Bir tefsir eseri olarak el-Esile ve'l Ecvibe başlıklı eserler -el-Esiletü'l Mufahhame fi'l-Ecvibeti'l-Müfehheme örneği-
The works titled al-Asila wa al-Ajwiba as tafseer books -The case of al-Asilatu al Mufahhama fi al-Ajwibati al Mufahhama-
Yazar: HATİCE BÜŞRA TÜRKCAN ÇİFÇİ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER BAŞKAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhammed b. Ali el-Huzeymi el-Füravi = Muhammed b. Ali el-Huzeymi el-Füravi ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Soru sormak, insanlık tarihi kadar eski bir öğrenme metodudur. Zira sorarak öğrenmek araştırarak öğrenmeye kıyasla oldukça kısa ve pratik bir yoldur. Zamanla bu yöntem geliştirilerek öğrenmek için kullanılan bir metot olmanın ötesine geçip öğretme amaçlı kullanılmaya başlanmış, bunun sonucu olarak da es'ile-ecvibe adıyla, soru ve cevaplardan oluşan eserler ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda elinizdeki çalışmada ilk olarak, İslami ilimlerde ve özellikle de Tefsir alanında bu isimle kendine yer bulan bir yazın türünün oluştuğu gösterilmeye çalışılmıştır. Akabinde, çalışmanın asıl mevzûsunu teşkil eden, yanısıra mezkûr türün kadîm örneklerinden biri olduğu anlaşılan, ayrıca yazarı hakkında da isabetsiz görüşler bulunan "el-Esiletü'l-mufahhame fi'l-ecvibeti'l-müfehheme" adlı eser ele alınmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın ikinci bölümünde eser ile ilgili bazı tetkik ve tespitlere yer verilerek; eserin ismi, müellifi, nispeti, telif sebebi ve yazıldığı dönem hakkında ayrıntılı bilgiler aktarılmaya gayret edilmiştir. Üçüncü bölüm ise, "el-Esiletü'l-mufahhame fi'l-ecvibeti'l-müfehheme" isimli eserin muhtevâsına ayrılmıştır.  Araştırmamız neticesinde, bu eserin Muhammed b. Muhammed b. Ali el-Huzeymî el-Fürâvî tarafından milâdî 12. yüzyılın ilk çeyreğinde kaleme alındığı ve başta Mutezile olmak üzere bazı fırkaların görüşlerine Kur'ân-ı Kerim'den karşıt deliller sunma mahiyetinde bir çalışma sayılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte eserin Kur'ân-ı Kerim'in bazı ayetlerine yönelik eleştirilere cevap vermenin yanında dönemin Abbâsî Halifesi Müstazhir-Billâh'ın hilâfetine destek olmak gibi bir gayeyle yazıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Asking questions is a learning method as old as human history. Because learning by asking is a very short and practical way compared to learning by research. Over time, this method was developed and went beyond being a method used for learning, and started to be used for teaching purposes, and as a result, works consisting of questions and answers under the name of as'ila-ajwiba emerged. In this context, in this study you have, first of all, it is tried to show that a type of literature with this name in Islamic sciences and especially in the field of Tafsir is formed. Subsequently, the work named "al-Asilatu'l-mufahhama fi'l-ajwibati'l-mufahhama", which constitutes the main subject of the study, is discussed. As a matter of fact, it has been understood that this work is one of the classic examples of the mentioned genre. There are also inaccurate views about its author. In this direction, in the second part of the study, some examinations and determinations about the work are included, and detailed information about the name, author, attribution, reason for writing and the period in which it was written were tried to be conveyed. The third chapter is devoted to the content of the work named "al-Asilatu'l-mufahhama fi'l-ajwibati'l-mufahhama". As a result of our research, it has been concluded that this work was written by Muhammed b. Muhammed b. Ali al-Huzaymi al-Furawi in the first quarter of the 12th century and can be regarded as a work that offers evidence from the Quran against the views of some groups, especially Mutazila. However, it has been determined that the work was written with the aim of supporting the caliphate of the Abbasid Caliph Mustazhir-Billah in addition to responding to the criticism of some verses of the Quran.