Ortaokul öğrencilerinin çevreye karşı tutumlarının geri dönüşüm farkındalıkları üzerindeki etkisi
Awareness of recycling among secondary school students in Ankara
Yazar: NADİR DEMİR
Danışman: PROF. DR. MERYEM BULUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin çevresel tutumları ve geri dönüşüm
farkındalıkları üzerine odaklanmıştır. Ankara ilinde farklı sosyoekonomik yapıya sahip üç
ilçeden seçilen dört ortaokulda öğrenim gören 525 öğrenci ile anket yöntemiyle
gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, katılımcıların demografik özellikleri
üzerinde durulmuş ve cinsiyet, sınıf seviyesi, ebeveynlerin eğitim durumu ve meslekleri ile
kitap okuma alışkanlıkları gibi faktörler incelenmiştir.
Araştırmaya dâhil olan katılımcıların çoğunluğunu kızlar oluşturmakla birlikte,
cinsiyet dağılımının homojen olduğu görülmüştür. Sınıf seviyelerine bakıldığında, 5. sınıf
öğrencilerinin diğer sınıflara göre daha fazla katılım sağladığı ancak 8. sınıf öğrencilerinin
katılımının düşük olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin eğitim seviyeleri ve meslekleri
incelendiğinde ise çeşitli dağılımların olduğu gözlemlenmiştir. Kitap okuma
alışkanlıklarının da katılım üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde, ortaokul öğrencilerinin çevresel tutumları ile
demografik özellikleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Özellikle, duygu boyutunda cinsiyet
ve sınıf seviyesine bağlı olarak anlamlı farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, sınıf
seviyesi ile çevresel tutumlar arasında olumlu bir ilişkinin olduğu ve daha genç öğrencilerin
çevreye daha olumlu tutumlar sergilediği gözlemlenmiştir.
Üçüncü bölümde ise, ortaokul öğrencilerinin çevresel tutumları ile geri dönüşüm
farkındalıkları arasındaki ilişki incelenmiştir. Analizler sonucunda, çevresel tutumların
katılım, değer verme, ekonomik katkı, davranış ve duygu boyutları ile geri dönüşüm
farkındalıkları arasında önemli ilişkilerin olduğu görülmüştür. Özellikle, kitap okuma
alışkanlığının bu ilişkide belirleyici bir rol oynadığı ve çevresel bilincin gelişiminde önemli
bir faktör olduğu vurgulanmıştır.
Sonuç olarak, bu tez çalışması ortaokul öğrencilerinin çevresel tutumları ve geri
dönüşüm farkındalıkları arasındaki ilişkileri detaylı bir şekilde incelemiştir. Elde edilen
bulgular, çevre eğitimi programlarının gençlerin çevre bilincini artırmada önemli bir araç
olduğunu ve çevreyle ilgili farkındalığın geliştirilmesinde kitap okuma alışkanlığının etkili
olduğunu göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Çevre; Geri Dönüşüm; Çevresel Tutum; Ölçek; Anket.

Abstract:
This study focused on the environmental attitudes and recycling awareness of middle
school students. Conducted on 525 students from four middle schools selected from districts
with different socioeconomic structures in three Ankara provinces, the research initially
examined the demographic characteristics of the participants, including gender, grade level,
parents' education and occupations, and reading habits.
While the majority of participants were girls, the gender distribution was found to be
homogeneous. Examining grade levels revealed that 5th-grade students showed higher
participation compared to other grades, whereas participation was lower among 8th-grade
students. Various distributions were observed in parents' education levels and occupations.
It was also noted that reading habits had a significant impact on participation.
In the second part of the study, the relationships between middle school students'
environmental attitudes and demographic characteristics were explored. Particularly,
significant differences were observed in the emotional dimension based on gender and grade
level. Additionally, a positive correlation was found between grade level and environmental
attitudes, indicating that younger students exhibited more positive attitudes towards the
environment.
The third section delved into the relationship between middle school students'
environmental attitudes and recycling awareness. The analysis revealed significant
relationships between environmental attitudes and recycling awareness across dimensions
such as participation, value attribution, economic contribution, behavior, and emotion.
Notably, reading habits played a decisive role in this relationship, highlighting its importance
in developing environmental consciousness.
In conclusion, this thesis thoroughly examined the interplay between middle school
students' environmental attitudes and recycling awareness. The findings underscored the
significance of environmental education programs as crucial tools in enhancing youth
environmental consciousness, with reading habits proving to be influential in fostering
environmental awareness.
Key Words: Environment; Recycling; Environmental Attitude; Scale; Survey.