Maden sahası drenaj sularının etkisinde bulunan bazı baskın bitki türlerinde ağır metal düzeylerinin belirlenmesi
Determination of heavy metal levels in some dominant plant species affected by mining area drainage waters
Yazar: EBRU OKUDUCİ
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE TATAR YOLCULAR
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada; Tunceli Hozat bölgesinde yer alan ve geçmişte işletilmiş bir maden sahası işletmesi alanındaki su, sediment ve bazı baskın bitki türlerinde bazı ağır metallerin birikimi incelenmiştir. Madencilik faaliyetleri sonucunda çıkış sularının drene edildiği sahalarda ağır metal birikimi oluşmaktadır.
Çalışmanın birinci aşamasında; bölgede baskın bitkilerin bulunduğu sahalarda su ve toprak örnekleri alınmıştır. Bitkilerin bölgedeki baskın türlerden seçilmesine dikkat edilmiştir. Bu sahadaki bitkilerdeki (Typha latifolia ve Phragmites australis) farklı metaller (Ag, Ba, Cd, Cu, Ni, Pb, Sr, Zn) için topraktan kök, gövde ve yapraklara olan metal alım kapasitelerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Araziden alınan su, sediment ve bitki örnekleri yıkanarak, kurutulmuş ve tartılmıştır. Daha sonra bu örnekler toz haline getirilerek, kuru madde olarak için analiz edilecektir. Analiz öncesi yaklaşık 5 gram toz haline getirilmiş bitki kuru maddesi HNO3 ve Kral Suyunda 1/1 oranında karıştırılarak çözündürülmüş, daha sonra Kanada ACME Analitik Laboratuvarında ICP-MS'de yukarıdaki elementler için ultra düşük dedeksiyon limitlerde analiz edilmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre Typha latifolia ve Phragmites australis bitkileri bulundukları çevresel koşullar altında Cd, Cu ve Sr biyoakümülasyonu için uygun bitkilerdir. Typha latifolia bitkisi sadece Pb için uygun bir biyoakümülatördür. Her iki bitki türünün de mevcut koşullar altında Ag, Ba, Ni ve Zn için uygun birer biyoakümülatör olmadıkları sonucuna varılmıştır. Sonuçlar neticesinde bazı ağır metal kirliliklerinin bazı bitkilerle giderileceği, bitkilerin biyoakümülatör görevi görebileceği saptanmıştır.

Abstract:
In this study, accumulation of certain heavy metals in water, sediment, and dominant plant species in a former mining area in the Tunceli Hozat region has been investigated. Accumulation of heavy metals occurs in areas where discharge waters from mining activities are drained.
In the first stage of the study, water and soil samples were taken from areas where dominant plants are found in the region. Care was taken to select dominant plant species in the region. The aim was to examine the metal uptake capacities from soil to roots, stems, and leaves of these plants (Typha latifolia and Phragmites australis) for different metals (Ag, Ba, Cd, Cu, Ni, Pb, Sr, Zn).
Samples taken from the field, including water, sediment, and plant samples, were washed, dried, and weighed. Subsequently, these samples will be analyzed as dry matter. Approximately 5 grams of powdered plant dry matter was dissolved in a mixture of HNO3 and Aqua Regia in a 1/1 ratio, and then analyzed for the above elements with ultra-low detection limits by ICP-MS at the Canada ACME Analytical Laboratory.
According to the results obtained, Typha latifolia and Phragmites australis plants are suitable for Cd, Cu and Sr bioaccumulation under their environmental conditions. Typha latifolia is a suitable bioaccumulator only for Pb. It was concluded that neither of the plant species are suitable bioaccumulators for Ag, Ba, Niand Zn under the current conditions. As a result, it was determined that some heavy metal pollutants could be remediated by certain plants, which could serve as bioaccumulators.