Ekonomik büyüme ve işsizlik arasındaki ilişki: Türkiye örneği (2000-2021)
The relationship between economic growth and unemployment in Turkey (2000-2021)
Yazar: DOĞANCAN SEVİNİR
Danışman: PROF. DR. EMİNE ARZU İMREN KARAOSMANOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Türkiye'de işsizlik, ekonomik istikrarsızlığın ve sosyal zorlukların bir 
göstergesi olarak, ülkenin ekonomik büyüme potansiyelini etkileyen ciddi bir 
sorundur. İşsizlik oranının artması, sadece bireylerin yaşam standartlarını düşürmekle 
kalmaz, aynı zamanda ekonomik büyümeyi ve gelişmeyi de yavaşlatır. Bu çalışma, 
2000-2021 yılları arasında Türkiye'de işsizlik oranlarının ekonomik büyüme 
üzerindeki etkilerini incelemektedir. Bu dönem, Türkiye ekonomisinin önemli 
dönüşümler geçirdiği ve birçok ekonomik krizle karşılaştığı bir zaman dilimini 
kapsamaktadır. Bu bağlamda, analiz edilen dönemdeki işsizlik oranları ve bunların 
ekonomik büyüme üzerindeki etkileri, Türkiye'nin uzun vadeli ekonomik istikrarını 
ve büyümesini sağlayacak politikaların oluşturulması açısından büyük önem teşkil 
etmektedir. Bu çalışmanın amacı, 2000-2021 yılları arasında Türkiye'de işsizlik 
oranlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemek ve işsizlik sorunun 
ekonomik büyümeyi olumlu yönde etkileyecek şekilde çözümüne yönelik stratejik 
politika önerileri geliştirmektir. 
Çalışmada, işsizlik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki kapsamlı bir şekilde 
ele alınmıştır. İşsizliğin tanımı, ölçülmesi, nedenleri ve çeşitleri detaylı bir şekilde 
incelenmiş; açık işsizlikten gizli işsizliğe, arızi işsizlikten yapısal işsizliğe kadar farklı 
işsizlik türleri tartışılmıştır. Ayrıca, işsizliğin maliyeti ve iktisat okullarının işsizlik 
kavramına yaklaşımları değerlendirilmiştir. Ekonomik büyüme kavramı, ölçülmesi, 
kaynakları ve geleneksel ile modern büyüme modelleri üzerinden analiz edilmiş; 
Keynesyen, Marksist ve Schumpeter büyüme modelleri gibi çeşitli teorik çerçeveler 
sunulmuştur. Son olarak, işsizlik ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki ve Okun 
Yasası üzerinde durulmuştur. Özellikle Okun Yasası, işsizlik ve ekonomik büyüme 
arasındaki karmaşık dinamikleri anlamak için sağlam bir temel oluşturmakta ve 
çalışmadaki sonraki analizler için teorik bir çerçeve sunmaktadır.
2000-2021 yılları arasında Türkiye'de işsizlik ve ekonomik büyüme arasındaki 
ilişkiyi analitik olarak ele alınmıştır. Türkiye'deki işsizlik durumu, farklı boyutlarla 
incelenmiş; işsizliğin demografik dağılımı ve işgücü piyasasındaki dinamikler ortaya 
konmuştur. İstihdamın yapısı analiz edilerek, işsizlik oranları üzerindeki etkileri 
değerlendirilmiştir. Ekonomik büyüme özelinde, Türkiye'nin makroekonomik 
göstergeleri, büyüme oranları ve bu oranların işsizlikle olan ilişkisi irdelenmiştir. 
Türkiye'de işsizliğin ve ekonomik büyümenin mevcut durumu ve bu iki önemli 
ekonomik faktör arasındaki etkileşim kapsamlı bir şekilde sunulmuştur. Türkiye'nin 
işsizlik sorunu, sanayileşme seviyesinin yetersizliği, tarım toplumunun devam etmesi 
ve genç nüfusun artışı gibi faktörlerle bağlantılıdır. Bu faktörlerin işsizlik üzerindeki 
etkilerini anlamak, etkili politikaların oluşturulmasında kritik öneme sahiptir. 
