Üsküdar Kadılığı 23 nolu ve h. 968-970 tarihli sicilin diplomatik yönden incelenmesi: Metin ve inceleme
Diplomatical study of 23 number and h. 968-970 date register of Üskudar Kadiligi
Yazar: SÜMEYYE AKÇA
Danışman: PROF.DR. İSMAİL ERÜNSAL
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Arşiv = Archive ; Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nin toplumsal hayatına ışık tutan Şer`iyye sicil defterleri, günümüztarihçilerinin vazgeçemedikleri birer kaynak halini almıştır. Çünkü, Şeriyye Sicilleri odönemin sosyal hayatını, ekonomik hayatını, mahallî tarihini, şehir tarihini vuzûhuyla bizegösteren tarihi başvuru kaynaklarının başında gelir. Bu kayıtlar, günlük hayatta kişilerinşikâyetleri üzerine art arda defterler halinde tutulmuştur. Maddi ve manevi kültürümüzaçısından bu tarihi arşiv kaynaklarının değeri tarihimiz açısından çok mühimdir.Bu çalışmada Üsküdar Kadılığı'nın 23 No'lu defteri diplomatik açıdan incelenmişolup h. 968-970 (m. 1561-1563) tarihlerindeki kayıtları içermektedir. Üsküdar'ın sosyalyaşamı hakkında önemli bilgiler içeren bu defter, alım-satım işlemleri, kaçak köleler, katildavaları vs. hakkındaki hüccetlerden (mahkeme kararları) oluşmaktadır.Bu tezin içerisinde, metin transkripsiyonu, metnin özeti, konularına göresınıflandırılmış tasnif tablosu ve dizin mevcuttur. Giriş kısmında şer`iyye sicilinin tarifi, genelözellikleri, muhtevası ve öneminden bahsedilmiştir. Girişin ikinci kısmında ise üzerindeçalıştığımız defterin fizikî ve içeriksel tanımından bahsedildikten sonra metni yazarkenuyguladığımız, takip ettiğimiz imlaya deyinilmiştir ve son olarak da defterde yer alanhüccetler belli bir sınıflandırılma dahilinde konularına göre ayrılmış, her biri hakkında kısacaaçıklamada bulunulduktan sonra, her konudaki hükümlerin numaraları dipnotta belirtilmiştir.Ayrıca bu konu tasnifinin tablosu hazırlanmış, ve konularına göre hüccetlerin numaralarıvarak numarasını da belirterek tabloda gösterilmiştir.Giriş kısmından sonra tezin ikincibölümde metnin okumasına geçilmiş ve transkripsiyonu verilmiş 1 numaralı varaktan itibarennumaralandırılan hükümlerin başında hangi varak içerisinde oldukları parantez içerisindebelirtilmek sureti ile yazılmıştır. Üçüncü kısımda ise 23 numaralı defterde yer alan her birsicilin teker teker özetleri çıkarılmış ve bu özetler tablo içerisinde hüküm numarası ve varaknumarasıyla birlikte gösterilmiştir. Tezin son bölümünde ise Üsküdar Kadılığı'na ait 23 No'luŞeriyye Sicil Defterinde yer alan kayıtlardaki önemli şahıs, yer, konu, eşya ve diğerkelimelerden oluşan bir indeks hazırlanmıştır.

Abstract:
Kadı registers that shed the light on the social life of the Ottoman Empire are one ofthe most important sources for today historian. Because, Kadı registers are top of historysources that thay look our social life, economical life, local history and town history of theOttoman Empire. This registers were keeping with complaint of human life. The value of thishistorical sources are very important our material and moral culture.In this thesis, 23. register of Üsküdar Kadılığı contains h. 968-970 (m.1561-1563)registers. This registers which contain rich important infoımation about social life of OttomanEmpire belonged to debt cases, to inheritance cases, to runaway slave, to murder cases andabout this situation judgement (hüccet).This thesis incule transcription of these pages, summary of these pages, chart ofsubject classfication. Thera are discription of Kadı registers, general characteristics andimportance in the part of the entrance. The second part of entrance, after referring aboutphysical description, there is speeling part which used while writting Kadı registers. Afterthat, the judgements (hüccet) are classified with their subject. Besides this, the cahrt of subjectclassification is prepared and the numbers of judgements about their subject are looked on thechart. After the entrance, the second part of thesis, there is resding of registers andtranscription is gived. In the third part, every registers which in the 23. register are worked onthe summary looks on the chart with their judgements numbers and paper numbers. At the endof the thesis, index which consist of important person names, place names, subject and goodnames that they are in the 23. registers is prepared.