Ameliyathane çalışanlarında N99/FFP3 maske ve cerrahi maske birlikte kullanımının ETCO2 seviyelerine etkisi
The effect combined use of N99/FFP3 mask and surgical mask on ETCO2 levels in operating room staff
Yazar: ELSHAD ABISHOV
Danışman: DOÇ. DR. ERSEL GÜLEÇ
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Ameliyathaneler = Operating rooms ; COVID 19 = COVID 19 ; Cerrahi maske = Surgical mask ; Kapnografi = Capnography ; Karbon dioksit = Carbon dioxide ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Maskeler = Masks ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Amaç: İnsan yaşamının en önemli önkoşullarından biri karbondioksitin sürekli ortadan kaldırılmasıdır. Vücutta CO2 üretimi ile atılımı arasında bir denge vardır: dokulardan kan yoluyla taşınması, alveollere yayılması ve ventilasyon ile ortadan kaldırılması. Bu taşıma ve eliminasyon süreçlerinin herhangi bir şekilde bozulması, homeostazisi önemli ölçüde bozan hiperkapniye neden olur. Bu çalışmanın amacı ameliyathane çalışanlarında N99/FFP3 maske ve cerrahi maske birlikte kullanımının ETCO2 seviyelerine etkisini değerlendirmektir. 
            Gereç ve Yöntem: Çalışma Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji Anabilim Dalında prospektif gözlemsel olarak yapıldı. Çalışmaya etik kurul onayı ve katılımcıların yazılı onamları alındıktan sonra 15.112021-30.12.2021 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi ameliyathanesinde çalışan 18-60 yaş aralığında 55 kişi gönüllü sağlık çalışanı dahil edildi. Çalışmada ETCO2 ölçümü için kapnograf (CapnostreamTM35 portabl  respirator monitörü) ve kapnograf uyumlu ETCO2 örnekleme hattı-nazal kanül (filter line®) kullanıldı. Katılımcıların demografik özellikleri, mevcut veya geçirilmiş hastalıkları, sigara kullanımı, maskesiz solunum sırasında ETCO2, nabız, oksijen saturasyonu, solunum sayısı, EPİ (Entegre Pulmoner İndeks)  değerleri bilgi formuna kaydedilerek N99/FFP3 maske ve cerrahi maske taktıktan sonra ameliyathanede günlük çalışma şartlarında 30 dakika sürede 10. - 20. - 30. dakikalarda değerlerin takibi yapılarak çalışma formuna kaydedildi. Tüm veriler Çukurova Üniversitesi Biyoistatistik Anabilim Dalı tarafından analiz edildi. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS Statistics Versiyon 20.0 paket programı kullanıldı.
            Bulgular: Çalışmaya dahil edilen katılımcıların yaş ortalaması 29,3±4,5 olup %49,1'i erkek, %50,9'u kadındı. Katılımcıların ortalama boy uzunluğu 171,5 ± 9,7 cm, vücut ağırlığı ortalaması 70,4 ± 13,5 kg, vücut kitle indeksi ortalaması 23,8 ± 2,9 kg/m2 idi. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların %34,5'inde sigara öyküsü mevcut, %65,5'inde sigara öyküsü bulunmamaktaydı. Katılımcıların %47,3 oranında COVİD-19 hikayesi mevcut olup, %52,7'sinde COVİD-19 hikayesi mevcut değildi. Katılımcıların %20'sinde kronik hastalık öyküsü olduğu, %80'inde kronik hastalık öyküsü olmadığı görüldü. Zaman içinde (maskesiz- maske kullanırken10.dakika- maske kullanırken 20.dakika- maske kullanırken 30.dakika) end-tidal karbondioksit, solunum sayısı, EPİ skoru, kalp atım hızı değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı değişiklik saptandı. Zaman içinde oksijen saturasyonu değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı değişiklik bulunamadı. Vücut kitle indeksi, geçirilmiş COVİD-19 öyküsü ile, kronik hastalık öyküsü ile ETCO2 artışı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamadı. Sigara kullanım öyküsü ile ETCO2 artışı arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulundu. Sigara içme durumunun içmeyenlere göre ETCO2 (bazal ile 30.dakika) farkında 2,75 kat artışa neden olduğu tespit edildi. Vücut kitle indeksi, geçirilmiş COVİD-19 öyküsü, sigara kullanımı, kronik hastalık öyküsü ile EPİ skoru düşüşü arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamadı.
