Adana il merkezi aile hekimliği birimlerinde görev yapan doktorların çocuk istismarı ve ihmali hakkında bilgi, farkındalık ve tutumlarının belirlenmesi
Determination of information, awareness and attitudes of doctors working in Adana provincial center for family medicine unit on child abuse and neglect
Yazar: YAVUZALP SOLAK
Danışman: PROF. DR. BANU ELÇİN YOLDAŞCAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Adana = Adana ; Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi = Knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Farkındalık = Awareness ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual

Özet:
Giriş ve Amaç: Çocuk istismarı ve ihmali (ÇİVEİ) nedenleri ve sonuçları açısından tıbbi, hukuki, gelişimsel ve psikososyal temeller kapsamında incelenen,  çocuğu yalnız içinde bulunduğu dönemde değil gelecek yaşamında da olumsuz etkileyen, tanı konmadığı ve önlem alınmadığı taktirde tekrar ve hatta ölüm riski olan bir halk sağlığı sorundur. Bu çalışma Adana İl Merkezi Aile Hekimliği Birimlerinde 1. basamak sağlık hizmeti sunucusu olarak görev yapan doktorların, çocuk istismarı ve ihmalinin belirtileri ve riskleri konusundaki bilgi düzeylerini saptamak, bu konudaki farkındalıklarını ve tutumlarını ortaya koymak, istismar konusunda aldıkları eğitim ve mesleki deneyimlerinin bu bilgi düzeylerine etkisini ve etkileyen diğer faktörleri ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır.
	Gereç Yöntem: Bu çalışma Adana İli 4 merkez ilçe sınırları içerisinde birinci basamak sağlık hizmeti sunan 113 aile sağlığı merkezinde çalışan 485 aile hekimine yapılan tanımlayıcı bir çalışmadır. Adana merkez ilçelerinde 113 aile sağlığı merkezi (ASM), 485 aile hekimi bulunmaktadır. Bunların ilçelere göre dağılımı, Seyhan; 53 ASM 233 aile hekimi, Çukurova 20 ASM 97 aile hekimi, Yüreğir 25 ASM 116 aile hekimi, Sarıçam 15 ASM 39 aile hekimi şeklindedir. Çalışmada ASM'lerde çalışan hekimler için örneklem seçilmeyip tüm evrene (ön anket çalışması uygulanan 10 hekim araştırmaya dahil edilmemiş olup araştırma evrenini 475 aile hekimi oluşturmuştur) ulaşılması hedeflenmiştir. ASM'ler çoğu zaman birden fazla kez ziyaret edilerek 439 (% 92,4) hekime ulaşılmış ve 375 (ulaşılan aile hekimlerinin % 85,4'ü) hekime araştırmacı tarafından yüz yüze görüşerek anket uygulanmıştır. Ulaşılan hekimlerin 64'ü (% 14,6) çalışmaya katılmak istemediği için 375 hekimle çalışma tamamlanmıştır. Aile hekimlerinden yazılı aydınlatılmış onam formu alınmıştır. Çalışma kapsamında hekimlerin sosyodemografik özellikleri, eğitim durumları, çalışma süreleri, olguyla karşılaşma durumları, olguya müdahale özelliklerini içeren 17 soruluk kişisel bilgi formu ve hekimlerin çocuk istismarı ve ihmali konusunda bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla Aynur Uysal tarafından geliştirilen ''Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerinin Tanılanmasına Yönelik Ölçek Formu'' kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 19 for Windows paket programı yardımıyla, istatistiksel analiz olarak ki-kare testi, t testi, ANOVA testi, korelasyon testi kullanılmış ve p<0,05 olması anlamlı kabul edilmiştir.
	Bulgular: Araştırmaya katılan aile hekimlerinin yaşları 24 ile 68 arasında değişmekte olup yaş ortalamaları 47,46'dır. Aile hekimlerinin % 66,7'sini erkek, % 33,3'ünü kadın hekimler oluşturmaktadır. Hekimlerin  % 91,5'i pratisyen hekim, %2,7'si aile hekimliği asistanı, % 5,9'u aile hekimi uzmanıdır. Hekimlerin % 39,7'si çocuk istismarı ve ihmaline yönelik eğitim almamıştır. Hekimlerin % 39,2'si çocuk istismarı ve ihmali vakası ile karşılaşmıştır. İstismara yönelik eğitim alanların istismar yakalama oranı daha yüksektir. ÇİVEİ vakası ile karşılaşan hekimlerin % 44,2'si adli vaka olarak bildirimde bulunduğunu bildirmiştir. Karşılaşılan olguyu doğrudan veya dolaylı yoldan adli mercilere bildirmeyen hekimlerin % 27'si bildirim konusunda bilgisinin yetersiz olduğunu, bu yüzden bildirim yapmadığını belirtirken, % 21,6'sı bildirimden sonra çocuğun hayatının olumsuz etkileneceğini düşündüğü için bildirim yapmadığını, % 21,6'sı ÇİVEİ'den yeterince şüphelenmediği için bildirmediğini belirtmiştir. Hekimlerin % 23,5'i çalıştıkları kurumda ÇİVEİ'ye yönelik talimat ve prosedürün vardır, % 76,5 oranında hekim ise konuya yönelik kurumda talimat ve prosedür yoktur demiştir. Hekimler çocuk istismarı ve ihmalinin belirti ve risklerinin tanılanmasına yönelik ölçek puan ortalaması 3,90'dır. Aile hekimlerinin ÇİİBRTYÖ genel ölçek ve alt ölçeklerden aldıkları puanlar medeni durum, ÇİVEİ eğitimi alma durumları, çalıştıkları ilçeler ve uzmanlık durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. Meslek yaşamları boyunca çocuk istismarı ve ihmali vakası ile karşılaşan hekimlerin puan ortalaması olgu ile karşılaşmayanların puan ortalamalarına göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha yüksek bulunmuştur (p<0,001).
