Pınarbaşı (Kayseri) florası üzerinde farmasötik botanik yönünden araştırmalar
Pharmaceutical botany research on the flora of Pınarbaşı (Kayseri)
Yazar: AYŞE MİNE ÖZKAN
Danışman: PROF.DR. MEHMET KOYUNCU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
222 ÖZET Pınarbaşı (Kayseri) Florası Üzerinde Farmasötik Botanik Yönünden Araştırmalar Bu çalışma İç Anadolu Bölgesi'nin güney-doğusu'nda bulunan Pınarbaşı İlçesi'nin flora ve halk ilaçlarını araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bölge, aynı zamanda Davis' in Türkiye Florası'nda kullandığı sisteme göre B6 karesi ve İran-Turan fitocoğrafik bölgesi içindedir. 1999-2002 yıllan arasında çalışma alanından toplanan bitki örneklerinin değerlendirilmesi sonucunda 80 familya ve 329 cinse ait 735 tür belirlenmiştir. Bu türlerden 5 tanesi Pteridophyta, 730 tanesi ise Spermatophyta bölümüne aittir. Gymnospermae ve Angiospermae alt bölümleri sırasıyla 4 ve 726 türe sahiptirler. Angiospermae' ye ait türlerden 58'i Monocotyledones, geriye kalanı ise (667) Dicotyledones'e aittir. Çalışma alanında belirlenen endemik takson sayısı 142, buna bağlı olarak bulunan endemizm oram % 19,3 'tür. Bitkilerin fitocoğrafik bölgelere dağılımı şu şekildedir: % 34,7 İran-Turan, % 7,8 Avrupa-Sibirya, % 5,7 Akdeniz elementi. Yayılış alam belirsiz ya da çok bölgeli türler ise % 51,8 oranındadır. İçerdiği tür sayısına göre en geniş 10 familya aşağıdaki şekilde belirlenmiştir; Compositae (% 15,2), Cruciferae (% 8,9), Labiatae (% 7,2), Fabaceae (% 6,8), Umbelliferae (% 5,5), Caryophyllaceae (% 5,1), Liliaceae (4,9 %), Boraginaceae (% 3,5), Rosaceae (% 3,5) and Scrophulariaceae (% 3,5). İçerdiği tür sayısına göre belirlenen 5 büyük cins ise şunlardır: Astragalus, Alyssum, Centaurea, Salvia ve Silene. Pınarbaşı İlçe merkezi ve köylerinde gerçekleştirilen etnobotanik çalışmalar ile 37 bitkinin geleneksel tedavide kullanıldığı belirlenmiştir. Bu tıbbi bitkiler genellikle mide rahatsızlıkları, egzema, öksürük, hemoroid ve yaraların tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca Chrysophtalmum montanum, Cirsium libanoticum subsp. lycaonicum, Erysimum thyrsoideum, Sanguisorba minor subsp. muricata, Scrophularia libanotica subsp. libanotica var. cappadocica, Sideritis caesare gibi yeni, daha önce hiçbir yerde rastlanmamış halk ilaçları da kaydedilmiştir. Bu bitkilerin fitokimyasal tarama sonuçları- alkaloit, antrakinon, kumarin, flavonoit, saponin, tanen, kardiyoaktif glikozitler, antrasenozit ve uçucu yağ- da bu çalışmada bildirilmiş ve kuvvetli reaksiyon verenlerin daha ayrıntılı olarak araştırılması önerilmiştir. Anahtar Sözcükler: Pınarbaşı, floristik çalışma, etnobotanik çalışma, fitokimyasal tarama

Abstract:
223 SUMMARY Pharmaceutical Botany Research on the Flora of Pınarbaşı (Kayseri) This research was conducted to investigate the flora and the folk medicines of Pınarbaşı District situated in south-eastern part of Central Anatolia. It is also in Irano-Turanian phytogeographic region and B6 square in grid system adopted by Davis, Flora of Turkey. After the evaluation of the plant samples collected from the research area between the years of 1999-2002, 735 species belonging to 80 families and 329 genera were determined. In these species, 5. belong to Pteridophyta, 730 belong to Spermatophyta division. Gymnospermae and Angiospermae subdivisions have 4 and 726 species, respectively. 58 species of Angiospermae belong to Monocotyledones and the rest (667) belongs to Dicotyledones. 71 species are new records for the B6 grid square. The number of endemic taxa found in the research area is 142, so that the endemism ratio is 19,3 %. The rates of the species belonging to the certain phytogeographic regions are as follows: the Irano-Turanians 34,7 %, the Euro-Siberians 7,8 %, the Mediterraneans 5,7 %. The total rate of the cosmopolitan and phytogeographically unknown species is 51,8 %. The largest 10 families according to their species number in the area as follows: Compositae (15,2 %), Cruciferae (8,9 %), Labiatae (7,2 %), Fabaceae (6,8 %), Umbelliferae (5,5 %), Caryophyllaceae (5,1 %), Liliaceae (4,9 %), Boraginaceae (3,5 %), Rosaceae (3,5 %) and Scrophulariaceae (3,5 %). The largest 5 genera according to their species are as follows: Astragalus, Alyssum, Centaurea,, Salvia and Silene. During the ethnobotanical researches in the villages of Pınarbaşı, it has been also determined that 37 of collected plants are used in traditional medicine. Some of them (Chrysophtalmum montanum, Cirsium libanoticum subsp. lycaonicum, Erysimum thyrsoideum, Sanguisorba minor subsp. muricata, Scrophularia libanotica subsp. libanotica var. cappadocica, Sideritis caesare) were newly recorded.These folk medicinal plants have been mostly used for the treatment of stomach and pulmonary ailments, eczema, cough, diabetes, hemorrhoids and wounds. The results of phytochemical screening of these plants -with the data on alkaloids, antraquinones, coumarins, fiavonoids, saponins, tannins, cardiac glycosides* antrasennosides and essential oils- are also reported in this research. Key Words: Pınarbaşı, floristic research, ethnobotanical research, phytochemical screening.