Öğretmen adaylarının mesleki benlik saygısı algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Analysing the pre-service teachers' perceptions on professional self-esteem in terms of the various variables
Yazar: KASIM KATIRCI
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM KAYA
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Benlik saygısı = Self esteem ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Çalışma, "Öğretmen Adaylarının Mesleki Benlik Saygısı Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi" amaçlanmıştır. Bu çalışma, Öğretmen Adaylarının Mesleki Benlik Saygısı Algılarının tespit edilmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesine yönelik nicel verilerin kullanıldığı ve karşılaştırma yoluyla elde edilen betimsel bir çalışma olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.
Çalışma evreni 2014-2015 öğretim yılında Kafkas Üniversitesi Dede Korkut Eğitim Fakültesinde öğrenimlerine devam eden toplamda 2961 Kafkas Üniversitesi Dede Korkut Eğitim Fakültesi öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Çalışmanın örnekleminde ise amaçsal örneklem yollarından olan tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi ile maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemlerinin kullanıldığı bir desen kullanılmıştır. Bu doğrultuda, çalışmanın örneklemi Kafkas Üniversitesi Dede Korkut Eğitim Fakültesinde farklı bölümlerde okuyan 1., 2., 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören 573 aday öğretmenden oluşmaktadır.
Çalışmada, veri toplama aracı olarak "Aday Öğretmenler için Demografik Bilgi Formu" ve Arıcak (1999) tarafından geliştirilen "Arıcak Mesleki Benlik Saygısı Ölçeği (MBSÖ)" kullanılmıştır. "Arıcak Mesleki Benlik Saygısı (AMBS)" ölçme aracı, bir alanda mesleki eğitim gören ya da bir mesleği icra eden 17 yaş ve üstü bireylerin ilgili mesleğe olan saygı tutumlarını ölçmek amacıyla uygulanabilir bir ölçektir. Arıcak Mesleki Benlik Saygısı Ölçeği 30 maddeden oluşmaktadır (Arıcak,2001: 8).
Çalışmadan elde edilen verilerin analizi için bilgisayar ortamında istatistik paket programı kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler açısından yapılan değerlendirmede ise cinsiyet ve öğrenim türü değişkenleri için t-testi yapılmış, fark için ortalamalar karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Bölüm, sınıf düzeyi, mezun olduğu lise, ebeveyn eğitim durumu, ve ikamet edilen bölge değişkenleri için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. ANOVA sonrası hangi post-hoc çoklu karşılaştırma tekniğinin kullanılacağına karar vermek için öncelikle Levene's testi ile grup dağılımlarının varyanslarının homojen olup/olmadığı hipotezi sınanmış, varyansların homojen olmaması durumunda yaygınlıkla kullanılan Tamhane's T2 çoklu karşılaştırma tekniği, varyansların homojen olması durumunda ise, yaygınlıkla kullanılan Scheffe ve LSD çoklu karşılaştırma teknikleri tercih edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre; mesleki benlik saygısının; aday öğretmenler tarafından Arıcak Mesleki Benlik Saygısı Ölçeğinden elde edilen bulgular incelendiğinde, farklı bölümlerde okuyan öğretmen adaylarının mesleki benlik saygısı algılarında manidar bir farklılaşmanın olmadığı ancak bölümlerin ortalamaları çerçevesinde yapılan analiz doğrultusunda Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümün mesleki benlik saygısında bir farkın oluştuğu görülmüştür. Bu da aslında öğretmenlik mesleğinin farklı branşlarca algıyı manidar bir şekilde etki edecek bir fark oluşturmadığı görülmektedir. Diğer taraftan, cinsiyet değişkenine göre yapılan analiz sonucunda öğretmenlik mesleki benlik algısın erkek öğretmen adaylarda daha yüksek olduğu görülmüştür. Mesleki benlik algısının en fazla değiştiği değişkenin ise öğretmen adaylarının mezun olmuş oldukları lise türleri ve yaşadıkları ve ailelerinin ikamet ettikleri yerlere göre farklılaştığı saptanmıştır.

Abstract:
The aim of the study was to compare the Prospective Teachers' Perceptions of Professional Self Esteem in Terms of Various Variables.. In this study, a descriptive study, which is obtained through comparison, is used as a descriptive study and it is used to determine, compare and evaluate the pre-service teachers' self-esteem perceptions.
The population of the study consists of 2961 Kafkas University Dede Korkut Faculty of Education candidate teachers, who continue their education in Kafkas University Faculty of Education in 2014-2015 academic year. In the sample of the study, stratified purposive sampling method, which is one of the purposive sampling methods and maximum diversity sampling methods were used. Accordingly, the sample of the study consisted of 573 candidate teachers studying in different departments of Kafkas University Faculty of Education in 1st, 2nd, 3rd and 4th years.
In the study, the Demographic Information Form for Prospective Teachers and "Arıcak Professional Self-Esteem Scale" developed by Arıcak (1999) were used as data collection instrument. "Arıcak Professional Self-Esteem Scale (APSES) could be used to measure the attitudes of individuals, who are 17 years of age or older in a profession. Arıcak Professional Self-Esteem Scale consists of 30 items (Arıcak, 2001: 8).
For the analysis of the data obtained from the study, a statistical program in computer was used. In the evaluation of the independent variables, t-test was performed for the variables of gender and type of education, and the means for the difference were compared and compared. One-way analysis of variance (ANOVA) was performed for the variables of department, grade level, high school graduation, parental education status, and residence region variables. In order to decide which post-hoc multiple comparison technique to use after ANOVA, firstly, Levene's test was used to test whether the variance of the group distributions were homogeneous or not. multiple comparison techniques were preferred.
According to the results of the study; when the findings obtained from the Arıcak Professional Self-Esteem Scale were analyzed by the candidate teachers, it was seen that there was no significant difference in the perception of professional self-esteem of the candidate teachers studying in different departments, but there was a significant difference in the professional self-esteem of Science Teaching Department according to the analysis in terms of the context of the departments. In fact, it is seen that the teaching profession does not create a significant difference, which will affect the perception significantly by different departments. On the other hand, as a result of the analysis according to the gender variable, it is seen that teacher self-perception is higher in male teacher candidates than female candidate teachers. On the other hand, it was found that the most variable of professional self-perception were varied according to the type of high school that the prospective teachers graduated and the places where they lived and their families.