Bankacılık sektörünün finansal kırılganlık açısından analizi Türkiye ve BRICS ülke örnekleri
Analysis of the banking sector in terms of financial frigality BRICS and Turkey countries examples
Yazar: AYDIN AYDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SELMAN YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: BRICS = BRICS ; BRICS-T = BRICS-T ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Finansal istikrar endeksi = Financial stability index ; Finansal kriz = Financial crisis ; Finansal kırılganlık = Financial fragility ; Jeopolitik risk = Geopolitical risk ; Logit modeli = Logit model ; Ticaret bankacılığı = Commercial banking

Özet:
Bankacılık sektörünün kırılgan olması, bir ülke ekonomisi için önemli bir finansal risktir. Fon fazlası olanlar ile fon ihtiyacı olanları bir araya getiren finansal sektörün en önemli aracı kurumu bankalardır. Bu nedenle bankacılık sektörünün her türlü riski dikkatle takip edilmeli gerekli önlemler ve düzenlemeler vaktinde yapılmalıdır.
Bu tezde bankacılık sektörünü kırılgan hale getiren nedenler teorik ve ampirik açılardan araştırılmıştır. Öncelikle bankacılık sektörü kırılganlık endeksi, aylık olarak, oluşturularak, sektörün kırılgan olduğu zamanlar tespit edilmiştir. Literatürde yapılan öncü çalışmalar kullanılarak, bankacılık sektörünün kırılganlığını ölçen ekonometrik modeller oluşturulmuştur.  Yüksek frekanslı veriler kullanılarak, literatürde kullanılan finansal göstergelere ek olarak, kurumsal veri olarak finansal kırılganlık analizine farklı bir yaklaşım ile, Jeopolitik Risk Endeksi, kullanılarak ekonometrik model genişletilmiştir.
Ayrıca, tezin güncelliğini ve özgünlüğünü arttırmak amacı ile benzer çalışmalardan farklı olarak IMF çalışanları tarafından yeni oluşturulmuş olan dış ticaret hadleri verisi kullanılmıştır. Tezde finansal sektördeki krizler ve kırılganlıkların ölçülmesinde literatürde sıkça kullanılan ve tavsiye edilen yöntemlerden biri olan Logit Model kullanılarak her ülke için ayrı ayır analiz yapılarak ülkeler birbiri ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca Panel Logit modeli ile de analiz yapılarak iki analiz yönteminin karşılaştırılmalı sonuçlarına yer verilmiştir. Analizde Türkiye ile, BRICS ülkeleri verileri kullanılmıştır.
Ampirik sonuçlara göre bankacılık sektörünün kırılganlığını belirleyen değişkenlerin etkisi, doğal kaynak zenginliği, enerjide dışa bağımlılık, jeopolitik konum gibi birçok etmenlere bağlı olarak, farklı yönlerde olmaktadır. Genel olarak GSYİH yerine tercih edilen "Sanayi Üretim Endeksi", yerel paranın değer kaybı, CDS primi ve kurumsal gösterge olarak seçilen Jeopolitik Risk Endeksi Logit modelde, Türkiye özelinde istatiksel olarak anlamlı sonuçlar vermiştir.
Ancak panel veri analizinde ise, Jeopolitik Risk Endeksi istatistiksel olarak anlamlı sonuç vermediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Bankacılık, Kırılganlık Endeksi, Jeopolitik Risk, Sanayi Üretim Endeksi, BRICS, Panel, Logit

Abstract:
Fragile Banking Sector is a serious financial risk for any country's economy. Banks are the main intermediary that allows exchange of funds between borrowers and lenders. Therefore, all the banking sector risks should be carefully monitored, and necessary measures and regulations should be made on time.
In this thesis, the reasons that make the banking sector fragile are investigated theoretically and empirically. Using pioneering studies in the literature, econometric models that measure the fragility of the banking sector have been created. In addition to the financial indicators used in the literature, using the high frequency data, the econometric model was expanded using a Geopolitical Risk Index, with a different approach to financial vulnerability analysis as corporate data.
In addition, in order to increase the up-to-date and originality of the thesis, the foreign trade terms data created by IMF employees, unlike the previous studies. In the thesis, using Logit Model, which is one of the frequently used and recommended methods in the literature to measure crises and vulnerabilities in the financial sector, different countries were compared with each other by making separate analyzes for each country. In addition to this, the comparative results of the two analysis methods are given by analyzing with the Panel Logit model. In the thesis Turkey and BRICS country's data are analyzed.
According to the empirical results, the effects of the variables that determine the fragility of the banking sector may be in different directions depending on many factors such as richness of natural resources, foreign dependency on energy and geopolitical location also. The Industrial Production Index (IPI) is preferred instead of GDP, Depreciation, CDS premium and the Geopolitical Risk Index selected as the institutional indicator was statistically significant in the model.
However, in the panel data analysis, it was seen that the Geopolitical Risk Index did not give statistically significant results.

Keywords: Banking, Fragility Index, Geopolitical Risk, Industrial Production Index, BRICS, Panel, Logit