Erzurum ili Horasan ilçesindeki mevcut sulama ve hayvan içme suyu göletlerinin sorunları ve çözüm önerileri
Problems and solution offers of existing irrigation and animal water supply reservoirs in Horasan district of Erzurum province
Yazar: TALİP AYDIN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN HANAY
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Erzurum İli'nin ilçeleri arasında nüfus, yüzölçümü, tarihi ipek yolu üzerinde bulunması, coğrafik konum, tarım ve hayvancılık potansiyeli bakımından Horasan İlçesi önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada Erzurum İli Horasan İlçesi kırsalında inşa edilmiş 1 adet sulama ve 9 adet hayvan içme suyu göleti incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; sulama göletinin gölet yapım tekniği kriterlerine uygun olarak yapıldığı ancak su toplama havzası geniş olan bu göletin emniyet yapısı olan dolusavak planlanmamış, bunun yerine göletin hava payı ve dipsavak boru çapı gereğinden fazla tutularak taşkınlara karşı göletin emniyeti açısından tedbir alınmıştır. Sulama göletinin kanal ve sanat yapılarında aşınmalar ve dökülmelerden dolayı sızma kayıpları mevcut olup, kanallar otlanma ve siltasyon ile dolmuş durumdadır. Bu göletin sulama şebekesinde bulunan sanat yapıları ve kanallar için onarım ve tadilat projesi ile birlikte her yıl sulama sezonundan önce kanallarda temizleme çalışmaları yapılarak kanalların akış-kesit alanları artırılmalı ve daha fazla araziye sulama suyu sağlanmalıdır. Hacıahmet Hayvan İçme Suyu Göleti(1) için göletlerde bulunması gereken elemanlardan birçoğu teknik kriterlere uygun olarak inşa edilmiş olsa da yine dolusavak ve dipsavak gibi elemanlar planlanmamış ve hayvanların kolayca su içmelerini sağlayacak sıvatlar da bulunmamaktadır. İlçede inşa edilmiş diğer göletler ise gölet yapım tekniği kriterleri dikkate alınmadan gelişi güzel bir şekilde konumlandırılmış, herhangi bir hidrolojik ve topoğrafik etüt, plan ve projeye dayanmadan yapılmış sözde göletlerdir. Bu göletler homojen toprak dolgulu gövde tiplerine sahip olduklarından rezervuarlarında yeterli su biriktirilememektedir. Rezervuarlarında suyun nispeten de olsa biriktirilmesini sağlamak amacıyla gölet gövdelerinin memba şevlerine yeterli kalınlıkta kil tabaka serilmeli ve üzerlerine teknik şartnameye uygun riprap taşları döşenerek sızma kayıpları azaltılmalıdır.

Abstract:
Horasan has an important position in all districts of Erzurum due to its population, surface area, geographical position, being on the historical Silk Road and having the potential of livestock farming. In this study, 1 irrigation reservoir and 9 animal water supply reservoirs were analysed which are built in Erzurum Province Horasan district rural. The study results show, irrigation reservoirs were built matching the reservoir building criteria, yet the spillway that is the safety structure for the reservoir, which has a large drainage basin, was not planned. Instead, for guarding the reservoirs against overflows, some precautions were taken like taking the margin of safety and the waste outlet pipe diameter more than standard values. There are drip loss due to the affusion and corrosion in the canal and the engineering structures of the irrigation reservoirs, and the canals are filled with grass and siltation. Flow area of the canals should be increased and a larger field should be supplied with irrigation water by cleaning the canals before each irrigation season and by repair and modification projects for the canals and the engineering structures within the irrigation network of the reservoir.  Even though most of the structures were built matching the technical cirteria, some structures like spillway and waste outlet were not planned in Hacıahmet Animal Water Supply Reservoir, so as watering trough that helps animals to drink water easily. All the other reservoirs in the destrict are randomly positioned and these so-called reservoirs were built without any plan or project or considering the reservoir building technical cirteria, hydrological or topographical studies. Since these reservoirs have earthfill body type, enough water cannot be collected in their rezervoirs. To be able to collect relatively higher amount of water in the reservoirs, driploss should be minimised by laying clay stratum of appropriate thickness on the upstream slope of the reservoirs and covering up the clay layer with riprap stones according to the technical specifications.