Sabit mıknatıslı senkron generatörlü rüzgar türbin sistemlerinin kaotik analizi ve senkronizasyonu
Chaotic analysis and synchronization in permanent magnet synchron generator of wind turbine systems
Yazar: ABDALLAH MOUSSA YAYA
Danışman: PROF. DR. YILMAZ UYAROĞLU
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Ana Bilim Dalı / Elektrik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Yenilenebilir enerji kaynaklarının, özellikle rüzgar enerjisinin elektrik şebekesine entegrasyonu, sera gazı emisyonlarını azaltma ve fosil yakıtlara olan bağımlılığımızı azaltma konusundaki muazzam potansiyeli nedeniyle büyük ilgi topladı. Rüzgar enerjisinden yararlanmanın birincil yolu olarak hizmet veren rüzgar türbinleri, rüzgardan elde edilen mekanik gücü kullanılabilir elektrik enerjisine dönüştürmek için verimli ve güvenilir jeneratörler gerektirir. Son yıllarda, kalıcı mıknatıslı senkron jeneratör (KMSG) adı verilen çığır açan bir teknoloji ortaya çıktı ve kendisini rüzgar türbini uygulamaları için son derece umut verici bir çözüm olarak konumlandırdı. Bu yenilikçi jeneratör, olağanüstü verimlilik, kompakt boyut ve sağlamlık dahil olmak üzere bir dizi avantaj sağlar.
KMSG 'nin en önemli ayırt edici özelliklerinden biri yüksek verimliliğidir. Sürekli bir mıknatıs rotor tasarımı kullanan bu jeneratör, geleneksel jeneratörlere kıyasla gelişmiş enerji dönüşüm oranlarına ulaşır. Sürekli mıknatıs konfigürasyonu, rotor sargılarına olan ihtiyacı ortadan kaldırarak, kayıpların azalmasına ve genel verimliliğin artmasına neden olur. Sonuç olarak, PMSG ile donatılmış rüzgar türbinleri, aynı miktarda rüzgar enerjisinden daha fazla elektrik üretebilir ve bu da onları, optimum güç çıkışı arayan yenilenebilir enerji projeleri için oldukça çekici bir seçenek haline getirir.
Ek olarak, KMSG 'nin kompakt boyutu, kurulum ve bakım açısından önemli avantajlar sunar. Rotor sargılarının olmaması, genel boyutları ve ağırlığı azaltan daha modern ve basitleştirilmiş bir jeneratör tasarımı sağlar. Bu kompaktlık, yalnızca taşımayı ve kurulumu kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda çeşitli ortamlarda rüzgar türbinlerinin yerleştirilmesinde daha fazla esneklik sağlar. Ayrıca, jeneratörün küçültülmüş boyutu malzeme ve üretim maliyetlerinin düşmesine katkıda bulunarak KMSG 'yi rüzgar enerjisi sistemleri için uygun maliyetli bir seçenek haline getirir.
Sağlamlık, KMSG teknolojisinin sunduğu bir diğer önemli avantajdır. Rotor sargılarının bulunmaması, yalıtımın bozulma riskini ve ilgili arızaları ortadan kaldırarak jeneratörün genel güvenilirliğini ve dayanıklılığını artırır. Bu özellik, açık deniz kurulumları veya aşırı hava koşullarına sahip bölgeler gibi zorlu ve zorlu ortamlarda bulunan rüzgar türbinleri için özellikle önemlidir. KMSG 'nin sağlam doğası, rüzgar türbinlerinin tutarlı bir şekilde çalışabilmesini ve zorlu koşullara dayanabilmesini sağlayarak, artan çalışma süresine ve iyileştirilmiş uzun vadeli performansa katkıda bulunur.
Bu çalışmanın ilk bölümü, KMSG ve kaosa genel bir bakış sunarak temel oluşturmayı amaçlamaktadır. KMSG, dönen bir manyetik alan oluşturmak için rotordaki kalıcı mıknatısları kullanan belirli bir elektrik jeneratörü türüdür. Bu benzersiz tasarım, ayrı bir uyarma sistemine olan ihtiyacı ortadan kaldırarak, geleneksel tasarımlara kıyasla daha kompakt ve verimli bir jeneratör sağlar.
Kalıcı mıknatıslar kullanarak, KMSG çeşitli avantajlar sunar. İlk olarak, ayrı bir uyarma sistemine olan ihtiyacı ortadan kaldırarak jeneratörün yapısını basitleştirir ve toplam boyutunu ve ağırlığını azaltırlar. Bu kompaktlık, rüzgar türbinleri veya elektrikli araçlar gibi alanın sınırlı olduğu uygulamalarda özellikle faydalıdır. Ek olarak, KMSG'de rotor sargılarının bulunmaması, kayıpları azaltır ve aynı girdiden daha yüksek güç üretimine izin vererek genel verimliliği artırır.
