Fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının e-sağlık okuryazarlığı ve siberkondri düzeylerinin araştırılması
Researching the e-health literacy and cyberchondry levels of science teachers and teacher candidates
Yazar: BEKİR ATASOY
Danışman: PROF. DR. ADEM ÖZDEMİR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmada; eğitim fakültesi fen bilgisi öğretmen adayları ve fen bilgisi öğretmenlerinin e-sağlık okuryazarlığı ve siberkondri düzeylerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Yöntem: Çalışmada, Aydın ilinin çeşitli ilçelerinde görev yapmakta olan 64 fen bilgisi öğretmeni (27 Erkek, 37 Kadın) ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi ile Denizli Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesinde 2022-2024 yılları arasında1., 2., 3. ve 4. sınıfta Fen Bilgisi Öğretmenliği eğitimi almakta olan 284 (92 Erkek, 192 Kız) öğretmen adayı tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi ile örnekleme alınmıştır. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden olan açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri için ilişkisel tarama modeli, nitel verileri için ise olgu bilim (fenomenoloji) kullanılmıştır. Çalışmada, katılımcıların e-sağlık okuryazarlığı düzeylerini ölçmek amacıyla Norman ve Skinner (2006) tarafından geliştirilen "E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği", siberkondri düzeylerini ölçmek amacıyla da McElroy ve Shevlin (2014) tarafından geliştirilen "Siberkondri Ciddiyet Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise araştırmacı tarafından hazırlanan 5 soruluk yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır.
Bulgular: Araştırmada; e-sağlık okuryazarlığı düzeylerinin katılımcıların cinsiyetine ve sınıf düzeylerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği, fen bilgisi öğretmen adayları ile fen bilgisi öğretmenlerinin Siberkondri Ciddiyet Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunduğu, Siberkondri Ciddiyet Ölçeğinin bazı alt boyutlarda cinsiyet, sınıf düzeyi ve fen bilgisi öğretmeni ya da fen bilgisi öğretmen adayı olma durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılıklar gösterdiği görülmüştür.
Sonuç: Çalışmada elde edilen bulguların, daha önce yapılan benzer bilimsel çalışmalarla büyük ölçüde uyuştuğu görülmüş ve siberkondri alanında daha detaylı incelenmesi gereken hususlar hakkında öneriler sunulmuştur. Bireylerin e-sağlık okuryazarlık düzeylerinin arttırılması için ise ortaokul düzeyinde öğretilen bilimsel konulara ve seçmeli fen bilgisi derslerine daha fazla ağırlık verilmesi, müfredatta disiplinler arası ilişkilerin arttırılarak özellikle bilişim teknolojileri dersi ile bağlantılı şekilde işlenmesinin faydalı olabileceği belirtilmiştir. Araştırmanın, fen eğitimi amaç ve hedefleri doğrultusunda, teknoloji ve interneti sürekli olarak kullanan fen bilgisi öğretmenlerine siberkondri ve e-sağlık okuryazarlığı alanında yardımcı bir kaynak olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: E-sağlık, Fen eğitimi, İnternet, Siberkondri

Abstract:
Objective: This study aims to investigate the e-health literacy and cyberchondria levels of science teachers and theacher candidates at education faculty.
Materials and Methods: In the study, 64 science teachers (27 male, 37 female) working in various districts of Aydın province, and 284 science teacher candidates (92 male, 192 female) studying in the 1st, 2nd, 3rd, and 4th years of the Science Teacher Education program at Aydın Adnan Menderes University Education Faculty and Denizli Pamukkale University Education Faculty between the years 2022-2024, were selected through stratified purposeful sampling. The explanatory sequential design, one of the mixed research methods, was used in the study. The correlational survey model was utilized for the quantitative data, while phenomenology was employed for the qualitative data. To measure the participants' e-health literacy levels, the "eHealth Literacy Scale" developed by Norman and Skinner (2006) was used, and to measure their cyberchondria levels, the "Cyberchondria Severity Scale" developed by McElroy and Shevlin (2014) was utilized. The qualitative data of the research were collected through a semi-structured interview form with 5 questions prepared by the researcher.
Results: In the study, it was found that e-health literacy levels showed a significant difference according to the participants' gender and class levels. There was a significant difference in the Cyberchondria Severity Scale scores between pre-service science teachers and in-service science teachers. Additionally, the Cyberchondria Severity Scale showed significant differences in some sub-dimensions according to gender, class level, and whether the participant was a teacher candidate or science teacher.
Conclusion: The findings of the study were largely consistent with similar previous scientific studies, and recommendations were made regarding aspects of cyberchondria that require more detailed investigation. To increase individuals' e-health literacy levels, it was suggested that greater emphasis should be placed on scientific topics taught at the middle school level and on elective science courses. It was also noted that it could be beneficial to enhance interdisciplinary relationships in the curriculum, particularly by integrating lessons with information technology lessons. The research is considered to be a helpful resource for science teachers who constantly use technology and the internet in line with the aims and objectives of science education, in the fields of cyberchondria and e-health literacy.

Keywords: E-health, Science education, Internet, Cyberchondria