Lise 12.sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı, bilişsel çarpıtmalar ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between test anxiety, cognitive distortions and psychological resilience of 12th grade high school students
Yazar: TÜLAY AYAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ FUAT YALÇIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada lise 12. sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı, bilişsel çarpıtmaları ve psikolojik sağlamlıkları 
arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nicel bir araştırma olan bu çalışmada ilişkisel tarama modeli 
kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Muş ilinin Malazgirt ilçesinde lise 12.sınıfta okumakta olan 289'u 
(%71,1) kız, 117'si (28,9) erkek toplam 406 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada kullanılan verileri toplamak 
amacıyla Çok Boyutlu Sınav Kaygısı Ölçeği, Akademik Başarıya İlişkin Bilişsel Çarpıtma Ölçeği, Ergen 
Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizi için 
SPSS 24.0 paket programı kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson Momentler 
Çarpım Korelasyon Katsayısı, yordayıcı ilişkileri belirlemek için Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ve 
öğrencilerin sınav kaygılarının sosyodemografik bilgiler açısından incelemek için Bağımsız Örneklem t Testi ve 
Tek Yönlü Anova Testi kullanılmıştır. Gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunduğunda bu farklılığın hangi 
gruplar arasında olduğunu ortaya koymak amacıyla Tukey Testi kullanılmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre lise 12. sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı düzeyleri cinsiyete göre anlamlı 
farklılaşma göstermektedir. Kadın öğrencilerin sınav kaygısı erkek öğrencilere göre daha yüksek bulunmuştur. 
Öğrencilerin sınav kaygısı düzeyleri yaşa, okul türüne ve okudukları alana göre anlamlı bir farklılık görülmemiştir. 
Öğrencilerin sınav kaygısı ve alt boyutlarından olan fizyolojik göstergeler ve gerginlik ile ders dışı faaliyetlerinden 
kitap okuma ile arasında anlamlı düzeyde farklılaşma görülmüştür. Sınav kaygısı alt boyutlarından olan bilişsel 
müdahale ile ders dışı faaliyetlerinden sinema -tiyatro arasında anlamlı düzeyde farklılaşma görülmüştür. Sınav 
kaygısı ile ders dışı faaliyetlerden spor ve resim-müzik ile ilgilenme durumu arasında anlamlı düzeyde farklılaşma 
görülmemiştir. Lise 12. sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı, okul başarılarını tanımlama, anne baba tutumu, dershane
ya da özel ders alıp almama, internette geçirilen süre değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşma 
görülmemiştir. Lise 12. sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı ile bilişsel çarpıtmalar arasında orta düzeyde anlamlı bir 
korelasyon saptanmıştır. Sınav kaygısı ile bilişsel çarpıtmalar alt boyutları olan; felaketleştirme arasında orta, 
benlik değeri, dışa atıf ve mükemmeliyetçilik arasında zayıf düzeyde pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. 
Bilişsel çarpıtmalar ile sınav kaygısı alt boyutlarından endişe ve fizyolojik göstergeler arasında orta düzeyde; 
bilişsel müdahale ve gerginlik arasında zayıf düzeyde pozitif yönde korelasyon vardır. Sınav kaygısı ile psikolojik 
dayanıklılık arasında korelasyon saptanmamıştır. Sınav kaygısının psikolojik sağlamlığın alt boyutları olan uyum 
ve mücadele azmi alt boyutları arasında zayıf düzeyde pozitif yönde korelasyon olup empati alt boyutu ile arasında 
zayıf düzeyde negatif yönde bir korelasyon vardır. Psikolojik dayanıklılık ile sınav kaygısının bilişsel müdahale 
alt boyutu arasında zayıf düzeyde pozitif yönde bir korelasyon vardır. Akademik başarıya yönelik bilişsel 
çarpıtmalar ve psikolojik dayanıklılığın öğrencilerin sınav kaygısı düzeylerine ilişkin varyansın %7,2' sini 
açıkladığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sınav kaygısı, bilişsel çarpıtmalar, psikolojik sağlamlık

Abstract:
This study aimed to examine the relationship between test anxiety, cognitive distortions, and 
psychological resilience of 12th grade high school students. In this study, which is quantitative research, the 
relational screening model was used. The study group of the research consisted of a total of 406 students, 289 
(%71,1) of whom were female and 117 (%28,9) of whom were male, studying in the 12th grade of high school in 
the Malazgirt district of MuĢ province. Multidimensional Test Anxiety Scale, Cognitive Distortion Scale for 
Academic Success, Adolescent Psychological Resilience Scale and Personal Information Form were used to 
collect the data used in the research. SPSS 24.0 package program was used to analyze the data collected in the 
study. Pearson Product Moment Correlation Coefficient was used to determine the relationship between 
variables, Multiple Linear Regression Analysis was used to determine predictive relationships, and Independent 
Sample t Test and One-Way ANOVA Test were used to examine students' exam anxiety in terms of 
sociodemographic information. When there was a significant difference between the groups, the Tukey Test was 
used to reveal which groups this difference was between.
According to the results of the research, test anxiety levels of 12th grade high school students show 
significant differences according to gender. Exam anxiety of female students was found to be higher than male 
students. There was no significant difference in students' test anxiety levels according to age, school type and 
field of study. A significant difference was observed between the students' test anxiety and its sub-dimensions, 
physiological indicators and tension, and their extracurricular activities, reading books. A significant difference 
was observed between cognitive intervention, which is one of the sub-dimensions of test anxiety, and cinema 
and theater, which are extracurricular activities. There was no significant difference between test anxiety and 
extracurricular activities such as sports, painting and music. There was no significant difference in the variables 
of 12th grade high school students' test anxiety, defining their school success, parental attitude, whether they 
took private education course or private lessons, and time spent on the internet. A moderately significant 
correlation was found between test anxiety and cognitive distortions of 12th grade high school students. Test 
anxiety and cognitive distortions have sub-dimensions; A moderate positive correlation was found between 
catastrophizing and a weak positive correlation between self-esteem, extraversion and perfectionism. There is a 
moderate level between cognitive distortions and anxiety and physiological indicators, which are sub-dimensions 
of test anxiety; There is a weak positive correlation between cognitive interference and tension. No correlation 
was found between test anxiety and psychological resilience. There is a weak positive correlation between test 
anxiety and the sub-dimensions of psychological resilience, adaptation and struggle determination, and a weak 
negative correlation with the empathy sub-dimension. There is a weak positive correlation between 
psychological resilience and the cognitive interference sub-dimension of test anxiety. It was determined that 
cognitive distortions and psychological resilience towards academic success explained 7.2% of the variance in 
students' test anxiety levels.

Keywords: Exam anxiety, cognitive distortions, psychological resilience