Melez çilek populasyonunda bazı kalite özellikleri ile bağlantılı QTL analizleri
QTL analyzes related to some quality characteristics of strawberry fruit
Yazar: İPEK ÜRÜN
Danışman: PROF. DR. NESİBE EBRU KAFKAS
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Islah = Improvement ; Kalite özellikleri = Quality properties ; Meyve kalitesi = Fruit quality ; Çilek = Strawberry

Özet:
Dünyada ve ülkemizde çilek yetiştiriciliğine olan talebin her geçen gün artmasıyla özellikle biyoteknolojik yöntemlerin getirdiği avantajlar sayesinde modern ıslah büyük önem kazanmıştır. Bu amaçla bu araştırmada klasik melezleme ıslahı yöntemi ile elde edilen 'Fortuna' çeşidinin ana ebeveyn, 'Rubygem'çeşidinin ise tozlayıcı ebeveyn olarak kullanıldığı F1 melez popülasyonuna ait F1 melez bireyleri ve bunların ebeveynleri materyal olarak kullanılmıştır. Fortuna X Rubygem popülasyonundan elde edilen F1 bireyler ve ebeveynlerinde, 2021 ve 2022 yılının Mart ve Nisan aylarında 7 farklı bitkisel özellik ile aynı aylarda derim olgunluğuna gelen meyvelerde 27 farklı meyve özelliği incelenmiştir. Derimi yapılan meyvelerde ortalama meyve ağırlığı, meyve rengi ve şeker içerikleri ölçülmüştür. Toplam 34 gözlem ve ölçüm parametrelerinden elde edilen iki yıllık veriler kantitatif özellik lokusları (QTL) analizinde kullanılmıştır. F1 bireyler ile ebeveynlerin, dört farklı dönemde incelenen kriterlere göre dağılımları tespit edilmiştir. Melez çilek popülasyonunda yer alan bireylere ait çilek meyvelerinde HPLC tekniği ile belirlenen toplam şeker içeriğinin %1.3 – 7.2 arasında değişim gösterdiği bu değere paralel olarak %Brix değerinin ise %1.9 – 8.6 arasında dağılım gösterdiği saptanmıştır. Sonuç olarak 34 özellikten 22'si ile bağlantılı kantitatif özellik lokusları belirlenmiştir. PV değeri %20 ve üzerinde belirlenen QTL bölgeleri, meyve et rengi özelliğinde, meyve dış renk (C) değeri özelliğinde ve meyve iç renk (L) değeri özelliğinde tespit edilmiştir. m166507450 SNP markörünün üç farklı özellikte PV değerinin oldukça yüksek olarak hesaplandığı ve gelecekteki çilek ıslahı çalışmalarında öncelikle valide edilerek daha sonra da kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Due to the increasing demand for strawberry cultivation in the world and in our country, modern breeding has gained great importance, through the great advantages of biotechnological methods. For this purpose, F1 hybrid individuals and their parents belonging to this F1 hybrid population were used as materials, in which the "Fortuna" cultivar obtained by the classical hybridization breeding method as the mother parent and the "Rubygem" cultivar as the pollenizer parent. F1 individuals and their parents obtained from Fortuna X Rubygem population, 7 different vegetative traits in March and April of 2021 and 2022, and 27 different fruit traits in fruits that reached harvest maturity at the same months were examined. Average fruit weight, outer fruit colour and sugar content were measured in the harvested fruits. Two-year data from a total of 34 observations and measurement parameters were used in the quantitative trait loci (QTL) analysis. The distribution of F1 individuals and parents according to the criteria examined in four different periods were determined. The total sugar content was determined by HPLC technique in strawberry fruits belonging to individuals in the hybrid strawberry population varied between 1.3 - 7.2%, and in parallel with this value, the Brix value ranged between 1.9 - 8.6%. As a result, 22 quantitative trait loci were determined from 34 traits. The QTLs which were above 20% were determined in the fruit flesh colour, outer fruit colour (C) and inner fruit colour (L) traits. The 3 different PV values of m166507450 SNP marker were calculated quite high and this marker can be used in the future breeding studies after validation.