Sosyal bilgiler dersinde sınıf dışı etkinliklerin öğrenci başarısına etkisi
Effect of non-classroom based learning in social studies course on student success
Yazar: NAZAN KARAKAŞ ÖZÜR
Danışman: YRD. DOÇ. SALİH ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders dışı etkinlikler = Out of class activities ; Etkinlik = Efficiency ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, 2005'te ülke çapında uygulamaya konduğunda ders ve ders ile ilgili her şey değişim sürecine girmiştir. Bu süreçte etkinlik merkezli ders kavramı gündeme gelmiştir. Çalışma bunlara katkı sağlamak amacıyla, sınıf dışı etkinliklerin öğrenci başarısını nasıl etkileyeceği sorusu etrafında çeşitli araştırma ve uygulama süreçlerinin tamamlanmasından oluşmaktadır.Çalışmada sınıf dışı etkinliklerin tanımlanarak sınıflandırılması, araştırmacı tarafından hazırlanan etkinlik örneklerinin uygulanması ve sonuçların değerlendirilmesi aşamaları gerçekleştirilmiştir. Sınıf dışı etkinlik, ders süresi dışında, o dersin hedeflerini ya da içeriğini konu alan bireysel veya grupça yapılan, belirli öğretim tekniklerinin uygulandığı belli bir süre için planlanmış tüm faaliyetlerdir. Sosyal Bilgiler Dersi için gezi, gözlem, günlük, anket, röportaj, proje, performans görevi, araştırma ve grup çalışmaları başlıca sınıf dışı etkinlik türleri olarak belirlenmiştir. Bunlar içinden konuların içeriğine uygun etkinlikler tasarlanmıştır.Uygulama aşamasında sınıf dışı etkinliklerin öğretmenler tarafından uygulanma durumları bir anket ile belirlenmiştir. Ankete Ankara İli Büyükşehir Belediye sınırları ile sınırlandırılmış çalışma evreni içinden seçilen 21 okuldaki toplam 49 öğretmen katılmıştır. Anket sonuçları sınıf dışı etkinliklerin türlerinin ve öğretmenlerin sınıf dışı etkinlikleri ne sıklıkla kullandıklarının belirlenmesinde kullanılmıştır. Sınıf dışı etkinlikler, seçilen okulda uygulanmak üzere, Sosyal Bilgiler Dersi 6. sınıf Yeryüzünde Yaşam ve 7. sınıf Ülkemizde Nüfus Üniteleri çerçevesinde oluşturulmuştur. Uygulama Ankara Keçiören Vildan Nurettin Demirer İlköğretim Okulu'nda 2009-2010 Eğitim Öğretim Yılı Ekim-Aralık ayları arasında, 6 ve 7. Sınıf düzeyindeki toplam 4 sınıfla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu öğrencilerin velilerine de bir anket uygulanmıştır.Sonuç olarak, Sosyal Bilgiler Dersi'nde sınıf dışı etkinliklerin uygulanmasının öğrenci başarısını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Sosyal Bilgiler Dersi öğretmenlerinin sınıf dışı etkinlikleri prosedür zorluğu, maddi imkansızlıklar ve zaman yetersizliği nedenleriyle sıklıkla uygulamadıkları, velilerin ise sınıf dışı etkinliklerin öğrenci başarısını artıracağını düşündükleri ortaya çıkmıştır. İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi'nde sınıf dışı etkinlikler, ders başarısına olumlu etkileri nedeniyle yaygınlaştırılmalı, öğretmen ve öğrencilerin bu etkinlikleri sıklıkla gerçekleştirebilmeleri için, uygulamayı kolaylaştıracak tedbirler alınmalıdır.

Abstract:
The fact that Social Studies Course Education Program was changed as of 2005 caused the course and all aspects related with the course to be affected by this change. This study includes various research and application processes around the question of how out of class activities will affect student success in relation to this issue.In this process, the stages of defining and categorizing out of class activities, applying sample activities prepared by researcher and evaluating the results were carried out. Out of class activity is all the activities planned for a certain period of time, taking the objectives or content of this course as the main issue, carried out either individually or in groups and in which certain teaching techniques are applied out of duration of the course. Main out of class activities for Social Studies Course are determined as trip, observation, diary, questionnaire, interview, project, performance task, research and group action. Among these activities, the ones chosen as appropriate for the content of subjects are designed as activity.In application phase, out of class activities? conditions of being applied by teachers were determined by means of a questionnaire. A total of 49 teachers from 21 schools which were chosen from the universe of the study restricted with the borders of Greater Municipality of Ankara. Questionnaire results were used in determining out class activity types and the frequency of teachers? using out of class activities. Out of class activities were constituted in order to be applied in the chosen school within the framework of 6th grade Social Studies Course Life on Earth Unit and 7th grade Population in Our Country Unit. The application was carried out on 4 classes in 6th and 7th grade level in Ankara Keçiören Vildan Nurettin Demirer Elementary School in 2009-2010 Academic Year between October and December months. In addition, a questionnaire was applied to parents of these students and their views about the application of out of class activities were received.To conclude, it was revealed that applying out of class activities in Social Studies Course affects student success positively. It was determined that Social Studies Course teachers do not use out of class activities frequently, and parents think that out of class activities will increase students? success. Thus, out of class activities in Elementary School Social Studies Course should be popularized because of positive effects of these activities on success in the course, the precautions which will make application easier should be taken in order to allow teachers and students apply these activities frequently.