Derneklerde organ ve organlar arasındaki ilişkiler
Relations between the organ and the organs in associations
Yazar: ÖMER COŞKUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERDEM
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dernek hukuku = Association law ; Dernekler = Associations ; Organlar = Organs ; Sorumluluk = Responsibility ; Yetki = Authority

Özet:
Kişi birliği niteliğindeki tüzel kişilerden olan dernek, örgütlenmesini
organlarıyla gerçekleştirir. Organları olmadan derneğin varlığını sürdürebilmesi
mümkün değildir. Kanun koyucu derneğin örgütlenmesi ile ilgili çeşitli düzenlemeler
yapmıştır. Ancak, dernek özgürlüğünün ayrılmaz bir unsuru olan dernek özerkliği
gereğince bu düzenlemeler, az sayıda ve çoğunlukla emredici olmayan niteliktedir.
Buna karşılık, dernek özerkliğine göre derneğin, iç işleyişine yönelik her konuda
sınırsız bir serbestlikle kurallar koyabileceği de söylenemez. Çünkü derneğin
organlarının korunması gereken yetki alanları ve genel kurul organını oluşturan
üyelerin de korunması gereken üyelik hakları vardır. Derneğin yönetimini ele
geçirmeye veya elinde tutmaya çalışan grupların birbiriyle rekabet içine girmesiyle,
bu alanlar ve haklar tehlikeye girebilir. Çalışmamızda incelenen hususlar da bu
eksende değerlendirilmiştir.
Bu çalışmada derneğin organlarının neler oldukları, nasıl oluşturuldukları, yetki
alanları, işleyişleri, diğer organlarla ve dernekle ilişkileri ele alınmıştır. Çalışmada bu
hususlar; ilgili öğreti görüşleri ve mahkeme kararları değerlendirilerek ayrıntılı olarak
açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca dernek organlarının işleyişinde ortaya çıkabilecek
uyuşmazlıkların, menfaatler dengesi gözetilerek çözülmelerine katkı sunulmaya
çalışılmıştır.
Derneğin organları ile ilgili diğer hususları ele almadan, öncelikle derneğin
organlarını kimlerin oluşturduğunu ortaya koymak gerekir. Bunun için çalışmamızda
ilk olarak, derneğin organının nasıl belirleneceğine dair kriterler ele alınmıştır.
Derneğin organlarını belirlerken hem şekli kriterden hem de maddi kriterden
yararlanmak gerekir. Buna göre organ; ya kendisini meydana getiren tasarrufa
bakılarak ya da kişinin fiilen, sürekli ve bağımsız olarak derneğin amacına yönelik
önemli faaliyetlerde karar verme, yürütme veya denetleme yetkisini kullanıp
kullanmadığına bakılarak belirlenir. Ayrıca derneğin organını; temsilcisinden,
yardımcı kişisinden ve çalışanından ayırmak gerekir. Bunu için de çalışmamızda, esas
olarak organın işlem ve eylemlerinin, doğrudan derneğin işlem ve eylemleri olarak
kabul edilmesi kuralından hareket edip, söz konusu farklılıklar ifade edilmiştir.
Organın işlem ve eylemlerinin, doğrudan derneğin işlem ve eylemleri olarak
kabul edilmesi kuralının uygulanabilmesi, bazı şartların gerçekleşmesine bağlıdır. Bu
şartlar, çalışmamızda ayrıntılı olarak açıklanmaya çalışılmıştır. İlk olarak, organın
hukuki işlemle derneği borç altına sokabilmesi için söz konusu işlemin yetkili bir
organ tarafından yapılması gerekir. Ayrıca dernek, organın borca aykırı davranışından
TBK m. 112 vd. hükümlerine göre sorumlu olacağından, bu hükümlerdeki şartlar
derneğin sorumluluğuna da uygulanır. Fikrimizce bir kusur sorumluluğu olan derneğin
haksız fiil sorumluluğunun gerçekleşmesi için de hem haksız fiil sorumluluğunun
şartlarının gerçekleşmesi hem de haksız fiilin derneğin organı tarafından, derneğin faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilmiş olması gerekir. Bu durumda zarar görene karşı
hem dernek hem de organ sıfatıyla hareket eden kusurlu kişi, sorumlu olur.
Dernek ile organ üyeleri arasındaki sözleşme ilişkisine; niteliğine uygun düştüğü
ölçüde TBK vekalet sözleşmesine, hizmet sözleşmesine veya temsil ilişkisine dair
hükümlerin kıyasen uygulanabileceği öğretide kabul edilmektedir. Öte yandan,
Dernekler Kanunu, organ üyelerine ücret verilmesi hakkında sınırlamalar getirmiştir.
Bu sınırlamaların, dernek üyelerine sırf üye oldukları için ücret ödenmesini ve
derneğin gizli bir şekilde kazanç paylaşma amacını edinmesini yasakladığı çalışmada
ifade edilmiştir. Ayrıca dernek özerkliği kapsamında, derneğin kendi işleyişi hakkında
koyduğu kuralların, kanun hükümleriyle birlikte hangi sırayla uygulanacağı hususu da
önemlidir. Çalışmamızda bu kuralların sırasıyla; kanunun emredici hükümleri, tüzük,
dayanağını tüzükten alan ikincil düzenlemeler, derneğin örf ve adet kuralları, yedek
hukuk kuralları ve diğer kurallar şeklinde uygulanması gerektiğine dair görüşümüz de
açıklanmıştır.
