Opiyat kullanım bozukluğu olan bireyler ve yakınlarına uygulanan grup danışmanlığının bireylerin remisyon süreleri ve sosyal destek algıları ile birey ve yakınlarının öz yeterlik ve umutsuzluk düzeylerine etkisi
Effect of group counseling applied to individuals with opioid use disorder and to their relatives on individuals' remission period and perception of social support and individuals' and their relatives' self-efficacy and hopelessness level
Yazar: BELGİN BAYRAK
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Danışmanlık = Consulting ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Opiyat alkaloidleri = Opiate alkaloids ; Remisyon = Remission ; Sosyal destek = Social support ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Araştırma, opiyat kullanım bozukluğu olan bireyler ve yakınlarına uygulanan grup danışmanlığının bireylerin remisyon süreleri ve sosyal destek algıları ile birey ve yakınlarının öz yeterlik ve umutsuzluk düzeylerine etkisini değerlendirmek amacı ile ön test, son test ve izleme desenli kontrol gruplu bir müdahale araştırması olarak yapılmıştır. Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı olan AMATEM'de opiyat kullanım bozukluğu tanısı konarak detoksifikasyon tedavisi tamamlanan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 37 müdahale ve 37 kontrol grubunda olmak üzere toplam 74 birey ve yakını araştırmanın örneklemini oluşturmuştur.  Birey ve yakınları için ayrı ayrı hazırlanmış olan 10'ar oturumluk grup danışmanlığı oturumları, müdahale grubundaki bireyler ve yakınlarına haftada 1 kez uygulanmıştır. Her bir oturum 90-120 dakika sürmüştür. Verilerin toplanmasında, idrarda madde ölçümü, araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Genel Öz Yeterlik Ölçeği ve Beck Umutsuzluk Ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama araçları programa başlamadan önce, programın son oturumundan hemen sonra, son oturumdan 1 ay ve 3 ay sonraki izlemde olmak üzere toplam dört kez uygulanmıştır. Çalışmanın sonunda müdahale grubunda yer alan katılımcılara ait ortalama remisyon süresinin (131,92 gün), kontrol grubunda yer alan katılımcılara ait ortalama remisyon süresinden (122,73 gün) anlamlı derecede yüksek olduğu, müdahale grubunun sosyal destek algılarının araştırma öncesi ve kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu, müdahale grubundaki birey ve yakınlarının umutsuzluk düzeylerinin araştırma öncesi ve kontrol grubuna göre anlamlı derece yüksek olduğu ve birey ve yakınlarının öz yeterlik düzeylerinin araştırma öncesi ve kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, birey ve yakınlarına uygulanan grup danışmanlığı programının öz yeterlik düzeyini artırması, umutsuzluk düzeylerini azaltması ile remisyon süresinin daha uzun olmasını sağladığı, bu nedenle de bu tür programların tedavi ve rehabilitasyonda kullanılabileceği önerilmiştir.


Anahtar kelimeler: Opiyat kullanım bozukluğu, öz yeterlik, umutsuzluk, sosyal
destek algısı, aile

Abstract:
The study was conducted as an intervention study with monitoring pattern control group and pre-test and post-test in order to evaluate the effect of group counseling applied to individuals with opioid use disorder and their relatives on the remission durations and social support perceptions of the individuals and on the self-efficacy and hope levels of individuals and their relatives. A total of 74 individuals and their relatives, 37 of whom were in the intervention group and 37 of them in the control group, who were diagnosed with opioid use disorder in AMATEM affiliated to Ankara Numune Training and Research Hospital and whose detoxification treatments were completed and who agreed to participate in the study formed the sample of the study.  The 10-session program, which was prepared separately for individuals and their relatives, was applied once a week to individuals and their relatives in the intervention group. Each session lasted 90-120 minutes. In order to collect the data, urine substance measurement, Personal Information Form developed by the researcher, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, General Self-Efficacy Scale and Beck Hopelessness Scale were used. The data collection tools were administered four times in total before the program, just after the last session of the program, 1 month and 3 months after the last session. At the end of the study, the mean remission time (131.92) of the participants in the intervention group was found to be significantly higher than the mean remission time (122.73) of the participants in the control group. It was observed that the perception of social support of the intervention group was significantly higher than the pre-study and control group, and the level of hopelessness of the individuals and relatives in the intervention group was significantly higher than the pre-study and control group, and the self-efficacy levels of the individuals and relatives were higher than the pre-study and control groups.  In this respect, it has been suggested that the group counseling program applied to individuals and their families increases the levels of self-efficacy and hopeless, so that the remission period is longer and that such programs can be used in treatment and rehabilitation.

Key words: opioid use disorder, self-efficacy, hopelessness, social support, family