Türkiye'de iklim değişikliğine bağlı kalp krizi kaynaklı ölümlerin modellenmesi
Modeling of heart attack mortality caused by climate change in Turkey
Yazar: ÖMER ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET SOMUNCU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Halk sağlığı = Public health ; Miyokard enfarktüsü = Myocardial infarction ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sosyal sağlık = Social health ; Sıcaklık = Temperature ; Yüksek sıcaklık = High temperature ; Ölüm = Death ; Ölüm nedeni = Cause of death ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
İklim değişikliğine bağlı artan sıcaklıkların insan sağlığı üzerindeki etkisi halihazırda ve gelecekteki en kritik konulardan biridir. Bilim insanları iklim değişikliğinin sağlık etkilerinin çoğunun olumsuz olacağını düşünmektedir. Sıcalık ve nem artışına bağlı olarak belirli hastalıklara bağlı ölüm sayılarında özellikle solunum ve dolaşım yolları hastalıklarında artış olduğu literatürde yer almaktadır. 

Dünya sağlık örgütü verilerine göre dünyada en fazla ölüm kalp hastalıklarından kaynaklanmakta ve her yıl dünya genelinde 17 milyon kişi kalp damar hastalıkları nedeniyle yaşamını yitirmektedir. Türkiye'de toplam ölümlerin % 40'ı dolaşım yolları hastalıkları nedeniyle gerçekleşmekte ve her yıl 200 bin kişi kalp krizinden yaşamını yitirmektedir. 

Bu çalışma 1990-2014 yıllarını ait OECD verileri kullanarak maksimum sıcaklık ve nemlilik indisine bağlı olarak Akut miyokard enfarktüsü (MI) diğer adıyla kalp krizi kaynaklı ölümlerin modellenmesini ve Türkiye için gelecek projeksiyonları oluşturulmasını kapsar. 

Çalışma kapsamında oluşturulan model ve projeksiyon sonuçları incelendiğinde Türkiye'de 2022-2060 döneminde maksimum sıcaklık ve nemlilik indisi artışına paralel olarak kalp krizine bağlı ölümlerde % 24 artış olacağı 2061-2099 döneminde ise bu artışın % 29'lara kadar çıkacağı öngerilmektedir. 

Sağlık harcamaları ile kalp krizine bağlı ölümler arasındaki ilişki incelendiğinde ise % 56 oranında negatif korelasyon hesaplanmıştır. Bu sonuş sağlık harcamalarının artırılmasının son derece önleyici bir uyum kapasitesi bileşeni olduğunu göstermektedir.

Bu çalışma iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkisini bir kez daha gün yüzüne çıkarmıştır. Bu kapsamda ülkemizde ve küresel bağlamda iklim değişikliğine uyum ve azaltım tedbirlerin güçlendirilmesi ve finansal desteklerin 
artırılması kaçınılmazdır.

Abstract:
The impact of rising temperatures due to climate change on human health is one of the 
critical issues now and in the future. Scientists think that most of the health effects of 
climate change will be negative. In the literature, there is an increase in the number of 
deaths due to the increase in temperature and humidity, especially in respiratory and 
circulatory diseases.

According to the data of the World Health Organization, the most deaths in the world are 
due to heart diseases and every year 17 million people die from cardiovascular diseases 
worldwide. In Turkey, 40% of the total deaths occur due to circulatory diseases and 200 
thousand people die from heart attacks every year.

This study covers the modeling of mortality due to acute myocardial infarction (MI), also 
known as heart attack, based on the maximum temperature and humidity index using 
OECD data between 1990 and 2014, and evaluation of the adaptation capacity by 
including per capita health expenditures in the model and forming future projections for 
Turkey.

When the model and projection results of this study are evaluated, it is predicted that 
there will be a 24% increase in deaths due to heart attacks in Turkey in the 2022-2060 
period in parallel with the increase in the maximum temperature and humidity index, and 
this increase will reach 29% in the 2061-2099 period.

When the correlation between health expenditures and deaths due to heart attack was 
compared, a negative correlation of 56% was calculated. This result shows that increasing 
health expenditures is a highly preventive adaptation capacity component.

This study once again brought to light the negative impact of climate change on human 
health. In this context, it is inevitable to strengthen climate change adaptation and 
mitigation measures and increase financial support in our country and globally.