Özel yetenekli öğrencilerde öznel iyi oluşun yordanmasında öz şefkat ve bilişsel esnekliğin rolü
The role of self compassion and cognitive flexibility in predicting subjective well being in gifted students
Yazar: KÜBRA SEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL KILIÇASLAN ÇELİKKOL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Öz duyarlılık = Self compassion ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being ; Üstün yetenek = Gifted

Özet:
Araştırmanın amacı, Bilim ve Sanat Merkezlerine (BİLSEM) devam eden özel yetenekli öğrencilerin öz şefkat ve bilişsel esneklik düzeylerinin öznel iyi oluşlarını yordama gücünü ortaya koymak; öznel iyi oluş, öz şefkat ve bilişsel esneklik düzeyleri arasındaki ilişkileri ve çeşitli sosyodemografik değişkenler açısından farklılaşmasını incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelindedir ve araştırmada kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2022/2023 Eğitim ve Öğretim yılında Trakya Bölgesinde yer alan Kırklareli, Tekirdağ ve Edirne illerinde yer alan BİLSEM'lere devam eden genel zihinsel yetenek, müzik ve resim alanında özel yetenekli olarak tanılanmış, ortaokul kademesindeki (5., 6., ve 7. sınıf) çalışmaya katılmaya gönüllü olan 286 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği (Eryılmaz, 2009), Bilişsel Esneklik Ölçeği (Bilgin, 2009) ile Öz Şefkat Ölçeği Kısa Formu (Neff, 2003;Yıldırım ve Sarı, 2018) kullanılmıştır. Araştırmanın veri analizinde Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, Bağımsız Gruplar T testi, Mann Whitney U testi, Kruskall Wallis-H Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, özel yetenekli öğrencilerin öznel iyi oluş, öz şefkat ve bilişsel esneklik puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu; öz şefkat ve bilişsel esnekliğin öznel iyi oluşun %48'sini açıkladığı ve öznel iyi oluş, öz şefkat ve bilişsel esneklik puanlarının bazı sosyodemografik değişkenlere göre farklılaştığı görülmüştür. Elde edilen bulgular alan yazın ışığında tartışılarak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of the research is to demonstrate the predictive power of self-compassion and cognitive flexibility levels of academically gifted students attending Science and Art Centers (BİLSEM) on their subjective well-being. The study aims to explore the relationships between subjective well-being, self-compassion and cognitive flexibility levels, as well as their differentiation in terms of various socio-demographic variables. The research adopts a correlational model and convenient sampling is used in the study. The sample of the study consists of 286 students who attended Science and Art Centers in theprovinces of Kırklareli, Tekirdağ and Edirne in the Thrace Region during the 2022/2023 Academic Year. These students are at the middle school level (5th, 6th, and 7th grades), andidentified as academically gifted in general intellectual ability, music, and art fields. The data collection tools used in the research include a Personal Information Form, an Adolescent Subjective Well-Being Scale (Eryılmaz, 2009), a Cognitive Flexibility Scale (Bilgin, 2009), and a Self-Compassion Scale Short Form (Neff, 2003; Yıldırım and Sarı, 2018). Pearson Product-Moment Correlation Coefficient, Multiple Linear Regression Analysis, Independent Samples t-test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H Analysis test, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were used in the data analysis of the research. The results of the research indicate that there are significant positive relationshipsbetween the subjective well-being, self-compassion, and cognitive flexibility scores of academically gifted students. It was also found that self-compassion and cognitive flexibility explain 48% of subjective well-being, and subjective well-being, self-compassion, and cognitive flexibility scores differ according to some socio-demographic variables. The findings are discussed in the light of the literature, and recommendations are made based on the results.