Tirmizî'nin el-Câmi' adlı eserinin Ebvâbu'd-Da'avât rivâyetlerinin değerlendirilmesi
The evaluation of the narrations of al-Tirmidhi's work named al-Jami' with the narrations of wawab al-Da'awāt
Yazar: İBRAHİM AYHAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BİLEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu tez, İmam Tirmizî'nin "el-Câmi'" adlı eserinin dua bölümünde yer alan rivâyetlerin senet ve içerik analizini yapmak amacıyla hazırlanmıştır. Araştırma kapsamında, nitel analiz yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılarak ilgili rivayetler detaylı bir şekilde incelenmiş, İmam Tirmizî'nin rivayet metodolojisi ve dua kavramının hadislerdeki yeri değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, Tirmizî'nin "el-Câmi'" adlı eserinin dua bölümünde aktardığı rivâyetlerin metinsel yönden analiz edilmesi, İslam geleneğine yansıması ve literatürdeki önemini ortaya koymaktır. Bunun yanı sıra "el-Câmi'" adlı eserinin dua bölümünde aktarılan rivâyetler Tirmizî'nin yapmış olduğu sıhhat çıkarımları tespit edilip grafiğe aktarılmıştır. Elde edilen bulgular, Tirmizî'nin hadis ilmine yaptığı katkıların ne denli değerli olduğunu ve takip ettiği usulün günümüz hadis çalışmaları için önemli bir referans olduğunu göstermektedir. Çalışma, dua rivâyetlerinin İslami literatürdeki yerini ve önemini belirlemenin yanı sıra, söz konusu rivâyetlerin doğru anlaşılması ve yorumlanması konusunda da önemli bir kaynak sunmaktadır. Tirmizî'nin dua rivâyetlerinin içerik analizi, bu rivâyetlerin dini pratiklerdeki rolünü ve müminler için taşıdığı anlamı incelemektedir. Araştırmada İslâm geleneğinde duaya dair özel bir literatürün oluştuğu, Tirmizî'nin el-Cami' adlı eserinin de bu literatüre kaynaklık ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra dille zikri cihada ve infaka önceleyen, okunan dualarla borcun ödeneceğini ve hafızanın güçleneceğini vaat eden rivâyetlerin Kur'ân ve Hz. Peygamber'in sireti ile örtüşmediği sonuçlarına da ulaşılmıştır. Nihai olarak bu tez, İmam Tirmizî'nin "el-Câmi'" adlı eserindeki dua rivâyetlerinin senet ve içerik analizini yaparak, Tirmizî'nin hadis ilmine yaptığı katkıları ve dua kavramının İslam geleneğindeki yerini ortaya koymaktadır. Araştırmanın bulguları, dua rivâyetlerinin doğru anlaşılması ve yorumlanması için önemli bir rehber niteliğindedir.

Abstract:
This thesis has been prepared in order to analyze the narrations in the prayer section of Imam al-Tirmidhi's work "al-Jāmi'" in terms of their scenario and content. Within the scope of the research, the relevant narrations were examined in detail by using document analysis, one of the qualitative analysis methods, and Imam Tirmidhi's narration methodology and the place of the concept of prayer in hadiths were evaluated. The main purpose of the research is to analyze the narrations in the prayer section of al-Tirmidhi's work "al-Jāmi'" from the textual aspect, to reveal its reflection on the Islamic tradition and its importance in the literature. In addition to this, the narrations narrated in the prayer section of his work "al-Jāmi'" were analyzed by identifying and graphically analyzing Tirmidhī's conclusions about their authenticity. The findings show how valuable al-Tirmidhi's contributions to the science of hadith are and that the method he followed is an important reference for today's hadith studies. In addition to determining the place and importance of prayer narrations in Islamic literature, the study also provides an important source for the correct understanding and interpretation of these narrations. The content analysis of al-Tirmidhi's prayer narrations examines the role of these narrations in religious practices and their meaning for believers. The study concludes that a special literature on prayer has emerged in the Islamic tradition and that al-Tirmidhi's al-Jami' is the source of this literature. In addition, it is concluded that the narrations that prioritize dhikr with the tongue over jihad and expenditure, and that promise the payment of debts and the strengthening of memory through recited prayers do not coincide with the Qur'an and the Prophet's sirah. Ultimately, this thesis analyzes the content and the script of the prayer narrations in Imam al-Tirmidhi's work "al-Jāmi'" and reveals al-Tirmidhi's contributions to the science of hadith and the place of the concept of prayer in the Islamic tradition. The findings of the study are an important guide for the correct understanding and interpretation of prayer narrations.