Edebiyat sosyolojisi açısından Türk öykücülüğü:1990-2005
A sociological analysis of the Turkish short story writing: 1990-2005
Yazar: LEYLA BURCU DÜNDAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜHA OĞUZERTEM
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
1990'lı yıllarda bir grup genç öykücünün ortaya çıkmasıyla Türkedebiyatında gözlemlenen hareketlilik, bir ?öykü patlaması?ndan söz edilmesineyol açmıstır. Öykü alanında son yıllarda görülen değisimin hangi toplumsaldönüsümleri yansıttığı sorusuna yanıt arayan bu çalısmada, 1990-2005 yıllarınıkapsayan bir arastırma yürütülmüs, bu çerçevede 53 öykücünün 131 yapıtıincelenmistir.Tezde 1990'lı yıllardan bugüne Türk öykücülüğü, edebiyat sosyolojisiaçısından ele alınırken nicel ve nitel analiz yöntemleri bir arada kullanılmıstır.Öncelikle bir veri tabanı olusturulmus ve böylelikle ?öykü patlaması? tabir edilenolgu istatistiksel olarak somutlastırılmıstır. Daha sonra seçilen öykücü grubununbiyografik bilgilerinden hareketle çesitli sosyolojik profiller çıkarılmıstır. Öyküalanı ve öykücülerin ardından döneme odaklanılmıs, 1990'lı yıllarda dünyadaki veTürkiye'deki sosyopolitik gelismelerin olusturduğu gündem belirlenmis ve öykükitapları bu çerçevede okunmustur. ?ncelenen öyküler ile yayımlandıkları yıllarıngündemi arasında sasırtıcı örtüsmeler olduğu kadar çarpıcı kopukluklar da olduğugörülmüstür. Genelde dönemin siyasal gündeminden hayli uzak duranöykücülüğün, kimi siyasal gelismelerin sonuçlarının dolaylı yansımalarını içerdiğisaptanmıstır.1980 darbesinin ardından yürürlüğe sokulan depolitizasyon sürecindenmiras kalan bireyci düsünme biçiminin 1990'larda kaleme alınmıs olan bumetinlere genelde sinmis olduğu sonucuna varılmıstır. Bireyi merkeze koyan buanlayıs, özellikle incelenen öykülerde çok sık rastlanan ithaflar ile epigraflarınkisisel öğeler tasımasında ve çoğunlukla ben-anlatıcı kullanımınınbenimsenmesinde kendini göstermektedir. Son dönem öykücülüğünde dikkatçeken en çarpıcı değisimse görsel öğelere yer verilmesidir. Metinlerin farklıkarakter biçimleriyle çesitlendirilmesine ek olarak, grafik ve desen kullanımı ileçok sık karsılasılması, yazın dünyasının görsel kültürü içsellestirmesi olarakyorumlanmıstır. Bu biçimsel yeniliklerin yanı sıra, oldukça yaygınlasmıs görünentematik belirsizlik, kurgusal parçalılık ve metinlerarasılık gibi kimi özellikler,postmodernizmden izler tasımaktadır.

Abstract:
In the 1990s, the emergence of a group of young short story writers waslabeled as a ?boom? in Turkish literature. This dissertation aims to reveal theconnection between the recent changes in the short story writing and thetransformations in the society by focusing on the period between 1990-2005, andexamining 131 books written by 53 writers.In the thesis, the Turkish short story writing from the 1990s to the presenthas been discussed from a sociological point of view, employing both quantitativeand qualitative research methods. First, a database has been formed in order toempirically specify the so-called boom. Next, sociological profiles have beendrawn using the biographical information gathered about the selected group. Then,the period has been examined. Sociopolitical developments of the 1990s both inTurkey and the world have been summarized in order to provide a framework forthe analysis. It is understood that there are astounding connections anddisconnections between the texts and the period. Although the Turkish short storywriting of the 1990s seems to be quite disinterested in the political agenda, it isdetermined that the outcomes of some incidents are indirectly reflected.The depolitization process following the 1980 coup d?état and theindividualistic way of thinking stemming from that have strongly influenced thetexts written in the 1990s. This individualistic approach shows itself in thepersonal aspects of dedications and epigraphs, and the widespread use of the firstperson narrative. The most remarkable feature of the recent short story writing isthe employment of visual elements. In addition to the diversification of the textsby an assortment of fonts, the display of illustrations and graphics may beinterpreted as the internalization of the visual culture by the literary public sphere.Apart from these formal innovations, the roots of such characteristics as thematicambiguity, fragmentation and intertextuality can be traced back to postmodernism.