Yeni tanı alan HIV pozitif hastalarda tedaviye başlama zamanınıetkileyen faktörler
Factors affecting the time to start treatment in HIV-positive patients with NEW diagnosis
Yazar: AYŞEGÜL AKKOL ÇAMURCU
Danışman: DOÇ. DR. SENİHA ŞENBAYRAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Antiretroviral ajanlar = Anti-retroviral agents ; HIV = HIV ; HIV enfeksiyonları = HIV infections ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı yeni tanı alan HIV pozitif hastalarda antiretroviral tedavi (ART) başlama zamanını etkileyen faktörleri belirlemek ve ART başlama zamanının demografik ve klinik özellikler ile olan ilişkisini saptamaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Tıp Fakültesi Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği'nde 1 Aralık 2019 ve 1 Mart 2021 tarihleri arasında HIV enfeksiyonu tanısı alan, yatarak veya ayaktan takip edilen, ART planlanan,18 yaş ve üstü hastalar dahil edildi. Olguların demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri ile ilgili bilgiler hastane bilgi sisteminden ve hasta dosyalarından elde edildi. ART başlama zamanı >30 gün olanlar 1. Grup ve 30 gün olanlar 2. Grup olacak şekilde iki grup belirlendi. Verilerin analizinde, IBM SPSS Statistics 18 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı.
Bulgular: Doksanbir olgumuzun 83'ü (%91.2) erkek 8'i (%8.8) kadındı. Yaşları 18-71 arasında değişmekte olup; ortama yaş 35.8±11.5 idi ve 25-34 yaş grubundakiler (%32) çoğunluğu oluşturmaktadır. Olguların 38'inde (%41.8) olası bulaş yolu homoseksüel cinsel ilişki iken 30'unda (%33) bulaş yolu belirlenememiştir. HIV testi yapılma nedenlerini incelediğimizde; %39.5'inde tarama amaçlı, %35,2'sinde endikasyon doğrultusunda ve %25.3'ünde ise hastanın kendi isteği üzerine testin istenmesiydi. Tanı sırasında CD4+ T lenfosit sayısı ortalama 426301/μl'dir ve %43.9'unda 350/μl'nin altındadır. Tanı konulan ve tedavi için takibe alınan 91 olgunun 86'sına  (%94.5) ART başlanmıştır. ART başlama zamanı minimum 0 gün, maksimum 146 gün; ortalama 30 gün ve medyan süresi 24 gündür. ART başlama zamanını etkileyen faktörleri değerlendirdiğimizde; tüm olguların %95.3'ünde tanı anında istenen test sonuçlarının beklenmesi, %26.7'sinde fırsatçı enfeksiyonların araştırılması, %22.1'inde geç başvuru ve/veya uyumsuzluk, %12'sinde sifiliz tedavisinin önceliklendirilmesi, %5.8'inde fırsatçı enfeksiyon tedavisi, %5.8'inde Genel Sağlık Sigorta (GSS) işlemlerinin tamamlanması ve %5.8'inde COVID-19 pandemisinin getirdiği kısıtlamalar  olduğu belirlenmiştir. ART başlama zamanı >30 gün olan 1. Grup'ta ve =<30 gün olan 2. Grup'ta bu faktörlerin görülme sıklıkları karşılaştırıldığında ise; hastanın geç başvurması ve/veya uyumsuz olması, fırsatçı enfeksiyonların araştırılması, GSS işlemlerini tamamlamasının beklenmesi ve sifiliz tedavisinin tamamlanmasının beklenmesi ve 1. Grup'ta daha yüksek oranda görülmektedir (p<0.000, p=0.22, p=0.029 ve  p=0.044). Ayrıca iki grup demografik, klinik ve laboratuvar özelliklerine göre karşılaştırıldığında öksürük ve cilt döküntüsü şikayeti olanların oranı 1. Grup'ta daha fazla oranda görülmektedir (p=0.019 ). Çok değişkenli regresyon analizine göre ise ART başlama zamanının 30 gün üzerinde olmasının risk faktörleri; hastanın tanı sırasında GSS'nın olmaması, yatarak takip edilmesi, yaşın 34'ün altında ve HIV RNA'nın 10.000 kopya/ml altında olmasıdır. 

