Elektronik hurda ve baskı devrelerinden metal geri kazanımına yönelik ön işlemler ve proses optimizasyonu
Metal recovery oriented pre-treatment and process optimization from electronic scraps and circuit boards
Yazar: MURAT ESKİCİ
Danışman: PROF.DR. SERVET TİMUR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Üretim Metalurjisi ve Teknolojileri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Elektrik ve elektronik teknolojisi modernleşme sürecine paralel olarak çok hızlıgelişmektedir. Bu büyüme sonucunda artan cihaz kullanımı ve azalan ekonomik ömürparalelinde önemli miktarda elektronik hurda açığa çıkmaktadır.Elektrik ve elektronik hurdaları yüksek miktarlarda değerli metal içerdiğinden vegünümüzde cevherden metal üretmenin iyice zorlaştığı göz önüne alındığında elektronikhurdaların geri dönüşümü daha da önem kazanmakta ve kaçınılmaz hale gelmektedir.Elektronik hurdalar %30 plastik, % 30 Refrakter oksitler, % 40 metalden meydanagelmektedir. Plastiklerin büyük bir kısmını polyolefinler, polyesterler vepolikarbonatlar oluşturmaktadır. Metaller, ana metaller ve soy metaller olmak üzere ikisınıfta incelenebilir. Toplam hurdanın % 40' ını oluşturan ana metaller bakır (% 20),demir (% 8), kalay (% 4), nikel (% 2), kurşun (% 2), alüminyum (% 2) ve çinkodur (%1). Soy metaller ise altın (% 1), gümüş (% 0,2) ve paladyumdur (% 0,005)Bu çalışmada baskı devreleri ve özellikle bilgisayar işlemciler kullanılarak baskıdevrelerinin geri dönüşümüne yönelik elektronik parçaların demontajı, lehiminayrılması, baskı devrelerinin kırılması, öğütülmesi, manyetik separasyon ve yoğunlukseparasyonu gibi ön işlemler incelenmiştir. İşlemcilerin geri dönüşümüne yönelik iseöğütme, manyetik separasyon işlemleri uygulanmıştır. Tekrarlı deneyler sonucundaaşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir;Lehim alma işlemi için optimum sıcaklık aralığı 200-220 oC olarak belirlenmiştir.Kimyasal analiz sonucunda işlemciler içersinde toplam % 5,17 Altın olduğu tespitedilmiştir. Bu oran 100 kg. işlemcide 5,17 kg. altına karşılık gelmektedir.Anahtar Kelimeler: Elektronik hurda, Geri dönüşüm, Ön İşlem, Baskı devreleri

Abstract:
The electrical and electronic technology grows very fast. With this growth a very largeelectrical and electronic waste material will dismiss. If one considers that the electricaland electronic waste material contains extensive valuable metals and the metals whichare difficult to take from the substance , will the recycling of the waste material becomesthus more important and inevitable.In this work circuit boards and processors are used. For the recycle of circuit boardssome pre-processes were applied like disassembling the recyclable electronic parts,separating the solders, breaking and grinding the circuit boards, magnetic separation,and density separation. For the recycle of the processors grinding and magneticseparation were applied.Electric and electronic equipment wastes include %30 plastics, % 30 refractoryoxides, %40 metals. The most of plastics are polyolefins, polyesters and polycarbonates.Metals are two kinds as base metals and precious metals. Base metals are copper (% 20),iron (% 8), tin (% 4), nickel (% 2), lead (% 2), alüminum (% 2) and zinc (% 1). Preciousmetals are gold (% 1), silver (% 0,2) and paladium (% 0,005).Following results were obtained by the experimantal work, carried out to find out theoptimum conditions.The optimum temperature conditions had determined 200-220 oC for the part-removalprocesses.As a result of chemical analyses of processors, % 5,17 gold was determined in theprocessors.Keywords: Electric Electronic Equipment Waste, Recycling, Pre Treatment, CircuitBoards.