Çalışmada derneğin zorunlu organlarının oluşumları, işleyişleri, sona ermeleri,
görev ve yetkilerinin ayrı ayrı incelendiği, derneğin seçimlik organlarının ise genel
olarak ele alındığı birinci bölümün son kısmına gelmeden, dernek organlarının çeşitli
kriterlere göre nasıl sınıflandırılabileceği ifade edilmiştir. Kanunda oluşturulması
öngörülmüş olup olmaması bakımından zorunlu organlar; genel kurul, yönetim kurulu
ve denetim kuruludur.
Genel kurul, derneğin üyelerinden oluşur ve iç ilişkide diğer organlara karşı
derneği temsil eder. Kanun koyucu, derneğin genel kurulunda üyelerin oylarını şahsen
kullanmasını zorunlu tutmuştur. Çalışmada bu kuralın, delege usulü ile toplanmayı da
yasaklayan bir kural olduğu görüşü savunulmuştur. Ayrıca kanun koyucu, üyelerin
oylarının eşit olduğunu da düzenlemiştir. Salt çoğunluğun aranacağı oylamalarda
eşitlik halinde bazı oylara üstünlük tanınmasını mümkün gören görüşler de çalışmada
bu kurala göre eleştirilmiştir.
Dernek genel kurulunda alınan kararlar, üyeler tarafından iptali dava edilebilen
kararlardır. Uygulamada eğer dernek tüzüğünde kesin olduğu düzenlenmişse diğer
organ kararlarının da iptalinin dava edilebileceğine dair kararlar verilmiştir. Çalışmada
bu kararlara karşı, sadece genel kurul kararlarının iptal edilebileceği görüşü
savunulmuştur. Çünkü fikrimizce, dernekle ilgili uyuşmazlıklara öncelikle dernek
içinde çözüm aranması ilkesi gereğince derneğin en üst danışma, talimat ve denetim
organı olan genel kurulda uyuşmazlıkla ilgili karar alınmadan diğer organ kararının
iptalinin dava edilememesi gerekir. Ayrıca uygulamadaki çelişkili kararların aksine,
bu davayı açabilmek için muhalefetin toplantı tutanağına geçirilmesine de gerek
yoktur.
Yönetim kurulu ve denetim kurulu ise genel kurulun aksine derneğe üye
olmayan kişilerden oluşabilir. Denetim kurulu, derneğin diğer tüm organlarını genel
kurul adına denetler ve gözetler. Denetim kurulunu da genel kurul denetler. Ancak bu
denetim sürekli değildir. Ayrıca genel kurulun denetim kuruluna vereceği talimatlar
işin görülmesiyle sınırlıdır. Bu sebeplerle denetim kurulu üyesi ile dernek arasındaki
ilişkiye, niteliğine uygun düştüğü ölçüde vekalet sözleşmesi hükümlerinin kıyasen
uygulanabileceği çalışmamızda ifade edilmiştir.
Öte yandan dernek özerkliği gereğince dernek, seçimlik organlar
oluşturabilmekte serbesttir. Çalışmada, bu organların tümü bakımından geçerli
kurallar ele alınmıştır. Seçimlik organların oluşumlarının, sona ermelerinin, üye
sayılarının, karar alma şekillerinin, görev ve yetkilerinin yalnızca dernek tüzüğüyle değil, ikincil düzenlemelerle ve organ kararlarıyla da belirlenebilmesi gerekir. Bunun
yanı sıra kanun koyucu, zorunlu organların yetkilerinin seçimlik organlara
devredilemeyeceğini düzenlemiştir. Zorunlu organların öngörülmesindeki amaca
uygun olarak, bu düzenlemenin yetkinin mutlak olarak devrini yasakladığını kabul
etmek gerekir.
Çalışmanın, derneğin organları arasındaki ilişkilerin detaylı olarak açıklanmaya
çalışıldığı ikinci bölümünde, ilk olarak organların birbirlerine karşı durumlarının ne
olduğu veya olması gerektiği üzerinde durulmuştur. Bu yapılırken de organlar
arasındaki ilişkiler, ayrı ayrı ele alınmıştır. Öğretideki farklı görüşler yürürlükteki
kanun hükümleriyle birlikte değerlendirildiğinde, genel kurulun, derneğin diğer tüm
organlarından üstün olduğu sonucuna rahatlıkla varılır. Ancak bu üstünlük, genel
kurulun diğer organlarla girdiği ilişkilerde sınırsız yetkili olduğunu göstermez. Bu
ilişkilerde genel kurulun yetkisinin sınırının; yönetim kuruluyla girilen ilişkide en dar,
denetim kuruluyla girilen ilişkide daha geniş, seçimlik organlarla girilen ilişkilerde en
geniş olduğunu kabul etmek gerekir. Dolayısıyla bu çalışmada, derneğin en üst organı
olan genel kurulun, -seçimlik organlarla dahi olsa- diğer organlarla girdiği ilişkilerde
sınırlı yetkili olduğu savunulmuştur. Bu sebeple de yürürlükteki hükümler
değiştirilerek, genel kurul kararlarının iptali davası açma hakkının, sadece dernek
üyelerine değil derneğin diğer organlarına da tanınması gerekir. Bu davayı derneğin
yönetim kurulu üyelerinin açması ihtimalinde de davada derneği temsil etmesi için
kayyım atanabileceği çalışmada ifade edilmiştir.
Öte yandan, derneğin yönetim kurulu ve denetim kurulu arasındaki ilişkide,
eşitlik ilkesi hakim olmalıdır. Seçimlik organların birbirleriyle ve genel kurul dışındaki
zorunlu organlarla ilişkilerinde hangi organın üstün olduğuna ise organları kuran, yetki
ve görevlerini belirleyen düzenlemelere bakılarak karar verilmesi gerektiği çalışmada
ayrıca ifade edilmiştir. Konuyla ilgili son olarak, seçimlik organın kendi üstündeki bir
organla ilişkisinde de üst organının yetkilerinin sınırlı olduğu belirtilmiştir.
