Çok kültürlülük ve ulusal azınlıklar: Avrupa Birliği bağlamında Türkiye ve İsveç eğitim politikaları
Multiculturalism and national minorities: Turkish and Swedish educational policies in the context of The European Union
Yazar: YAKUP BİLGE
Danışman: PROF. DR. HALUK ALKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Azınlıklar = Minorities ; Ders kitapları = Textbooks ; Etnik azınlık = Ethnic minority ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim programları = Education programs ; Eğitim sistemi = Education system ; Türkiye = Turkey ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; İsveç = Sweden

Özet:
Türkiye ve İsveç, çokkültürlülük ve azınlıklar konusunda zengin tarihsel deneyimleri olan iki ülkedir. Bu araştırmanın amacı Avrupa Birliği (AB)'ye aday ülke Türkiye ile AB üyesi İsveç'in eğitim politikaları çerçevesinde ulusal azınlıkların müfredat ve ders kitaplarında nasıl betimlendiğinin karşılaştırılmasıdır. Bu amaçla, Türkiye ve İsveç'ten 2000 yılından sonra basılan altı ders kitabı ve bunların müfredatı seçilmiştir. Çalışma nitel araştırma metodu çerçevesinde planlanmış ve araştırma verilerinin analizinde eleştirel söylem analiz tekniği kullanılmıştır.
Araştırma bulguları, Türkiye ve İsveç'te kullanılan müfredat ve ders kitap metinleri arasında bazı önemli farkların olduğuna işaret etmektedir. Bunlardan biri Türkiye'deki müfredat ve ders kitap metinlerinin ülkedeki azınlıkları hiçbir şekilde ismen anmaması, İsveç'ten analiz edilen metinlerin ise genellikle ülkedeki azınlıkları ismen anmasıdır. Bulguların iki ülke arasında işaret ettiği ikinci fark, metinlerin tek sesli ya da çok sesli olmasıyla ilgilidir. Araştırma bulguları Türkiye'deki verilerin genellikle tek sesli, özellikle de azınlıklar konusunda resmi görüş dışındaki söylemlere tümüyle kapalı olduğunu gösterirken, İsveç'teki metinlerin genel karakteri ise göreli olarak çok sesli ve resmi görüş yanında ulusal azınlıklar konusunda diğer perspektifleri de dile getirdikleri görülmektedir. Bulguların iki ülke arasında ortaya çıkardığı bir başka fark da, Türkiye'deki verilerin genel olarak bazı azınlıkları olumsuz şekilde betimlediği ve bunları ulusun bir parçası olarak tanımlamadığı, İsveç'teki metinlerin ise ulusal azınlıkların ulusun bir parçası olduklarına yönelik güçlü bir vurgusu olmasa da bunların olumsuz imajlarla betimlenmediği dikkat çekmektedir. Araştırma bulguları, iki ülke arasındaki metinlerde benzerliklerin de olduğunu göstermektedir. Bunun en fazla belirginleştiği noktalardan biri, her iki ülkeden analiz edilen ders kitap metinlerinin Osmanlı toplumunu çokkültürlü olarak tanımlamasıdır. 

Anahtar kelimeler: Azınlıklar, Ulusal Azınlıklar, Çokkültürlülük, Müfredat ve Ders Kitaplarında Azınlıklar.

Abstract:
Turkey and Sweden are two countries with rich historical expriences with respect to multiculturalism and minorities. The purpose of this study is to compared the curricula and textbooks in European Union (EU) candidate Turkey, and EU member Sweden within the context of their respective educational policies pertaining to national minorities. To this end, six text books and their respective curricula, published since the year 2000, were chosen from both countries. The study was conceived within the framework of qualitative research method, and discourse analysis was used to analyze the data.
The result of the research indicates some important differences between the text books and curricula used in Turkey and Sweden. The first of these is that none of the texts used in Turkey mention any minority by name in any way, while the analysized Swedish texts generally mention the national minorities in that country by name. A second difference established by the research pertains to the texts being single or multi-voiced. The research established that in Turkey there is generally only one voice, i.e. the official view, pertaining to minorities, while other opinions are totally shut down. The general character of the Swedish texts, on the other hand are multi-voiced, presenting different perspectives along with the official position. Another difference between the two countries which became evident is that in Turkey some of the minorities were typically described in a negative manner and that they did not constitute part of the national identity. The Swedish texts, on the other hand, show that the national minorities are part of the national identity, and care was taken not to portray them in a negative light. The research also revealed some commonalities between the two counties, the most obvious of which is that both describe Ottoman society as multicultural. 

Keywords: Minorities, National Minorities, Multiculturalism, Minorities in School Curricula and in Textbooks.