İbn Sînâ'da isbât-ı vâcîb yöntemi
The method of proving the existence of God in İbn Sînâ
Yazar: EBRAR TENŞİ ABANOZ
Danışman: PROF. DR. GÜRBÜZ DENİZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Felsefesi Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; İbn Sina = Ibn Sina ; İsbat-ı vacib = Proof of existence of good ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Tezin amacı İbn Sînâ'nın felsefî düşünce yapısını inceleyerek metafizik anlayışını
çözümlemek ve bu doğrultuda isbât-ı vâcib yöntemini ele almaktır.
 Tanrının varlığının ispatlanması konusu düşünce tarihi boyunca insanoğlunun zihnen
meşgul olduğu bir tartışma konusu olmuştur. Günümüzde de önemini ve etkisini
arttırarak devam eden bu tartışma bilimsel çalışmalara da konu olarak cazibesini
arttırmaktadır. İslam felsefî geleneğinde önemli etkisi olan İbn Sîna, eserlerinde Tanrı'nın
varlığını kanıtlama konusuna genişçe yer vermiş bir filozoftur. Filozof kendisinden
önceki düşünürlerden etkilendiği gibi kendisinden sonraki düşünürlere de önemli
katkılarda bulunmuştur. Dolayısıyla Tanrı'nın varlığını kanıtlama konusundaki görüşleri
önemlidir. İbn Sîna eserlerinde Tanrı'nın varlığını kanıtlama hususunda metafizik temelli
bir metod benimseyerek görüşlerini çoğunlukla varlık, varlık tarzları ve nedensellik
konuları üzerine inşa etmiştir. Bu sebeple çalışmamızda filozofun eserlerinden
yararlanarak isbatı vacip konusundaki görüşlerini tartışmayı amaçladık.
 Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İbn Sînâ'nın metafizik düşünce
yapısı, ilimler tasnifi yöntemi ve nedensellik görüşleri ele alınmıştır. İkinci bölümde
isbât-ı vâcib yönteminde kullanılan temel kavramların analizi, varlık ve varlık tarzları,
varlık ve mahiyet ayrımı konularına nedensellik bağlamında yer verilmiştir. Üçüncü
bölümde Tanrı'nın varlığını kanıtlama konusunda ele alınmış yöntemler hakkında genel
bir değerlendirme yapılarak İbn Sînâ'nın isbât-ı vâcib yöntemi formülize edilmiş ve
açıklanmıştır. Son olarak İbn Sînâ'da Tanrı kavramı ve Tanrı'nın sıfatları üzerinde
durulmuştur.

Anahtar Kelimeler: İbn Sînâ, Metafizik, Varlık, Delil, İsbât-ı Vâcîb, Tanrı.

Abstract:
The aim of the thesis is to analyze İbn Sînâ's philosophical thought structure, to
analyze her understanding of metaphysics, and to deal with the method of proving the
existence of god in this direction.
 The issue of proving the existence of God has been a subject of discussion throughout
the history of thought, in which human beings have been mentally preoccupied. This
debate, which continues to increase its importance and influence today, also increases its
attractiveness as a subject for scientific studies. İbn Sînâ, who has an important influence
on the Islamic philosophical tradition, is a philosopher who extensively included the
subject of proving the existence of God in her works. In addition to being influenced by
the philosophers before him, he also made important contributions to the thinkers after
him. Therefore, his views on proving the existence of God are important. In his works,
İbn Sînâ adopted a metaphysical-based method in proving the existence of God and built
his views mostly on existence, modes of existence and causality. Consequently, in our
study, we aimed to discuss the views of the philosopher on proving the existence of God
by making use of the works of the philosopher.
 The thesis consists of three parts. In the first chapter, İbn Sînâ's metaphysical thought
structure, his method of classification of sciences and his views on causality are
discussed. In the second part, the analysis of the basic concepts used in the method of
proving the existence of God, the existence and modes of existence, the distinction
between existence and essence are included in the context of causality. In the third
chapter, a general evaluation is made about the methods discussed in proving the
existence of God, and İbn Sînâ's method of proving the existence of God is formulated
and explained. Finally, the concept of God in İbn Sînâ and the attributes of God are
emphasized.

Key words: İbn Sînâ, Metaphysics, Existence, Evidence, Proving the Existence of God, God.