Hurman çayı havzasında sedimantasyonun ampirik yöntemlerle tahmini
Estimation of sedimentation with empirical methods in Hurman stream basin
Yazar: NECATİ AKSU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KENAN UÇAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma ile Hurman Çayı Havzası'nda yağış-akış ve sediment ilişkileriincelenerek ampirik yöntemlerle hesaplanan süspanse sediment verimleriyle, ölçümlebulunan sediment verimi karşılaştırılmış ve ampirik yöntemlerden havza içinuygulanabilir olanı araştırılmıştır.Uzun yıllar ortalaması aylık yağış ve akış değerleri farklı tipte regresyonlaratabi tutularak havzada yağış-akış ilişkisi araştırılmıştır. Bu ilişkiyi en iyi tanımlayaneşitliğin korelasyonu 0.88 bulunmuştur.Dağılım analizi ile yıllık en büyük yağışlardan, farklı tekerrürlü yağış değerlerihesaplanarak bu yağışların oluşturabileceği farklı tekerrürlü akış ve artım akışdeğerleri belirlenmiştir. Elde edilen birim hidrograf yardımıyla taşkın hidrograflarıhesaplanmıştır. Taşkın hidrografları, yıllık en büyük akışların dağılımı analizi ile dehesaplanarak birim hidrografla bulunan taşkın değerleriyle karşılaştırılmıştır.Ölçülen akımlar ve bunlara karşılık gelen sediment değerlerindenyararlanılarak havzanın sediment anahtar eğrisi çıkarılmıştır. Günlük ortalamaakım değerleri kullanılarak anahtar eğrisi eşitliğinden havzanın sediment verimi23.745 ton/yıl/km2 olarak hesaplanmıştır. Sediment verimi; Brüt Erozyon Yöntemi ile201.975 ton/yıl/km2, Üniversal Toprak Kayıpları Eşitliği (USLE, Universal Soil-LossEquation) ile 198.500 ton/yıl/km2, EİE eşitliği ile 142.935 ton/yıl/km2 ve Türkiye GenelDenklemi ile de 72.570 ton/yıl/km2 bulunmuştur. Birbirinden çok farklı sonuçlarveren yöntemler karşılaştırılmıştır. Gözleme dayalı hesaplamaya en yakın değeri,Türkiye Genel Denklemi, en uzak değerleri ise USLE ve Brüt Erozyon eşitliklerivermiştir.Yıllık en büyük akış değerleri ile yıllık toplam sediment miktarları arasında0.96 korelasyona sahip bir ilişki bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Erozyon, sediment verimi, havza, hidrograf, yağış-akış,taşkın.

Abstract:
The objective of this study was to compare suspended sediment yield, calculatedby empirical methods using rainfall-flow-sediment relationships, with mesured datain Hurman stream basin and the most appropriate empirical method was determinedfor the basin.The rainfall-flow relationships were investigated by regressing the average oflong years monthly rainfall-flow data. The best correlation of this relationship wasfound as 0.88.Likely repetitional flow and augmentation flow values were determined bycalculating likely repetitional rainfall from the mean annual highest rainfallcomputed from the distribution analysis. Stormwater hydrographs were calculatedby using unit hydrograph. Stormwater hydrographs also calculated by the analysisof the annual highest flow distribution were copared with the stormwater valuesobtained from unit hydrographs.Sediment rating curve of the basin was obtained by using tme measured flowsand corresponding sediment values. Sediment yield of the basin was calculated as23.745 ton/year/km2 using dailiy mean flow values and rating curve equation.Sediment yield was found as 201.975 ton/year/km2 for Gross Erosion Method, 198.500ton/year/km2 for Universal Soil Loss Equation (USLE), 142.935 ton/year/km2 forElectrical Works Etude Administration (EIE), and 72.570 ton/year/km2 for GeneralEquation of Turkey. The methods producing very different results were compared.General Equation of Turkey estimated the measured data as the best whereas theUSLE and Gross Erosion Method estimated the measured data as the worst.The correlation between the annual highest flow and the annual total sedimentwas found as 0.96.

Keywords: Erosion, sediment yield, basin, hydrograph, rainfall-flow, flood.