Türkiye`de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının vergisel teşvikler açısından değerlendirilmesi
Evaluation direct foreign investments in Turkey, in terms of taxation instigation
Yazar: NİLÜFER AKSU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN AY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Teşvikler = Incentives ; Vergi teşvikleri = Tax incentives ; Vergiler = Taxes ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye politikaları = Foreign capital politics ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
ÖZET Globalleşme ile birlikte dünyada siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda köklü değişiklikler meydana gelmiştir. Bu anlamda coğrafi sınırlar ortadan kalkmış, üretim, ticaret gibi bir çok alanda dünyada bir bütünleşme oluşmuştur. Bu değişimle beraber dünyada dolaysız yabancı sermaye yatırımları da hız kazanmış ve bu alanda yoğun bir rekabet yaşanmaya başlanmıştır. Gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkelerin dolaysız yabancı sermaye yatırımlarına ihtiyaçları vardır. Gelişmekte olan ülkeler ekonomik gelişmelerini tamamlayabilmek için büyük yatırımlara gereksinim duymakta, bu yatırımları gerçekleştirebilmek için de sermaye, teknoloji, deneyim gibi bir çok faktöre ihtiyaçları olmaktadır. Bu faktörlerin dolaysız yabancı sermaye yatırımlarıyla beraber ülkeye ithal edilebilmesi gelişmekte olan ülkeler için yabancı sermaye yatırımlarını daha da önemli bir noktaya taşımıştır. Gelişmiş ülkeler ise sanayileşmelerine paralel olarak sermaye birikimlerini tamamladıklarından dolayı sermeye ve teknoloji transferi için yeni pazar arayışına yönelmektedirler. Dünyada ilk yabancı sermaye yatırımları sömürgecilik dönemiyle başlamış olmasına rağmen, tam anlamıyla ortaya çıkması İkinci Dünya Savaşı sonrasında denk gelmektedir. 1950'li yıllardan sonra özellikle dolaysız yabancı sermaye yatırımlarının artmasındaki en önemli etken Çok Uluslu Şirketlerin varlığıdır. Portföy ve dolaysız yabancı sermaye yatırımları olarak ikiye ayrılan yabancı sermaye yatırımlarından, dolaysız yabancı sermaye yatırımları genellikle Çok Uluslu Şirketler tarafından yapılmaktadır. Bir çok ülkede şubeleri bulunan bu şirketler çok büyük hacimlerde üretim yapabilen, rekabet güçleri kuvvetli şirketlerdir. Türkiye Cumhuriyetinin yabancı sermaye ile tanışması Osmanlı İmparatorluğu zamanında rastlamaktadır. Türkiye, Osmanlı İmparatorluğu yıkıldıktan sonra içinde bulunduğu durumdan dolayı çekingen kaldığı dolaysız yabancı sermaye yatırımlarını 1950'li yıllardan sonra teşvik etmeye başlamıştır. Liberal bir yabancı sermaye mevzuatı oluşturan Türkiye bu mevzuatı özellikle 1980 yılından sonra aktif bir şekilde uygulamıştır. 24 Ocak 1980 İstikrar Tedbirleriyle benimsenen yeni dışa açık kalkınma modeliçerçevesinde yabancı sermayeyi teşvik politikası da yeni bir boyut kazanmıştır. Bu dönemde hem dünyadaki gelişmeler hem de ülkemizdeki liberal ekonomiye geçiş çabalarıyla gerçek anlamda dolaysız yabancı sermaye yatırımlarının ülkemize girmesi başlamıştır.

Abstract:
ABSTRACT Globalization caused many fundemental changes in economical, political and cultural fields. Mean while, geographical borders disappear, in lots of fields, such as production and trade, it is formed an integration in the world. With this change, direct foreign investment accelerate in all around the world, and commercial rivalries start. All the developped and developping countries need direct foreign investments developping countries need big investments to complete their economical developments; and to realize these investments, they need lots of factors such as capital, technology and experience. These factors' being able to be imported with the direct foreign investments makes these more important for devolopping countries. And since the developped countries completed their capital formation, they search for new markets. Although the first foreign investments had started wiht the area of colonialism, it was after 2nd World War that they were appeared properly. The most important reason of increases in direct foreign investments, especially after 1950's, is the presence of multinational corporations. Foreign investmens is divided into two, as, portfolio and direct foreign investments and direct foreign inversments are done by multinational corporations. These corporations that have branch offices in many countries are the corporations that can product in huge volumes and that have competitive powers. The first contact of The Turkish Republic with the foreign capitol was in the years of the Ottoman Empire. Turkey began to instigate direct foreign investments, after 1950s, that it was reserved to before, because of the situation it was in after the collapse of The Ottoman Empire. Turkey that formed a liberal foreign capital legislation put into practice this legislation actively after 1980. With the new out-ward oriented development model that was accepted wiht the Stabilization Policy of January 24, 1980; instigation policy of foreign capital got a new dimension. In this period, with the effect of progresses in the world and the efforts in our country to convert into liberal economy let the foreign investments come into country. Vll