Tersakan Çayı Havzası'nda arazi kullanımı ve planlamaya yönelik karar geliştirme
Decision development for land use and planning in the Tersakan Stream Basin
Yazar: NESLİHAN ERDÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZÇAĞLAR
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu çalışmada Tersakan Çayı Havzası'nın sahip olduğu doğal ve beşerî kaynaklar belirlenerek planlama ve karar geliştirme aşamasında değerlendirilecek veriler oluşturulmuştur. Çalışma alanının hidrografik havza olması nedeniyle morfometrik özelliklerin başlıcaları incelenmiş, bu özellikler arazi kullanımına etkisi bakımından erozyon, sel ve taşkın riskine etkisi ölçüsünde yorumlanmıştır. 
Orta Karadeniz Bölgesinde Canik Dağı'nın güneyindeki depresyon sahasında yer alan Tersakan Çayı Havzası bir hidrografik havza olmasının yanında jeolojik ve jeomorfolojik havza özelliklerini de taşımaktadır. Kuzeyden güneye gidildikçe iklim karasallaşmakta, batıdan doğuya doğru gidildiğinde ise Akdeniz iklim özellikleri görülmektedir ki bu durum doğal bitki örtüsünü ve bitki çeşitliliğini etkilemektedir. Havza tabanında yer alan Kuaterner alüvyonları, aynı zamanda sulu tarım yapılan verimli tarım alanlarına karşılık gelmektedir. Ekonomik faaliyetler ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılık ile bu iki sektörden hammadde temin eden sanayi kuruluşlarından oluşmaktadır. Havza maden bakımından zengin değildir. Ulaşım olanakları açısından elverişli konumda yer alan havzada karayolu ve demiryolu ulaşımına ek olarak hava limanı bulunmaktadır, Samsun limanı ise oldukça yakındır. Önemli karayollarının kavşak noktası olan şehirlerde nüfusun yoğunlaştığı görülmektedir. 
Doğal sınırlar ile idarî sınırların farklı ölçütlere göre oluşması / oluşturulması ve birbirine uyumlu olmaması, ayrıca illerin farklı statülere sahip olması çalışmalarda çeşitli sorunlara neden olmaktadır. 
Gelişme potansiyeline sahip olan Tersakan Çayı Havzası, mevcut kaynaklarının en verimli şekilde planlanması ve kullanımı ile yıllar içinde değerini artıracaktır. Tarım, hayvancılık ve sanayi kaynaklı kirleticilerin kontrol altına alınması, her türlü atık için bertaraf merkezlerinin sayıca artırılması bu konuda faydalı olacaktır. Mevcut arazi kullanımına ek olarak, daha iyi arazi kullanımın nasıl olacağına yönelik çalışmalar Tersakan Çayı Havzası'nı ve burada yürütülen faaliyetleri daha kıymetli kılacaktır.

Abstract:
In this study, the natural and human resources of the Tersakan Stream Basin were determined and data to be evaluated during the planning and decision development stages were created. Since the study area is a hydrographic basin, the main morphometric features were examined and these features were interpreted in terms of their impact on land use and their impact on erosion, flood and flood risk.
Tersakan Stream Basin, located in the depression area to the south of Canik Mountain in the Central Black Sea Region, is a hydrographic basin as well as having geological and geomorphological basin characteristics. As you move from north to south, the climate becomes continental, and as you move from west to east, Mediterranean climate characteristics are observed, which affects the natural vegetation and plant diversity. Quaternary alluviums located on the basin floor also correspond to productive agricultural areas where irrigated agriculture is practiced. Economic activities mainly consist of agriculture and animal husbandry and industrial establishments that provide raw materials from these two sectors. The basin is not rich in minerals. The basin, which is conveniently located in terms of transportation facilities, has an airport in addition to road and railway transportation, and Samsun port is very close. It is seen that the population is concentrated in cities that are at the intersection of important highways. 
The fact that natural borders and administrative borders are formed according to different criteria and are not compatible with each other, as well as the fact that provinces have different statuses, cause various problems in studies.
Tersakan Stream Basin, which has development potential, will increase its value over the years with the most efficient planning and use of its existing resources. Controlling pollutants originating from agriculture, animal husbandry and industry and increasing the number of disposal centers for all kinds of waste will be beneficial in this regard. In addition to existing land use, studies on better land use will make the Tersakan Stream Basin and the activities carried out here more valuable.