Bisfenol-A, bisfenol-AF ve bisfenol-S'nin fitoplankton Chlorella vulgaris, Spirulina sp. ve Desmodesmus subspicatus üzerine akut toksik etkileri
Acute toxic effects of bisfenol-A, bisfenol-AF ve bisfenol-S on phytoplankton Chlorella vulgaris, Spirulina sp. and Desmodesmus subspicatus
Yazar: DUYGU TURAN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ÇAKAL ARSLAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Deniz Bilimleri = Marine Science ; Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Bisfenol analogları (BP'ler), yüzey suyu, tortu, kanalizasyon ve çamurda sıklıkla tespit edilen bisfenol A'nın (BPA) analoğu olarak endüstride yaygın olarak kullanılmaktadır.  Bisfenollerin doğal ortamda bulunması sucul ekosistem için risk oluşturmaktadır. Bu çalışmada BPA, BPS ve BPAF'nin Chlorella vulgaris, Spirulina sp., Desmodesmus subspicatus üzerine akut toksik etkileri incelenmiştir.  BPA, BPS ve BPAF kimyasallarının üç fitoplankton türü üzerine kısa süreli toksik etkilerinin incelenmesi standart test protokolü (OECD 201 algal büyüme inhibisyonu) ile gerçekleştirilmiştir. Kimyasalların canlıların büyümesi üzerine etkileri ışık mikroskobunda Neabauer sayma kamerası ile hücre sayısı hesaplanarak ve florimetre ile ölçüm yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Florimetre ile ölçümden elde edilen sonuçlara göre Spirulina sp. için BPAF (72 sa EC50 = 3,80 mg L-1) BPS (72 sa EC50 = 6,31 m L-1)'ye göre daha toksik bulunmuştur. Chlorella vulgaris' in büyümesi üzerine en toksik etkiyi BPS (72 sa EC50 = 2,43 mg/L) gösterirken onu (3d EC50 3,32 mg/L) ile BPAF izlemiştir. C. vulgaris BPA'ya (72 sa EC50= 26,5 mg/L) dayanıklılık göstermiştir. Desmodesmus subspicatus için en yüksek toksisiteden en düşük toksisiteye doğru sırasıyla, BPS (72 sa EC50 =0,88 mg/L) ve BPAF (72 sa EC50 =6,48 mg/L) toksik bulunmuştur. Desmodesmus subspicatus 'un BPA maruziyetinde canlıda aşırı çoğalma görüldüğünden florimetri ile ölçümü yapılamamıştır. Göz ile mikroskop sayımına göre D. subspicatus için BPA (72 sa EC50 =0,89 mg/L), BPS (72 sa EC50 =1,43 mg/L) ve BPAF (72 sa EC50 =3,0 mg/L) bulunmuştur. C. vulgaris' in BPA maruziyeti sonucu EC50 değeri 22,6 mg/L'dir. C. vulgaris BPS ve BPAF kimyasalları maruziyetinde aşırı çoğalma göstermediğinden mikroskop sayımı yapılamamıştır. Elde edilen sonuçlara göre her iki sayım yönteminde de çalışmada kullanılan kimyasalların toksiklik derecesi türler arasında farklılık göstermektedir. 
Göz ile mikroskop sayımı ve florimetrik ölçüm sonuçları arasında sayısal değerlerde farklılıklar olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar sucul ekosistemdeki canlılar için risk oluşturduğunu göstermektedir. Bisfenol analoglarının çevresel risk değerlendirilmesini mümkün kılabilmek için BPA'ya alternatif bisfenol analoglarının birincil üreticilere etkilerinin daha fazla incelenmesine ihtiyaç vardır.

Abstract:
Bisphenol analogues (BPs) are widely used in industry as analogues of bisphenol A (BPA), which is frequently detected in surface water, sediment, sewage and sludge.  The presence of bisphenols in the natural environment poses a risk to the aquatic ecosystem. In this study, acute toxic effects of BPA, BPS and BPAF on Chlorella vulgaris, Spirulina sp., Desmodesmus subspicatus were investigated. The short-term toxic effects of BPA, BPS and BPAF on three phytoplankton species were investigated using the standard test protocol (OECD 201 algal growth inhibition). The effects of the chemicals on the growth of the organisms were determined by counting the number of cells with a Neabauer counting camera under a light microscope and using a fluorimeter. According to the results obtained by fluorimetry, BPAF (72 h EC50 = 3.80 mg L-1) was more toxic than BPS (72 h EC50 = 6.31 m L-1) for Spirulina sp. BPS (72 h EC50 = 2.43 mg/L) had the most toxic effect on the growth of Chlorella vulgaris, followed by BPAF (3d EC50 3.32 mg/L). C. vulgaris showed resistance to BPA (72 h EC50= 26.5 mg/L). In Desmodesmus subspicatus, BPS (72 h EC50 = 0.88 mg/L) and BPAF (72 h EC50 = 6.48 mg/L) were found to be toxic from the highest to the lowest toxicity, respectively. D. subspicatus could not be measured by fluorimetry due to excessive proliferation in the organism in BPA exposure. BPA (72 h EC50 =0.89 mg/L), BPS (72 h EC50 =1.43 mg/L) and BPAF (72 h EC50 =3.0 mg/L) were found for D. subspicatus according to microscope counts. The EC50 value of C. vulgaris as a result of BPA exposure is 22.6 mg/L. Since C. vulgaris did not show excessive proliferation during exposure to BPS and BPAF chemicals, microscope counting could not be performed. According to the results obtained, the degree of toxicity of the chemicals used in the study in both counting methods differs between the species.
There were differences in numerical values between the results of microscope counts and fluorimetric measurements. These results indicate that they pose a risk for living organisms in the aquatic ecosystem. In order to enable environmental risk assessment of bisphenol analogs, there is a need to further investigate the effects of alternative bisphenol analogs to BPA on primary producers.