Postmenopozal dönemdeki kadınlarda beden algısı ve depresif duygudurumun menopozal semptomlarla ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of body perception and depressive mood with menopausal symptoms in postmenopausal women
Yazar: RUVEYDA NUR ELÇİ
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızda postmenopozal dönemde depresif duygudurum ve beden algısındaki olabilecek değişim ile menopoz semptomları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 01.04.2023-31.05.2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran, araştırma kriterlerine uyan 367 kadın çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik, reprodüktif ve menopozal döneme ait verilerini değerlendirebilmek için bilgi formu, Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ), Beden Algısı Ölçeği (BAÖ) ve Beck Depresyon Ölçeğinden (BDÖ) oluşan anket uygulandı. İstatistiksel analizler için IBM-SPSS 25 programı kullanıldı. Anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmaya postmenopozal dönemdeki 45-65 yaş arasında 367 kadın dahil edildi. Katılımcıların yaş ortalaması 56,09±5,3 olup menopoza girme yaş ortalaması 47,7±5,19'dur. Menopozda geçirdikleri süre ortalama 8,27±6,1 yıl idi. Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği toplam puan ortalaması 16,63±8,54, Beden Algısı Ölçeği toplam puan ortalaması 148,06±26,1 ve Beck Depresyon Ölçeği toplam puan ortalaması 11,09±7,95 olarak bulunmuştur. Kronik hastalığı olanlarda Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği toplam ve tüm alt boyut puan ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı (sırasıyla toplam, somatik, psikolojik ve ürogenital alt boyut için p=0,003, p=0,003, p=0,046, p=0,042). Doğum sayısı 3 ve daha fazla olanların olumlu beden algısı sıklığının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek (p=0,040) olduğu görülürken ilk doğum yaşıyla Beden Algısı Ölçeği toplam puanı arasında zayıf düzeyde negatif yönlü korelasyon saptandı (p=0,003, r=-0,156). Çalışmada olumlu beden algısıyla tek değişkenli analizlerde anlamlı ilişki bulunan bağımsız risk faktörleriyle çok değişkenli lojistik regresyon analiz modeli oluşturuldu ve Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği toplam puanı ile yapılan analizde olumlu beden algısı yokluğunu belirlemede istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki saptanmadı.  
Sonuç: Çalışmamız sürekli değişkenleri olan yaş, ilk adet yaşı, ilk doğum yaşı, menopoza girme yaşı, menopoz süresi, sigara kullanım miktarı ile Beden Algısı Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği toplam puanları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. BAÖ toplam puanı, BDÖ toplam puanı ve MSDÖ toplam puanı ile yapılan analizde olumlu beden algısı yokluğunu belirlemede istatistiksel anlamlı düzeyde ilişki saptanmadı. Araştırmamızda doğum sayısı 1-2 olma durumu, kronik hastalık yokluğu ve düzenli ilaç kullanmama durumu Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçek toplam puanında azalmaya yol açarken çalışmama durumu, eğitim düzeyi lise altı olma durumu ve geliri giderinden az olmasının MSDÖ toplam puanını arttırdığı saptandı. Bu çalışma ile postmenopozal döneminde olan kadınların beden algısının olumlu olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beden algısı, depresyon, postmenopozal semptom.

Abstract:
Aim: The aim of our study is to evaluate the potential relationship between depressive mood, alterations in body image, and menopausal symptoms during the postmenopausal phase.
Materials and Methods: Between April 1st, 2023, and May 31st, 2023, a total of 367 women who presented themselves at the Family Medicine outpatient clinics of Ankara Training and Research Hospital, affiliated with the Health Sciences University, and met the research criteria, were included in the study. Participants were administered a questionnaire comprising sociodemographic, reproductive, and menopausal phase-related data collection tools such as an information form, Menopause Symptom Assessment Scale, Body Image Scale, and Beck Depression Inventory. IBM-SPSS 25 software was utilized for statistical analysis, considering significance at p<0.05.
Results: A total of 367 women aged between 45 and 65 in the postmenopausal period were included in the study. The mean age of participants was 56.09±5.3 years, with an average menopausal onset age of 47.7±5.19 years. The average duration since menopause was 8.27±6.1 years. The mean total score on the Menopause Symptom Assessment Scale was 16.63±8.54, on the Body Image Scale was 148.06±26.1, and on the Beck Depression Inventory was 11.09±7.95. Statistically significantly higher total scores and all subscale scores on the Menopause Symptom Assessment Scale were observed among those with chronic illnesses (p<0.05). Additionally, individuals with three or more childbirths showed a statistically significant higher frequency of positive body image (p=0.040). A weak negative correlation was found between the age at first childbirth and the total score on the Body Image Scale (p=0.003, r=-0.156). A multivariate logistic regression analysis was conducted to establish an association between independent risk factors showing significant relationships in univariate analyses with positive body image. However, in the analysis correlating the total score on the Menopause Symptom Assessment Scale, the absence of a positive body image did not significantly predict this scale's total score.
Conclusion: In our investigation, no statistically significant associations were observed among various continuous variables, including age, age at first menstruation, age at first birth, age at menopause, duration of menopause and amount of smoking, in relation to the total scores obtained from the Body Image Scale, Beck Depression Inventory and Menopause Symptoms Assessment Scale. Similarly, the analysis conducted with the total scores from the Beck Depression Inventory (BDI) and Menopause Symptoms Assessment Scale did not reveal any statistically significant relationships, indicating the absence of a positive correlation with body perception. Furthermore, our findings indicate that factors such as having 1-2 births, the absence of chronic diseases, and not using regular medication were associated with a decrease in the total score on the Menopause Symptoms Evaluation Scale. Conversely, factors such as unemployment, an educational level below high school, and an income insufficient to cover expenses were associated with an increase in the MSDS total score. This study contributes to the understanding that postmenopausal women generally exhibit positive body perception.
Keywords: Body image, depression, postmenopausal symptom.