Ayaktan kemoterapi alan hastalara bakım veren aile bireylerinin sağlık anksiyeteleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki
The relationship between health anxiety levels and healthy lifestyle behaviors of family members who provide care for cancer patients receiving outpatient chemotherapy
Yazar: ESRA ÇAVUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. SABİRE YURTSEVER
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Anksiyete = Anxiety ; Ayaktan tedavi = Ambulatory care ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam tarzı = Life style ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Çalışma ayaktan kemoterapi alan hastalara bakım veren aile bireylerinin sağlık anksiyeteleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Mersin Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'ne kemoterapi almak için başvuran 107 hasta yakını oluşturmaktadır. Veriler ''Sosyo-demografik özelliklere ilişkin anket formu'', ''Sağlık Anksiyetesi Envanteri (SAE)'' ve ''Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği (SYBDÖ)'' kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sınıflandırılmış değişkenler için sayı ve yüzdeler, sürekli değişkenler ve ölçek puanları için minimum, maksimum ve medyan değerleri kullanılmıştır. Ek olarak Shapiro Wilk, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Dunn testlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada bakım veren aile üyelerinin yaş ortalaması 45,03±13 olup, %51.4'ü 41-60 yaş aralığındadır. Bakım verenlerin % 72'sinin kadın, %62,6'sının evli, %37,4'ünün ortaokul-lise mezunu, %65.4' ünün ise çalışmadığı saptanmıştır. Bakım veren aile bireylerinin hastalık ve sağlığa ilişkin özelliklerine bakıldığında ise; %62'sinin sigara, %86'sının ise alkol kullanmadığı, %49,5'inin kronik bir hastalığı olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda kadın bakım verenlerden boşanmış olanların, çalışmayanların,  geliri giderinden az olanların, BKI yüksek olanların ve kronik hastalığı olanların sağlık anksiyetelerinin daha yüksek olduğu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını daha az yerine getirdikleri saptanmıştır. Çalışmada SAE gövde boyut alt boyut puanı ile SYBDÖ sağlık sorumluluğu alt grup puanı arasında pozitif yönde, çok zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. SAE ek boyut alt boyut puanı ile SYBDÖ kendini gerçekleştirme alt grup puanı arasında ise negatif yönde, çok zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.


Anahtar Kelimeler: Sağlık Anksiyetesi, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları, Bakım Veren, Kemoterapi, Hemşirelik

Abstract:
This descriptive study aims to examine the relationship between health anxiety levels and healthy lifestyle behaviors of family members who provide care for cancer patients receiving outpatient chemotherapy. The study sample consisted of 107 cancer patients caregiver who applied for were receiving chemotherapy atthe Health Research and Application Center of Mersin University. Data were collected using the Socio-demographic Characteristics Questionnaire, the Health Anxiety Inventory (HAI) and the Healthy Lifestyle Behaviors Scale (HLSBS). The data analysis was performed using numbers and percentages for classified variables and minimum, maximum and median values for continuous variables and scale scores. In addition Shapiro-Wilk, Mann Whitney U, Kruskal-Wallis ve Dunn tests were used in this study. The mean age of the caregivers was 45.03 ± 13 years, and 51.4% of them were between 41 and 60 years of age. Among the caregivers, 72% were female, 62.6% were married, 37.4% were middle-or-high school graduates, 65.4% were unemployed. In addition, 62.5% were smokers, 86.5% were alcohol non-users, 49.5% had no chronic disease. This study determined that female caregivers who were divorced, who were unemployed, who had an income lower than expenses, who had a high BMI, and who had a chronic disease had higher health anxiety levels and were less likely to exhibit healthy lifestyle behaviors. A statistically significant, positive and very weak relationship was found between the participants' scores on HAI body dimension and HLSBS health responsibility subscales. A statistically significant, negative and very weak relationship was found between the participants' scores on HAI additional dimension and HLSBS self-realization subscales.
Keywords: Health Anxiety, Healthy Lifestyle Behaviors, Caregiver, Chemotherapy, Nursing