Çarpıntı ve/veya göğüs ağrısı ile başvuran hastalarda ileri tetkik yapılması ile anksiyete ilişkisi
The relationship between advanced examination and anxiety in patients applied with palpitation and/OR chest pain
Yazar: GÜLNİHAL GEDİKLİ SAVAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İRFAN OĞUZ ŞAHİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Göğüs ağrısı = Chest pain ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Samsun = Samsun ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çocuk kardiyoloji polikliniğine başvuran hastalar içerisinde çarpıntı ve/veya
göğüs ağrısı şikayeti ile gelen hastalar önemli bir bölümü oluşturmaktadır. Çarpıntı
ve/veya göğüs ağrısı semptomları anksiyete semptomları ile benzerdir ve
karışmaktadır. Birçok hasta çarpıntı ve/veya göğüs ağrısı semptomlarıyla çocuk
kardiyoloji polikliniğinde tetkik edilmektedirler. Ancak bu hastalarda genellikle
herhangi bir kardiyolojik patoloji tespit edilmemektedir ve herhangi bir tedavi
başlanmamaktadır. Bu çocuklara ve ailelerine çocuklarında altta yatan kardiyolojik
bir problem olmadığı konusunda bilgi verilmektedir. Bu hastalarda kardiyolojik
problem olduğu düşüncesiyle doğan anksiyeteyi gidermek ancak kardiyolojik
tetkiklerin tamamlanması ile mümkün olabilir.
Literatürde göğüs ağrısı ve/veya çarpıntı ile ilgili birçok çalışma bulunmaktadır
ancak kalp dışı göğüs ağrısının psikososyal faktörlerle ilişkisini gösteren çalışma
azdır. Öte yandan kalp dışı göğüs ağrısı düşünülen hastalarda izlenecek tetkik ve
tedavi algoritması belirsizdir.
Çalışmamızın amacı 10-18 yaş arasındaki çarpıntı ve/veya göğüs ağrısı olan
çocuklarda yapılan tetkiklerin gerekli olup olmadığı ve tetkik yapılmasının hasta
anksiyetesi üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışmamızın ikincil amacı ise ileriye
yönelik tetkik ve tedavi algoritması oluşturma çalışmalarına katkı sunmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 25.04.2021-18.04.2022 tarihleri arasında Ondokuz
Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Çocuk Kardiyoloji polikliniğine başvuran 10-18 yaş
arasında çarpıntı ve/veya göğüs ağrısı şikayeti olan çocuklar incelenerek yapılmıştır.
Olgular poliklinik şartlarında muayene ve tetkik edilmişlerdir. Hastaların tamamında
elektrokardiyogram (EKG) ve telekardiyogram (TELE) ile değerlendirme yapılmış
olup gerek olması durumunda troponin I, ekokardiyografi (EKO), EFOR ve ritim
HOLTER tetkikleri de yapılmıştır. Hastaların anket ve yüz yüze mülakat şeklinde
verileri toplanmıştır. Bu veriler yaş, cinsiyet gibi sosyodemografik özellikler ve
'durumluk ve sürekli kaygı envanteri' anketini içermektedir. Tetkik sonuçları normal
gelen ve herhangi bir tedavi uygulanmayan bu hastalara iki hafta sonra aynı anket
tekrarlanmıştır. Sonuçlar istatistiksel yöntemlerle karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Tetkik öncesi ve sonrası durumluk ve sürekli kaygı düzeylerinin
ortalamaları arsında anlamlı farka rastlanmamıştır. Ancak adolesan kızlarda
durumluk kaygı düzeylerinin ortalaması arasında tetkik öncesi ve sonrası anlamlı
farklılık görülmüştür.
Sosyodemografik özelliklerin tümünde hastaların durumluk ve sürekli kaygı
düzeylerinin ortalaması arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir.
Durumluk kaygı düzeylerinin farkı ile yaş, anne yaşı, baba yaşı, evdeki kişi sayısı
arasında negatif zayıf bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sürekli kaygı
düzeylerinin farkı ile yaş, baba yaşı, evdeki kişi sayısı arasında pozitif zayıf bir ilişki
varken sürekli kaygı düzeyleri ile anne yaşı arasında pozitif orta düzeyde bir ilişkinin
olduğu söylenebilir.

