Karadutun (Morus nigra L) çiçek yapısı ve döllenme biyolojisi üzerine çalışmalar
Studies on flower structure and fertilization biology of black mulberry (Morus nigra L.)
Yazar: MEHMET AKİF DEMİREL
Danışman: PROF. DR. KENAN YILDIZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Döllenme = Fertilization ; Karadut = Black mullberry ; Çiçekler = Flowers

Özet:
Bu tez çalışmasında karadutun çiçek yapılarının belirlenmesi ve döllenme biyolojisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Tokat ili ve çevresinde yer alan karadut popülasyonunda yürütülmüştür. Belirlenen popülasyon içerisindeki genotiplerde fenolojik gözlemler yapılmış, çiçeklerin morfolojik özellikleri, polen performansları incelenmiş, faklı tozlama uygulamaları yapılarak bu uygulamalardan elde edilen meyvelerin morfolojik özellikleri belirlenmiştir. İncelenen popülasyonda, ağaçların % 49'unun monoik, % 43'ünün dioik dişi, %6'sının dioik erkek ve %2.5'inin karışık evcik yapısına sahip oldukları belirlenmiştir. Monoik ağaçların çoğunda, çiçek salkımları tamamen erkek veya dişi çiçekten oluşmasına rağmen az sayıda da olsa aynı salkımda hem dişi hem de erkek çiçeğin bir arada bulunabildiği ağaçlar da tespit edilmiş ve bunlar karışık olarak tanımlanmıştır. Erkek çiçeklerde salkım uzunluğunun 42.7 ile 19.88 dişi çiçeklerde ise 24.1 ile 8.21 mm arasında değiştiği belirlenmiştir. Dişi çiçek salkımlar üzerinde dişi organı gelişmemiş anormal çiçeklere de rastlanmıştır. Bir salkımdaki çiçek sayısı, erkek çiçek salkımlarımda 26.4 ile 10.6 arasında, dişi çiçek salkımlarında ise 52.0 ile 13.5 arasında değişim göstermiştir. Bir anterdeki polen sayısı Genotip 28'de 51666, Genotip 5'te ise 54666 olarak tespit edilmiştir. Polen canlılık oranları Genotip 28'de % 90.4 ve Genotip 5'de ise % 89.2 olarak bulunmuştur. Çiçek tozu çimlenme oranları ise Genotip 28'de % 72.9, Genotip 5'te %68.7 olarak belirlenmiştir. Yapılan kontrollü tozlama çalışmalarında, karadutların tozlanma ve döllenme olmadan yüksek oranda partenokarpik meyve oluşturabildikleri gözlenmiştir. Hem yapay tozlama ve serbest tozlanma koşullarında bir salkımda oluşun tohum sayısında büyük bir değişkenliğin oluştuğu belirlenmiştir. Bir salkımda oluşan tohum sayısı ile meyve ağırlığı ve meyve boyutları arasında önemli pozitif korelasyonlar bulunmuştur.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to designate the flower structures of black mulberry and to examine the fertilization biology. The research was carried out in the black mulberry population in and around the province of Tokat. Phenological observations were made in the genotypes in the determined population, the morphological characteristics of the flowers, their pollen performance were examined. Different pollination applications were made, and the morphological characteristics of the fruits obtained from these applications were determined. In the studied population, it was determined that 49% of the trees were monoicous, 43% dioecious female, 6% dioecious male and 2.5% mixed structure of inflorescence. In most of the monoicous trees, although the inflorescences consist entirely of male or female flowers, there were also trees in which both female and male flowers can coexist in the same inflorescence, albeit in a small number, and they were defined as mixed. It was determined that the length of the inflorescences of male flowers ranged from 42.7 to 19.88 mm and of female flowers from 24.1 to 8.21 mm. Abnormal flowers with undeveloped female organs were also found on the female inflorescences. The number of flowers in a cluster varied between 26.4 and 10.6 in male inflorescences and between 52.0 and 13.5 in female inflorescences. The number of pollen in an anther was determined as 51666 in Genotype 28 and 54666 in Genotype 5. Pollen viability rates were 90.4% in Genotype 28 and 89.2% in Genotype 5. Pollen germination rates were determined as 72.9% in Genotype 28 and 68.7% in Genotype 5. In controlled pollination studies, it has been observed that black mulberries can form a high rate of parthenocarpic fruit without pollination and fertilization. It has been determined that there was a great variability in the number of seeds formed in a cluster under both artificial pollination and free pollination conditions. Significant positive correlations were found between the number of seeds formed in a cluster and fruit weight and fruit size.