Ayrıca, KMSG, kaosa ilişkin dikkate değer özellikler sergiler. Kaos, doğrusal olmayan dinamik sistemlerde gözlemlenen, başlangıç koşullarına duyarlılık ve görünüşte rastgele davranışla karakterize edilen bir olguyu ifade eder. KMSG bağlamında, dönen manyetik alan, elektrik sistemi ve mekanik bileşenler arasındaki karmaşık etkileşimler nedeniyle kaos ortaya çıkabilir.
KMSG 'deki kaosu anlamak çok önemlidir çünkü hem olumlu hem de olumsuz etkileri olabilir. Bir yandan, jeneratör performansını iyileştirmek için kontrollü kaostan yararlanılabilir. Kaotik davranış, manyetik alanların karışımını artırarak daha verimli güç üretimine yol açabilir. Bu fenomen, KMSG'nin tasarımını ve performansını optimize etmek için çeşitli araştırma çalışmalarında araştırılmıştır.
Öte yandan, kontrolsüz veya istenmeyen kaos, jeneratörün çalışması üzerinde zararlı etkilere neden olabilir. Kaotik davranış, aşırı titreşimlere, artan gürültü seviyelerine ve hatta sistem kararsızlığına yol açabilir. Bu nedenle, KMSG'de kaosa katkıda bulunan faktörlerin araştırılması ve anlaşılması, olumsuz etkilerini azaltmak için kontrol stratejilerinin geliştirilmesini sağlamak önemlidir.
Çalışmanın bu bölümü, KMSG ve kaosun temel kavramlarını keşfederek sonraki analiz için zemin hazırlar. KMSG ile kaos arasındaki ilişkiyi araştırmak için sağlam bir temel sağlayarak, araştırmacıların ve mühendislerin KMSG teknolojisinin potansiyelini daha fazla keşfetmelerine ve performansını ve güvenilirliğini optimize edecek stratejiler geliştirmelerine olanak tanır.
Sonuç olarak, bu araştırma yenilenebilir enerji sistemlerinin ilerlemesine ve sürdürülebilir güç kaynaklarının elektrik şebekesine entegrasyonuna katkıda bulunmaktadır.
KMSG ve kaos anlayışı üzerine inşa edilen bu çalışmanın ikinci bölümü, KMSG'de kaosun kontrolünü ele alıyor. Kaos kontrol teknikleri, kaotik sistemleri istikrara kavuşturmada ve istenen sonuçlar için benzersiz özelliklerinden yararlanmada çok önemli bir rol oynar. Bu çalışmada, iki özel kontrol yaklaşımı araştırılmıştır: her ikisi de MATLAB kullanılarak uygulanan geri beslemeli kontrol ve pasif kontrol.
Geri besleme kontrolü, sistemin davranışının kendi çıkışından türetilen geri besleme sinyallerinden etkilendiği kaos kontrolünde yaygın olarak kullanılan bir yaklaşımdır. KMSG bağlamında, jeneratörün kaotik davranışını düzenlemek ve stabilize etmek için geri besleme kontrol teknikleri kullanılabilir. Jeneratörün çıkış ölçümlerine dayalı kontrol algoritmalarını dikkatli bir şekilde tasarlayarak, sistemi kaotik bölgelerden uzaklaştırmak veya istenen periyodik yörüngelere yönlendirmek mümkün hale gelir. Bu yaklaşım, jeneratörün dinamikleri üzerinde hassas kontrol sağlar ve genel performansını artırabilir.
Pasif kontrol ise harici kontrol sinyallerine dayanmayan alternatif bir yaklaşımdır. Bunun yerine, kaotik davranışı bastırmak veya dengelemek için sistemin parametrelerini veya yapısını değiştirmeyi içerir. KMSG söz konusu olduğunda, pasif kontrol teknikleri, istenmeyen kaotik salınımları bastırmak ve kararlılığı iyileştirmek için jeneratörün fiziksel parametrelerini ayarlamayı veya tasarımını değiştirmeyi içerebilir. Pasif kontrol stratejileri, kararlı çalışmaya yol açan parametre aralıklarını belirlemek için genellikle çatallanma analizine ve optimizasyon tekniklerine dayanır.
Dinamik sistemleri modellemek ve simüle etmek için yaygın olarak kullanılan bir hesaplama aracı olan MATLAB kullanılarak bu çalışmada hem geri beslemeli kontrol hem de pasif kontrol yaklaşımları incelenmiştir. MATLAB, kontrol algoritmaları geliştirmek, farklı kontrol senaryoları altında KMSG davranışını simüle etmek ve sonuçları analiz etmek için uygun bir platform sağlar. MATLAB'de bu kontrol yaklaşımlarını uygulayarak araştırmacılar, KMSG 'de kaosu kontrol etmede her tekniğin etkinliği ve uygulanabilirliği hakkında değerli bilgiler edinebilirler.
