Ramsar alanı yönetim etkinliği izleme aracı (R-Mett)'nın Burdur gölü sulak alanında uygulanması
Application of the ramsar site management effectiveness monitoring tool (R-Mett) in lake Burdur wetland
Yazar: ERSAN BERBEROĞLU
Danışman: PROF. DR. İSKENDER GÜLLE
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Coğrafya = Geography
Dizin: Burdur Gölü = Burdur Lake ; Limnoloji = Limnology ; Ramsar sözleşmesi = Ramsar agreement ; Sulak alanlar = Wetlands ; Çevresel yönetişim = Environmental governance

Özet:
Ülkemizin de 14 adet sulak alan kapsamında taraf olduğu Ramsar Anlaşması, sulak alanların sahip olduğu en önemli yönetim ve koruma aracıdır. Bu alanların yönetim etkililiğinin değerlendirilmesi mevcut çabaların başarısının ölçülmesine, geçmişte yapılan müdahalelerin alanın ekolojik yapısında nasıl bir etkiye yol açtığının tespitine ve gelecek yönetim stratejisinin belirlenmesine yardımcı olmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Korunan Alan Yönetim Etkinliğinin İzlenmesi Aracı (METT)'nın, Ramsar Alanları için uyarlanmış hali olan R-METT'in Burdur Gölü özelinde uygulanmasıdır. Öncelikle Yönetim Etkinliği İzleme Aracı'nın son sürümü olan METT-4 ve Ramsar tarafından kabul edilen R-METT'in ortak ve eksik yönleri belirlenmiş, günümüz şartları ve ülkemiz sulak alanlarının sorunları dikkate alınarak form geliştirilmiştir. Bu çalışma ile R-METT analizi ülkemizde ilk defa bir Ramsar alanında uygulanmıştır.
Yapılan değerlendirmelere göre; Burdur Gölü Sulak Alanı'nın genel yönetim etkinliği başarı düzeyi %50 ile "orta" düzeyde bulunmuştur. Alt kategorilerde ise başarı düzeylerinin "Ortam" yönünden %75 ve "planlama" yönünden %62 ile iyi; "girdiler" yönünden %52, "süreçler" yönünden %44, "sonuçlar" yönünden %54 ve "çıktılar" yönünden %44 ile "orta" düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu göl için mevcut durumda ve gelecekte en önemli "baskı ve tehdit" unsurlarının "Hidrolojik değişim" ve "İklim değişikliği" olduğu görülmüştür. 
Yönetim Etkinliğini İzleme Aracı uygulandığı sulak alanlarda; yasal, yönetsel, insani ve doğal sebeplere bağlı etkiler ile ekosistem hizmetlerinin nicel bir veriye dönüştürülmesini sağlamaktadır. Yönetim etkinliğinin izlenmesi; hedeflere ulaşmada, sorunları çözmede ya da gelecekteki olası tehditleri tespit etmede kolaylık sağlayarak alanın yönetim başarısının artmasına önemli katkılar yapmaktadır. 
Sonuç olarak, Yönetim Etkinliği İzleme Aracının (R-METT) başta Ramsar Alanları olmak üzere, ülkemizdeki diğer tescilli sulak alanlarda da uygulanması, yönetim etkinliğini arttıracak bir uygulama olarak görülmektedir.

Abstract:
The Ramsar Agreement, to which our country is a party for 14 wetlands, is the most important management and protection tool of wetlands. Evaluating the management effectiveness of these areas helps measure the success of current efforts, determine what impact past interventions have had on the ecological structure of the area, and determine future management strategies.
The aim of this study is to apply R-METT, which is the adapted version of the Protected Area Management Effectiveness Monitoring Tool (METT) for Ramsar Sites, specifically for Burdur Lake. First of all, the common and deficiencies of METT-4, the latest version of the Management Effectiveness Monitoring Tool, and R-METT, accepted by Ramsar, were determined, and the form was developed by taking into account today's conditions and the problems of our country's wetlands. With this study, R-METT analysis was applied to a Ramsar site for the first time in our country.
According to the evaluations made; The general management effectiveness success level of Burdur Lake Wetland was found to be at the "medium" level with 50%. In the subcategories, the success levels are good with 75% in terms of "Environment" and 62% in terms of "planning"; It was determined that it was at the "medium" level with 52% in terms of "inputs", 44% in terms of "processes", 54% in terms of "results" and 44% in terms of "outputs". In addition, it has been observed that the most important "pressure and threat" elements for this lake in the current situation and in the future are "Hydrological change" and "Climate change". 
In wetlands where the Management Effectiveness Monitoring Tool is applied; It enables the transformation of legal, administrative, human and natural effects and ecosystem services into quantitative data. Monitoring management effectiveness; It makes significant contributions to increasing the management success of the area by making it easier to achieve goals, solve problems or detect possible future threats. 
As a result, the application of the Management Effectiveness Monitoring Tool (R-METT) in other registered wetlands in our country, especially in Ramsar Sites, is seen as an application that will increase management effectiveness.