Siirt fıstığı (Pistacia vera L.) ağaç ve fidanlarında morfolojik ve fizyolojik tekniklerle cinsiyetin belirlenmesi
Gender identification of pistachoo (Pistacia vera L.) trees and saplings using morphologic and physiologic techniques
Yazar: İBRAHİM SEVİMLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF ERSALI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM SELÇUK KURU
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Fidanlar = Saplings ; Hidrojen iyon konsantrasyonu = Hydrogen-ion concentration ; Siirt fıstığı = Siirt pistachio ; Stoma = Stomata

Özet:
Pistacia türlerinin cinsiyeti çiçekleri ile kolayca belirlenebilir ancak bu bitkilerin cinsiyetini gençlik kısırlığı döneminde belirlemek zordur. Pistacia türlerinde gençlik kısırlığı dönemi yaklaşık 5 ila 10 yıl arasında sürebilmektedir. Fıstık üreticileri için gençlik kısırlığı döneminde geçen bu yılları aşılamayla aşmaya çalışmaktır. Fakat aşılama uzun süren ağır bir iş gücü gerektirmekte ve kazancı ertelemektedir. Siirt fıstığı (Pistacia vera L.) ağaç ve fidanlarının cinsiyetini belirlemek için aynı tarlada ve çevre koşullarında yetiştirilen 5 dişi ve 5 erkek ağacın yaprağı ile 16 fidanın yaprağı fizyolojik ve morfolojik testler için kullanılmıştır. Glutatyon reduktaz (GR) enzim aktivitesinin erkek ağaçlarda dişi ağaçlara göre yaklaşık olarak 2 kat daha fazla olduğu; fakat indirgenmiş glutatyon (GSH) miktarının ise yaklaşık iki kat daha az olduğu belirlenmiştir. Fidanların GR ve GSH miktarı kendi aralarında yüksek içerikli ve düşük içerikli olarak gruplara ayrıldığı görülmektedir. Mikroskobik alanda, 4.551 mm2 başına düşen stoma yoğunluğunun erkek ağaçlarda dişi ağaçlara göre yaklaşık iki kat daha fazla olduğu ve fidanların stoma yoğunluğu bakımından dişi ve erkek gruplar olarak ayrılabileceği görülmektedir. Stoma boyutlarının birbirinden oldukça farklı olduğu görülmüştür. pH verileri  ise dişi ve erkek ağaçlar arasında önemli bir fark olduğunu göstermiştir. Ancak prolin, malondialdehit (MDA), toplam protein, oksitlenmiş glutatyon (GSSG), GSH/GSSG, toplam çözünür şeker, klorofil-a,b ve karotenoid arasında anlamlı bir farklılık görülmediği ortaya konmuştur.

Anahtar kelimeler:  fidan, stoma yoğunluğu, indirgenmiş glutatyon, pH

Abstract:
Pistacia türlerinin cinsiyeti çiçekleri ile kolayca belirlenebilir ancak bu bitkilerin cinsiyetini gençlik kısırlığı döneminde belirlemek zordur. Pistacia türlerinde gençlik kısırlığı dönemi yaklaşık 5 ila 10 yıl arasında sürebilmektedir. Fıstık üreticileri için gençlik kısırlığı döneminde geçen bu yılları aşılamayla aşmaya çalışmaktır. Fakat aşılama uzun süren ağır bir iş gücü gerektirmekte ve kazancı ertelemektedir. Siirt fıstığı (Pistacia vera L.) ağaç ve fidanlarının cinsiyetini belirlemek için aynı tarlada ve çevre koşullarında yetiştirilen 5 dişi ve 5 erkek ağacın yaprağı ile 16 fidanın yaprağı fizyolojik ve morfolojik testler için kullanılmıştır. Glutatyon reduktaz (GR) enzim aktivitesinin erkek ağaçlarda dişi ağaçlara göre yaklaşık olarak 2 kat daha fazla olduğu; fakat indirgenmiş glutatyon (GSH) miktarının ise yaklaşık iki kat daha az olduğu belirlenmiştir. Fidanların GR ve GSH miktarı kendi aralarında yüksek içerikli ve düşük içerikli olarak gruplara ayrıldığı görülmektedir. Mikroskobik alanda, 4.551 mm2 başına düşen stoma yoğunluğunun erkek ağaçlarda dişi ağaçlara göre yaklaşık iki kat daha fazla olduğu ve fidanların stoma yoğunluğu bakımından dişi ve erkek gruplar olarak ayrılabileceği görülmektedir. Stoma boyutlarının birbirinden oldukça farklı olduğu görülmüştür. pH verileri  ise dişi ve erkek ağaçlar arasında önemli bir fark olduğunu göstermiştir. Ancak prolin, malondialdehit (MDA), toplam protein, oksitlenmiş glutatyon (GSSG), GSH/GSSG, toplam çözünür şeker, klorofil-a,b ve karotenoid arasında anlamlı bir farklılık görülmediği ortaya konmuştur.

Anahtar kelimeler:  fidan, stoma yoğunluğu, indirgenmiş glutatyon, pH