Sosyal anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerle sağlıklı kontrollerin Wisconsin kart eşleme testi kullanılarak  yürütücü işlevler açısından karşılaştırılması
Comparison of executive functions between adolescents with social anxiety disorder and healthy controls using Wisconsin card sorting test
Yazar: SELİN AYŞE İPEK BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZALP EKİNCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Ergenler = Adolescents ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Wisconsin Kart Eşleme Testi = Wisconsin Card Sorting Test ; Yürütücü biliş bilgisi = Megacognitive knowledge

Özet:
Amaç: Anksiyete bozukluklarında yürütücü işlevlerin araştırıldığı nispeten az sayıda çalışma vardır. Özellikle sosyal anksiyete bozukluğunda (SAB) yürütücü işlevler üzerine yapılmış çalışmalarda karışık bulgular bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET) kullanılarak sosyal anksiyete bozukluğu tanısı olan ergenlerle sağlıklı kontrollerin yürütücü işlevlerinin karşılaştırılmasıdır. 
Yöntem: Bu çalışmaya DSM-V'e göre SAB tanısı alan 36 hasta ve yaş ve cinsiyete göre eşleştirilmiş 35 sağlıklı kontrol alındı. Katılımcılara Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) görüşmesine ek olarak Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (WISC-R), Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (DSKE), Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği (LSKÖ) ve Çocuklar İçin Genel Amaçlı Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi Ölçeği (Kid-KINDL)-Ebeveyn Formu uygulandı. Tüm katılımcılara WKET standart versiyonu uygulandı. 
Bulgular: Olguların %75'i kız, %25'i erkekti. Yaş ortalaması 15.6 idi. Hasta grup ile kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve ailenin gelir düzeyi açısından anlamlı fark bulunmadı (p˃0.05). Hasta grupta WKET toplam cevap ve yanlış sayısı, perseveratif tepki sayısı, perseveratif olan ve olmayan hata sayısı ve yüzdesi ve kurulumu sürdürmede başarısızlık puanı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti. Tamamlanan kategori sayısı ve kavramsal düzey tepki sayısı hasta grupta daha anlamlı düzeyde düşüktü. Hastalık şiddeti yüksek olanların test performansları daha kötüydü. Perseveratif olmayan hata sayısı, LSKÖ'nün kaçınma skoru ile pozitif bağıntılı bulundu. Komorbid depresyon, internet bağımlılığı ve diğer anksiyete bozuklukları olan hastalar, WKET performansında anlamlı bir fark göstermedi. CDÖ, Kid-KINDL, DSKE ile WKET performansı arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. 
Sonuç: Bildiğimiz kadarıyla bu çalışma sosyal anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerin WKET kullanılarak yürütücü işlevlerinin değerlendirildiği az sayıdaki çalışmadan biridir. SAB'li erişkinlerde yapılan önceki çalışmaların çoğuna paralel olarak, SAB'li ergenlerin yürütücü işlevlerinin sağlıklı kontrollere kıyasla bozulmuş olduğunu bulduk. SAB'li ergenler arasındaki yürütücü işlevlerin spesifik özelliklerini ve bağıntılarını tanımlamak için büyük örneklemli ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Sosyal anksiyete bozukluğu, Wisconsin Kart Eşleme Testi, yürütücü işlevler

Abstract:
Aim: There are relatively few studies investigating executive functions in anxiety disorders. Study findings on executive functions, especially in social anxiety disorder (SAD), have reported mixed findings. The aim of this study is to compare the executive functions between adolescents diagnosed with SAD and healthy controls using the Wisconsin Card Sorting Test (WCST).
Method: This study included 36 patients diagnosed with SAD according to DSM-V and 35 age and sex-matched healthy controls. In addition to the Schedule for Affective Disorders and schizophrenia for School Aged Children, Present and Lifetime Version (KSADS- PL) interview; Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised Form (WISC-R), Child Depression Inventory (CDI), State-Trait Anxiety Inventory (STAI), Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS) and Quality of Life Scale for Children (Kid-KINDL)-Parent Report were administered to the participants. Standart version of WCST was administered to the participants.
Results: 27 of the cases were female (75%) and 9 were male (25%). The mean age of the group was 15.6. Regarding age, gender and education level no significant difference was found between the patient group and the control groups (p˃0.05). In the patient group, the total number of responses and errors, the number of perseverative responses and errors, the number of non-perseverative errors, the percentage of perseverative errors, and set-maintenance failure score were significantly elevated when compared to the control group. The number of categories completed and the number of conceptual level responses were found to be significantly lower in the patient group. Test performances of those with high severity SAD were worse. The number of non-perseverative errors was positively correlated with the avoidance score of the LSAS. The presence of comorbid depression, internet addiction and other anxiety disorders revealed no significant difference on WKET performance. There was no significant correlation between CDI, Kid-KINDL, STAI and WKET performance.
Conclusion: To the best of our knowledge, this study is one of the rare studies evaluatin executive functions of adolescents with SAD using WCST. In parallel with the majority of previous studies in adult with SAD, we found that the executive functions of adolesncets with SAD were impaired compared to healthy controls. Large sample sized future studies are needed to identify the spesific features and correaltes of executive functions among adolescents with SAD. 
Key words: Social anxiety disorder, Wisconsin Card Sorting Test, executive functions