Sivas ekolojik koşullarında bazı börülce gen kaynaklarının fenotipik karakterizasyonu
Phenotypic characterization of cowpea germplasm under sivas ecological conditions
Yazar: SUAT ERİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMAD AZHAR NADEEM
Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Baklagiller = Leguminosae ; Börülce = Cowpeas ; Genotip = Genotype ; Verim özellikleri = Yield properties ; Vigna unguiculata L.Walp = Vigna unguiculata L.Walp

Özet:
Börülce, önemli tarımsal ve besinsel potansiyele sahip çok amaçlı bir baklagil bitkisi olarak kabul edilmektedir. Zengin bir protein, karbonhidrat, mineral ve vitamin kaynağıdır. Türkiye'de Ege ve Marmara bölgesinde yaygın olarak yetiştirilirken, Karadeniz bölgesinde daha küçük alanda sadece bahçe tarımı amaçlı olarak yetiştirilmektedir. Araştırma, küresel börülce germplazmını Sivas ekolojik koşullarında agronomik özellikler açısından taramayı ve Sivas ekolojik koşulları için önerilebilecek üstün genotipleri belirlemeyi amaçlamıştır. Bitki materyali olarak çeşitli ülkelerden toplam 102 genotip ve Türkiye'de yerel olarak yetiştirilen dört ticari çeşit kullanılmıştır. Tarla denemesi 2021 yılı içerisinde Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Tarımsal Ar-Ge Merkezinde augmented deneme desenine göre yürütülmüştür. Toplam 15 agronomik özellik araştırılmış ve incelenen tüm özellikler için iyi bir çeşitlilik aralığı gözlemlenmiştir. İlk çıkış süreleri 4-22 gün, çiçeklenme süreleri 62-123 gün, bitki başına verim 2,3g-36,9g ve 100 tohum ağırlığı 5,5-18 g arasında değişmiştir. 100 tohum ağırlığı, bakla ağırlığı, bakla uzunluğu, bakla genişliği, tohum uzunluğu, tohum genişliği ve bitki başına verimle de oldukça anlamlı ve pozitif bir korelasyon oluşmuştur. Temel bileşen analizinde (PCA), ilk beş PC'de toplam %70.614 varyasyon hesaplanmıştır. Maksimum (36,9g) ve minimum (2,3g) tohum verimi sırasıyla Nigeria-17 ve Ghana-8'den elde edilmiş olup, gelecekteki börülce ıslahı için aday ebeveyn olarak değerlendirilebilirler. Verilen bilgilerin özellikle Sivas için Türk topraklarına daha iyi adapte olan ticari çeşitlerin geliştirilmesine yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Cowpea is considered an superior genotypes that can be recommended for Sivas ecological conditions. A total of 102 genotypes from various countries and locally grown four commercial cultivars in Turkey were used as plant material. The field experiment was conducted during 2021 at the research and experimental area of Sivas University of Science and Technology according to the augmented block design. A total of 15 agronomic traits were investigated and a good range of variations was observed for all studied traits. Days to emergence varied 4-22 days, days to flowering varied 62-123 days, yield per plant varied 2,3g-36,9g, and 100-seeds weight varied 5,5-18g. 100-seeds weight reflected a highly significant and positive correlation with pods weight, pod length, pod width, seed length, seed width, and yield per plant. Principal component analysis (PCA) was performed and the first five PCs accounted for a total of 70,614% variations. Nigeria-17 and Ghana-8 reflected maximum (36,9g) and minimum (2,3g) seed yield and can be considered as a candidate parent for future cowpea breeding. We are confident that provided information will be helpful to develop commercial cultivars having better adaptation to Turkish territory, especially for Sivas.important multi-purpose legume having significant agronomic and nutritional potential. It is a rich source of protein, carbohydrates, minerals, and vitamins. In Turkey, it is widely grown in the Aegean and Marmara region, while it is cultivated in a lesser area in the Black Sea region only for home gardening. The present investigation aimed to screen the global cowpea germplasm for agronomic traits under Sivas ecological conditions and to identify.