Serbest zamanda fiziksel aktiviteye katılımın kadınların öznel iyi oluşu üzerine etkisi
The effect of participation in physical activity in leisure on subjective well-being of women
Yazar: SİNEM PARLAKYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA KOÇAK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kadınlar = Women ; Pilates = Pilates ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Öznel iyi oluş, bireyin genel öznel sağlık durumu olarak tanımlanmakta ve bireylerde öznel iyi oluşu artırmada serbest zaman etkinliklerinin önemi gün geçtikçe ortaya çıkmaktadır. Bu araştırmada da serbest zamanda fiziksel aktiviteye katılımın kadınların öznel iyi oluş düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma karma araştırma modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın deseni olarak ise açımlayıcı sıralı desen yöntem kullanılmıştır. 

Birinci aşamada ön test son test yarı deneysel yöntem kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiksel teknikler ve bağımlı örneklemler için t-testi test tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında fiziksel aktivite içeren 12 haftalık programın kadınlarda öznel iyi oluş üzerine yarattığı etki Diener ve ark., (1985) tarafından geliştirilen Türkçeye uyarlanması Yetim (1991) tarafından yapılan Yaşam Doyumu Ölçeği, Watson ve ark., (1988) tarafından geliştirilen Gençöz (2000) tarafından Türkçeye uyarlanan Pozitif Negatif Duygu Ölçeği yardımıyla incelenmiştir. Deney ve kontrol grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılında üniversite öğrenimine devam eden 15 deney grubu, 15 kontrol grubu olmak üzere toplam 30 kadın üniversite öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney grubuna haftada 2 kez, 60 dakika süren 12 haftalık pilates programı uygulanmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğine çarpıklık ve basıklık değerleri ile karar verilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeklere ait verilerin güvenirliği Cronbach's Alpha (α) güvenirlik katsayısı ile hesaplanmıştır. Çalışmada hata payı p>0,05 olarak alınmıştır. Elde edilen verilerin çarpıklık ve basıklık değerleri incelenerek verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Verilerin analizinde Cronbach's Alpha (α) güvenirlik katsayısı, betimsel istatistiksel teknikler ve bağımlı örneklemler için t-testinden yararlanılmıştır.

Araştırmanın ikinci aşaması nitel araştırma modelinde tasarlanmıştır. Araştırma bireylerin fiziksel aktivite katılım süreçlerinde yaşadıkları değişimleri görebilmek ve deneyimlerinin derinlemesine incelenmesini gerçekleştirebilmek amacıyla fenomenolojik desende tasarlanmıştır. İkinci aşamada yarı yapılandırılmış görüşme formu yardımıyla veriler toplanmıştır. Birinci aşamadaki 12 haftalık programa dâhil edilme kriterlerini taşıyan ve programı tamamlayan tüm katılımcılar ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada geçerliği sağlamak amacıyla inandırıcılık, aktarılabilirlik, güvenilebilirlik ve doğrulanabilirlik stratejileri temel alınmıştır. Güvenirliğin sağlanması için görüşmelerin kayıt altına alınarak bunların yazıya dökülmesi ve farklı araştırmacılar tarafından kodlama yapılmıştır.

Deney grubunda yer alan kadın üniversite öğrencilerinin yaşam doyumu ön test ve son test puanları (t=-3,03; p<0,05), pozitif duygu durumu ön test ve son test puanları (t=-5,71; p<0,05), negatif duygu durumu ön test ve son test puanları (t=4,12; p<0,05) ve öznel iyi oluş ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (t=-5,35; p<0,05) tespit edilmiştir. Kontrol grubunda yer alan kadın öğrencilerin ise öznel iyi oluş ön test ve son test arasında puanlarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (t=1,12; p>0,05) görülmektedir. Araştırmaya katılan kadın üniversite öğrencilerinin 12 haftalık düzenli fiziksel aktiviteye katılımları sonrasında öznel iyi oluş düzeylerinin arttığı tespit edilmiştir. İkinci aşama olan nitel sonuçlarında ise sağlığın geliştirilmesi, olumlu ruh hali, yeteneklerin farkına varma ve serbest zamanı etkili değerlendirme temalarına ulaşılmıştır. Sonuç olarak kadın üniversite öğrencilerine uygulanan 12 haftalık pilates programının Öznel İyi Oluş'u geliştirmede etkili olduğu söylenebilir.

Çalışma sonuçlarının kadınların güçlendirilmesi için fiziksel aktivite katılımlarının artırılmasına yönelik politikaların oluşturulmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Fiziksel aktivite, kadın, öznel iyi oluş, pilates

Abstract:
Subjective well-being is defined as the general subjective health status of the individual, and the importance of leisure activities in increasing subjective well-being in individuals is emerging day by day. In this study, it was aimed to examine the effect of participation in physical activity in leisure on women's subjective well-being levels. The research was designed in a mixed research model. Explanatory sequential design method was used as the design of the research.

In the first stage, pretest posttest quasi-experimental method was used. In the analysis of the data, descriptive statistical techniques and t-test technique for dependent samples were used. The effect of the 12-week program including physical activity on the subjective well-being of women in the first stage of the study was developed by Diener et al., (1985) and adapted into Turkish by Yetim (1991), Life Satisfaction Scale was developed by Watson et al., (1988) and Gençöz (2000) with the help of the Positive Negative Emotion Scale, which was adapted into Turkish. Experimental and control groups were determined by criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods. The research was carried out on a total of 30 female university students, 15 of which were in the experimental group and 15 in the control group, who were continuing their university education in the 2021-2022 academic year. A 12-week pilates program lasting 60 minutes was applied to the experimental group twice a week. Whether the data showed a normal distribution or not was decided by skewness and kurtosis values. The reliability of the data belonging to the scales used in the research was calculated with the Cronbach's Alpha (α) reliability coefficient. In the study, the margin of error was taken as p>0.05. The skewness and kurtosis values of the obtained data were examined and it was determined that the data showed a normal distribution. Cronbach's Alpha (α) reliability coefficient, descriptive statistical techniques and t-test for dependent samples were used in the analysis of the data.

The second stage of the research was designed in the qualitative research model. The research was designed in a phenomenological pattern in order to see the changes experienced by individuals in the physical activity participation processes and to conduct an in-depth examination of their experiences. In the second stage, data were collected with the help of a semi-structured interview form. Semi-structured interviews were conducted with all participants who met the criteria for inclusion in the 12-week program in the first stage and completed the program. Content analysis method was used in the analysis of the obtained data. In order to ensure validity in the research, credibility, transferability, reliability and verifiability strategies were taken as basis. In order to ensure reliability, the interviews were recorded, transcribed and coded by different researchers.

Life satisfaction pretest and posttest scores of female university students in the experimental group (t=-3,03; p<0.05), positive mood pretest and posttest scores (t=-5,71; p<0.05), negative mood pretest and posttest scores (t=4,12; p<0.05) and subjective well-being It was determined that there was a statistically significant difference (t=-5,35; p<0.05) between the pre-test and post-test scores. It is seen that the scores of female students in the control group between the subjective well-being pre-test and post-test were not statistically significant (t=1,12; p>0.05). It was determined that the subjective well-being levels of female university students participating in the study increased after 12 weeks of regular physical activity participation. In the qualitative results, which are the second stage, the themes of health promotion, positive mood, awareness of talents and effective use of leisure were reached. As a result, it can be said that the 12-week pilates program applied to female university students is effective in improving Subjective Well-Being. 

It is thought that the results of the study will contribute to the creation of policies to increase physical activity participation in order to empower women.

Keywords: Physical acitivity, woman, subjective well-being, pilates