İşsizlik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin ampirik olarak incelenmesi, 
gelecekteki politika kararlarına ışık tutacak değerli veriler sunmaktadır. İşsizliğin 
ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin ampirik olarak incelemesi, veri seti ve 
metodoloji açıklamalarıyla başlayarak, nicel olarak değerlendirilmiştir. Birim kök 
testleri, sınır testi ve gecikmesi dağıtılmış otoregresif model gibi istatistiksel 
yöntemlerle verilerin durağanlığı test edilmiştir. Toda-Yamamoto nedensellik analizi 
ile değişkenler arasındaki nedensel ilişkiler incelenmiştir. Bulgularda, Türkiye'deki 
işsizlik ile ekonomik büyüme arasında bir eşbütünleşme bağının varlığı saptanmıştır. 
ARDL analizlerine dayanarak, uzun vadede işsizlik ile ekonomik büyüme arasında bir 
bağlantı gözlemlenmemiş olsa da, kısa vadede işsizliğin ekonomik büyümeye olumsuz 
etkilerde bulunduğu belirlenmiştir. Nedensellik testleri, işsizlik ve ekonomik büyüme 
arasında karşılıklı etkileşimi gösteren sonuçlar ortaya çıkarmış, işsizlik oranları ile 
ekonomik büyüme arasında çift yönlü ters bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bulguların 
detaylı bir şekilde tartışılması, işsizlik sorunun ekonomik büyümeyi olumlu yönde 
etkileyecek şekilde çözümüne yönelik politika önerileri geliştirilmesine önemli katkılar sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler: 
Türkiye, İşsizlik, Ekonomik Büyüme, Birim Kök Testi, Sınır Testi, ARDL Modeli, Nedensellik Analizi

Abstract:
In Turkey, unemployment serves as an indicator of economic instability and 
social challenges, posing a serious issue that affects the country's potential for 
economic growth. An increase in the unemployment rate not only lowers individuals' 
living standards but also slows down economic growth and development. This study 
examines the effects of unemployment rates on economic growth in Turkey between 
the years 2000-2021. This period encompasses significant transformations in the 
Turkish economy and encounters with numerous economic crises. In this context, the 
unemployment rates during the analyzed period and their effects on economic growth 
are of great importance for the formulation of policies that will ensure Turkey's longterm economic stability and growth. The aim of this study is to investigate the effects 
of unemployment rates on economic growth in Turkey from 2000 to 2021 and to 
develop strategic policy recommendations for solving the unemployment issue in a 
way that positively influences economic growth. 
The study comprehensively addresses the relationship between unemployment 
and economic growth. The definition, measurement, causes, and types of 
unemployment have been examined in detail including various forms of 
unemployment. Additionally, the cost of unemployment and the approaches of 
different economic schools of thought to the concept of unemployment have been 
evaluated. The concept of economic growth has been analyzed through its 
measurement, sources, and both traditional and modern growth models; various 
theoretical frameworks such as Keynesian, Marxist, and Schumpeterian growth 
models have been presented. Lastly, the relationship between unemployment and 
economic growth, particularly Okun's Law, has been focused on. Okun's Law, in 
particular, provides a solid foundation for understanding the complex dynamics between unemployment and economic growth and offers a theoretical framework for 
subsequent analyses in the study. 
Between 2000-2021, the relationship between unemployment and economic 
growth in Turkey has been analytically examined in detail. The unemployment in 
Turkey has been explored in various dimensions including demographic distribution 
of unemployment and the dynamics within the labor market. The structure of 
employment has been analyzed to assess its impact on unemployment rates. Turkey's 
macroeconomic indicators and growth rates have been scrutinized for their 
relationship with unemployment. Turkey's unemployment issue is linked to factors 
such as insufficient industrialization levels and the increase in the young population. 
Understanding the impact of these factors on unemployment is critical in forming 
effective policies. 
The empirical examination of the relationship between unemployment and 
economic growth provides valuable data that will help future policy decisions. The 
empirical study of the impact of unemployment on economic growth begins with 
explanations of the data set and methodology, followed by a quantitative evaluation. 
Statistical methods such as unit root tests, boundary tests, and autoregressive 
distributed lag models have been used to test the stationarity of the data. TodaYamamoto causality analysis has been used to examine the causal relationships 
between variables. The findings determined there is a cointegration relationship 
between unemployment and economic growth in Turkey. Based on ARDL analyses, 
while no significant relationship has been observed in the long term, contradictorily in 
the short term, unemployment has significant and negative effects on economic 
growth. Causality tests showing a bidirectional inverse relationship between 
unemployment rates and economic growth. A discussion of the findings has made 
significant contributions to the development of policy recommendations aimed at 
solving the unemployment problem in a way that positively affects economic growth.

Key words: 
Turkey, Unemployment, Economic Growth, Unit root tests, Boundary tests, ARDL models, Causality analysis