Sağlıklı beslenme kavramı ve tüketici algısı üzerine bir araştırma
A study on healty eating concept and perception of consumers
Yazar: CAN ERGÜN
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ YÜCECAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
ÖZET Bu çalışma; Ankara' da 25 yaş ve üzeri toplam 494 yetişkin bireyin sağlıklı beslenme kavramı ve bunu etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin %91.9' u sağlıklı beslenme deyiminden taze ve doğal besinler tüketmeyi, %82.6' sı denge ve çeşitliliği, %81.2' si sebze ve meyvenin çok tüketilmesini, %77.1' i az yağlı yemeyi, %75.5' i ise fazla su içmeyi algıladıklarını belirtmişlerdir. Araştırma sonuçları; bireylerin %39.7' sinin beslenme düzenlerini sağlıksız,. %60.3' ünün ise sağlıklı olarak nitelendirdiğini göstermektedir. Eğitimine devam eden bireylerin (%52.2) diğer iş gruplarındaki bireylerden önemli derecede daha az sağlıklı beslendikleri saptanmıştır (p<0.05). Sağlıksız beslenme nedenleri arasında ilk sırada zaman yetersizliği (%58.0) bulunmaktadır. Bunu; kişisel kontrol (%56.3), bilgi yetersizliği (%50.6), çekici olmayan besinler (%42.3), besin seçimi (%30.7), diğer insanların etkisi (%29.1), besinin fiyatı (%26.1), besin hazırlama (%25.4) ve değişime direnç (%24.1) izlemektedir. Sağlıksız beslendiğini düşünen bireylerin %85.7' si beslenme düzenlerini sağlıklı beslenme davranışları yönünde değiştirme istemine sahiptir. Bu istem; kadınlar (%91.2) ve yüksek öğretim düzeyindeki bireyler (%91.4) arasında önemli derecede fazladır (p<0.05). Kronik hastalık riskini azaltmak (%64.9), sağlıklı yaşamak (%45.2) ve ağırlık kontrolü (%44.6) amacıyla bireyler sağlıklı beslenmeye yönelmek istemektedir. Bireylerin sağlıklı beslenme ile ilgili olarak en sık kullandıkları bilgi kaynakları arasında radyo/TV (%75.5), gazeteler (%64.4), arkadaş/yakın çevre (%40.9), ürünün etiket bilgileri (%35.4) ve doktorlar (%32.8) yer almaktadır. Sağlıklı beslenme konusunda en zengin ve doğru bilgi kaynağına sahip olan diyetisyenlere başvuru genelde sınırlıdır (%18.2). Bireylerin %75.7' si halkın beslenme konusunda bilinçlendirilmesine yönelik etkinlikleri yetersiz bulmaktadır. Beslenme eğitimi; halkın beslenme durumunun düzeltilmesinde ve yaşam kalitesinin artırılmasında büyük önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Sağlıklı Beslenme, Besin Seçimi, Tavırlar V

Abstract:
ABSTRACT This study aimed to evaluate healthy eating concept and the factors that effect this concept among 494 adults living in Ankara whose ages 25 years and over. According to the results of this study, the participants describe "healthy eating" as; eating fresh and natural foods (91.9%), balance and variety (82.6%), consuming more fruit and vegetables (81.2%), taking less fat (77.1%) and drinking more water (75.5%). In research population; 39.7% of the participants have self-rated their eating patterns as unhealthy and 60.3% as healthy. The difference in the percentage of unhealthy eating among the subjects who continue their education (52.2%) was significant in comparison with the other (p<0.05). Primary reasons for the unhealthy eating pattern were; lack of time (58.0%), willpower (56.3%), lack of knowledge (50.6%), unpleasant and unappealing foods (42.3%), food choices (30.7%), effects of friends and/or relatives (29.1%), price (26.1%), food preparation (25.4%) and resistance to change in diet (24.1%). Among participants who believe that having unhealthy eating patterns; 85.7% of them want to change his/her eating behaviors towards a healthy one. This willingness for change, was statistically significant especially among women (91.2%) and highly educated subjects (91.4%) (p<0.05). Decreasing the risk of chronical diseases (64.9%), healthy living (45.2%), and weight management (44.6%) were the outstanding reasons for change towards healthy eating. The most frequently used information sources for healthy eating were found to be Radio-TV (75.5%), newspapers (64.4%), friends/others (40.9%), food labels (35.4%) and medical doctors (32.8%). Taking consultation from dietitian, having the most valuable and reliable information for healthy eating, was generally low (18.2%). Great percentage of the participants (75.7%) believed that nutrition education programs for the public was inadequte. Nutrition education is very important for enhancing the nutritional status and increasing life quality. Key Words: Healthy Eating, Food Choice, Attitude VI