Melih Cevdet Anday'ın romanlarında yapı ve tema
Structure and theme in the novels of Melih Cevdet Anday
Yazar: MERVE NUR ASLAN
Danışman: PROF. DR. SEMA ÖZHER KOÇ
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Modern Türk edebiyatının önemli isimlerinden Melih Cevdet Anday, yaşamı
boyunca deneme, şiir, roman, hikâye ve tiyatro gibi birçok yazın türünde eserler vermiştir.
Sanatçının şairlik ve tiyatro yazarlığı yönü romancı yönünden daha çok tanınır. Anday'ın
roman yazarlığı gazetelerde çeşitli müstear adlarla yazdığı romanlarla başlar. Melih
Cevdet Anday adıyla dört roman yayımlamıştır. Bu romanlar; Aylaklar (1970), Gizli Emir
(1970), İsa'nın Güncesi (1974) ve Raziye (1975) romanlarıdır.
Çalışmamız üç bölüm olarak tasarlanmıştır. Birinci bölümde yazarın hayatı, edebî
kişiliği ve eserleriyle ilgili bilgilere yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde
Anday'ın kendi ismiyle yayımladığı romanlarının yapı ve tema incelemesi yapılmıştır.
Romanların kimliksizleşme, yabancılaşma, sorgu/gözetim/denetim ve bekleme gibi
temaları eserlerden yapılan alıntılarla desteklenmiştir.
Çalışmanın üçüncü, yani sonuç bölümünde çalışmada elde edilen veriler
yorumlanmıştır. Anday, romanlarında toplumsal nitelikli konulara ve modern bireyin
sorunlarına yer verir. Kentteki sorunların köydeki sorunlardan daha fazla olduğunu
söyleyen Anday, romanlarında kentli insanın sıkışmışlığını ve git gide yabancılaşıp
yalnızlaşmasını konu almıştır. Kapitalizmin yaygınlaşması ve toplumun modernleşmesi,
birey için birtakım sorunları da beraberinde getirmiştir. Bireyin kendi elleriyle kurduğu
bu yeni düzen zamanla bireye zarar vererek onu yalnızlaşmaya ve yabancılaşmaya
itmiştir. Aylaklar romanında Cumhuriyet'in ilk yıllarını konu alan yazar, yeni dünya
düzenine ayak uydurmak zorunda olan bireye dikkat çeker. İkinci romanı Gizli Emir'de
yeni dünya düzeninin birey üzerindeki yıkıcı etkisini işler ve bu yıkıcı etki İsa'nın
Güncesi romanında kendini göstermeye devam eder. Yazarın son romanı Raziye ise bir
arka plan olarak kullanılan kentin kaotik ortamına dikkat çeker. Modern dünyada, birey
kendi kurduğu dünya düzenine teslim olmak zorunda kalmış ve yalnızlaşmıştır.
Anahtar Kelimeler: Melih Cevdet Anday, roman, yapı, tema

Abstract:
Melih Cevdet Anday, one of the important names of modern Turkish literature,
has produced works in many literary genres such as essays, poetry, novels, stories and
theater throughout his life. His poetry and theater writing skills are more recognized than
his novelist skills. Anday's novel writing began with novels he wrote in newspapers under
various pseudonyms. He published four novels under the name Melih Cevdet Anday.
These novels are; Aylaklar (1970), Gizli Emir (1970), İsa'nın Güncesi (1974) and Raziye
(1975).
Our study is designed in three parts. In the first part, information about the author's
life, literary personality and works are given. The second part of the study analyzes the
structure and themes of Anday's novels published under his own name. The themes of the
novels such as de-identification, alienation, interrogation/surveillance/supervision and
waiting are supported by quotations from the works.
In the third part of the study, namely the conclusion, the data obtained in the study
are interpreted. In her novels, Anday includes social issues and the problems of the
modern individual. Stating that the problems in the city are more than the problems in the
village, Anday's novels are about the urban man's being stuck and becoming increasingly
alienated and lonely. The spread of capitalism and the modernization of society brought
along some problems for the individual. This new order, which the individual established
with his own hands, harmed the individual over time and pushed him to loneliness and
alienation. The author, whose novel Aylaklar deals with the first years of the Republic,
draws attention to the individual who has to keep up with the new world order. In his
second novel, Gizli Emir, he deals with the destructive effect of the new world order on
the individual, and this destructive effect continues to manifest itself in the novel The
İsa'nın Güncesi. The author's last novel Raziye draws attention to the chaotic environment
of the city used as a background. In the modern world, the individual has to surrender to
the world order he has established and becomes lonely.
Keywords: Melih Cevdet Anday, novel, structure, theme