Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının değer tercihlerinin küresel vatandaşlık düzeylerine etkisi
The effect of social studies teacher candidates' value judgments on global citizenship levels
Yazar: HACI BAYRAM KANAR
Danışman: DOÇ. DR. BİROL BULUT
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Değerler = Values ; Küresel vatandaşlık = Global citizenship ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Sosyal değerler = Social values ; Vatandaşlık = Citizenship ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının değer tercihlerinin küresel vatandaşlık düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Bu kapsam da Türkiye'de bulunan 3 devlet üniversitesi olan Fırat Üniversitesi, İnönü Üniversitesi ve Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültelerinde bulunan sosyal bilgiler öğretmenliği bölümünde öğrenim gören öğretmen adaylarının değer düzeyleri, küresel vatandaşlık düzeyleri ve ikisi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla 2020-2021 eğitim-öğretim döneminde uygulanmıştır. Konu ile ilgili yurtiçinde ve yurtdışında yapılmış araştırmalar incelenmiş olup çalışmaya zenginlik katılmıştır.
Araştırmada betimsel model kapsamında genel tarama modellerinden biri olan ilişkisel model kullanılmıştır. Araştırmada veri toplamak için "küresel vatandaşlık ölçeği ile çok boyutlu sosyal değerler ölçeği kullanılmış ve veriler online uygulamalar ile toplanmıştır.
Araştırmada öğretmen adaylarının "Küresel Vatandaşlık Ölçeği" ve alt boyutlarından aldıkları puanları ile "Çok Boyutlu Sosyal Değerler Ölçeği" ve alt boyutlarından aldıkları puanlarının; cinsiyet, katılımcının yurtdışında bulunma durumu, herhangi bir STK'ya üyeliği ve sınıf gibi değişkenlere göre belli bir farklılaşmanın olup olmadığını belirlemek için bağımsız grup t testi, ANOVA analizi yapılmıştır. Bu doğrultuda kadın katılımcıların küresel vatandaşlık düzeyleri ile çok boyutlu sosyal değerler düzeyleri, erkek katılımcılara göre daha yüksek olmasına rağmen fark, istatistiksel olarak anlamlı değildir. Yine katılımcıların (sosyal bilgiler öğretmen adayı) bulundukları sınıf değişkenine ilişkin ne küresel vatandaşlık düzeyleri ne de çok boyutlu sosyal değer düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığa ulaşılamamıştır. Katılımcıların yurtdışında bulunup-bulunmadığına dair değişken özelinde de ne küresel vatandaşlık ne de çok boyutlu sosyal değer düzeyleri arasında istatiksel olarak bir fark tespit edilmemiştir. STK  üyesi katılımcıların  küresel vatandaşlık düzeylerinin herhangi bir STK üyesi olmayan katılımcılara göre daha pozitif olmasına rağmen fark, istatistiksel olarak anlamlı değildir. STK  üyesi katılımcıların  çok boyutlu sosyal değer düzeylerinin herhangi bir STK üyesi olmayan katılımcılara göre fark, istatistiksel olarak anlamlı değildir.
"Küresel Vatandaşlık Ölçeği" ve "Çok Boyutlu Sosyal Değerler Ölçeği" ve bunun yanında alt boyutlara ait alınan puanlar arasında anlamlı bir bağlantı olup olmadığını belirlemek üzere Pearson Çarpım Moment Korelasyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen sonuca göre katılımcıların çok boyutlu sosyal değerler düzeyi ile küresel vatandaşlık düzeyi toplam puanları arasında pozitif yönde ve anlamlı düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca çok boyutlu sosyal değerler ölçeğinin bilimsel değerler alt boyutunun, küresel vatandaşlık düzeyini, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is revieving of effect of social studies teacher condidates preferences to global citizenship degree. In this content to the condidates of teacher that study at social studies comportment education faculty of Fırat Universty, İnönü Universty and Muş Alparslan Universty three state universities that placed in Turkey. Fort he purpose of determining perception level applied students that studies in 2020-2021 education semester. The researches made in domestic and abroad on the subject have been examined and the study has been enriched. At the extent of survey descriptive model relationally model used that is one of general browsing model. For collecting data in the research using global citizenship scale and multidimensional social values scale applied in online. 
In the study, the scores of the pre-service teachers from the "Global Citizenship Scale" and its sub-dimensions and the scores they got from the "Multidimensional Social Values Scale" and its sub-dimensions;  Independent group t-test and ANOVA analysis were conducted to determine whether there was a certain differentiation according to variables such as gender, participant's status abroad, membership to any NGO, and class.
In this direction, although female participants' levels of global citizenship and multidimensional social values are higher than male participants, the difference is not statistically significant.  Again, there was no statistically significant difference between the levels of global citizenship and multidimensional social values of the participants (Social Studies Teacher Candidate) regarding the class variable they were in.  There was no statistical difference between the level of global citizenship or multidimensional social value in terms of whether the participants were abroad or not.
Although the global citizenship levels of NGO member participants are more positive than those who are not members of any NGO, the difference is not statistically significant.  The difference between the multidimensional social value levels of the NGO member participants compared to the non-NGO members is not statistically significant.
Pearson Product Moment Correlation analysis was used to determine whether there is a significant correlation between the scores of the "Global Citizenship Scale" and the "Multidimensional Social Values Scale" as well as the sub-dimensions. ccording to the result obtained, a positive and significant relationship was found between the multidimensional social values level of the participants and the total scores of the global citizenship level.  In addition, it is seen that the scientific values sub-dimension of the multidimensional social values scale predicts the level of global citizenship at a statistically significant level.