Polikistik over sendromu olan ve olmayan bireylerde metabolik sendrom, D vitamini ve beslenme durumu ilişkisi
Metabolic syndrome, vitamin D and nutrition status relationship ın ındividuals with and without polycystic ovary syndrome
Yazar: BÜŞRA TOTAN
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Polikistik over sendromu (PKOS) doğurganlık çağındaki kadınlarda görülen en yaygın endokrin bozukluklardan biridir. Bu çalışma yaşları 19-40 yıl arasında değişen beden kütle indeksi (BKI) ve yaş yönünden eşleştirilmesi yapılmış, PKOS'lu 30 kadın ve 30 kadından oluşan kontrol grubunda metabolik sendrom riskini belirleme, beslenme durumunun etkisini değerlendirmek ve D vitamini yetersizliğinin PKOS ve metabolik sendrom parametreleri ile ilişkisini belirlemek amaçlanmıştır. Katılımcıların genel özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve aktivite düzeyleri anket formu ile sorgulanmış ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Ayrıca antropometrik ölçümleri, vücut bileşimleri alınmış, bazı biyokimyasal parametreler analiz edilmiş ve kan basınçları ölçülmüştür. Çalışmanın sonunda PKOS ve kontrol grubu arasında vücut ağırlığı, bel ve kalça çevresi, BKI'si açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmazken (p>0,05), PKOS'lu bireylerin boy uzunluğu ve yağsız vücut kütlesi (kg) kontrol grubundaki bireylere göre anlamı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05).  PKOS'lu bireylerin kontrol grubundaki bireylere göre sistolik kan basıncı (mmHg)  ve diastolik kan basıncı değerleri istatiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). PKOS'lu bireylerin %93,4'ünde, kontrol grubunun %90'nda D vitamini optimum düzeyin altındadır. Tüm bireylerin serum D vitamin düzeyi ile bel çevresi (cm), kalça çevresi (cm), bel-kalça oranı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü, HDL kolesterol (mg) düzeyi arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). PKOS'lu bireyler de insülin direnci ve metabolik sendrom görülme oranı daha yüksek olmakla birlikte gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). PKOS'lu ve insülin direnci olanlarda vücut ağırlığı ve BKİ anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). PKOS'lu ve kontrol grubunun diyetleri ile aldıkları günlük enerji ve besin ögeleri miktarları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05).  PKOS'lu bireylerde BKİ ile günlük diyet ile alınan enerji, yağ, sodyum, klor, glikoz ve kolesterol miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak PKOS'lu bireylerin obezite, metabolik sendrom, insülin direnci, hipertansiyon açısından yüksek risk altında olduğu görülürken hem PKOS hem de kontrol grubunda D vitamini yetersizliği saptanmıştır. PKOS'lu olgularda serum D vitamini düzeyleri ile yağ ve kas dokusundaki artış takip edilmeli, hafif şişman/obez olgularda vücut ağırlığı kaybına yönelik beslenme tedavisinin PKOS klinik bulgularını azaltma da hem de insülin direnci ve metabolik sendrom gelişmesini önlemede etkili olabileceği unutulmamalıdır. PKOS da görülen D vitamini yetersizliği ve tedavisine yönelik daha geniş kapsamlı çalışmalara da ihtiyaç vardır.

Abstract:
Polycystic ovary syndrome (PCOS) is the most common endocrine disorder for women in reproductive age group. In this study, it was aimed to determine the risk of metabolic syndrome, evaluate the effect of nutritional status, and determine the relationship between vitamin D insufficiency and metabolic syndrome parameters in 30 PCOS and 30 control female subjects with age and body mass index (BMI) matched ranging from 19 to 40 years.The general characteristics of the participants, eating habits and activity levels were questioned in surveys and three-day food consumption records were taken. Also, anthropometric measurements, body compositions were measured, some biochemical parameters were analyzed and blood pressures were measured. At the end of the study, there was no statistically significant difference in body weight, waist and hip circumference, BMI between PCOS and control group (p> 0,05), while the length of the PCOS patients and the lean body mass (kg) (P <0.05). Systolic blood pressure (mmHg) and diastolic blood pressure values of individuals with PCOS were found to be significantly higher i healthy subjects (p<0,05). Vitamin D is lower than optimum level in %93,4 of individuals with PCOS and %90 of healthy individuals. In all participants, the relationship of serum vitamin D levels to waist circumference (cm), hip circumference (cm), waist hip ratio is statistically significant and negative, and to HDL cholesterol levels (mg) is significant and positive (p<0,05). Although the incidence of insulin resistance and metabolic syndrome was higher in individuals with PCOS, the difference between the groups was not statistically significant (p>0,05). Body weight and BMI is significantly higher in the individuals with PCOS and insulin resistance (p>0,05).  There is no statistically significant difference between the amounts of daily energy and nutrients intake of the individuals with PCOS and the healthy ones (p>0,05). A statistically significant positive correlation was found between BMI and energy, fat, sodium, chlorine, glucose and cholesterol amounts of daily diets in individuals with PCOS (p>0,05). As a result, individuals with PCOS are found to be at high risk for obesity, metabolic syndrome, insulin resistance, hypertension, whereas vitamin D deficiency is found in both PCOS and healthy group. In cases with PCOS, serum vitamin D levels and increase in fat and muscle tissue should be followed and it should not be forgotten that nutritional therapy for body weight loss in overweight /obese cases may be an effective method to reduce the clinical signs of PCOS and prevent the development of insulin resistance and metabolic syndrome. There is also a need for more extensive studies of vitamin D deficiency and treatment in PCOS.