Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının kurulması ve dönemin maden, petrol, doğal gaz ve enerji politikaları (Aralık 1963-şubat 1965)
The establishment of the ministry of energy and natural resources and the mining, petroleum, natural gas and Energy Policies (December 1963-february 1965)
Yazar: UFUK ERTAN
Danışman: PROF. DR. NEŞE ÖZDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji politikaları = Energy policies ; Enerji politikaları = Energy policies ; Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı = Ministry of Energy and Natural Sources ; Madencilik sektörü = Mining sector ; Tarih = History ; Türk Petrol Kanunu = Turkish Petroleum Act ; Türk inkılap tarihi = Turkish revolution history ; Türkiye Elektrik Kurumu = Turkish Electricity Institution

Özet:
Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı sonrasındaki gelişmeler ve planlı ekonomi modeline geçiş, enerji politikaları için bir dönüm noktası oldu. Oluşan bu yeni ortam neticesinde çeşitli alanlarda yapısal değişikliklere gidildi. Enerji ve madencilik, söz konusu bu değişikliklerden etkilenen sektörler arasındaydı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın kurulması ile söz konusu bu sektörlerde gözle görülür değişikler yaşandı. Bu Yüksek Lisans tezinin amacı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın kurulmasıyla, 1963-1965 yılları arasında Türkiye'nin enerji ve madencilik sektörlerinde uygulanan politikalarını ve yaşanan önemli ilerlemelerin yanında eksikliklerin de ortaya konulmasıdır. Bu çalışmada, ağırlıklı olarak Türk basını ve Meclis görüşmelerinden faydalanıldı. Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963-1968)'nın uygulanmasıyla başlayan Planlı Kalkınma Ekonomisi döneminde, enerji ve madencilik alanlarında farklı atılımlar gerçekleştirme yoluna gidildi. Enerji ve madencilik sektörlerinin idaresini tek elde toplamak amacıyla bir bakanlık kurulması fikri, bu dönemde hayata geçirildi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) kuruldu. Ekonomik ve siyasal bunalım yıllarından sonra kurulan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, dengeli ve kararlı bir enerji ve madencilik politikası hedefledi. 25 Aralık 1963 tarihinde ETKB'nin kurulmasıyla Arif Hüdai Oral ETKB'nin ilk bakanı oldu. Oral, 22 Şubat 1965 tarihine kadar görevinde kaldı. Bakanlığın kurulmasıyla, maden, petrol, doğal gaz ve enerji politikalarında yeni bir politika değişikliğine gidildi. Bakanlığa bağlı sektörlerin üretim ve yatırım hedefleri belirlenmesinin yanında, sektörlerin gelişmesi için çeşitli önlemler alındı. Dönemin koşullarına, meclisteki muhalif görüşlere ve finansman problemine rağmen enerji ve madencilik politikalarındaki atılım çabasından vazgeçilmedi. Yeni kurulmuş olan bakanlık, kendisinden beklenen hedeflerin tümüne ulaşılamamasına rağmen, bu dönem Türkiye ekonomisindeki enerji ve madencilik çabaları açısından bir dönüm noktası oldu.

Abstract:
Developments after the First Five Year Development Plan and the transition to planned economy model after has become a milestone for energy politics in Turkey. Because of this new environment, structural changes were made in various fields. With the establishment of the Ministry of Energy and Natural Resources (MENR), there have been visible changes in these sectors. The aim of this MA thesis is to examine the reasons and results of the energy and mining policies applied with the establishment of the MENR in Turkey and discuss whether energy and mining policies applied between 1963-1965 has reached success or not in the light of assembly records and news appeared in the press. During the period of the planned development economy, various steps were taken in the field of energy and mining. The Ministry of Energy and Natural Resources, which was established after years of economic and political crisis, aimed a balanced and decisive energy and mining policy. With the establishment of the MENR, Hüdai Oral became the first minister of the MENR and served until 22 February 1965. With the establishment of the ministry, a new policy change has taken place in mining, oil, natural gas and energy policies. Despite the conditions of the period, opposite views in parliament and financing problems, the energy and mining policies have not been abandoned. The ministry has been a milestone in terms of energy and mining efforts in the Turkish economy, even though not all of its expected targets have been achieved.