Sonuç: Çalışmanın sonunda saptadığımız tedaviyi geciktiren faktörlerin hasta takibi sırasında dikkate alınması ve bu konudaki sorunların giderilmesi için yapılacak düzenlemeler sayesinde HIV tedavisine vaktinde başlanması mümkün olacaktır. Ayrıca poliklinik kontrollerine geç başvuran veya uyumsuz olduğu farkedilen olgulara daha fazla zaman ayrılması, mümkünse kısa sürede ART başlanması ve fırsatçı enfeksiyon araştırılması sırasında istenen işlemlerin süresinin kısaltılabilmesi için rutin uygulamaların gözden geçirilmesi gerektiğinin kanaatindeyiz.

Anahtar Kelime: ART başlama zamanı, HIV testi, tanı, gecikme faktörleri

Abstract:
Aim: The aim of our study is to determine the factors affecting the onset time of ART in newly diagnosed HIV-positive patients and to determine the relationship between the onset of ART and the demographic and clinical characteristics of the cases.
Method: Patients aged 18 years and over who were diagnosed with HIV infection between 1 December 2019 and 1 March 2021, followed up in an inpatient or outpatient setting and planned for ART at the Istanbul Haydarpasa Numune Traınıng And Research Hospital Infectious Diseases and Clinical Microbiology Clinic, Hamidiye Faculty of Medicine, University of Health Sciences was included to our study. Information about the demographic, clinical and laboratory characteristics of the cases was obtained from the hospital information system and patient files. Two groups were determined as Group 1 with ART onset time >30 days and Group 2 with =<30 days. In the analysis of the data, IBM SPSS Statistics 18 (IBM SPSS, Turkey) program was used.
Results: Eighty-three (91.2%) of our cases were male and eight (8.8%) were female. Their ages ranged from 18 to 71; the mean age was 35.8±11.5 years and the 25-34 age group (%32) was the majority. While the possible transmission route was homosexual contact in 38 (41.8%) of the patients, the transmission route could not be determined in 30 (33%) patients. When we examine the reasons for HIV testing; general population screening was performed in 39.5%, due to medical indication in 35.2%, and because of the patient's own request in 25.3%. The mean CD4+ T lymphocyte count at the time of diagnosis was 426301/μl; it is below 350/μl in 43.9%. ART was started in 86 (94.5%) of 91 patients who were followed up in our clinic for treatment.ART onset time was 0 days minimum, maximum 146 days; the average is 30 days and the median duration is 24 days. When we evaluate the factors affecting the onset of ART; Waiting for the desired test results at the time of diagnosis in 95.3% of all cases, investigating opportunistic infections in 26.7%, late admission and/or non-compliance in 22.1%, prioritizing syphilis treatment in 12%, opportunistic infection treatment in 5.8%, completion of General Health Insurance (GSS) procedures in 5.8%, and restrictions imposed by the COVID-19 pandemic in 5.8% has been determined. When the incidence of these factors was compared in the 1st group with an ART onset time >30 days and in the 2nd group with =<30 days; patients late presentation and/or non-compliance, investigation of opportunistic infections, prioritization of syphilis treatment and waiting for cases to complete GSS procedures are seen at a higher rate in Group 1 (p<0.000, p=0.22, p=0.029 and p=0.044). In addition, when the two groups were compared according to their demographic, clinical and laboratory characteristics, the rate of those with cough and skin rash was higher in Group 1 and it was statistically significant. According to the multivariate regression analysis, the risk factors for ART onset time over 30 days are; the patients lack of general health insurance at the time of diagnosis, inpatient follow-up, age under 34, and HIV RNA below 10.000 kopya/ml.

Conclusion: At a result, it will be possible to start HIV treatment earlier, thanks to the consideration of the factors that delay the treatment during patient follow-up and the arrangements to be made to eliminate the problems in this regard. In addition, we believe that routine practices should be reviewed in order to allocate more time to patients who present late to the outpatient clinic controls or who are found to be non-compliant, to initiate ART as soon as possible, and to shorten the duration of the procedures requested during the investigation of opportunistic infections.

Key Words: ART onset time, HIV testing, diagnosis, delay factors