readers. The comparison between the works of Miyase Sertbarut, written in Turkey and Gudrun Pausewang, written in Germany, demonstrates how the dystopian genre is interpreted in different cultural contexts. The texts overlap with universal themes such as resistance, the search for identity and the struggle for freedom. The aim of this study is to reveal how two dystopian novels from different cultures reflect the state of young individuals in a chaotic environment influenced by the negative developments of the modern world, as well as how they construct this reality within youth literature.