Gençlerde görülen toplumsal kaygı bozukluğu ve bulimiya nervoza belirtileri üzerinde ebeveyn psikolojik kontrolünün etkisi: yalnızlık ve öfke faktörlerinin aracı rolü
The effect of parental psychological control on social anxiety disorder and bulimia nervosa symptoms on university students: the mediation effects of anger and loneliness
Yazar: ŞERİFE İNCİ KUYU
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM GÜNSELİ DEREBOY
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Bulimia = Bulimia ; Ebeveynler = Parents ; Fobiler = Phobic disorders ; Nörotik bozukluklar = Neurotic disorders ; Sosyal fobiler = Phobia-social ; Sosyal fobiler = Phobia-social ; Yalnızlık = Loneliness ; Öfke = Anger

Özet:
Çalışmanın amacı ebeveynden algılanan psikolojik kontrol ile gencin deneyimlediği bulimiya nervoza ve toplumsal kaygı bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve bu ilişkilerde hissedilen öfke ve yalnızlık duygularının olası aracı etkilerinin araştırılmasıdır. Bu amaçla araştırmaya Adnan Menderes Üniversitesi'nin Eğitim Fakültesi, Fen Edebiyat Fakültesi ve Mühendislik Fakültesi bölümlerinde okuyan 747 öğrenci dahil edilmiş; ölçme araçları olarak Psikolojik Kontrol Ölçeği, Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği, Edinburg Bulimiya Araştırma Testi, Ucla Yalnızlık Ölçeği ve Sürekli Öfke ve Öfke Tarz Ölçeği kullanılmıştır. Bu çalışmada anne-babadan algılanan psikolojik kontrol düzeyi arttıkça bulimiya nervoza ve toplumsal kaygı bozukluğu belirtilerinin arttığı görülmüştür. Yapılan aşamalı çoklu regresyon analizleri sonucunda ilk olarak, hissedilen öfke düzeyinin, öfkenin bastırılarak içe yöneltilmesinin, anneden algılanan psikolojik kontrolün ve yalnızlık duygusunun bulimiya nervoza belirtilerinin ciddiyetini yordadığı bulunmuştur. İkinci olarak, yalnızlık duygusunun, anneden algılanan psikolojik kontrolün, öfkenin baskılanarak içe yöneltilmesinin ve öfkenin kontrol edilmesinin toplumsal kaygı bozukluğu belirtilerinin artışını yordadığı bulunmuştur. Son olarak sınanan aracılı modelde, anneden algılanan psikolojik kontrolün, hem gencin öfkesini baskılayarak içe yöneltmesi hem de yalnızlık hissetmesi üzerinden bulimiya nervoza belirtilerini anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Ayrıca anneden algılanan psikolojik kontrolün hissedilen yalnızlık duygusunun aracılığı ile toplumsal kaygı bozukluğu belirtilerini anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Elde edilen bulgular alan yazın ışığında tartışılmış ve araştırmanın sınırlılıkları ve diğer çalışmalar için önerilerden bahsedilmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the relationship between perceived parental psychological control and the symptoms of bulimia nervosa and social anxiety disorder, as well as to investigate the mediation effects of anger and loneliness on these variables. Participants were 747 students from different departments of three faculties (Faculty of Arts and Sciences, Faculty of Education and Faculty of Engineering) of Adnan Menderes University, Aydın. Psychological Control Scale, Liebowitz Social Anxiety Scale, Edinburgh Bluimic Investigatory Test, UCLA Loneliness Scale and Trait Anger and Anger Expression Scales were administered to participants. Results showed that an increase in perceived parental psychological control was associated with an increase in sypmtoms of bulimia nervosa and symptoms of social anxiety disorder. Stepwise multiple regression analyses revealed that the level of experienced anger, suppression of anger, psychological control perceived from the mother and the feeling of loneliness predict the severity of bulimia nervosa symptoms. Higher levels of loneliness, perceived psychological control from the mother, suppression of anger and control of anger predicted greater number of social anxiety disorder sypmtoms. In the mediation model, perceived psychological control from the mother predicted bulimia nervosa syptoms through two different mediating variables: firstly perceived psychological control from the mother predicted feelings of loneliness and symptoms of bulimia nervosa. Secondly, perceived maternal control predicted suppression of anger and bulimia nervosa sypmtoms. In addition, the perceived psychological control from mother predicted social anxiety symptoms through the mediator effect loneliness. The results and limitations were discussed in accordance to the literature.