XVI. yüzyıl divan şairi Fedayi, hayatı, edebi kişiliği ve divanının tenkitli metni
XVI. century divan poet Fedayi, his life, literal personality and comparative text of his divan
Yazar: MUSTAFA URHAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MERMER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Fedayi = Fedayi ; Şairler = Poets

Özet:
Fedâyî 16. yüzyıl divan şâiridir. Bu yüzyılın diğer şâirlerine göre şiirleri dînî didaktik tarzdadır. Fedâyi'nin hayatı ve edebi kişiliği hakkında kaynaklarda âzla bir bilgi yoktur. Edebiyat tarihine malzeme olması açısından şiirlerinden hareketle hayatı ve edebi kişiliği hakkında elden geldiğince bilgiler vermeye çalıştık. Bugüne kadar söz konusu divan tek nüsha olarak bilinmekteydi. Ciddi ve uzun araştırmalarımız sonucunda ikinci nüshayı bulduk. 1 6. yüzyıl divanlarının pek çoğu harekesiz metindir. Söz konusu divanın her iki nüshası da harekelidir. Metindeki kelimelerin imlası bakımından dil çalışmalarına da yararlı olabilecek bir eser olduğu kanaatine vardık. Divan muhtevası yönünden ve dini malzeme bakımından zenginlik gösterdiği gibi bahr-i tavil ve falname türlerine de zenginlik katmaktadır. Divanda çeşitli nazım şekilleri olduğu gibi, tarihi gelişim çizgisinde bu nazım şekillerine ait önemli sayılabilecek malzemeler de bulmak mümkündür. Fedayî ile ilgili kaynaklardaki bazı yanlışları da düzeltmiş bulunmaktayız. Mesela İstanbul Yazma Divanlar Katalogundaki yazma nüsha Millet Kütüphanesi olarak belirtilmiş, doğrusu ise Süleymaniye Kütüphanesidir. Necip Fazıl Duru'nun Mevlivîyâne adlı kitabında Mevlânâ ve Mevlevîlikle ilgili olan bazı şiirler Fedâyi'nin şiirleri olarak belirtilmiştir. Halbuki adı geçen kitaptaki gazelin Burdurlu Fedâyi'ye, Murabba ise Edirneli Fedâyî'ye ait olduğu incelediğimiz divanda bulunması sebebiyle aydınlığa kavuşturulmuştur. Fedâyî'nin hayatını, edebî kişiliğini ve divanının sağlam bir metnini edebiyatımıza kazandırmış bulunmaktayız.

Abstract:
Fedâyî is a 16. c. Divan poet. According to the other poets in this century, his poems are in religious and didactic style. There is not much information about Fedâyfs life and his literatural personality. In terms of the materials in the history of literature we tried to add some information about his life and literatural personality with the help of his poems. It has been known that the Divan was only one copy up to now. We have found the second copy at the end of our serious and researches. Most of the 16. c. Divans are texts without mark (hareke). The mentioned Divan's both copies are marked (harekeli). We believed that it would be also useful to the language studies in terms of the words' punctuation. Its Divan is rich in terms of both religious materials and Bahr-i Tavil and Falname types. Different types of poems are in Fedâyî Divan, however it is possible to find important materials in historical development line in the poems. We have also corrected some mistakes in the sources about Fedâyî. For example; in Istanbul Hand-written Divans Catalogue written copy is mentioned as Millet Library, but in fact it is Süleymaniye Library. In Necip Fazil Duru's book called as Mevleviyâne, some poems, which are about Mevlânâ and Mevlevism, are expressed as Fedâyfs poems. In fact, in the mentioned book the "gazel* is Burdurlu Fedâyfs poem, and "Murabba" in the book is Edirneli Fedâyfs poems. This case is illimunated with our examined Divan. We contributed to our literature about Fedâyî, his life, his literal personality and a sound text of his Divan.