Neoliberal dönüşümün kapalı siteler ve alışveriş merkezleri bağlamında kent kültürüne yansımaları: İzmir örneği
Reflections of neoliberal transformation on urban culture in the context of gated communities and shopping centers: The case of İzmir
Yazar: ORÇUN ÇOBANGİL
Danışman: PROF. DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Gösterge bilim = Semiotics ; Kapalı konut siteleri = Gated community ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel kültür = Urban culture ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Neoliberal kentler = Neoliberal cities ; Siteler = Housing complexes ; İzmir = Izmir

Özet:
Neoliberalleşme süreçlerinin kentsel mekâna yansımasının bir parçası olarak kapalı siteler ve alışveriş merkezlerinin yayılması Türkiye'deki kentleşme örüntülerinin ve özel olarak İzmir'in kentleşmesinin önemli bir özelliği haline gelmiştir. Kapalılık ve paylaşılan kültürel değeler bağlamında kapalı sitelerin ve alışveriş merkezlerinin kavramsal olarak birlikte değerlendirilebileceği iddiasında olan bu çalışmanın amacı, bu sürecin İzmir özelinde kent kültürüyle ilişkili olarak yorumlanmasıdır. Bir diğer ifadeyle, kapalı siteleri ve alışveriş merkezlerini kentlerde prestijli kılan, varlıklarını meşrulaştırıcı kültürel değerler göstergebilimsel olarak analiz edilmektedir.
Birinci bölümde neoliberalizm, neoliberal kentleşme paradigması farklı bağlamlarda incelenerek hem neoliberal kenti hem de kapalı site ve alışveriş merkezlerinin anlamlarını yorumlamada genel yaklaşımlar sunan neomarksist, postmodern, tüketim kültürü gibi farklı teorik yaklaşımlar ele alınmıştır.
İkinci bölümde kapalı siteler ve alışveriş merkezleri kavramsal olarak sırasıyla politik ekonomi, kapalılık-güvenlik ve kültürel bağlamda ele alınmıştır. Bu üç alt başlık farklı ülke örnekleriyle çeşitlendirilerek genel teorilerin somut durumlara nasıl uyarlandığı gösterilmiştir. Bu uyarlanmalar İzmir'e ilişkin değerlendirmelerde kullanılmak üzere yol haritası çizmiştir.
Üçüncü bölümde Türkiye ve İzmir'deki neoliberalleşme, kapalı sitelerin ve alışveriş merkezlerinin artışı gibi konular, ekonomik ve politik yönleriyle ele alınmıştır. Bölümün ikinci kısmında İzmir'in kent kültürüne ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır.
Dördüncü ve son bölümde amaçlı örnekleme göre seçilmiş İzmir'deki kapalı siteler ve alışveriş merkezlerinin tanıtımlarına bir nitel araştırma stratejisi olarak göstergebilimsel metod uygulanmış ve teori ve literatüre dayalı olarak oluşturulan kategoriler etrafında analiz edilerek bu yerlerin kültürel anlamları kent kimliğiyle ilişkili olarak analiz edilmiştir.

Abstract:
As a part of the reflection of neoliberalization processes on urban space, the spread of gated communities and shopping malls has become an important feature of urbanization patterns in Turkey and in İzmir in particular. The aim of this study, which claims that gated communities and shopping centers can be conceptually evaluated together on the ground that both of them are enclosed spaces and share cultural values, is to interpret this process in relation to urban culture in İzmir. In other words, cultural values that make gated communities and shopping centers prestigious areas in cities and legitimize their existence are analyzed semiotically.
In the first part, neoliberalism and neoliberal urbanization paradigm are examined in different contexts and with different theoretical approaches such as the theories of neomarxist, postmodern, consumer culture which offer general approaches in interpreting both the neoliberal city and the meanings of closed gated communities and shopping malls.
In the second part, gated communities and shopping centers are conceptually discussed in the context of political economy, enclosure-security and culture, respectively. These three sub-headings are diversified with examples from different countries and it is shown how general theories are adapted to concrete situations. These adaptations have drawn a road map to be used in the evaluations regarding İzmir.
In the third chapter, issues such as neoliberalization in Turkey and Izmir, the increase in gated communities and shopping centers are discussed with respect to their economic and political aspects. In the second part of the chapter, the evaluations on the urban culture of İzmir are made.
In the fourth and last part, the semiotic method as a qualitative research strategy is applied to the advertisements of gated communities and shopping centers in İzmir, which are selected according to purposeful sampling, and the cultural meanings of these places are examined in relation to the urban identity by analyzing the categories created based on theory and literature.