Çatışma çözme ve akran arabuluculuğu eğitiminin 10. sınıf lise öğrencilerinin problem çözme becerileri ve akran ilişkileri üzerindeki etkisi
The effects of conflict resolution and peer mediation training on problem solving skills and peer relations of 10th graders
Yazar: ESİN TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ASLI UZ BAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran aracılı öğretim yöntemi = Peer tutoring teaching technique ; Akran ilişkileri = Peer relationships ; Arabuluculuk = Mediation ; Arabuluculuk eğitimi = Mediation training ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Çatışma = Conflict ; Çatışma çözme = Conflict resolution

Özet:
Bu araştırmada, "Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitimi"nin lise onuncu sınıf öğrencilerinin problem çözme becerileri ile akran ilişkilerine olan etkisi incelenmiştir. Araştırmanın amacı, iki yönlüdür: Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitimi'nin lise öğrencilerinin problem çözme becerileri ile akran ilişkilerini ölçmektir. 
Araştırma, Manisa İli Yunusemre İlçesi'nde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı iki ortaöğretim kurumunda 2014-2015 Eğitim-Öğretim Yılı'nda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni, "Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitim Programı"; bağımlı değişkenleri ise, öğrencilerin problem çözme becerileri ve akran ilişkileridir. Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitim Programı öncesi ve sonrasında deney ve kontrol gruplarına, Kaner (1998) tarafından geliştirilmiş olan Akran İlişkileri Ölçeği ile Heppner (1982) tarafından geliştirilen Problem Çözme Envanteri uygulanmıştır. 
Bu eğitim programı dört kısımdan ibarettir: Kişiler arası anlaşmazlıkların nedenleri ve bunların anlaşılması, iletişim becerilerinin kazandırılması, öfke kontrolü becerilerinin kazandırılması ve kişiler arası çatışmaların yapıcı ve barışçıl bir şekilde çözülmesi becerileri. 14 etkinlikten oluşan eğitim programı, haftada birer saat olmak üzere on dört hafta boyunca deney grubunda yer alan öğrencilere uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir eğitim verilmemiştir. 
Araştırmaya ilişkin veriler, 2014-2015 Eğitim-Öğretim Yılı'nda Manisa İli'nde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı iki lisenin onuncu sınıf öğrencilerinden (62 öğrenci) elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 15 for Windows programı kullanılarak yapılmıştır. Deney ve kontrol grubunun problem çözme becerileri ile akran ilişkileri arasında anlamlı farkın olup olmadığını test etmek amacıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile T Testi uygulanmıştır. 
14 saatlik eğitim programının ardından, deney grubunda yer alan her bir öğrenci, bir kız bir erkek olmak üzere, birer hafta boyunca arabuluculuk görevini üstlenmiştir. Bu şekilde, sınıf ortamında ortaya çıkan anlaşmazlık ve çatışmaların yapıcı ve barışçıl bir şekilde çözümü amaçlanmıştır. Sınıfta yaşanan bir anlaşmazlık ve çatışma durumunda, öğrenciler idareye ya da öğretmenlere sorunu iletmek yerine, arabulucu öğrencilerin desteğini alarak çözmeyi denemişlerdir. 
Yapılan analizler sonucunda, Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitimi alan deney grubu öğrencilerinin problem çözme becerilerinde, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında genel olarak deney grubu lehine anlamlı fark saptanmıştır. Genel akran ilişkilerine bakıldığında ise; öğrencilerin ön test-son test puanlarında anlamlı bir fark olmamakla birlikte, kontrol grubuna göre anlamlı bir farklılık olduğu görülmektedir.

Abstract:
In this study, the effect of Conflict Resolution and Peer Mediation Education on problem solving skills and peer relationships of tenth grade high school students was investigated. The aim of the study is to measure peer relationships with high school students in conflict resolution and peer mediation training. 
The research was carried out in the 2014-2015 academic year in two secondary education institutions affiliated to the Ministry of National Education in Yunusemre District of Manisa Province. In the study, a semi-experimental pattern with pre-test-final Test control group was used. The independent variable of the research is "conflict resolution and peer mediation training program" and dependent variables are problem solving skills and peer relationships of students. Conflict Resolution and peer mediation training program before and after the experiment and control groups, peer relations scale developed by Kaner (1998) and Heppner (1982) developed by problem resolution inventory were applied. 
Conflict resolution and peer mediation training program consists of four parts: understanding the nature of interpersonal conflict, communication skills, anger management skills, conflict resolution and interpersonal skills. The training program consisting of 14 activities was applied to the students in the experiment group for fourteen weeks, one hour a week. No training was given to the control group. 
The data on the study were obtained from the tenth grade students of two high schools affiliated to the Ministry of National Education in Manisa province (62 students) during the 2014-2015 academic year. Statistical analysis was performed using SPSS 15 for Windows. The T-test was used to test whether there was a significant difference between the problem solving skills of the experiment and the control group. 
As a result of the analyses, there was a significant difference in the problem solving skills of the experimental group students who received conflict resolution and peer mediation training compared to the control group. When we look at General peer relationships, there is no significant difference between the pre-test and final test scores of the students, but there is a significant difference between the control group. 
After the 14-hour training program, each student in the experiment group was a mediator for one week, one girl and one boy. In this way, a constructive and peaceful resolution of conflicts and conflicts in the classroom environment is aimed. In the event of a conflict or conflict in the classroom, students have tried to solve the problem by taking the support of the mediator students instead of communicating the problem to the administration or the teachers.