Yakınlarını kaybeden bireylerin yas deneyimleri ile umutsuzluk, hayatın anlamı ve irrasyonel inanışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship between the grieving experiences of individuals who have lost loved ones and hopelessness, meaning in life, and irrational beliefs
Yazar: SİNAN KUCUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN DEMİR
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Umutsuzluk = Hopelessness ; Yas = Mourning

Özet:
Bu araştırmanın amacı yakınlarını kaybeden bireylerin yas deneyimleri ile umutsuzluk, hayatın anlamı ve irrasyonel inanışlar arasında nasıl bir ilişki olduğunu incelemek ve bu bilgilere dayanarak yas deneyiminin etiyolojisini daha iyi anlamaktır. Araştırmanın evrenini İstanbul'da yaşamakta olan kişiler, örneklemini ise bu kişiler arasından rastgele dağılım ile seçilen 253 kişi oluşturmuştur. Yapılan çalışmada elde edilen veriler SPSS v.26 (Statistical Package for Social Science) paket programı ile analiz edilmiştir. Kişi ve yüzde dağılımının incelenmesi frekans analizi, ölçek toplam puanlarının dağılımının belirlenmesinde betimleyici istatistik, ölçek güvenirliklerinin incelenmesinde iç tutarlık analizi yapılmıştır. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak; sosyodemografik form, Yaşamın Anlamı Anketi, Genel Tutum ve İnanışlar Ölçeği-Kısa Formu (İrrasyonel İnanışlar), Yas Ölçeği ve Umutsuzluk Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanların iç tutarlılıkları Cronbach alpha değerleri açısından incelenmiştir. Ölçek puanları cinsiyet, medeni hal ve daha önce psikolojik/psikiyatrik destek alıp almamalarına göre karşılaştırılmıştır. Katılımcıların yas deneyimleri ile yaşamın anlamı, umutsuzluk ve irrasyonel inanışlar arasındaki ilişki incelenmiştir. 
Beck umutsuzluk ölçeği puanları ve motivasyon kaybı ve umut (geleceğe yönelik beklentiler) alt boyutları için cinsiyet gruplarına göre puanların farklılaşmadıkları tespit edilmiştir. Gelecek ile ilgili duygu ve beklentiler boyutunda ise kadın ve erkek katılımcılar arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Yaşamın anlamı ölçeği ve hayatta anlam arayışı ve hayatta anlamın varlığı alt boyutları puanlarının cinsiyete göre karşılaştırılmasında gruplar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. 
Genel tutumlar ve inanışlar ölçeği kısa formu ölçek ve rasyonellik inancı, kendini değersizleştirme, başarmak irrasyonel inanışları, adalet beklentisi, başkalarını değersizleştirme alt boyutları puanlarının cinsiyet gruplarına göre anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Onaylanma irrasyonel inanışları ve konfor arayışı alt boyutlarında kadın ile erkek birey ortalamaları arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Yas ölçeği değerleri, fiziksel, duygusal ve davranışsal yas alt boyutlarının psikolojik destek durumuna göre puanların psikolojik destek alma açısından anlamlı farkların olduğu tespit edilmiştir. Beck umutsuzluk ölçeği puanları, gelecek ile ilgili duygu ve beklentiler ve umut (geleceğe yönelik beklentiler) alt boyutları için puanların psikolojik destek alma açısından anlamlı farkların olduğu tespit edilmiştir.
Yaşamın anlamı ölçeği ve hayatta anlamın varlığı alt boyutları puanlarının psikolojik destek alma durumuna göre karşılaştırılmasında anlamlı farklılık tespit edilememiştir.
Psikolojik destek alan katılımcıların Genel Tutum ve İnanışlar Ölçeği-Kısa Formu (İrrasyonel İnanışlar) ölçek toplam puanları, destek almayan göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bilgilere göre; Beck Umutsuzluk Ölçeği puanları ile Yas Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişki olduğu belirlenmiştir. 
