2008 küresel finans krizi sonrasında FED'in uyguladığı geleneksel olmayan para politikalarının makroekonomik göstergelere etkisi: Kırılgan Beşli üzerine panel var analizi
The effect of the FED's non-traditional monetary policies after the 2008 global finance crisis on macroeconomic indicators: A panel analysis on Fragile Five
Yazar: HİLAL YOKUŞ TOPTAŞ
Danışman: PROF. DR. İLHAN EROĞLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
2008 yılının son çeyreğinde yaşanan küresel finansal krizle beraber, merkez bankalarının ekonomiyi yönlendirmede kullandıkları geleneksel para politikası araçlarının yetersiz kaldığı görülmüştür. Küresel krizin tüm dünyayı etkileyecek şekilde derinleşmesiyle beraber, merkez bankaları geleneksel araçları terk ederek alışılmadık politikalar üretmeye başlamışlardır. Küresel krizin tüm dünyayı etkileyecek şekilde derinleşmesiyle beraber, merkez bankaları geleneksel araçları terk ederek alışılmadık politikalar üretmeye başlamışlardır. FED' in geleneksel olmayan para politikası olarak nitelendirilen nicel gevşeme programının piyasalardaki dolar likiditesini artıracağı, artan dolar likiditesinin döviz kurlarını düşürmesi dolayısıyla faiz oranlarının düşeceği beklentisi nedeniyle gelişmekte olan ülkeler üzerinde birtakım olumlu etkilere sebep olmuştur.
Bu çalışmada, FED' in küresel kriz sonrası uyguladığı geleneksel olmayan para politikalarının "Kırılgan Beşli (Fragile Five)" olarak adlandırılan ve ekonomilerinin FED' in nicel gevşeme politikası karşısında potansiyel hassasiyetinin olduğu düşünülen Brezilya, Hindistan, Endonezya, Türkiye ve Güney Afrika ülkeleri üzerindeki makroekonomik etkileri PANEL ARDL yöntemi ile araştırılmaktadır. Bunun için dört ayrı model oluşturularak FED' in 2008 Küresel Finans Krizi sonrasında uygulamış olduğu geleneksel olmayan para politikalarının Kırılgan Beşli ülkelerde makroekonomik göstergelere etkisi dört ayrı modelle incelenmiştir. Geleneksel olmayan politikaların Model 1'de Sanayi Üretim Endeksi (IP) üzerine etkisi, Model 2'de Tüketici Fiyat Endeksi (CPI) üzerine etkisi, Model 3' de Nominal Döviz Kuru (DK) üzerine etkisi ve Model 4' de de Parasal Toplam (M2) üzerine etkisi incelenmiştir. Panel ARDL modeli kurulmadan önce yatay kesit bağımlılığının varlığı ve değişkenlerin heterojen olması nedeniyle CADF birim kök testi yapılmıştır. Birim kök testi sonucu analizin Panel ARDL yöntemi ile yapılmasına fırsat vermiştir. Buna bağlı olarak 4 ayrı Panel ARDL modeli oluşturulmuştur. Model 1 için Panel ARDL sonuçlarına göre FED' in genişletici para politikaları tüketici fiyat endeksini açıklamakta anlamsızdır. Model 2 için Panel ARDL sonuçların göre FED' in genişletici para politikası sanayi üretim endeksi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahiptir. Model 3 için Panel ARDL sonuçlarına göre, FED' in genişletici para politikaları döviz kuru üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahiptir. Son olarak Model 4' de için Panel ARDL sonuçlarına göre FED in genişletici para politikaları para arzını açıklamakta anlamsızdır. 
Bu sonuçlara göre ABD'nin geleneksel olmayan genişletici para politikalarının bir göstergesi olarak ABD 10 yıllık tahvil faiz oranlarının Kırılgan Beşli ülkelerin makroekonomik göstergeleri olarak; sanayi üretim endeksi, tüketici fiyat endeksi, döviz kuru ve M2 para arzından oluşan makroekonomik göstergelerden sadece sanayi üretim endeksi (IP) ile döviz kuru (DK) üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu, tüketici fiyat endeksi (CPI) ve para arzında (M2) anlamlı bir etkinin olmadığı anlaşılmaktadır.  
Anahtar Kelimeler: FED, Miktarsal Genişleme, Kırılgan Beşli, Panel ARDL

Abstract:
With the global financial crisis experienced in the last quarter of 2008, it has been observed that the traditional monetary policy tools used by central banks to steer the economy are insufficient. With the deepening of the global crisis affecting the whole world, central banks abandoned traditional tools and started to produce unconventional policies. The quantitative easing program of the FED, which is described as the unconventional monetary policy, has had some positive effects on developing countries due to the expectation that the dollar liquidity in the markets will increase and that the interest rates will decrease due to the increasing dollar liquidity reducing the exchange rates. In this study, the effects of the unconventional monetary policies implemented by the FED after the global crisis on Brazil, India, Indonesia, Turkey and South African countries, which are called the "Fragile Five" and which are thought to have potential sensitivity to the FED's quantitative easing policy,  are examined. macroeconomic effects are investigated with the PANEL  method. For this, four different models were created and the effects of the unconventional monetary policies implemented by the FED after the 2008 Global Financial Crisis on the macroeconomic indicators in the Fragile Five countries were examined with four different models. Before the panel ARDL model was established, the CADF unit root test was performed due to the presence of cross-section dependence and heterogeneity of the variables. The result of the unit root test allowed the analysis to be done with the Panel ARDL method. Accordingly, 4 different Panel ARDL models were created. According to the Panel ARDL results for Model 1, the expansionary monetary policies of the FED are meaningless in explaining the consumer price index. According to the Panel ARDL results for Model 2, the expansionary monetary policy of the FED has a positive and statistically significant effect on the industrial production index. According to the Panel ARDL results for Model 3, the expansionary monetary policies of the FED have a positive and statistically significant effect on the exchange rate. Finally, according to the Panel ARDL results in Model 4, the expansionary monetary policies of the FED are meaningless in explaining the money supply.
According to these results, as an indicator of the unconventional expansionary monetary policies of the USA, the US 10-year bond interest rates as the macroeconomic indicators of the Fragile Five countries; among the macroeconomic indicators consisting of industrial production index, consumer price index, exchange rate and M2 money supply, only industrial production index (IP) and exchange rate (DK) have a statistically significant effect, it is understood that there is no significant effect on consumer price index (CPI) and money supply (M2).
Key Words: FED, Quantitative Easing, Fragile Five, Panel ARDL