Batı Anadolu antik çağ yerleşimlerinde agoraların rolü ve kentlerin fiziksel gelişimine etkisi
The fuction of "agora" and its influence on physical urban development in the ancient era settlements in the Western Anatolia
Yazar: AÇALYA KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİF HEPCAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mühendislik Bilimleri Bölümü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Antik şehirler = Antique cities ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kentsel fiziksel çevre = Urban physical environment

Özet:
Antik çağ yerleşimleri ile ilgili araştırmalar; geçmişte yaşamış toplumların sosyo-kültürel özelliklerine, felsefi düşüncelerine, ticaret ve ekonomi anlayışlarına olduğu kadar, kentleşme biçimlerine ve kentsel mekanları kullanımına da ışık tutmaktadır. Bu bağlamda ?Eski Yunan? dönemi, antik çağ yerleşimleri içinde araştırmaya değer ayrıcalı bir yere sahiptir.Peyzaj mimarlığı meslek disiplininin önemli çalışma alanlarından kamusal (dış) mekanlar içinde, `kent meydanları'; kentin sosyal ve fiziksel kimliğinin simgesi, iletişim ve sosyalleşme mekanı, hem aktif hem de pasif rekreasyon faaliyetlerin ortamı, alış-veriş, kültür-sanat ve politik etkinliklerin sahnesi olarak öne çıkmaktadır. Eski Yunan dönemi antik kentlerinde bu işlevlerin pek çoğunu yerine getiren, kentin gelişimi-biçimlenmesinde temel öğelerden birisi `agora'lar olmuştur. Bir anlamda demokrasinin temellerinin atıldığı o dönemde, toplumu pek çok konuda bir araya getiren, etrafında tapınak, pazar, meclis, çeşme vb. yapıların bulunduğu mekan, kentin agorasıdır.Bu noktalardan hareketle, bu çalışmada; Batı Anadolu'daki antik çağ yerleşimlerinde agoranın işlevleri, özellikle kentin bütünüyle olan etkileşimini ve fiziksel gelişimi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Batı Anadolu agoralarını incelerken çalışma alanı olarak, kültürel ve doğal yapılarına göre farklılıklarıyla örnek teşkil edecek iki kent seçilmiştir. Bunlardan Miletos, demokratik rejimle yönetilen, düz arazide yerleşik bir liman kentidir. Diğeri Pergamon ise krallıkla yönetilen, eğimli arazide yerleşik bir dağ kentidir. Materyal olarak seçilen bu kentlerin agoralarının irdelenmesinden yola çıkılarak günümüz kamusal dış mekanlarına referanslar taşıyan sonuçlarla araştırma tamamlanmıştır.

Abstract:
The studies for settlements in Ancient Era have been enlightening the socio-cultural, philosophic and economical background of the ancient societies as well as providing valuable proofs for settlement structure and use of urban spaces. In this regard, special emphasis is given to `Ancient Greek Age? among the antique settlements.Nowadays, among the urban public spaces urban squares have a leading role with their multi-functional character. They are mostly components of urban social and physical identity, spaces for communication-socialization, and scene for political and artistic activities without neglecting recreational opportunities they provide. In the Ancient Greek, whereas ?Agora? had been performing all those functions, at the sama time it was a main force in forming the settlement. Almost all important spaces and buildings, such as market place, temples, parliament etc. were located in and around Agora.In this context, this study is focused on role of Agora and its influence over physical development of the settlement in some West Anatolian ancient settlements. Two settlements were selected regarding their natural and cultural landscape features. One of both is ?Miletos?, situated on a flat plain, which is a port city and administered by democracy. The second one is ?Pergamon?, located on the mountainous area, which is administered by kingdom. The study is completed with the results refer to today?s urban public spaces by analysing the agoras of the chosen cities.