Öğrencinin organizasyonel becerilerini değerlendirme anketi'nin Türkçe uyarlamasının geçerlilik güvenilirlik çalışması
Validity and reliability study of the Turkish version of the questionnaire for assessing students' organizational abilities
Yazar: DAMLA AYGÜN
Danışman: PROF. DR. ESRA AKI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Organizasyon = Organization ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu çalışma, öğrencilerin organizasyonel becerilerini değerlendiren Öğrencinin Organizasyonel Becerilerini Değerlendirme Anketi'nin (ÖOBDA) Türkçe'ye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesi amacıyla planlandı. Çalışmaya 9-12 yaş arası tipik gelişim gösteren 220 çocuk, aileleri ve öğretmenleri dahil edildi. Beaton'ın tanımladığı çeviri prosedürü uygulandı. Anket, Türkçe çevirisi sonrasında anadili İngilizce olan çevirmenler tarafından İngilizce'ye çevrildi ve uzman ekip ile birlikte kültürel uyarlaması yapıldı. Anketin geçerliliği yapı ve kriter geçerliliği yöntemi ile değerlendirildi. Öğretmen ve ebeveyn formlarının cinsiyet değişkenine göre gruplar arası yapı geçerliliğinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05). Doğrulayıcı faktör analizi yapılarak yapı geçerliliği değerlendirilen anketin model uyumu için ölçütler incelendi ve her iki form için de model uyumu yeterli düzeyde bulundu. ÖOBDA'nın kriter geçerliliği için DOTCA-Ch ile ıraksak geçerliliği değerlendirildi. DOTCA-Ch ile öğretmen formu arasında düşük düzeyde anlamlı ilişki bulundu (r=-0.351, p<0.001). DOTCA-Ch ile ebeveyn formu arasında anlamlı ilişki bulunamadı (r=-0.077, p>0.05). Düşük seviyede ilişki olması ya da ilişki bulunmaması ile formların ıraksak geçerliliği sağlandı. ÖOBDA'nın güvenilirliği zamana göre değişmezliği ve iç tutarlılığı incelenerek değerlendirildi. 15 gün arayla yapılan tekrar test uygulamalarında öğretmen ve ebeveyn formları pozitif yönde anlamlı korelasyon (p<0.001) gösterdi ve iyi derecede güvenilir (ICC katsayısı>0.75) bulundu. Öğretmen formu ve alt alanları için iç tutarlılık mükemmel seviyede bulundu (Cronbach's α>0.90). Ebeveyn formunun iç tutarlılığı iyi derecede güvenilir (Cronbach's α=0.84) olup, "zaman ve mekan oryantasyonu" alanı kabul edilebilir derecede (Cronbach's α=0.67) güvenilirlik gösterdi. ÖOBDA eşdeğer yarılar güvenilirliği için Spearman-Brown katsayıları öğretmen (0.94) ve ebeveyn (0.84) formları için güvenilir olarak bulundu. Sonuç olarak ÖOBDA Türkçe uyarlaması 9-12 yaş arası öğrencilerin organizasyonel becerilerinin değerlendirilmesi için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır.

Abstract:
This study was planned in order to adapt the Questionnaire for Assessing Students' Organizational Abilities (QASOA), which evaluates the organizational abilities of the students, into Turkish and to investigate the validity and reliability of the assessment. 220 children between the ages of 9-12 with typical development, their parents and teachers were included in the study. Process is performed by following the guidelines of Beaton's translation procedure. The questionnaire had translated to Turkish and then back-translated to English by native English-speaking translators, and culturally adapted with the expert team. Validity of QASOA was tested with construct and criterion validity methods.  A statistically significant difference was found in the construct validity between the groups according to the gender variable of the teacher and parent forms (p <0.05). The criteria for model fit of the questionnaire, whose construct validity was evaluated by confirmatory factor analysis, was examined, and the model fit was found to be sufficient for both forms. Divergent validity of QASOA with DOTCA-Ch was evaluated for criterion validity. A low level significant relationship was found between DOTCA-Ch and teacher form (r = -0.351, p <0.001). No significant relationship was found between DOTCA-Ch and parent form (r = -0.077, p> 0.05). The divergent validity of the forms was approved with low or no relationship. The reliability of QASOA was tested by examining its time related equitability and internal consistency. The teacher and parent forms showed a significant positive correlation (p <0.001) and were found to be reliable (ICC coefficient> 0.75) in the retest performed 15 days later. Internal consistency was found to be excellent for the teacher form and its sub-components (Cronbach's α> 0.90). The internal consistency of the parent form was reliable (Cronbach's α = 0.84), and the sub-component "orientation in time and place" showed an acceptable level of reliability (Cronbach's α = 0.67). Spearman-Brown coefficients for QASOA split half reliability were found to be reliable for teacher (0.94) and parent (0.84) forms. As a result, the QASOA Turkish adaptation is a valid and reliable measurement tool for evaluating the organizational abilities of students aged 9-12.