Alevi-Bektaşi kaynaklarında ahiret inancı
Belief in the hereafter in Alevi-Bektashi sources
Yazar: NEBİ TARHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜMİT ERKAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahiret = Hereafter ; Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Bektaşiler = Bektashis ; Bektaşilik = Bektashism ; Dini yayınlar = Religious publication ; Kitaplar = Books ; Kıyamet = Doomsday ; İnançlar = Beliefs

Özet:
İnsanlık var olduğundan beri insanlar kendi mahiyetlerini sorgulamışlar ve anlamlandırmaya çalışmışlardır. Yine Tanrı yani Yaratıcı kavramı, insanın neden ve nasıl var olduğu da dünya hayatını anlamlandırması için düşündüğü meseleler olmuştur. Elbette dünya hayatının sonu olan ölüm ve ölümden sonraki hayat da her dönemde insanlığın merakını celbetmiştir. İnsanlık bu ciddi soru ve sorunlarını halletmek gayreti içerisinde iken yine insanlık kadar eski olan "Din Mefhumu" insanlığın bu ciddi soru ve sorunlarına cevaplar getirmiştir. 
Son ve kâmil din olan İslamiyet'te de özellikle Mekke Döneminde nazil olan ayetlerde ve ayetlerden sonra ikinci kaynak olarak kabul gören hadislerde ahiret inancı işlenmiştir. Hatta ahirete iman, iman esasları arasında yer almaktadır. Temel İslami kaylaklarca işlenen ve haber verilen ahiret hayatı, İslam'ın içerisindeki çeşitli ekoller ve akımlarca farklı şekillerde ele alınmıştır. 
Bu çalışmada Alevî-Bektaşî geleneğinin ahiret algısını ve varsa bu algının genel İslami kabuller ile örtüştüğü veya örtüşmediği yerleri göstermeye çalıştık. Alevi-Bektaşi klasikleri başta olmak üzere diğer çeşitli Alevi kaynakları da incelendiğinde, genel İslami prensiplere uygunluk arz eden bir ahiret inancının varlığı görülecektir. Çalışmamızın temelini de bu düşünce oluşturmaktadır. Genel İslami kaynaklardaki ahiret inancı ve algısı ile örtüşen, Alevi-Bektaşi kaynaklarındaki ahiret algısının bazen Alevi-Bektaşi kitleler arasındaki farklı yorumlandığı görülmüştür. Yani kitabi bilgiler ile uygulamanın bazen örtüşmediği de görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Alevî, Bektâşî, Ahîret, İnanç, Kıyamet, Cennet, Cehennem, Hesap, Mahşer, Kabir.

Abstract:
Ever since mankind has tried to have people questioning their nature and meaning. Death and the afterlife, the end of the world's life, attracted the curiosity of humanity in every period. Religion has brought answers to these serious questions and problems of humanity while humanity is trying to solve these serious questions and problems. Regardless of the nature of almost every religion after the world life, that is to say that the signs of belief. In Islam, especially in verses that were nazil in the Mecca Period and after the verses that are accepted as the second source of belief in the Hereafter is discussed. Even faith in the Hereafter is one of the principles of faith. The life of the Hereafter, which is committed and informed by the basic Islamic clerks, has been handled in different ways by various schools and movements within Islam. In this study, we tried to show the perception of the Hereafter in the Alevi-Bektashi tradition and the places where this perception, if any, coincides with the general Islamic assumptions. When the Alevi-Bektashi classics and other Alevi sources are examined, it will be seen that there is a belief in the hereafter that complies with the general Islamic principles in addition to showing some different approaches. This idea forms the basis of our study. The belief in the Hereafter and the perception of the Hereafter in Alevi-Bektashi sources, which overlap with the belief and perception of the Hereafter in the general Islamic sources, are sometimes interpreted differently between the Alevi-Bektashi masses; some cases were also observed. 
Keywords: Alevi, Bektashi, Hereafter, Faith, Doomsday, Heaven, Hell, Calculation, Judgment, Grave.