Emine Işınsu'nun "Sancı" ve "Küçük Dünya" romanlarının söz dizimi incelemesi
Syntax review of Emine Işınsu's novels "Sancı" and "Küçük Dünya"
Yazar: ZEYNEP ERDEĞER MAMUK
Danışman: DOÇ. DR. VEYSİ SEVİNÇLİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Işınsu, Emine = Işınsu, Emine ; Küçük Dünya = Small World ; Sancı = Sancı ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Dil, bireyler veya topluluklar arasında iletişim sağlamak için kullanılan semboller, açıklamalar, yazılar ve kurallar sistemidir. Kendini ifade etmek, iletişim kurmak, paylaşımda bulunmak amacıyla kullanılır. Temel olarak, insanlar arasında duyguların, düşüncelerin aktarılmasını mümkün kılan bir iletişim aracıdır. Türk dili, dünya üzerinde geniş bir kitleye sahip olan önemli bir dildir. Türkçenin kültürel, tarihi yapısı ve önemi oldukça büyüktür. Dil, bir toplumun yapısının önemli bir parçasıdır. Türkçe üzerinde yapılan çalışmalar, dilin taşıdığı kültürel değerlerin, oluşumların, değişimlerin, standartların ve ifade biçimlerinin gelecek nesillere aktarılmasına yardımcı olur. Canlı bir varlık olan dilin gelişiminin, değişiminin incelenmesi oldukça önemlidir. Dil ile ilgili araştırmalar yapılırken dile büyük katkılar sunmuş yazarları, şairleri ve bunların eserlerini incelemek dilimiz için oldukça önem taşımaktadır. Ele alınan yazarların eserlerindeki kelime grupları, cümle yapıları incelenerek hem bu alanda yapılmış ya da yapılacak olan çalışmalara katkı sunulur hem de yazarın dili kullanma becerisi, üslubu ve düşünce dünyasıyla ilgili bilgi sahibi olunur. Bu amaçla yapılan bu çalışmada, Türk diline eserleriyle birçok katkıda bulunmuş olan Emine Işınsu'nun "Sancı" ve "Küçük Dünya" adlı romanları ele alınmıştır. Eserler; kelime grupları, yargı grupları, cümle çeşitleri açısından incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Emine Işınsu'nun hayatı, eserleri, edebi şahsiyeti, dil ve üslup özellikleri ile ilgili bilgiler sunulmuştur. İkinci bölümde kelime grupları, üçüncü bölümde yargı grupları, dördüncü bölümde cümle çeşitleri incelenmiştir. Kelime grupları, yargı grupları ve cümle çeşitleri incelenirken her bir başlık ile ilgili örnek cümleler ele alınıp bu cümlelerin tahlili yapılmıştır. Ancak bazı başlıklar ile ilgili yeterli örneğe ulaşılamamıştır. Söz dizimi alanında yapılan bu çalışmanın literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Language is a system of symbols, explanations, writings and rules used to communicate between individuals or communities. It is used to express oneself, communicate and share. Basically, it is a communication tool that makes it possible to transfer feelings and thoughts between people. Turkish language is an important language that has a wide audience around the world. The cultural and historical structure and importance of Turkish is quite great. Language is an important part of the structure of a society. Studies on Turkish help to transfer the cultural values, formations, changes, standards and forms of expression carried by the language to future generations. It is very important to examine the development and change of language, which is a living entity. While conducting research on the language, it is very important for our language to examine the writers, poets and their works who have made great contributions to the language. By examining the word groups and sentence structures in the works of the authors discussed, we contribute to the studies that have been done or will be done in this field and also gain information about the author's ability to use language, style and world of thought. In this study conducted for this purpose, the novels "Sancı" and "Küçük Dünya" by Emine Işınsu, who has made many contributions to the Turkish language with her works, are discussed. Works; It was examined in terms of word groups, judgment groups and sentence types. In the first part of the study, information about Emine Işınsu's life, works, literary personality, language and stylistic features is presented. In the second section, word groups, in the third section, judgment groups, and in the fourth section, sentence types were examined. While examining word groups, judgment groups and sentence types, sample sentences related to each heading were discussed and these sentences were analyzed. However, sufficient examples could not be found for some topics. It is expected that this study in the field of syntax will contribute to the literature.