Meningoensefalit/ensefalit tanısıyla izlenen olgularda etyoloji, erken ve geç dönem nörolojik prognoz
Etiology, early and late term neurological prognosis in cases followed with a diagnosis of meningoencephalitis/encephalitis
Yazar: OZAN BERK
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KARA
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ensefalitler = Encephalitis ; Etyoloji = Etiology ; Prognoz = Prognosis ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Ensefalit nadir görülen bir hastalık olmasına rağmen tüm dünyada çocukluk çağının önemli mortalite ve morbidite nedenleri arasındadır. Geniş ve heterojen etyolojisi tanısal güçlüğe yol açtığından, etkin tedavi olanağı bulamayan hastalar ciddi nörolojik sekellerle karşı karşıya kalmaktadır. Çalışmamızda çocukluk çağı ensefalitinin etyolojik nedenlerini ortaya koymayı ve uzun dönem nörolojik sonuçlarını araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Retrospektif ve tek merkezli yürütülen çalışmamızda hasta popülasyonunu Ocak 2011-Ocak 2021 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Kliniği'ne meningoensefalit/ensefalit tanısıyla yatarak tedavi gören, 2013 Uluslararası Ensefalit Konsorsiyumu tanı kriterlerini karşılayan, bir aydan büyük 18 yaştan küçük 93 hasta oluşturdu. Prognoz takibi için ebeveynlerle telefon görüşmesi gerçekleştirildi ve nörolojik değerlendirmede ölçek olarak modifiye Rankin Skalası kullanıldı.
Bulgular: Hastaların %58,1'i (n=54) erkek, %41,9'u (n=39) kız, medyan tanı yaşı 65 aydı (36-117 ay). İki ana grup olarak %54,8'i (n=51) enfeksiyöz, %45,2'si (n=42) immün kökenli ensefalit tanısı aldı. Laboratuvar tetkikleriyle %33'ünde (n=31) etyolojik neden belirlenebildi. Tanımlanan en sık enfeksiyöz ajan HSV tip 1'di (%10,8, n=10). Hastaların %30,1'i (n=28) otoimmün ensefalit tanısı aldı ve %4,3'ünde (n=4) anti-NMDAR antikoru saptandı. ADEM %15,1 (n=14) sıklıkta görüldü. Dört hastada (%4,3) mortal seyir izlenirken medyan 59 aylık (33,5-100 ay) takip süresi sonunda %54,8'sinde (n=51) bir veya daha fazla nörolojik sekel olduğu kaydedildi. Görülen en yaygın sekeller davranışsal/psikiyatrik bozukluklar (%30,6), epilepsi (%24,4) ve motor defisitlerdi (%20). Çalışmamızda ≥2 antiepileptikle kontrol edilmesi zor olan nöbetlerin varlığı (OR=19,953 %95GA [2,252-176,759], p=0,007) ve enfeksiyöz kökenli bir etyolojiye sahip olmak (OR=10,096, %95GA [1,18-86,358], p=0,035) kötü prognostik faktör olarak belirlendi.
Sonuçlar: Çalışmamız çocukluk çağı ensefalitinin etyolojik ve prognostik özellikleri üzerine geniş bir perspektif sunmaktadır. Ana neden viral ajanlar olduğu sonucuna ulaştık ancak immünolojik etkenlere yönelik artan farkındalık ve testler, daha fazla tanımlanmış immün aracılı nedenin ortaya konmasını sağlayabilir. Takibimizde hastaların yarısında nörolojik sekel gözlemledik ve etyolojik nedenin prognozda belirleyici rol oynadığını saptadık. Bu durum etkin bir tedavi için erken ve doğru tanıya duyulan ihtiyacın önemini vurgulamaktadır. Hastalığın karmaşık doğasını ve neden olduğu ciddi sonuçları anlamının etkili tanı ve tedavi stratejileri geliştirmek için önemli bir adım olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar Sözcükler: ensefalit, çocuk, etyoloji, prognoz

Abstract:
Introduction and Objectives: Although encephalitis is considered a rare disease, it represents a significant contributor to both mortality and morbidity in the pediatric population globally. Since its wide and heterogeneous etiology causes diagnostic difficulties, patients who cannot find effective treatment face serious neurological sequelae. In our study, we aimed to reveal the etiological causes of encephalitis in pediatric patients and investigate its long-term neurological outcomes.
Material and Methods: Our research was retrospective and conducted in a single center. The patient population consisted of 93 patients older than one month and younger than 18 years old, who were treated as inpatients with the diagnosis of meningoencephalitis/encephalitis at the  Department of Pediatrics of Kocaeli University School of Medicine, between January 2011 and January 2021. These patients fulfill the 2013 International Encephalitis Consortium diagnostic criteria.
Results: Boys were 58.1% (n=54) of the patients, girls were 41.9% (n=39), and the median age at diagnosis was 65 months (36-117 months). In two main groups, 54.8% (n=51) were diagnosed with infectious and 45.2% (n=42) with immune-based encephalitis. The etiological cause could be determined in 33% (n=31) with laboratory examinations. The most common infectious agent identified was Herpes simplex virus type 1 (10.8%, n=10). Autoimmune encephalitis was diagnosed in 30.1% (n=28) of the patients and anti-NMDAR antibodies were detected in 4.3% (n=4). ADEM was observed in 15.1% (n=14) of the cases. While four patients (4.3%) experienced a fatal outcome, it was observed that 54.8% (n=51) had developed one or more neurological sequelae during a tracking period of median 59 months (33.5-100 months). The most common sequelae were behavioral/psychiatric disorders (30.6%), epilepsy (24.4%) and motor deficits (20%). In our research, we characterized the presence of intractable seizures requiremented  of ≥2 antiepileptic drugs (OR=19.953, 95%CI [2.252-176.759], p=0.007), and an infectious etiology (OR=10.096, 95%CI [1.18-86.358], p= 0.035) as negative prognosis factors.
Conclusions: Our study provides a broad perspective on the etiological and prognostic features of childhood encephalitis. We conclude that viral agents are the main cause, but increased awareness and testing for immunological factors may lead to more identified immune-mediated causes. In the course of our tracking, we observed that the prognosis of half of the patients was significantly influenced by the presence of neurological sequelae and the underlying cause. This situation emphasizes the importance of the need for early and accurate diagnosis for effective treatment. We believe that understanding the complex nature of the disease and the serious consequences it causes is an important step in developing effective diagnostic and treatment strategies.

Keywords: encephalitis, children, etiology, prognosis