Doğu Anadolu Bölgesi elma, armut, erik ve dut genetik kaynaklarının fenolojik ve pomolojik özellikleri ile biyokimyasal içeriklerinin belirlenmesi
Biochemical contents, phenological and pomological characteristics determination of the Eastern Anatolian Region apple, pear, plum and mulberry genetic sources
Yazar: SEVAL TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. SEZAİ ERCİŞLİ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Elma, armut, erik ve dut dünyada ve Türkiye' de ekonomik yetiştiriciliği yapılan en önemli ılıman iklim meyve türlerindedir. Bu türlere ait meyve genetik kaynaklarının korunması ve özellikle değerlendirilmesi yeni çeşitlerin geliştirilmesi amacıyla ıslah çalışmalarında ihtiyaç duyulan çeşitli bitki materyallerinin ulaşılabilirliğine olanak sağlayacaktır. Bu nedenle, meyve genetik kaynaklarının karakterizasyonuyla popülasyonların çeşitliliği tanımlanmalıdır. Bu projenin amacı, iki yıl boyunca elma, armut, erik ve dut meyve genetik kaynaklarının fenolojik, pomolojik ve biyokimyasal özelliklerinin belirlenmesidir. Bu çalışmada, Doğu Anadolu Bölgesi'nden toplanmış ve Erzincan Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü meyve genetik kaynakları bahçesinde muhafaza edilen 53 elma, 49 armut, 32 erik ve 43 dut genotipi materyal olarak kullanılmıştır. Meyve ağırlığı, meyve boyu, meyve eni, meyve eti sertliği, meyve rengi, Suda çözünebilir kuru madde içeriği, pH, asitlik ve C vitamin içeriği gibi bazı fenolojik, pomolojik ve kimyasal karakterler tanımlanmıştır. Toplam fenolik madde içeriği, antosiyanin tayini, toplam flavonoid içeriği ve toplam antioksidan kapasitesileri (DPPH ve FRAP) spektrofotometrik metotlarla belirlenmiştir. Organik asit içeriği ile sükroz, glikoz, fruktoz ve ksiloz şekerleri ise HPLC metotlarıyla belirlenmiştir. Elde edilen verilere temel bileşenler, kümeleme ve varyans analizleri uygulanmıştır. Temel bileşenler analizi sonucunda, ilk altı temel bileşen elma genotiplerinin toplam varyasyonunun % 77,87' sini; ilk dokuz temel bileşen armut genotiplerinin toplam varyasyonun % 83,13' ünü; ilk sekiz temel bileşen erik genotiplerinin toplam varyasyonun % 84,04' ünü; ilk dört temel bileşen dut genotiplerinin toplam varyasyonun % 81,05' ini açıklamıştır. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda aynı yetiştirme koşulları altında bulunan elma, armut, erik ve dut meyve genetik kaynaklarının genetik çeşitliliği tanımlanmıştır.

Abstract:
Apples, pears, plums, and mulberries are among the most important temperate climate fruit species that are cultivated economically in the world and in Türkiye as well. Conservation and utilization of fruit genetic resources of these species have outmost importance for providing diverse plant materials to breeding research. Therefore, characterization of these fruit genetic resources to find their remarkable features is required. The aim of this project is to determine biochemical contents, phenological and pomological characteristics of apple, pear, plum and mulberry genetic resources during two years. In this project, 53 apples, 49 pears, 32 plum and 43 mulberry genotypes collected from the Eastern Anatolian Region and preserved at fruit genetic resources garden of Erzincan Horticultural Research Institute were to be used as plant material. Some phenological, pomological characteristics and chemical contents were determined such as fruit weight, fruit length, fruit diameter, fruit firmness, fruit surface color, total soluble solids, titratable acidity, pH, and vitamin C. Total phenolic content, anthocyanin content, total flavonoid content, and antioxidant activity (DPPH and FRAP assays) were determined by spectrophotometric methods. Furthermore, organic acids and individual sugar content including sucrose, fructose, glucose, and xylose in the fruit juice were analyzed by HPLC methods. Principal component analysis revealed that the first six components expressed 77,87% of the total variation of apple genotypes; the first nine components explained 83,13% of the total variation of pear genotypes; the first eight components explained 84,04% of the total variation of plum genotypes; the first four components explained 81,05% of the total variation of mulberry genotypes. The results of this study revealed the unique variability of apple, pear, plum and mulberry fruit genetic resources growing under the same environmental condition.