Polisitemia vera hastalarında makula ve optik sinir başı mikrovaskülatürünün optik koherens tomografi anjiografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of the macula and optical nerve head microvasculature in policytemia vera patients with optical coherens tomography angiography
Yazar: EMRE EKİCİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET OKKA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Kan viskozitesi = Blood viscosity ; Polisitemi = Polycythemia ; Polisitemia vera = Polycythemia vera ; Serum albümin-insan = Serum albumin-human ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Polisitemia vera (PV) hastalarında makula ve optik sinir başı mikrovaskülatürünün, optik koherens tomografi (OKT) ve anjiyografi (OKTA) ile değerlendirilmesi,  kan tetkikleri ile birlikte sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği'ne göz muayenesi için Temmuz 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında başvuran hasta ve sağlıklı kontrol grubunun verileri değerlendirildi. 18-60 yaş aralığında PV dışında sistemik hastalığı bulunmayan, optik disk ve retinada patoloji saptanmayan 37 hastanın iki gözü ve 30 sağlıklı kontrol grubunun iki gözü çalışmaya  dahil edildi. Hastalara tam bir oftalmolojik muayene ve kan tetkiki yapıldı; Biyomikroskop ile ön segment ve fundus muayenesi, en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK), göz içi basıncı, OKT ve OKTA ölçümleri yapıldı. Toplanan veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 18.0 paket programı ile analiz edildi. Tüm testler için istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.

Bulgular: Çalışmaya PV tanısı olan 37 hastanın 74 gözü, 30 sağlıklı kişinin 60 gözü dahil edildi.  Hematolojik parametrelerden hemoglobin (Hb) ve hematokrit (Hct) düzeyleri hasta grubunda, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0.001). Yüzeyel kapiller pleksus (YKP) vasküler dansite (VD) (%) değerlerinden tüm alan (p=0.001), superior yarı (p=0.024), inferior yarı  (p<0.001), parafovea (p=0.004) ve perifovea (p=0.002) hastalara ait gözlerde kontrol grubundaki gözlere kıyasla daha düşük tespit edildi. Derin kapiller pleksus (DKP) VD (%) değerlerinden tüm alan (p<0.001), superior yarı (p<0.001), inferior yarı (p<0.001), parafovea (p<0.001) ve perifovea (p=0.006)  hastalara ait gözlerde kontrol grubundaki gözlere kıyasla daha düşük tespit edildi. DKP VD (%) parafovea (r=-0.287, p=0.001) ve temporal perivoea (r=-0.196, p=0.024) değerleri ile Hct düzeyi arasında negatif yönde korelasyon olduğu bulundu. Radyal peripapiller kapiller pleksus (RPKP) VD (%) değerlerinden tüm alan (p<0.001), peripapiller (p=0.001), superior yarı (p=0.001), inferior yarı (p=0.017), nazal superior (p<0.001) ve temporal inferior (p=0.027) sonuçları, hastalara ait gözlerde kontrol grubundaki gözlere kıyasla daha düşük bulundu. RPKP VD (%) tüm alan değeri ve Hct düzeyi arasında negatif yönde korelasyon olduğu bulundu (r= -0.415, p<0.001). OKT değerlerinden santral maküler kalınlık, temporal parafovea, superior parafovea, nasal parafovea ve inferior parafovea ölçümleri hasta grubunda, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek belirlendi (p değerleri sırasıyla; p=0.001, p=0.008, p=0.016, p=0.002, p=0.008). Retina sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlıklarından temporal inferior ölçümleri hasta grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük kaydedildi (p=0.020).RSLT ile RPKP VD (%) değerleri arasında pozitif yönde korelasyon tespit edildi (r=0.491, p<0.001).
 Sonuç: PV hastalarında OKTA verilerinden YKP, DKP, RPKP VD değerlerinin azaldığı bulundu. OKT verilerinden santral maküler ve parafovea kadranlarıının daha kalın olduğu bulundu. RSLT ölçümünde temporal inferior alanda incelme olduğu tespit edildi. Hct seviyesi ile DKP ve RPKP arasında negatif yönde korelasyon olduğu tespit edildi. PV hastalarında görülen Hct yüksekliği, oküler yapıları mikrovasküler düzeyde etkilediği düşünüldü. Hastalığın oküler etkilerinin tespiti için OKT ve OKTA görüntüleme tekniklerinin kullanılması mikrovaskülatür üzerindeki değişikleri gösterebilir. Yeni yapılacak çalışmalarla birlikte OKTA, PV hastalarında yapılacak oftalmolojik incelemenin bir parçası olabilir.Anahtar kelimeler: Retina, Optik disk, Makula, Optik koherens tomografi anjiografi, Polisitemia vera