KMSG'deki bu kontrol yaklaşımlarının araştırılması, kaos kontrolü potansiyelini ve bunun jeneratörün performansını ve istikrarını artırmaya yönelik etkilerini göstermeyi amaçlamaktadır. MATLAB simülasyonlarını kullanarak elde edilen sonuçlar, geri beslemeli kontrol ve pasif kontrol tekniklerinin kaosu bastırma ve KMSG'de kararlılığı sağlamadaki etkinliğine dair değerli bilgiler sağlayacaktır.
Bu araştırmanın bulguları, yenilenebilir enerji sistemleri alanı için büyük önem taşımaktadır. Rüzgar türbini uygulamalarının ve diğer KMSG tabanlı teknolojilerin önemli bileşenleri olan kaos kontrolünün ve KMSG'deki uygulamasının anlaşılmasına katkıda bulunurlar. Bu sistemlerdeki kaosu etkin bir şekilde kontrol etme yeteneği, gelişmiş güvenilirliğe, artan güç üretim verimliliğine ve gelişmiş genel performansa yol açabilir.
Bu araştırmanın çıkarımları, daha güvenilir ve verimli rüzgar türbini uygulamalarının geliştirilmesine kadar uzanır. Genellikle kaotik dinamiklerle ilişkilendirilen aşırı titreşim, gürültü ve dengesizlik gibi istenmeyen davranışları azaltmak için kaos kontrol teknikleri kullanılabilir. Bu çalışmada incelenen kontrol yaklaşımları, sistemi stabilize ederek ve onu istenen işletim rejimlerine yönlendirerek, rüzgar türbinlerinin uzun ömürlülüğüne ve etkinliğine katkıda bulunarak onları daha dayanıklı ve verimli hale getirebilir.
Ayrıca, bu araştırmadan elde edilen içgörüler, rüzgar türbinlerinin ötesinde KMSG tabanlı teknolojilerin tasarımını ve optimizasyonunu sağlayabilir. KMSG, yüksek verimlilik, kompakt boyut ve sağlamlık gibi avantajlar sunduğundan, uygulamaları dalga enerjisi dönüştürücüleri ve gelgit enerjisi cihazları dahil olmak üzere çeşitli yenilenebilir enerji sistemlerine kadar uzanabilir. Araştırmacılar ve mühendisler, KMSG'de kaosun nasıl kontrol edileceğini anlayarak, bu teknolojilerin tüm potansiyelini ortaya çıkarabilir ve daha güvenilir ve verimli yenilenebilir enerji çözümlerinin geliştirilmesine yol açabilir.

Abstract:
The integration of renewable energy sources, particularly wind power, into the electricity grid has garnered considerable attention due to its immense potential in reducing greenhouse gas emissions and diminishing our reliance on fossil fuels. Wind turbines, serving as the primary means of harnessing wind energy, necessitate efficient and dependable generators to convert the mechanical power obtained from the wind into usable electrical power. In recent years, a groundbreaking technology called the permanent magnet synchronous generator (PMSG) has emerged, positioning itself as a highly promising solution for wind turbine applications. This innovative generator brings forth a host of advantages, including exceptional efficiency, compact size, and robustness.
One of the key distinguishing features of the PMSG is its high efficiency. By employing a continuous magnet rotor design, this generator achieves improved energy conversion rates compared to conventional generators. The continuous magnet configuration eliminates the need for rotor windings, resulting in reduced losses and enhanced overall efficiency. As a result, wind turbines equipped with PMSG can generate more electricity from the same amount of wind energy, making them a highly attractive option for renewable energy projects seeking optimal power output
Additionally, the compact size of PMSG offers significant advantages in terms of installation and maintenance. The absence of rotor windings allows for a more streamlined and simplified generator design, reducing the overall dimensions and weight. This compactness not only makes transportation and installation easier but also provides greater flexibility in locating wind turbines in various environments. Furthermore, the reduced size of the generator contributes to lower material and manufacturing costs, making PMSG a cost-effective choice for wind energy systems.
Robustness is another notable advantage offered by PMSG technology. The absence of rotor windings eliminates the risk of insulation degradation and related failures, enhancing the overall reliability and durability of the generator. This feature is particularly important for wind turbines located in harsh and demanding environments, such as offshore installations or regions with extreme weather conditions. The robust nature of PMSG ensures that wind turbines can operate consistently and withstand challenging circumstances, contributing to increased uptime and improved long-term performance.
