Bitkisel yağların ve ekstraktların yabancı otların çimlenmesine olan allelopatik etkilerinin araştırılması
Investigation on allelopathic effects of plant oils and extractson weed seed germination
Yazar: ESRA ÜZÜM
Danışman: PROF. DR. SİBEL UYGUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Tesbih Ağacı (Melia azedarach L.) meyve ekstraktı, limon kabuğu ekstraktı ile Karanfil (Syzygium aromaticum L.), Kekik (Origanum syriacum L.), Nane (Mentha spicata subsp. spicata L.), Okaliptus (Eucalyptus globulus Labill.) ve Lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) uçucu yağlarının, önemli yabancı ot türlerinden Kırmızı Köklü Horoz İbiği (Amaranthus retroflexus L.) ve İtalyan Çimi (Lolium multiflorum L.) tohumlarının çimlenmesi üzerine olan biyoherbisidal etkileri araştırılmıştır. 
Tesbih ağacı meyveleri ve limon kabuğu ekstraktları kaynatılıp elde edilen ekstrakt kendi haline bırakılmış, oluşan 3 fraksiyon ayrı ayrı yabancı ot tohumları üzerine test edilmiştir. Ayrıca tesbih ağacı yağı, meyveleri öğütülerek soxhlet cihazı teknolojisiyle 2 fraksiyon halinde elde edilmiştir. Uçucu yağlarda ise Defne Firması yağları kullanılmıştır. Yağlar ve ekstraktlar petri kutularında 25±2°C sıcaklıkta çalışan iklimlendirme odalarında 7 ayrı dozda (%0-kontrol, %1, %5, %10, %25, %50 ve %100 µl/petri) test edilerek, denemeler 28 gün devam etmiştir. 
Sonuç olarak Kırmızı Köklü Horoz İbiği'ne uçucu yağlar her dozunda tam biyoherbisidal etki gösterirken, uçucu yağların %1'lik dozları karanfil yağında %71, kekik yağında %100, lavanta yağında %68, nane yağında %97 ve okaliptüs yağında ise %63 oranında İtalyan Çimi tohumlarının çimlenmesini engellemiştir.
Elde edilen ekstraktların tohum çimlenmesi üzerine engelleyici etkileri iki yabancı ot türlerinde   farklılık göstermiştir. Tesbih ağacı meyve ekstraktının, Kırmızı Köklü Horoz İbiği tohumlarının çimlenmesi üzerindeki engelleyici etkisinin en yüksek %100, %50 ve %25'lik dozlarında olduğu, %10'luk dozundan sonraki uygulamalarında etki oranının düştüğü tespit edilmiştir. İtalyan Çimi tohumlarında çimlenmeyi engelleyen en önemli dozun ise %100'lük doz olduğu gözlemlenmiştir. Limon kabuğu ekstraktı ise Kırmızı Köklü Horoz İbiği tohumlarının çimlenmesini en yüksek üst ve alt fraksiyon uygulamalarının %100 ve %50'lik dozları engellerken, İtalyan Çimi tohumları üzerinde çok fazla etkili olmadığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, the bioherbicidal effects of Chinaberry tree (Melia azedarach L.) fruit extract, lemon peel extract and Clove (Syzygium aromaticum L.), Thyme  (Origanum syriacum L.), Peppermint (Mentha spicata subsp. spicata L.), Eucalyptus (Eucalyptus globulus Labill.)  and Lavender (Lavandula angustifolia Mill.) essential oils on the germination of important weed species Redroot pigweed (Amaranthus retroflexus L.) and Italian ryegrass (Lolium multiflorum L.) seeds were investigated.
Chinaberry tree fruits and lemon peel extracts were boiled and the obtained extract was tested on weed seeds separately in 3 fractions. In addition, Chinaberry tree oil was obtained in 2 fractions with the technology of the soxhlet device by grinding the fruits.Defne Company oils were used in essential oils. The oils and their extracts were tested in petri dishes at 7 different doses (0% control, 1%, 5%, 10%, 25%, 50% and 100% µl/petri) in climatic chambers operating at 25±2°C and the trials continued for 28 days.
As a result, Redroot pigweed , exhibited complete bioherbicidal efficacy with each dose of essential oils, while the 1% dosages of essential oils inhibited the germination of Italian ryegrass seeds by 71% in clove oil, 100% in thyme oil, 68% in lavender oil, 97% in peppermint oil, and 63% in eucalyptus oil.The inhibitory effects of the obtained extracts on seed germination differed in the two weed species. It was determined that the inhibitory effect of the Chinaberry tree fruit extract on the germination of Redroot pigweed seeds was at the highest 100%, 50% and 25% doses, and the effect rate decreased after the 10% dose. It was observed that the most important dose preventing germination in Italian ryegrass seeds was 100%. On the other hand, lemon peel extract, , prevented the germination of Redroot pigweed seeds at 100% and 50% doses of the highest upper and lower fraction applications, while it was observed that it was not very effective on Italian ryegrass seeds.