Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklik, öz-anlayış ve yılmazlıkları ile kariyer stresleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between cognitive flexibility, self-compassion, resilience and career stress of university students
Yazar: ZEYNEP YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. CEYMİ DOENYAS
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Kariyerin, yaşamda önemli bir yere sahip olması nedeniyle bireyler, hedefleri doğrultusunda kariyerlerini geliştirmeye çabalamaktadırlar. Bu süreçte kariyerlerine ilişkin zorlanmalar yaşayan bireyler ise kariyer stresi yaşayabilmektedirler. Kariyer stresinin geliştirilebilir beceriler olan bilişsel esneklik, öz-anlayış ve yılmazlık ile ilişkisini incelemek, kariyer stresini daha iyi anlamak ve yönetmek açısından önemli olduğu düşünülerek bu çalışmada bu değişkenler incelenmiştir. Ayrıca üniversite öğrencilerinin kariyer stresinin cinsiyete ve eğitim düzeyine göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. 
Araştırmanın örneklemini, 298 kadın 104 erkek olmak üzere toplam 402 lisans, yüksek lisans ve doktora seviyesinden üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın bulgularına göre, üniversite öğrencilerinin kariyer stresi düzeyleri cinsiyete ve eğitim düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresi ile öz-anlayış düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ilişki olduğu görülmüştür. Buna göre öz-anlayış arttıkça kariyer stresinin azaldığı ifade edilebilir. Kariyer stresi ile yılmazlık düzeyleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ilişki olduğu bulunmuştur. Bu bulguya göre, yılmazlık arttıkça kariyer stresinin azaldığı söylenebilir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresi ile bilişsel esneklik düzeyi arasında ise istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ilişki bulunmuştur. Bir başka ifadeyle, bilişsel esneklik arttıkça kariyer stresi de artmıştır. Bilişsel esnekliğin yüksek olmasının bireylerin alternatifleri görmesini sağladığı düşünüldüğünde, kariyere ilişkin çok sayıda alternatif görmeleri ile oluşan belirsizlikle birlikte bireylerin kariyer stresinin de yükselebileceği düşünülmektedir. Yapılan regresyon analizi sonucunda kariyer stresi ile ilişkisi incelenen değişkenlerden öz-anlayış ve yılmazlığın kariyer stresini yordadığına aynı zamanda üniversite öğrencilerinin kariyer streslerinin toplam varyansının %29'unu açıkladığına ulaşılmıştır. Sonuç olarak, öz-anlayışın ve yılmazlığın kariyer stresini açıklamada etkili değişkenler olduğu görülmektedir. Literatüre bakıldığında kariyer stresini açıklayan değişkenlerden yılmazlığın, kariyer stresi ile ilişkisi daha önce incelenmiş ve bu çalışmadaki gibi negatif ilişki bulunmuş olsa da öz-anlayış ile kariyer stresi arasındaki ilişkinin bu araştırma ile ilk defa gösterilmesinin, öz-anlayış, kariyer ve örgütsel psikoloji alanlarına katkı sağladığı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Bilişsel Esneklik, Kariyer Stresi, Öz-Anlayış, Yılmazlık

Abstract:
As career has an important place in life, individuals work to develop their careers in line with their goals. During this process, individuals who experience hardships in their careers may experience career stress. Therefore, examining the relationship between career stress and developable skills such as cognitive flexibility, self-compassion, and resilience is important to better understand and manage career stress, which is the focus of the present research. This research also investigated if the career stress levels of university students differ significantly according to gender and education level.
The sample consisted of a total of 402 undergraduate, master's, and doctoral level university students, 298 women and 104 men. Findings showed that career stress levels of university students didn't differ statistically significantly according to gender and education level. A statistically significant, negative relationship between career stress and self-compassion levels of university students was found. A statistically significant, negative relationship between career stress and resilience levels was found. A statistically significant, positive relationship was found between career stress and cognitive flexibility levels of university students. Since high cognitive flexibility enables individuals to consider more alternatives, the uncertainty arising from seeing many alternatives can be associated with increased career stress levels. The regression analysis showed that among the variables whose relationship with career stress was examined, self-compassion and resilience significantly predicted career stress. As a result, it appears that self-compassion and resilience are effective variables in explaining career stress. In the literature, the relationship between resilience and career stress has been previously examined and found to be negative, which is in line with the present research. Yet, no previous study explored the relationship between self-compassion and career stress, which is firstly examined in the present research that is believed to make this contribution to the fields of self-compassion, career, and organizational psychology.
Keywords: Career Stress, Cognitive Flexibility, Resilience, Self-Compassion