İkinci bölümün devamında ise derneğin diğer organlarının ve üyelerin
çoğunluğunun, genel kurulun oluşumuna yapabilecekleri etkiler incelenmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki derneğin üyeliğe kabul etmeme özgürlüğü, hakkın
kötüye kullanılması yasağı ile sınırlıdır. Ayrıca derneğe yapılan üyelik başvurusunun
otuz gün içinde cevaplanmamasının, üyeliğe kabul anlamına gelmeyeceğini kabul
etmek gerekir. Kanun koyucu üyelik başvurusu hakkında ilk kararı yönetim kurulunun
vermesi gerektiğini düzenlemiştir. Bu yetki; mutlak olmamak kaydıyla seçimlik
organlara devredilebilmeli, ancak diğer zorunlu organlara devredilememelidir. Ancak
her ihtimalde bu yetkinin kullanımının genel kurul tarafından denetlenebilmesi
gerekir. Bu denetimden geçmemiş bir organ kararının iptali dava edilemez. Aslında
her halde dava edilenin, diğer organ kararı değil, genel kurulun denetimle ilgili verdiği
kararı olduğu, çalışmanın farklı yerlerinde belirtilmiştir. Üyelik başvurusuna ilk
aşamada olumlu karar verilen üyenin genel kurul kararının iptalini dava etme hakkı
olduğuna şüphe yoktur. Ancak üyelik başvurusu ilk aşamada reddedilen veya
suskunlukla karşılanan kişinin, kanunda yalnızca üyelere tanınmış olan bu davayı
açma hakkının bulunmadığını kabul etmek gerekir. Bu kişi, derneğin nihai kararını
vermesinden sonra, ancak üyeliğe kabul etmeme hakkının kötüye kullanıldığı
iddiasıyla mahkemeye başvurabilmelidir.
Genel kurulun oluşumuna dernek cezaları aracılığıyla da etki edilebilir.
Öncelikle, tüzüğe üyenin sebep gösterilmeksizin üyelikten çıkarılabileceğine dair
geçerli bir hüküm koyulamayacağını ifade etmek gerekir. Ardından, üyelikten çıkarma
ile ilgili verilen kararların genel kurulca görüşülüp onaylanmadan dernek iç ilişkisi bakımından kesinleşmeyeceği, uygulanmayacağı ve iptalinin dava edilemeyeceği, bu
çalışmada savunulmuştur. Diğer kararlardan farklı olarak, üyelikten çıkarma kararın
iptalini, yalnızca hakkında çıkarma kararı verilen üyenin dava edebileceği kabul edilir.
Çıkarma dışındaki dernek cezalarına ise ancak tüzükte belirtilmişse
hükmedilebilir. Bazı dernek cezalarının sözleşme cezası olarak nitelendirilip hakim
tarafından indirilebilmesini mümkün kabul etmek gerekir. Dernek cezası verme
yetkisi, tüzükle mutlak olarak seçimlik veya zorunlu bir organa verilebilir. Ancak her
halde bu yetkinin kullanımının, genel kurul tarafından denetlenebilmesi gerekir.
Uygulamada, diğer organlar tarafından verilen, üyelikten çıkarma dışındaki dernek
cezalarının genel kurulca denetlenmeden doğrudan iptalinin dava edilebileceğine
yönelik mahkeme kararları mevcuttur. Çalışmada, üyenin genel kurula şikayet
hakkının her ihtimalde korunması gerektiği savunularak, yalnızca genel kurul
kararlarının iptalinin dava edilebileceği kuralına aykırı olan bu kararlar eleştirilmiştir.
Ayrıca dernek cezaları verilirken; bu cezaların yalnızca üyelere verilebileceği, ölçülü
olması gerektiği, ceza verilirken üyeye savunma hakkı verilmesi gerektiği ve tarafsız
davranılması hususlarının gözetilmesi gerektiği de açıklanmıştır.
Çalışmanın devamında, diğer organların genel kurulun toplanmasına yaptıkları
etki üzerinde durulmuştur. Çünkü bununla, derneğin yapısına ve işleyişine de etki
edilebilir. Genel kurulun toplanmasını gerektiren üyelik haklarından ikisi; derneğin
amacının korunmasına yönelik hak ve şikayet hakkıdır. Bu haklar, üye dışında diğer
organlara da koruma sağlar. Öte yandan, yeterli azınlığın veya yetkili organın, yönetim
kuruluna genel kurulun olağanüstü toplantıya çağrılması talebini iletmesi halinde,
yönetim kurulunun, talebin haklılığını değerlendirmeden, bu çağrıyı yapmak zorunda
olduğunu kabul etmek gerekir. Aynı şekilde bu zorunluluğun yerine getirilmemesi
sonucunda mahkemeye başvurulması halinde de mahkeme, ancak biçimsel yönden bir
inceleme yapabilmelidir.
Çalışmamızın son kısmından yönetim kurulunun genel kurula karşı sorumluluğu
incelenmiştir. Bunun için de yönetim kurulu üyesi ile dernek arasındaki ilişki
değerlendirilmiştir. Sınırlı yetki teorisi kapsamında genel kurulun yönetim kuruluna
talimat verme yetkisi, vekalet sözleşmesindeki vekalet verenin talimat verme hakkına
benzemektedir. Bu sebeple de aralarındaki ilişkiye, hizmet değil vekalet sözleşmesi
hükümleri, niteliğine uygun düştüğü ölçüde kıyasen uygulanabilir. Bu ilişki, bir
sözleşme ilişkisi olduğundan, yönetim kurulu üyesinin derneğe karşı yükümlülüklerini
gereği gibi yerine getirmemesinden sorumluluğunun, bir borca aykırılıktan sorumluluk
olduğu çalışmada açıklanmıştır.
