Kanserli hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ve algıladıkları sosyal destek düzeyi
The level of perceived social support and caregiving burden of the family members caring for patients with cancer
Yazar: AKİLE KARAASLAN
Danışman: PROF. DR. TÜLİN BEDÜK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Sosyal destek = Social support ; Tıbbi onkoloji = Medical oncology

Özet:
Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma kanser hastalarına primer bakım veren bireylerin bakım yükü ve algıladıkları sosyal destek düzeyinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 

Araştırma Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi hematolojik onkoloji ve jinekolojik onkoloji servislerinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini           22 Şubat 2012- 31 Ağustos 2012 tarihleri arasında ulaşılabilen 18 yaşından büyük, mental rahatsızlığı ya da iletişimi engelleyebilecek bir sorunu olmayan ve çalışmaya katılmaya istekli 150 primer bakım verici birey oluşturmuştur.

Çalışmanın verileri hasta ve bakım vericiler için ayrı hazırlanan anket formu, Bakım Verenin Stres Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler, tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra korelasyon, One-Way Anova, Student t testi, Tukey Testi, Kruskal -Vallis kullanılarak analiz edilmiştir.

Bu çalışmada primer bakım vericilerin yaş ortalaması 44 olarak bulunmuştur. Bakım vericilerin çoğunluğu kadın (%77,3), ilkokul mezunu (%42,7), hastanın eşi (%35,3), geliri giderine eşit (%60,7), çalışmayan ya da emekli (%70,0) oldukları belirlenmiştir. Bakım vericilerin bakmakla yükümlü olduğu başka bireylerin bulunmadığı (%74,7), 6 ay ve daha kısa süredir bakım verdikleri (%42) ve bakım süresinde başkalarından yardım aldıkları (%54,7) saptanmıştır. Bakım vericilerin, bakım süresince fiziksel (%69,3), psikolojik (%70,7), sosyal (%60,7), finansal (%64,7) sorun; ev yaşantısında (%58,7) ve aile içi ilişkilerde (%42,0) değişim yaşadığı belirlenmiştir.
Araştırmaya katılan primer bakım vericilerin Bakım Verenin Stres Ölçeği?ne göre puan ortalaması 5,77 ± 2,97, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği?ne göre puan ortalaması ise 55,62 ± 23,17 olarak belirlemiştir. Fiziksel, psikolojik, sosyal, finansal sorun ve ev yaşantısında, aile içi ilişkilerde değişim yaşama durumlarının bakım vericilerin bakım yüküne etkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca bakım verici eşlerin bakım yükünün daha fazla olduğu belirlenmiştir. Bakım verme süresi fazla olan bakım vericilerin Bakım Verenin Stres Ölçeği puanlarının da yüksek olduğu (p=0,0001), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puanlarının ise daha düşük olduğu belirlenmiştir (p=0,002). Benzer şekilde tanı süresi fazla olan hastalara bakım verenlerin BVSÖ?den ve ÇBASDÖ?den aldıkları puanların daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0,05). Eğitim düzeyi yüksek olan hastaların bakım vericilerinin algıladığı sosyal desteğin daha fazla olduğu ve bunun istatistiksel olarak da anlamlı olduğu belirlenmiştir (p=0,0001).
Primer bakım vericilerin bakım yükü ile algılanan sosyal destek arasında negatif yönde orta bir ilişki olduğu bulunmuştur (r =-0,466, p=0,0001). 

Anahtar Kelimeler: Algılanan sosyal destek, bakım verici, bakım verme, bakım yükü, hemşirelik bakımı, onkoloji.

Abstract:
The Level of Perceived Social Support and Caregiving Burden of the Family Members Caring for Patients with Cancer

This descriptive study was conducted to determine the caregiving burden and levels of perceived social support of primary caregivers who care for cancer patients.
This study was carried out hematology oncology and gynecological oncology clinics at Baskent University Ankara Hospital.

The sample was consisted of 150 primary caregivers who are older than 18 years, not having any mental disease or any problems that may affect their communication, volunteer to participate to the study and can be reached between 22nd February and 31st August 2012.
Data was collected using questionnaires for patient and their caregiver, Caregiver Strain Index (CSI) and Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS). Data was analyzed with descriptive statistics, One-Way Anova, Kruskall Wallis and Student t test. 

In this study mean age of caregivers was 44. Most of the primary caregivers were woman (%77,3), primary school graduate (%42,7), patient's spouse (%57.6), equal to the income and expenditure (%60,7) either didn't work or was retired (%70,0).  It was found that caregivers not be responsible from other one's care (%74,7), care for 6 months or less time (%42) and get help from others during the caregiving trajectory (%54,7). Also it was determined that caregivers experience physical (%69,3), psychological (%70,7), social (%60,7), financial (%64,7) problems; changes in home life (%58,7) family relationships (%42,0).

Caregiver Strain Index and Multidimensional Scale of Perceived Social Support mean scores of primer caregivers had attendanced to the study were 5,77 ± 2,97 and 55,62 ± 23,17.  Physical, psychological, financial and social problems and alterations in home life and family relationships affected care giver burden. Care burden of caregiver spouses also was higher. Caregivers, Caregiver Strain Index scores over time is also high, Multidimensional Scale of Perceived Social Support Scores are lower (p=0.0001). Similiarly, caregivers of patients with diagnosis time more was higher than scores from the Caregiver Strain Index and Multidimensional Scale of Perceived Social Support Scale (p<0,05). Training of care for patients with high levels of perceived social support is more than transmitters and this was statistically significant (p=0,0001)

It was found that medium significant corrrelations between caregiver burden and perceived social support (r =-0,466, p=0,0001).