Pediatrik hematoloji ve onkoloji hastalarında eritrosit ve trombosit transfüzyonu uygulamaları ve klinik gidişe etkisinin araştırılması
Erythrocyte and platelet transfusion applications in pediatric haematology and oncology patients and investigation of their effects on clinical progress
Yazar: ŞEBNEM UYSAL ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM TÜFEKÇİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Eritrosit transfüzyonu = Erythrocyte transfusion ; Eritrositler = Erythrocytes ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Pediatri = Pediatrics ; Trombosit transfüzyonu = Platelet transfusion ; İmmünomodülasyon = Immunomodulation

Özet:
Amaç: Pediatrik hematoloji ve onkoloji hastalarında kansere yönelik tedavi yanısıra destek tedavileri de hayati öneme sahiptir. Bu anlamda transfüzyon; kanser hastalarında günlük pratikte çok sık uygulanan ve vazgeçilmez olan destek tedavilerinden biridir. Öte yandan yaygın olarak kullanılmasına rağmen kanser hastalarında transfüzyon için eşik değerler net olarak bilinmemekte ve bu yüzden tutarlılık göstermemekte; ayrıca transfüzyondan doğabilecek etkilerin uzun dönem sağkalımda ve hastalık prognozunda ne derece etkili olduğu da henüz tam olarak bilinmemektedir. Biz retrospektif olarak planladığımız bu çalışmamızda pediatrik hematoloji-onkoloji hastalarına uygulanan eritrosit ve trombosit transfüzyon sıklığını ve eşik değerleri belirlemek ve transfüzyon uygulamalarının klinik gidiş üzerine etkisini ve transfüzyon ilişkili komplikasyonları araştırmayı amaçladık. Araştırmamızın transfüzyon için eşik hemoglobin ve trombosit değerlerinin belirlenmesinin yanı sıra, transfüzyon sıklığının klinik gidişe etkisinin araştırılması ile de literatüre önemli katkıda bulunacağına inanıyoruz. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Ocak 2013 ile 1 Ocak 2018 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Kliniği'nde kanser tanısı almış ve tedavisi sırasında en az bir kez eritrosit veya trombosit transfüzyonu uygulanmış olan lösemi tanılı 80 hasta ve lenfoma ve solid tümör tanılı 173 hasta dahil edilmiştir.
Hasta verileri; klinik izlem dosyaları, kan bankası kayıtları ve probel bilgi sistemi aracılığı ile retrospektif olarak taranmıştır. Her bir hastanın demografik özellikleri, başvuru ve tanı tarihi, aldığı tedaviler, tedavi başlangıç ve son tedavi tarihleri, toplam transfüzyon sayıları (eritrosit ve trombosit suspansiyonu), tedavi dönemine göre transfüzyon sayıları, enfeksiyon epizodu sayıları ve son izlem durumları belirlenmiştir. Her bir transfüzyon öncesi hemoglobin (Hb) ve trombosit değerleri her bir hasta bazında ele alınmış ve hasta verileri veri formuna kaydedilmiştir. Veriler, IBM ® SPSS ® 25 programı ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Lösemi tanılı 80 (%31,6) hasta ve lenfoma ve solid tümör tanılı 173 (%68,4) hasta çalışmaya dahil edildi. Lösemiler grubunda toplam 1389 ünite eritrosit süspansiyonu (ES), 1357 ünite trombosit süspansiyonu (TS) uygulanmış olup lenfoma ve solid tümörler grubunda 1604 ünite ES, 1243 ünite TS uygulanmıştır. Lösemi tanılı hasta grubunda belirgin fazla olmak üzere gruplar arasında ortalama ES ve TS kullanımları açısından anlamlı fark saptanmıştır (p<0.001). Lösemi grubunda transfüzyon öncesi ortalama Hb 7,3±0,69 (6,2-11,7) g/dL ortanca Hb 7,4 (7,2-7,5) g/dL; transfüzyon öncesi ortalama trombosit 22,8±6,95 (10,5-53,3) x103/mm3 ve ortanca trombosit 19,8 (16-22) x103/mm3 olarak belirlenmiştir. Lenfoma ve solid tümörler grubunda ise transfüzyon öncesi ortalama Hb 8,2±1,21 (5-13,9) g/dL ortanca Hb 8,2 (7,6-8,3) g/dL; ortalama transfüzyon öncesi trombosit 30±30,86 (4,3-260) x103/mm3 ve ortanca trombosit 25,5 (19-28) x103/mm3 saptanmıştır. Lösemi hastalarının tanı anındaki trombosit değerleri ile toplam TS transfüzyon sayısı arasında negatif korelasyon saptanmış (p<0.001), Hb değeri ile ES transfüzyon sayısı arasında ilişki saptanmamıştır. Lenfoma ve solid tümörlerde ise tanı anındaki Hb değeri ile ES transfüzyon sayıları negatif yönde ilişkili saptanmıştır (p=0.005). Hastalar transfüzyon öncesi ortalama Hb ve trombosit değerlerine göre gruplara ayrılarak sağkalımları karşılaştırılmıştır. Lösemi tanılı hastalarda transfüzyon öncesi ortalama Hb >7,5 gr/dl olan ve ortalama trombosit ≥ 30 x103/mm3 olan grupta, transfüzyon öncesi ortalama Hb ≤ 7,5 gr/dl ve ortalama trombosit < 30 x103/mm3 olan gruba kıyasla 3 yıllık ve 5 yıllık genel sağkalımlar anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Lenfoma ve solid tümörler grubunda ise gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır.
