Parkinson hastalığında gözlenen apati ve halüsinasyonun dinlenim durumu ağ özellikleri ve bilişsel işlevlerle ilişkisi
The relationship between apathy, hallucination in parkinson's disease and their resting state network features and cognitive functions
Yazar: ZEYNEP YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ZÜBEYİR BAYRAKTAROĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Apati = Apathy ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease

Özet:
Apati ve halüsinasyon Parkinson hastalığında sık bildirilen motor olmayan bulgulardır. Literatürde Parkinson hastalığında görülen apati ve halüsinasyonların fizyopatolojisini ortaya koymak için dinlenim durumu fonksiyonel beyin aktivitesini ve nöropsikolojik profillerini değerlendiren çalışmalar sınırlıdır. Dinlenim durumu ağları dışsal girdi olmadığında yüksek seviyeli işlevsel bağlantısallık gösteren beyin bölgelerini ifade etmektedir. Çeşitli fonksiyonlarla ilişkilendirilen farklı dinlenim durumu ağları tanımlanmıştır. Parkinson hastalığında izlenen apati ve halüsinasyon semptomlarının, hem klinik görünümlerinin hem de dinlenim durumu fonksiyonel beyin aktivitelerinin ayrıştığı hipotezlerini test etmek amacıyla katılımcıların dinlenim durumu fonksiyonel beyin aktiviteleri ve nöropsikolojik özellikleri incelenmiştir. Çalışmaya; 17 apatisi olan (a-PH), 14 halüsinasyonu olan (h-PH), 7  apatisi ve halüsinasyonu olan (ha-PH) ve 14 apatisi ve halüsinasyonu olmayan (p-PH) Parkinson hastası eşleme yapılarak dahil edilmiştir. Katılımcıların bilişsel işlevleri nöropsikometrik batarya ile, fonksiyonel beyin aktivitesi özellikleri ise dinlenim durumu fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme yöntemi ile araştırılmıştır. Nöropsikometrik verilerin analizi sonucunda apati ve halüsinasyon skorlarının negatif yönde ve orta düzeyde ilişkili olduğu ve yürütücü işlevleri ölçen alt testlerde gruplar arasında anlamlı fark olduğu izlenmiştir (p <0.05). Dinlenim durumu fonksiyonel beyin verilerinin analizlerinin sonucunda ise dinlenim durumu bileşenlerinin a-PH, h-PH, ha-PH ve p-PH grupları arasında farklılaştığı ve h-PH grubunun, a-PH grubuna kıyasla PHG, SMA, preCG, ACG ve LOC alanlarında istatistiksel açıdan anlamlı artmış aktivite gösterdiği bulunmuştur (p <0.05).

Abstract:
Apathy and hallucination are common non-motor symptoms of Parkinson's disease. There is a limited number of studies in the literature which aim to examine resting functional brain activity and neuropsychological profiles in order to reveal the pathophysiology of apathy and hallucination in Parkinson's disease. Resting-state networks have been defined as brain regions that show high levels of functional connectivity in the absence of external input. Different resting state networks associated with various functions have been identified.  In this study, it has been hypothesized that both clinical manifestations and resting-state functional brain activities of apathy and hallucination in Parkinson's disease are differentiated. Resting-state functional brain activities and neuropsychological features of participants have been examined in order to validate the hypothesis. 17 Parkinson's disease patients with apathy (a-PH), 14 with hallucination (h-PH), 7 with both apathy and hallucination (ha-PH), and 14 with neither hallucination nor apathy (p-PH) are included by matching procedure. The mental functionality of the participants has been examined with a neuropsychometric battery while their functional brain activity features were studied with the resting-state functional magnetic resonance imaging method. Analysis of neuropsychometric data has shown a negative and statistically significant correlation between apathy and hallucination scores while the sub-tests for executive functions resulted in a statistically significant difference between groups (p <0.05). Analysis of resting-state functional brain data has shown different activity patterns in resting-state components of a-PH, h-PH, ha-PH, and p-PH, and the h-PH showed statistically significant functional activity in the PHG, SMA, preCG, ACG and LOC compared to the a-PH (p <0.05).