Antalya il merkezinde 1. basamak sağlık kuruluşlarına başvuran yaşlı hastaların yaşam kalitesi ve rehabilitasyon ihtiyaçlarının 
değerlendirilmesi
The evaluation of the need of rehabilitation and life quality of whose old patients who use primary health care service in the city of Antalya
Yazar: HASAN HÜSEYİN AVCI
Danışman: PROF. DR. HAKAN YAMAN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Antalya = Antalya ; Geriatri = Geriatrics ; Hasta bakımı = Patient care ; Hastalar = Patients ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Yaşlanma, ayrıcalıksız her canlıda görülen, tüm işlevlerde azalmaya neden
olan, süregen ve evrensel bir süreç olarak tanımlanabilir. Dünyanın hızla yaşlanıyor
olması insanların doğuştan yaşam beklentisinin giderek artması tüm dünyada
demografik yapıyı değiştirmekte ve dünya nüfusu içinde yaşlıların oranı hızla
artmaktadır. Günümüz gerçeğinde hızla artan yaşlı nüfusun yaşam kalitesinin
korunabilmesi önem kazanmaktadır. Üretken ve başarılı bir yaşlanma süreci için
doğuşta beklenen yaşam süresinin uzun olması tek başına eksik bir yaklaşım
olmakta; yaşlı bireylerin yaşam kalitelerinin de uzayan ömürle birlikte korunabilmesi
için gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.
Bir durum tespiti ve ihtiyaçların belirlenmesi niteliğindeki çalışmamızda
yaşlılık ile birlikte fonksiyonel kapasitede de ve yaşam kalitesi değerlerinde de
dramatik olarak düşüşler gözlenmektedir. En fazla yaşam kalitesindeki azalma
bedensel sorunlara bağlı rol kısıtlaması [(RP) 24.28± 37.828] alanında görülmekte,
en az (61.40±17.952) değerleri ile mental sağlık (MH) alanında gerçekleşmektedir.
Bedensel özet skorları (PCS) 33.61±11.427 ve mental özet skorlar (MCS)
42.34±9.893 olarak gerçekleşmiştir. Yaşlıların yaklaşık 1/3?i 435 (%30.8) kişi genel
sağlıklarını kötü olarak nitelemekte ve yaşlıların yaklaşık %60ının ev dışı işlerde
tam yada kısmi bağımlılığı olduğunu ve yine yaşlıların günlük öz bakım gibi ev içi
işlerdede %30?lar oranında tam ya da kısmi bağımlılığı olduğunu düşündürmektedir.
Yaşam kalitesi göstergeleri ayrıntılı incelendiğinde yaşam kalitesinin kişinin yaşı,
sağlı kadar sosyoekonomik durumu, medeni hali, eğitim düzeyi gibi sosyokültürel
faktörlerden de etkilendiği görülmektedir. Bazı grupların (kadınlar, ileri yaşlı yaşlılar,
sosyoekonomik durumu kötü olanlar, eğitim düzeyi düşük olanlar) daha fazla risk
altında olduğu da gözlenmiştir. Bu nedenle yaşlılar birinci basamak sağlık
kurumlarına ilk başvurularında mümkünse geriyatrik değerlendirmeye tabi
tutulmalıdırlar. Bu geriyatrik değerlendirmenin yaşam kalitesi ölçeklerini içermesi
faydalı olabilir. Bu sayede yaşam kalitesi ölçekleri toplumsal göstergeler olmanın
yanında bireysel uygulamalarada da kullanılabilir. Sağlık çalışanı yaşlının hangi
alanlarda yaşam kalitesi düşüşü yaşadığını ve fonksiyonl kayıplarını
değerlendirebilir ve buna yönelik ileri girişimlerde bulunabilir. Yaşlı bireyler büyük oranda sağlık sisteminden faydalanma ve giriş kapısı
olarak birinci basamak sağlık hizmetlerini kullanmaktadırlar. Yaşlı dostu bir sağlık
merkezi ve hekim pek çok sağlık sorunu olan yaşlıların tedavilerine uyumlarını da
artırmakta ve daha uzun süre etkin kalmalarını sağlamaktadır. Yaşlı sağlığı
konusunda iyi eğitilmiş personel ve organize edilmiş birinci basamak sağlık
hizmetleri yaşlanan toplumun sağlık sistemi üzerinde yapacağı baskıyı önemli oranda
azaltmakla birlikte, bireylerin daha tatminkar ve mutlu bir yaşam sürmesini
sağlayacaktır.

Abstract:
Ageing can be defined as chronic and the universal process which lead to
decreasing of all functions and can be seen for all living beings. World?s ageing,
people?s increasing expectation about life from birth are changing the demographic
structure of the whole world and the population of old people is getting bigger. In our
era?s reality the rapid increasing of the old people population?s life quality become
very important. It is an insufficient approach to consider the life will be long in order
to have a productive and successful life span which is supposed from birth ; the
necessary workings (work required) should be done to to protect old people?s life
quality with longing life. In a case study and our work to get the needs, it is
dramatically observed that there are some decrease on the functional capacity and
life quality together with becoming old. The most reduction part is seen in the role
restriction [(RP) 24.28± 37.828] because of the phsical decreasing, the least
(61.40±17.952) value is happened with mental health (MH) areas. Physical
conculude scores (PCS) 33.61±11.427 and mental conclude scores (MCS)
42.34±9.893 are ( happened) like that. 1/3 of old people, 435 (30.8%) people, are
indicated that their general health conditions are bad and about 60% of old people
think that they are totally or partly dependent out of the house and again old people?s
indoor labours like daily care are totally or partly dependent. When the indicator of
life quality are deeply searched, the life quality is effected by person?s age, health
and also social-economic situation, marital status, educational background and
social-cultural effects. Some groups (women, older age people,people who have bad
social-economy situations, bad level of education) are at the risk mostly. Because of
this reason if it is possible old people should be taken geriyatric evalution when they
apply to the first-step medical institutions. This geriyatric evaluation can be useful
when it involves life quailty scale. So this scales can be used for personal practice and society?s signs. Medical employee (staff) can evaluate in which areas the old
person?s life quality decrease and functional losts and for this can attempt forward.
Old people mostly use primary health care service as entrance and make use
of medical system. The medical centre as a friend of elderly people and doctor
provide harmony for old people with their treatments and make it effecient longly.
Well-educated personnel about medical and organized first-level medical service
decrease the press on the system in a ageing country and will make the people much
more satisfied and have a happier life