Sonuç: Çalışmamız sonucunda toplam eritrosit ve trombosit transfüzyon sayıları lösemi tanılı hastalarda lenfoma ve solid tümör grubu hastalarına kıyasla daha yüksek saptanmıştır. Transfüzyon öncesi Hb ve trombosit eşik değerlerinin ise lenfoma ve solid tümör hastalarında lösemi grubuna kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Transfüzyon sayısı üzerine tanı, risk grubu, kemik iliği tutulumu gibi faktörlerin de etkili olduğu belirlenmiştir. Transfüzyon eşik değeri yüksek olan lösemi hastalarında sağkalım sürelerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ancak bu ilişkinin daha net ortaya konulabilmesi için daha homojen ve geniş hasta gruplarında yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Pediatrik kanser hastalarında transfüzyon, eritrosit transfüzyonu, trombosit transfüzyonu, TRIM.

Abstract:
Aim: In pediatric haematology and oncology patients, supportive treatments have vital importance besides the treatment intended to cancer. In this sense; transfusion is one of the supportive treatments which are used in daily practice very often and irrevocable in cancer patients. On the other hand, thresholds for transfusion in cancer patients are not well known although they are used very often and because of this; they do not have consistency. Furthermore, it is not well known that how much the effects can be stemmed from transfusion are influential in long term survival and disease progress yet. We aimed to specify the frequency and thresholds of erythrocyte and platelet transfusions which are administered to pediatric haematology and oncology patients and research the effects of transfusions on the clinical progress and transfusion complications. We believe that our research will contribute to literature not only by defining the thresholds of erythrocyte and platelet transfusions but also by researching the effect of frequency of transfusions on clinical progress.
Materials and Methods: Eighty leukaemia and 173 lymphoma and solid tumour diagnosed patients who have been diagnosed with cancer in Dokuz Eylul University Pediatric Haematology and Oncology Department between the 1st of January, 2013 and 1st of January, 2018 and have been transfused with erythrocyte and/or platelet suspension at least for one time period in the course of their treatments are involved to our research.
The data of the patients are scanned by clinical follow-up files, blood bank records and Probel information system as retrospective. Demographical characteristics, dates of presentation and diagnosis, treatments, dates of beginning and end of treatments, total transfusion numbers, transfusion numbers according to treatment steps, the number of infection episodes and the last follow-up situations of each patient are cleared. Pretransfusion haemoglobin (Hb) and platelet levels are addressed on the basis of each patient and recorded to the patient data file. The data are analyzed with IBM ® SPSS ® 25 programme.
Results: Leukemia diagnosed 80 (31,6%) patients and 173 (68,4%) lymphoma or solid tumour diagnosed patients are involved in our research. Totally 1389 units of erythrocyte suspension (ES) and 1357 units of platelet suspension (PS) were administered to leukaemia group; 1604 units of erythrocyte suspension and 1243 units of platelet suspension were administered to lymphoma and solid tumour group. A significant difference was detected between leukaemia and solid tumour groups in terms of ES and PS transfusions; as the leukaemia group had more transfusions (p<0.001). Pretransfusion mean Hb was 7,3±0,69 (6,2-11,7) g/d L and median Hb was 7,4 (7,2-7,5) g/dL, pretransfusion platelet was 22,8±6,95 (10,5-53,3) x103/mm3, median platelet was 19,8 (16-22) x103/mm3 in leukemia diagnosed patients. In lymphoma and solid tumor diagnosed patients pretransfusion Hb was 8,2±1,21 (5-13,9) g/dL, median Hb was 8,2 (7,6-8,3) g/dL; pretransfusion mean platelet was 30±30,86 (4,3-260) x103/mm3 and median platelet was 25,5 (19-28) x103/mm3. A positive correlation was detected between platelet values at diagnosis and totally PS transfusion numbers of leukaemia patients (p<0.001). There was no relation between Hb value at diagnosis and ES transfusion numbers. In lymphoma and solid tumour patients; the negative correlation was found between Hb levels at diagnosis and ES transfusions (p=0.005). The patients were compared in terms of survival rates as classified according to pretransfusion mean Hb and platelet values. In leukaemia patients; 3-year and 5-year of overall survivals were found shorter in pretransfusion mean Hb >7,5 gr/dl and mean platelet ≥ 30 x103/mm3 groups than mean Hb ≤ 7,5 gr/dl and mean platelet <30 x103/mm3 groups. There was no significant difference in lymphoma and solid tumours as individual groups.
Conclusion: As a consequence of this research, total ES and PS transfusion numbers were higher in leukaemia patients in comparison with lymphoma and solid tumours. On the other hand, pretransfusion Hb and platelet thresholds were found higher in lymphoma and solid tumour patients in comparison with the leukemia group. It was detected that some other factors such as diagnosis, risk group and bone marrow infiltration have an effect on transfusion numbers as well. In leukaemia patients with higher pretransfusion thresholds, survival rates were found low; however, studies including more homogeneous and extensive patient groups are needed to demonstrate this connection more clearly.
Key Words: Transfusion in pediatric cancer patients, Erythrocyte transfusion, Platelet transfusion, TRIM.