Cumhuriyetten (1923) günümüze (2000) sosyal bilgiler dersi öğretim araçlarının eğitim programları dahilinde, nitelik ve nicelik olarak değişimi
The Change of social studies course instructional materials, in quantity and quality, within curriculums from declaration of Turkish Repuplic (1923) to today (2000)
Yazar: BENGİSU KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. VEYSEL SÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araç-gereçler = Equipments ; Ders programları = Curriculum ; Eğitim araçları = Educational tools ; Eğitim programları = Education programs ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Teknoloji = Technology ; Öğretim araçları = Teaching aids

Özet:
ÖZET Bu çalışma, eğitim alanında survey tipi betimsel bir araştırmadır. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan (1923), 2000 yılma kadar geçen süre içinde ilköğretim okulları sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında kullanılması öngörülen öğretim araçlarının nitelik ve nicelik olarak değişimini belirlemeyi amaçlamıştır. Çalışmada sosyal bilgiler öğretim araçları, "basılı öğretim araçları", "çoğaltma araçları", "yazı ve gösterim tahtaları","model ve numuneler", "üç boyutlu klasik araçlar", "iki boyutlu araçlar", "soyut semboller", "dramatizasyonla yaşantı edinme", "elektrik- elektronik araçlar" olmak üzere dokuz başlık altında alanyazın taraması ile belirlenen 134 öğretim aracının nicel ve nitel durumu ile kullanılma düzeyleri incelenmiştir. Araştırmanın verileri, Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana uygulanan ükokul/ilköğretim programlarının taranması ve Çanakkale ili merkezindeki 23 ilköğretim okulundaki gözlemler; bu okullardaki 23 müdür ve 96 öğretmen ile yapılan görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Yaklaşık 75 yıl içinde ilkokul/ilköğretim programları altı kez değişmiş ve bu değişikliklerde sosyal bilgiler dersi başlangıçta muhasabat-ı ahlakiye ve malumat-ı vataniye, tarih, coğrafya, yurt bilgisi, yurttaşlık olmak üzere ayrı dersler biçiminde okutulurken 1968 ilkokul programından başlayarak "sosyal bilgiler" adı altında toplanmıştır. 1924 programı hariç tüm programlarda sosyal bilgiler dersi için önerilen öğretim araçları bir liste halinde verilmiştir. Bütün programlarda sosyal bilgiler dersi için önerilen öğretim araçları toplam 96 tanedir. Ancak 1926 programından başlayarak bütün programlarda iki boyutlu harita ve levhalar ile üç boyutlu klasik göze ve dokunma duyusuna hitap eden öğretim araçlarının yoğun biçimde önerilmiştir. Eğitim programlarında önerilen sosyal bilgiler öğretim araçlarından hiçbirine sahip olmayan okul yoktur. Ancak, görüşmelerde öğretmen ve yöneticilerin gerekenaraçları kullandıklarını belirtmelerine karşın, özellikle gözlem yoluyla ulaşılan bulgular, öğretmen ve yöneticilerin okullarında varolan öğretim araçlarının korunmasına ve etkili biçimde kullanmasına yeterince özen göstermediklerini desteklemektedir. Okullardaki elektrikli-elektronik araçların genellikle arızalı olduğu ve bilgisayarların öğretim aracı olmaktan çok yönetimde büro aracı olarak kullanıldığı saptanmıştır. Araştırma bulgularına dayalı olarak okullarda klasik araçlar yerine, bütün duyu organlarına hitap eden öğretim araçlarının önerilmesi ve önerilen öğretim araçları sağlanmalıdır.

Abstract:
m ABSTRACT This study is a descriptive research of survey type in the field of education. The objective of the study is to determine the quantitative and qualitative changes in educative tools, envisaged to be used in course programmes of social studies within the period starting with the inception the Republic of Turkey in 1923 up until 2000. In the study, quantitative and qualitative conditions and utilisation levels of 134 instructional tools specified through field literature scanning and classified under nine headings, have been examined: namely, printed instructional tools; replicative tools; writing and demonstrative boards; models and samples; three dimensional conventional tools; two dimensional tools; abstract symbols; experience building through dramatisation; and electrical-electronic tools. The data used in the study were collected through scanning of elementary education programmes that have been implemented since the inception of the Republic of Turkey, and observations in 23 elementary education schools in Çanakkale Province Centre and interviews with 23 principals and 96 teachers in these schools. In approximately 75 years, elementary education programmes have been amended or modified six times. Originally, education was given by separate courses, such as moral values, civics, history, geography. Starting with the 1968 curriculum, these have been compiled under the name social studies. The training tools envisaged for the social studies course is given as a üst, except for the 1 924 programme. The total number of tools suggested in all programmes is 96. However, starting with the 1926 programme, two dimensional maps and diagrams have been intensively recommended. None of the schools lack in the recommended instructional tools for social studies. However, although the teachers and the administrators state that theIV necessary tools axe used, the findings, especially reached through observation, indicate that effective usage and preservation of the existing tools are not cared for with due prudence. It has been determined that the electrical-electronic tools in the schools are out of order in general, and that the computers are used as office equipment, rather than being instructional tools. Based on the findings of this research, it has been concluded that instructional tools addressing all sense organs instead of the conventional ones should be recommended to schools, and that these schools should be provided with the recommended tools.