Tiyatro çevirisinde uzmanlık
Specialization in drama translation
Yazar: BENGÜ ERGİN BALTA
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL PARLAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı / Çeviri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Drama = Drama ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Uzmanlık = Specialism ; Çeviri = Translation ; Çeviri yöntemleri = Translation methods

Özet:
Tiyatro sanatı, insan doğasına ışık tutan evrensel nitelikteki yapısıyla, tarih boyunca kültürler arası iletişimde büyük rol oynamıştır. Bu görevini yerine getirmesindeki en etkili aracı ise tiyatro çevirisi, dahası tiyatro metni çevirmenleri olmuştur. Bir yazın türü olarak tiyatro, disiplinler arası içeriği ve çok katmanlı yapısıyla kuşkusuz diğer yazın türlerinden ayrılmaktadır. Tiyatro metni çevirenler ise, gösterdikleri emek ve özenin yanı sıra, sahip oldukları bilgi ve birikime rağmen, nadiren 'tiyatro çevirisi uzmanı' ya da bir 'tiyatro eyleyeni' olarak değerlendirilmişlerdir. Bu yüksek lisans çalışmasının amacı, tiyatro çevirisinin çok katmanlı yapısını ve tiyatro çevirisinin sahneleme sürecindeki yerini araştırmak; ayrıca tiyatro çevirisinin özgün disiplin bilgisi gerektiren bir uzmanlık alanı olup olmadığını sorgulamak ve nihayetinde sahneleme sürecine dahil eyleyenlerin (çevirmenin yanı sıra yönetmen, dramaturg ve oyuncuların) tiyatro metninin çevirisindeki rollerine dikkat çekmektir. Çalışma bu ortak üretim sürecini incelerken ayrıca tiyatro çevirisinde 'uzmanlık' kavramını tartışmaya amaçlamaktadır. Bu bilgiler ve sorular ışığında, Moira Buffini'nin yazdığı, Türkiye'de Serdar Biliş'in çevirisi ve Mehmet Birkiye'nin rejisiyle 2012-2015 yılları arasında İstanbul Devlet Tiyatroları tarafından sahnelenen Silence [Sessizlik] adlı oyun, çeviri süreci değerlendirilmek amacıyla, inceleme metni olarak ele alınmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Tiyatro Çevirisi, Drama Çevirisi, Tiyatro ve Çeviri, Sahneleme ve Çeviri, Tiyatro Çevirisinde Uzmanlık.

Abstract:
The art of theatre with its universal structure that sheds insight on human nature has been a medium for intercultural communication for ages. Drama translation and translators have been the most important and key mediators to realize this duty. As a literary genre, drama differs from other genres, with its interdisciplinary nature and multilevel structure. However, those who translate drama although all merits, experience and knowledge they have, they scarcely have been considered as specialized translators in drama or as key agents in theatre translation process. For that reason, the aim of the present study is to question the multilevel structure of drama translation and the role of drama translator in the staging process; furthermore, to question whether drama translation is a genre that requires specialization and knowledge in theatre art. The main aim of this study is to draw attention towards the role of agents in drama translation who are included in the staging process (besides the translator; director, dramaturgs and actors). This study investigates the collective staging process and discusses the notion of 'specialization' in drama translation as well. Silence of Moira Buffini, a play that has been translated in Turkish by theatre director Serdar Biliş, directed by Mehmet Birkiye and staged on İstanbul State Theatre during 2012-2015 seasons was chosen as a case study to discuss and argue the specialization in drama translation.


Key Words: Theatre Translation, Drama Translation, Theatre and Translation,Staging and Translation, Specialization in Drama Translation.