Ülseratif kolit hastalarında uyku kalitesi, depresyon, yaşam kalitesi ve huzursuz bacak sendromunun değerlendirilmesi
Evaluation of sleep quality, depression, quality of life and the restless legs syndrome in patients with ulcerative colitis
Yazar: EREN ZİLELİGİL
Danışman: PROF. DR. HAKKI POLAT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey

Özet:
İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH), genellikle genç erişkin dönemde başlayan ve yaşam boyu iyileşme alevlenme dönemleri ile seyreden, kronik bir hastalıktır. Crohn hastalığı (CH) ve ülseratif kolit (ÜK) İBH'ın iki ana formudur. Huzursuz bacak sendromu (HBS) ise istirahat halinde bacaklarda zorlayıcı bir hareket ettirme dürtüsü ortaya çıkaran, uyku bozukluğu ve kötü yaşam kalitesine katkıda bulunan bir santral sinir sistemi bozukluğudur. Bu çalışmada ülseratif kolit hastalarında, hayat kalitesini bozan, günlük hayatı etkileyen bir rahatsızlık olan huzursuz bacak sendromunun varlığını, görülme sıklığını değerlendirdik. Ayrıca hastalarda HBS yanı sıra Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi kullanarak uyku kalitesini, Beck Depresyon Ölçeği'ni kullanarak fiziksel, ruhsal depresyon belirtilerini ve düzeyini, SF-36 anketiyle de yaşam kalitesini değerlendirerek birbiri ile olan ilişkilerini göstermeyi hedefledik.
Yöntem: Anketlerde uyku kalitesini belirlemek için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKI), fiziksel, ruhsal depresyon belirtilerini ve düzeyini belirlemek için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), yaşam kalitesi değerlendirmesi için de SF-36 anketi kullanıldı. Ülseratif kolit hastalarında aktivasyonu değerlendirmek için de Rachmilewitz Klinik Aktivite İndeksi kullanıldı. Sigara, alkol, cinsiyet, yaş, boy, kilo, vücut kitle indeksi, medeni hali, kullanılan ilaçlar, ek hastalıklar gibi demografik özellikler soruldu. Ayrıca hastaların daha öncesinde bakılmış bazı labaratuvar testleri (ferritin, hemogram, sedimentasyum, crp, kalsiyum) ve çalışmada kullanıldı. 
Bulgular: ÜK ve kontrol grubu karşılaştırıldığında, ÜK'te HBS oranı daha fazlaydı. Cinsiyetler açısından anlamlı bir fark olmamak üzere kadın cinsiyette HBS'nun, erkek cinsiyete göre biraz daha fazla olduğu görüldü. ÜK hastalarında klinik depresyon belirtilerinin anlamlı düzeyde daha fazla olduğunu saptandı. Genel olarak yaşam kalitesi kontrol grubunda daha iyi bulundu. 
Aktif ve inaktif ÜK hastalarını kendi içinde değerlendirdiğimizde, aktif koliti olan grupta tüm yaşam kalitesi parametreleri oldukça anlamlı bir şekilde düşük saptandı.Aktif kolit ile PUKI ve BDÖ sonuçları önemli düzeyde ilişkili bulundu. PUKI durumu kötü olanlar aktif kolitte yüksek orana sahipken, iyi olanlar inaktif kolitte daha yüksekti.
ÜK hastalarındaki HBS'unu değerlendirdiğimizde, HBS görülen hasta grubunun yaş ortalaması daha yüksekti. Ayrıca vücut kitle indeksi (VKİ), inflamatuvar belirteçlerden CRP ve sedimentasyon değerleri daha yüksek bulundu. Yaşam kalitesi değerlerine baktığımızda HBS'u olan ÜK grubunda alt parametrelerin hepsinin daha düşük olduğu görüldü. Çalışmaya katılan tüm kişiler değerlendirildiğinde antidepresan ilaç kullanımının HBS'unu hafif düzeyde etkilediği görüldü ve pozitif korelasyon gösterdi.
Sonuç: HBS belirtilerinin ülseratif kolit hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı bir şekilde daha fazla olduğu, fakat kolit aktivasyonu ile ilişkisi olmadığı görüldü. Ayrıca ÜK'i olan HBS hastalarında kötü uyku kalitesi, klinik seviyede depresyon belirtilerinin daha fazla olduğu ve bu nedenle yaşam kalitesinin de negatif yönde etkilendiği görülmüştür.

Abstract:
Inflammatory bowel disease is a chronic disease that begins in an early age, coursing periods with remission and flare for a long lifetime. Crohn disease and ulcerative colitis are two main groups of IBD. The restless legs syndrome that have a poor sleepness and quality of life and have an uncomfortable sensation leg wtih needing to move its is a central nervous system disorder. In this study, in patients with ulcerative colitis, we evaluated to existing and frequency of RLS, poorly effecting daily life and quality of life. Furthermore, we aimed to interaction together, evaluating quality of sleep, using Pitssburgh Quality Sleep Index and physical, mental depression signs and levels, using Beck Depression Inventory and quality of life, using SF-36 questionnaire.
Materials and Methods: Ulcerative colitis 100 patients diagnosed and not diagnosed with ulcerative colitis control group of 100 face to face survey was made. Some demographics features and the drugs they use were asked in the survey. However, in order to determine the quality of sleep and levels of physical and spiritual symptoms and quality of life  were used respectively Pittsburgh Quality Sleep Index (PQSI), Beck Depression Inventory (BDI) and SF-36 questionnaire. To determine colonic activation was used Rachmilewitz Clinic Activity Index in patients with ulcerative colitis. In this study, the results of some laboratory tests have been previously used in patients were evaluated. 
Results: Compared with UC and control groups, RLS was higher UC than control. RLS in the female sex, but not a significant difference between the sexes, according to the male gender was found to be a little bit more. UC patients revealed that significantly more symptoms of clinical depression. In general, quality of life was higher in the control group.  
UC considered on their own active and inactive patients, patients with active colitis were found to be quite significantly lower quality of life parameters. PQSI and BDI which were found to be significantly associated with active colitis. PSQI and BDI have the highest rate in active colitis bad ones while the good ones, the rate of inactive colitis was higher. Considered  the RLS in UC patients, had a higher mean age of the patients seen in RLS group. Additionally, body mass index, the inflammatory parameters,which are sedimentation and CRP values were higher than in RLS group. When we look at the quality of life values in UC group with RLS, all of parameters were found to be low. All the people who participated in the study  evaluated the use of antidepressant medication slightly, RLS was seen to affected positive correlation. 
Conclusion: RLS symptoms was higher in ulcerative colitis patients compared to the control group, but there was no relationship between activation of colitis. Also in ulcerative colitis patients with RLS, poor sleep quality and clinical depression symptoms are higher and quality of life is affected negatively. It was seen that these were influenced by each other.