Rekabetçi para sisteminde kripto paralar ile itibari paraların değerlendirilmesi
Evaluation of cryptocurrencies and fiat currencies in the competitive monetary system
Yazar: MEHMET TEKÇE
Danışman: DOÇ. DR. FERDA NAKIPOĞLU ÖZSOY
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Hayek, Friedrich = Hayek, Friedrich ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Oynaklık = Volatility ; Para = Money

Özet:
Kripto para birimleri arasındaki ilişkileri anlamak, rolü finansal piyasaların istikrarını korumak olan politika yapıcıların yanı sıra yatırım portföylerinin bir kısmı kripto para birimlerinden oluşan yatırımcılar için de önemlidir. Kripto para, merkezi bir hükümete ihtiyaç duymadan eşler arasında takas edilen, merkezi olmayan bir dijital para birimidir. İlk kripto para birimi olan Bitcoin blok zinciri teknolojisi ile çalışmakta ve bilgilerin, sistemin değiştirilmesini, hacklenmesini ya da hile yapılmasını zorlaştıracak ya da imkânsız hale getirecek şekilde kaydedildiği bir sisteme sahiptir. Spekülatif yatırım amaçlı ve/veya gerçek kullanım için dijital bir varlık gibi kripto para birimlerinin fiyatları arttığından, medyadan, akademisyenlerden ve finans sektöründen artan bir ilgi görmüştür. Buna karşın kripto paraların bazı devletlerce itibari para olarak kabul edilmesi de söz konsudur. Bu nedenle bu çalışmadaki amaç, kripto paralar ile itibari paraların volatilitelerinin karşılaştırılmasıdır. Buna bağlı olarak kripto paraların Hayek'in rekabetçi para teorisi içerisinde tartışılmasını sağlamaktır. Bu amaca uygun olarak çalışmada 21.06.2019-15.06.2024 dönemini kapsayan günlük veriler kullanılmıştır. Kripto paralar olarak AAVE, ALGO, BTC, ETH, MATIC, MKR ve XRP, itibari paralar olarak ise BRL, CAD, CHF, MXN, RUB, TRY ve ZAR itibari paraları veri setine dâhil edilmiştir. Çalışmada zaman serisi analizlerinden ARCH ve GARCH modelleri ile değişkenlerin volatiliteleri elde edilmiştir. Analiz işlemleri Eviews 9 programı ile gerçekleştiirlmiştir. Elde edilen bulgulara göre kripto paralara ait ortalama volatilite yüzdesi 8,75 olarak elde edilirken, itibari paralara ait ortalama volatilite yüzdesi 0,62'dir. Çalışmada volatilitesi en yüksek itibari para olarak 0,88 değer ile BRL sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç karşısında volatilitesi en düşük kripto para olan BTC'nin değeri 4,4 olarak hesaplanmıştır. Buna göre günümüz itibariyle kripto paraların itibari paralar olarak değerlendirilmesinin henüz erken olduğu dile getirilebilir.

Abstract:
Understanding the relationships between cryptocurrencies is important for policymakers whose role is to maintain the stability of financial markets, as well as for investors whose investment portfolios include a portion of cryptocurrencies. Cryptocurrency is a decentralised digital currency that is exchanged between peers without the need for a centralised government. Bitcoin, the first cryptocurrency, operates on blockchain technology and has a system where information is recorded in a way that makes it difficult or impossible to alter, hack or cheat the system. As the prices of cryptocurrencies have risen for speculative investment purposes and/or as a digital asset for actual use, they have attracted increasing attention from the media, academics and the financial sector. On the other hand, cryptocurrencies are also accepted as fiat money by some states. Therefore, the purpose of this study is to compare the volatility of cryptocurrencies and fiat currencies. Accordingly, it is to discuss cryptocurrencies within Hayek's competitive monetary theory. In accordance with this purpose, daily data covering the period 21.06.2019-15.06.2024 were used in the study. AAVE, ALGO, BTC, ETH, ETH, MATIC, MKR and XRP as cryptocurrencies and BRL, CAD, CHF, MXN, RUB, TRY and ZAR as fiat currencies are included in the dataset. In the study, the volatilities of the variables were obtained from time series analyses with ARCH and GARCH models. The analysis procedures were carried out with Eviews 9 programme. According to the findings, the average volatility percentage of cryptocurrencies is 8.75, while the average volatility percentage of fiat currencies is 0.62. In the study, BRL was found to have the highest volatility with a value of 0.88. Against this result, the value of BTC, the cryptocurrency with the lowest volatility, was calculated as 4.4. Accordingly, it can be stated that it is still early to consider cryptocurrencies as fiat currencies as of today.