Kayırmacılığın örgütsel bağlılık ve tükenmişliğe etkisi
The effect of nepotism on organizational commitment and burnout
Yazar: ZEYNEP YAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE BÜŞRA ALTUNDERE DOĞAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akrabalık ilişkileri = Relative relationship ; Kayırma = Favoritism ; Nepotizm = Nepotism ; Tükenmişlik = Burnout ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada, öğretmenlerin kurumlarında hissettikleri kayırmacı tutum ve davranışların onların örgütsel bağlılıklarına ve tükenmişliklerine olan etkileri incelenmiştir. Korumak anlamına gelen kayırmacılık, halk arasında iltimas geçme veya torpil yapma olarak da kullanılmaktadır. Bir örgütteki kayırmacı tutum ve davranışlar çalışanlar tarafından fark edilerek gruplaşmalara yol açar. Gruplaşmaların olduğu örgütlerde, gruplardaki bireyler zamanla birbirlerini dışlayabilir ve aralarında çatışmalar söz konusu olabilir. Bunun sonucunda da örgüte olan bağlılık konusunda çalışanların zihinlerinde aidiyet duygusu zayıflayabilir. Bu düşünceler zamanla tutum ve davranışa dönüşür. Çalışanların işlerinde mutsuz ve adalet duygusundan yoksun olduklarını hissetmeleri ise onları zaman içinde tükenmişliğe iterek verimsiz kılmaktadır. Yapılan çalışmalar, kayırmacılığın hat safhada olduğu örgütlerde çalışanların zamanla kendilerini işleri anlamında tükenmiş hissettiğini, kurumlarına güçlü bağlarla bağlı olmadığını ve kurumla ilgili sorunları tam anlamıyla benimsemediğini ortaya koymuştur. Bu çalışmada, İstanbul'da bulunan okullarda görev yapan 290 öğretmen ile anket çalışması yapılmıştır. Anket verileri yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, literatürle uyumlu olarak, kayırmacı tutum ve davranışların öğretmenlerin örgütsel bağlılığını azalttığı ve tükenmişliğini arttırdığı tespit edilmiştir. Alt boyutlar incelendiğinde ise bu etkilerin farklılaştığı bulunmuştur.

Abstract:
This study examines the effects of the favorable attitudes and behaviors that teachers feel in their institutions on their organizational commitment and burnout. Nepotism, which means to protect, is also used as favoring among the people. Nepotistic attitudes and behaviors in an organization are perceived by employees and lead to groupings. In organizations where groupings exist, individuals in groups may exclude each other over time and conflicts may arise between them. As a result, the sense of belonging may weaken in the minds of employees regarding their commitment to the organization. These thoughts turn into attitudes and behaviors over time. Feelings that the employees are unhappy in their jobs and lacking a sense of justice makes them inefficient by pushing them to burnout over time. Studies show that employees in organizations where favoritism is at the highest level, feel exhausted in terms of their work, are not connected to their institutions with strong ties and do not fully embrace the problems related to the institution. In this study, a survey was conducted with 290 teachers working in schools in Istanbul; and the survey data were analyzed with structural equation model. Empirical results indicate that favoritism reduce teachers' organizational commitment and increase their burnout, in line with the literature. These effects differ when the sub-dimensions were examined.