Karain B'nin geç neolitik-erken kalkolitik (H.V) ve kalkolitik (H.IV) çağ yontmataş endüstrilerinin tekno-tipolojik analizi
Techno-typological analysis of late neolithic-early chalcolitic (H.V) and chalcolithic (H.IV) age knapped stone industries of Karain B
Yazar: GİZEM KARTAL
Danışman: PROF. DR. IŞIN YALÇINKAYA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Prehistorya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Geç Antik Dönem = Late Antigue Period ; Kalkolitik Dönem = Chalcolithic Period ; Karain Mağarası = Karain Cave ; Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik özellikler = Technological properties ; Tipoloji = Typology ; Yonga = Particle ; Yontmataş = Chipped stone

Özet:
Tezimiz kapsamında Karain Mağarası?nın B Gözü H.V ve H.IV jeolojik seviyelerine ait yontmataş endüstri öğeleri çalışılmıştır. Bu seviyelerinden ele geçen toplam 7419 yongalama ürünü ile 498 çekirdek ve çekirdek parçası üzerinde tekno-tipolojik analizler yapılmıştır. Bunların yanı sıra bu endüstrileri tamamlayan 8261 yongalama artığı ile 34489 adet kıymık tespit edilmiştir. Yontmataş endüstrinin en önemli elemanı olan aletler ise 756 mikrolit ve 710 makrolitten oluşmaktadır. 

	Geç Neolitik Dönem?e tarihlendirilmiş olan H.V jeolojik seviyesine ait 686 yongalama ürünü, 391 yongalama artığı, 3370 kıymık ile 35 adet çekirdek ve çekirdek parçası üzerinde analiz çalışması yapılmıştır. Çekirdekler arasında şekilsiz çekirdekler ile tek kutuplu prizmatik çekirdekler ilk sırada yer almaktadır. H.V endüstrisinde 76 mikrolit ve 47 makrolit tespit edilmiştir. H.V mikrolitleri geometrik olmayan mikrolitler ile tanımlanamamış mikrolitlerden oluşmaktadır ve bunlar arasında düz sırtlı dilgiciklerin yoğunluğu göze çarpmaktadır. Makrolitlerde ise çeşitli alt tiplerle nitelenen ön kazıyıcı, düzeltili dilgi, düzeltili yonga ve çontuklu aletler öne çıkmaktadır. 

	Kalkolitik Çağ?a tarihlendirilmiş olan H.IV jeolojik seviyesinden ele geçen 6733 yongalama ürünü, 7870 yongalama artığı, 31119 kıymık ile 463 çekirdek ve çekirdek parçası üzerinde çalışılmıştır. Analizler sonucunda çekirdeklerde şekilsiz, tek kutuplu prizmatik, iki kutuplu prizmatik ve çapraz kutuplu çekirdeklerin sayısal açıdan yoğun olduğu belirlenmiştir. H.IV endüstrisinde karşımıza çıkan mikrolitler 682, makrolitler ise 658 adettir. Tespit edilen mikrolitler geometrik olanlar, geometrik olmayanlar ve tanımlanamamış mikrolit parçalarından oluşmaktadır. Geometrik mikrolitlerde en çok yarımay ve üçgen formlar bulunmaktadır. Geometrik olmayan mikrolitlerde ise ilk sıralarda yer alan düz sırtlı dilgicik, düzeltili dilgicik ve mikrogravet uçlara farklı mikrolit tipleri de eşlik etmektedir. Makrolitlerde ise öne çıkan düzeltili dilgi, ön kazıyıcı, düzeltili yonga, çontuklu alet ve orak dilgilerin yanı sıra çok çeşitli alet tipleri de bulunmaktadır.

Abstract:
Within the scope of our thesis, the knapped stone industry elements which are obtained from the geological levels of H.V and H.IV of Karain Cave B Chamber were studied. The technological analysis of knapped stone pieces that consist of totally 7419 end products with 498 cores and core pieces have been done by us, found from above mentioned levels. In addition to this, 8261 pieces of by products and 34489 pieces of spalls were detected accompanying to those knapped stone pieces. The tools which are the most important elements of knapped stone industry consist of 756 pieces of microliths and 710 that of macroliths in number. 

	The analyses on 686 end-products, 391 by-products, 3370 spalls and 35 core/core fragments from the geological level H.V, dated to the late Neolithic period were concluded. Amorphous and unipolar prismatic cores are in number among the cores. There are 76 microliths and 47 macroliths found in H.V industry. The H.V microliths consist of both unidentified and non-geometric microliths. Within these microliths the high frequency of straight backed bladelets are remarkable. The macro tools with their sub-types such as end scraper, retouched blade, retouched flake and notched tool are remarkable as well taken the macroliths into account. 

	We also made techno-typological analysis on 6733 end-products, 7870 by-products, 31119 spalls and 463 core/core fragments from the geological level H.IV, dated to the Chalcolithic Age. As a result of the core and core fragments? analyses, amorphous, unipolar prismatic, bipolar prismatic and cross cores are rich in number. There are 682 microliths and 658 macroliths in H.IV knapped stone industry. The microliths comprise the sub-types of geometric, non-geometric and unidentified microlithic pieces. The most common geometric forms are crescent and triangle. The most frequent non-geometric forms are straight backed bladelet, retouched bladelet and microgravette point. Many other microlithic types accompany to these non-geometrics. There are many kinds of macrolithic tool in the industry but in order of importance, retouched blade, end scraper, retouched flake, notched tool and sickle blade are remarkable.