Glioblastome multiforme tedavisinde yoğunluk ayarlı radyoterapi ve üç boyutlu konformal radyoterapi tedavi teknikleri kullanılarak farklı tümör hacimlerinde doz dağılımlarının karşılaştırılması
Comparison of dose distribution in different tumor volumes by using intensity modulated radiation therapy and three-dimensional conformal radiotherapy techniques for glioblastome multiforme treatment
Yazar: MURAT KARABAŞ
Danışman: DOÇ. DR. CAN DEMİREL
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Beyin = Brain ; Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Glioblastoma = Glioblastoma ; Nekroz = Necrosis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated

Özet:
Çalışmamızda glioblastoma multiforme (GBM) tedavisinde standart teknik olarak kullanılan üç boyutlu konformal radyoterapi (3BKRT) ile yoğunluk ayarlı radyoterapi teknikleri olan alan içinde alan (FIF) ve inverse planlama tekniklerinin farklı tümör hacimlerinde hedef sarması, kritik organ ve sağlam beyin lobunun aldığı dozlar açısından karşılaştırılmıştır. GBM tanılı 19 hastanın tomografi görüntüleri üzerinde tanımlanan PTV60 tedavi hacmine göre üç grup oluşturulmuştur. Bütün hastalar için manyetik rezonans görüntüleri kullanılarak tomografi görüntüleri üzerine hedef hacim tanımlamaları yapılmıştır. Bu hastaların PTV50 ve PTV60 hedef hacimlerine günlük fraksiyon dozu 2Gy olacak şekilde 6 MV foton enerjisi ile 3BKRT, FIF ve inverse planlama teknikleri uygulanmıştır. Hedef hacimler ve kritik organların minimum, maksimum ve ortalama dozları ile sağlam beyin lobunun V40, V50, V60 dozları incelenmiştir. 3BKRT, FIF ve Inverse planlama teknikleri farklı tümör hacimlerine göre ve hedef hacim ve kritik organların aldıkları dozlara göre karşılaştırıldığında, uygulanan teknik ve hacim arasında etkileşim olmadığı görülmüştür. Beyin sapının ortalama ve maksimum dozu üç teknik arasında karşılaştırıldığında inverse planlama tekniğinin diğer tekniklerden anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p=0.042, p=0.001) ve farklı hacimlerin sonucu anlamlı etkilediği görülmüştür (p=0.001). Ayrıca tüm kritik organların ortalamalarının yüzdesine bakıldığında yüzde doz alan hacimlerin inverse planlama tekniğinde daha düşük bulunmuştur. 3BKRT ile İnverse planlama teknikleri beyin sapının V40, V50, V60 dozları bakımından kıyaslandığında, İnverse planlama tekniğinde sağlam beyin lobunun daha iyi korunduğu görülmüştür. GBM tanılı hastaların tedavisinde tümör hacminin büyüklüğü arttıkça sağlam beyin lobunun dozunu arttırmaktadır. Inverse planlama tekniğinin kritik organları daha iyi koruduğu ve hedef hacmi daha iyi sardığı görülmüştür. Beyin lobunda geç radyasyon nekrozu riskini azaltmak için klinikteki imkanlar ve yoğunluk dikkate alınarak GBM tanılı hastaların radyoterapisinde yoğunluk ayarlı radyoterapi tekniklerinin kullanılması önerilir.

Abstract:
In this study, three dimensional conformal radiotherapy (3D-CRT) and intensity modulated radiation therapy techniques were compared within the field in field (FIF) and inverse planning techniques in terms of target coverage, dose of critical organ and the health brain lobe in different tumor volume. Three groups were formed according to the PTV60 treatment volume defined on the tomography images of 19 patients with GBM. Target volumes were defined on tomography images using magnetic resonance images for all patients. PTV50 and PTV60 target volumes of all patients have applied 3BKRT, FIF and inverse planning techniques with 6MV photon energy as daily fraction doses 2Gy. The minimum, maximum and mean doses of target volumes and critical organs and also V40, V50, V60 doses of health brain lobes were examined. When 3BKRT, FIF and Inverse planning techniques are compared according to different tumor volumes and received doses of target volumes and critic organs, there is no significant relationship between applied technique and volume. When the mean and maximum doses of brainstem were compared between the three techniques, the inverse planning technique was found significantly lower than the other techniques and it has been seen that different volumes affect the result significantly. The percentage mean doses of all critical organs were found to be lower in the inverse planning techniques for percentage volume doses. When 3BKRT and Inverse planning techniques are compared according to received V40, V50, V60 doses of brainstem, the inverse planning technique has shown to better protect the healthy brain lobe. When the size of the tumor volume increases, the received dose of health brain lobe is increased in the treatment of patients with GBM. The inverse planning technique has better protection of critical organs and conformity of target volume. In order to reduce the risk of late radiation necrosis in the brain lobe, using of intensity-modulated radiotherapy techniques is recommended in the radiotherapy of patients with GBM, taking account of the clinical possibilities.