Evde sağlık hizmeti alan diyabetik hastalarda glisemik regülasyon ile kardiyovasküler risk faktörleri ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between glycemic regulation and cardiovascular risk factors in diabetic patients receiving home health care
Yazar: ENES TAVUKCU
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ÇETİN DOĞANER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Dünyada ve ülkemizde hem diyabet hem de kardiyovasküler hastalıklar
(KVH) en fazla morbidite ve mortalitesi olan hastalıklar içerisinde ilk sıralarda yer 
almaktadır. Her iki hastalığın etiyolojisinde de benzer nedenler olmakla birlikte,
diyabetli bireylerde diyabet komplikasyonları arasında gösterilen KVH'ye yakalanma 
oranının artması ve diyabetin bu hastalıklara predispozan faktör olarak görüldüğü 
gerçeği kabul edilmiştir.
Bizim çalışmamızda ise amacımız; evde sağlık hizmeti alan kronik diyabetik 
hastalarda KVH için kabul edilen risk faktörlerine ait öyküleri ve sahip olma durumları 
sorgulanıp, glisemi regülasyonu ile kardiyovasküler risk faktörleri arasındaki ilişki 
durumunu incelemektir. Bir ilişki saptanması durumunda, kronik diyabet hastalarında 
hem diyabetin kontrol altına alınmasının majör komplikasyonlardan biri olan 
KVH'den korunmada önemi hem de KVH açısından aile hekimliği disiplininin temel 
yaklaşımlarından olan primer korunma ilkesi doğrultusunda uygun yaklaşım mümkün 
olacaktır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma 
Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'nde, diyabet nedeni ile tedavi edilmekte olan 
veya yeni diyabet tanısı alan ve çalışmaya katılmakta gönüllü olan hastalar üzerinde 
çalışma için hazırlanan anket formunda sosyodemografik özellikler ve ilişkili tıbbi 
öykülerini araştıran klinik sorular sorulmuştur. Katılımcıların glisemik regülasyon ve 
tedaviye uyum durumu "Morisky Green Levine Tedavi Uyum Ölçeği" ile 
değerlendirilmiştir. Anketler yüz yüze ve gerektiğinde telefon ile görüşme yöntemi 
kullanılarak hastalar veya bakım veren kişiler ile iletişime geçilerek uygulanmıştır.
Hastaların glisemi regülasyonu ve KVH ile ilgili laboratuvar parametreleri (Açlık Kan 
Şekeri, HbA1c, LDL, HDL, Total kolesterol vb.) kendilerinden, hastane bilgi sistemi 
(FONET) veya e-nabız sistemi üzerinden alınmıştır. Uygulanan anketler SPSS 
iv
programına girilerek uygun testler ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 210 diyabet hastasının yaş ortalaması 78,03± 
10,18 ve hastaların %65,7'si kadındı. Hastaların ortalama diyabet yaşları 23,31±10,31 
yıl iken; aynı hasta grubunun %92,9'unun ek kardiyovasküler hastalığa sahip olduğu 
belirlenmiştir. Glisemik regülasyon ile yaş (p=0,015), cinsiyet (p=0,031) ve eğitim 
durumunun (p=0,034) istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Bununla birlikte 
sigara kullanımı (p<0,01), kullanılan diyabetik ilaç grubu (p<0,01) ve diyabet kontrol 
sıklığının (p<0,01) da glisemik regülasyon üzerinde etkili olduğu, aynı şekilde 
tedaviye uyumun (p<0,01) da glisemik regülasyonu artırdığı gözlenmiştir. Yapılan çok 
değişkenli regresyon analizinde cinsiyet, eğitim düzeyi, kullanılan ilaç grubu, diyabet 
kontrol sıklığı, AKŞ, HDL, LDL değerlerinin ve tedaviye uyumun varyansın % 
52,3'ünü açıkladığı ve modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğu (F=18,631; 
p<0,001) belirlenmiştir.