	Sonuç: Uyguladığımız ölçek sayesinde aile hekimlerinin çocuk istismarı ve ihmali bilgi ve farkındalık düzeyleri incelenmiş, elde ettiğimiz bulgular ışığında aile hekimlerinin çocuk istismarı ve ihmali konusunda bilgi ve farkındalık eksikliklerinin olduğu, eğitim faaliyetlerinin yetersiz olduğu ve yapılandırılarak arttırılması gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
Introduction and Objective: To investigate the causes and consequences of child abuse and neglect in the context of medical, legal, developmental and psychosocial issues and to evaluate the effects of child health not only in the  current period also in  their future life, if it is not diagnosed and the measures are not taken, it is again problem  of public health which has high death risk. The purpose of this study is to determine the level of knowledge and attitudes of the doctors who serve as the first level health service provider in the Adana Provincial Family Unit of Adana Provincial Center for Family Medicine and to explain the abuse and negativity of the child and to reveal their awareness and attitudes on this subject and to influence their level of education and professional experience on abuse and other factors that affect it.
Materials and Methods: This study is a descriptive study of 485 family medicine practitioners working in 113 family health centers that offer primary health care in four central districts of Adana. There are 113 family health centers (FHC) and 485 family physicians in the central districts of Adana. Their distribution according to the provinces, Seyhan; 53 FHC 233 family physician, Çukurova 20 FHC 97 family physician, Yüreğir 25 FHC 116 family physician, Sarıçam 15 FHC 39 family physician. In the study, it was aimed to reach the entire clinic (10 physicians who applied the preliminary questionnaire were not included in the survey and 475 family physicians constituted the research community) without choosing the sample for the physicians working in FHCs. FHCs were frequently visited more than once and 439 (92.4 %) were reached and 375 (85.4% of the reached family physicians) were surveyed face-to-face by the researcher. Since 64 of the reached physicians (14.6%) did not want to participate in the study, 375 physicians completed the study. Written informed consent form was taken from the family physicians participating in the questionnaire. Within the scope of the study, a personal information form of 17 questions including physicians 'sociodemographic characteristics, educational status, working hours, encounter situations, intervention characteristics and physicians' knowledge level about child abuse and neglect were defined as '' Diagnosis of Symptoms and Risks of Child Abuse and Neglect '' (DOSAROCAAN) developed by Aynur Uysal. Oriented Scale Form "was used. The statistical analysis of the data was made with the help of SPSS 19 for Windows package program as statistical analysis using chi-square test, t test, ANOVA test, correlation test and p <0.05 was considered significant.
Findings: The age of family physicians participating in the study ranged from 24 to 68 years and the mean age was 47.46. 66,7 % of the family physicians are male and 33,3% are female physicians. 91.5% of physicians are general practitioners, 2.7% are family physicians assistants, as well as family physicians. 5.9 % of family physicians are family physicians. 39.7% of the physicians did not receive education for child abuse and neglect (CAAN), and 61.3% received education. 39,2 % of physicians encountered cases of child abuse and neglect. The rate of exploitation of abusive education is higher. 44.2 % of the physicians encountering the CAAN case reported that they were notified as judicial cases. Physicians who did not report the incident directly or indirectly stated that 27 % of them had not been informed about the notification and 21.6% of them did not give a report because they thought that the child's life would be adversely affected after the notification , and 21.6 %  of them stated that they did not report because they did not suspect sufficiently from CAAN. 23.5 % of the physicians reported the existence of instructions and procedures for CAAN in the institution they were working with and 76.5 % of the physicians said that there is no instruction and procedure in the institution directed to the subject. The average score point for diagnosing symptoms and risks of child abuse and neglect was 3,90. The scores obtained by family physicians from DOSAROCAAN general scale and subscale do not show any statistically significant difference according to marital status, status of receiving education for CAAN, their studies and their specialization status. The average score of the physicians who encountered child abuse and neglect during their professional lives was found to be statistically significant as compared to the average of the points not encountering the case (p<0.001).
Conclusion: The level of family physicians' knowledge and awareness of child abuse and neglect has been examined through the scale we applied. It has been determined that the family physicians lack knowledge and awareness about child abuse and negligence in their findings and that education activities are inadequate and should be structured and increased.