Yaratıcı drama yönteminin okul öncesi dönemdeki çocukların ses farkındalığı becerilerine etkisi
The effect of creative drama method on sound awareness skills of preschool children
Yazar: ÖZNUR ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. TOLGA ERDOĞAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Ses = Voice ; Ses bilgisi = Phonetic ; Yaratıcı drama = Creative drama

Özet:
Değişen ve gelişen dünya göz önüne alındığında her geçen gün okumanın önemi daha çok vurgulanmaktadır. Bu hususta okumanın yapı taşlarından biri olan fonolojik farkındalık becerilerinin altını çizmek gerekmektedir. Bununla birlikte altın çağlar olarak nitelendirilen okul öncesi eğitimin önemi de vazgeçilmez boyuttadır. Bütün bu hususlar göz önüne alındığında ses farkındalığı konusundaki erken müdahale programlarının önemli olduğu anlaşılmaktadır. Bu önemden yola çıkılarak yapılan çalışmada, yaratıcı drama yönteminin okul öncesi dönemdeki çocukların ses farkındalığı becerilerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Amaç ve hedefler doğrultusunda karma yöntem desenlerinden açıklayıcı ardışık desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel desenden yararlanılmıştır. Araştırma grubu, 2019-2020 eğitim öğretim yılının ilk döneminde Trabzon İl Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim kurumları arasından basit olasılıklı (rasgele) örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Trabzon İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Kaan Dinler Anaokulunun sabahçı 5 yaş bir sınıfı deney grubunu, aynı okulda sabahçı başka bir 5 yaş sınıfı da kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubunda 15, kontrol grubunda 15 olmak üzere toplamda 30 çocuk araştırmaya katılmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda ise gözlem ve görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Yangın-Erdoğan-Erdoğan Fonolojik Farkındalık Ölçeği", "Yapılandırılmış Gözlem Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubundaki çocuklara ön test - son test şeklinde Yangın-Erdoğan-Erdoğan Fonolojik Farkındalık Ölçeği uygulanmıştır. Deney grubuna ses farkındalığı içeren yaratıcı drama planı uygulanırken kontrol grubu Milli Eğitim müfredatına devam etmiştir. Deney ve kontrol grubuna ön test uygulandıktan sonra araştırmacı tarafından deney grubuna yaratıcı drama programı uygulanmıştır. Yaratıcı drama programının içeriği; cümlelerin sözcüklerden oluştuğunu, sözcüklerin uyaklı olabileceğini, sözcüklerin aynı sesle başlayabileceğini, sözcüklerin hecelerden oluştuğunu ve sözcüklerin aynı sesle bitebileceğini fark etme şeklinde ses farkındalığı becerilerinin alt boyutlarından oluşmaktadır. Program haftada üç gün olmak üzere sekiz hafta boyunca 24 oturum olarak gerçekleştirilmiştir. Bu süre zarfında deney grubuna yapılandırılmış gözlem formu uygulanmıştır. Uygulama sonrasında ise deney grubuna yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Aynı zamanda deney ve kontrol grubuna uygulama sonrası son test yapılmıştır. Deney ve kontrol grubundaki çocukların ön test – son test ses farkındalığı ve alt boyutları puanları arasındaki farkı incelemek için "Mann Whitney U Testi" ve "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutundaki yapılandırılmış gözlem formu  
ve yarı yapılandırılmış görüşme formu betimsel analiz ve içerik analizi kullanılarak yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda deney ve kontrol grubu arasında ölçek puan farklarına göre deney grubunun lehine bir durum söz konusudur. Nitel araştırma bulguları da deney grubuna uygulanan yaratıcı drama programının ses farkındalığı gelişimine etki ettiği sonucunu desteklemektedir. Bu durum yaratıcı drama programının ses farkındalığı becerilerinin gelişimine olumlu anlamda etki ettiğini göstermektedir.

Abstract:
Considering the changing and developing world, the importance of reading is emphasized more and more every day. In this regard, it is necessary to underline the phonological awareness skills, which are one of the building blocks of reading. However, the importance of pre-school education, which is described as golden ages, is indispensable. Considering all these issues, it is understood that early intervention programs on sound awareness are important. Based on this importance, the study aimed to examine the effect of the creative drama method on the sound awareness skills of preschool children. An explanatory sequential pattern, one of the mixed method designs, was used in line with the goals and objectives. In the quantitative dimension of the study, quasi-experimental design with pretest-posttest control group was used. The study group of the study was determined by the simple probability (random) sampling method among the pre-school education institutions affiliated to the Trabzon Provincial Ministry of National Education in the first period of the 2019-2020 academic year. Kaan Dinler Kindergarten, affiliated to Trabzon Provincial Directorate of National Education, made up the experimental group of the 5-year-old class in the morning and another 5-year-old class in the same school in the morning as the control group. A total of 30 children, 15 in the experimental group and 15 in the control group, participated in the study. In the qualitative dimension of the study, observation and interview technique was used. In the study, "Yangın-Erdoğan-Erdoğan Phonological Awareness Scale", "Structured Observation Form" and "Semi-Structured Interview Form" were used as data collection tools. Yangın-Erdogan-Erdogan Phonological Awareness Scale was applied to the children in the experimental and control groups in the form of pre-test and post-test. While the creative drama plan including sound awareness was applied to the experimental group, the control group continued with the national education curriculum. After the pre-test was applied to the experimental and control groups, the creative drama program was applied to the experimental group by the researcher. The content of the creative drama program; It consists of sub-dimensions of sound awareness skills such as noticing that sentences consist of words, words can be rhymed, words can start with the same sound, words are made up of syllables and words can end with the same sound. The program was carried out three days a week, 24 sessions over eight weeks. During this period, a structured observation form was applied to the experimental group. After the application, a semi-structured interview form was applied to the experimental group. At the same time, a post-test was made to the experiment and control groups after the application. "Mann Whitney U Test" and "Wilcoxon Signed Ranks Test" were used to  
examine the difference between pre-test and post-test sound awareness and sub-dimensions scores of children in the experimental and control groups. The structured observation form and semi-structured interview form in the qualitative dimension of the study were interpreted using descriptive analysis and content analysis. As a result of the research, there is a situation in favor of the experimental group according to the scale point differences between the experimental and control groups. Qualitative research findings also support the conclusion that the creative drama program applied to the experimental group affects the development of sound awareness. This situation shows that the creative drama program has a positive effect on the development of sound awareness skills.