Katılımcıların Yas ölçeği toplam puanları ile Hayatta Anlam Arayışı arasında anlamlı zayıf pozitif ilişki, Hayatta Anlamın Varlığı arasında anlamlı düşük negatif yönlü ilişki tespit edilmiştir. 
Katılımcılara uygulanan Yas ölçeği ve Genel Tutum ve İnanışlar Ölçeği-Kısa Formu ölçek toplam puanları arasında zayıf pozitif, Rasyonellik İnancı arasında zayıf pozitif, Kendini Değersizleştirme arasında düşük pozitif, Başarmak İrrasyonel İnanışları arasında zayıf pozitif, Onaylanma İrrasyonel İnanışları zayıf pozitif, Konfor Arayışı arasında düşük pozitif, Adalet Beklentisi zayıf pozitif ve Başkalarını Değersizleştirme arasında zayıf pozitif ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
The present thesis aims to examine the relationship between the grieving experiences and hopelessness, meaning in life, and irrational beliefs among individuals who have lost loved ones, in order to better understand the etiology of the grieving experience. The population of this study consisted of residents of Istanbul whereas the sample consisted of 253 participants. The data were analyzed using the SPSS v.26 (Statistical Package for the Social Sciences) software. Frequency analysis was used to examine the distribution of individual and percentage data, descriptive statistics were used to determine the distribution of scale total scores, and internal consistency analysis was conducted to examine the reliability of the scales. The data collection tools used in this study include a socio-demographic form, the Meaning in Life Scale, General Attitudes and Beliefs ScaleShort Form (the Irrational Beliefs Scale), the Grief Scale, and the Hopelessness Scale. The internal consistency of the scores obtained from the scales was examined using Cronbach's alpha values. The scale scores were compared based on gender, marital status, and whether participants had previously received psychological/psychiatric support. The presence of a significant relationship between participants' grieving experiences and their levels of meaning in life, hopelessness, and irrational beliefs was investigated.
The results revealed, a statistically significant positive relationship between scores on the Beck Hopelessness Scale and the Grief Scale. It was also determined that there was a statistically significant relationship between scores on the Grief Scale and the Meaning in Life Scale - Existential Dimension. A weak statistical relationship was found between scores on the Grief Scale and the Irrational Beliefs Scale. 
For the General Attitudes and Beliefs Scale-Short Form (Irrational Beliefs) and the sub-dimensions of scale and rationality beliefs, self-depreciation, irrational beliefs about achieving success, expectations of justice, and devaluation of others, there were no significant differences between gender groups. Nonetheless, there was a significant difference in the sub-dimensions of approval-seeking irrational beliefs and the search for comfort between female and male participants. The values of the Bereavement Scale differed significantly based on the psychological support received, particularly in the sub-dimensions of psychological, emotional, and behavioral mourning.
Furthermore, Beck Hopelessness Scale scores and scores for emotions and expectations related to the future (hope for the future) showed significant differences depending on whether psychological support was received. However, no significant differences were found between the Meaning in Life Scale scores and its sub-dimensions (searching for meaning and presence of meaning in life) based on psychological support.
Participants who received psychological support had higher scores in the General Attitudes and Beliefs Scale-Short Form (Irrational Beliefs) than those who did not. Based on the research findings, a statistically significant positive relationship was established between Beck Hopelessness Scale scores and Bereavement Scale scores. Moreover, there was a significant weak positive correlation between participants' Bereavement Scale total scores and their Search for Meaning in Life and a significant low negative correlation with the Presence of Meaning in Life.
The study revealed weak positive correlations between the Bereavement Scale and the total scores of the General Attitudes and Beliefs Scale-Short Form, weak positive correlations with Rational Beliefs, low positive correlations with Self-Deprecation, weak positive correlations with Irrational Beliefs about Achieving Success, weak positive correlations with Approval-Seeking Irrational Beliefs, weak positive correlations with the Search for Comfort, weak positive correlations with Expectations of Justice, and weak positive correlations with Devaluation of Others.