7

Durumluk kaygı düzeyi ile sürekli kaygı düzeyi arasında orta düzeyde pozitif bir
ilişkinin olduğu belirlenmiştir.
Hastaların %14,8'inde nefes darlığı, %4,4'ünde emosyonel stres ve %2,2'sinde
senkop ve %2,2'sinde çabuk yorulma ek semptomları görülmüştür.
Hastaların tamamının EKG ve TELE'lerinin normal olduğu görülmüştür. Hastaların
%72,4'ünün troponin I değerleri normal bulunmuş ve %27,6'sının troponin I
değerlerinin görülmesine gerek duyulmamıştır. EKO ile değerlendirilen hastalardan
birinde perimembranöz outlet küçük ventriküler septal defekt (VSD), birinde hafif
trikuspit yetmezliği (TY), üçünde hafif mitral valv prolapsusu (MVP) ve üçünde de
hafif mitral yetmezlik (MY) tespit edildi. Göğüs ağrısı ve/veya çarpıntı ile başvuran
çocuk hastalarda kardiyak patoloji tespit edilen hastalar kardiyoloji polikliniğine
başvuran tüm çocuk hastaların %6'sı, EKO çekilen hastalarda kardiyak patoloji tespit
edilme oranı %34 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Göğüs ağrısı ile OMÜ çocuk kardiyoloji polikliniğine gelen hastaların
başvuru oranı %3, bu hastalarda kardiyolojik patoloji saptanma oranı %8; çarpıntı
şikayeti ile gelen hasta oranı %2, bu hastalarda kardiyak patoloji saptanma oranı %8
olarak bulundu. Çarpıntı ve göğüs ağrısının birlikte görüldüğü hastalarda altta yatan
kardiyak patoloji oranı %4 olarak saptandı. Ek semptomu olan tama yakın hastada da
altta yatan kardiyak patoloji tespit edilmedi.
Bu çalışma ile ayrıca tetkik yapmanın anksiyete üzerinde adolesan kız hastalar
dışında anlamlı bir etki yapmadığı sonucuna ulaşıldı.
Çalışmamızda sosyodemografik özelliklerin aksiyete üzerine etkisine ulaşılmadı.
Ancak durumluk kaygı düzeylerinin farkı ile hasta yaşı, anne yaşı, baba yaşı, evdeki
kişi sayısı arasında negatif zayıf bir ilişki, sürekli kaygı düzeylerinin farkı ile de
hasta yaşı, anne yaşı, baba yaşı, evdeki kişi sayısı arasında orta düzeyde pozitif bir
ilişki olduğu söylenebilir. Ek olarak çalışmamızda durumluk kaygı düzeyi ile sürekli
kaygı düzeyi arasında orta düzeyde pozitif bir ilişkinin olduğu belirlendi. Literatürde
ulaştığımız bu sonuçlarla korelasyon kurulacak benzer çalışmaya rastlanmamış olup
çalışmamız bu yönden orjinaldir.
Öz bildirime dayalı ölçekler kullanılması, kesitsel bir araştırma olması, üçüncü
basamak sağlık merkezine başvuran hastaların dahil edilmiş olması, hasta sayısının
az olması, yaş aralığının geniş olması çalışmamızın kısıtlılıklarındandır.
Yapılan çok sayıda tetkik (EKO, efor testi, ritim holter, kardiyak manyetik rezonans
(MR) vb.) sonuçlarının normal çıktığı görülmüş olup ayrıntılı fizik muayene, öykü
sonrası EKG, TELE gibi kolay ulaşılabilir ve maddi yükü düşük olan tetkiklerin önce
seçilip diğer tetkikleri 2. aşamada yapmanın daha doğru olduğu ve SCAMP'a benzer
bir metadolojinin gerekli olduğu düşünüldü. Çalışmanın daha spesifik yaş grubunda
(özellikle adolesanlarda), daha fazla sayıda hasta ile yapılması halinde daha anlamlı
sonuçlara ulaşılabilir.

