Tanzimat'tan bugüne divan şiiri geleneğinde yazılmış na'tlerin incelenmesi
The analysing is na'ts written in the form of divan poetry from tanzimat to today
Yazar: YUNUS MUCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜRKAN ALVAN
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dini edebiyat = Religious literature ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Edebiyat = Literature ; Na`t = Na`t ; Peygamberler = Prophets ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Edebiyatımızın klasik dönemi olarak adlandırılan zaman dilimi içerisinde pek çok şair, geleneğin belirlediği formlar çerçevesinde na't ya da na'tler yazmıştır. Başlangıçta siyer ilmi içerisinde yer alan bu verimler sonrasında hilye, şemâil, mevlid, mi'râciyye ve na't gibi kendine özgü türlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Peygamberle ilgili yazılan türlerin bu kadar çeşitlenmiş olmasıyla Peygamber odaklı bir edebiyatın oluştuğunu söylemek mümkündür.
Divanlarda hiyerarşik sıralamaya göre öncelikle Allah Te'âlâ'yla ilgili şiirler, sonrasında ise Hz. Peygamber hakkında yazılmış na'tler yer almıştır. Klasik dönemde yazılmış na'tlerde Hz. Peygamber'in üstün vasıflarını sayma, yüceltme ve şefâatçi olması isteği bulunur. Edebiyatımızda özellikle XIV. yüzyılın sonlarına doğru na'tlerin nitelik ve niceliğinin arttığı da görülmektedir. Başta kaside olmak üzere; gazel, mesnevi, nazm, kıt'a,  terkîb-i bend gibi nazım şekillerinde na't örnekleri verilmiştir. Verilen bu örneklerin sayılarının ziyâdeleşmesiyle nu'ût divanları ve mecmuaları da oluşturulmuştur. Şeyh Galib'e kadar pek çok önemli ismi gördüğümüz klasik edebiyat, Şeyh Galib'le birlikte zirve ürünlerini de vermiştir.
Türk kültür tarihinde iki önemli kırılma noktası yaşanmıştır. Bunlardan ilki İslâmiyet'in kabulü, ikincisi ise toplumun yüzünü Batı'ya dönmesiyle ortaya çıkmış olan ve adına Tanzimat dediğimiz dönemdir. Her iki durumda da toplumun din algısı üzerinde büyük bir değişimin yaşandığını söylemek mümkündür. Tanzimat'la beraber ortaya çıkan durum ise, toplumun dinle ve gelenekle olan bağlarını zayıflatma hatta kesintiye uğratma raddesine kadar varmıştır. Bu da geçmiş edebiyat birikimi, dünyayı estetik algılayış ve insana bakış açısı olarak çok farklı bir edebî ortamın doğmasını hazırlamıştır. Sloganı "sürekli değişim" ve "yeni" olan bu edebiyat ortamı, şüphesiz ki kendinden önce var olanı sarsmadan ve fırsatını bulduğunda yıkmadan kendini var edemeyeceğini ilan edip durmuştur. 
Tüm bu değişim ve başkalaşıma rağmen yeni edebiyat olarak adlandırılan bu dönem içerisinde, sonrasında ve günümüzde Hz. Peygamber her zaman şairlerimiz nezdindeki konumunu muhafaza etmiştir. Hem geleneğin takipçisi olarak adlandırabileceğimiz kesimler tarafından hem de yeni şiirin unsurlarına bağlı kalan isimler tarafından Hz. Peygamber şiire konu edilmiştir.
Çalışmamızın konusunu ise Tanzimat sonrası dönemde klasik formlara bağlı kalarak na'tlerini yazmış olan isimler oluşturmaktadır. Her ne kadar geleneğin edebî ortamları yok olsa da; şairlerimiz yine de divanlarında, kitaplarında ya da başka platformlarda aruz veznini kullanarak farklı nazım şekilleriyle na'tlerini yazmışlardır. Amacımız günümüzde hâlâ aruzla yazılan na'tler var mıdır düşüncesini cevaplamak, varlığı ve yokluğu pek sezilmeyen bu eserlerin en azından tespitini yapabilmek ve muhtevalarındaki değişimi gözlemlemektir.
Çalışmamızda faydalandığımız kaynaklar; en başta şairlerin oluşturdukları ya da ölümlerinden sonra oluşturulan-basılan divanları ya da haklarında yazılmış kitaplar ve tezler  varsa bunlar olmuştur. Sonrasında ise nu'ût mecmualarının günümüzde yerini alan 26 adet na't antolojisi önemli başvuru kaynaklarımız arasında yer almıştır.
Yaptığımız araştırmalar sonucunda görülmüştür ki: Tanzimat'tan bu yana hem geleneğin devamı olarak nitelenebilecek isimler, hem Cumhuriyet sonrası ilk yetişen nesiller hem de günümüz şairlerinin bir kısmı na'tlerini hâlâ büyük ölçüde geleneğin belirlemiş olduğu formlar içerisinde yazmaya devam etmektedir. Bununla beraber; değişen konjonktürel şartlar içerisinde na'tlerde kullanılan kelime kadrosu, başlıklar, na'tlere giren yeni kavramlar ve Peygamber algısının yer yer değiştiği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Peygamber, na't, Tanzimat, divan şiiri.

