Çocuk enfeksiyon kliniğinde 2003-2016 yılları arasında tüberküloz tanısıyla yatarak tedavi başlanan hastaların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of hospitalized patients diagnosed with tuberculosis between the years of 2003-2016 in pediatric infectious diseases department
Yazar: DURDUGÜL AYYILDIZ EMECEN
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN DALGIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Enfeksiyon = Infection ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Çalışmamızda 2003–2016 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal E.A.H ( SBÜ ŞHEEAH) Çocuk Enfeksiyon Kliniği'nde yatan ve tüberküloz (TB) hastalığı tanısı alan 0-18 yaş arası 233 vakanın demografik, klinik ve laboratuvar bulgularını retrospektif olarak inceledik. Olguların 123 (%52,8)'ü erkek, 110 (%47,2)'u kızdı, yaş ortalaması ise 111,39 ± 4 ay (9,3 yaş) idi. Hastalar beş yaş altı, 5-10 yaş arası ve 10 yaş üzeri olmak üzere üç gruba ayrıldı. Çocukların %22,7 'si beş yaşının altında, %27 'si 5-10 yaş arası ve % 50,2 si 10 yaşının üzerindeydi. 2009 yılı  %20,2 hasta ile en çok hastanın tanı aldığı yıldı. Hastaların memleketlerine bakıldığında ilk sırada Doğu Anadolu Bölgesi %27,5, ikinci sırada ise Marmara Bölgesi %23,6 geliyordu. Çocukların %10,3'ünde kronik hastalık saptandı. Hastaların %50,2'sinin pulmoner, %37,8'inin extrapulmoner, %7,3'ünün pulmoner ve extrapulmoner birlikte, %4,7'sinin ise miliyer TB olduğu tespit edildi. Pulmoner TB'lerin içinde %73,9'luk bir oran ile primer TB ilk sırada yer aldı. Extrapulmoner TB'den en sık görüleni %36,2 ile TB plöraziydi. Pulmoner TB 10 yaş üzerindeki hastalarda anlamlı olarak daha fazla, beş yaş altında ise daha azdı (p<0,05). Miliyer TB, beş yaş altında istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). Pulmoner TB'nin alt gruplarından primer akciğer TB tüm yaş gruplarında anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,05). Sekonder kaviter TB'nin 10 yaş üstü hastalarda, diğer yaş gruplarına göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,05). Extrapulmoner TB'den iskelet sistemi TB'sinin %85,7'sinin beş yaş altında olduğu görüldü. Beş yaş altındaki hastalarda üriner TB'ye rastlanmadı. TB lenfadenitinin, TB plörazinin ve batın TB'nin 10 yaş üstü hastalarda diğer iki yaş grubuna göre anlamlı olarak daha sık görüldüğü tespit edildi (p<0,05). Vakaların %56,3'ünde TB teması, bunların da %49,8'inde ev içi temas tespit edildi. En sık yakınma %43 ile öksürüktü ve %18,1 hastanın fizik muayenesi normaldi. Tüberkülin deri testi (TDT) hastaların %44,7'sinde pozitif tespit edildi. Yaş gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi (p>0,05). (Quanti-FERON) QFT testinin % 55,4 hastada pozitif olduğu görüldü. Miliyer TB'de QFT duyarlılığı diğer klinik formlara göre anlamlı olarak yüksekti (p<0,05). Alınan örneklerin % 44,6'sında basil mikroskobik bakıda gösterildi. Olguların %57,9'unda kültürde üreme tespit edildi, üremenin ve basil gösterilmenin en fazla olduğu örnek açlık mide sıvısı (AMS) idi. Eritrosit sedimentsyon hızı (ESH) %90 hastada yükselmişti.  Posteroanterior akciğer (PAAC) grafisi %74,2 hastada TB lehine yorumlandı. Bilgisayarlı tomografi (BT) raporlarında ise %81,5'inde TB düşündüren patolojik bulguya rastlandı. Çalışmamızın sonuçları genel olarak literatür ile uyumlu tespit edildi.
Sonuç olarak; çocukluk çağı TB'si; bulaştırıcı erişkinlerin saptanmasından, hasta ve hastalık için risk faktörü olan çocuklara doğru tanı ve tedavinin uygulanmasına kadar süren uzun soluklu ve azami özen gerektiren bir halk sağlığı sorunudur. Bu bağlamda her ülkenin kendi gerçeklerini bilmesi ve buna uygun TB kontrol programları geliştirmesi gerekmektedir.

Abstract:
We retrospectively reviewed the demographic, clinical and laboratory findings of 233 cases with tuberculosis (TB) diagnosed in Pediatric Infectious Diseases Department of Sisli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital between the years of 2003-2016.
Of the cases, 123 (52.8%) were boys and 110 (47.2%) were girls and the mean age was 111,39 ± 4 months (9,3 years). Patients were divided into three groups; younger than 5 years, between 5 and 10 years and older than ten years. 53 (22,7%) of the patients was <5 years old while 63 (27 % ) and 107 (50,2 %) were between 5-10 and above ten years old respectively. When we looked the hometowns, Eastern Anatolia Region was the first with 64 (27.5%) and the Marmara Region was the second with 55 (23,6%). 10,3 (n=24) of the patients were had comorbidities. Pulmonary TB was the most common TB form (%50,2%) of which primary TB was accounted for 73.9 %. 17 (7.3%) of the patients had both pulmonary and extrapulmonary TB. 11 (4,7%) had miliary TB. Pleural TB was the most common form of extrapulmonary TB (%36,2). Pulmonary TB was statistically more common over ten years old and less in patients below five years old (p<0,05). Miliary TB was also more common in the patients over five years old (p<0,05). Primary pulmonary TB was significantly higher in all age groups. Seconder cavitary pulmonary TB was higher in the patients over ten years old when compared to other age groups. Bone and joint TB was significantly higher below five years old (p<0,05). There were no urinary TB in the cases below five years old. Tuberculous lymphadenitis, pleural TB and abdominal TB were found to be significantly more frequent in patients over 10 years of age when compared to the other two age groups (p <0,05). 56,3% (n=130) of the patients had a TB contact history and 49,8% of them were found to have a family contact. Cough was the most common symptom (43%)  and 42 patients (18,1%) had normal physical examination. TST was performed to 228 patients and 44.7% of them had positive results. There were no statistically significant difference when compared to age groups. QFT was performed to 224 patients and 55.4% of them had positive results. QFT sensitivity was higher significantly in miliary TB when compared to other clinical forms (p<0,05). Acid fast bacilli smear was positive in 44,6% (n=104) of the patients specimens. Culture positivity was detected in 57,9% (n=135) of 233 patients. Gastric aspirates had the most culture positivity. Erythrocyte sedimentation rate was high in 90% of the patients. Chest X-Ray suggested TB in 74,2% of the patients. Pathological findings were found in 81.5% of the patiens in thorax CT, suggesting TB.  
Finally, from the detection of infectious adults to the diagnosis and treatment of children who are risk factors for illness and disease; childhood TB is a public health problem that requires long-term care and maximum attention. In this context, each country needs to know its own facts and develop appropriate TB control programs.