Sonuç: Tüm dünyada en önemli sağlık sorunlarının başında gelen diyabet ile 
mortalitesi ve morbiditesi bakımından yine sağlık sektörünün başlıca problemlerinden 
olan KVH'ye dair risk faktörleri arasındaki ilişkiyi incelediğimiz çalışmamızda birçok 
faktörün bu iki olguya da etkilerinin olduğunu tespit ettik. Bu bilgiler ışığında aile 
hekimliğinin de primer tutumlarından olan biyopsikososyal yaklaşım çerçevesinde ve 
koruyucu hekimlik anlayışı ile bu faktörlere yönelik alınacak tedbirlerin diyabetik 
hastaların yaşam kalitesinin artmasına, diyabetli geçirilen yaşam süresinin artmasıyla 
birlikte oluşabilecek komplikasyonların kontrol altında tutulmasına ve yine buna 
paralel diyabetik hastaların KVH'ye yönelik hastalık insidansının, mortalite ve 
morbiditesinin azalmasına katkı sağlayacağı sonucuna ulaştık.
Anahtar kelimeler: Diyabet, glisemik regülasyon, kardiyovasküler risk faktörleri

Abstract:
Objective: Both diabetes and cardiovascular diseases (CVD) are among the 
diseases with the highest morbidity and mortality in the world and in our country. 
Although there are similar causes in the etiology of both diseases, it has been accepted 
that the rate of CVD, which is among the complications of diabetes, increases in 
individuals with diabetes and that diabetes is seen as a predisposing factor for these 
diseases.
In our study, our aim is; The aim of this study is to examine the relationship 
between glycemia regulation and cardiovascular risk factors by questioning the history 
and ownership of risk factors for CVD in chronic diabetic patients receiving home 
health services. If a relationship is detected, an appropriate approach will be possible 
in line with both the importance of controlling diabetes in patients with chronic 
diabetes in the prevention of CVD, which is one of the major complications, and the 
principle of primary prevention, which is one of the basic approaches of the family 
medicine discipline in terms of CVD.
Materials and Methods: Clinical questions investigating sociodemographic 
characteristics and related medical histories were asked in the questionnaire form 
prepared for the study on patients who were being treated for diabetes or newly 
diagnosed with diabetes and volunteered to participate in the study in the Health 
Sciences University Gülhane Training and Research Hospital Home Health Services 
Unit. The glycemic regulation and compliance status of the participants were evaluated 
with the "Morisky Green Levine Treatment Compliance Scale". The questionnaires 
were applied face-to-face and by telephone interview method when necessary, by 
communicating with patients or caregivers. Laboratory parameters related to glycemia 
regulation and CVD of the patients (Hunger). Blood Sugar, HbA1c, LDL, HDL, Total 
cholesterol, etc.) were taken from them via the hospital information system (FONET) 
or e-pulse system.The applied questionnaires were entered into the SPSS program and 
vi
analyzed with appropriate tests.
Results: The mean age of 210 diabetic patients participating in the study was 
78.03± 10.18 years and 65.7% of the patients were female. The mean diabetes age of 
the patients was 23.31±10.31 years; it was determined that 92.9% of the same patient 
group had additional cardiovascular disease. Glycemic regulation and age (p=0.015),
gender (p=0.031) and educational status (p=0.034) were found to be statistically 
significant. On the other hand, smoking (p<0.01), used diabetic drug group (p<0.01) 
and frequency of diabetes control (p<0.01) also had an effect on glycemic regulation, 
and adherence to treatment (p<0.01) was also observed to increase glycemic regulation. 
In the multivariate regression analysis, gender, education level, drug group used, 
diabetes control frequency, FPG, HDL, LDL values and adherence to treatment 
explained 52.3% of the variance and the model was statistically significant (F=18.631; 
p<0.001) determined.
Conclusion: In our study, we examined the relationship between diabetes, 
which is one of the most important health problems all over the world, and risk factors 
for CVD, which is one of the main problems of the health sector in terms of its 
mortality and morbidity, and we found that many factors have effects on these two 
cases. In the light of this information, within the framework of the biopsychosocial 
approach, which is one of the primary attitudes of family medicine, and with the 
understanding of preventive medicine, the measures to be taken for these factors will 
increase the quality of life of diabetic patients, keep the complications that may occur 
with the increase in the life expectancy with diabetes, and, in parallel, prevent the 
disease of diabetic patients from CVD. We concluded that the incidence will contribute 
to the reduction of mortality and morbidity..
Key words: Diabetes, glycemic regulation, cardiovascular risk factors