Kontrol odağının karar verme davranışına etkisi
The impact of locus of control on decision-making behavior
Yazar: ERTAN İBIROGLU
Danışman: PROF. DR. KADİR ARDIÇ
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada kontrol odağının karar verme davranışına etkisi üzerinde durulmuştur. Lisansüstü öğrencilerin karar verirken kontrol odağının türlerinden iç kontrol odağı veya dış kontrol odağı hangisinden etkilendiği araştırılmıştır. Ayrıca iç ve dış kontrol odaklı öğrencilerin rasyonel, sezgisel, bağımlı, kaçınma ve anlık karar verme stillerinden hangilerini kullandığı ölçülmeye çalışılmıştır. Araştırma Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi'nde öğrenim gören  lisansüstü öğrencilerin katılımıyla anket yöntemi kullanarak gerçekleşmiştir. Araştırmadan katılımcıların demografik özelliklerin belirlenmesi için 'Kişisel Bilgi Formu', kontrol odağını ölçmeye yönelik Spector (1988) tarafından geliştirilen  'Kontrol Odağı Ölçeği' Kaya Ç. (2016) tarafından Türkçeye uyarlaması ve güvenirlik analiz  yapılan 16 ifadeden oluşan ölçek kullanılmış olup , karar verme davranışlarını ölçmeğe yönelik Scott ve Bruce  (1995) tarafından geliştirilen Taşdelen A. (2001) tarafından Türkçeye uyarlanan ve güvenirliği test edilen 24 ifadeden oluşan  Karar Verme Stilleri Ölçeği kullanılmıştır. Anket çalışması öğrencilere yüz yüze ve çevrimiçi olarak yapılmış olup geri dönen anketlerin bir kısmı eksik ve hatalı cevaplandığı için elenmiş ve toplam 272 anket kullanabilir anket olarak araştırmanın analizine dahil edilmiştir. Elde edilen veriler kullanılarak  güvenirlik, geçerlilik, frekans, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda İç kontrol odağının rasyonel, sezgisel ve kendiliğinden/anlık karar verme stili arasında pozitif anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Dış kontrol odağının ise sezgisel, bağımlı, kaçınma ve kendiliğinden/anlık karar verme stili arasında pozitif anlamlı düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kontrol Odağı, Karar Verme, Manas Üniversitesi

Abstract:
This study focuses on the influence of locus of control on decision-making behavior. It was investigated which types of locus of control: internal or external locus of control influence master's and doctoral students (PhD) when making decisions. In addition, an attempt was made to measure which of the rational, intuitive, dependent, avoidant and instant decision-making styles are used by students with a focus on internal and external control. The study was conducted by conducting a survey of master's and doctoral students (PhD) studying at the Kyrgyz-Turkish Manas University. A "personal information form" was used to determine the demographic characteristics of study participants.
To measure locus of control was used the "Locus of Control Scale" developed by Spector (1988), consisting of 16 questions and adapted to the Turkish language and tested for reliability by Kaya C. (2016); and to measure decision-making behavior was used the "Decision Making Styles Scale" developed by Scott and Bruce (1995), consisting of 24 questions and adapted to the Turkish language and tested for reliability by Taşdelen A. (2001). The survey was administered to the students personally and online,  some completed questionnaires were excluded because they contained incomplete responses. Therefore, a total of 272 questionnaires were included in the study analysis as usable. Reliability, frequency, correlation, and recall analyzes were conducted on the data obtained. As a result of the analysis, a positive significant relationship was detected between the rational, intuitive and spontaneous/instant decision-making style of individuals with internal locus of control. A positive significant relationship was found between external locus of control and intuitive, dependent, avoidant and spontaneous/instant decision-making styles.
Key Words: Locus of Control, Decision Making, Manas University