Türkiye'nin jeopolitik konumunun önemi ve doğrudan yabancı yatırımlar üzerindeki etkisinin granger nedensellik analizi çerçevesinde değerlendirilmesi
Turkey's geopolitical location of importance and impact on foreign direct investment of granger causality analysis in the evaluation framework
Yazar: FERHAT ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BERNA BALCI İZGİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Jeopolitik risk = Geopolitical risk ; Nedensellik = Causality ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Gelişmekte olan ülkelerin genel makroekonomik göstergeleri incelendiğinde, tasarruf
seviyelerinin düşük kaldığı bilinen bir gerçektir. Bundan dolayı büyümenin ve
özellikle istihdamın sağlanabilmesi için doğrudan yabancı yatırımlar bu ülkeler
açısından önemli bir şart olarak görülmektedir. Özellikle sermaye birikimi, teknoloji
transferi, ödemeler dengesi ve istihdama katkısı gibi birçok avantaj sağlaması
bakımından doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) Türkiye'nin birçok ekonomik
hedefleri gerçekleştirmesinde anahtar niteliği taşımaktadır. Bu yönüyle DYY'ler
birçok iktisadi araştırmaya konu olmakla beraber özellikle ekonomik belirleyicileri ile
birlikte politik belirleyicileri de pek çok araştırmanın ilgi odağı durumundadır. Bu
çalışmanın amacı, Türkiye açısından jeopolitik risk faktörünün hizmet ve sanayi
alanına yapılan DYY ile toplam DYY arasındaki nedensellik ilişkisini ortaya
koymaktır. Bu doğrultuda Dario Caldara ve Matteo Iacoviello tarafından geliştirilen
jeopolitik risk endeksi ile doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişki Türkiye
açısından 2005M01-2020M05 yıllarına ait aylık veriler kullanılarak analiz edilmiştir.
Yapılan Granger nedensellik testi sonucunda jeopolitik risk endeksi ile sanayi
sektörüne ve toplam doğrudan yabancı yatırımlar arasında istatistiksel olarak anlamlı
ve çift yönlü nedensellik ilişkisinin olduğu, ancak hizmet sektörüne yapılan doğrudan
yabancı yatırımlar yönünde bir nedensellik ilişkisinin olmadığı tespit edilmiştir.
Jeopolitik konum sanayi sektörü ve doğrudan yabancı yatırımlar açısından önemli bir
faktör olduğu sonucu elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Türkiye, Jeopolitik Risk Endeksi,
Granger Nedensellik Analizi

Abstract:
When the general macroeconomic indicators of developing countries are analyzed, it
is a known fact that the savings levels remain low. Therefore, foreign direct
investments are seen as an important condition for these countries to ensure growth
and especially employment. Foreign direct investments (FDI) are key to Turkey's
realization of many economic goals, especially in terms of providing many advantages
such as capital accumulation, technology transfer, balance of payments and
contribution to employment. In this respect, FDIs are the subject of many economic
researches, but especially economic determinants as well as political determinants are
the focus of many studies. The aim of this study is to reveal the causality relationship
between total FDI and total FDI in services and industry, which is a geopolitical risk
factor for Turkey. Accordingly, the relationship between the geopolitical risk index
developed by Dario Caldara and Matteo Iacoviello and foreign direct investments was
analyzed for Turkey using monthly data for the years 2005M01-2020M05. As a result
of the Granger causality test, it was determined that there is a statistically significant
and bi-directional causality relationship between the geopolitical risk index and the
industrial sector and total foreign direct investments, but there is no causality
relationship in the direction of foreign direct investments to the service sector. It has
been concluded that the geopolitical location is an important factor for the industrial
sector and foreign direct investments.
Keywords: Foreign Direct Investment, Turkey, Geopolitical Risk Index, Granger
Causality Analysis