Ed-Dânî ve İbnü'l-Cezerî'nin kitaplarında kıraat farklılıklarıyla ilgili rivâyetlerin hadis kitaplarında kökenleri –Tirmizî ve Ebû Dâvûd örneği-
The roots of the narrations about the differences of qiraat in the books of al-Dani and Ibn al-Jazari in the books of hadith -The example of Tirmidhi and Abu Dawud-
Yazar: ÜMİT BAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSA AKALIN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Kıraat = Reading

Özet:
Kıraat kitaplarındaki rivayetlerin hadis kaynaklarındaki asıllarının ve bunların kıraat kitaplarına yansımaların tespiti, kıraat ilmi ile hadis ilmi arasında ilişki bağlamında önem arz etmektedir. Konu itibariyle ele alınan hadis rivâyetleri, kıraat rivâyetlerinin okunuş biçimlerini ortaya koyduğu gibi hadis ile kıraat arasındaki ilişkiyi de ortaya koymaktadır. Kıraat ilminin önde gelen isimlerinden Ebû Amr ed-Dânî ve İbnü'l-Cezerî'nin kıraat kitaplarında yer alan rivayetlerin Tirmizî ve Ebû Dâvûd'un Sünenler'indeki asılları gösterilmiştir. Tirmizî ve Ebû Dâvûd'un Sünenler'inin Kıraat bölümlerinde yer alan hadislerde çeşitli okunuş biçimleri ele alınmıştır. Ele alınan bu rivâyetlerin çoğunluğunun Tirmizî ve Ebû Dâvûd Sünenler'inden alınması, Hadis ilmiyle ilişkisi bağlamında Kıraat ilminin tarihi seyrine bakmanın yanı sıra senetleri ve sayıları bakımından kıraat çeşitlerini yakından incelemek iki ilim arasındaki ilişkiyi özetler niteliktedir. Nitekim Tirmizî'nin Ebvâbü'l-Kıraat, Ebû Dâvûd'un ise Kitâbü'l-Hurûf ve'l-Kıraat şeklinde başlık açıp kıraat ile ilgili hadisleri ele almaları iki ilim arasındaki bu ilişkiyi örneklemektedir. Çalışmamızda Ebû Amr ed-Dânî ve İbnü'l-Cezeri'nin kitaplarındaki kimi rivayetlerin Tirmizî ve Ebû Dâvûd'un Sünenler'inde bulunmaması sebebiyle söz konusu hadisler diğer hadis kitaplarından tespit edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hadis, Kıraat, Tirmizî, Ebû Dâvûd, Ebû Amr ed-Dânî, İbnü'l-Cezerî.

Abstract:
Determining the origins of the narrations in the recitation books in the context of hadith and their reflections on the recitation books is important in terms of the relations between the science of recitation and the science of hadith. The hadith narrations discussed in terms of subject reveal the reading styles of the recitation narrations as well as the relationship between hadith and recitation. The originals of the narrations in the recitation books of Ebû Amr ed-Dânî and İbnü'l-Cezerî, two of the leading names in the science of recitation, in the Sunans of Tirmidhi and Ebû Dâvûd are shown. Various reading styles are discussed in the hadiths in the Recitation sections of the Sunans of Tirmidhi and Abu Dawud. The majority of these narrations are taken from the Sunans of Tirmidhi and Abu Dawud, the historical course of the science of recitation is looked at in the context of its relationship with the science of hadith, and the types of recitation are closely examined. It summarizes the relationship between the two sciences in terms of notes and numbers. As a matter of fact, Tirmidhi's discussion of the hadiths related to recitation under the title of Ebvâbü'l-Kıraat and Ebû Dâvûd's discussion of the hadiths related to recitation under the title of Kitâbü'l-Hurûf ve'l-Kıraat are examples of this relationship between the two sciences. In our study, since some narrations in the books of Ebû Amr ed-Dânî and İbnü'l-Cezeri are not found in the Sunans of Tirmidhi and Ebû Dâvûd, we tried to identify the hadiths in question from other hadith books.
Keywords: Hadith, Qira'at, Tirmidhi, Abu Dawud, Abu Amr ed-Dani, Ibn al-Jazari.