Bir Kuşak Bir Yol Projesi ve Türkiye'nin dış ticaretine etkileri
One Belt and One Road Project and its effects on Turkey's foreign trade
Yazar: ERDEM ATEŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE DİLEK SEYMEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İpek Yolu, ismini üzerinde taşınan en değerli ürün olan İpek'ten alan ve Çin ile Avrupa arasında kara ve deniz güzergahlarından oluşan bir ticaret rotasıdır. İpek Yolu sadece bir ticaret rotası olmanın dışında kültürlerin, dillerin, dinlerin, fikirlerin, teknolojilerin ve hatta çeşitli hastalıkların taşındığı bir güzergahtır. Yola ilişkin ilk tarihsel kaynak M.Ö 138'e tarihlenmekle beraber, ortaya çıkışı M.Ö 2.yy'a kadar gitmektedir. İpek Yolu, uzun yıllar Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlamış fakat coğrafi keşifler sonucunda eski önemini 15. yy.'dan itibaren yitirmiştir.
Bir Kuşak Bir Yol (OBOR) girişimi, Çin'in önderliğini yaptığı, İpek Yolu'nun yeniden canlandırılması fikri olarak tanımlanabilir. Çin, 1978 yılında Deng Xiaoping önderliğinde "Reform ve Açılma" politikası ile dünyaya kapılarını açmıştır. Bunun sonucunda Çin ekonomisi yüksek büyüme hızlarını yakalamıştır. 2012'de Çin Devlet Başkanı olan Şi Jinping, Çin'in geleneksel "pasif" dış politikasını ortadan kaldırmıştır. OBOR girişimi aslında Çin'in benimsediği daha aktif dış politikanın ekonomi alanındaki yansımalarından biridir. OBOR girişimi, üye ülkelerin alt ve üst yapı kalitelerini artırarak ticaret maliyetlerini azaltmayı ve bu şekilde üye ülkeler arasındaki ticaret hacmini artırmayı amaçlamaktadır. Türkiye, girişimin Orta Koridor adı verilen güzergahında yer almaktadır. Türkiye 2015 yılında Çin ile imzaladığı protokol ile OBOR girişimine dahil olduğunu ilan etmiştir. 
Bu çalışmada; yeni ekonomik coğrafya modeli kapsamında OBOR girişiminin Türkiye'nin dış ticaretine etkileri, 2013-2021 dönemi için analiz edilmiştir. Çalışmada iki farklı analiz yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak 117 ülke için uluslararası ticaret analizlerinde sıkça kullanılan çekim modeli analizi gerçekleştirilmiştir. İkinci olarak ise, 117 ülke için Türkiye ile Bilateral Ticaret Yoğunlaşma Endeksi hesaplanmış ve 73 ülke ile Türkiye'nin ticaret yoğunlaşması olduğu belirlenmiştir. Sonrasında yoğunlaşma tespit edilen 73 ülke için 2013-2021 dönemi için SITC Rev 3. 3digit olarak ürün bazlı veriler toplulaştırılmıştır. Bu 73 ülke için çeşitli ticaret endeksleri (Dış Ticaretin Yıllık Bütünleşik Büyüme Hızı (CAGR), Bilateral Yoğunlaşma, Sektörel Bilateral Ticaret Yoğunlaşma ve Grubel-Lloyd Endeksleri) ile ürün bazlı analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'nin OBOR'a ülkeleri özelinde ihracat ve ithalatını artırıcı etki yapması fakat bu etkinin ihracattan çok ithalat artışına neden olması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: OBOR, BRI, Yeni Ekonomik Coğrafya, Çekim Modeli, Endüstri İçi Ticaret.

Abstract:
The Silk Road is a trade route consisting of land and sea routes between China and Europe, taking its name from Silk, the most valuable product carried on it. The Silk Road is not only a trade route, but also a route where cultures, languages, religions, ideas, technologies and even various diseases are carried. Although the first historical source about the road is dated to 138 BC, its emergence goes back to the 2nd century BC. The Silk Road has connected Asia and Europe for many years, but as a result of geographical discoveries, it has lost its former importance since the 15th century.
The One Belt One Road (OBOR) initiative can be defined as the idea of reviving the Silk Road, led by China. China opened its doors to the world in 1978 with the "Reform and Opening" policy under the leadership of Deng Xiaoping. As a result, the Chinese economy has achieved high growth figures. Xi Jinping, who became the President of China in 2012, freed China from its traditional "passive" foreign policy. The OBOR initiative is actually one of the economic reflections of China's more active foreign policy. The OBOR initiative aims to reduce the trade costs by increasing the infrastructure and superstructure quality of the member countries and in this way to increase the trade volume between the member countries. Turkey is located on the initiative's route called the Middle Corridor. Turkey declared its involvement in the OBOR initiative with the protocol signed with China in 2015.
In this study; Within the scope of the new economic geography model, the effects of the OBOR initiative on Turkey's foreign trade were analyzed for the period 2013-2021. Two different analysis methods were used in the study. First of all, gravity model analysis, which is frequently used in international trade analysis, was performed for 117 countries. Secondly, the Bilateral Trade Concentration Index with Turkey was calculated for 117 countries and it was determined that Turkey had a trade concentration with 73 countries. Afterwards, product-based data were aggregated as SITC Rev 3. 3digit for the 2013-2021 period for 73 countries where concentration was detected. For these 73 countries, various trade indices (Annual Integrated Growth Rate of Foreign Trade (CAGR), Bilateral Concentration, Sectoral Bilateral Trade Concentration and Grubel-Lloyd Indices) and product-based analysis were carried out. According to the findings, it is expected that Turkey will have an increasing effect on OBOR's exports and imports for its countries, but this effect will cause an increase in imports rather than exports.

Keywords: OBOR, BRI, New economic geography, Gravity model, intra-industry trade