Türkiye'de 1950 sonrasında değişen kimlik yapısının resim sanatı üzerindeki etkileri
The effect of the changing identities in turkey after 1950 on painting
Yazar: ZEYNO PEKÜNLÜ
Danışman: PROF. NEDRET SEKBAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Bölümü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2010
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Askeri müdahale = Military intervention ; Askeri müdahale = Military intervention ; Kimlik = Identity ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat = Art ; Çok partili dönem = Multiparty period

Özet:
1950 sonrasında Türkiye Cumhuriyeti siyasi ve sosyo-ekonomik olarak büyük değişimler yaşamaya başlamıştır. Bir yandan çok partili rejime geçilmesi, CHP iktidarının değişebilir olduğunun görülmesi, DP ile başlayan süreçte ekonominin liberalleşmesi ve Avrupa piyasalarıyla bütünleşme çabaları, ?kurucu devlet? imgesinde zayıflamaya yol açmıştır. Diğer yandan ordunun sık sık siyasi hayata müdahale etmesi, kurucu elitlerin devamı olan kadroların, kitlelerin siyasetteki ve iktidar mücadelesindeki söz haklarını yok sayması anlamına gelmektedir.DP iktidarıyla başlayan süreçte aydının ayrıcalıklı konumu ortadan kalkmaya başlamış, iktidarlar yavaş yavaş ancak sürekli olarak kendilerine bir faydası olmadığını düşündükleri kültür-sanat alanından desteklerini çekmiş, o güne kadar rejimle ittifak halinde olan aydınların devletle olan özsel bağları çift taraflı olarak gevşemeye başlamıştır. Yine de Cumhuriyet epistemolojisinin merkezinde olan bilgiyi araçsallaştırma anlayışı, devlete rağmen aydınların `halka inme', `halka rağmen halk için' üretme, bilgiyi-sanatı `halka götürme' gibi sorumluluklarını bırakmamaları sonucunu doğurmuştur. Bir yandan yeni olanı ülkede uygulamakla yükümlü olma, diğer yandan bu `yeni'nin `halk' tarafından anlaşılmasından da sorumlu olma bağlamı, aydınlarda sürekli bir yetersizlik duygusunu tetiklemiştir.?Buralı olan ne? Bizim olan, özgün bir ulusal sanat anlayışını nasıl yaratmalıyız?? sorusu sanat tartışmalarının merkezinde yer almaya devam etmektedir. Bu temel düşüncenin bütün bir Cumhuriyet tarihine yayılmış olmasının sonucunda, kültürel modernite tarihi ?Gelenekten nasıl yaralanmalıyız?? sorusuna verilmiş, verilmeye çalışılmış cevaplardan oluşmaktadır. 1980'li yıllar toplumsal hayatı ve entelektüel varoluş şekillerini kökünden sarsıncaya kadar, batılı üslup anlayışlarının nasıl mahalli-milli öğelerle harmanlanacağı sorusu baki kalmış, batı ile yereli uzlaştırma isteği, taklitçilikten kaçma arzusu ile el ele giden eksiklik hissi ve daimi bir sentez arayışı, yani içe dönük bir oryantalizm uzun süre sanat piyasasına egemen olmuştur.Anahtar kelimeler: çok partili rejim, darbe, kimlik, yerellik, sentez

Abstract:
After 1950 Turkish Republic begun to live major political and socio-economic chances. Foundation of the multiparty regime, experiencing that the CHP (People?s Republican Party) governance is alterable, the liberation of the economy during the DP (Democrat Party) governance, the intentions to unite the country with the European markets has caused a significant weakening of the ?constituent government? image. On the other hand, the continuous interventions of the military to the political life shows that the cadres (who are the continuation of the constituent elite) were disregarding the public opinion on the politics and on the governance struggle.With the DP governance, slowly but constantly the privileges of the intellectuals have started to diminish. After this period, though that the government have no significant benefit, all the ruling parties had withdrawn gradually the government support from the art and the culture area and the past period?s double sided tight bounds between the intellectuals and the government have started to get loose. Yet the essence of Republic?s epistemology ?instrumentalization of the knowledge? has caused the intellectuals not to leave the desire of ?reaching the public?, creating ?despite the public, for the sake of the public?, carrying the knowledge and the art ?to the public?. On one hand having the responsibility to apply the ?new? to the country and on the other hand being responsible from the public?s understanding and internalization of the ?new?, have triggered a continuous feeling of insufficiency in intellectuals? lives.?What is native? How can we create an original-national art?? This question was in the centre of all the art discussion. Due to this fact, the cultural modernity history of Turkey can be read as the intentions to solve the problem of ?the efficient use of tradition in the cultural life?. Until 1980?s when the social life and the intellectual existence was appalled, the main question kept being ?how to gather the western style with the local elements??. The desire of accommodating western with local, the fear of being called copycat, the feeling of deficiency, seeking for a synthesis, namely a self-orientalizm had dominated the art market for a long time.Key words: multiparty regime, military coup, identity, local, synthesis