Sıcaklık stresinin ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinde çimlenme ve erken fide gelişimi üzerine etkisi
The effect of temperature stress on germination and early seedli̇ng growth of bread wheat (Triticum asetivum L.) genotypes
Yazar: MÜZEYYEN AKPULAT
Danışman: DOÇ. DR. ELİF YÜZBAŞIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Buğday, dünya genelinde en önemli tahıl ürünlerinden biri olup, birçok ülkede temel gıda maddesi olarak tüketilmektedir. Son yıllarda yükselen sıcaklıklar buğday üretiminde ciddi kayıplara yol açmakta ve bu kayıplar, bitkinin yaşam döngüsünde tohum çimlenme sürecinin sıcaklık stresi ve diğer çevresel streslere karşı en hassas dönem olması nedeniyle daha da belirginleşmektedir. Bu çalışma, küresel iklim değişikliğinin etkisiyle artan sıcaklıkların ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin tohum çimlenmesi ve erken fide gelişimi üzerindeki etkilerini incelemektedir.
Bu tezde, Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden alınan 10 farklı ekmeklik buğday genotipi kullanılarak artan sıcaklığın çimlenme ve fide gelişimi üzerine olan morfolojik ve fizyolojik etkileri araştırılmıştır. Çimlenme denemeleri, kontrollü koşullarda 24 °C, 28 °C ve 32 °C sıcaklıklarda iklim odası koşullarında 7 gün süreyle gerçekleştirilmiştir. Morfolojik etkiler, çimlenme yüzdesi, kök-gövde uzunluğu, kök-gövde taze ve kuru ağırlığı ölçülerek belirlenmiştir. Fizyolojik etkiler ise hidrojen peroksit içeriği ve lipit peroksidasyondaki değişimler incelenerek değerlendirilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, farklı buğday genotiplerinin tohum çimlenme sürecinde sıcaklık toleransı ortaya konmuş ve sıcaklık stresine dayanıklı genotipler belirlenmiştir. Bu bulgular, gelecekte buğday üretiminde sıcaklık stresine karşı daha dirençli genotiplerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Wheat is one of the most important cereal crops worldwide and is consumed as a staple food in many countries. In recent years, rising temperatures have caused serious losses in wheat production and these losses have become more pronounced due to the fact that the seed germination process is the most sensitive period in the life cycle of the plant against temperature stress and other environmental stresses. This study investigates the effects of increasing temperatures due to global climate change on seed germination and early seedling growth of bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes.
In this thesis, morphological and physiological effects of increasing temperature on germination were investigated using 10 different bread wheat genotypes from Bahri Dağdaş International Agricultural Research Institute. Germination trials were carried out under controlled conditions at the temperatures of 24 °C, 28 °C and 32 °C for 7 days in an oven environment. Morphological effects were determined by measuring germination percentage, root-stem length, root-stem fresh and dry weight. Physiological effects were evaluated by examining changes in hydrogen peroxide content and lipid peroxidation.
As a result of the study, the temperature tolerance of different wheat genotypes during the seed germination and early seedling growth process was revealed and genotypes resistant to temperature stress were identified. These findings may contribute to the development of more resistant genotypes against temperature stress in future wheat production.