Dinlerde yön anlayışı (Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam Örneği)
Understanding of direction in religions (The Example of Judaism,Christianity and Islam)
Yazar: MELİKE YAVUZ
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ARIK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Dini inanışlarda çeşitli kutsal fenomenler mevcuttur. Dünya üzerindeki dört ana ve ara yön, sağ ve sol yönleri, ayrıca kutsal yön oluşturan mekân ve şehirler, kutsal yön fenomeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam, kutsal yön anlayışına sahip olan dinlerdendir. Söz konusu dinlerde kutsal yön anlayışının kaynağını, ibadet ve ritüellere nasıl yansıdığını ortaya koyan bu tez çalışması, giriş, iki ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde; Hint, Çin, Japon, İran dinleri ile Sabiilik ve Geleneksel Türk Dininin kutsal yön anlayışları hakkında temel bilgiler yer almaktadır. Birinci bölüm; Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam'ın kutsal yön anlayışının kaynağını ve buna bağlı olarak, Tanrı ve kutsal kitap anlayışının kutsal yön oluşumundaki etkilerini ortaya koymaktadır. İkinci bölüm ise kutsal yön anlayışının Dua, Hac, Kurban ibadetlerine yansıması ve cenaze ritüellerindeki yön algısı hakkında bilgi vermektedir. Ayrıca, bu dinlerde kutsal yön anlayışının merkezinde yer alan kutsal mekanlar incelenmektedir. Her iki bölümün sonunda Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam'ın kutsal yön anlayışları hakkında değerlendirmeler bulunmaktadır. Sonuç bölümü ise, tezde ulaşılan bulgular ve tespitlerden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yön, Yönelme, Kıble, Yahudilik, Hıristiyanlık, İslam.

Abstract:
There are various sacred phenomena in religious beliefs. The four main and intermediate directions in the world, the right and left directions, as well as the places and cities that constitute the sacred direction, appear as sacred direction phenomena. Judaism, Christianity and Islam are religions that have an understanding of the sacred aspect. This thesis, which reveals the source of the understanding of sacred direction in these religions and how it is reflected in worship and rituals, consists of an introduction, two main chapters and a conclusion. The introduction section includes basic information about the sacred aspects of Indian, Chinese, Japanese, Iranian religions, Sabianism and Traditional Turkish Religion. The first chapter reveals the source of the understanding of sacred direction in Judaism, Christianity and Islam and, accordingly, the effects of the understanding of God and the holy book on the formation of sacred direction. The second part gives information about the
reflection of the understanding of sacred direction on prayer, pilgrimage and sacrifice, and the perception of direction in funeral rituals. Additionally, sacred places, which are at the center of the understanding of sacred direction in these religions, are examined. At the end of both chapters, there are evaluations about the sacred aspects of Judaism, Christianity and Islam. The conclusion section consists of the findings and determinations reached in the thesis. 

Key Words: Direction, Orientation, Qibla, Judaism, Christianity, Islam.