Toplumda psişik yaşantıları değerlendirme ölçeği Türkçe formu'nun ergen yaş grubunda geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
The reliability and validity study of turkish version of community assessment of psychic experiences scale in adolescent age group
Yazar: ÖZGE PARLAK GÖZÜKARA
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSER ŞENSES DİNÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Psikoz benzeri yaşantılar ergenlik döneminde gelişimsel olarak
ortaya çıktığı düşünülen, genelde geçici olmakla birlikte bazı çevresel etkenlerle
kalıcılaşabilen ve tedavi ihtiyacı duyulmayan durumlar olarak tanımlanmaktadır.
Güncel çalışmalar psikoz benzeri yaşantıların toplumda çok sık görüldüğünü
giderek artan oranda göstermektedir. Bu çalışmada çeşitli araştırmalarda çok sık
kullanılan toplumda psikoz benzeri yaşantıları araştıran bir özbildirim aracı olan
Toplumda Psişik Yaşantıları Değerlendirme Ölçeği (TPYÖ) Türkçe Formu'nun
psikometrik özelliklerini analiz ederek ergen yaş grubunda geçerlilik ve
güvenilirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmanın örneklemini Mersin ili Silifke ilçesinde liseye devam
eden 542 ergen oluşturmuştur. Çalışmada TPYÖ, Kısa Semptom Envanteri
(KSE), Büyüsel Düşünce Ölçeği (BDÖ) değerlendirme araçları kullanılmıştır.
Çalışmanın geçerlilik analizinde yapı geçerliliği, ayırt edici geçerlilik ve ölçüt
bağıntılı geçerlilik; güvenirlik analizinde ise iç tutarlılık ve test-tekrar test
güvenilirliği yapılmıştır.
Bulgular: Yapı geçerliliğini incelemek için yapılan doğrulayıcı faktör
analizinde ölçeğin TPYÖ Türkçe Formu'nun ilk geçerlilik ve güvenilirlik
analizinde gösterilen üç alt ölçekli ve yedi faktörlü yapısı gösterilmiş olup
istatiksel olarak kabul edilebilir uyum değerleri elde edilmiştir. Ayırt edici
geçerlilik analizlerinde TPYÖ Pozitif alt ölçeğinin BDÖ, KSE Psikotizm, KSE
Hostilite alt ölçekleri tarafından; TPYÖ Negatif alt ölçeğinin KSE Kişiler arası
duyarlılık ve Depresyon alt ölçeği tarafından ve TPYÖ Depresif alt ölçeğinin ise
KSE Depresyon ve KSE Anksiyete alt ölçeği tarafından en iyi şekilde yordandığı
bulunmuştur. TPYÖ'nin bütün alt ölçeklerinin BDÖ ile pozitif yönlü ve istatiksel

xii

olarak anlamlı ilişki içinde olduğu, KSE alt ölçekleri ile en fazla pozitif ve
istatiksel olarak anlamlı ilişkinin ise TPYÖ Pozitif alt ölçeği ile olduğu
bulunmuştur. TPYÖ'nin alt ölçekleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde, tüm
ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı ve çok yüksek düzeyde ilişkili olarak
bulunmuştur. Cronbach's Alpha güvenilirlik analizine göre bütün alt ölçekler için
elde edilen değerler ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermiştir.
Test tekrar test analizinde hem ölçek toplam puanları hem de alt ölçek puanları
arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır.
Sonuçlar: Bulgularımız TPYÖ Türkçe Formu'nun 13-17 yaş grubu
ergenlerde psişik yaşantıları saptamaya yönelik geçerli ve güvenilir özbildirim
aracı olduğunu göstermiştir. Yaşam boyu psişik yaşantıları ölçen TPYÖ'nin psişik
yaşantıların üç boyutunu aynı anda ya da ayrı ayrı ölçebiliyor olması bu ölçüm
aracının bu alandaki eksikliği dolduracağı düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Geçerlilik, Güvenilirlik, Psişik Yaşantılar, TPYÖ

Abstract:
Aim: Psychosis like experiences are defined as conditions thought to arise
in adolescence developmentally and which, despite being usually transient,
sometimes may become permanent due to some envirnmental factors and do not
warrant treatment. Recent studies have increasingly demonstrated that psyhosis
like experiences occur very commonly in the community. The aim of the present
study was to analyse the psychometric characteristics of turkish version of
Community Assessment of Psychic Experiences Scale (CAPE), which is
commonly used in various studies, to investigate psychosis like experiences, and
to evaluate it's reliability and validity in adolescent age group.
Material and Method: Study sample comprises 542 adolscents attending
high school in Silifke county of Mersin province. In the present study, CAPE,
Brief symptom Inventory (BSI) and, Magical İdeation Scale (MIS) evaluation
tools were used. In validity analysis of the present study, construct validity,
discriminatory validity and criterion-related validity and in reliability analysis,
inner consistency and test-repeat test evaluations were performed.
Results: In confirmatory factor analysis carried out to examine construct
validity, CAPE Turkish version was found to have three subscale and seven factor
construct demonstrated in original reliability and validity analysis, and
statistically acceptable fit values were obtained. In discriminatory validity
analysis, it was established that positive subscale of CAPE was best predicted by
MIS, BSI psycoticism and hostility subscales, while CAPE negative subscale was
best predicted by BSI interpersonal sensitivity, and depression subscales, and
CAPE depressive subscale was best predicted by BSI depression and anxiety
subscales. It was also determined that all subscales of CAPE had positive
significant relation with MIS and highest significant positive relation was found
between KSE subscales and CAPE positive subscale. In the evaluation of the

xiv

relations between subscales of CAPE, they were all found to significantly
positively correlate with each other. According to Cronbach's Alpha reliability
analysis, values obtained in all subscales have indicated that scale is highly
relaibale.. In test repeat test analysis, no significant difference was found in overall
scale score or subscale scores.
Conclusion: Our findings have demonstrated that CAPE Turkish version
is a valid and reliable self report tool for deteermining psychic experiences in
adolescents in 13-17 age group. The fact that CAPE, which measures lifelong
psyhic experiences, can measure three dimensions of psychic experiences
simultaneously or separately suggests that this measurent tool can fill the gap in
this area.
Key Word: Adolescent, CAPE, Reliability, Validity