"İncesaz" müzik grubunun makam anlayışı
Makam unsderstanding of "İncesaz" music group
Yazar: EMRAH TUNCEL
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY ÇINAR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Makam konusu, Klasik Türk Müziği'nin tarih boyunca değişmeyen en önemli unsuru olarak varlık göstermiştir. Makamların teorisini, pratiğini ele alan nazariyat kitapları, edvârlar yazılmış, icra ile uygulamanın uyumu, ayrıştığı noktalar tartışılagelmiş ve merak konusu olmuştur. Çalışmada İncesaz müzik grubunun icra ettiği yeni bestelerde tercih edilen makamlar söz konusu referanslar eşliğinde incelenmiş, grubun bestecilerinin nasıl bir müzik anlayışına sahip olduklarının ortaya çıkarılması amaçlanmış, bu minvalde eserler üzerinden analizler yapılmıştır. Söz konusu eserler, grubun 1999 yılında yayınladığı ilk albümlerinden, 2022 yılına kadar yayınladıkları albümlerinde yer alan ve yalnızca makamsal anlayışla bestelenmiş eserlerdir. Bu analizler, yazılmış edvâr ve teori kitaplarında yer alan makam tarifleri ile karşılaştırılmış, grubun yayınladığı albümlerde yer alan eserlerin kayıtları ve notaları ile de ayrıca karşılaştırmalar yapılarak, tercih edilen makam anlayışı ortaya çıkarılmıştır. Grubun kurucuları ve bestecileri ile ayrı ayrı görüşmeler yapılarak, aldıkları eğitim, takip ettikleri gelenek ve eğitim aldıkları kurumlar ve kişiler bağlamında, makam müziği eğitimlerinin ne yönde seyrettiği ve makam anlayışlarının nasıl biçimlendiği tespit edilmiştir. Bu noktada çalışmayı özel kılan hususlardan birisi, halen müzik yapan, yayınlar yapmaya devam eden ve bestecilerinin de hayatta olduğu bir grup üzerinde gerçekleştirilmiş olmasıdır. Bu durum, çalışmanın güvenirliği konusuna da önemli katkılar sağlamaktadır. İncelenen her bir eserin ses kayıtlarının olması ve sadece notalardan değil ilgili kayıtlar üzerinden analizlerin yapılması suretiyle bir yöntem belirlenmesi, çalışmanın güvenirliğine katkı sağlayan diğer bir unsur olmuştur. Çalışmada ulaşılan önemli hususlardan birisi de, Cengiz Onural'ın, icrası yapılırken perde hassasiyetinin en üst düzeyde olması gereken, Dügâh, Evcâra, Sipihr, Hüzzâm gibi makamlarda eserleri armonize etmiş olması ve bu armoni anlayışının geçmişte yapılmış birçok farklı örnekte olduğu gibi değil, kadîm seslere zarar vermeden yapıldığının ortaya çıkarılmış olmasıdır. Çalışmada kökleri geleneğe sıkı sıkıya bağlı olan İncesaz müzik grubunun, kadîm makamları, bu makamları oluşturan seslerden ve kurallardan taviz vermeden icra ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In Turkish Classical Music, makam subject has been most important fact that has not been changed in the throughout history. Books and edvars examining theory and practice of makams has been written. Rapport of pratic and performance, their differences have been discussed. In the study, the preferred modes in the new compositions performed by the İncesaz music group were examined with the aforementioned references, it was aimed to reveal what kind of musical understanding the composers of the group had, and analyzes were made on the works in this manner. The works in question are the works that are included in the albums released by the band in 1999 and in the albums they released until 2022, and were composed only with a maqam understanding. These analyzes were compared with the maqam descriptions in the written edvar and theory books, and the preferred maqam understanding was revealed by making comparisons with the recordings and notes of the works in the albums published by the group. By making separate interviews with the founders and composers of the group, it has been determined how the makam music education progresses and how their understanding of makam is shaped in the context of the education they receive, the tradition they follow and the institutions and people they receive education. At this point, one of the things that makes the work special is that it was carried out on a group that still makes music, continues to make publications, and whose composers are also alive. This also contributes significantly to the reliability of the study. Creating a method not only by examining notes but also analyzing its sound records is another factor that contributed to the reliability of the study. One of the important situations reached in the study is that Cengiz Onural harmonized the works in makams such as Dügâh, Evcâra, Sipihr, Hüzzâm, where the pitch sensitivity must be at the highest level, and this understanding of harmony is not like many different examples made in the past, but to ancient sounds. that it was revealed that it was done without harm. In the study, it has been concluded that the İncesaz music group, whose roots are closely tied to the tradition, performs the ancient makams without compromising the sounds and rules that make up these makams.