Sosyal bilgiler ders kitaplarında verilen edebi ürünlerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Examination of literacy products given in social studies textbooks accoding to teachers' views
Yazar: MELTEM DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ŞEKER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Edebi ürünler = Literary materials ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Sosyal bilgiler çok disiplinli bir derstir. Bu dersin öğretim programı, sosyal bilim
dalları olan coğrafya, ekonomi, sosyoloji, tarih, antropoloji, psikoloji, felsefe, siyaset
bilimi ve hukuk'un; insan hakları, yurttaşlık ve demokrasi gibi konularla
bütünleştirilmiş olarak öğretilmesi gerekmektedir. Sosyal bilgiler dersiyle entegre
edilebilecek çalışma alanlarından birisi de edebiyattır. Derslerde edebi ürün
kullanımıyla ilgili olarak sosyal bilgiler öğretim programında birçok noktada vurgu
yapılmıştır. Bu doğrultuda programa göre sosyal bilgiler dersi ; masal, , halk hikâyesi,
efsane, destan, türkü, atasözü ve şiir gibi türlerden faydalanılarak edebî ürünlerle
desteklenmelidir. Bu çalışmada sosyal bilgiler ders kitaplarında edebi ürün
kullanımıyla ilgili öğretmen görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma grubu
olarak İstanbul ilinde çeşitli okullarda görev yapan 13 Sosyal Bilgiler öğretmeni
belirlenmiştir. Bu çalışmada yöntem olarak nitel araştırma tercih edilmiştir. Veri
toplama aşamasında araç olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır.
Toplanan veriler içerik analiziyle çözümlenmeye çalışılmıştır. Araştırmadan elde
edilen temel veriler şunlardır: Sosyal bilgiler öğretmenleri derslerde edebi ürün
kullanımının gerekli olduğunu vurgulamaktadır. Genellikle tarih ağırlıklı konularda
edebi ürün kullanmaktadır. Sosyal bilgiler öğretmenleri genel olarak ders kitabını
edebi ürünler açısından yetersiz bulmakta bu nedenle kitapta yer alan edebi ürün
sayısının arttırılması gerektiğini savunmaktadır. Edebi ürün kullanımının farklı bakış
açısı edinme, çok yönlü düşünme, merak duygusu uyandırma, derse ilgi duyma,
Türkçeyi doğru ve güzel kullanma gibi birçok olumlu katkısının olduğunu
belirtmektedir. Ayrıca öğretmenlerimiz, değerlerimizin öğrencilere aktarılması
noktasında edebi ürünlerin kesinlikle başvurulması gereken materyaller olduğunu
belirtmektedir. Elde edilen veriler literatür araştırmasıyla ile tartışılmış ve öneriler
ortaya konmuştur.

Abstract:
Social studies is a highly disciplined subject. The curriculum of this course includes
social sciences, geography, economics, sociology, history, anthropology, psychology,
philosophy, political science and law; It should be taught in an integrated manner with
subjects such as human rights, citizenship and democracy. One of the fields of study
that can be integrated with the social studies course is literature. Many points have
been emphasized in the social studies curriculum regarding the use of literary products
during the lessons. In this direction, according to the curriculum, the social studies
course should be supported with literary products by making use of genres such as
epics, tales, proverbs, folk tales, legends, folk songs and poems. In this study, it is tried
to determine the opinions of teachers about the use of literary products in social studies
textbooks. 13 Social Studies teachers working in various schools in Eyüp and Esenler
districts in Istanbul were determined as the working group. Qualitative research
method is used in this study. A semi-structured interview form was used as a data
collection tool. The collected data is tried to be analyzed by content analysis. Main
results obtained through research: Social studies teachers emphasize that the use of
literary products is necessary in the lessons. Teachers generally use literary products
on history-based subjects. Social studies teachers generally find the textbook
insufficient in terms of literary products, therefore they argue that the number of
literary products in the book should be increased. The use of literary products; It is
stated that it has many positive contributions such as acquiring a different perspective,
multidimensional thinking, arousing a sense of curiosity, interest in the lesson, and
using Turkish correctly and beautifully. In addition, our teachers state that literary
works are the materials that should definitely be used in terms of transferring our
values to students. The results were discussed with the literature and suggestions were put forward.