Okul öncesi dönemdeki çocuklarda kendini yönetme becerisindeki farkındalığın gelişimi: Ataşehir örneği
Development of awareness in self-administrative skills in preschool children: Atasehir case
Yazar: ZEYNEP TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. SİNAN CANAN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Kendini yönetme = Self management ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Çocuk gelişimi = Child development ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öz farkındalık = Life studies ; İstanbul-Ataşehir = İstanbul-Ataşehir

Özet:
Gelişim; fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal yönleriyle bir bütündür. Hızlı bir
seyir izleyen okul öncesi dönemde gelişim; çocuğun doğuştan getirdiği özellikler ve çevre
etmenleri tarafından şekillenmektedir. İçinde yaşadığı toplum normlarına ve
beklentilerine uygun davranışlar gösteren kişi, sosyal yönden gelişmiştir. Çok erken
dönemden itibaren temelleri atılmaya başlanan; yemek yeme, giyinme, soyunma,
temizlik, tuvalet vb. öz bakımla ilgili alışkanlıkları kazandırmada başta anneler olmak
üzere çocuğun bakımıyla ilgilenen kişilere büyük görevler düşmektedir. Bu nedenle okul
öncesi eğitim kurumlarındaki okul öncesi çocuklar ve bu çocukların ebeveynlerinin
sosyodemografik özellikleriyle kendini yönetme davranışına yönelik tutumları
arasındaki ilişki tespit edilmeye ve açıklanmaya çalışılacaktır.
Bu araştırmada 48-72 aylık okul öncesi dönemdeki çocuklarda kendini yönetme
becerisindeki farkındalığın gelişimi Ataşehir örneğinde incelenmiştir. Bu genel amaç
doğrultusunda; okul öncesi dönemde çocuğun kendini yönetme davranışının ailedeki
çocuk sayısına, ailede kaçıncı çocuk olduğuna, çocuğun bakımında anneye yardımcı
birinin varlığına, anneye yardımcı olan kişiye, aile içinde yaşayan akrabaya, annenin ve
babanın eğitim durumuna ve annenin çalışma durumuna göre farklılaşıp
farklılaşmadığının diğer bir deyişle 48-72 aylık çocukların kendini yönetme becerisine ne
ölçüde sahip olduğunun tespit edilmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 255 okul öncesi
kamu ve/veya özel okul öncesi eğitim kurumuna devam eden okul öncesi çocuk ve
bunların ebeveynleri oluşturmuştur. Bu araştırmada 12 maddelik kişisel bilgi formu
kullanılmıştır.
Araştırmada kullanılan Kendini Yönetme Davranışı Ölçeği, 40 maddeden
oluşmaktadır. Daha önce geliştirilip uygulanan Kendini Yönetme Davranışı Ölçeği'nin 7
alt boyutundan "Kendine ve Çevresine Özen Gösterme" boyutu için hesaplanan alpha iç
tutarlılık katsayısı 0.84; "Özbakım/Giyinme" boyutu için 0.70; "Kendini İfade etme"
boyutu için 0.68; "Kişiler Arası İletişim" boyutu için 0.68; "Özbakım/Temizlik" boyutu
için 0.49; "Yetişkinden Ayrılma ve Acil Durumlarla Baş Edebilme" boyutu için 0.47;
"Kendini ve Eşyalarını Koruma" boyutu için 0.58'dir.
Öz düzenleme, kendini yönetme, okul öncesi, bilinçli farkındalık, ebeveyn-çocuk
ilişkisi gibi kavramlar üzerinde durularak bu konulardaki diğer akademik düzeydeki
çalışmalardan yararlanılmıştır. İstanbul ili Ataşehir ilçesinde yaşayan 255 okul öncesi
kamu ve/veya özel okul öncesi eğitim kurumuna devam eden okul öncesi çocuk ve
bunların ebeveynlere kişisel bilgi formu ve Kendini Yönetme Davranışı Ölçeğinden
oluşan bir çevrimiçi anket uygulaması yapılmıştır. Anket verileri SPSS programı ile
değerlendirilmiş, özyeterlik inancının sosyodemografik özellikler arasındaki ilişki
karşılaştırılmıştır.
iv
Çalışma grubunu oluşturan çocukların erkek ve kız çocuğu olması, çocukların
kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların ailelerindeki çocuk sayısı;
çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların ailelerindeki
kaçıncı çocuk olduğu durumu; çocukların kendi kendini yönetme davranışını
etkilemediği, çocukların ailelerinde çocuğun bakımında anneye yardımcı olan kişi
durumu; çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların aileleri
içinde yaşayan akrabanın veya kişinin olması veya olmaması; çocukların kendi kendini
yönetme davranışını etkilemediği, çocukların annelerinin eğitim düzeyi; çocukların kendi
kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların babalarının eğitim düzeyi;
çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların annelerinin
çalışıyor olması veya olmaması; çocukların kendi kendini yönetme davranışını
etkilemediği, çocukların annelerinin yaş aralığı; çocukların kendi kendini yönetme
davranışını etkilemediği ve çocukların annelerinin algıladığı ailenin ekonomik düzeyi;
çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği görülmüştür. Bununla birlikte
anneleri çalışmayan çocukların kendi kendini yönetme davranış düzeyi, anneleri çalışan
çocukların kendi kendini yönetme davranış düzeyinden fazla olduğu saptanmıştır.
