Trabzon ilinde kültür turizmi ve turizm planlamasına etkisi
Culture tourism in Trabzon and its effects on tourism planning
Yazar: DENİZ SAĞLAM YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. OKAN YAŞAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Coğrafya eğitimi = Geography education ; Kültür = Culture ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Trabzon = Trabzon ; Turizm planlaması = Tourism planning

Özet:
Bu araştırmada, Trabzon ilinin kültür turizmi potansiyelini ve turizm planlamasına etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Trabzon ili, tarihi varlıkları ve kültürel değerleri ile yüksek oranda kültür turizmi potansiyeline sahiptir. Kültür turizmine kaynak teşkil eden somut ve somut olmayan kültürel çekicilikler bu potansiyelin önemli bir parçasıdır. Kültür turizmi ve onun alt dallarından prehistorik turizm, arkeolojik turizm, tarih turizmi ve inanç turizmine kaynak teşkil eden alanlar bulunmaktadır. Arkeolojik yerler, tarihi binalar, dinsel mekânlar gibi somut kültürel miras ile gelenek görenek, yeme-içme, inançlar gibi soyut kültürel miras unsurlarını bünyesinde barındırmaktadır. 2019 yılında yapılan bu araştırma, Trabzon ilinin kültür turizmi potansiyelini ve turizm planlamasına etkisini her yönüyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın evrenini Türkiye Kültür Coğrafyası oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise Trabzon İli Kültür Coğrafyası oluşturmaktadır. Çalışma Trabzon İli kapsamında sınırlandırılmıştır.
Araştırmada gezi-gözlem ve mülakat yöntemleri kullanılmıştır. Öncelikle araştırma alanı ile ilgili doküman incelemesi yapılmıştır. Daha sonra gezi-gözlem ve görüşme yöntemleri ile araştırma alanı hakkında daha ayrıntılı bilgilere ulaşılıp gezi-gözlem faaliyetleri sırasında gerekli mekânlar fotoğraflanıp, alan ile ilgili broşürler toplanıp ve sektörün önde gelenleri ile görüşmeler yapılmıştır. Derlenen bilgiler tez amacı ve konusu ile ilişkilendirilerek sınıflandırılmıştır. Arazide yapılan gözlem sonuçları ile yapılan mülakat sonuçlarından elde edilen bilgiler ve veriler, akademik yazım kuralları ve disiplinine uygun olarak raporlaştırılmıştır. Elde edilen veriler, coğrafi prensipler içerisinde analiz edilmiştir.
Çalışmada yapılan araştırmalar sonucunda Trabzon ilinin tarihi ve kültürel değerleri ile zengin bir kültür turizmi potansiyeline sahip olduğu belirlenmiş; ancak bu potansiyelin tam manasıyla ulusal ve uluslararası kültür turizmine açılmadığı görülmüştür. Araştırma alanındaki tarihî kalıntıların varlığı, Hiristiyanlarca kutsal kabul edilen yapıtların oldukça fazla bulunuyor olması ilde turizm olgusunun temel motiflerini çizmektedir.  
Trabzon ili turizmin önemli bir kolunu oluşturan kültür turizmi sayesinde önemli oranda turist çekmektedir. 2017 yılında toplam 2.190.143 turist ziyaret etmiştir. Bu rakamlar daha çok Sümela Manastırı ve Ayasofya Camii ve Müzesi gibi dünyaca bilinen turizm destinasyonlarının ziyaret amaçlı gelen turistlerden oluşmaktadır. Turizm çekme potansiyeli yüksek olan diğer mekânların ise turizme kazandırılması için yapılan çalışmalar yetersiz kalmaktadır. Bu kültürel mekânların turizme kazandırılması durumda bu rakamların ikiye katlanacağı aşikârdır. Bunun için Trabzon ilinin tarihi ve kültürel varlıklarının envanteri oluşturmalı ve bu envantere göre her bir kültürel değer kısa vadede planlanmalı ve turizme kazandırılmamış olan somut kültür varlıklarının geliştirilmesi adına tarihi yapıların (Kaymaklı, Kuştul, Vazelon manastırları, Küçük Ayvasıl Kilisesi vb.) restore edilmesi ve turizme kazandırılması sağlanmalıdır. Trabzon ilinin tarihi ve kültürel mirası, hem kültürel hem de ticari faaliyetlerde sık sık kullanılarak canlılığı korunmalıdır.

Abstract:
In this study it is aimed to reveal effect of Trabzon on cultural tourism patential and planning tourism. Trabzon has very important tourism patential with its historical and cultural values. The attraction of cultural tourism tangible and intangible cultural attractiveness wich is a source of cultural tourism is an impotant of this patential. Besides faith tourism, history tourism archaeological tourism and prehistoric tourism are sub-branches of cultural tourism it also has material elements such as archaeological sites, historical buildings, religious places and spiritual elements such as traditional customs and eating. This research has revealed every aspects the effect of Trabzon on cultural tourism and tourism planing. The general area of the study is composed of Trabzon. This study is limited within the scope of the province of Trabzon.
İn the research werw used field researchmethods and interview, trip-observation methods. The previous Studies on this field were firstly examined. Then, more detailed information about the research has been reached and photos were taken at the time of observation. Brochures were collected and interviewed with industry leaders. The compiled information is classified in relation to the purpose and subject of the thesis. With the result of observation in the field, information and obtained data from interview results reported acording to academic writing rules and discipline. The obtained data were analyzed acording to geographical principles.
As a result of researches, it has been determined that Trabzon has a rich tourism potential but this potential has not been fully opened to national and international tourism. The presence of historical ruins in the field of research and the fact that there are many cases cansidered sacret by christians are among the tourism motifs. Trabzon attract too many tourist by cultural tourism. In 2017, a total of 2,933,345 tourist visited the area. These tourist mostly visited Sümela Manastery, Hagia Sophia Mosque and Museum. Because, they are known oll over the World. Studies on other places with high tourist attraction rates are insufficient. The number of tourist will be doubled when these place are given to tourism. An inventorynof historical and cultural assets of the Trabzon should be established and according to this inventory, each cultural value should be planned and brought into tourism. Historical buildings such as Kuştul, Vazelon, Kaymaklı Monastery, small Ayvasıl hurç etc need to be restored in accordance with the original. These Characteristics of Trabzon shoould be used frequently in commercial activities and in this way, the vitality of tourism should be provide.