Türk dış politikasında yumuşak güç aracı olarak dış yardımlar: Somali örneği
Foreign aids as soft power factor on Turkish foreign policy: Example of Somalia
Yazar: CİHAT UYSAL
Danışman: PROF. DR. SÜHA ATATÜRE
Nişantaşı Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika ülkeleri = African countries ; Dış yardımlar = External aids ; Somali = Somalia ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Yardımlar = Aids ; Yumuşak güç = Soft power

Özet:
Güç, uluslararası ilişkileri açıklayan temel bir kavramdır. Zaman içerisinde hem uluslararası
ilişkilerin hem de ilişkileri belirleyen gücün içeriğinin değişmesi ile gücün niteliği de değişime
uğramıştır. Küreselleşme sürecinde gücünü devlet dışı yapılarla paylaşmak zorunda kalan ulus
devletlerin gücü aşınmıştır. İletişim teknolojilerindeki olağanüstü gelişim ve Batı
demokrasilerindeki sosyal değişim ile klasik güç uygulamalarının maliyeti artmış ve yumuşak
güç uygulamaları önem kazanmıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında uygulanan Marshall
yardımlarıyla kurumsallaşmaya başlayan ve önemli bir dış politika açılımı olan dış yardımlar,
21.yüzyılda ulus devletlerin amaçlarını gerçekleştirmek için müracaat ettikleri, etkili bir
yumuşak güç aracı olarak öne çıkmıştır.
Türkiye, Soğuk Savaş sonrasında uluslararası sistemde meydana gelen yapısal değişiklikler
çerçevesinde, çok yönlü, çok boyutlu aktif bir dış politika anlayışını uygulamaya koymuştur. Bu
anlayış gereği yöneldiği Afrika ülkeleri ile ilişkilerin geliştirilmesinde, yumuşak güç aracı
olarak dış yardımlar önemli bir yere sahiptir. Türkiye, dış yardımların bir disiplin içerisinde,
etkin ve verimli bir şekilde uygulamasını, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı
(TİKA) ile gerçekleştirmektedir.
Türk Dış Politikasında yumuşak güç aracı olarak dış yardımların etkisini ve önemini ortaya
koymayı amaçlayan bu çalışmada, Türkiye'nin Afrika açılımı ve TİKA'nın Somali yatırımları
araştırmaya konu edilmiştir. Bu kapsamda ilk bölümde gücün, sert güçten yumuşak güce evrimi
ve dış yardımların, bir dış politika aracı olarak kurumsallaşma süreci incelenmiştir. Soğuk Savaş
sonrası dönemde Türk Dış Politikasındaki değişimin ve Türkiye'nin yumuşak güç kaynağı
olarak kurumlarının değerlendirildiği ikinci bölümde, Türkiye'nin dış yardım kurumu olarak
TİKA'nın çalışmaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, iç ve dış dinamiklerin etkisiyle ve bir
program dâhilinde gerçekleştirilen Türkiye'nin Afrika açılımı incelenmiştir. Son bölümde ise,
Türkiye-Somali ilişkileri ve TİKA'nın Somali yatırımları, Türkiye'nin yumuşak güç
uygulamaları çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Bu değerlendirmeler neticesinde, çok yönlü aktif dış politika anlayışının bir gereği olarak,
Türkiye'nin siyasi ve ticari etkinliğini yakın coğrafyasının dışına taşıma çabası kapsamında
gerçekleştirmiş olduğu yumuşak güç uygulamalarının Türk Dış Politikasına olumlu katkı
sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Power is the basic concept that displays international relations. With the changes of the
international relations and the content of the determinative power on international relations, the
quality of power has changed through time. In the process of globalization, the nation states
which had to share their power with non-state formations got weaker. Therewithal the
phenomenal improvement on communication technologies and the social change of western
democracies causes, the increasing the cost of classic power practices and consequently soft
power practices gained importance. Foreign aids, an important foreign policy initiative that
started institutionalise with Marshall Plan after World War II, become prominent as an
effective soft power factor that recourse by 21th century's nation states to achieve their aims.
Turkey has implanted understanding of a multilateral active policy pursuant to structural
changes on international system right after the Cold War. To corroborate the relations with the
African countries which Turkey has relations with because of in consequences of this
understanding foreign aids have an important position as a soft power factor. Turkey practice
the foreign aids disciplined efficiently and productively with the Turkish Cooperation and
Coordination Agency (TİKA).
In this paper, which aims to propound the importance of foreign aids as soft power factor on
Turkish Foreign Policy, mentioned Turkey's Africa initiative TİKA's Somalia investments as
the research subject. In this context, the first part has reviewed evolution of power to soft power
and institutionalise process of foreign aids as a foreign policy factor. In the second part, in
which the paper considers changes on Turkish Foreign Policy after the Cold War and Turkey's
organizations as soft power source, TİKA has reviewed as Turkey's foreign aid organization. In
the third part with the impact of Internal and external dynamics and actualise within the scope of
a program Turkey's Africa initiative has reviewed. And in the last part Turkey-Somalia relations
and TİKA's Somalia investments have been evaluated as pursuant to Turkey's soft power
practices.
As a result of these considerations, soft power practices implement as the result of multilateral
active foreign policy to carry Turkey's political and commercial activity out of the nearby
geography to ensure that soft power practices has positive contribution for Turkish Foreign
Policy