Ülkeler arası gelir yakınsaması analizi: AB ülkeleri ve Türkiye
Cross country income convergence analysis: EU countries and Turkey
Yazar: SEREN SAVACI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAŞAK KARŞIYAKALI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Birim kök testleri = Unit root tests ; Büyüme = Growth ; Ekonometri = Econometrics ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Gelirler = Incomes ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Neo-klasik büyüme = Neo-classical growth ; Türkiye = Turkey ; Yakınsaklık = Convergence

Özet:
Yakınsama ülkeler arasındaki gelir farklarının zaman içinde azalması olarak tanımlanabilir. Yakınsama hipotezi, iktisat tarihinde sıkça tartışılmış ve Neo-Klasik Büyüme Teorisinin temel çıkarımı olarak son halini almıştır. Ekonometrik yöntemlerin gelişmesiyle yakınsama hipotezinin test edilmesine ilişkin farklı analizler ortaya atılmıştır. Yakınsama analizi gerek ülkeler gerek bir ülkenin bölgeleri arasında gelir farkının zaman içinde nasıl bir seyir izlediğini gösterdiği için önemlidir. Ayrıca Neo-Klasik Büyüme Teorisinde dışsal kabul edilen nüfus artış oranı, yıpranma oranı, tasarruf oranı ve teknolojik gelişme faktörlerinin ülkelerin gelir düzeyini nasıl etkilediği de yakınsama analizi yapılarak belirlenebilir. Bu çalışmada Türkiye ile Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki yakınsama analizi Carlino ve Mills (1993)'in zaman serisi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Öncelikle ele alınan ülkeler ile Türkiye'nin kişi başına düşen gelir farklarına birim kök testleri uygulanmıştır. Birim kök testi sonucunda durağan olan serilerle analizin ikinci aşamasına devam edilmiştir. İkinci aşamada regresyon analizi yapılmış ve elde edilen katsayılara bağlı olarak yakınsamanın varlığına ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır.  Uygulama sonuçları Türkiye ile Avusturya, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İtalya, İsveç ve Portekiz arasında 1990'lı yıllardan itibaren β yakınsamasının varlığına işaret etmektedir. Yapılan analizin bir diğer önemli sonucu Türkiye ile Yunanistan ve Türkiye ile İngiltere arasında ıraksamanın bulunduğudur. Uygulamaya ilişkin ifade etmemiz gereken önemli bir konu da Türkiye ile İrlanda, Hollanda, İspanya ve AB ortalaması farkı alınarak oluşturulan serilerin birim kök testleri sonuçlarının durağan çıkmadığıdır.  Buna bağlı olarak Türkiye ile söz konusu ülkeler arasında regresyon analizi yapılamamış ve böylece yakınsama olup olmadığı değerlendirilememiştir.

Abstract:
Convergence can be defined as decline of income difference between countries through time. Convergence hypothesis was discussed through economic history and taken its last form with Neo-Classical Growth Theory. With development of econometric methods, many different analysis are proposed for convergence hypothesis. Both cross country and within country convergence analysis' are important; because they show how income difference changes over time. Besides, the effects of population growth rate, depreciation rate, saving rate and techological change, which are exogenous variables in Neo-Classical Growth Theory, on income levels of countries can be examined with convergence analysis. In this study convergence analysis between Turkey and European Union countries is made by adopting Carlino and Mills (1993)'s time series method. First, unit root tests are applied to the differences of per capita gross domestic product between Turkey and selected European Union countries. Second stage is held with stationary series according to unit root tests. Second stage consists of regression analysis and evaluation about convergence according to coefficients. Results of the analysis show that there is β convergence since 1990's between Turkey and Austria, Belgium, Denmark, Finland, France, Italy, Sweeden and Portugal. Another important result is divergence between Turkey-Greece and Turkey-United Kingdom. The difference series of Ireland, Netherlands, Spain and EU average are not stationary; so regression analysis could not be done for them. Convergence evaluation could not be done between Turkey and non-stationary countries.