Genel kurul ile yönetim kurulu arasındaki ilişkide, menfi borç ikrarı niteliğinde
olan ibranın ayrı bir önemi vardır. İbra kararıyla, geçmişteki belirli bir dönem için ve
belirli konularda derneğe karşı yükümlülükleri ihlal etmiş olmaları sebebiyle yönetim
kurulu üyelerinin sorumlu tutulmayacağı belirtilir. Uygulamadaki dernek yönetim
kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin az sayıdaki mahkeme kararı, bu çalışmada eleştirel
olarak ele alınmıştır. Çok çeşitli faaliyetlerde bulunan yönetim kurulunun ibrası; genel
kurulca dernek tüzüğüne göre, mali yönden veya idari yönden olmak üzere
sınırlandırılabilmelidir. Ayrıca çalışmada son olarak, ibranın menfi borç ikrarı
niteliğinde olmasının ve ibra edilmeme ile görevden almanın birbirinden ayrılmasının
üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The association, which is one of the legal entities in the nature of a combination
of people, carries out its organization with its organs. It is not possible for the
association to survive without its organs. The legislator has legislated various
regulations regarding the organization of the association. However, due to the
autonomy of association, which is an integral element of freedom of association, these
regulations are few and mostly non-mandatory. On the other hand, according to the
autonomy of the association, it cannot be said that the association can set rules with
unlimited freedom in all matters of its internal functioning. Because the organs of the
association have authority areas and the members who constitute the general assembly
organ have membership rights, both of which must be protected. These areas and rights
may be threatened by the competition between groups trying to take over or retain the
control of the association. The issues examined in our study were evaluated along these
lines.
In this study, what the organs of the association are, how they are constituted,
their areas of authority, their functioning, their relations with other organs and the
association were discussed. In the study, these issues were tried to be explained in
detail by evaluating the relevant doctrinal views and court decisions. In addition, it
was tried to offer some resolutions to disputes that may arise in the functioning of the
organs of the association by considering the balance of interests.
Before discussing other issues related to the organs of the association, it is
necessary to reveal who constitutes the organs of the association first. Therefore, in
our study, first of all, the criteria for how to determine the organ of the association are
discussed. While determining the organs of the association, both the formal criteria
and the factual criteria must be used. Accordingly, the organ is determined either by
looking at the act that formed it or by checking whether the person actually,
continuously and independently uses resolution-making, executive or supervisory
authority in important activities for the purpose of the association. It is also necessary
to separate the organ of the association from its agent, auxiliary person and employee.
For this reason, in our study, these differences were explained mainly based on the rule
that the transactions and actions of the organ are directly accepted as the transactions
and actions of the association.
The application of the rule of accepting the transactions and actions of the organ
directly as the transactions and actions of the association depends on the fulfillment of
some conditions. These conditions were tried to be explained in detail in our study.
First, in order for the organ to bind the association by making a legal transaction, this
action must be made by an authorized organ. Furthermore, since the association will
be liable for organ's performing improper to obligation according to the provisions of
the articles 112 et. of TBK, the conditions in these provisions are also applied to the
liability of the association. In order for the tort liability of the association, which is a fault liability in our opinion, to be recognised both the conditions of the tort liability
must be fulfilled and the tortious act must have been committed by the organ of the
association during the activity of the association. In this case, both the association and
the faulty person acting as an organ are liable to the injured party.
It is accepted in the doctrine that the provisions of TBK regarding the agency
contract, the service contract or the representation relationship shall be applicable by
analogy to the extent that it is suitable for the contractual relationship between the
association and the members of the organ. On the other hand, the Law on Associations
regulated restrictions on remuneration for organ members. It is stated in the study that
these restrictions prohibit the association from paying the members of the association
just because they are members and pursuing profits sharing purposes in a secret way.
Furthermore, within the scope of the autonomy of the association, it is also important
to determine the order in which the rules of the association regarding its own
functioning, together with the provisions of the law, will be applied. In our study, it is
explained that in our opinion, these rules shall be applied in the following order: the
mandatory provisions of the law, the articles of association, the secondary regulations
that take their basis from the articles of association, the customary rules of the
association, the supplementary law rules and other rules.
Before coming to the last part of the first chapter, in which the formation,
functioning, termination, duties and authorities of the mandatory organs of the
association were examined separately, and the optional organs of the association are
sketched in, it was stated in the study how the organs of the association can be
classified according to various criteria. In terms of whether they are regulated in the
law or not, mandatory organs are the general assembly, the board of directors and the
supervisory board.
The general assembly consists of the members of the association and represents
the association against other organs in internal relations. The legislator obliges the
members to cast their votes in person at the general assembly of the association. In the
study, it was argued that this rule is a rule that also prohibits meeting by delegation
method. In addition, the legislator has also regulated that the votes of the members are
equal. Opinions that consider it possible to grant superiority to some votes in case of
equality in the votes in which an absolute majority will be sought were also criticized
in the study according to this rule.
The resolutions taken at the general assembly of the association are the
resolutions that can be sued for annulment by the members. In practice, there are court
decisions sustain that annulment of the resolutions of other organs can be sued, if it is
stated in the articles of the association that they are definite. In the study, it was argued
against these decisions that only the resolutions of the general assembly can be sued
for annulment. Because, in our opinion, in accordance with the principle of seeking
solutions to disputes related to the association within the association first, it must not
be possible to sue for annulment of resolution of the other organ before the resolutions
on the dispute are discussed at the general assembly, which is the highest advisory,
instructing and supervising organ of the association. In addition, contrary to the
contradictory judgments in practice, there is no need to lodge a statement of opposition
in the minutes of the meeting in order to commence this action.
