Yâkût el-Hâmevî'nin Mu'cemü'l-büldan adlı eserinde Kürtler
Kurds'n Mu'cemü'l - büldan written by Yâkût el-Hamevî
Yazar: SEYFETTİN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN ACAR
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Aktüerya Bilimleri = Actuarial Sciences ; Coğrafya = Geography

Özet:
Bu tezin konusu klasik ?slam tarih ve coğrafya eserlerinden, sahasında zirveye oturmayı ba?armı? ve kendisinden önceki kaynaklardan da yararlanmı? olan Yâkût el-Hamevî?nin (ö. 626/1229) Mu?cemü?l-büldan adlı eserinde Kürtlerdir.
Hicri altıncı asrın sonu ile yedinci asrın ba?ında ya?amı? olan müellif, Kürtler ile ilgili önemli bilgiler vermektedir. Mu?cemü?l-büldan?a Kürtler esas olarak, el-Cezire, Cibal, Ermeniye ve Azerbaycan?da tali olarak da Faris, Kirman, Horasan ve Hûzistan gibi coğrafi bölgelerde ya?amaktadırlar. Genel olarak dağlık bölgelerde ya?amayı tercih eden Kürtler, belde, köy, kasaba ve ?ehir gibi yerle?im birimlerinde de meskûndurlar. Fetihlerden sonra ?slam devleti sınırları içersinde kalan Kürtler, idari olarak özerk bir yapıya sahip olmu?lardır. Ayrıca Kürtler, tarihteki bazı önemli medeniyet ve kültür merkezlerinin ana etnik yapısını da olu?turmu?lardır. Kürtler, Yâkût?un yazdıklarına göre çe?itli bölgelerde topluluklar halinde ya?amı?lardır. Kürtlerin ya?adığı coğrafya ?slam devleti için önemli bir gelir kaynağı olmu?tur. Kürtlerin ekonomileri esas olarak tarım ve hayvancılığa dayanır. Kürtlerin ?slam öncesi ve sonrası dönemlerde köklü bir dini hayatları olmu?tur. Yâkût?un verdiği bilgilerden Kürtlerin daha çok dağlık bölgelerde a?iret halinde ya?adıkları, tarım ve hayvancılıkla uğra?tıkları, bununla birlikte çok sayıda ilim adamı yeti?tirdikleri anla?ılmaktadır.



Anahtar Sözcükler: Yâkût, Mu'cemü'l-büldan, Kürtler, Ekrad, Cezire, cibal, Ramm

Abstract:
The subject of this thesis is about Kurds in Mu?cemü?l-büldan written by Yâkût el-Hamevî (626/1229) who was a leader in his field of classical Islamic history and geography, and benefited from the prior resources originally. The author who had lived at the end of the sixt century and beginning of the seventh century, gives us considerable information about Kurds. According to Mu?cemü?l-büldan, Kurds had lived on the main geographical regions such as Al-Jazeera, Cibal, Armenian and Azerbaijan with far geographical regions such as Faris, Kerman, Khorasan and Khuzestan. Kurds generally had chosen to live in the mountainous areas as well as they had lived in residental areas such as town, village, country and city. Kurds had been remained in Islamic States borders after conquests. Being in this area they had autonomous or self-governing administration. Meanwhile they had formed the main ethnical stucture of some significant civilizations and cultural centers. Kurds, according to Yâkût's writings, had lived as communities in various regions. Kurdish geography had been an important source of income for islamic states. Their economies are based on agriculture and animal husbandry. They had got deep religous life before and after Islam.It is understood according the information which Yâkût provide; Kurds mostly had lived in mountainous areas in tribials, are engaged in agriculture and animal husbandry, however, they had growed a large number of scholars.



Key Words: Yâkût, Mu'cemü'l-büldan, Kurds, Ekrad, Cezire, cibal, Ramm