The first section of this study aims to establish the groundwork by providing an overview of PMSG and chaos. PMSG are a specific type of electric generator that utilizes permanent magnets in the rotor to generate a rotating magnetic field. This unique design eliminates the need for a separate excitation system, resulting in a more compact and efficient generator compared to traditional designs.
By employing permanent magnets, PMSG offer several advantages. Firstly, they eliminate the need for a separate excitation system, simplifying the generator's construction and reducing its overall size and weight. This compactness is particularly beneficial in applications where space is limited, such as in wind turbines or electric vehicles. Additionally, the absence of rotor windings in PMSG reduces losses and enhances overall efficiency, allowing for higher power generation from the same input.
Furthermore, PMSG exhibit remarkable characteristics related to chaos. Chaos refers to a phenomenon observed in nonlinear dynamical systems characterized by sensitivity to initial conditions and seemingly random behavior. In the context of PMSG, chaos can arise due to the complex interactions between the rotating magnetic field, the electrical system, and the mechanical components.
Understanding chaos in PMSG is crucial because it can have both positive and negative implications. On one hand, controlled chaos can be harnessed to improve generator performance. Chaotic behavior can enhance the mixing of magnetic fields, leading to more efficient power generation. This phenomenon has been explored in various research studies to optimize the design and performance of PMSG.
On the other hand, uncontrolled or undesired chaos can have detrimental effects on the generator's operation. Chaotic behavior can lead to excessive vibrations, increased noise levels, and even system instability. Therefore, it is important to investigate and understand the factors that contribute to chaos in PMSG, enabling the development of control strategies to mitigate its negative effects.
By exploring the fundamental concepts of PMSG and chaos, this section of the study sets the stage for the subsequent analysis. It provides a solid foundation for investigating the relationship between PMSG and chaos, enabling researchers and engineers to further explore the potential of PMSG technology and develop strategies to optimize its performance and reliability. Ultimately, this research contributes to the advancement of renewable energy systems and the integration of sustainable power sources into the electricity grid.
Building upon the understanding of PMSG and chaos, the second section of this study delves into the control of chaos in PMSG. Chaos control techniques play a crucial role in stabilizing chaotic systems and harnessing their unique properties for desired outcomes. In this study, two specific control approaches are investigated: feedback control and passive control, both implemented using MATLAB.
Feedback control is a widely used approach in chaos control, where the system's behavior is influenced by feedback signals derived from its own output. In the context of PMSG, feedback control techniques can be employed to regulate and stabilize the generator's chaotic behavior. By carefully designing control algorithms based on the generator's output measurements, it becomes possible to steer the system away from chaotic regions or into desired periodic orbits. This approach allows for precise control over the generator's dynamics and can enhance its overall performance.
Passive control, on the other hand, is an alternative approach that does not rely on external control signals. Instead, it involves modifying the system's parameters or structure to suppress or stabilize chaotic behavior. In the case of PMSG, passive control techniques could involve adjusting the generator's physical parameters or altering its design to suppress unwanted chaotic oscillations and improve stability. Passive control strategies often rely on bifurcation analysis and optimization techniques to identify parameter ranges that lead to stable operation.
Both feedback control and passive control approaches are investigated in this study using MATLAB, a widely used computational tool for modeling and simulating dynamic systems. MATLAB provides a convenient platform for developing control algorithms, simulating the behavior of PMSG under different control scenarios, and analyzing the results. By implementing these control approaches in MATLAB, researchers can gain valuable insights into the effectiveness and feasibility of each technique in controlling chaos in PMSG.
The investigation of these control approaches in PMSG seeks to demonstrate the potential for chaos control and its implications for enhancing the generator's performance and stability. By utilizing MATLAB simulations, the obtained results will provide valuable insights into the effectiveness of feedback control and passive control techniques in suppressing chaos and achieving stability in PMSG.
The findings of this research hold significant importance for the field of renewable energy systems. They contribute to the understanding of chaos control and its application in PMSG, which are crucial components of wind turbine applications and other PMSG -based technologies. The ability to effectively control chaos in these systems can lead to improved reliability, increased power generation efficiency, and enhanced overall performance.
The implications of this research extend to the development of more reliable and efficient wind turbine applications. Chaos control techniques can be employed to mitigate undesirable behaviors such as excessive vibrations, noise, and instability, which are often associated with chaotic dynamics. By stabilizing the system and steering it towards desired operating regimes, the control approaches investigated in this study can contribute to the longevity and effectiveness of wind turbines, making them more resilient and productive.
Moreover, the insights gained from this research can inform the design and optimization of PMSG -based technologies beyond wind turbines. As PMSG offer advantages such as high efficiency, compact size, and robustness, their application can extend to various renewable energy systems, including wave energy converters and tidal energy devices. By understanding how to control chaos in PMSG, researchers and engineers can unlock the full potential of these technologies, leading to the development of more reliable and efficient renewable energy solutions.