The board of directors and the supervisory board may consist of people who are
not members of the association, unlike the general assembly. The supervisory board
inspects and supervises all other organs of the association on behalf of the general assembly. The general assembly supervises the supervisory board. However, this
supervision is not permanent. Furthermore, the instructions of the general assembly to
the supervisory board are limited to the execution of the activity. For these reasons, it
was stated in our study that the provisions of the agency contract shall be applicable
by analogy to the relationship between the member of the supervisory board and the
association, to the extent that it is suitable for its nature.
On the other hand, in accordance with the autonomy of the association, the
association is free to form optional organs. In the study, the rules valid for all of these
organs were discussed. The formation, termination, number of members, resolution
processes, duties and authorities of the optional organs shall be regulated not only by
the articles of association but also by secondary regulations and organ resolutions.
Furthermore, the legislator has regulated that the authorities of mandatory organs
cannot be transferred to optional organs. In accordance with the purpose of enacting
mandatory organs, it must be accepted that this provision prohibits the absolute
transfer of authority.
In the second chapter of the study, in which the relations between the organs of
the association were tried to be explained in detail, it was focused on what the positions
of the organs against each other are or must be. In order to do this, the relations between
the organs are discussed separately. When both the different views in the doctrine and
the provisions of the law in force are evaluated, there is no doubt that the general
assembly is superior to all other organs of the association. However, this superiority
does not mean that the general assembly has unlimited authority in its relations with
other organs. In these relations, it must be accepted that the limit of the authority of
the general assembly is the narrowest in the relationship with the board of directors,
the wider in the relationship with the supervisory board, and the widest in the
relationship with the optional organs. Therefore, in this study, it was argued that the
general assembly, which is the supreme organ of the association, has limited authority
in its relations with other organs, even with the optional ones. For this reason, the
provisions of the law in force shall be changed and not only the members of the
association but also other organs of the association shall have the right to file an
annulment action of the general assembly resolutions. It was stated in the study that if
the members of the board of directors of the association file this action, a judicial factor
shall be appointed to represent the association in court.
On the other hand, the principle of equality must be applied in the relationship
between the board of directors and the supervisory board of the association. It was
stated in the study that in order to decide which organ is superior in the relations of the
optional organs with each other and with the mandatory organs other than the general
assembly, it is necessary to look at the regulations forming the organs and determining
their duties and authorities. It was also stated that the authority of the superior organ
is also limited in the relationship of the optional organ with another organ as a
subordinate organ.
In continuation of the second chapter of the study, the effects of the other
organs of the association and the majority of the members on the formation of the
general assembly were examined. First of all, it should be noted that the association is
free not to initiate and this freedom is limited by the prohibition of the abuse of the
right. Furthermore, it should be accepted that not responding to the applicant's
membership application made to the association within thirty days does not mean
acceptance to membership. The legislator has regulated that the first resolution about
the membership application must be carried by the board of directors. This authority can be transferred to optional organs provided that it is not absolute, but can not be
transferred to other mandatory organs. However, in any case, the exercise of this
authority can be supervised by the general assembly. An annulment of an organ's
resolution that has not been supervised by the general assembly cannot be sued. In fact,
it was stated in different parts of the study that what is sued in this case is not the
resolution of the other organ, but the resolution of the general assembly regarding the
supervision. There is no doubt that the member whose application for membership is
approved at the first stage has the right to sue for the annulment of the resolution of
the general assembly. However, in our opinion, it is necessary to accept that the person
whose membership application is rejected at the first stage or left unanswered does not
have the right to file this action, which is granted only to members according to the
law in force. This person can litigate only after the association has taken its definite
resolution, with the allegation that the association has abused its right not to initiate.
The formation of the general assembly can also be swayed by the disciplinary
penalties of the association. First of all, it is necessary to state that the provision of the
articles of association regulating that it is possible to cancel a member's membership
without giving any reason is invalid. Then, it was argued in this study that the
resolutions adopted about the cancelation of membership cannot become definite in
terms of the association's internal relations, shall not be applicable and, shall not be
suable for annulment action until they are discussed and approved by the general
assembly. It is accepted that only the member whose membership has been canceled
can sue for the annulment of the cancelation resolution, unlike other resolutions.
The penalties of association other than cancellation of a membership can only
be adjudged if they are regulated in the articles of association. It shall be considered
possible that some penalties of association can be qualified as contract penalties and
can be abated by the court. By the articles of association, an optional or mandatory
organ can be absolutely authorized to adjudge a penalty of association. However, in
any case, the exercise of this authority can be supervised by the general assembly. In
practice, there are court decisions that see it possible to sue for the annulment of the
penalty resolutions, other than cancellation membership, taken by other organs,
without being supervised by the general assembly. In the study, these decisions, which
are contrary to the rule that only resolutions of the general assembly can be sued for
annulment, were criticized and it was argued that the member's right to complain to
the general assembly must be protected in all cases. It was also explained that the
following issues should be taken into consideration while adjudging a penalty of
association: these resolutions can penalize only the members, they must be
proportional, the authorized organ must give voice to the members according to the
right of defence, and this organ must act impartially.
In the continuation of the study, the effect of other organs on the meeting of the
general assembly was emphasized. Because the organization and functioning of the
association can also be affected in this way. Two of the membership rights that require
the meeting of the general assembly are the right to protect the purpose of the
association and the right to complain. These rights provide protection to organs as well
as the members. On the other hand, in our opinion, if a sufficient minority or authorized
organs send a request to the board of directors to call an extraordinary meeting of the
general assembly, the board of directors is obliged to call this meeting without
evaluating the justification of the request. Likewise, in case of litigation as a result of
not fulfilling this obligation, the court shall only be able to make a formal control.
