Panik bozukluğu tanısı almış bireylerin erken dönem nesne ilişkilerinin ayrılma bireyleşme süreçleri ile ilişkisi
The relationship between early period object relationships and separation individuation processes of individuals diagnosed with panic disorder
Yazar: KENAN TURAN
Danışman: PROF. DR. CEBRAİL KISA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ayrıl-birleş tekniği = Jigsaw technique ; Erken dönem nesne ilişkileri = Early phase object relations ; Panik = Panic ; Panik bozukluk = Panic disorder ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bireylerin erken dönemde (0-3 yaş) anne, baba ve diğer bakım verenleriyle kurdukları nesne ilişkilerinin niteliğinin birçok ruhsal probleme ve ayrılma bireyleşme süreçlerinde güçlüklere sebep olabildiği düşünülmektedir. 0-3 yaş döneminin aynı zamanda sağlıklı ruhsal gelişimin temellerinin atıldığı kritik bir evre olduğu da bilinmektedir. Bu araştırmanın amacı; panik bozukluğu tanısı almış bireylerin erken dönem nesne ilişkilerinin ayrılma bireyleşme süreçleri ile ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı kriterlerine göre panik bozukluğu tanısı almış 102 hastadır. Katılımcılar 18-49 yaş aralığında olup, 67'si kadın (%65.7) ve 35'i (%34.3) erkektir. Araştırmanın veri toplama araçları; Bell Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme Ölçeği, Ayrılma Bireyleşme Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyo-Demografik Bilgi Formu'dur. Verilerin analizinde, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Bağımsız Örneklemler T Testi Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi ve Çok Değişkenli Doğrusal Regresyon Analizi uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonucunda erken dönem nesne ilişkilerinin yabancılaşma, güvensiz bağlanma, egosantrizm ve gerçeğin bozulması ile ayrılma bireyleşme süreçleri arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Sosyal yetersizlik, algı belirsizliği, halüsinasyon ve delüzyon alt boyutları ile  ayrılma bireyleşme süreçleri arasında ise orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçları panik bozukluğu tanılı hastaların erken dönem nesne ilişkilerinin alt boyutları olan güvensiz bağlanma, gerçeğin bozulması ve algı belirsizliğinin ayrılma bireyleşme süreçlerini pozitif yönlü anlamlı bir şekilde yordadığını göstermektedir. Panik bozukluğu tanılı bireylerin ayrılma bireyleşme süreçlerine dair yaşadıkları güçlüklerin güvensiz bağlanma geliştirdikleri erken dönem nesne ilişkilerinden kaynaklanabildiği de görülmektedir. Bu araştırmanın sonuçlarına dayanarak panik bozukluğun sağaltımında psikodinamik psikoterapi ve bağlanma temelli psikoterapi yaklaşımlarının etkililiğinin araştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Panik Bozukluğu, Nesne İlişkileri, Ayrılma Bireyleşme

Abstract:
It is thought that the quality of the object relations that individuals establish with their mother, father, and other caregivers in the early period (0-3 years) may cause many mental problems and difficulties in separation-individuation processes. It is also known that the 0-3 age period is a critical stage in which the foundations of healthy psychological development are laid. The purpose of this research is to examine the relationship between early object relationships of individuals diagnosed with panic disorder and separation-individuation processes. Cross-sectional model was used in the research. The participants of the study were 102 patients diagnosed with panic disorder according to the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders criteria. Participants are between the ages of 18-49, 67 (65.7%) women and 35 (34.3%) men. Data collection tools of the research; Bell Object Relations and Reality Testing Inventory, Separation Individuation Inventory, and Socio-Demographic Information Form prepared by the researcher. Pearson Product-Moment Correlation Analysis, Independent Sample T-Test, One-Way Analysis of Variance, and Multiple Linear Regression Analysis were applied in the analysis of the data. As a result of the correlation analysis, a high level of positive and significant relationship was found between alienation, insecure attachment, egocentrism, and reality distortion, and separation-individuation processes of early object relations. A moderately positive and significant relationship was found between social incompetence, the uncertainty of perception, hallucination and delusion sub-dimensions, and separation-individuation processes. The results of the regression analysis show that the sub-dimensions of early object relations of patients with panic disorder, insecure attachment, reality distortion, and uncertainty of perception, positively predict the separation-individuation processes in a significant way. It is also seen that the difficulties experienced by individuals with panic disorder regarding separation-individuation processes may arise from early of object relations in which they develop insecure attachment. Based on the results of this study, it is recommended to investigate the effectiveness of psychodynamic psychotherapy and attachment-based psychotherapy approaches in the treatment of the panic disorder.

Keywords: Panic Disorder, Object Relations, Separation Individuation