Günümüz zekât kurumlarının yapısı ve işleyişi: Ürdün örneği
Structure and functioning of today's zakat institutions: Jordan example
Yazar: BÜŞRA YALÇIN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN KAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Zekât Müslümanları birbirine bağlayan bir ibadettir. Zekât toplama ve dağıtma sistemi devlet eliyle yürütüldüğünde adil olarak dağıtılacak ve hak edilen yerlere ulaşacaktır. İslam dünyasındaki zekât kurumlarının mezhep, coğrafya, sosyal, siyasi gibi etkenler nedeniyle farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu sebeple çalışmamızda Ürdün başta olmak üzere Türkiye ve İslam ülkelerindeki sistemler araştırılmıştır. Ürdün zekât sistemi incelendiğinde bazı hukuki maddeleri, organizasyon yapısı, harcama yerleri, üretme ve geliştirme projeleri gibi özellikleri birçok İslam ülkesine örnek teşkil edecek şekildedir. Ürdün Zekât Kurumundan elde edilen raporlardan 2014-2021 yılları arası veriler istatiksel olarak değerlendirildiğinde Tevbe suresinin 60. ayetindeki zekât harcama yerlerine uygun olarak dağıtıldığı tespit edilmiştir.
Tezin temel amacı, Ürdün zekât sistemini incelemek ve Türkiye için bir model önerisi oluşturmaktır. Günümüz zekât kurumları içerisinde Ürdün sisteminin başarılarının, ulaştıkları hedeflerinin ve eksikliklerinin tespit edilmesi ve Türkiye'de kurulacak bir zekât kurumu modeli oluşturulması bu çalışmanın en önemli çıktılarındandır.
Araştırmada literatür çalışması ve belge tarama teknikleri kullanılmıştır. Ürdün Zekât Kurum'unda yetkili kişilerle soru cevap niteliğinde online görüşme sağlanmıştır. İslam Ülkelerindeki zekât kurumları karşılaştırma yönteminden faydalanılarak konu aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Zakat is a worship that binds Muslims together. When the zakat collection and distribution system is carried out by the state, it will be distributed fairly and reach the deserved places. It has been determined that zakat institutions in the Islamic world differ due to factors such as sect, geography, social and political factors. For this reason, in our study, the systems in Türkiye and Islamic countries, especially Jordan, were investigated. When the Jordanian zakat system is examined, its features such as some of its legal articles, organizational structure, spending areas, production and development projects are such that it sets an example for many Islamic countries. When the data between 2014 and 2021 from the reports obtained from the Jordan Zakat Institution were evaluated statistically, it was determined that the zakat was distributed in accordance with the spending places in the 60th verse of the At-Tawbah Surah.
The main purpose of the thesis is to examine the Jordanian zakat system and to create a model proposal for Türkiye. Determining the successes, goals and deficiencies of the Jordanian system among today's zakat institutions and creating a zakat institution model to be established in Turkey are among the most important outputs of this study.
Literature study and document scanning techniques were used in the research. Online interviews were held with the authorized persons in Jordan Zakat Institution as a question and answer. The subject has been tried to be clarified by making use of the method of comparing zakat institutions in Islamic Countries.