Yükselen güç Çin karşısında ABD ve AB politikaları: Realizm ve liberalizm çerçevesinde karşılaştırmalı bir analiz
The US and EU policies in the face of the rising power China: A comparative analysis within the framework of realism and liberalism
Yazar: İLAYDA ALEV
Danışman: DOÇ. DR. SEDEF EYLEMER
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Uluslararası sistemde yaşanan olaylar devletlerin dış politikalarını şekillendiren ana unsurlardan biridir. İki büyük dünya savaşının ardından Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) liderliğindeki iki blok arasında yaşanan Soğuk Savaş devletlerarası güç mücadelelerini değiştirmiştir. Bu durum diğer devletlerin dış politika yapım süreçlerini de etkilemiştir. Soğuk Savaş'ın son bulmasıyla iki kutuplu dünya düzeninden ABD'nin hegemon olduğu tek kutuplu bir düzene geçiş yaşanmıştır. Böylece ABD, liderliğini korumaya yönelik güç biriktirici realist politikalar geliştirmiştir. Ancak özellikle 2000'li yıllardan itibaren farklı ülkelerin de sistemde güç kazandığı çok kutuplu bir yapıya dönüşümden bahsetmek mümkündür.
Özellikle küreselleşmenin etkisiyle devletlerarası sınırlar bulanıklaşmış ve karşılıklı ilişkilerde de değişimler yaşanmıştır. Değişen sisteme bağlı olarak devletlerarası güç mücadeleleri de değişmiş, Avrupa Birliği (AB) çatısı altında Avrupa ülkeleri gibi farklı aktörler sistemde aktif rol oynamaya başlamıştır. ABD'ye kıyasla AB, dış politikalarında liberal argümanları daha fazla benimsemiştir. Ekonomide karşılıklı bağımlık esasını benimseyen AB, kurduğu iş birlikçi ilişkiler ile sistemde daimi barışı ve çok taraflılığı hedeflemektedir. Uluslararası sistemdeki iki büyük aktörün yükselen güç Çin'e yönelik uyguladığı politikaları da farklılık göstermektedir. ABD, süreç içerisinde Çin'i tehdit olarak algılayarak realizm temelli politikalar geliştirerek Amerikan hegemonyasına zarar vermesini önlemek istemiştir. AB ise ekonomik ilişkileri ön planda tutmuş ve Çin'i zaman zaman stratejik ortak olarak görse de iki aktör arasında problemli konular zaman içerisinde artmıştır. Bu bağlamda bu tezde her iki aktörün Çin ile olan ilişkileri temelinde ABD ve AB politikalarının realist ve liberal perspektiften analiz edilmesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
Events in the international system are one of the main factors in determining the foreign policies of states. After the two major world wars, Cold War between the two blocs led by the United States (USA) and the Soviet Union changed the interstate power struggles. This situation also affected the foreign policy-making processes of other states. With the end of the Cold War, there has been a transition from a bipolar world order to a unipolar order in which the USA is hegemon. Thus, the USA developed power-maximizing realist policies to maintain its leadership. However, it is possible to talk about a transformation towards a multipolar structure, in which different countries have gained power in the system, especially since the 2000s.
Particularly with the effect of globalization, interstate borders have been blured and there have been changes in mutual relations. Depending on the changing system, interstate power struggles have also changed, and different actors such as European countries within the framework of the European Union (EU) have started to play an active role in the system. Compared to the USA, the EU has adopted more liberal arguments in its foreign policies. Adopting the priciple of interdependence in the economy, the EU aimed at permanent peace and multilateralism in the system through the cooperative relations it has establishing. The policies of the two major actors in the international system towards the rising power China also differ. In the process, the USA perceived China as a threat and wanted to prevent China from harming the American hegemony by developing realism-based policies. On the other hand, the EU has seen China as a strategic partner by developing economic relations. However, problematic issues have also increased in EU-China relations. In this context, in this thesis, it is aimed to analyze the US and EU policies from a realist and liberal perspective on the basis of both actors' relations with China.