Uluslararası sistemde ABD hegemonyasının bir yansıması olarak ekonomik yaptırımlar
Economic sanctions as a reflection of US hegemony in the international system
Yazar: AKIN SAĞIROĞLU
Danışman: PROF. DR. EROL KURUBAŞ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Ekonomik yaptırımlar = Economic sanctions ; Hegemonya = Hegemony ; Ki-kare testi = Chi-square test ; Uluslararası sistem = International system ; Yaptırımlar = Sanctions ; Çapraz tablolar = Cross-tables

Özet:
Ekonomik yaptırımlar, devletler tarafından zorlayıcı dış politika aracı olarak tercih edilmektedir. Ekonomik yaptırımların amacı, "hedef ülkeyi bir karar almaya zorlamak" şeklinde tanımlanmaktadır. 2. Dünya Savaşı sonrasında yükselen hegemonyası ile birlikte Amerika Birleşik Devletleri (ABD) de ekonomik yaptırımları en çok tercih eden ülke konumundadır. Ancak ekonomik yaptırımlar, literatürde etkililikleri bakımından başarısız olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda çalışma, "ABD, yaptırımlar başarısız olmasına rağmen neden hala uygulamaktadır?" sorusuna odaklanmıştır. Öncelikle, hegemonya ve yaptırım arasındaki güç-araç ilişkisi tespit edilmiştir. Sonrasında ABD'nin hegemonya dönemleri ile uygulamış olduğu ekonomik yaptırımlar arasındaki anlamlı ilişki ortaya koyulmuştur. Çalışma boyunca araştırma sorusuna; "ABD'nin uyguladığı ekonomik yaptırımların, başarısız olmasına rağmen sıklığı artarak uygulanmasının nedeni, ABD'nin hegemonik motivasyonudur" doğrultusunda cevap verilmiştir. Bununla birlikte, ABD'nin uyguladığı ekonomik yaptırımlar diğer tüm devletlerin uyguladığı ekonomik yaptırımlardan nitelik ve nicelik biçiminde ayrışmaktadır. Bu farklılığın nedeni, ABD hegemonyasının tarihsel alt yapısı, maddi ve maddi olmayan yetenekleridir. Çalışmada, ABD hegemonyası ile ekonomik yaptırımlar arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişkinin analizi için kategorik değişkenler oluşturulmuştur. Bu kategorik değişkenler doğrultusunda; ABD'nin Soğuk Savaş Dönemi'nde (1945-1989) hedef ülkelere uyguladığı 230 ekonomik yaptırıma ve Soğuk Savaş sonrasında (1990-2022) hedef ülkelere uyguladığı 402 ekonomik yaptırıma çapraz tablo ve ki-kare bağımsızlık testi analizi uygulanmıştır. Tüm analizlerde hegemonik değişimler gözetilmiştir. ABD'nin hegemonya dönemleri ile ekonomik yaptırımların dış politika amaçları, yaptırımların niteliği ve hedef bölgeler arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki ortaya çıkmıştır. Ayrıca yaptırımların niteliği ile hedef bölge ve hedef ülke ölçekleri arasında da istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
Economic sanctions are preferred by states as a coercive foreign policy tool. The purpose of economic sanctions is defined as "to force the target country to take a decision". With its hegemony rising after World War II, the United States of America (US) is the country that prefers economic sanctions the most. However, economic sanctions are considered unsuccessful in terms of their effectiveness in the literature. In this context, the study asks, "Why is the US still applying even though the sanctions have been unsuccessful?" focused on the question. First, the power-tool relationship between hegemony and sanction has been determined. Afterwards, the significant relationship between the hegemony periods of the US and the economic sanctions it has applied has been revealed. Throughout the study, the research question; the answer was given in line with "The reason why the economic sanctions imposed by the US are being applied with increasing frequency despite being unsuccessful is the hegemonic motivation of the US". However, the economic sanctions imposed by the US differ from those imposed by all other states in terms of quality and quantity. The reason for this difference is the historical background and material and non-material capabilities of US hegemony. In the study, categorical variables were created to analyze a statistically significant relationship between US hegemony and economic sanctions. In line with these categorical variables; cross-table and chi-square independence test analysis was applied to 230 economic sanctions applied by the USA to target countries during the Cold War Period (1945-1990) and to 402 economic sanctions applied to target countries after the Cold War Period (1991-2022). Hegemonic changes were observed in all analyses. A statistically significant relationship emerged between the hegemony periods of the US and the foreign policy objectives of the economic sanctions, the nature of the sanctions and the target regions. In addition, a statistically significant relationship was determined between the nature of the sanctions and the scales of the target region and target country.