Sosyobilimsel konulara yönelik öğrenci görüşlerine fen bilimleri öğretmenlerinin etkisi
The effect of science teachers on students' opinions about socioscientific issues
Yazar: ÖZLEM ÖZCAN BAYKURT
Danışman: PROF. DR. MURAT GENÇ
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen bilimleri = Sciences ; Nükleer santraller = Nuclear plants ; Sosyobilimsel konular = Soscioscientific issues ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students

Özet:
Yaşadığımız çağın gerekliliklerine bakıldığında eleştirel düşünen, ulaştığı bilgiyi sorgulayan, karşılaştığı problemlere çözüm üreten bireyler yetiştirmek için öğretim programlarında Sosyobilimsel Konulara yer verilmiştir. Sosyobilimsel konuların öğretiminde öğretmenin rolü öğrencilerin tartışmalı konudaki tutumları ve karar vermelerinde önemlidir. Bu kapsamda çalışmanın amacı; fen bilimleri öğretmenlerinin sosyobilimsel konuların öğretiminde sınıftaki rollerinin öğrenci görüşlerini nasıl etkilediğinin araştırılmasıdır. Nicel ve nitel yöntemin birlikte kullanıldığı karma yöntem yaklaşımına göre tasarlanan araştırmada açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel verilerin elde edilmesinde Topçu (2010) tarafından geliştirilen "Sosyobilimsel Konulara Yönelik Tutum Ölçeği", nitel verilerin elde edilmesinde ise yarı yapılandırılmış "Nükleer Santraller Hakkında Öğretmen Görüşme Formu" ve "Nükleer Santraller Hakkında Öğrenci Görüşme Formu" kullanılmıştır. "Sosyobilimsel Konulara Yönelik Tutum Ölçeği" 2020-2021 yılında Düzce ilinde görev yapmakta olan 85 fen bilimleri öğretmenine uygulanmıştır. Nicel verilerin değerlendirilmesinde, Alamolhodaei (1996) tarafından geliştirilen formül kullanılarak öğretmenler 'düşük', 'orta' ve 'yüksek' sosyobilimsel konulara yönelik tutuma sahip olma durumlarına göre sınıflandırılmıştır. Nicel verilerden elde edilen sonuçlara göre amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle her bir sınıflamadan 2 öğretmen olmak üzere toplam 6 öğretmen nitel verilerin elde edilmesi için seçilmiştir. Seçilen öğretmenlere 'Nükleer Santraller Hakkında Öğretmen Görüşme Formu' ve bu öğretmenlerin öğrencilerine (N=112) ise 'Nükleer Santraller Hakkında Öğrenci Görüşme Formu' uygulanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarından elde edilen verilerin değerlendirilmesinde içerik analizi yapılmıştır. Bu çalışmada, öğretmenlerin tartışmalı konulardaki rolleri Kelly (1986)'nın konumlandırma sınıflandırması ile belirlenmiştir: Özel Nötrallik, Özel Yanlılık, Nötr Tarafsızlık ve Kararlı Tarafsızlık. Araştırmanın sonucunda; fen bilimleri öğretmenlerinin sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan fen bilimleri öğretmenleri sosyobilimsel konuların öğretiminde daha çok 'Nötr Tarafsızlık' rolünü tercih ettiklerini belirtmelerine rağmen sınıf ortamında 'Özel Yanlılık' rolünün özelliklerini yansıtmaktadırlar. Ayrıca nükleer santrallerin ülkemizde yapılması fikrine araştırmaya katılan 3 öğretmen olumlu yaklaşırken, diğer 3 öğretmen olumsuz yaklaşmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin % 55'i ise olumlu yaklaşmaktadır. Her öğrenci ve öğretmen görüşleri ayrı ayrı incelendiğinde ise; öğrencilerin öğretmenlerinin görüşlerinden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda sosyobilimsel konuların öğretiminde öğretmenlere yol göstermesi amacıyla bazı önerilere yer verilmiştir. 
Anahtar sözcükler: Nükleer enerji santralleri, Öğrenci görüşleri, Öğretmen görüşleri, Öğretmen rolleri,  Sosyobilimsel konular.

Abstract:
Considering the requirements of the century we live in, Socio-scientific Issues are included in the science curriculum to foster individuals to think critically, make inquiry about the information they have reached, and produce solutions to the problems they encounter. The position of the teacher is important in students' attitudes and decision making on the controversial issue. In this context, the aim of the study is; to investigate how the roles of science teachers in the classroom while teaching socio-scientific issues affect students' views. The explanatory sequential design was used in the research, which was designed according to the mixed methods approach, in which quantitative and qualitative methods were used together. "Attitude Scale Towards Socio-scientific Issues" developed by Topçu (2010) was used to obtain quantitative data, and structured "Teacher Interview Form About Nuclear Power Plants" and "Student Interview Form About Nuclear Power Plants" were used to obtain qualitative data. "Attitude Scale Towards Socio-scientific Issues" was applied to 85 Science teachers working in Düzce in 2020-2021. In the evaluation of quantitative data, using the formula developed by Alamolhodaei (1996) used to classify, teachers according to their attitudes towards socio-scientific issues as 'low', 'medium' and 'high'. A total of 6 teachers, 2 from each attitude level, were selected with the criterion sampling method, one of the purposive sampling methods, to obtain the qualitative data. The 'Teacher Interview Form About Nuclear Power Plants' was applied to the selected teachers and the 'Student Interview Form About Nuclear Power Plants' was applied to the students of these teachers (N=112). Content analysis was used to evaluate the data obtained from semi-structured interview forms. In this study, teachers' roles in controversial issues were determined by Kelly (1986)'s positioning classification: Exclusive Neutrality, Exclusive Partiality, Nötral Impartiality, Committed Impartiality. As a result of the study indicated that the attitudes of science teachers towards socio-scientific issues are at a moderate level. Although the participant science teachers stated that they prefer the Neutral Impartiality in teaching socio-scientific issues, they reflect the characteristics of the Exclusive Partiality in the classroom environment. In addition, 3 science teachers supported the idea of building nuclear power plants in our country positively, while the other 3 teachers were opposed to that idea. 55% of participating students fell positive about the nuclear power plants. When the opinions of each student and teacher are examined separately; it was concluded that students were affected by the opinions of their science teachers. In line with the findings obtained from the study, some recommendations on the teaching of socio-scientific issues are listed to guide science teachers.
Keywords: Nuclear power plants, Socio-scientific issues, Students' views, Teacher roles, Teachers' views.