Kemik iliği nakil ünitesinde görülen potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerinin retrospektif olarak incelenmesi ve ilaç etkileşim modüllerinin karşılaştırılması
Retrospective investigation of potential drug-drug interactions in the bone marrow transplantation unit and comparison of drug interaction detection software
Yazar: AYŞE GÜNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EREN DEMİRPOLAT
Erciyes Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği nakli = Bone marrow transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions

Özet:
İlaç-ilaç etkileşimleri advers ilaç olaylarının önde gelen bir sebebidir ve hematopoietik kök hücre nakli yapılan hasta grubunda yoğun bir şekilde karşımıza çıkmaktadır. Önlenebilir veya yönetilebilir problemler olan bu etkileşimlerin riskli hastalarda belirlenmesi önem arz eder. Çalışmamızda 50 allojenik ve 50 otolog kök hücre nakli yapılan hastanın nakil öncesi 10 gün, nakil günü ve nakil sonrası 10 gün süresince kullandıkları ilaçları retrospektif olarak 4 ayrı ilaç-ilaç etkileşim tespit modülünde analiz ettik. Bu amaçla ücretli yazılımlar olan Uptodate ve Micromedex'e ait modülleri ile ücretsiz yazılımlar olan Drugs.com ve Epocrates'e ait modülleri çalışmaya dahil ettik. Allojenik kök hücre nakli yapılan hastalarda 1015, otolog kök hücre nakli yapılan hastalarda 719 farklı etkileşim olmak üzere toplam 1393 birbirinden farklı etkileşim saptanmıştır. Allojenik türde nakil yapılan hastalarda toplam 3805 etkileşim görülürken otolog türde nakil yapılan hastalarda 2184 etkileşim tespit edilmiştir. İki nakil türünün etkileşim yönünden farklılıkları ve benzerlikleri belirlenmiştir. Siklosporin, flukonazol, deksametazon, levofloksasin gibi ilaçların etkileşimlere sıklıkla neden oldukları belirlenmiştir. 4 ilaç-ilaç etkileşimi tespit modülünün etkileşimlere atadığı ciddiyet seviyelerinin uyumu Fleiss'in kappa formülü ile 0,12 olarak tespit edilmiştir ve önemsiz derecede uyum gösterdikleri anlaşılmıştır. Etkileşim modüllerinin ikili karşılaştırılması Cohen'in kappa formülü ile yapılmıştır. Modül çiftleri arasında en yüksek uyumu 0,236 kappa değeri ile Uptodate ve Microemedex'e ait modüller göstermiştir ve bu değer zayıf derecede uyuma işaret etmektedir. Literatür desteğinin uyum derecesi ise bu bilgiyi sağlayan iki modül olan Uptodate ve Micromedex için hesaplanmıştır ve kappa değeri yine zayıf derecede uyuma işaret eden 0,258 olarak belirlenmiştir. Kemik iliği nakli yapılan hastalarda nakil sürecinde etkileşim görülme olasılığının yüksekliği diğer çalışmalarda olduğu gibi bizim çalışmamızda da dikkat çekici düzeyde olmuştur. İlaç-ilaç etkileşim tespit modüllerinin birbiriyle, sağladıkları hizmet ve etkileşimi sınıflandırma açısından uyum göstermemesi nedeniyle riskli hasta gruplarında birden fazla modül ile etkileşimler incelenmeli ve literatür taraması doktor ve klinik eczacının önderliğinde yapılmalıdır.

Abstract:
Drug-drug interactions are an important causes of adverse drug events and are frequently seen in patients undergoing hematopoietic stem cell transplantation. It is important to identify these interactions, which are preventable or manageable problems, in risky patients. In our study, we retrospectively analyzed the drugs used by 50 allogeneic and 50 autologous stem cell transplant patients for 10 days before transplantation, on the day of transplantation and 10 days after transplantation, in 4 different drug-drug interaction detection modules. For this purpose, we utilized the modules of Uptodate and Micromedex, which are paid software, and the modules of Drugs.com and Epocrates, which are free software. A total of 1393 different interactions were detected, of which 1015 in patients who received allogeneic stem cell transplantation and 719 in patients who received autologous stem cell transplantation. While a total of 3805 interactions were observed in patients who received allogeneic transplants, 2184 interactions were detected in patients who received autologous transplants. The differences and similarities of the two transplant types in terms of interaction were determined. It has been found that drugs such as cyclosporine, fluconazole, dexamethasone, levofloxacin often cause interactions. The concordance of the severity levels assigned to the interactions by the 4 drug-drug interaction detection modules was calculated as 0.12 with the Fleiss kappa formula, and it was understood that they showed slight agreement. Pairwise comparison of interaction modules was made with Cohen's kappa formula. Modules of Uptodate and Micromedex showed the highest concordance among the module pairs with a kappa value of 0.236, which indicates a fair fit. The degree of agreement of the literature support was calculated for the two modules Uptodate and Micromedex, which provided this information, and the kappa value was determined as 0.258, which again indicates a fair agreement. The high probability of interaction during the transplantation process in patients who underwent bone marrow transplantation was remarkable in our study, as in other studies. Since drug-drug interaction detection modules are not compatible with each other in terms of service and interaction classification, interactions in risky patient groups should be examined with more than one module and literature review should be done under the leadership of a doctor and clinical pharmacist.