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to evaluate macular and optic nerve head microvasculature in polycythemia vera (PV) patients with optical coherence tomography (OCT) and angiography (OCTA) and to compare them with blood tests and healthy controls.

Materials and Methods: The data of the patients and healthy control group who applied to Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital Ophthalmology Clinic for ophthalmologic examination between July 2022 and June 2023 were evaluated. Two eyes of 37 patients aged 18-60 years with no systemic disease other than PV and no optic disc or retinal pathology and two eyes of 30 healthy control subjects were included in the study. Patients underwent a complete ophthalmologic examination and blood tests; anterior segment and fundus examination, best corrected visual acuity (BCVA), intraocular pressure, OCT and OCTA measurements were performed with a slit lamp. The collected data were analyzed with SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 18.0 package program. Statistical significance level was accepted as p<0.05 for all tests.

The study included 74 eyes of 37 patients with PV and 60 eyes of 30 healthy subjects.  Hemoglobin (Hb) and hematocrit (Hct) levels were significantly higher in the patient group compared to the control group (p<0.001). Superficial capillary plexus (SCP) vascular density (VD) (%) values of the whole area (p=0.001), superior half (p=0.024), inferior half (p<0.001), parafovea (p=0.004) and perifovea (p=0.002) were lower in the eyes of the patients compared to the eyes of the control group. Deep capillary plexus (DCP) VD (%) values in the whole field (p<0.001), superior half (p<0.001), inferior half (p<0.001), parafovea (p<0.001) and perifovea (p=0.006) were lower in the eyes of the patients compared to the eyes of the control group. DCP VD (%) parafovea (r=-0.287, p=0.001) and temporal perivoea (r=-0.196, p=0.024) values were negatively correlated with Hct level. Radial peripapillary capillary plexus (RPPC) VD (%) values including whole area (p<0.001), peripapillary (p=0.001), superior half (p=0.001), inferior half (p=0.017), nasal superior (p<0.001) and temporal inferior (p=0.027) were lower in the eyes of the patients compared to the eyes of the control group. There was a negative correlation between RPKP VD (%) whole field value and Hct level (r= -0.415, p<0.001). Central macular thickness, temporal parafovea, superior parafovea, nasal parafovea and inferior parafovea measurements of OCT were significantly higher in the patient group compared to the control group (p values were p=0.001, p=0.008, p=0.016, p=0.002, p=0.008, respectively). The temporal inferior retinal nerve fiber layer (RNFL) thickness was significantly lower in the patient group compared to the control group (p=0.020).There was a positive correlation between RNFL and RPKP VD (%) values (r=0.491, p<0.001).

 Conclusion: In PV patients, OCTA data showed a decrease in RNFL, DCP, and RPKP VD values. Central macular and parafoveal quadrants were found to be thicker in OCT data. RNFL measurement revealed thinning in the temporal inferior area. There was a negative correlation between Hct level and DCP and RPKP. Elevated Hct levels in PV patients were thought to affect the ocular structures at the microvascular level. The use of OCT and OCTA imaging techniques for the detection of ocular effects of the disease may show changes in the microvasculature. With further studies, OCTA may be a part of the ophthalmologic examination in PV patients.Keywords: Retina, Optic disc, Macula, Optical coherence tomography angiography, Polycythemia vera