Türk boğazları trafik ayırım şeritlerinde ekonomik deniz ulaştırma kapasitesi modelinin geliştirilmesi
Improving an economic marine transportation capacity model in traffic separation lanes in Turkish straits
Yazar: BİRSEN KOLDEMİR
Danışman: PROF.DR. SADETTİN ÖZEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Denizcilik = Marine
Dizin: Boğazlar = Straits ; Deniz trafiği = Marine traffic ; Maliyet fonksiyonları = Cost functions ; Toplam maliyet = Total cost

Özet:
ÖZET TÜRK BOĞAZLARI TRAFİK AYIRIM ŞERİTLERİNDE EKONOMİK DENİZ ULAŞTİRMA KAPASİTESİ MODELİNİN GELİŞTİRİLMESİ Çalışma ile Boğazlar trafik ayrım şeritleri kapasite tahmin yöntemleri tanımlanarak maksimum teknik kapasite koşullarında, trafik ayrım şeridi altyapı yatırım ve işletme maliyeti bileşeni ile servis sistemi ortalama kuyruk uzunluğuna bağlı gemi servisi ve bekleme zaman maliyeti bileşeninin toplamı olarak tanımlanan maliyet fonksiyonun analizi çerçevesinde optimum trafik yoğunluğunun belirlenmesini amaçlayan bir model ve metod geliştirilmiştir. Çalışmanın Giriş Bölümünde amaç, problem ve metod tanımlanmıştır. Çalışmanın Materyal ve Metod Bölümünde Türk Boğazlarını ve Bölgesini doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen fiziksel özellikler, hukuki düzenlemeler belirtilmiştir. Ayaca Türk Boğazlarını kullanan yerel trafik ile uğraklı ve uğraksız trafiğe ait istatistik değerleri verilerek gerçekleşen yoğunluklar ile kazalar ortaya konmuştur. Türk Boğazlan trafik ayrım şeritlerine ait teorik/teknik kapasite, maksimum teknik kapasite, olası/beklenen kapasite, ekonomik/optimum kapasite, pratik kapasite ve fiili kapasite tanımlamaları ve hesaplama formülleri ifade edilmiştir. Diğer yandan modelin geliştirilmesi doğrultusunda Poisson ve üstel olasılık dağılım fonksiyonları ile çeşitli trafik yoğunluk değerlerinde trafik ayrım şeridine teknik kapasiteye karşı gelen gemi takip/geçiş aralıklarının gerçekleşme olasılıklarının sıfır olmadığı ve olamayacağı belirlenmiştir. VIBölümde daha sonra Boğazlar trafik ayrını şeridi için tek kanallı kuyruk modeli uygulaması çerçevesinde teknik, işletme ve mali karakteristik değerler ele alınarak ekonomik kapasite modeli ve metodu geliştirilmiştir. Çalışmanın Bulgular ve Sonuç Bölümlerinde servis sistemi toplam maliyet fonksiyonu yaklaşımı ile servis sistemi boş kalma ve birimlerin bekleme kayıpları toplam maliyet fonksiyonu yaklaşımı karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu maliyet fonksiyonları farklı sonuçlar vermesine karşın bu fonksiyonlardan elde edilen ortalama maliyet fonksiyonlarının optimum talep yoğunluğu değerlerinin birbirine eşit olduğu saptanmıştır. Optimum talep yoğunluğunun teknik kapasite yoğunluğunun yansı civarında bulunduğu görülmüştür. VII

Abstract:
SUMMARY IMPROVING AN ECONOMIC MAKİNE TRANSPORTATION CAPACITY MODEL IN TRAFFIC SEPARATION LANES IN TURKISH STRAITS The study defines the capacity assessment methods for traffic separation lanes in Straits and a model has been improved, aiming at determining the optimum traffic density within the frame of cost function analysis defined to be an aggregate of cost components of vessel service and laying time based on service system's average queue length, and traffic separation infrastructure investment and operational cost components under maximum technical capacity conditions. Purpose, problem and methods have been defined in the introduction section. In the material and method of the study, legal regulations as well as physical characteristics which have a direct or indirect effect on Turkish Straits and region were given. Furthermore, statistical values for local and stopover shipping and transit traffic using Turkish Straits were specified, thus, the actual traffic density and accidents were revealed. Definitions and calculation methods for theoretical/technical capacity, maximum technical capacity, possible/expected capacity, economic/optimum capacity, practical capacity and actual capacity with respect to traffic separation lanes in Turkish Straits have been expressed. On the other hand, as part of model improvement activities, it has been determined trough the Poisson and exponential possibility distribution function that at various traffic density values, the possibility of realisation of the vessel following/passage intervals which correspond to technical capacity of the traffic separation lane is not and will not be zero. VIIIMoreover in this chapter, an economic capacity model and method has been developed by taking into consideration technical, operational and financial characteristic values within the frame of implementation of single line queuing model for traffic separation lane in Straits. The chapter titled findings and results in the by comparing with total cost function approach of service system and total cost function approach for losses arising from non-occupation of service system and laying-time of units, have been investigated. Although, these cost functions yielded different result it was found out that optimum demand density values of average cost functions derived from these functions are equal to each other. It was seen that optimum demand density is around half of technical capacity density. IX