Balıkesir ili Balya ilçesinde terkedilmiş maden sahasında bulunan atıkların çevresel etkileri ve rehabilitasyonu
Environmental effects and rehabilitation of the waste from abandoned mine site in the Balya district of Balikesir province
Yazar: MEHMET AKA
Danışman: DOÇ. DR. MELAYİB BİLGİN
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada, çok uzun yıllardır hiçbir önlem alınmadan Balıkesir İli, Balya İlçesinde depolanmış atıkların (maden atıkları, cüruflar) metal içeriği ve asit maden drenajı potansiyeli belirlenmiş, sahanın içinden geçerek Manyas Baraj Gölünü besleyen yerüstü suları ve sedimanda analizler yapılarak sonuçlar konumsal olarak ve mevzuat doğrultusunda değerlendirilmiştir. Sahadaki maden atıkları; uygulanan jeokimyasal statik test sonuçlarına göre (Modifiye SOBEK) asit üretici atıklar, elementel analiz sonuçlarına göre ise, Pb ve Zn başta olmak üzere yüksek miktarda ağır metal ihtiva etmesi nedeniyle Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Maden Atıkları Yönetmeliğine göre tehlikeli atık olarak sınıflandırılmaktadır. Yerüstü suları açısından bakıldığında; atık yığınlarının mansabındaki örnekleme noktasında (YÜ-B-2) membaındaki örneklemeye göre (YÜ-B-1) pH azalmakta, EC, SO4, bazı ağır metal ve metaloid konsantrasyonları (Pb, Zn, As, Cd, Fe, Mn, Al) pik yapmaktadır. Bu noktadan sonra Manyas Baraj Gölüne doğru alınan örneklerde (YÜ-B-3, YÜ-B-4), Kocaçay ve Madra Çayının katılımıyla pH'da artış, metal konsantrasyonlarında ise azalma görülmektedir. 
Tüm bu bilgiler ışığında, atık sahasının Dünya'da benzer sahalarda gerçek ölçekli uygulamaları bulunması, uygulama süresinin kısa olması gibi nedenlerle "Yüzey Kapatma" yöntemi ile rehabilite edilmesi uygun görülmüştür. Bu yöntemle; atıkların toplanacağı B1 Bölgesi boyunca Maden Deresinin U kanala alınarak, B1 bölgesinin kuzeyinden gelebilecek yüzey sularının kuşaklama kanalı ile drene edilerek, atıkla temas eden tüm yüzeylere geçirimsizlik ve drenaj sistemleri teşkil edilerek, atıkların yerüstü ve yağmur suları ile teması tamamen kesilecek ve atıklardan ağır metal ihtiva eden sızıntıların kesilmesi sağlanmış olacaktır. Yöntemin yaklaşık maliyetinin ise, 10324123 TL ile 11224745 TL arasında olacağı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, metal content and acid mine drainage potential of waste deposited in the Balya District of Balıkesir Province without any precaution has been determined, analysis of surface waters which passes deposition field and flowing through the Manyas Dam Lake and sediments, has been carried out and results evaluated positionally and in accordance with the legislation. Mining wastes in the field metal has been classified as hazardous waste according the By-Law on Waste Management and By-Law on Mining Waste because of high amount of heavy metal containment mainly Pb and Zn according to elemental analyze results and acid producing wastes properties according applied geochemical static test results (Modified SOBEK). In point of surface waters, pH decreases, EC, concentration of  SO4, some of the heavy metals and metalloids (Pb, Zn, As, Cd, Fe, Mn, Al) reaches peak levels at the sampling point  (YÜ-B-2) which is at the downstream of the waste heaps with respect to the sampling point (YÜ-B-1) which is at the upstream of. With the merge of Kocaçay and Madra Stream, increase in the pH and decrease in the metal concentration have been observed from taken samples (YÜ-B-3, YÜ-B-4) from this sampling point through the Manyas Dam Lake.
In the light of all this information, rehabilitation of waste dump has been found appropriate with the method of "Surface Closure" because of the reasons like short implementation duration and worldwide real scale implementations at the similar fields. With this method; U type channeling of  Maden Creek throughout B1 Region where the wastes will be deposited, drainage of surface runoff which may come from north of B1 Region by the interception channel, total contact of wastes with  surface waters and surface runoff will be eliminated by the constitution of drainage system and impermeable layer to the all surfaces contacting with the waste. Approximate cost of method has been determined between 10324123 TL and 11224745 TL.