Abstract:
Purpose: Among the patients who applied to the pediatric cardiology outpatient
clinic, patients with palpitations and/or chest pain complaints constitute an important
part. Palpitation and/or chest pain symptoms are similar and confused with anxiety
symptoms. Many patients are being examined in the pediatric cardiology outpatient
clinic with symptoms of palpitation and/or chest pain. However, no cardiological
pathology is detected in these patients, and no treatment is initiated. These children
and their families are informed that there is no underlying cardiological problem in
their child. In these patients, it is possible to relieve the anxiety arising from the
thought of a cardiological problem, but only after the completion of the cardiological
examinations.
There are many studies on chest pain and/or palpitation in the literature, but few
studies show the relationship between non-cardiac chest pain and psychosocial
factors. On the other hand, the examination and treatment algorithm to be followed in
patients with suspected non-cardiac chest pain is unclear.
The aim of our study is to investigate whether the tests performed in children aged
10-18 with palpitations and/or chest pain are necessary and the effect of the
examination on patient anxiety. The secondary aim of our study is to contribute to
the development of prospective examination and treatment algorithms.
Materıals and Methods: This study was carried out by examining children between
the ages of 10 and 18 who presented to Ondokuz Mayıs University (OMU) Pediatric
Cardiology outpatient clinic between 25.04.2021 and 18.04.2022 with complaints of
palpitation and/or chest pain. The cases were examined and analyzed under the
conditions of the outpatient clinic. All patients were evaluated with
electrocardiogram (ECG) and telecardiogram (TELE), if necessary troponin I,
echocardiography (ECHO), stress tests and rhythm HOLTER tests were also
performed. The data of the patients were collected in the form of questionnaires and
face-to-face interviews. These data include sociodemographic characteristics such as
age, gender, and the 'state and trait anxiety inventory' questionnaire. The same
questionnaire was repeated two weeks later for these patients who had normal test
results and did not receive any treatment. The results were compared using statistical
methods.
Results: There was no significant difference between the averages of state and trait
anxiety levels before and after the examination. However, there was a significant
difference between the mean state anxiety levels of adolescent girls before and after
the examination.
No significant difference was observed between the mean state and trait anxiety
levels of the patients in all sociodemographic characteristics.
It was concluded that there is a weak negative relationship between the difference in
state anxiety levels and age, maternal age, paternal age, and the number of people in
the house. While there is a weak positive relationship between the difference in trait
anxiety levels and age, paternal age, and the number of people in the house, it can be

9

said that there is a positive moderate relationship between trait anxiety levels and
maternal age.
It was determined that there was a moderate positive relationship between the level
of state anxiety and the level of trait anxiety.
Additional symtoms of dyspnea were observed in 14.8% of the patients, emotional
stress in 4.4%, syncope in 2.2% and fatigue in 2.2% of the patients from additional
symtoms.
ECG and TELE of all patients were found to be normal. Troponin I values were
found to be normal in 72.4% of the patients, and troponin I values were not required
to be observed in 27.6% of the patients. Among the patients evaluated with ECO;
perimembranous outlet small ventricular septal defect (VSD) was detected in one,
mild tricuspid regurgitation (TR) in one, mild mitral valve prolapse (MVP) in three,
and mild mitral insufficiency (MR) in three. In pediatric patients presenting with
chest pain and/or palpitation, cardiac pathology was found to be 6% of all pediatric
patients admitted to the cardiology outpatient clinic, and cardiac pathology was
found to be 34% in patients who underwent ECHO.
Conclusıon: The rate of admission of patients who came to the OMU pediatric
cardiology outpatient clinic with chest pain was 3%; the rate of detection of
cardiologic pathology in these patients was 8%; The rate of patients presenting with
palpitations was 2%, and the rate of cardiac pathology was found to be 8% in these
patients. In patients with palpitations and chest pain together, the rate of underlying
cardiac pathology was found to be 4%. No underlying cardiac pathology was
detected in almost all patients with additional symptoms.
In this study, it was concluded that testing did not have a significant effect on
anxiety, except for adolescent female patients. The effect of sociodemographic
characteristics on anxiety was not found in our study. However, it can be said that
there is a weak negative relationship between the difference in state anxiety levels
and patient age, maternal age, paternal age, and the number of people in the house,
and a moderate positive relationship between the difference in trait anxiety levels and
patient age, maternal age, paternal age, and the number of people in the house. In
addition, in our study, it was determined that there was a moderate positive
relationship between the level of state anxiety and the level of trait anxiety. No
similar studies have been found in the literature to correlate with these results, and
our study is original in this respect.
The limitations of our study are the use of self-report scales, being a cross-sectional
study, including patients who applied to a tertiary health center, low number of
patients, and wide age range.
It has been observed that the results of many examinations (ECHO, exercise test,
rhythm holter, cardiac magnetic resonance (MR) etc.) are normal, and it was thought
that after a detailed physical examination and history, easily accessible and low cost
tests such as ECG and TELE would be preferred first and other examinations should
be performed in the second stage, and a methodology similar to SCAMP was
required.
More significant results can be obtained if the study is conducted with a larger
number of patients in a more specific age group (especially adolescents).