Türkiye'deki kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetlerinde hane halkının cebinden yaptığı sağlık harcamaları
Household out of pocket health expenditures in Turkey for preventive health care services
Yazar: SALİH MOLLAHALİLOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. NESRİN ÇİLİNGİROĞLU ; PROF.DR. SABAHAT TEZCAN ; PROF.DR. ÇAĞATAY GÜLER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
viÖZETMOLLAHALİLOĞLU, S., Türkiye'de Kişiye Yönelik Koruyucu SağlıkHizmetlerinde Hane Halkının Cebinden Yaptığı Sağlık Harcamaları,Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Programı,Doktora Tezi, Ankara, 2005. Koruyucu sağlık hizmetlerinin temel amacıkişileri hastalanmaktan, yaralanmaktan, sakat kalmaktan ve erken ölümdenkorumaktır. Bu çalışmanın amacı koruyucu sağlık hizmetlerini kullanankişilerin sosyo-demografik ve sosyo-ekonomik özelliklerini ortaya koyarak; bukişilerin özellikle koruyucu sağlık hizmetlerine cepten yaptıkları harcamalarıve bu harcamaları farklı hizmet türlerine ve harcama kalemlerine göreayrıştırmak ve sorunların çözümüne yönelik öneriler getirmektir. SağlıkBakanlığı tarafından gerçekleştirilen ?Türkiye Ulusal Hane Halkı SağlıkHarcamaları Araştırması, 2002-2003? çalışmasında elde edilen veriler buçalışmada kullanılmıştır. Koruyucu sağlık hizmetleri olarak aile planlaması,doğum öncesi ve sonrası bakım ve bağışıklama hizmetleri analizlere dahiledilmiştir. Yapılan analizlerde koruyucu sağlık hizmetleri için yapılan ortalamakişi başı yıllık cepten harcama 6,70 YTL. olarak bulunmuştur. Harcama, yaşve asgari ücrete göre gelir itibariyle istatistiksel olarak anlamlıdır. Koruyucusağlık hizmetleri kullanımı en fazla Doğu bölgesinde, kırsal alanda, 0-4 yaşgrubunda, kadınlar arasında, halen evli olan bireyler arasında, sağlıksigortası olmayan bireylerde, sağlık sigortası açısından bağımlısı olanbireylerde, çift sigortası olanlarda, sağlık statüsünü ?Orta? olarak algılayanbireylerde ve kişi başı gelire göre dördüncü gelir diliminde olan bireylerdeistatistiksel olarak anlamlı şekilde daha fazladır. Kentlerde ve kişi başı geliryükseldikçe doğum öncesi bakım ve bağışıklama için özel sektörden hizmetalımının daha fazla olduğu görülmüştür. Bu bulgular ışığında çözüm önerilerigeliştirilmeye çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Cepten Yapılan SağlıkHarcaması

Abstract:
viiSUMMARYMOLLAHALILOĞLU, S., Household Out-of-Pocket Health Expenditures inTurkey for Preventive Health Care Services, Hacettepe University Instituteof Health Sciences, Public Health Program, Doctorate Thesis, Ankara,2005. Primary objective of preventive health care services is to protectindividuals from ilness, injury, disability and early death. Figuring out socio-demographic and socio-economic characteristics of the individuals who utilizepreventive health care services, this study aims to distinguish out-of-pocketexpenditures for preventive health care services with respect to expendituretypes and items and also to make suggestions for solution to detected problems.This study utilized data obtained in ?Turkey National Household HealthExpenditures Survey, 2002-2003? which was conducted by Turkish Ministry ofHealth. Preventive health care services analyzed in this study includes familyplanning, prenatal and postnatal health care and immunization activities, as well.The analysis indicated that average annual out-of-pocket health expenditure percapita in Turkey is 6,70 YTL. (4.46 USD). This figure turns out to be meaningfulfrom a statistical point of view when the age and minimum salary-based incomeof the individuals is considered. So, the use of preventive health care serviceswhich has the highest rate in the Eastern Anatolian Region, rural areas, 0-4 agegroup, among women, married couples, people lacking health insurance,dependants of the insurance beneficiaries, people with dual insurance, thoseregarding their health status ?Moderate? and those occupying the fourth rank inthe list of income per capita is of statistical significance. The study also exploredthat higher amounts of private sector services are received for pre and postnatalhealth care and immunization services in urban areas provided that income percapita increases. In the light of these findings, the study endavours to makeproposals for the revision of public resources allocated for preventive health careservices, make in-depth interpretation for the household out-of-pocketexpenditures together with their amounts and items and to determine what sortof further studies should be carried out regarding this issue.Key Words: Preventive Health Care Services, Out-of-Pocket HealthExpenditures