Kronik böbrek hastalarında kaşıntı şiddetinin 5-D kaşıntı ölçeği ile değerlendirilmesi ve kaşıntı ile ilişkili faktörlerin incelenmesi
Evaluation of the severity of itch in patients with chronic renal patients with the 5-D itch scale and investigation of the factors related to itch
Yazar: BARIŞ MULLA ÇETİN
Danışman: PROF. DR. ORÇUN ALTUNÖREN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik Böbrek hastalarında (KBH) kaşıntı düşük yaşam kalitesi ve artmış mortalite ile ilişkilidir. Kaşıntının değerlendirilmesinde "Görsel Analog Skala", "Eppendorf Kaşıntı Anketi" gibi çeşitli metotlar olsa da bu ölçekler kaşıntının seyri, yaygınlığı gibi farklı boyutlarını kapsamamaktadır. 5D-Kaşıntı Ölçeği (5D-KÖ) ise kolay uygulanan; kaşıntının süresi, şiddeti, seyri, özürlüğe yol açma durumu ve yaygınlığı gibi 5 farklı boyutunu değerlendiren bir yöntemdir. Bu çalışmada amacımız KBH hastalarında kaşıntıyı 5D-KÖ kullanarak değerlendirmek ve ile ilişkili faktörleri tespit etmekti.
Hastalar ve Metod: Çalışmaya toplam 158 hasta alındı. Hastalara 5D-KÖ uygulandı. Total skor ve alt kategorilerin skorları elde edildi. Hastalarının kan sayımı ve biyokimyasal değerleri ölçüldü.
Bulgular: Hastaların %48.7'si erkek, %51.3'ü kadın, %44'ü evre 3, %18'i evre 4, %38'i evre 5+5D KBH idi. Diyaliz hastalarında kaşıntı sıklığı prediyaliz hastalardan daha fazlaydı (%62.5 vs %46.4;p=0.04). Evre 3 hastaların bile %47.8'inde kaşıntı vardı. Evre 5-5D hastaların Parathormon, Alkalen fosfataz (ALP), ferritin ve Nötrofil/Lenfosit oranı Evre 3 ve 4 hastalardan daha yüksek iken Albumin ve Ürik asit değerleri daha düşüktü. Total kaşıntı skoru evre 3'ten 5'e doğru artmaktaydı ancak fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (Sırasıyla 7.75±3.39, 7.82±4.11 ve 9.18±4.15;p=0.07). Kaşıntının şiddeti, süresi ve seyri üç grup arasında benzerdi ancak evre arttıkça vücuttaki dağılımı artmaktaydı. Total skor, dağılım ve özürlülük skorları ile KBH evresi arasında pozitif, eGFR arasında negatif korelasyon saptandı. Parathormon (PTH) düzeyi ile hem total 5D skoru hem de alt skorların tümünde anlamlı pozitif korelasyon varken Ca ve P değerleri kaşıntı skorları ile korele değildi. Ca, Ürik asit, Parathormon, Nötrofil/Lenfosit oranı ve fosforun alındığı çoklu regresyon analizinde toplam 5D skoru üzerine etkili tek parametre Parathormon düzeyi idi (B:0.002; p=0.040;%95CI:0.000-0.005).
Sonuç: Bu çalışmada ilk defa KBH hastalarında kaşıntının sadece şiddeti değil süresi, seyri, yaygınlığı ve özürlülüğe yol açma durumu da değerlendirilmiştir. KBH evresi ve Parathormon düzeyi arttıkça hastaların kaşıntı skoru artmakta, daha fazla özürlülüğe yol açmakta ve vücuttaki dağılımı artmaktadır. Kaşıntı ile ilişkili en temel parametre serum PTH düzeyidir.

Abstract:
Purpose: Pruritus is associated with reduced quality of life and increased mortality in chronic kidney disease patients (CKD). Although there are various methods such as the "Visual Analog Scale", "Eppendorf Itch Questionnaire" in the evaluation of itching, these scales do not cover different dimensions such as the course and prevalence of itching. The 5D-Itch Scale is easy to apply; It is a method that evaluates 5 different dimensions of itching such as duration, severity, course, disability and prevalence. In this study, our aim was to evaluate pruritus in CKD patients using the 5D-Itch Scale and to identify the factors associated with it.
Patients and Methods: A total of 158 patients were included in the study. 5D-Itch Scale was applied to the patients. Total score and scores of subcategories were obtained. The blood count and biochemical values of the patients were measured.
Results: 48.7% of the patients were male, 51.3% were female, 44% were stage 3, 18% were stage 4, 38% were stage 5+5D CKD. Frequency of itching was higher in dialysis patients than in predialysis patients (%62.5 vs %46.4;p=0.04). Even in stage 3 patients, 47.8% had itching. While the Parathormone, Alkaline Phosphatase (ALP), ferritin and Neutrophil/Lymphocyte ratios of Stage 5-5D patients were higher than Stage 3 and 4 patients, Albumin and Uric acid values were lower. Total itching score increased from stage 3 to 5, but the difference was not statistically significant (7.75±3.39, 7.82±4.11 and 9.18±4.15, respectively; p=0.07). The severity, duration and course of itching were similar between the three groups, but as the stage increased, its distribution in the body increased. A positive correlation was found between total score, distribution and disability scores and CKD stage, and a negative correlation was found between eGFR. While there was a significant positive correlation between parathormone (PTH) level and both the total 5D score and all subscores, Ca and P values were not correlated with pruritus scores. In the multiple regression analysis in which Ca, Uric acid, Parathormone, Neutrophil/Lymphocyte ratio and phosphorus were taken, Parathormone level was the only parameter effective on the total 5D score (B:0.002;p=0.040;%95CI:0.000-0.005).
Conclusion: In this study, for the first time, not only the severity of pruritus, but also its duration, course, prevalence, and disability were evaluated in CKD patients. As the CKD stage and Parathormone level increase, the itching score of the patients increases, causing more disability and increasing its distribution in the body. The most basic parameter associated with itching is the serum PTH level.