Duygusal yük taşıyan uyarıcıların tanınmasında uyarılmışlık ve öncelikli birleştirme süreçlerinin karşılaştırılması
Comparison between arousal and priority-binding mechanisms on the recognition of emotional stimuli
Yazar: BELKIS EZGİ ARIKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT ŞENYÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Bellek birleştirme = Memory binding ; Duygusal bellek = Emetional memory ; Uyarıcılar = Stimulants ; Uyarılmışlık = Arousal

Özet:
Duygusal olayların bellek artırım sürecindeki rolüyle ilişkili iki kuram ortaya atılmıştır.Uyarılmışlık kuramına göre uyarıcının ortaya çıkardığı uyarılmışlık düzeyi, amigdalaaracılığıyla etkinleşen duygusal tepkiler ortaya çıkararak bellek sağlamlaşmasına yolaçmaktadır (Cahill ve McGaugh, 1998). Hadley ve MacKay'in (2006) önceliklibirleştirme kuramına göre ise, duygusal tepki sistemi duygu yüklü uyarıcının işlenmesiiçin gereken süre kısa olduğunda bağlamla birleştirilmesinde önceliğe sahiptir.Uyarılmışlık kuramı tabu kelimelere ilişkin bellek performansının, bu kelimelerinsunuldukları bağlam (liste türü) fark etmeksizin, nötr kelimelere göre daha iyi olacağınıöngörmektedir. Öncelikli birleştirme kuramına göre ise listeye ilişkin bellekperformansı, kelimeler arasındaki bağlantı ile olaysal bağlama, yani kelimenin neredeve ne zaman ortaya çıktığıyla ilgili ilişkilendirmeye bağlıdır.Bu çalışmada, uyarılmışlık düzeyleri farklılaşan nahoş ve nötr fotoğrafların, bufotoğrafların sunuldukları bağlam çerçevesinde tanıma belleği performansını nasıletkilediği incelenmiştir. Duygusal uyarıcıların, dikkati otomatik olarak üzerlerineçekerek tanıma üzerindeki, nötr uyarıcılara göreli olarak baskın etkisinin, sade vekarışık listeler için farklılaşıp farklılaşmadığı, ayrıca varsa bu farklılaşmanınuyarıcıların sunum süresi, yani uyarıcıyı işlemleyecek zamanın uzun veya kısa olmasınabağlı olarak değişip değişmediği incelenmiştir. Bu amaçla gruplara, farklı uyarılmışlıkdüzeyleri ortaya çıkaran fotoğraflar gösterilmiştir. Katılımcılardan, her bir fotoğrafınsunum süresi iki grup için farklılaşacak şekilde (250 ms.-2000 ms.), sunulanfotoğraflara belirli bir süre bakmaları söylenmiş, bu fotoğrafları daha sonradantanımalarının isteneceği belirtilmiştir. Fotoğrafların bağlam içindeki (sade ve karışıkliste) konumları farklılaştırılarak, bu farklılaşmanın tanıma üzerindeki etkilerininkarşılaştırılması amaçlanmıştır.Bulgular, yüksek uyarılmışlık düzeyi ortaya çıkaran nahoş fotoğrafların, nötr olanlaragöre sunum süresi ve liste koşuluyla incelenen bağlamdan bağımsız olarak daha iyitanındıkları doğrultusundadır. Bu etki, fotoğrafların iki koşulda da görülmesinin pratiketkisine neden olabileceği düşünülerek yapılan gruplar arası analiz sonuçlarında dagörülmüştür. Pratik etkisine ilişkin analizlerde ayrıca, nahoş fotoğraflara ve uzun sunumsüresinde karışık liste koşuluna ilişkin tepki yanlılığı gözlenmiştir.Araştırma sonuçları uyarılmışlık kuramı, ayırt edicilik kuramı, tepki yanlılığı veduygusal bellek araştırmalarında deney desenlerindeki farklılaşmalar bağlamındatartışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Duygusal bellek, genel uyarılmışlık, bellekte birleştirme

Abstract:
Two theories have been proposed on the relationship between emotional events andmemory enhancement. According to arousal hypothesis, arousal level of stimuliengages an emotional reaction system mediated by amygdala modulated mechanismsthat results in memory consolidation (Cahill & McGaugh, 1998). Hadley and MacKay?s(2006) priority-binding hypothesis predicts emotional memory enhancement whenpresentation rate is rapid enough to prioritize emotional material bound to its context.Arousal hypothesis predicts an emotional memory enhancement of taboo words overneutral stimuli irrespective of context (list type). In contrast, priority-binding hypothesispredicts list recall depends on binding the word to its episodic context, in other words,when and where the word has occured.This study investigates differences in memory performance for negatively arousing andnon-arousing neutral pictures in relation to the context they are presented in. Theattention grabbing effect of emotional stimuli over neutral stimuli that is claimed toproduce enhancing of memory for that material was intended to be varied by list typeand presentation rate (processing time). In accordance with this purpose, participantswere presented picture types (arousing negative vs. non-arousing neutral) at differentrates (250 ms./picture vs. 2000 ms./picture), and told that they would be givenrecognition test after. The aim is to compare differences in memory perfomance acrossthe conditions by varying list composition (pure vs. mixed).The results indicated that negatively arousing pictures were recognized better thanneutral pictures irrespective of presentation rate and list type. This effect was evidentwhen practice effects were eliminated. In addition, when practice effects wereeliminated, response bias was observed for negatively arousing pictures and for mixedlist type in long presentation rate.Research findings were discussed with regard to arousal and distinctiveness hypotheses,response bias, and methodological differences.Keywords: Emotional memory, arousal, memory binding