            Sonuç: Çalışmamızdan elde edilen verilere göre N99/FFP3 maske ve cerrahi maske birlikte kullanımı zaman içinde ETCO2 değerlerinde belirgin artışa neden oluyor. İkincil sonuçlarımız olan solunum sayısı ve kalp hızında zaman içinde anlamlı artışla birlikte EPİ skorunda anlamlı azalma saptadık. Eldeki sonuçlarımıza göre sigara içicisi olmanın içmeyenlere göre ETCO2 farkında 2,75 kat artışa neden olduğunu gözlemledik.

Abstract:
Objective: One of the most important prerequisites for human life is the continuous elimination of carbon dioxide. There is a balance between the production and excretion of CO2 in the body: its transport from the tissues through the blood, its distribution to the alveoli, and its removal by ventilation. Any disruption of these transport and elimination processes causes hypercapnia, which significantly impairs homeostasis. The aim of this study is to evaluate the effect of the combined use of N99/FFP3 mask and surgical mask on ETCO2 levels in operating room staff.
            Material and Methods: The study was conducted as a prospective observational study in Cukurova University Faculty of Medicine, Department of Anesthesiology. After obtaining the approval of the ethics committee and the written consent of the participants, 55 volunteer health workers between the ages of 18-60 working in the operating room of Cukurova University Medical Faculty Balcalı Hospital between 15.112021-30.12.2021 were included in the study. Capnograph (CapnostreamTM35 portable respirator monitor) and capnograph compatible ETCO2 sampling line-nasal cannula (filter line®) were used for ETCO2 measurement in the study. Demographic characteristics of the participants, current or past diseases, smoking, ETCO2, pulse, oxygen saturation, respiratory rate, IPI (Integrated Pulmonary Index) values during breathing without mask were recorded in the information form and after wearing N99/FFP3 mask and surgical mask values were followed up at the 10th  -20th – 30th  minutes and recorded in the study. They were in daily working conditions at the operating room. All data were analyzed by Cukurova University Biostatistics Department. IBM SPSS Statistics Version 20.0 package program was used for statistical analysis of the data.
            Results: The mean age of the participants included in the study was 29.3±4.5, 49.1% were male and 50.9% were female. The mean height of the participants was 171.5 ± 9.7 cm, the mean body weight was 70.4 ± 13.5 kg, and the mean body mass index was 23.8 ± 2.9 kg/m2. 34.5% of the participants included in the study had a smoking history, and 65.5% had no smoking history. 47.3% of the participants had a history of COVID-19, and 52.7% did not have a history of COVID-19. It was observed that 20% of the participants had a history of chronic disease and 80% did not have a history of chronic disease. Statistically significant changes were found in end-tidal carbon dioxide, respiratory rate, IPI score, and heart rate values over time (without mask - 10 minutes using mask - 20 minutes using mask - 30 minutes using mask). No statistically significant changes were found in the oxygen saturation values over time. No statistically significant relationship was found between body mass index, previous COVID-19 history, chronic disease history and ETCO2 increase. A statistically significant correlation was found between the history of smoking and the increase in ETCO2. It was determined that smoking status caused a 2.75-fold increase in ETCO2 (baseline – 30th minute) difference compared to non-smokers. No statistically significant correlation was found between body mass index, previous COVID-19 history, smoking, chronic disease history and decreased EPI score.Conclusion: According to the data obtained from our study, the combined use of N99/FFP3 mask and surgical mask causes a significant increase in ETCO2 values over time. We found a significant decrease in the EPI score with a significant increase in respiratory rate and heart rate over time, which are our secondary results. According to our results, we observed that being a smoker causes a 2.75-fold increase in ETCO2 difference compared to non-smokers.