Sağlık harcamalarının büyüme üzerindeki etkisi: Kırılgan beşli ülkeleri üzerine bir panel regresyon analizi
The effect of health expenditures on growth: A panel regression analysis on fragile five countries
Yazar: ELİF SAFKAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN GÜLER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Kırılgan ülkeler = Fragile countries ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Sağlık harcamaları = Health expenditures

Özet:
Sağlık harcamaları, sağlık ekonomisini oluşturan önemli konular arasındadır. Sağlık harcamalarının bilinmesi, ülkelerin var olan kaynaklarını hangi ölçüde sağlık harcamalarına ayıracağı açısından önem taşımaktadır. Bu durum, ülkeler ve sektörler arası doğru karşılaştırma yapılabilmesine olanak sağlamaktadır. Bu alana yapılan harcamalar sonucunda elde edilen çıktılar, ülkelerin sağlık statülerini ortaya koymanın yanı sıra ülkelerin gelişmişlik veya gelişmekte olma ölçütü olarak da ele alınmaktadır. Günümüzde insanoğluna yapılan yatırımın giderek önem kazanmasıyla özellikle sağlık, kültür ve eğitim alanlarına yapılan harcamaların ekonomik büyümeyle olan ilişkisini tespit etmek için yapılan çalışmaların sayısı artmıştır. Konuyla ilgili literatür incelemesi yapıldığında, gelişmiş ülkelerde sağlık harcamalarının ekonomik büyümeyi olumlu etkilediği görülmektedir. Buna karşın kırılgan beşli grubunda yer alan ülkeler için böyle bir etkinin incelendiği herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu doğrultuda tez çalışmasında kırılgan beşli grubunda yer alan ülkeler için sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi incelenecektir.  
Bu amaç doğrultusunda, sağlık harcamalarının ekonomik büyümeyle olan ilişkisi 2013, 2016 ve 2017 yıllarında açıklanan kırılgan beşli ülkeleri için  panel veri analiz yöntemi ile test edilmiştir. Bu ülkeler için 2000-2016 yıllarını kapsayan 17 yıllık dönem panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmada bağımlı değişken olarak kişi başına düşen reel gayrisafi yurtiçi hasıla kullanılmıştır. Çalışmanın bağımsız değişkeni ise kişi başına düşen reel sağlık harcamalarıdır. Doğumda yaşam beklentisi ve bebek ölüm hızı çalışmanın kontrol değişkenlerini oluşturmaktadır.
Sabit etkiler modeli ile gerçekleştirilen analiz sonuçları incelendiğinde kişi başına düşen reel sağlık harcamalarının kişi başına düşen reel gayrisafi yurtiçi hasıla üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Doğumda yaşam beklentisinin ekonomik büyüme üzerinde istatistiksel olarak anlamsız bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak, bebek ölüm hızının ekonomik büyüme üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Sağlık harcamaları, ekonomik büyüme, panel veri analizi.

Abstract:
Health expenditures take place in one of the important topics of health economy. Countries can use their resources as an investment tool for health expenditures if they know its significance. By depending this, it is a good opportunity for the right comparison between countries and sectors. With the help of the results that are associated with in this field, countries can see their developing levels and they can find a chance to present their health status. In today's word, the importance of investments in human beings has been increasing day by day. Thanks to this reason, the number of studies that are related to health, education, and culture have raised in terms of understanding the relations with economic growth. As the literature reviewed, we infer that health expenditures in developing countries affect the economic growth in a positive way. On the other hand, according to author's knowledge, there is no such study that examined the same affect for the fargile five. In this thesis study, the impact of health expenditures on economic growth for fragile five countries is examined.
In line with this objective, the impact of health expenditures on economic growth is tested using panel data analysis for the countries that were in fragile five for the years 2013, 2016 and 2017. The time period that consist of 17 years between 2000 and 2016 is examined by using panel data analysis. The dependent variable of study is real per capita gross national product while the independent variable is real per capita health expenditures. In addition to this, life expectancy at birth and baby mortality rate are used as control variables. 
According to the results of fixed effect model, it is seen that real per capita health expenditures has a positive and statistically significant impact real per capita gross national product. Baby mortality rate has a negative and statistically significant effect while life expectancy at birth has no statistically significant effect on economic growth.

Keywords: Health expenditures, economic growth, panel data analysis