Deri kanseri ve güneş bilgi ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve ankara'da bir Üniversitenin açık havada çalışan mesleklere ait bölümlerinde eğitim gören öğrencilerin deri kanseri bilgisinin, güneşten korunma davranışlarının ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Adaptation of the skin cancer and sun knowledge scale into turkish and evaluation of skin cancer knowledge, sun protection behaviors and related factors of students studying in the departments of outdoor professions of a University in Ankara
Yazar: ALİCAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. NÜKET PAKSOY ERBAYDAR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Deri neoplazmları = Skin neoplasms ; Hacettepe Üniversitesi = Hacettepe University ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ultraviyole ışınlar = Ultraviolet rays ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada; Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği'nin (DEKGÜB ölçeği) geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi ve Hacettepe Üniversitesi'nde açık havada çalışan mesleklere ait bölümlerde öğrenim gören öğrencilerin bazı güneşten korunma tutumları, güneşten korunma davranışları, deri kanseri hakkında bilgi düzeyleri ve ilişkili bazı faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. İki aşamalı yapılan bu araştırmanın ilk aşaması metodolojik tipte, ikinci aşama ise tanımlayıcı tipte yürütülmüştür. Veriler Nisan 2024'te inşaat, jeoloji, hidrojeoloji ve geomatik mühendisliği ile arkeoloji bölümünde öğrenim gören 175 öğrencinin katılımıyla gözlem altında toplanmıştır. Araştırmada veriler "sosyodemografik özellikler", "deri kanseri risk faktörleri", "eğitim sürecinde güneşe maruz kalma durumları ve korunma davranışları", "güneşe maruz kalım, güneşten korunma, bronzlaşma ve muayene davranışları", "DEKGÜB ölçeği" ve "Güneşten Korunma Davranışları ölçeği" olarak altı bölümden oluşan veri toplama aracıyla toplanmıştır. İlk aşamada; dil, yüzey, kapsam ve yapı geçerliği analizleri sonucu DEKGÜB ölçeğinin geçerli bir ölçek olduğu kabul edilmiştir. Güvenirlik analizlerinde hesaplanan Kuder Richardson değeri 0,838, McDonald Omega katsayısı 0,843'tür. Bu sonuçlar ile ölçeğin güvenilir bir ölçek olduğu kabul edilmiştir. Yapı geçerliği ve güvenirlik analizleri öncesince madde ayırt edicilik indeksi 0,3'ten düşük olan beş madde ölçekten çıkarılmış, bu analizler geriye kalan 20 soru üzerinden yapılmıştır. İkinci aşamada katılımcıların; geçerli ve güvenli olduğu gösterilen DEKGÜB ölçeği ile bilgi düzeyleri, GKD ölçeği ile güneşten korunma davranışları değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin yarıdan fazlası (%60,0) erkektir. Katılımcıların yaklaşık üçte biri (%31,4) geomatik, üçte biri (%31,4) inşaat mühendisliği öğrencileridir. Kadınların bilgi düzeyinin daha yüksek olduğu ve daha sık güneşten korundukları saptanmıştır. Katılımcıların ortalama DEKGÜB ölçek puanı 20 puan üzerinden 7,80±4,69 olarak hesaplanmıştır. Bilgi düzeyini anne öğrenim düzeyi (p<0,0001), kendi kendini muayene etme durumu (p=0,02), bilgi kaynağının hekim olması (p=0,003), haber sitesi (p=0,03), lise/üniversite dönemindeki eğitimler (p=0,035) ve televizyon (p=0,03) olması istatiksel olarak anlamlı derecede yükseltmiştir. Korunma davranışlarının sıklığını ise bilgi kaynağının aile ve arkadaşlar olması (p=0,046) ile hekim/sağlık çalışanı olması (p=0,004) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artırmıştır. Yapılan bu çalışma sonucu açık havada çalışan mesleklere ait bölümlerde öğrenim gören öğrencilerin risk bilgi düzeylerinin ve güneşten korunma davranış sıklıklarının düşük olduğu, bu konuda gereken önlemlerin alınmasının ve müdahalelerin planlanmasının önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the validity and reliability of the Skin Cancer and Sun Knowledge Scale (SCSK) and to investigate some sun protection attitudes, sun protection behaviors, knowledge levels about skin cancer and some related factors of students studying in departments of outdoor professions at Hacettepe University. The first phase of this two-stage study was methodological and the second phase was descriptive. Data were collected under observation in April 2024 with the participation of 175 students studying in the departments of civil, geological, hydrogeological and geomatics engineering and archaeology. The data were collected with a data collection tool consisting of six parts: "sociodemographic characteristics", "skin cancer risk factors", "sun exposure and protection behaviors during the education process", "sun exposure, sun protection, tanning and examination behaviors", "SCSK" and "Sun Protection Behaviors scale (SPBS)". In the first stage, it was accepted that the scale of SCSK was a valid scale as a result of language, face, content and construct validity analyses. The Kuder Richardson value calculated in the reliability analysis was 0.838 and the McDonald Omega coefficient was 0.843. With these results, the scale was accepted as a reliable scale. Prior to the construct validity and reliability analyses, five items with an item discrimination index lower than 0.3 were removed from the scale, and these analyses were conducted on the remaining 20 questions. In the second stage, the participants' knowledge levels were evaluated with the SCSK, which was shown to be valid and reliable, and their sun protection behaviors were evaluated with the SPBS. More than half (60.0%) of the students participating in the study were male. Almost one third (31.4%) of the participants were geomatics and one third (31.4%) were civil engineering students. Females had higher levels of knowledge and used sun protection more frequently. The mean knowledge score (SCSK) of the partcipants was 7.80±4.69 out of 20 points. The level of knowledge was statistically increased by maternal education level (p<0,0001), self-examination status (p=0,02), information source physician (p=0,003), news website (p=0,03), high school/university education (p=0,035) and television (p=0,03). The frequency of protection behaviors increased statistically when the source of information was family and friends (p=0,046) and when the source of information was a physician/health worker (p=0,004). As a result of this study, it is thought that the risk knowledge levels and frequency of sun protection behaviors of students studying in departments belonging to professions working outdoors are low, and it is important to take necessary precautions and plan interventions in this regard.