Karaciğer nakli olan çocuklarda pansuman değişimi sırasında oluşan ağrı, anksiyete, korku ve fizyolojik parametreler üzerine sanal gerçeklik gözlüğü uygulamasının etkisi
The effect of virtual reality on pain, anxiety, fear and physiological parametres during dressing change in children with liver transplant
Yazar: SEMİHA DERTLİ
Danışman: PROF. DR. EMİNE ERDEM ; PROF. DR. TEVFİK TOLGA ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, karaciğer nakli olan 4-10 yaş arasındaki çocuklarda pansuman sırasında oluşan ağrı, anksiyete, korku ve fizyolojik değişkenler üzerine sanal gerçeklik gözlüğü (SGG) uygulamasının etkisini belirlemek amacı ile tek grupta ön test-son test desende yarı deneysel olarak yapılmıştır. 
Araştırma, bir üniversite hastanesinin organ nakli çocuk servisinde 01.11.2021-20.01.2023 tarihleri arasında karaciğer nakli sonrası tedavi ve bakım alan 12 çocuk ile yapılmıştır. Etik kurul, kurum, çocuk ve ebeveyn izni alınan bu araştırmada, veriler Çocuk ve Ailelerine İlişkin Tanıtıcı Özellikler Formu, Fizyolojik Parametreler Gözlem Formu, Revize Yüz İfadeleri Ağrı Ölçeği (R-YİAÖ), Çocuk Anksiyete Skalası-Durumluluk Ölçeği (ÇAS-D) ve Çocuk Korku Ölçeği (ÇKÖ) ile toplanmıştır. Araştırmada nakil sonrası yoğun bakımdan servise alınan çocuklara serviste yapılan ilk pansuman sırasında SGG ile animasyon filmi izletilmiştir. Pansuman öncesi ve sonrasında çocuklardan pansuman sırasında yaşayacağını öngördüğü/yaşadığı ağrı, anksiyete ve korkuyu değerlendirmeleri istenmiş ve çocukların kalp atım hızı, solunum sayısı, O2 satürasyonu, sistolik ve diastolistik kan basıncı değerleri ölçülmüştür. Verilerin değerlendirilmesinde post-power analizi, tanımlayıcı istatistikler, Shapiro Wilk, Wilcoxon Eşleştirilmiş İki Örnek Testi, Paired-t testi, Pearson ve Spearman korelasyon testleri kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan çocukların yaş ortalaması 6.62±2.63 yıl ve pansuman süresi 5.23±1.14 dakikadır. Araştırmada çocukların işlem sonrası R-YİAÖ (p<0.001), ÇAS-D (p<0.001) ve ÇKÖ (p= 0.004) puan ortalamalarının önemli ölçüde azaldığı belirlenmiştir. Çocukların işlem sonrası kalp atım hızı (p= 0.204), solunum sayısı (p= 0.463), sistolik kan basıncı (p= 0.072) ve O2 satürasyon (p= 0.593) değerlerinin pansuman öncesine göre düşük olduğu belirlenmiştir. 
Bu sonuçlara göre; SGG ile animasyon filmi izletilmesinin karaciğer nakli olan çocuklarda pansuman sırasında hissedilen ağrı, anksiyete ve korkuyu azalttığı, fizyolojik parametreleri olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Sağlık profesyonellerinin karaciğer nakli olan çocuklarda pansuman sırasında ağrı, anksiyete ve korkuyu azaltmak amacıyla SGG kullanmaları önerilebilir.

Abstract:
This research was conducted quasi-experimentally in a single group pretest-posttest design, with the aim of determining the effect of virtual reality glasses (VR) application on pain, anxiety, fear and physiological variables that occur during dressing in 4-10 aged children with liver transplantation.
The research was carried out 12 children who received treatment and care after liver transplantation in the organ transplant pediatric service of a university hospital between 01.11.2021 and 20.01.2023. Ethics committee, institutional, child and parental permission was obtained. Data were collected with the Introductory Characteristics of the Child and Their Families Form, Physiological Parameters Observation Form, Faces Pain Scale-Revised (FPS-R), Children's State Anxiety (CSA) and Children's Fear Scale (CFS). In the study, children who were admitted to the ward from the intensive care unit after transplantation were shown an animated film with VR during the first dressing in the ward. Before and after the procedure/dressing, the children were asked to evaluate the pain, anxiety and fear they anticipated/experienced during the dressing, and the children's heart rate, respiratory rate, O2 saturation, systolic and diastolic blood pressure values were measured. Post-power analysis, descriptive statistics, Shapiro Wilk, Wilcoxon Paired Two Sample Test, Paired-t test, Pearson and Spearman correlation tests were used for data analysis. 
The mean age of the children participating in the study was 6.62±2.63 years and the dressing time was 5.23±1.14 minutes. In the study, the children's FPS-R (p<0.001), CSA (p<0.001) and CFS (p= 0.004) mean scores decreased significantly after the procedure/dressing. It was determined that the heart rate (p= 0.204), respiratory rate (p= 0.463) systolic blood pressure (p= 0.072) and O2 (p=0.593) values of the children after the procedure were lower than before the procedure/dressing. 
According to these results; it has been determined that watching animated films with SGG reduces the pain, anxiety and fear felt during dressing in children with liver transplantation, and positively affects physiological parameters. Health professionals may be recommended to use SGG to reduce pain, anxiety and fear during dressing in children with liver transplantation.