Trabzon ili tarihi Hasan Paşa (Askeri) Hamamı restorasyon önerisi
Trabzon province historical Sasan Pasha (Military) Bath restoration suggestion
Yazar: MERVE AKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TUTKUN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihi çevrenin korunması ve sürdürülmesi, kültürün sürekliliğini sağlamakla birlikte toplumun mimari, teknik ve estetik olgunluğunun da göstergesi olarak kabul edilmektedir.   Tarihi çevre içerisinde yer alan hamam yapıları yıkanma kültürüne hizmet etmekte aynı zamanda özel şemaları ve yapım teknikleri sayesinde kültür varlığı olarak kabul görmektedir. Çağımızın değişen yaşam tarzı ve hızı, yıkanma kültürünü de etkilemekte ve değiştirmektedir. Bu kültüre hizmet eden hamam yapıları zamanla eski işlevini ve önemini kaybederek yıkılma tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktadır. Terk edilen ya da uygun olmayan amaçlar doğrultusunda kullanılan hamam yapıları tarihi çevrenin niteliksizleşmesine neden olmaktadır. Yıkanma kültürünün geleceğe aktarılmasında önem teşkil eden hamam yapıları kültürel miras olarak tüm boyutlarıyla kavranmış ve benimsenmiş durumda değildir.
Hamam yapılarının sahip olduğu nitelikleri öne çıkararak günümüz koşullarına adapte edilmesine ve yıkanma kültürünün gelecek nesillere aktarılmasına katkıda bulunma amacıyla ortaya konan bu çalışma, Trabzon İli, İnönü Mahallesinde yer alan Hasan Paşa (Askeri) Hamamı ile sınırlandırılmıştır. Çalışma; kavramların tespit edilmesi, belirlenen örnek üzerinden incelenmesi ve değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. 
Çalışma kapsamında birinci bölümde, çalışmanın amacı ve yöntemi, hamam yapılarının tanımı, tarihsel gelişimi ve mimari özellikleri kronolojik düzeyde ele alınarak incelenmiştir. Koruma sürecinden bahsedilerek, korumanın alt başlığı olarak değinilen yeniden kullanım hakkında bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde, çalışma alanı olarak seçilen Hasan Paşa (Askeri) Hamamının analitik belgelemesi yapılarak, rölöve çalışması tamamlanmıştır. Yapıda görülen hasar türleri ve nedenleri incelenmiştir.  
Üçüncü bölümde restitüsyon çalışmalarına altık oluşturması amacıyla tipolojik analojiye başvurulmuştur. Hamam hakkında yapılan literatür taraması ve tipolojik analojiden alınan veriler doğrultusunda dönemsel restitüsyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Hamam yapısının içinde bulunduğu durumun iyileştirilmesi ve çalışır hale getirilmesi için restorasyon kararları alınmıştır. Tüm bu çalışmalar değerlendirilerek sonuçlandırılmıştır.
Çalışma hamam yapılarının değerinin anlaşılması ve yıkanma kültürünün gelecek nesillere aktarılmasında sürdürülebilirlik sağlaması açısında rol model teşkil etmeyi hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler: Hamam, Hasan Paşa (Askeri) Hamamı, Trabzon, Restorasyon

Abstract:
The preservation and maintenance of the historical environment is regarded as an indicator of the architectural, technical and aesthetic maturity of the society as well as ensuring the continuity of the culture. Bath buildings in the historical environment serve the bathing culture and are also accepted as cultural assets thanks to their special schemes and construction techniques. The changing lifestyle and speed of our age also affect and change the bathing culture. Bath structures serving this culture lose their former function and importance over time and face the danger of collapse. The bath buildings that are abandoned or used for improper purposes cause the historical environment to become unqualified. Bath structures, which are important in transferring the bathing culture to the future, are not fully understood and adopted as a cultural heritage.
     This study, which was put forward with the aim of contributing to the adaptation of today's conditions and transferring the bathing culture to future generations by highlighting the qualities of the bath buildings, is limited to the Hasan Pasha (Military) Bath in the İnönü District of Trabzon. This work; It consists of determining the concepts, examining the determined sample and evaluation stages.
     In the first part of the study, the purpose and method of the study, the definition of the bath buildings, their historical development and architectural features are examined in chronological level. By mentioning the preservation process, information was given about reuse, which is referred to as the subheading of protection.
     In the second part, the building survey study was completed by analytical documentation of Hasan Pasha (Military) Bath, which was chosen as the study area. The types of damage seen in the building and its causes were examined.
     In the third chapter, a typological analogy has been used to create a base for restitution studies. Periodic restitution studies were carried out in line with the literature review about the bath and the data obtained from the typological analogy. Restoration decisions were taken to improve the condition of the bath building and to make it functional. All these studies were evaluated and concluded.
     The study aims to constitute a role model in understanding the value of bath buildings and ensuring sustainability in transferring the bathing culture to future generations.
Keywords: Bath, Hasan Pasha (Military) Bath, Trabzon, Restoration