Yirminci yüzyıl İrlanda tiyatrosunda hiciv dilinin biçembilimsel olarak incelenmesi
A stylistic analysis of the language of satire in twentieth century Irish drama
Yazar: YASEMİN ŞANAL
Danışman: PROF. DR. NAZAN TUTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İngiliz Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature
Dizin: Hiciv = Satire ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Milli kimlik = National identity ; Stilistik = Stylistics ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; İrlanda = Ireland ; İrlanda edebiyatı = Ireland literature ; İrlanda tiyatrosu = Ireland theatre

Özet:
Bu çalışma, 20. Yüzyıl İrlanda Tiyatrosunda hiciv dilini biçembilimsel yöntemle incelemeyi ve İrlanda Tiyatro hareketinin İrlanda halkında yaratmak istediği milli benlik duygusunun, John Millington Synge'in The Playboy of The Western World, Sean O'Casey'nin The Plough and The Stars, Brendan Behan'ın The Hostage, Brian Friel'ın Translations ve Martin McDonagh'nın The Lieutenant of Inishmore adlı oyunlarında hiciv yoluyla nasıl ele alındığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yazarların vermek istedikleri mesajlara uygun olarak dili ne şekilde kullandıklarını tespit edebilmek amacıyla oyun metinlerindeki kurgusal diyaloglar edimbilimin öne sürdüğü söz-eylem kuramı, iletişimde işbirliği ilkesi ve konuşma kuralları, nezaket-nezaketsizlik ilkesi, konuşma sırası ve güç ilişkileri gibi edimbilim ve söylem çözümlemesinin öne sürdüğü yaklaşımlardan faydalanılarak incelenmektedir. 
Tezde, İrlanda Tiyatrosunun 20. yüzyılın başından itibaren geçirdiği gelişim, hicvin edebiyattaki yeri, tiyatro ile ilişkisi ve biçembilimsel çerçevede ne şekilde incelenebileceği ele alındıktan sonra, Synge, O'Casey, Behan, Friel ve McDonagh'nın oyunları, bu yazarların 'İrlandalılık' temasını nasıl hicvettiklerini anlayabilmek amacıyla oyunlardaki karşılıklı konuşmaların incelenebilmesi, kişiler arası ilişkilerin aydınlatılabilmesi ve kurgusal diyalogların taşıdıkları mesajlarının daha iyi anlaşılabilmesi için John L. Austin, John R. Searle, Paul Grice, Geoffrey Leech, Penelope Brown, Stephen Levinson, Harvey Sacks, Emanuel A. Schegloff ve Gail Jefferson'ın öne sürdüğü kuramlar ışığında biçembilimsel bir incelemeye tabi tutulmaktadır.
Çalışmanın sonucu bu yazarların, İrlanda halkında ulusal bir bilinç oluşturmak amacıyla İrlandalıları ve İrlandalılığı yüceltip idealleştirmek yerine, oyunlardaki kurgusal diyaloglar aracılığıyla toplumda gördükleri her türlü yanlışı, haksızlığı, eksikliği ve aksaklığı hicvetmek suretiyle insanlara kusurlarını ve hatalarını göstererek bir farkındalık yaratmayı ve bu kusurların düzeltilebilmesi için kalıcı bir adım atılmasını sağlamayı amaçladıklarını göstermiştir.

Abstract:
This study aims to analyse the language of satire in the 20th Century Irish Drama from a stylistic perspective in order to be able to view how the sense of 'national identity' that the Irish dramatic movement wants to create in the Irish people is dealt satirically in John Millington Synge's The Playboy of The Western World, Sean O'Casey's The Plough and The Stars, Brendan Behan's The Hostage, Brian Friel's Translations and Martin McDonagh's The Lieutenant of Inishmore. The fictional dialogues in the playtexts are examined in terms of certain theories suggested by pragmatics such as speech-act theory, cooperative principle and conversational maxims, politeness/impoliteness, turn-taking and power relations in order to determine how the writers use the language in accordance with the messages that they want to express.
After the development of Irish theater from the beginning of 20th century, and then the place of satire in literature, its relation with drama, and how it can be analysed within the stylistic framework are discussed, the plays of Synge, O'Casey, Behan, Friel and McDonagh are respectively analysed from a stylistic point of view to examine the inter-personal relationships in the plays and to undestand the hidden messages of the fictional dialogues in order to find out how these writers satirize 'Irishness' with the help of certain theories put forward by John L. Austin, John R. Searle, Paul Grice, Geoffrey Leech, Penelope Brown, Stephen Levinson, Harvey Sacks, Emanuel A. Schegloff and Gail Jefferson. 
As a result, this study reveals that through fictional dialogues in the playtexts these writers aim to create an awareness in Irish people by showing them their flaws and faults by means of satirizing all kinds of wrongs, injustices, deficiencies and malfunctions that they see in the Irish society rather than glorifying and idealizing the Irish and Irishness in order to create a national consciousness in the Irish people.