Abstract:
Many poets had written na't or na'ts in the framework of what tradition has decided in the period of classical in our literature.  At the beginning, the works which were in proheptic biography brought to light after then some specific kinds such as hilye, şemâil, mevlid, mi'râciyye and na't. It can be said that new literature focusing on Prophet was formed with so many genres which were written about prophets. 
It is placed that first poems about God, then na'ts about Hz. Muhammed (s.a.s) according to hierarchically sorts in divan literature. There is describing high qualification, glorification and becoming intercessor of prophets in na'ts that were written in classical period. The quality and quantities of na'ts increased in our literature especially in the later XIVth. century examples of na't was given in species of masnavi, gazel, nazm, kıt'a,  terkîb-i bend especially ode. Divans of nu'ût and corpuses are formed with the number of theses species increased. Classical literature which we had come across many names until Şeyh Galib gave the top works with him.  
	In Turkish culture history has experienced two major breaking point.The first one is the adoption of Islam and the second one society that emerged from the rotation of the face to the West , and we call on behalf of the Tanzimat period . In both cases it is possible to say that the community's perception of religion over there that's a big change. The Tanzimat with the situation, come to ahead  to weaken ties with community's  tradition and religion moreover cutting into. In this case, the accumulation of past literature , aesthetics and perception of the world as a human outlook has prepared the emergence of a very different literary environment. The slogan " constant change" and "new" media without destroying the literary predecessors and the opportunity has stopped shaking and he could have to declare itself .
	Despite all these changes and metamorphosis during this period called the new literature, today and after then, Prophet has always maintained its position in the eyes of our poets.. Prophet has been the subject of poetry both by groups might be called a follower of tradition and new elements of poetry names remain connected by the Prophet.

The subject of this study consists of names of those who have written the na't adhering to the classical form after the Tanzimat period.  Although the tradition of literary environment not though; Our poet, wrote na't with different poetic forms  using aruz prosody  in their divans ,books  or in other platforms. Our aim is to answering the question that  is there still the na'ts are written, the presence and absence of many of these works are not perceived to be able to at least detect and observe the changes in content .
	Resources that we benefit in our study which is  written or  printed form that was created after the death of the poet or books and dissertations have been. 26 na't anthology which replaced corpus of nu'ût  today has been among our major reference.
	What we have seen in the results of research ; Tanzimat since both names may be considered as a continuation of the tradition  and  first generation grows up after  the Republic  and present day poets  still keep on writing na't in the form set by the traditions still largely. However; it is provided monitoring of vocabulary, titles in na't within cyclical terms  and new concepts into the na't and the changing perception of the Prophet 

Key words: Prophet, na't, Tanzimat, divan poetry.