Kant'ın Tanrı anlayışı
The understanding of God in Kant
Yazar: MEHMET GÜNENÇ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÇAKMAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding

Özet:
Tezimizde Kant'ın Tanrı anlayışını inceledik. Bu incelemeyi yapmak için Kant'ın teorik ve pratik olmak üzere ikiye ayırdığı akıl ile pratik aklın bağlandığı din alanına bakmak gerekmiştir. Ayrıca konumuza giriş mahiyetinde olması için felsefe tarihinde Tanrı kavramından bahsettiğimiz bir bölüm yeralmaktadır. Şu halde tez, `Teorik Akılda Tanrı', `Pratik akılda Tanrı', `Dinde Tanrı' ile konunun daha iyi anlaşılması için ele aldığımız `Felsefe Tarihinde Tanrı' kısımlarından meydana gelmektedir.Kant, Tanrı kavramının teorik akılda sorunlu olduğunu belirtir. Çünkü Tanrı kavramı aklın sınırlarını aşmaktadır. Dolayısıyla Tanrı'nın var olduğunu ısbatlamak mümkün değildir. Bunun yanında, Tanrı kavramı bilgi vermese de verili bilgiye sistematik bir yapı kazandırır. Bu nedenle, Tanrı kavramı teorik akılda inşâ edici değil, düzenleyicidir. `Teorik akılda Tanrı' bölümünde bu hususları açıklamaya çalıştık. Pratik akıl bölümünde ise Tanrı kavramı inşâ edici olmasının yanında, ısbatın pratik akıldaki versiyonu olacak şekilde postula edildiğini göstermeye çalıştık. Dolayısıyla teorik anlamda olumsuz olan Tanrı kavramı pratik anlamda olumludur. Kant için pratik akıl dine ilermektedir ve bu ilerleyiş Tanrı'nın daha etkin bir kullanımını beraberinde getirmektedir. Bu anlamda kilise, Hz. İsa, resmi iman gibi Hıristiyanlığa ait unsurlar Tanrı'nın bir kavram olmasının ötesinde inanç nesnesi olarak ele alınmasını sağlamaktadırlar. Nitekim `Dinde Tanrı' bölümünde bunları göstermeye çalıştık. Sonuç bölümünde, Kant'ın sistemi içerisinde oluşan Tanrı anlayışını eleştirdik. Teorik anlamda Tanrı kavramı için akla çekilen sınırı yerinde bulmamıza rağmen, pratik anlamda aklın Tanrı'yı kullanmasını yetersiz bulduğumuzu belirttik. Bu anlamda, Kant'ın felsefe sisteminin Tanrı anlayışı ile dini inancın Tanrı anlayışının farklı olduğunu ifade etmeye çalıştık.

Abstract:
This thesis analyzes Kant?s understanding of God. To may do that the dissertation will initially look reason, which was divided by Kant in theoretical and practical reason. Moreover, to introduce the subject we will examine the concept of God in the history of philosophy. Thus, the thesis includes a chapter by the title `God in the History of Philosophy? that was necessary to may understand `God in the Theoretical Reason?, `God in the Practical Reason?, and `God in the Religion?. Kant claims that the concept of God is problematic in theoretical reason because this concept transcends the limits of the reason. Consequently, it is impossible to prove the existence of God. However, even though this concept cannot be a subject of knowledge it can promote knowledge to reach the systematic unity. Thus, in theoretical reason the concept of God should be used regulative rather than constructive. We tried to show that this concept was regarded as constructively by practical reason and used by it to postulate the existence of God contrary to theoretical reason. Therefore, although it has negative meaning in theoretical reason, it can be used positively in practical reason. According to Kant, practical reason leads to religion and God can be seen more effectively in it. This thesis tried to show that some components of Christian religion such as church, Jesus and ecclesiastical faith convert the conceptual structure of God into religious structure. So, in the chapter `The God in Religion,? it is indicated that Kant?s concept of God was mediated through Christianity. In the last chapter, we criticized the concept of God which was constructed by Kant according to his own system. Although it can be found as conformable to limit the theoretical reason in aiming to know God, but also it can be regarded as insufficiency of practical reason in the using of God. In this meaning, we indicated that there is an important difference between God of his philosophical system and religion?s God.