Dış borçlanmanın ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye üzerine bir inceleme
The effect of external borrowing on economic growth: A review on Turkey
Yazar: ESRA KÜÇÜKKARA
Danışman: PROF. DR. HAKAN ACET
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Makroekonomi = Macroeconomy

Özet:
Gelişmekte olan ülkeler, tasarruf açığı ve yetersiz kaynaklara sahip olmaları dolayısıyla yabancı kaynakları kullanma yoluyla mevcut kaynak ihtiyaçlarını karşılamışlardır. Dış borç, alındığı dönemde milli geliri artırıcı etki yaparken, borç ödeme döneminde anapara ve faiz ödemesiyle birlikte milli geliri azaltıcı bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu negatif etkinin oluşmaması için ise kaynakların verimli alanlarda kullanılması gerekmektedir. 
Çalışmanın birinci bölümünde dış borçlanmanın kavramsal çerçevesinden, dış borçların ekonomik etkilerinin ardından dış borç rasyolarından bahsedilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ekonomik büyüme teorileri ve dış borçlanma ve ekonomik büyüme ilişkisini açıklayan teorilerden bahsedildikten sonra 1980 yılından günümüze Türkiye ekonomisinin dış borç gelişimi ve dış borçların yapısal gelişimi tablolar yardımıyla açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise 2000- 2021 dönemi Türkiye'de dış borçların ekonomik büyüme üzerine etkisi analiz edilmiştir. 
Analiz kısmında öncelikle zaman serilerinin ADF birim kök testi ile durağanlığı incelenmiştir. Birincil farkta serilerin durağan oldukları belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkisinin varlığının tespit edilmesi için Johansen eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Son olarak Granger nedensellik testi ile değişkenler arasında ilişkinin varlığı ve yönü belirlenmiştir. 
Granger nedensellik testi sonuçlarına göre kamu kesimi dış borç stoku ile GSYH arasında nedensellik ilişkisi bulunmamaktadır. Özel sektör dış borçları ile GSYH arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Kısa vadeli dış borçlar ile GSYH arasında da çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Son olarak net dış borç stoku ile GSYH arasında nedensellik ilişkisi bulunmamıştır.

Abstract:
Developing countries have met their current resource needs by using foreign resources due to the savings gap and lack of resources. While the external debt increases the national income in the period of borrowing, it appears as a factor that decreases the national income together with the principal and interest payments in the period when the debt is paid. In order to prevent this negative effect, resources should be used in productive areas.
In the first part of the study, the conceptual framework of foreign borrowing, foreign debt ratios after the economic effects of external debt are mentioned. In the second part of the study, after mentioning the economic growth theories and the theories explaining the relationship between foreign debt and economic growth, the external debt development of the Turkish economy from 1980 to the present and the structural development of external debts have been tried to be explained with the help of tables. In the last part of the study, the effect of external debt on economic growth in Turkey for the period of 2000-2021 is analyzed.
In the analysis part, first of all, the stationarity of the time series was examined with the ADF unit root test. It was determined that the series were stationary at the primary difference. Johansen cointegration test was applied to determine the existence of a long-term relationship between the variables. Finally, the existence and direction of the relationship between the variables were determined with the Granger causality test.
According to Granger causality test results, there is no causality relationship between public sector external debt stock and GDP. There is a bidirectional causality relationship between private sector external debt and GDP. A bidirectional causality relationship was also found between short-term external debt and GDP. Finally, no causal relationship was found between net external debt stock and GDP.