Ekosistem-insan etkileşiminin evriminde aşırı hava olayları ve uyumlanma süreci
Extreme weather events and the adaptation process in the evolution of ecosystem-human interaction
Yazar: NİHAL GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. KEMAL GÖRMEZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Amme İdaresi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Genel bir ifade ile, yerkürede yer alan canlı ve cansız varlıkların birbiri ile etkileşimi olarak tanımlayabileceğimiz ekosistem (Çepel, 1996:73), son yıllarda gözle görülür biçimde insan kaynaklı bir dönüşüm geçirmektedir. Ekosistemsel bozulmanın döngüsel etkisi nedeniyle insan yaşamının da derinden etkilendiği bu durum karşısında gerekli tedbirlerin ivedilikle alınması, geri dönülemez bir noktaya gelmemenin tek çıkar yolu olarak görünmektedir. İnsanoğlunu yakın gelecekte bekleyen daha büyük ekosistemsel sorunların neler olduğunun ve bunların önlenmesi için neler yapılması gerektiğinin ortaya konulması ile birlikte, gerekli tedbirlerin alınması hususunda duyarlılığın geliştirilmesi yeryüzünde yaşamın sağlıklı biçimde devamlılığı açısından gereklidir. Canlı yaşamının sağlıklı biçimde devamlılığının önündeki en büyük ekosistemsel tehlikelerden biri de aşırı hava olaylarının giderek farklı coğrafyalara yayılması ile görülme sıklığı ve şiddetinde meydana gelen artışlardır (Emilsson ve Sang, 2017:15-27; Sprigg ve Steinberg, 2016: 1-2). Henüz çok geç değilken bu olumsuz etkileri geri çevirmek en rasyonel tutum olduğu halde; aşırı hava olaylarının önlenemez hale geldiği, iklim sistemlerinin evrimleştiği noktada bulunulması halinde, oluşan yeni duruma insan yaşamını uyumlandırmak en doğru yaklaşım olarak görünmektedir. İster etkileri tersine döndürmeyi başarabilsin, isterse de yeni duruma uyum sağlama stratejileri geliştirsin her halükarda gelecekte insanoğlunu nelerin beklediğini tespit etmek atılacak adımlar konusunda yol gösterici olacaktır. 
	Bu çalışmanın amacı, yerkürenin geleceğini tehdit eden antropojenik tutumları ortaya koyarak, bunun sonucunda ortaya çıkan aşırı hava olaylarının dünyadaki seyrini incelemektir. Gerekli tedbirlerin alınmaması halinde önümüzdeki otuz yılda yaşadığımız gezegende aşırı hava olaylarının insan yaşamını ne şekilde etkileyeceğinin istatistiki verilerle tespiti ve bu etkilerin tersine çevrilmesi için neler yapılması gerektiği, çevrilemediği noktalarda ise; zorunlu mekânsal değişimler, beslenme sorunları ve su kullanım düzeylerinin kısıtlanması başta olmak üzere insan yaşamını ne gibi sorunların beklediğinin gözler önüne serilmesi çalışmanın çerçevesini oluşturmaktadır. 
	Tez, ekosistemdeki antropojenik dönüşümün en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilen aşırı hava olayları ve insan hayatının buna bağlı değişimini bilimsel veriler ışığında sunarken; bu etkilerin geri döndürülmesi için neler yapılması gerektiği ve söz konusu olumsuz etkilerin bertaraf edilemediği durumlarda gerek yaşamsal kayıpların gerekse ekonomik zararın minimize edilebilmesi için ne gibi uyumlaştırıcı politikaların izlenmesi gerektiği konularında yol gösterici olması açısından önemlidir. Ayrıca ülkemizde bu konuda yapılan çalışmaların azlığı yine bu çalışmanın önemini artırmaktadır.

Abstract:
In general terms, the ecosystem, which we can define as the interaction of living and non-living beings on the earth (Çepel, 1996: 73), has undergone a visible human-induced transformation in recent years. In the face of this situation, in which human life is also deeply affected due to the cyclical effect of the ecosystem deterioration, taking the necessary measures immediately seems to be the only way out of avoiding a point of no return. It is necessary for the healthy continuation of life on earth to develop sensitivity in taking the necessary precautions, together with revealing what the bigger ecosystem problems are waiting for human beings in the near future and what needs to be done to prevent them. One of the biggest ecosystem hazards in front of the healthy continuity of living life is the increase in the frequency and severity of extreme weather events that gradually spread to different geographies (Emilsson and Sang, 2017:15-27). Although it is the most rational attitude to reject these negative effects before it is too late; if we are at the point where extreme weather events become unavoidable and climate systems evolve, adapting human life to the new situation emerges as the most correct approach. As human beings, whether we are able to reverse the effects or develop strategies to adapt to the new situation, in any case, determining what awaits us in the future will guide us on the steps to be taken.
	The aim of this study is to reveal the anthropogenic attitudes that threaten the future of the earth and to examine the course of extreme weather events in the world as a result. If necessary measures are not taken, statistical data will determine how extreme weather events will affect human life on the planet we live in in the next thirty years, and what should be done to reverse these effects. The framework of the study is to reveal what kind of problems await human life, especially the mandatory spatial changes, nutritional problems and restriction of water use levels.
	While the thesis presents extreme weather events, which are considered as one of the most important indicators of the anthropogenic transformation in the ecosystem, and the related change in human life, in the light of scientific data; it is important in terms of being a guide on what should be done to reverse these effects and what harmonization policies should be followed in order to minimize both vital losses and economic damage in cases where the said negative effects cannot be eliminated. In addition, the scarcity of studies on this subject in our country increases the importance of this study.