Sürdürülebilir gelişme çerçevesinde yeşil yerleşim ölçütlerinin kentsel dönüşüm uygulamaları açısından anlamı
The meaning of green neighbourhood criterias in terms of urban regeneration practices in sustainable development framework
Yazar: MÜGE YORGANCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET DORUK ÖZÜGÜL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent planlama = Urban planning ; Kentsel çevre = Urban environment

Özet:
Yerleşim alanlarının, doğal çevre üzerine oluşturduğu baskıyı azaltabilmek için günümüzde bir takım yaklaşımlar ortaya konulmaktadır. Bunlardan biri olan sürdürülebilir gelişme yaklaşımı geleneksel planlamanın önerdiği fiziksel, sosyal ve ekonomik gelişme örüntülerinin çözemediği sorunlara alternatif bakış olarak ortaya konulmakta ve doğa ile insan arasındaki ilişkiye yeni bir bakış getirilmeye çalışılmaktadır. Sürdürülebilirlikle ilgili üst ölçek politikaların yanısıra bu kapsamda geliştirilen yeşil yerleşim ölçütleri ve değerlendirme sistemleri; kent, mahalle ve yapı ölçeğinde sürdürülebilir yerleşimlerin tasarlanması ve mevcut dokuların sürdürülebilir bir yapıya dönüşmesi konusunda yapılan çalışmalar arasında yer almaktadır.Kentsel politikalar içerisinde bakıldığında sürdürülebilirlik ve kentsel dönüşüm paralel dizileri temsil etmekle birlikte, iki yaklaşım arasında sınırlı bir koordinasyon bulunmaktadır ve özellikle ekonomik yeniden canlanmaya önemli bir vurgu yapılmaktadır. Sürdürülebilir gelişme ve kentsel dönüşümün benzer amaçları olduğu giderek açıklık kazanmaktadır ancak bu iki konunun bir arada tartışılması sürdürülebilirliğin kentsel dönüşüm uygulamalarının hedefleri arasına girmesiyle sınırlıdır.Kentsel dönüşüm, bir olgu olarak kentlerin doğal gelişme süreçleri tanımlayan bir kavram olmakla birlikte, kentsel mekanın yeniden organizasyonu ile ilgili bir uygulama aracıdır. Benzer şekilde yeşil yerleşim ölçütleri de sürdürülebilirliğin tanımlanması ve mekana indirilmesi, bir diğer anlamda somutlaşması konusunu hedefleyen bir araçtır. Bu iki araç arasındaki ilişkinin kurulması ve kentsel dönüşüm uygulamalarının değerlendirilmesi için bir çerçevenin ortaya konulması çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır.Bu doğrultuda, çalışma yönteminde İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'nde kullanılmakta olan yeşil yerleşim yaklaşımları incelenerek, kentsel dönüşüm uygulamalarının değerlendirilmesinde kullanımı konusunda anlamlılığı incelenmiştir.Kentsel dönüşüm ve sürdürülebilirlik birer olgu olarak; kentsel dönüşüm uygulamaları ve yeşil yerleşim ölçütleri ise birer araç olarak ele alındığından, kavramsal ve deneysel çerçevenin oluşturulmasının bir ön süreci olarak kentsel dönüşüm ve yeşil yerleşim ölçütleri arasındaki kavramsal ilişkinin kurulması çalışmanın özgün yönünü oluşturur.Sürdürülebilirlik konusunda somut hedefler koyan yeşil yerleşim ölçütleri ve değerlendirme sistemlerinin dönüşüm uygulamalarında kullanılabilirliği fikrini açmak ve bu konuda yapılacak çalışmalara bir örnek oluşturmak çalışmanın literatüre yapacağı katkıdır.Çalışma kapsamında sürdürülebilirlik literatüründen seçilen kaynakları değerlendirme yoluyla, sistematik olarak konuyla ilgili mevcut literatürde vurgulanan yapılı çevrede dönüşüm ve sürdürülebilirlik kavramı ölçütlerinin tespiti yapılmış ve buradan hareketle kentsel dönüşüm projelerinin değerlendirilmesi için bir çerçeve oluşturulmuştur.Bu çerçevenin oluşturulması ile kentsel dönüşümün sürdürülebilirliğe gerçek anlamda katkı yapabilmesi için yeşil yerleşim ölçütlerinden hareketle kentsel dönüşüm uygulamalarının bütünleşik olarak değerlendirilmesine yönelik ölçütlerin oluşturulması gerekliliği tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir gelişme, yeşil yerleşimler, yeşil yerleşim ölçütleri, kentsel dönüşüm, kentsel tasarım ve sürdürülebilirlik ilişkisi.

Abstract:
At the present time some approaches have been put forth to increase pressure of urban areas on the natural environment. One of this approaches that is called sustainable development has been present an alternative overview about patterns of physical, social and economic development problems that traditional planning system couldn?t solve and it has been tried to bring a new viewpoint to the relation between nature and human. In addition to macro level policies about the sustainability, the green settlement criteria and evaluation systems that developed in this scope are for designing sustainable settlements in city, neighborhood and building level and transformation of the existing patterns into a sustainable city form.Despite the emergence of urban regeneration and sustainable development as parallel strands there has been little co-ordination between them and an imbalance in action with greater emphasis given to achieving urban regeneration, especially economic regeneration, than to sustainability. It can be argued that all urban regeneration contributes to sustainable development through the recycling of derelict land and buildings, reducing demand for peripheral development and facilitating the development of more compact cities. Sustainable development and urban regeneration have become increasingly recognized as complementary goals, but the discussion of these two is limited that sustainability is placed among the goals of urban regeneration practices.Urban transformation is a phenomenon that describes the natural development processes of the cities and at the same time, it is a practice tool that is about the re-organization of urban space. Similarly, green settlement criteria are also a tool that aims to illustrate and concretize sustainability. To evaluate the regeneration projects, establishing the relationship between this two tools and setting a set of criteria and framework are the aims of this study.In the scope of this study, the green settlement approaches that have been used in Britain and in United States of America are analyzed and the meaning of green settlement criteria on urban regeneration practices is studied.Urban transformation and sustainability as a phenomenon; urban regeneration and green settlement criteria and evaluation systems approached as tools, as an entrance to build theoretical and empirical framework, establishing the conceptual relations between urban regeneration and green neighborhood creates a unique aspect of the study.The idea of application and usability of the green settlement criteria and evaluation systems that puts concrete aims on urban regeneration is the contribution of this study to the literature.In scope of work, there has been determined the critics of transformation on built environment and sustainability concept that underlined systematically in existing literature and by this approach there has been composed a frame to criticize urban regeneration projects by commenting the sources that chose from sustainability literature.By the creation of this framework green settlement neighborhood criteria should be used for a holistic evaluation of urban regeneration practices.Keywords: Sustainable development, green settlements/neighborhood, green settlement criteria, urban regeneration, urban design, sustainability.