Obez çocuklarda tiroid işlev bozuklukları ve oksidan/antioksidan statü arasındaki ilişkinin metabolik risk etmenleri ile birlikte değerlendirilmesi
Evaluation of the relation between thyroid dysfunction and oxidant/ antioxidant status along with metabolic risk factors in obese children
Yazar: ALİ AŞCI
Danışman: PROF. DR. BELMA KOÇER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Lipid peroksidasyonu = Lipid peroxidation ; Obezite = Obesity ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones ; Çocuklar = Children

Özet:
Obezite, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından "Sağlığı bozacak ölçüde vücutta anormal veya aşırı yağ birikmesi" olarak tanımlanmaktadır. Obezite hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde prevalansı artan, erişkinleri olduğu kadar, giderek çocukları da etkileyen kronik bir hastalıktır. Günümüzde obezitenin görülme sıklığı her yaş grubunda artmaktadır. Yetişkinlerde yapılmış çalışmalar artmış oksidatif stresin, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar gibi obezite ile ilişkilendirilen komplikasyonların patogenezinde önemli rol oynayabileceğine işaret etmektedir. Çocukluk çağında gözlenen obezitede oksidatif stresin rolü, son yıllarda yapılan çalışmaların ilgi konusu olmuştur. Ancak çocuklarda oksidan/antioksidan statü parametrelerinin kapsamlı olarak değerlendirildiği çalışmalar yetişkinlere oranla sınırlıdır. Diğer taraftan, özellikle son yıllarda "obezite ve tiroid fonksiyon bozuklukları arasındaki ilişki" dikkatleri çekmeye başlamıştır. Bu bilgiler ışığında planlanan bu tez çalışmasında, yeni obezite tanısı  konmuş çocuklarda (10-16 yaş), metabolik risk etmenleri ?Lipit profili (HDL, LDL, kolesterol, trigliserit), glukoz metabolizması (açlık kan şekeri ve insülin), sistolik ve diyastolik kan basıncı? değerlendirilerek "yüksek metabolik risk taşıyan ve taşımayan obez çocuklar" olmak üzere oluşturulan iki grupta oksidan/ antioksidan statü değişiklikleri (plazma MDA ve idrar F2 isoprostan düzeyleri; plazma karbonil düzeyleri; eritrosit tiyol konsantrasyonları; eritrosit antioksidan enzim aktiviteleri- glutatyon peroksidaz 1 [GPx1], tiyoredoksin redüktaz [TrxR], süperoksit dismutaz [SOD], katalaz [CAT]) ve tiroid hormon parametreleri [TSH ve sT4]) tayin edilmiştir. Elde edilen bulgular, yüksek metabolik risk taşıyan, çocuklarda daha belirgin olmak üzere çocukluk çağı obezitesinde oksidan/ antioksidan dengenin bozulduğunu göstermekte ve oksidatif stres varlığına işaret etmektedir. Özellikle lipit peroksidasyonu göstergeleri ve katalaz aktivitesi ile lipit ve glukoz profili parametreleri arasında saptanan önemli korelasyonlar, oksidatif stres ve metabolik risk etmenleri arasındaki ilişkiyi vurgular niteliktedir. Obez çocuklarda, tiroid hormon statüsünde önemli değişikliklerin meydana geldiği belirlenmiştir. Bu değişiklikler obezitede harcanan enerji miktarını artırmaya yönelik adaptif bir yanıt olarak meydana gelebileceği gibi, obezitede gözlenen oksidatif stresin tiroid işlevlerinde saptanan bozukluğun altında yatan olası mekanizmalardan biri olabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca, tiroid hormon parametrelerindeki değişimin, metabolik risk etmenleri olan lipit ve glukoz profili ile kan basıncı değişimlerine katkıda bulunabileceği görüşünü destekleyen nitelikte önemli korelasyonlar saptanmıştır. Çocukluk çağı obezitesinin fizyopatolojisinin tanımlanmasına katkıda bulunan bulguların, ileri yaşlarda obeziteye bağlı olarak gelişebilecek kardiyovasküler hastalıklar gibi komplikasyonların önlenmesinde ve koruyucu yaklaşımların geliştirilmesinde önem taşıdığı düşünülmektedir.

Abstract:
Obesity has been defined as "abnormal or excessive fat accumulation that may impair health" by World Health Organization. Obesity is a chronic illness the prevalence of which has increased in both developed and developing countries, affecting gradually children as well as adults. The prevalence of obesity has been increasing in all age groups. The studies performed on adults indicate that oxidative stress may play an important role in the pathogenesis of obesity-related complications, such as type 2 diabetes mellitus and cardiovascular diseases. The role of oxidative stress in childhood obesity have been interest of subject in recent studies. However, in children, comprehensive studies evaluating parameters of oxidant/antioxidant status are limited compared to adults. On the other hand, particularly in recent years, the relation between obesity and thyroid disorders have been attracting substantial attention. This thesis was planned in the enlightenment of these data and changes in oxidant/ antioxidant status (plasma MDA and urine F2 isoprostane levels; plasma carbonyl and thiol levels; erythrocyte antioxidant enzyme activities including glutathione peroxidase 1 [GPx1], superoxide dismutase [SOD], catalase [CAT])) and thyroid hormone parameters (TSH, sT4) were measured in the newly diagnosed obese children who were divided into two groups as "high metabolic risk carriers and "low metabolic risk carriers" concerning their metabolic risk factors [lipid profile (HDL, LDL, cholesterol,  triglyceride), glucose metabolism (fasting blood sugar and insulin), systolic and diastolic blood pressure. The results indicate that the equilibrium between oxidants and antioxidants is deteriorated in obese children, particularly in high metabolic risk carriers. The significant correlations between lipid peroxidation and CAT activity and in lipid and glucose profiles particularly accentuate the relationship between oxidative stress and metabolic risk factors. Important alterations in thyroid hormone status were also detected in obese children. These alterations might occur as an adaptive response to increase the energy expenditure in obesity or the oxidative stress observed in obesity might be a possible underlying mechanism in the disruption of thyroidal functions. Besides, significant correlations were determined indicating that the changes in thyroid hormone parameters may further contribute to the alterations in metabolic risk factors, namely lipid and glucose profiles and blood pressure. The findings that contribute to the definition of pathophysiology of childhood obesity may have marked importance in preventing cardiovascular diseases that might arise in older ages and in developing preventive approaches.