In the last part of our study, the liabilities of the board of directors to the general
assembly were examined. For this, the relationship between the member of the board
of directors and the association was evaluated. Within the scope of the limited
authority theory, the general assembly's authority to give instructions to the board of
directors is similar to the mandator's right to give instructions in the agency contract.
Therefore, the provisions of the agency contract, not the service contract, can be
implemented to the relationship between them by analogy, to the extent that it is
suitable for its nature. It was explained in the study that since this relationship is a
contractual relationship, the liability of the member of the board of directors for not
fulfilling obligations properly towards the association is the liability for breach of the
debt.
The discharge, which is a negative acknowledgement of debt, is particularly
important in the relationship between the general assembly and the board of directors.
The discharge resolution states that the members of the board of directors will not be
held responsible for breaching their obligations to the association for a relevant period
in the past and relevant activities. The few court decisions in practice regarding the
discharge of the board of directors of the association were critically discussed in this
study. The discharge of the board of directors who execute a wide variety of activities
shall be limited as the grant of financial discharge or executive discharge by the general
assembly, according to the articles of the association. In addition, in the final part of
the study, the fact that the discharge is a negative acknowledgement of debt and the
distinction between rejection of a discharge and dismissal were emphasized.









Une association composée de personnes morales ayant le caractère d'une union
personnelle, réalise son organisation à l'aide de ses organes. Il n'est pas possible à
l'association de survivre sans ses organes. Le législateur a pris diverses dispositions
concernant l'organisation d'une association. Cependant, en raison de l'autonomie
associative qui fait partie intégrante de la liberté d'association, ces réglementations
sont peu nombreuses et pour la plupart non obligatoires. D'autre part, selon l'autonomie
associative, on ne peut pas dire que l'association puisse fixer des règles avec une liberté
illimitée dans toutes les matières liées à son fonctionnement interne. Car les organes
de l'association ont des champs d'autorité qui doivent être protégés et les membres qui
constituent l'assemblée générale ont également des droits d'adhésion qui doivent être
protégés. Ces champs et droits peuvent être mis en péril par la concurrence entre des
groupes tentant de reprendre ou de conserver la gestion de l'association. Les enjeux
examinés dans notre étude ont été évalués sur cet axe.
Dans cette étude, on a traité les organes de l'association, les manières dont ils se
sont formés, leurs champs d'autorité, leur fonctionnement, les relations avec
l'association et les autres organes. Dans l'étude, on a essayé d'expliquer en détail ces
questions en évaluant les points de vue doctrinaux et les décisions de justice pertinents.
En outre, on a essayé de contribuer à la résolution des différends pouvant survenir dans
le fonctionnement des organes de l'association, en tenant compte de l'équilibre des
intérêts.
Avant d'aborder autres questions liées aux organes de l'association, il faut
d'abord révéler qui constitue les organes de l'association. Pour cette raison, dans un
premier temps, on a traité les critères de détermination de l'organe de l'association dans
notre étude. Lors de la détermination des organes de l'association, il faut bénéficier à
la fois des critères formels et des critères matériels. En conséquence, l'organe est
déterminé soit en examinant la disposition qui l'a créé, soit en fonction du fait que
l'individu utilise effectivement, de manière continue et indépendante, l'autorité
décisionnelle, exécutive ou de surveillance dans les activités importantes qui font
l'objet de l'association. En outre, il faut distinguer l'organe de l'association de son
représentant, de son assistant et de son employé. C'est pourquoi, dans notre étude, nous
avons principalement procédé selon le principe d'accepter les opérations et les activités
de l'organe comme les opérations et activités de l'association, et exprimé les
différences en question.
La mise en œuvre de la règle qui assume les opérations et les activités de l'organe
comme des opérations et activités de l'association, dépend de la réalisation de certaines
conditions. Dans notre étude, on a essayé d'expliquer en détail ces conditions. Tout
d'abord, si un organe met l'association en dette par une action en justice, il faut que
ladite action doive être saisie par un organe habilité. Par ailleurs, attendu que
l'association sera responsable de la dette de l'organe selon l'article 112 et autres articles du Droit des Obligation en Turquie, ces dispositions s'appliqueront également
à l'association. À notre avis, pour qu'une association responsable d'une faute ait une
responsabilité à raison d'actes illicites, il faut que les conditions de la responsabilité à
raison d'actes illicites soient réalisées et également que l'acte délictuel doit avoir été
commis par l'organe de l'association dans le cadre de l'activité de l'association. Dans
ce cas, la personne fautive agissant à la fois comme association et comme organe sera
responsable envers la partie lésée.
Dans la présente étude, il est admis que les dispositions du Droit des Obligation
en Turquie relatives à la procuration, au contrat de service ou à la relation de
représentation peuvent être appliquées par analogie à la relation contractuelle entre
l'association et les membres de l'organe, dans la mesure où cela convient à sa nature.
D'autre part, la loi sur les associations a introduit des limites à la rémunération des
membres des organes. Dans cette étude, il est également indiqué que ces restrictions
interdisent aux membres de l'association d'être rémunérés du seul fait qu'ils sont
membres, et à l'association d'avoir un objectif en vue de partager les bénéfices de
manière secrète. En outre, dans le cadre de l'autonomie associative, la question de
l'ordre dans lequel les dispositions de la loi et les règles de l'association concernant son
propre fonctionnement seront appliquées est également importante. Dans notre étude,
nous avons également expliqué notre opinion selon laquelle ces règles doivent
respectivement être mises en œuvre sous la forme de dispositions impératives de la loi,
des statuts, des règlements secondaires basés sur les statuts, des règles coutumières de
l'association, des règles juridiques supplémentaires et d'autres règles.
