Anayasal iktisat teorisinin Türkiye açısından değerlendirilmesi (1980-2018)
Evaluation of constitutional economic theory in terms of Turkey (1980-2018)
Yazar: CUMA ELİŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ARSLAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Anayasal ekonomi = Constitutional economic ; Ekonomi teorileri = Economic theories ; Para politikaları = Monetary policies ; Parasal konjonktür = Monetary conjuncture ; Seçim ekonomisi = Election economics ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türkiye = Türkiye

Özet:
II. Dünya Savaşı sonrası sosyal devlet anlayışındaki değişim ve uygulanan Keynesyen politikalarla devletin ekonomik hayattaki hacmi artmıştır. Bu durum 1970'li yıllara kadar sürmüş ve ardından yaşanan stagflasyonla beraber devletin ekonomik hayata müdahalesi sorgulanır hale gelmiştir. Bunun nedeni olarak oy maksimizasyonu hedefiyle hareket eden politikacıların, sahip olduğu devlet yönetimini siyasi amaçlarına alet ederek politik ve ekonomik açıdan yozlaşmayı kolaylaştırmasıdır. Yaşanan bu tip  sorunlar Kamu Tercihi Teorisi ve Anayasal İktisat Teorisi, çerçevesinde incelenmiştir. Anayasal İktisat Teorisi temelde kamunun önlenemez şekilde büyümesine bir sınırlama getirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Çözüm olarak ise başta siyasal iktidarların yetkilerinin sınırlandırılması ve bireyin sahip olduğu ekonomik hak ve özgürlüklerin korunması adına oyunun kurallarının iyi belirlenmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Çalışmanın içeriğinde Türkiye'de 1980-2018 döneminde önemli ölçüde siyasal iktidarların; bütçe, borçlanma ve kamu harcamaları gibi politika araçlarını kullanarak politika uygulamasının mali disipline olan etkileri değerlendirilmiştir. Türkiye 1980 yılından sonra başta IMF ile yapılan stand-by anlaşmaları olmak üzere; siyasal iktidarlar ve bürokrasiyi kısıtlayacak bir dizi önlemler almıştır. 1994 yılında yaşanan finansal kriz sonucu, bir dizi önlem alınsa da bu durum uzun süre devam ettirilememiştir. 1990'lı yılların sonunda yapılan stand-by anlaşmaları ve  2000'li yılların başında yapılan yasal ve yapısal düzenlemelerle mali kurallar ağırlık kazanmıştır. Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı ile bir dizi yeni önlemler alınarak yasal düzenlemeler yapılmıştır. 2010 tarihli Mali Kurallar Kanun Tasarısı kamuoyu ile paylaşılmış olsa da uygulamada kendisine yer bulamamıştır. Bu sınırda Türkiye'de mali disiplinin bozulmasının başlıca nedenlerine yer verilerek sorunun çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Anayasal İktisat Teorisi, Seçim Ekonomisi, Mali Kurallar, Politik Konjonktür Teorileri.

Abstract:
After the second world war, the state's authority in economic life increased with the change in the understanding of the social state and implemented Keynesian policies. This situation continued by the 1970s and after that, the state's interference in economic life started to be questioned as a result of the stagflation suffered worldwide. The reason for this is that politicians acting with the goal of vote maximization facilitate political and economic corruption by using the state administration for their political purposes. Such problems are analyzed within the framework of Public Choice Theory and Constitutional Economic Theory. Constitutional Economic Theory basically argues for the necessity of a limitation placed on the unavoidable growth of the public. As a solution, it argues that the rules of the game should be determined well in order to limit the powers of political powers and to protect the economic rights and freedoms of the individual. This study evaluates the effects of political governments' policy implementation by using policy instruments such as budget borrowing and public expenditures on fiscal discipline in Turkey during the 1980-2018 period. After 1980, Turkey took a series of measures to limit the political powers and bureaucracy, especially the stand-by agreements with the IMF. In As a result of the financial crisis in 1994 Although a series of measures were taken, this situation could not be sustained for a long time. Fiscal rules gained importance with the stand-by agreements made in the early 1990s and the legal and structural regulations made in the early 2000s. With the Transition to a Strong Economy Program, a series of new measures were taken and legal arrangements were made. Although the 2010 Draft Fiscal Rules Law was publicized, it did not find a place in practice. In this framework, the main reasons for the deterioration of fiscal discipline in Turkey are discussed and suggestions for the solution of the problem are presented.
Keywords: Constitutional Economic Theory, Election Economy, Fiscal Rules, Political Conjuncture Theories