Hipotiroidi, subklinik hipotiroidi ve ötiroid tanısı alan yetişkin bireylerin insülin direnci, anksiyete ve beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of insulin resistance, anxiety and nutritional status of adults diagnosed with hypothyroidism, subclinical hypothyroidism and euthyroid
Yazar: ESRA UÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAL ERZURUM ALİM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Ötiroid hasta sendromları = Euthyroid sick syndromes ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Bu çalışma primer hipotiroidi, subklinik hipotiroidi ve ötiroid tanısı alan yetişkin bireylerin; insülin direnci, anksiyete ve beslenme durumlarını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. 
Çalışma, Aralık 2019 – Ağustos 2021 tarihleri arasında Aksaray Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniğine başvuran, 18-64 yaş arası, 120 birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireyler, hipotiroidi tanısı almış 60 hasta (HG) ile 60 kontrol (KG) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Hastalar; primer hipotiroidi grubu (PHG), subklinik hipotiroidi grubu (SHG) ve ötiroid grup (ÖG) olmak üzere, sayıca eşit, üç farklı alt gruba ayrılarak incelenmiştir. Bireylerin genel özellikleri, sağlık bilgileri ve beslenme alışkanlıklarına ilişkin bilgileri saptamak amacıyla, araştırmacı tarafından anket formu uygulanmıştır. Günlük enerji ve besin ögesi alımlarının  belirlenmesi için 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile besin tüketim kaydı alınmıştır. Bireylerin anksiyete durumlarını değerlendirmek için Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), beslenme tutumlarını incelemek için Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30) kullanılmıştır. Antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından alınmıştır.
HG'deki bireylerin yaş ortalaması 36.33±11.50 yıl, KG'dekilerin ise 30.63±10.06 yıldır (p>0.05). PHG'de günlük enerjinin karbonhidrattan gelen oranı (%51.00±11.20), KG'den (%44.30±7.87) yüksek bulunmuştur (p<0.05). İnsülin Direncinin Homeostatik Model Değerlendirmesi (HOMA-IR) PHG'de 2.13±1.27 μU/mL, SHG'de 2.41±2.16 μU/mL, ÖG'de 1.97±0.90 μU/mL ve KG'de 1.79±0.58 μU/mL'dir (p>0.05). Diyetle alınan enerji, karbonhidrat, yağ, protein ve posa ile HOMA-IR seviyeleri arasında ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin HOMA-IR seviyeleri ile serum TSH düzeyleri arasında ilişki görülmemiştir (p>0.05). KG'de serum TSH düzeyleri ile iyot alımı arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır (r=0.315; p=0.014). ÖG'de serum TSH seviyeleri ile doymuş yağ alımı arasında pozitif yönlü ilişki görülmüştür (r=0.619, p=0.004). Serum D vitamini düzeyi bir birim arttığında, hastalık riskinin %1 azaldığı tespit edilmiştir (OR=0.990, p=0.023). HG'nin BAÖ puanları (PHG:14.10±8.10, SHG:13.35±9.66, ÖG:14.75±9.54), KG'den (7.23±5.68) yüksek bulunmuştur (p=0.000). YFÖ puanları ise HG ve KG'de benzerdir (p>0.05).
Primer hipotiroidi, subklinik hipotiroidi ve ötiroid tanısı alan bireylerde anksiyete düzeyinin daha fazla olduğu ve tiroid hormon seviyelerinin beslenme durumundan etkilenebildiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Anksiyete, beslenme durumu, hipotiroidi, insülin direnci, tiroid hormonları

Abstract:
This study was conducted to evaluate the insulin resistance levels, anxiety and nutritional status of adult individuals diagnosed with primary hypothyroidism, subclinical hypothyroidism and euthyroidism. 
The study was carried out with 120 individuals, aged 18-64 years, who applied to Aksaray University Education and Research Hospital Internal Medicine Outpatient Clinic between December 2019 and August 2021. Individuals were divided into two groups as 60 patients (PG) diagnosed with hypothyroidism and 60 controls (CG). Patient group was divided into three different subgroups, equal in number, as primary hypothyroidism group (PHG), subclinical hypothyroidism group (SHG) and euthyroidism group (EG). A questionnaire was applied by the researcher in order to determine the general characteristics, health information and nutritional habits of the individuals. In order to determine the daily energy and nutrient intakes, food consumption records were taken with the 24-hour reminder method. The Beck Anxiety Inventory (BAI) was used to assess the anxiety states of individuals and the Mindful Eating  Questionnare (MEQ) was used to examine the eating attitudes. Anthropometric measurements were taken by the researcher.
Average age of individuals in PG is 36.33±11.50 years, and those in CG are 30.63±10.06 years (p>0.05). In PHG, the ratio of daily energy from carbohydrates (%51.00±11.20) was found to be higher than CG (%44.30±7.87) (p<0.05). Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance (HOMA-IR) was 2.13±1.27 μU/mL in PHG, 2.41±2.16 μU/mL in SHG, 1.97±0.90 μU/mL in EG and 1.79±0.58 μU/mL in CG (p>0.05). No relationship was found between dietary energy, carbohydrate, fat, protein, fiber and HOMA-IR levels (p>0.05). There was no correlation between individuals' HOMA-IR levels and serum TSH levels (p>0.05). A negative correlation was found between serum TSH levels and iodine intake in CG (r=-0.315, p=0.014). A positive correlation was observed between serum TSH levels and saturated fat intake in EG (r=0.619, p=0.004). It has been detected that when the serum vitamin D level increases by one unit, the risk of disease decreases by 1% (OR=0.990, p=0.023). BAI scores of PG (PHG:14.10±8.10, SHG:13.35±9.66, EG:14.75±9.54) were found higher than CG (7.23±5.68) (p=0.000). MEQ scores were similar in PG and CG (p>0.05).
It has been determined that the level of anxiety is higher in individuals diagnosed with primary hypothyroidism, subclinical hypothyroidism and euthyroidism and thyroid hormone levels can be affected by nutritional status.

Keywords: Anxiety, hypothyroidism, insulin resistance, nutritional status, thyroid hormones