Depresif hastalarda selektif serotonin reuptake inhibitörlerinin retrospektif kesitsel farmakovijilans çalışması
Pharmacovigilance of selective serotonin reuptake inhibitors in depressive patients: A retrospective cross-sectional study
Yazar: SAJA SAID
Danışman: PROF. DR. COŞKUN USTA
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Erişkin depresif hastalarda selektif serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar) ile ilişkili advers etkilerin prevalansı, sıklığı ve şiddetini değerlendirmek.
Yöntem: Kesitsel tipteki çalışmamızda, Eylül 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında Antalya Atatürk Hastanesi ve Manavgat Devlet Hastanesi'nin psikiyatrik ortamlarındaki tıbbi kayıtlar incelenerek retrospektif bir yaklaşım kullanılmıştır. Uygun 169 depresif hastada yan etkilerin prevalansı, sıklığı ve şiddeti, daha önce önceki başvurular sırasında belgelenen Toronto advers Etki Ölçeği (TAEÖ) kullanılarak değerlendirildi ve SPSS kullanılarak analiz edildi ve anlamlılık düzeyi P <.05 olarak değerlendirildi.
Bulgular: İncelenen 169 depresif hastanın %75.15'i kadın olup, yaş ortalaması 37.9 ± 12.8'dir. Hastalar depresyon tedavisi olarak çoğunlukla essitalopram ve bununla birlikte fluoksetin, sertralin, paroksetin ve vortioksetin kullanmışlardı. Bu ilaçları kullanan hastaların  % 43.8'i (n = 74) advers etkiler bildirmiştir, en yaygın advers etkiler arasında uyku artışı (n = 14), ardından uyku azalması, kilo alımı ve baş dönmesi (her biri n = 8) yer almaktadır. Görülen advers etkiler essitalopram %44,59 ile en yüksek oranda görülürken, sertralin beklenenden önemli ölçüde daha düşük advers etkilere sahip tek SSRI olmuştur (p = 0.041). Advers etkileri görülme sıklığı açısından değerlendirildiğinde bildirilen advers etkilerin yaklaşık % 60'ının "bazen", % 21'inin "ara sıra", % 11'inin "sıklıkla" ve % 8'inin "her gün" meydana geldiği görülmüştür. Advers etkiler şiddet açısından değerlendirildiğinde bildirilen advers etkilerinin (13 %) sorunsuz olduğu, çoğunun hafif (43 %),  sonrasında orta derecede (23 %), şiddetli (12 %) ve aşırı (8 %)  sorun oluşturduğu saptanmıştır.
Sonuç: Depresif hastalarda advers etkiler nispeten yaygın olmasına karşın, yaşam kalitesini çok fazla etkilemediği ancak hastaların % 8'lik bir kısmında ciddi sorunlar yarattığı üzerinde durulması gereken noktadır. Bununla birlikte depresyonda kullanılan ilaçların advers etkilerini değerlendirmek için daha geniş çaplı çalışmalara gereksinim vardır.
Anahtar Kelimeler: major depresif bozukluk, advers etkiler, farmakovijilans,

Abstract:
Objective: To assess the prevalence, frequency, and severity of adverse effects associated with selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs)  in Turkish adult depressed patients.
Method: Our cross-sectional study used a retrospective approach by reviewing medical records in the psychiatric settings of Atatürk Hospital and Manavgat State Hospital in Antalya, Turkey, from September 2023 to January 2024. This review focused on adult patients with major depressive disorder (MDD) undergoing SSRI monotherapy, including vortioxetine. Adverse effects' prevalence, frequency, and severity in 169 eligible patients were assessed using the Toronto Side Effect Scale, previously documented during prior admissions, and analysed using SPSS, with a significance level of  P < .05.
Results: Out of 169 examined depressed patients, 75.15 % were female, with an average age of 37.9 years ± 12.8. All received monotherapy, primarily with escitalopram, followed by fluoxetine, sertraline, paroxetine, and vortioxetine. Approximately 43.8 % (n = 74)  of them reported adverse effects, with increased sleep (n = 14) being the most common, followed by decreased sleep, weight gain, and dizziness (n = 8 each). Escitalopram had the highest occurrence at 44.59 %, while sertraline was the only SSRI with significantly lower adverse effects than expected (p = 0.041). Frequency analysis showed that about 60% of the reported adverse effects occurred sometimes, 21% half the time, 11% often, and 8% daily. Regarding severity, mild trouble was the most common (43 %), followed by moderate (23 %), severe (12 %), extreme (8 %), and no trouble (13 %).
Conclusion:  Although adverse effects are relatively common in depressed patients, it should be emphasized that they do not affect the quality of life much, but cause serious problems in 8% of patients. However, larger studies are needed to evaluate the adverse effects of drugs used in depression.
Keywords: SSRIs,  major depressive disorder, adverse effects, pharmacovigilance,