Türk sineması'nda anlatım tarzlarına göre edebiyat uyarlamaları
Literary adaptations and filmic narration in Turkish cinema
Yazar: ÖZLEM BARUT
Danışman: Y.DOÇ.DR. AHMET GÜRATA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalısma; sinemanın, baslangıcından bu yana edebiyat eserlerini,özellikle romanları, kaynak metin olarak kullanması ile ortaya konulan?uyarlama? filmleri ele almaktadır. Çalısmanın amacı, farklı bir sistemdeyaratılmıs olan bir anlatının, bir baska anlatım düzeyine aktarım süreciniortaya koymak ve uyarlamaların kaynak aldıkları metinlere sadık kalıpkalmaması gerektigi yönündeki görüs ve tartısmaları açıga kavusturmaktır.Çalısmanın birinci bölümünde uyarlama kavramı açıklanmıs,sinemada uyarlamaların dogusu ve gelisimi aktarılmıstır. Bu bölümde, ayrıca,sinema ve edebiyat, özellikle de film ve roman arasındaki iliski ortayakonulmus, uyarlamalara iliskin görüsler ve teorik çalısmalar ele alınmıstır.Bunun yanında, uyarlamalara getirilen sadakat elestirilerine deginilerek,sadakat kavramı açıklanmıs ve sinemanın edebiyata sadakatinin mümkünolup olmadıgı sorgulanmıstır.kinci bölümde Türk Sineması'nda uyarlama gelenegine kısa bir bakısayer verilmis ve Türk Edebiyatı'nda toplumsal gerçekçilik ve büyülü gerçekçilikanlatım tarzlarında yazılmıs iki roman ve Türk Sineması'nda bu romanlardanyapılmıs iki uyarlama incelenerek, uyarlama süreçleri ortaya konulmustur.ncelenen eserler; Fakir Baykurt'un toplumsal gerçekçi anlatım tarzı ileyazdıgı ve Metin Erksan'ın sinemaya uyarladıgı Yılanların Öcü ile MetinKaçan'ın büyülü gerçekçilik anlatım tarzı ile yazdıgı ve Mustafa Altıoklar'ınsinemaya uyarladıgı Agır Roman'dır. ncelemelerde David Bordwell'in FilmArt: An Introduction adlı çalısmada sinema yapımlarının çözümlemesineuyguladıgı biçimsel çözümleme yöntemi kullanılmıstır.Çalısmanın sonucunda, uyarlama sürecinin kaynak alınan romandakianlatım ögelerinin bir dizi seçime tabi tutularak yeniden yaratılmasınıkapsadıgı görülmüstür. Öykü, olay örgüsü, romandaki ana olaylar, kisiler,zaman, mekan, diyalog olusturma gibi ögeleri kapsayan bu seçimler,yönetmenin yaratıcı yetenegi ile harmanlanarak sinema kurallarıçerçevesinde sinema diline dönüstürülmekte ve sinemanın anlatım düzeyineaktarılmaktadır.Çalısma, film ve roman arasındaki yaratımsal ve teknik farklılıklarıortaya koyarak, farklı anlatım dillerine sahip bu iki araçtan sinemanın,romana sadakatinin tartısılmasının yersiz oldugu ve oldukça karmasık birsüreçten geçerek üretilen uyarlamaların yalnızca ?romana sadakat? elestirisiile degerlendirilmesinin dogru olmadıgı sonucuna varmıstır.Anahtar Sözcükler1 - Sinema2 - Uyarlama3 - Biçimsel elestiri4 - Toplumsal gerçekçilik5 - Büyülü gerçekçilik

Abstract:
This study undertakes the literary works especially ?adaptation? filmsthat appeared as a result of the use of novels as source texts from thebeginning of the cinema. The aim of this study is to put forth the transferenceprocess of a narration from one narrative level to another, and to clarify thediscussions and views related with the fidelity of adaptations to source texts.The adaptation concept was defined, and generation and developmentof adaptation on cinema were considered in the first section of study.Moreover, the relation between cinema and literature, especially between filmand novel is discussed in this section. On the other hand, this section studiesthe views on adaptations and theoretical works. And also, fidelity criticism foradaptations is mentioned; the concept of ?fidelity? is explained; and thefidelity of the cinema to literature is discussed carefully.The second section includes an overview on adaptation convention forthe aspect of the Turkish Cinema and also makes the formal criticism of twonovels in Turkish Literature written in the genres of social realism andmagical realism and the adaptations of these novels to the Turkish Cinema.One of the works selected for analysis is Yılanların Öcü, written in SocialRealism style by Fakir Baykurt and adapted to cinema by Metin Erksan. Thesecond one is Agır Roman written in Magical Realism genre by Metin Kaçanand adapted to cinema by Mustafa Altıoklar. During theese analyses, formalcriticism method, which was applied by David Bordwell in his work, Film Art:An Introduction, for the analysis of cinema productions, was used.As a result of the studies, it is seen that narrative components ofadaptations forming the novels are eliminated in respect of some aspectsand they are recreated. These eliminations including the components suchas story, plot, main events on novel, characters, time, place and dialogformation are harmonized with the creative competence of director;transferred to cinema language under the frame of cinema rules; andtranslated to the narrative level of cinema.The study proved the irrelevancy of the fidelity discussions of cinemato novel -they both have different narrative languages- by stating thecreational and technical differences between film and novel. The study alsoshowed the unjust attitude in evaluating novels -which were created througha very complicated process- only through the criteria of fidelity criticism.Key Words1 - Cinema2 - Adaptation3 - Formal Criticism4 - Social Realism5 - Magical Realism