COVİD-19 pandemisi sürecinde Adana'da filyasyon ekiplerinde görev alan sağlık çalışanlarında tükenmişlik sendromu ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Investigation of burnout syndrome and related factors in health workers working in filiation teams in adana during the COVİD-19 pandemic process
Yazar: ALİ ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. ERSİN NAZLICAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Adana = Adana ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome

Özet:
Giriş ve Amaç: COVID-19 salgını tüm dünyayı etkileyen bir pandemidir. Salgınlarda yayılmanın önüne geçmek amacıyla hastaları ve temaslıları değerlendirme salgının kontrolü açısından çok önemlidir. Çalışmamızda pandemi sırasında filyasyonda çalışan sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeyleri, anksiyete seviyeleri ve yaşam kalitelerinin çalıştıkları ekip, çalışma süresi, sosyodemografik özellikleri ve bireysel alışkanlıklarına göre nasıl etkilendiğini görmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu araştırma tek merkezli olarak yapılmıştır. Adana'nın merkez ilçeleri olan Seyhan, Yüreğir, Çukurova ve Sarıçam ilçeleri araştırma bölgesi olarak seçilmiştir. Eylül 2021 ve Nisan 2022 tarihleri arasında dört merkez ilçede görevli olan filyasyon ekiplerinden toplam 210 kişi araştırmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen sağlık çalışanlarına demografik verileri, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Sağlık Personeli Çalışma Yaşam Kalitesi Ölçeği içeren bir anket uygulanmıştır. Analizler SPSS 22 paket programı ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde ki-kare analizi, student t testi, Mann Whitney U-testi, One Way ANOVA analizi, Kruskal Wallis testi yapılmıştır. Sürekli değişkenlerin birbiriyle ilişkisinin incelenmesinde;  normal dağılım gösterenlerde Pearson, normal dağılım göstermeyenlerde ise Spearman korelasyon testinden yararlanılmıştır. Bağımlı değişkenin yordayıcılığının tespit edilmesi için lineer regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 39,8±9,1 olan 210 katılımcı dahil edilmiştir. Sağlık çalışanlarının %73,8'i kadın ve %26,2'si ise erkektir. Meslek grupları arasında yaşam kalitesi açısından tabiplerin yaşam kalitelerinin, diş tabibi ve yardımcı sağlık personelinden anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür. Erkeklerin duyarsızlaşma alt boyut puanının kadınlardan anlamlı şekilde yüksek olduğu belirlenmiştir. Çocuğu olanların duyarsızlaşma alt boyut puanı olmayanların puanından düşük, kişisel başarı puanı ise yüksek olarak görülmüştür. Duygusal tükenme açısından lise ve altı grup ile yükseklisans/doktora grubu arasında anlamlı farklar belirlenmiştir. Meslek gruplarına bakıldığında, tabip ve diş tabiplerinin duyarsızlaşma alt boyut puanının  anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Kişisel başarı alt boyut puanına bakıldığında yardımcı sağlık personelin puanı tabiplere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olarak görülmüştür. Aylık geliri kötü olanların duygusal tükenme ve duyarsızlaşma puanları , aylık geliri orta ve yüksek olanlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Filyasyonda kendi evi dışında kalanların anksiyete ölçek puanı kalmamış olanların puanından anlamlı şekilde yüksek görülmüştür. Çalışma saatlerinden memnun olma durumuna bakıldığında memnun olmayanların anksiyete puanları memnun olanlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Filyasyonda kendi evi dışında kalanların duygusal tükenme ve duyarsızlaşma puanı kalmamış olanların puanından anlamlı şekilde yüksek; kişisel başarı puanı ise anlamlı şekilde düşük görülmüştür. Sürüntü alanların duygusal tükenme ve duyarsızlaşma puanı almayanların puanından anlamlı şekilde yüksek görülmüştür.
Sonuç: Sağlık çalışanlarının pandemi öncesine göre pandemi döneminde tükenmişlik düzeylerinin arttığı görülmüştür. Hekimlerin tükenmişlik düzeyinin diğer meslek gruplarına göre yüksek çıktığı görülmüştür. Yine benzer şekilde hekimlerin yaşam kalitesinin diğer meslek gruplarına göre düşük çıktığı görülmüştür. Filyasyon sürecinde kendi evi dışında kalanların tükenmişlik düzeylerinin bu süreçte kendi evi dışında kalmayanlardan daha yüksek olduğu görülmüştür. sürüntü almakla görevli sağlık çalışanlarının, filyasyonda çalışırken sürüntü almayanlara göre tükenmişlik düzeylerenin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
Objective: The COVID-19 outbreak is a pandemic that affects the whole world. Evaluating patients and their contacts in order to prevent the spread of epidemics is very important for the control of the epidemic. In our study, it was aimed to see how the burnout levels, anxiety levels and quality of life of healthcare workers who worked in filiation during the pandemic were affected by the team they worked with, duration of work, sociodemographic characteristics and individual habits.
Materials and Methods: This study, which was planned as a cross-sectional type, was conducted in a single center. Seyhan, Yüreğir, Çukurova and Sarıçam districts, which are the central districts of Adana, were selected as the research area. Between September 2021 and April 2022, a total of 210 people from the filiation teams working in these four central districts were included in the study. A questionnaire including demographic data, Maslach Burnout Scale and Health Care Worker Quality of Life Scale was applied to health workers included in the study. Analyzes were evaluated in SPSS 22 package program. Chi-square analysis, student t test, Mann Whitney U-test, One Way ANOVA analysis, Kruskal Wallis test were used to analyze the data. Pearson correlation test was used for those with normal distribution, and Spearman correlation test was used for those who did not show normal distribution. Linear regression analysis was performed to determine the predictor of the dependent variable.
Results: 210 participants with a mean age of 39.8±9.1 years were included in the study. 73.8% of health workers are women and 26.2% are men. In terms of quality of life among occupational groups, it was observed that the quality of life of physicians was significantly lower than that of dentists and allied health personnel. It was determined that the depersonalization sub-dimension score of men was significantly higher than that of women. The depersonalization sub-dimension score of those with children was lower than those without, and the personal achievement score was higher. Considering the educational status, a significant difference was found in terms of emotional exhaustion. It was determined that this difference was caused by the difference between the high school and below group and the graduate/doctorate group. When the occupational groups were examined, it was seen that the depersonalization sub-dimension score of physicians and dentists was significantly higher. Considering the personal achievement sub-dimension score, the score of the assistant health personnel was found to be significantly higher than the physicians. Emotional exhaustion and depersonalization scores of those with low monthly income were found to be significantly higher than those with medium and high income. The anxiety scale score of those who stayed outside of their own home in filiation was found to be significantly higher than the score of those who did not. Considering the state of being satisfied with their working hours, the anxiety scores of the dissatisfied were found to be significantly higher than those of the satisfied ones. The emotional exhaustion and depersonalization scores of those who stayed outside of their own home in filiation were significantly higher than the scores of those who did not; personal achievement score was found to be significantly lower. The emotional exhaustion and depersonalization scores of the swabs were found to be significantly higher than the scores of those who did not.
Conclusion: It has been observed that the level of burnout of healthcare workers increased during the pandemic period compared to the pre-pandemic period. It was observed that the burnout level of physicians was higher than other occupational groups. Similarly, it was observed that the quality of life of physicians was lower than other occupational groups. It was observed that the burnout levels of those who were outside their own home during the filiation process were higher than those who did not stay outside their own home during this process. It was observed that the health workers who were assigned to take swab had higher burnout levels while working in the filiation compared to those who did not take swab.