Ebeveynlerin çocuklarının boş zamanlarını organize etme tutumları üzerine sosyolojik bir inceleme: İstanbul'da bir saha çalışması
A sociological analysis of the parental attitudes towards organizing free time of their children: A field study in İstanbul
Yazar: HAMİDE ELİF ÜZÜMCÜ
Danışman: DOÇ. DR. FUAT GÜLLÜPINAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile tutumu = Family attitude ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Ebeveynler = Parents ; Organizasyon = Organization ; Otorite = Authority ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İstanbul-Üsküdar = İstanbul-Üsküdar

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İstanbul'daki farklı gelir gruplarından ebeveynlerin ortaokul çağındaki çocuklarının boş zamanlarını organize etme davranışları ile sahip oldukları sosyal, kültürel ve ekonomik sermayeleri arasındaki ilişkiyi sosyolojik olarak analiz etmektir. Ebeveynlerin çocuklarının hane içi ve hane dışı sosyalizasyonlarına yönelik tutumları çocukların eylemde bulunabilme kapasitesi (agency) odağında ele alınmaktadır. Çalışmanın örneklemi, 2016-2017 akademik yılında İstanbul'a bağlı Üsküdar ilçesinin farklı mahallelerindeki iki ortaokula giden çocukların ebeveynleridir. Nitel yöntemin benimsendiği bu çalışma kapsamında, amaçlı örnekleme tekniğiyle belirlenen 365 ebeveyne anket uygulaması yapılmış ve kota örnekleme tekniğiyle belirlenen 37 ebeveyn, öğretmen ve idareciyle yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Saha çalışmasından elde edilen veriler ışığında orta gelirli ailelerinin çocuklarının sosyalizasyon ortamlarının büyük ölçüde sokak gibi kurguya açık alanlardan kapalı mekânlara dönüştüğü ifade edilebilir. Sürekli hedef koyan pragmatist eğilimlere sahip  ebeveynler, çocukların meşgul oldukları faaliyetleri daha yoğun ve çok yönlü biçimde gözetim altına almaktadır. Çocukların kendilerine özgü akran kültürü oluşturma süreçlerinin ebeveynlerin otoritesine doğrudan bağımlı olduğu tespit edilmiştir. Yeni medya araçlarının, ebeveynlerin evde ve dışarıda çocuklar üzerindeki denetim ve tahakküm alanlarını genişleterek bir süper gözetim aygıtı haline geldiği bulgulanmıştır.


Anahtar Sözcükler: Çocuk, Boş zaman, Ebeveyn Otoritesi, Çocukluk Sosyolojisi,İstanbul.

Abstract:
This study aims to make a sociological analysis on the relations between behaviors of parents living in Istanbul with different levels of income to organize free time of their children and their social, cultural and economic capitals. It discusses the parental attitudes towards their children's domestic and outdoor socializations by putting children's agency into focus. Research sample consists of the parents with children attending the two secondary schools located in different neighborhoods of Üsküdar, Istanbul within the academic year 2016-2017. In this qualitative research, the 365 parents selected by purposive sampling technique completed questionnaires and the 37 parents, teachers and school administrators selected by quota sampling technique participated in semi-structured interviews. In the light of the data obtained from the fieldwork, the socialization settings of the children of middle income families have been largely transformed from outdoors such as streets where are open to fictionalization, into indoors. The parents with pragmatist tendencies who constantly set goals, take their children's activities under supervision more intensely and multilaterally. The study suggests that children's process of creating their unique peer culture is directly dependent on parental authority. It reveals that new media tools have expanded parents' domestic and outside control and domination over their children and become super surveillance instruments.


Key Words: Child, Free time, Parental Authority, Childhood Sociology, Istanbul.