Avant d'en venir à la dernière partie de la première section dans laquelle on a
examiné en général les organes électifs de l'association et un par un, la formation, le
fonctionnement, la dissolution, les devoirs et les attributions des organes obligatoires
de l'association, on a expliqué comment les organes de l'association peuvent être
classés selon divers critères. Les organes obligatoires prévus par la loi sont l'assemblée
générale, le conseil d'administration et le comité d'audit.
L'assemblée générale est composée des membres de l'association et représente
l'association vis-à-vis des autres organes dans les relations internes. Le législateur
oblige les membres à voter personnellement à l'assemblée générale de l'association.
Dans l'étude, on a soutenu l'opinion que cette règle est une règle qui interdit également
les réunions par la méthode des délégués. De plus, le législateur a prévu que les votes
des membres sont égaux. Selon cette règle, on a également critiqué les opinions qui
supportent la possibilité d'accorder la prépondérance à certaines voix en cas d'égalité
des voix où la majorité absolue est requise.
Les décisions prises en assemblée générale de l'association sont des décisions
que les membres peuvent porter devant la justice en vue de révocation. En pratique, il
est possible de demander la révocation des décisions d'autres organes si cela est
définitivement indiqué dans les statuts de l'association. Dans l'étude, contrairement à
ces résolutions, il est soutenu que seules les décisions de l'assemblée générale peuvent
être révoquées. Car, à notre avis, selon le principe basé sur la recherche d'une solution
au sein de l'association, on ne doit pas porter devant la justice la révocation d'un autre
organe avant qu'une décision sur le litige n'ait été prise à la l'assemblée générale,
l'organe suprême de conseil, de direction et d'audit de l'association. De plus,
contrairement aux décisions contradictoires en pratique, il n'est pas nécessaire que
l'objection soit inscrite sur le procès-verbal pour introduire cette action.
En revanche, le conseil d'administration et le comité d'audit peuvent être
composés de personnes non membres de l'association, contrairement à l'assemblée
générale. Le comité d'audit contrôle et inspecte tous les autres organes de l'association
au nom de l'assemblée générale. À son tour, l'assemblée générale inspecte le comité
d'audit. Cependant, cette inspection n'est pas permanente. En outre, les instructions de
l'assemblée générale au comité d'audit sont limitées à l'exécution des travaux. Pour
ces raisons, on a précisé dans notre étude que les dispositions des procurations ne
peuvent être appliquées que par analogie à la relation entre l'association et le membre
du comité d'audit, dans la mesure où elle est adaptée à sa nature.
En revanche, selon l'autonomie associative, l'association est libre de constituer
des organes électifs. Dans l'étude, on a traité les règles valables pour l'ensemble de ces
organes. La formation, la dissolution, le nombre de membres, les modalités de prise
de décision, les devoirs et les pouvoirs des organes électifs doivent être déterminés
non seulement par les statuts de l'association, mais aussi par les règlements secondaires
et les décisions des organes. En outre, le législateur a prévu que les pouvoirs des
organes obligatoires ne peuvent être transférés à des organes électifs. Conformément
à l'objectif visant à prévoir des organes obligatoires, il convient d'admettre que ce
règlement interdit le transfert absolu d'autorité.
Dans la deuxième section de l'étude où on a essayé d'expliquer en détail les
relations entre les organes de l'association, on a insisté d'abord sur l'état actuel ou
requis des organes les uns par rapport aux autres. Ce faisant, les relations entre les
organes ont été traitées séparément. En évaluant les différents points de vue de la
doctrine selon les dispositions de la loi en vigueur, on peut facilement conclure que
l'assemblée générale est au-dessus de tous les autres organes de l'association.
Cependant, cette supériorité n'indique pas que l'assemblée générale ait une autorité
illimitée dans ses relations avec les autres organes. Parmi ces relations, il faut admettre
que la limite de l'autorité de l'assemblée générale est la plus étroite aux relations avec
le conseil d'administration, plus large aux relations avec le comité d'audit et la plus
large aux relations avec les organes électifs. Par conséquent, dans cette étude, on a
soutenu que l'assemblée générale, l'organe suprême de l'association, a une autorité
limitée dans les relations avec les autres organes, même avec les organes électifs. Pour
cette raison, les dispositions en vigueur devraient être modifiées et le droit d'introduire
un recours en vue de révocation des décisions de l'assemblée générale devrait être
accordé non seulement aux membres de l'association mais aussi aux autres organes de
l'association. Il est précisé dans l'étude qu'un curateur pourrait être nommé pour
représenter l'association dans l'éventualité où les membres du conseil d'administration
de l'association intenteraient cette poursuite.
En revanche, le principe d'égalité doit prévaloir dans les relations entre le conseil
d'administration et le comité d'audit de l'association. Il est également indiqué dans
l'étude que la supériorité des organes électifs dans leurs relations entre eux et avec les
organes obligatoires autres que l'assemblée générale doit être décidée en examinant les
règlements qui instituent les organes et déterminent leurs pouvoirs et leurs devoirs.
Enfin, on a également mentionné que l'autorité de l'organe supérieur est limitée dans
les relations entre l'organe électif et l'organe supérieur.
Dans la suite de la deuxième section, les effets des autres organes de l'association
et de la majorité des membres sur la formation de l'assemblée générale sont examinés.
