Erzurum ili süt sığırı işletmelerinde uygulanan besleme ve yemleme programlarının işletme başarısı üzerine etkileri
The effects of nutrition and feeding programs on the farm success at dairy farms in Erzurum province
Yazar: MEHMET TOPARLAK
Danışman: PROF. DR. MUHLİS MACİT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Erzurum ilinde süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri, bakım, besleme ve yemleme alışkanlıkları ile bu alışkanlıkların verim üzerindeki etkilerinin yeterince bilinmemesi ve uygulamadaki eksiklikler verimliliğin istenilen düzeye ulaşmasını engellemektedir.
Çalışmanın amacı, süt sığırcılığı işletmelerinin başarısını etkileyen süt verimi üzerinde hayvan yetiştirme ile ilgili çiftçilerin tutum ve davranışları, hayvan besleme ve yemleme programları arasındaki ilişkileri belirlemek ve çiftçilerin yanlış ve tutarsız uygulamalarının üstesinden gelebilmelerine katkıda bulunmaktır. Erzurum'daki tarımsal kalınma kooperatiflerine üye 100 çiftçiden elde edilen birincil veriler;  tanımlama istatistikleri, faktör ve çoklu doğrusal regresyon tekniklerini kapsayan analizler için kullanılmıştır.    
Araştırma verilerine göre işletmelerde ortalama 4,2 baş kültür ırkı süt sığır bulunmakta ve işletmelerin tamamında bütün hayvanlar meraya bırakılmaktadır. İşletmelerin %87' sinde kültür ırkı ineklere ortalama 1,5-4 kg/gün kesif yem verilmektedir. İşletmelerde kültür ırkı hayvanlar için süt verimini yoğun yem tüketimi, kuru ot tüketimi, yem bitkileri desteklemeleri, toplam süt geliri değişkenleri sırasıyla %24, %20 %07 ve %40 oranında artırırken, saman tüketimi %33 oranında düşürmektedir. Kültür melezi sığırlarda ise kuru ot tüketimi, yoğun yem tüketimi, merada ek besleme zamanı ve toplam süt geliri gibi değişkenler sırasıyla süt verimini %20, %30, %10 ve %50 oranında artırdığı belirlenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre; süt sığırcılığı işletmelerinin başarısının bir göstergesi olarak kabul edilen süt verimi, teknik etkinlik ölçümlerine göre, pozitif etkileyen faktörler iyileştirilerek, negatif etkileyen faktörler ise elemine edilerek artırılabilir. O zaman çiftçiler artan sermaye devir oranına göre tarımsal gelirlerini artırabilir ve süt sığırcılığı yetiştiriciliğini sürdürülebilir kılabilirler. Böylece, çiftçi ailelerinin yaşam seviyelerini iyileştirip yatırım olanaklarını artırarak kırsal ve bölgesel kalkınmaya katkıda bulunabilirler.    

Anahtar Kelimeler: Erzurum,  besleme ve yemleme alışkanlığı, süt verimi, karma yem, kaba yem.

Abstract:
The incorrect application and no known enough of the effects on milk yield of the farmers' animal nutrition and feeding habits and attitudes, the structural attributes of dairy farms in Erzurum province has  prevented from reaching to the desired level of the efficiency.
The aim of the study is to determine the relationships among the farmers' attitude and behaviors, the animal nutrition and feeding program related to animal husbandry on the milk yield affecting the success of dairy cattle farms, and to contribute farmers to overcome incorrect and inconsistent applications. The data from the hundred farmers being the members of the agricultural development cooperatives in Erzurum were used for the analyses consisting of the descriptive, factor and multi-linear regression.           
The results from present study showed that there were 4.2 head culture dairy cow and all of them were taken out on pasture for six month, and it was given them average 1.5-4 kg/day concentrated feed at 87%of the farms.  In the dairy farms, while concentrated feed intakes, fodder consumption of the culture cows, forage crops supports, total raw milk income increased the milk production 24%, 20%, 07% and 40%  respectively; there was a negative relation between their straw intake and milk yield with a 33%decrease. On the other hand, the fodder and concentrated feed intakes, additional concentrated feed or hay at pasture and total raw milk income increased the milk yield with 20%, 30%, 10%and 50%for the cross-bred cows, respectively.  
According to the results from present study, milk yield being an indicator of the dairy farm success could be increased by being improved the factors affecting positively the milk yield and eliminated factors affecting negatively the milk yield with regard to technical effectiveness measurements. And then farmers could increase the agricultural income and sustaine the dairy cattle farming due to increasing capital circle rate. So, they could contribute to the rural and regional development by improving their family life levels and increasing investment possibilities.        

Key words: Erzurum, nutrition and feeding habits, milk yield, concentrated feed, forage feed,