Boşanmış ebeveynler ve ergen çocuklarının ebeveyne yabancılaşma sendromuyla ilgili deneyimleri
Experiences of divorced parents and their adolescent children with parental alienation syndrome
Yazar: İBRAHİM ERSAL
Danışman: PROF. DR. SERAP DAŞBAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu araştırmada boşanmış ebeveynlerin ve ergen çocuklarının ebeveyne yabancılaşma sendromuyla ilgili evlilik dönemleri, boşanma süreçleri ve boşanma sonrasındaki deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Belirtilen amaç doğrultusunda gerçekleştirilen bu çalışmada nitel araştırma yöntemi ve teknikleri kullanılmıştır.
	Araştırma Kayseri' de bulunan Çocuk Görüşme Merkezi' nde yürütülmüştür. Araştırma kapsamında çocuk görüşme merkezine başvuran ve ergen çocuğu olan ebeveynler, çocukları ve eski eşleriyle çalışılmıştır. Bu doğrultuda araştırmada 13 ergen çocuk, 13 baba ve 13 anne olmak üzere toplamda 39 kişiyle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme formları çocuklara ve ebeveynlere ayrı ayrı hazırlanmıştır. Katılımcılardan elde edilen verilerin analizinde ise MAXQDA 2020 programından faydalanılmıştır. Analiz kısmında elde edilen temalar ise evlilik döneminde aile yaşantısı, ebeveynlerin boşanma süreçleri, boşanma sonrasında ebeveynler ve çocuklar, çocuk görüşme merkezi etkileri şeklindedir.
        Araştırmada ebeveyne yabancılaşma sendromu belirtileri gösteren çocuklarda bu sendromun oluşumunun ebeveynlerinin evlilik dönemlerine dayandığı, ebeveynlerinin evlilik dönemlerinde başta fiziksel şiddet ve aldatma olmak üzere birçok problem yaşadığı, genellikle şu anda çocukların iyi ilişki geliştirdiği ebeveyniyle evlilik döneminde de iyi ilişkilerinin bulunduğu, birçok çocuğun şu anda yabancılaştığı ebeveyniyle evlilik döneminde de olumsuz ilişkilerinin olduğu, katılımcı ebeveynlerin genellikle çekişmeli olarak boşandıkları, boşanma sürecinde annelerin babalara oranla daha fazla yabancılaştırıcı söylem ve davranışta bulundukları, ebeveyne yabancılaşma belirtilerinin boşanma sürecinde belirgin hale gelmeye başladığı, boşanmaların ardından çocukların velayetlerinin genelde annelerine verildiği, boşanma sonrasında çocuğunu diğer ebeveyniyle görüştürmeme davranışının yabancılaştırıcı davranışlardan en sık başvurulan yol olduğu, araştırmada genel olarak annelerin yabancılaştırıcı eylem olarak başvurduğu yolun çocuklarını babalarıyla görüştürmemek olduğu, babaların ise yine en fazla yabancılaştırıcı eylem olarak başvurduğu yolun anneler hakkında olumsuz söylemlerde bulunması olduğu, velayeti elinde olmayan yabancılaştırılan ebeveynlerin ise çocuklarıyla görüş günlerinde görüşemedikleri ya da diğer tarafın sorun çıkardığı iddiasıyla çocuk görüşme merkezine başvurdukları, katılımcılardan genel olarak çocuk görüşme merkeziyle ilgili olumlu yorumlar elde edildiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarıyla ilgili olarak ailelere, alanda çalışan uzmanlara, konuyla ilgili politikalara ve gelecek akademik çalışmalara dair öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the experiences of divorced parents and their adolescent children related to parental alienation syndrome during the marriage periods, divorce processes and  after divorce. Qualitative research methods and techniques were used in this study carried out in line with the stated purpose.
	The research was conducted at the Child Interview Centre in Kayseri. Within the scope of the research, parents with adolescent children, their children and ex-spouses who applied to the child interview centre were studied. In this direction, in-depth interviews were conducted with a total of 39 people, including 13 adolescent children, 13 fathers and 13 mothers, using a semi-structured interview form. Interview forms were prepared separately for children and parents. MAXQDA 2020 programme was used to analyse the data obtained from the participants. The themes obtained in the analysis section are family life during marriage, parents' divorce processes, parents and children after divorce, and the effects of child interview centre.
        In the study, it was found that the formation of this syndrome in children who showed symptoms of parental alienation syndrome was based on their parents' marital periods, their parents had many problems in their marital periods, especially physical violence and infidelity, generally the children had good relationships with the parents with whom they developed a good relationship during the marriage period, many children had negative relationships with the parents with whom they were currently alienated during the marriage period, the participant parents were generally divorced in a contentious manner, and mothers engaged in more alienating discourses and behaviours than fathers during the divorce process, The symptoms of alienation from the parent started to become evident during the divorce process, the custody of the children was generally given to their mothers after the divorce, the custody of 10 children among the participant children was given to their mothers and the custody of 3 children was given to their fathers, the behaviour of not letting the child see the other parent after the divorce was the most frequently used alienating behaviour, and the alienating behaviour of the mothers in the research was not letting their children see their fathers, ıt was concluded that the most common alienating action of the fathers was to make negative statements about the mothers, and that the alienated parents who did not have custody of their children applied to the child interview centre on the grounds that they could not see their children on their visit days or that the other party was causing problems, and that positive comments were generally obtained from the participants about the child interview centre. Regarding the results of the research, recommendations were made for families, experts working in the field, policies and future academic studies on the subject.