Tout d'abord, il convient de noter que la liberté de l'association de refuser les adhésions
est limitée par l'interdiction de l'abus de droit. En outre, il doit être admis que le fait de
ne pas répondre à la demande d'adhésion faite à l'association dans un délai de trente jours ne veut pas dire que l'adhésion est acceptée. Le législateur a prévu que la
première décision sur la demande d'adhésion soit prise par le conseil d'administration.
Ce pouvoir peut être délégué à des organes électifs, mais pas à d'autres organes
obligatoires, sous réserve de ne pas être absolu. Cependant, en tout état de cause,
l'usage de ce pouvoir doit être inspecté par l'assemblée générale. L'évocation de la
décision d'un organe qui n'a pas passé cet audit ne peut être poursuivie. En fait, on a
mentionné dans différentes parties de l'étude qu'on ne poursuit pas la décision de
l'autre organe, mais la décision de l'assemblée générale concernant l'audit. Il n'y a
aucun doute que le membre dont la demande d'adhésion est approuvée à la première
étape a le droit de demander l'évocation d'une décision de l'assemblée générale.
Cependant, il faut accepter que la personne dont la demande d'adhésion est rejetée ou
n'est pas répondue à la première étape n'a pas le droit d'intenter cette action en justice
qui, selon la loi, n'est accordée qu'aux membres. Cette personne ne devrait pouvoir
saisir le tribunal qu'après que l'association a rendu sa décision définitive, alléguant
qu'elle a abusé le droit de refuser l'adhésion.
La formation de l'assemblée générale peut également être influencée par des
sanctions associatives. Tout d'abord, il convient de préciser qu'on ne peut pas inscrire
sur les statuts une disposition valide qui prévoit qu'on ne peut pas résilier une adhésion
sans aucun motif. Ensuite, il est soutenu dans cette étude que les décisions prises en
matière d'exclusion ne peuvent être finalisées, mises en œuvre et annulées au point de
vue relations internes de l'association qu'après avoir été discutées et approuvées par
l'assemblée générale. Différemment à autres décisions, il est admis que seul le membre
pour lequel la décision d'exclusion a été prise peut saisir le tribunal en vue de
l'évocation de la décision d'exclusion.
Des sanctions d'association autres que l'exclusion ne peuvent être imposées que
si elles sont spécifiées dans les statuts. On doit considérer que certaines pénalités
d'association puissent être qualifiées comme des pénalités contractuelles et réduites
par le juge. Le pouvoir d'infliger une sanction d'association peut être conféré par la loi
à un organe absolument facultatif ou obligatoire. Cependant, en tout état de cause,
l'usage de ce pouvoir doit être inspecté par l'assemblée générale. En pratique, hormis
les exclusions, il existe des décisions de justice permettant la poursuite d'annulation
des peines de l'association prononcées par autres organes, sans être inspectées par
l'assemblée générale. Dans l'étude, on a critiqué ces décisions contraires à la règle
selon laquelle seule l'évocation des décisions de l'assemblée générale peut être
poursuivie, arguant que le droit du membre de se plaindre devant l'assemblée générale
doit être protégé en toutes circonstances. De plus, on a également expliqué que ces
pénalités d'association ne peuvent être infligées qu'aux membres, qu'elles doivent être
proportionnées, que le membre doit avoir le droit de se défendre et que l'impartialité
doit être respectée.
Dans la suite de l'étude, on a souligné l'effet des autres organes sur la
convocation de l'assemblée générale. Car cela peut également affecter la structure et
le fonctionnement de l'association. Deux des droits des membres qui nécessitent la
réunion de l'assemblée générale : le droit de protéger l'objectif de l'association et le
droit de porter plainte. Ces droits assurent également la protection des organes autres
que les membres. En revanche, si une minorité suffisante ou un organe autorisé adresse
au conseil d'administration une demande de convocation d'une assemblée générale
extraordinaire, on doit admettre que le conseil d'administration est obligé de faire cette
convocation sans apprécier le bien-fondé de la demande. De même, en cas de saisine
du tribunal pour le non-respect de cette obligation, le tribunal ne devrait pouvoir
procéder qu'à un examen formel.
Dans la dernière section de notre étude, la responsabilité du conseil
d'administration envers l'assemblée générale a été examinée. Pour cela, on a évalué la
relation entre le membre du conseil d'administration et l'association. Dans le cadre de
la théorie de l'autorité limitée, le pouvoir de l'assemblée générale de donner des
instructions au conseil d'administration est similaire au droit du mandataire mentionné
sur la procuration de donner des instructions. Pour cette raison, les dispositions des
procurations, et non celles du contrat de service, peuvent être appliquées par analogie
à la relation entre les deux, dans la mesure où cela convient à sa nature. Cette relation
étant une relation contractuelle, on a expliqué dans l'étude que la responsabilité du
membre du conseil d'administration pour le non-respect de ses obligations envers
l'association est considérée comme une responsabilité pour manquement à une dette.
Dans les relations entre l'assemblée générale et le conseil d'administration, la
libération, qui est une reconnaissance de dette négative, revêt une importance
particulière. La décision de libération précise que les membres du conseil
d'administration ne seront pas tenus responsables d'avoir manqué à leurs obligations
envers l'association pendant une certaine période dans le passé. Dans cette étude, on a
abordé de manière critique, quelques décisions de justice concernant l'acquittement
des membres du conseil d'administration de l'association. La libération du conseil
d'administration qui est engagé dans une grande variété d'activités, doit être limitée par
l'assemblée générale selon les statuts de l'association, financièrement ou
administrativement. De plus, à la fin de l'étude, on a insisté sur le fait que la libération
est une reconnaissance de dette négative et sur la distinction entre la non-libération et
le congédiement.