Uluslararası sistemde dönüşüm süreçleri ve Türkiye'nin Batı Blokuna yönelişi
Transformation processes in the international system and Türkiye's orientation towards the Western Bloc
Yazar: HUSEYN TAGHIYEV
Danışman: PROF. DR. ALİ ASKER
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Uluslararası sistem kavramı ve ona ilişkin tarihi arka planı incelemek uluslararası
ilişkileri anlamak adına önem arz etmektedir. Çünkü uluslararası ilişkilere ilişkin
literatürde mevcut olan kavramların anlaşılması ve onların değişkenliğinin ölçülmesi bu
kavrama bağlıdır. Bu kapsamda Vestfalya ile esası koyulan, Viyana sistemiyle
geliştirilen ve özellikle Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra oluşturulan Milletler
Cemiyeti'yle daha derin ve karmaşık bir evreye giren uluslararası sistem içinde devletler
farklı dış politika stratejileri benimsemiştir.
Uluslararası sistem içinde zamanla şekillenen Türk dış politikası incelendiğinde
Türkiye'nin dönemsel olarak uyguladığı stratejilerinde farklılıklar ortaya çıkmıştır.
Özellikle iki dünya savaşı arasındaki dönemde Türkiye tarafsız denge politikasını
uygulamaya çalışsa da daha çok Sovyetlerle sürdürülen yakın ilişkilerin bu dönemde
etkin olduğu söylenebilir. Ancak söz konusu durum İkinci Dünya Savaşı'ndan hemen
sonra değişmeye başlamış ve bunda Sovyetlerin art arda Türkiye'ye gönderdiği notaların
büyük etkisi olmuştur. Boğazlar konusunda Türkiye'yi yalnızlaştırmaya çalışan
Sovyetler yeri geldiğinde bu konuyu Birleşmiş Milletlere'e taşımış ama istediği sonucu
alamamıştır. Bu faktörler ekseninde Türkiye'nin ABD ve Batı'ya yönelimi hız
kazanmıştır. Bununla da Türk dış politikasının çok vektörlülük evresi devreye girmiş ve
özellikle Soğuk Savaş'ın bitmesinden sonra Türkiye bölgesel rol model olmayı hedeflemiştir.

Anahtar kelimler: Uluslararası Sistem; Dünya Savaşları; Soğuk Savaş; Türkiye

Abstract:
Investigating the concept of the international system and its historical
background is essential in order to understand international relations. Because
understanding the concepts in the literature on international relations and measuring
their variability depend on this concept. In this context, states have adopted different
foreign policy strategies in the international system that was established with
Westphalia, developed with the Vienna system and entered a deeper and more complex
phase, especially with the League of Nations established after World War I.
When Turkish foreign policy, which has been shaped over time within the
international system, is examined within the scope of this study, differences in the
strategies of Türkiye have emerged. Although Türkiye tried to implement a neutral
balance policy, especially in the period between the two world wars, it can be said that
the close relations with the Soviets were more effective in this period. However, the
situation began to change immediately after World War II. The notes that the Soviets
sent to Türkiye had a great impact on this. The Soviets, who tried to isolate Türkiye on
the Straits issue, brought to the UN when necessary, but could not get the result that it
planned. In light of these factors, Türkiye's orientation towards the US and the West has
accelerated. With this, the multi-vector phase of Turkish foreign policy has come into
play and, especially after the end of the Cold War, Türkiye has aimed to become a
regional role model.

Keywords: International System; World Wars; Cold War; Türkiye