Endülüs Emevî Devletinde donanma (711-1031)
Naval Power During the Era of the Emirate of Córdoba (711-1031)
Yazar: MEHMET ÇİFTCİ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ÖZBEK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Deniz kuvvetleri = Naval forces ; Donanma = Navy ; Endülüs = Andalucia ; Endülüs Emevileri = Andolucia Omayyads ; Orta Çağ = Middle Ages

Özet:
Müslümanların Kuzey Afrika'yı fethe başlamalarının üzerinden henüz bir asır geçmeden İslam orduları Atlas Okyanusu sahillerine ulaşmışlardır. 711 yılında Müslümanların İspanya ve Portekiz'i fethetmesiyle birlikte İber Yarımadasında sekiz yüzyıl süren İslam hâkimiyeti başlamıştır. İslam dünyasının geri kalanından denizle ayrılan Endülüs Emevî Devleti için ilk asırlarda bu durum düşmanlarından korunmanın bir vasıtası olurken yıkılış devirlerinde İslam dünyasından uzak kalmanın bir sembolü olmuştur. İslam fetihleri sonrasında Emevîler karadaki fetihlere ağırlık vermişler ve donanma öncelikli bir ihtiyaç olarak görülmemiştir. Ancak ilerleyen zamanlarda Viking ve Fatımî tehlikesine karşı donanma gücü oluşturulmuş ve bu güç devletin yükseliş çağı olan X. yüzyılda Batı Akdeniz'de Hristiyan devletlere karşı üstünlüğünü sağlayan bir araç olmuştur. Almería ve Sevilla başta olmak üzere birçok şehirlerde oluşturulan deniz üsleri ve tersaneler deniz gücünün fizikî temelini oluştururken gerek Müslüman gerekse gayrimüslim Endülüs tebaası donanmanın insan kaynağını teşkil etmiştir. Çalışmamızda İslam öncesi ve İslam'ın ilk yıllarındaki denizcilik faaliyetlerinden kısaca bahsedilmiş ve sonrasında Endülüs'ün 711 yılından fethinden Endülüs Emevî Devleti'nin parçalandığı 1031 yılına kadar devlet kontrolü dışındaki deniz akınları ve özellikle Viking akınlarından sonra teşekkül eden resmî donanma faaliyetlerini incelemeye çalıştık. Donanma faaliyetlerine ek olarak donanmanın komuta ve personel yapısını, donanmada kullanılan gemileri, önde gelen liman ve tersaneleri, bu dönemde denizciliğe dair temel bilgileri de vermeye çalıştık. Endülüs Emevî Devleti'nin dağılmasından sonra oluşan devletlerin donanma faaliyetleri konumuzun dışında kalmıştır. Muhakkak ki bu zaman dilimi farklı bir araştırmaya konu olacaktır.

Abstract:
Less than a century after the Muslims began to conquer North Africa, the Islamic armies reached the shores of the Atlantic Ocean. With the conquest of Spain and Portugal by Muslims in 711, an Islamic domination lasting eight centuries began in the Iberian Peninsula. For the Emirate of Córdoba, which had been separated from the rest of the Islamic world by the sea, it was a means of protection itself from its enemies in the first centuries, while it became a symbol of being away from the Islamic world during its collapse era. After the Islamic conquests, the Umayyads focused on the conquests on the land and organizing a navy was not seen as a basic target. However, in later times, a navy was created against the Viking and Fatimid threat, and this power became a tool that ensured Umayyad superiority over the Christian states in the Western Mediterranean in the 10th century during the apogee of the state. While the naval bases and shipyards established in many cities, especially in Almería and Seville, formed the physical basis of the naval power, both Muslim and non-Muslim Cordoban Umayyad subjects constituted the human resource of the navy. In our study, the maritime activities in the pre-Islamic and early years of Islam were briefly mentioned, and then we tried to examine the official naval activities that took place after the conquest of al-Andalus in 711 until 1031, when the Emirate of Córdoba was disintegrated. In addition to the activities of the navy, we tried to give basic knowledge about the command and personnel structure of the navy, the ships used in the navy, the leading ports and shipyards, and the maritime knowledge of the era. The naval activities of the states which emerged after the disintegration of the Emirate of Córdoba remained out of our subject. This timespan will probably be the subject of a different study.