Çalışma sonucunda çocukların çok büyük bir çoğunluğunun her zaman için
"kendine ait eşyaları tanıdığı ve sahiplendiği", fakat yine aynı çocukların nadiren
"yetişkin gözetiminde (bakkala, parka gitme gibi) kısa mesafelerde yetişkinden ayrıldığı"
ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla çocukların çoğunlukla bir ebeveyn veya ebeveyn harici bir
kişiyle beraber iken kendini yönetme davranışı sergilediği ve kazandığı fakat bunlardan
uzaklaştığı takdirde aynı başarıyı gösteremediği ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Öz düzenleme, Kendini yönetme, Okul öncesi dönem, Farkındalık gelişimi, Ebeveyn-çocuk ilişkisi

Abstract:
Development; physical, cognitive, emotional and social aspects. Development in
the preschool period following a rapid course; It is shaped by the innate characteristics of
the child and environmental factors. The person who behaves according to the norms and
expectations of the society he / she lives in has developed socially. The foundations were
laid from the very early period; eating, dressing, dressing, cleaning, toilet etc. In order to
gain habits related to self-care, the mothers and especially those who care for the child
have big duties. Therefore, the relationship between preschool children in preschool
education institutions and their parents' sociodemographic characteristics and attitudes
towards self-directed behavior will be tried to be determined and explained.
In this study, the development of self-directedness awareness among 48-72
months old preschool children was examined in the case of Ataşehir. For this general
purpose; In other words, whether the child's self-directed behavior in the preschool period
differs according to the number of children in the family, how many children are in the
family, the presence of a helper in the care of the child, the helper of the mother, the
relative living in the family, the education status of the mother and father and the mother's
working status. It is the determination of the extent to which 72-month-old children have
the ability to manage themselves. The study group of the study consisted of preschool
children attending 255 preschool public and / or private preschool education institutions
and their parents. In this research, a 12-item personal information form was used.
The Self-Directing Behavior Scale used in the study consists of 40 items. The
alpha internal consistency coefficient calculated for the Göster Self-Care and Self-Care
"dimension of the 7 sub-dimensions of the Self-Directing Behavior Scale was 0.84; 0.70
for the bak Self-Care / Dressing "dimension; 0.68 for the "Self-Expression" dimension;
0.68 for the "Interpersonal Communication" dimension; 0.49 for the "Self-Care /
Cleaning" dimension; 0.47 for Ayr Abandonment and Coping with Emergency Situations
"; Koruma Protecting yourself and your belongings "is 0.58 for size.
Self-regulation, self-management, preschool, conscious awareness were
emphasized and other academic level studies on these subjects were utilized. An online
questionnaire consisting of personal information form and Self-Directing Behavior Scale
was applied to preschool children attending 255 preschool public and / or private
preschool institutions living in Ataşehir district of İstanbul. The questionnaire data were
evaluated with SPSS program and the relationship between sociodemographic
characteristics of self-efficacy beliefs was compared.
The fact that the children in the study group were boys and girls, did not affect the
self-directed behavior of the children, the number of children in their families; the
situation in which children do not affect self-directed behavior, and how many children
are in their families; the state of the person who helps the mother in the care of the child
in the families of the children; the presence or absence of a relative or person living in the
vi
families of the children; the level of education of mothers of children; the level of
education of the fathers of the children; whether the mothers of the children are working
or not; the age range of children's mothers; the economic level of the family perceived by
the mothers of the children; it did not affect children's self-directed behavior. However,
it was found that the level of self-directed behavior of children whose mothers did not
work was higher than the level of self-directed behavior of children whose mothers
worked.
As a result of the study, it was found that the vast majority of children had always
tanı recognized and possessed their own belongings fakat, but the same children rarely
"separated from adults in short distances under adult supervision (such as groceries, going
to the park)". Thus, it has been found that children often exhibit and gain self-directed
behavior when they are with a parent or a non-parent person, but cannot achieve the same
success if they move away from them.
Keywords: Self regulation, Self-management, Preschool period, Awareness development, Parent-child relationship.