Karar verme becerileri kazandırma programının ve etkileşim grubu deneyiminin üniversite öğrencilerinin karar verme becerileri üzerindeki etkileri
The effects of an encounter group experience and a short term educational programm on the decision making styles of the university students
Yazar: ÖMÜR HAKAN ERSEVER
Danışman: PROF. DR. YILDIZ KUZGUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1996
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Karar verme = Decision making ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, etkileşim grubu deneyiminin ve Karar Verme Becerileri Kazandırma Programı (KVBKP) uygulamasına katılmanın, üniversite öğrencilerinin karar verme stilleri üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu genel amaç çerçevesinde, etkileşim grubuna ve KVBKP'na katılan deneklerin KSÖ, içtepisel ve mantıklı karar verme alt ölçeklerinde elde ettikleri son ölçüm puan ortalamalarının, ön ölçüm puan ortalamalarından anlamlı düzeyde farklı olacağı, her iki uygulamanında katılanlar üzerinde olumlu etkileri olacağı, araştırmanın deneceleri olarak ifade edilmiştir. Kontrol grubundaki deneklerin ön ve son ölçüm puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark beklenmemektedir. Deneysel bir çalışma olan bu araştırmada, ilk olarak, ön ve son test olarak kullanılan Karar Stratejileri ölçeği, üniversite birinci sınıfta okuyan 140 lisans öğrencisine uygulanmış ve içtepisel karar verme ve mantıklı karar verme alt ölçeklerinde, belirlenen ölçütlere uygun puan alan öğrenciler saptanmıştır. Daha sonra, araştırmanın ölçütlerine uygun olan öğrencilere, araştırıcı tarafından iki farklı grup çalışması yapılacağı duyurulmuş ve bu grup çalışmalarına gönüllü olarak katılmak isteyen öğrencilerle iki deney grubu oluşturulmuştur.Oluşturulan her bir grupta 15 öğrenci bulunmaktadır ve grupların oluşturulmasında öğrencilerin tercihleri belirleyici olmuştur. Grup çalışmalarına katılmak istemeyen öğrenciler arasından seçilen 15 öğrenci, araştırmada, kontrol grubu olarak kullanılmıştır. Böylelikle, araştırma grubu toplam 45 öğrenciden oluşmaktadır. Birinci deney grubuyla etkileşim grubu uygulaması yapılmıştır. İkinci deney grubuna, geliştirilen KVBKP uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise hiç bir işlem yapılmamıştır. Etkileşim grubu uygulamaları 90 dakikalık 12 oturumdan ve KVBKP da 60 dakikalık 6 oturumdan oluşmaktadır. Karar Stratejileri Ölçeği uygulamanın sonunda iki deney ve kontrol grubuna bir kez daha uygulanmıştır. Etkileşim grubundaki deneklere, grup yaşantılarını değerlendirmeleri amacıyla geliştirilen, Grup Değerlendirme Formu, grup uygulamaları sonunda uygulanmıştır. Buna ek olarak, her iki deney grubundaki deneklerden katıldıkları her grup oturumun sonunda grup yaşantılarını değerlendirmeleri istenmiştir. Araştırmanın verileri, tekrarlanmış ölçümlere uygun iki yönlü varyans analizi yöntemiyle (split plot tekniğine uygun, 3X2 faktörlü varyans analizi, MANOVA) test edilmiştir. Analiz sonucunda anlamlı bulunan F değerleri, Tukey-HSD testiyle, araştırmanın denencelerini sınamak amacıyla, incelenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde.05 anlamlılık düzeyi benimsenmiştir.Araştırmanın bulguları, her iki deney grubunun, Karar Stratejileri Ölçeği, içtepisel karar verme ve mantıklı karar verme alt ölçelerinde elde ettikleri ön ve son ölçüm puanlan arasında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir (p<.001). Kontrol grubundaki deneklerin, aynı alt testlerde elde ettikleri, ön ve son ölçüm puan ortalamaları arasında ise bir fark elde edilmemiştir (p>.001). Bulgular, araştırmada kulllanılan her iki manipulasyonun da olumlu etkileri olduğunu göstermektedir. Etkileşim grubu yaşantısına ve KVBKPna katılmak, üniversite birinci sınıfta eğitim gören öğrencilerin, içtepisel karar verme davranışlarında bir azalmaya ve mantıklı karar verme davranışlarında bir artışa neden olmuştur. Araştırmanın bulguları, ünversite birinci sınıf öğrencilerinin, Karar Stratejileri Ölçeği, içtepisel karar verme ve mantıklı karar verme alt ölçeklerinde, etkileşim grubu yaşantısından ve KVBKP'ndan eşit derecede yararlandıklarını ortaya koymaktadır.

Abstract:
The purpose of this experimental study was to investigate the effectiveness of the two distinct interventions (encounter group experience and a short term instructional program) on helping impulsively deciding university students to acquire rational decision-making skills. The subjects of the study were, 45 university first year undergraduate students who scored high on the "impulsive decision-making" and low on the "rational decision-making" subscales of the Decision Strategies Scale. The students who volunteered to participate in the treatment groups were assigned to the two experiment groups, and a no-treatment control group was formed from those who didn't want to take part in the groups. Each group consisted of 15 students. Decision Strategies Scale, developed by Kuzgun (1992) was used as pre and post tests in the study. In addition, Group Evaluation Form was developed by the researcher to get the subjective evaluations of the encounter group members. Also, subjects in both treatment groups wrote their evaluations for each session after the session was over. Twelve week encounter group and six week decision skills program developed by the researcher were conducted, and after two weeks of the interventions the post tests were administered. The data was analysed by two-way analysis of variance in accordance with split-plot design, and the significant differences was tested by Tukey-HSD. The results of the study indicated that, the two interventions were sucessful decreasing the impulsive decision-making behaviors and increasing the rational decision-making behaviors of the univesity students. No significant differences were found between the two interventions. 777