Hanefî mezhebinde vesâyet
Guardianship in the Hanafi school
Yazar: YALCHEN BAHJAT IBRAHİM IBRAHIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HADİ ENSAR CEYLAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İslâm hukukuna göre vesâyet, fiil ehliyeti olmayan veya eksik olan kişilerin haklarını ve çıkarlarını koruma amacı taşıyan bir kurumdur. Bu, özellikle küçük çocuklar veya akıl hastalığı nedeniyle fiil ehliyeti bulunmayan bireyler için geçerlidir. Bu çalışma, İslâm hukukundaki vesâyet kavramını Hanefî mezhebi perspektifinden derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda Hanefî fıkıh kaynaklarına odaklanılmıştır. Klasik ve modern literatürde var olan önemli ve muteber eserlerin incelenmesiyle vesâyetin  kavramsal çerçevesi daha net bir şekilde ortaya konulmuştur. Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde vesâyet    kavramının tanımıyla başlanmış, ardından vesâyetin diğer hukuki tasarruflarla ilişkisi, önemi, amacı ve meşruiyeti üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde vesâyetin unsurları ve şartları detaylı bir şekilde açıklanmış ve incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise vasî'nin tasarruf yetkisi, sorumluluğu, vesâyeti gerektiren sebepler ve vesâyetin  sona ermesi gibi konular ele alınarak, vesâyetin işleyişi ve sonlanma süreçleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Eldeki çalışmada Hanefî fıkhının vesâyet konusundaki yaklaşımlarının detaylı bir analizi yapılmıştır. Hanefî mezhebi âlimlerinin vesâyet    konusundaki görüşleri titizlikle karşılaştırılmış ve ortak noktalar ile farklılıklar vurgulanmıştır. Bu karşılaştırma ve analiz, Hanefî mezhebinin vesâyet konusundaki genel eğilimlerini ve hukuki yaklaşımlarını daha derinlemesine anlamamıza olanak sağlamaktadır.

Abstract:
According to Islamic law, guardianship is an institution that is intended to protect the rights and interests of persons who lack or are incapable of acting. This is especially true for young children or individuals who lack the capacity to act due to mental illness. This study aims to examine the concept of guardianship in Islamic law from the perspective of the Hanafi madhhab. In this context, the focus is on Hanafi fiqh sources. The conceptual framework of guardianship has been revealed more clearly by examining important and authoritative works in classical and modern literature. Our study consists of an introduction and three chapters. The first part of the study starts with the definition of the concept of guardianship, then the relationship of guardianship with other legal dispositions, its importance, purpose and legitimacy are emphasised. In the second part, the elements and conditions of guardianship are explained and analysed in detail. In the third and last chapter, the functioning and termination processes of guardianship are examined in detail by addressing issues such as the guardian's authority to dispose, responsibility, reasons requiring guardianship and termination of guardianship. In this study, a detailed analysis of the approaches of Hanafi jurisprudence on guardianship has been made. The views of Hanafi scholars on guardianship have been meticulously compared and the common points and differences have been emphasised. This comparison and analysis has enabled us to understand the general tendencies and legal approaches of the Hanafi madhhab on guardianship in more depth.