Urfa teleilat kazısından ele geçen demir ve neolitik çağlara ait arkeolojik çanak-çömlek buluntularının XRF tekniği ile incelenmesi
XRF technique based evaluation of the archaelogical pots and pans findings belonging iron and neolithic epochs acquired from the excavation of Urfa teleilat
Yazar: HÜSEYİN DEMİR
Danışman: PROF. DR. PERVİN ARIKAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu çalısmada , iki farklı kazı bölgesinden ele geçen ; Demir ve Neolitik Çag'atarihlenmis 23 adet seramik parçası ile Kalkolitik ve Tunç Çagına tarihlenmis25 seramik parçası , X-ısını floresans spektrometresi ile kalitatif ve kantitatifanaliz yapılarak incelenmistir. Bu örneklerden Demir ve Neolitik ÇagSeramikleri, Sanlıurfa ili, Birecik ilçesinin güneyinde ve Kargamıs Barajı etkialanı içinde kalan Mezra-Teleilat kazısından ele geçirilmistir. Digerleri de aynıbölgede Mezra Höyük kazısından ele geçirilmistir.Seramikler, incelenmek üzere Gazi Üniversitesi Arkeolojik Çevre DegerleriArastırma Merkezi (ARÇED) `den alınmıstır. Elde edilen kantitatif verilerikümelendirmek amacıyla SPSS istatistik programı kullanılarak Faktör Analiziile HCA (Hiyerarsik Kümeleme Analizi) adında özel istatistik teknikleruygulanmıstır. Bu teknikler, kazı bölgelerine tek tek ve tüm numunelere topluhalde uygulanmıstır. Mezra Höyük örnekleri kontrol grubu olarakkullanılmıstır.Sonuçta T-2.11, T.1.19, T-1.23 ve T-2B2 kodlu numunelerin gruptan ayrıldıgıgörülmüstür. Ayrıca 9 adet seramik parçasına XRD (X-ısını toz kırınım) teknigikullanılarak minerolojik analizleri yapılmıstır. Mineral kompozisyonlarındakuvars, allofan minerali ve genel olarak amorf bir yapı gözlenmistir.Yapılan kilanalizinde illit ve kaolinit killeri belirlenmistir. Sonuçların arkeolojik bulgularlauyum içinde oldugu görülmüstür.

Abstract:
In this study, 23 ceramic pieces dated back to Iron and Neolithic ages and 25ceramic pieces dated back to Chalcolitic and Bronze ages were analysed usingX-ray fluorescence spectroscopy together with qualitative and quantitativeanalysis techniques. Iron and Neolithic age ceramic samples were obtained fromTeleilat excavation which is included within the borders of Kargamıs Dam andsouthern Birecik, town of Sanlıurfa. Other samples were excavated from thesame area but from Mezra Höyük excavation.These ceramic samples were provided by the Gazi University Archaeologicaland Environmental Values Research Centre. Quantitative data was groupedand analysed using SPSS statistical programme and special statistical analyticaltechniques including factor and hierarchical grouping analysis to analyse bothindividual and group data obtained from ceramic samples excavated fromdifferent sites. Samples from Mezra Höyük excavation were used as controlsamples in this study.Results showed that, samples coded T-2.11, T.1.19, T-1.23 and T-2B2 wereseparated from the group. Furthermore, using XRD technique, 9 ceramicsamples compositional analysis was performed and found to contain amorphousstructures of quartz and allophone. The results of clay analysis confirmedpresence of illite and kaolinite structures within our samples. The results foundto match the archaeological findings.