Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin duygu düzenleme güçlüğüne ve bilinçli farkındalığına etkisi
The effectiveness of acceptance and commitment therapy based psychoeducation program on the emotion regulation difficulties and the mindfulness of students who is preparing for university examination
Yazar: ŞULE DEDE
Danışman: DOÇ. DR. EVRİM ÇETİNKAYA YILDIZ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Kabul ve kararlılık terapisi = Acceptance and commitment therapy ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Sınav = Examination ; Üniversite giriş sınavları = University entrance examinations ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmanın amacı Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli psikoeğitim programının üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin duygu düzenleme güçlüğü ve bilinçli farkındalık düzeylerine etkisini incelemektir. Bu çalışmada ön test, son tez ve izleme testi modeline dayalı kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İzmir'de özel bir ortaöğretim kurumunda üniversite sınavına hazırlanan 18 kadın, 6 erkek öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada amaçlı örneklem kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş aralığı 17-21 arasında değişmektedir. Katılımcıların yaş ortalaması 18.2'dir. Çalışmada deney grubunda yer alan üyelere (5 kadın, 2 erkek) 8 oturumdan oluşan Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli psikoeğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubundaki üyelere ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Araştırmada verilerin toplanmasında Kişisel Bilgiler Formu, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Psikoeğitim programının uygulanmasından 5 hafta sonra izleme testi uygulanmıştır. Veri analizi yapılırken deney ve kontrol grubunu kıyaslamak maksadıyla Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Çalışma grubunun tekrarlanan ölçümleri arasındaki farklılığı tespit etmek için Friedman İki Yönlü ANOVA Testi ve çalışma grubundan elde edilen veriler arasındaki farklılığı incelemek amacıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde, Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli psikoeğitim programının üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin duygu düzenleme güçlüğünü azalttığı fakat bu etkinin anlamlı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kontrol grubunun duygu düzenleme güçlüğü puanlarının ise manidar şekilde arttığı gözlenmiştir. İki grubun son test ve izleme test puanları karşılaştırıldığında deney ve kontrol grubunun duygu düzenleme izleme testi puanları arasında deney grubunun lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Deney grubunun duygu düzenleme güçlüğü izleme testi puanları kontrol grubunun puanlarından anlamlı derecede daha düşüktür. Sonuçlar incelendiğinde, Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli programın üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin duygu düzenleme güçlüğünü düşürdüğü ve sınav yaklaşırken duygu düzenleme güçlüğündeki muhtemel artışını engellediği söylenebilir. Bilinçli farkındalık değişkeni açısından bulgular ele alındığında ise, deney grubunun, müdahale sonrası puanlarında müdahale öncesi puanlarına göre anlamlı bir artış olduğu ve izleme testinde de bu farkı koruduğu tespit edilmiştir. Deney grubu ve kontrol grubunun bilinçli farkındalık son test ve izleme testi puanları karşılaştırıldığında deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu gözlemlenmiştir. Kontrol grubunun bilinçli farkındalık puanları incelendiğinde ön test, son test ve izleme testi arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Dolayısıyla, Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli programın üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin bilinçli farkındalığını artırmada etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine and describe the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy based psychoeducation program on the emotion regulation difficulties and the mindfulness of students who are preparing for university examination. In this study, a quasi-experimental design with a a control group based on the pre-test, post-test and follow-up test model was used. The study group of the research consists of 18 female and 6 male students who are preparing for the university exam in a private secondary education institution in İzmir. Purposive sampling was used in the study. The age range of the members participating in the research varies between 17-21. The average age of the participants is 18.2. In the study, a psychoeducation program based on Acceptance and Commitment Therapy, consisting of 8 sessions, was applied to the members of the experimental group (5 women, 2 men). On the other hand, the members of control group, did not receive any intervention. While collecting data in the study, Personal Information Form, Difficulties in Emotion Regulation Scale and Mindfulness Scale were used. After the implementation of the psychoeducation program, the follow-up test was applied 5 weeks after the implementation of the psychoeducation program. Mann Whitney U Test was used to compare the experimental and control groups while performing data analysis. The Friedman Two-Way ANOVA Test was used to detect the difference between repeated measurements of the study group, and the Wilcoxon Signed Rank Test was used to examine the difference between the data obtained from the study group. When the findings were examined, it was concluded that the Acceptance and Commitment Therapy-based psychoeducation program reduced the emotion regulation difficulties of the students preparing for the university examination, but this effect was not significant. It was observed that the difficulty in emotion regulation scores of the control group increased significantly. When the post-test and follow-up test scores of the two groups were compared, it was seen that there was a significant difference between the difficullties in emotion regulation follow-up test scores of the experimental and control groups in favor of the experimental group. The difficulties in emotion regulation follow-up test scores of the experimental group were significantly lower than the scores of the control group. When the results are examined, it can be said that the program based on Acceptance and Commitment Therapy reduces the difficulty in emotion regulation of the students preparing for the university exam and prevents the possible increase in difficulty in emotion regulation as the exam approaches. Considering the findings in terms of the mindfulness variable, it was determined that there was a significant increase in the post-intervention scores of the experimental group compared to the pre-intervention scores and this difference was maintained in the follow-up test. When the mindfulness scores of the control group were examined, no significant difference was found between the pre-test, posttest and follow-up test. When the mindfulness post-test and follow-up test scores of the experimental group and the control group were compared, it was observed that there was a significant difference in favor of the experimental group. When the mindfulness scores of the control group were examined, no significant difference was found between the pre-test, post-test and follow-up test. Therefore, it has been concluded that the Acceptance and Commitment Therapy-based program is effective in increasing the mindfulness of students preparing for the university examination.