Sağlık bakımı uygulmalarında deneyimlenen etik ikilemelere karşı hekim ve hemşirelerin duyarlılıklarının belirlenmesi
Determining sensivity of the nurses and the physicians against the ethic dilemmas which experinced at the health care practises
Yazar: HALE TOSUN
Danışman: PROF.DR. KAMERYA BABADAĞ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
7.0ZET Sağlık Bakımı Uygulamalarında Deneyimlenen Etik İkilemlere Karşı Hekim ve Hemşirelerin Duyarlılıklarının Belirlenmesi Araştırma sağlık bakım uygulamalarında deneyimlenen etik ikilemlere karşı hekîm ve hemşirelerin duyarlılıklarını belirlemek ve etkileyen faktörleri incelemek amacı ile tanımlayıcı ve metodolojik olarak planlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini ; İstanbul il sınırlan içersinde bulunan üniversitelere bağlı fakülte, devlet ve SSK hastanelerinin ; cerrahi, yoğun bakım ve reanimasyon, psikiyatri, onkoloji ve hematoloji birimlerinde çalışan hekim ve hemşireler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubunu ise; bu 5 bölümde çalışan, araştırmaya katılmaya istekli hekim ve hemşire grubu oluşturmuştur. Araştırma verileri "Bireysel Bilgi Formu" ve "Ahlaki Duyarlılık Anketi-ADA" kullanılarak elde edilmiştir. ADA Kim Lutzen tarafından oluşturulmuştur. ADA toplam 30 madde ve 6 alt boyuttan (Otonomi, Yarar Sağlama, Bütüncü Yaklaşım, Çatışma, Uygulama, Oryantasyon) oluşan likert tipte bir ölçüm aracıdır. Araştırmanın ilk aşamasında ADA'nın geri çevirme yöntemi ile dil eşdeğerliği ve uzman görüşü ile içerik geçerliği sağlanarak Türkçe şekilleri elde edilmiş, güvenirlikleri ise "Test-Tekrar Test" "Cronbach's Alpha Çözümlemesi" ve "Madde Toplam Puan Korelasyonu" yöntemleri ile ADA sınanmıştır. 131ADA'nın zamana göre değişmezliğini belirlemek amacıyla 90 hekim ve 90 hemşire den oluşan toplam 180 sağlık çalışanına 3 hafta ara ile iki kez uygulanmıştır. ADA'nm test - tekrar test korelasyon katsayısının 0.81 ile 0.99 arasında değiştiği, toplamda ise 0.98 olduğu görülmüştür. İç tutarlılığa yönelik çalışmalar test-tekrar testten elde edilen veriler ile araştırılmış; Cronbach's alpha çözümlemesi 'ndeki alfa değerleri 0.82 (test), 0.84 (tekrar test) olarak bulunmuştur. ADA'nın madde toplam puan korelasyonu birinci uygulamada, anketin geneline göre (rı) 0.08-0.61, anketin alt boyutlarına göre (r2) 0.04-0.57 arasında değiştiği ; ikinci uygulamada ise anketin geneline göre 0.09-0.61, alt boyutlara göre ise 0.01-0.55 arasında olduğu belirlenmiştir. 0.20'nin altında olan korelasyon değerleri alfa değerlerinin yüksek olması neden ile anketten çıkarılmamıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise Bireysel Bilgi Formu ve ADA, 363 hekim ve 479 hemşire toplam 842 sağlık çalışanına uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı ile oran, aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik, t-testi, ANOVA, Pearson's Momentler Çarpımı Korelasyonu, Cronbah's Alpha tekniği kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar ; *ADA ve 6 alt boyut puanlarının ortalamaları ; otonomi boyutunda 18.41±6.30, yarar sağlama boyutunda 12.23±4.20, bütüncü yaklaşım boyutunda 11.68±4.42, çatışma boyutunda 13.09±3.40, uygulama boyutunda 11.30±4.03, oryantasyon boyutunda 8.30±3.68, ADA'nın toplamında ise 85.23 ±18.84 olarak bulunmuştur. 1327.0ZET Sağlık Bakımı Uygulamalarında Deneyimlenen Etik İkilemlere Karşı Hekim ve Hemşirelerin Duyarlılıklarının Belirlenmesi Araştırma sağlık bakım uygulamalarında deneyimlenen etik ikilemlere karşı hekîm ve hemşirelerin duyarlılıklarını belirlemek ve etkileyen faktörleri incelemek amacı ile tanımlayıcı ve metodolojik olarak planlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini ; İstanbul il sınırlan içersinde bulunan üniversitelere bağlı fakülte, devlet ve SSK hastanelerinin ; cerrahi, yoğun bakım ve reanimasyon, psikiyatri, onkoloji ve hematoloji birimlerinde çalışan hekim ve hemşireler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubunu ise; bu 5 bölümde çalışan, araştırmaya katılmaya istekli hekim ve hemşire grubu oluşturmuştur. Araştırma verileri "Bireysel Bilgi Formu" ve "Ahlaki Duyarlılık Anketi-ADA" kullanılarak elde edilmiştir. ADA Kim Lutzen tarafından oluşturulmuştur. ADA toplam 30 madde ve 6 alt boyuttan (Otonomi, Yarar Sağlama, Bütüncü Yaklaşım, Çatışma, Uygulama, Oryantasyon) oluşan likert tipte bir ölçüm aracıdır. Araştırmanın ilk aşamasında ADA'nın geri çevirme yöntemi ile dil eşdeğerliği ve uzman görüşü ile içerik geçerliği sağlanarak Türkçe şekilleri elde edilmiş, güvenirlikleri ise "Test-Tekrar Test" "Cronbach's Alpha Çözümlemesi" ve "Madde Toplam Puan Korelasyonu" yöntemleri ile ADA sınanmıştır. 131

Abstract:
ADA'nın zamana göre değişmezliğini belirlemek amacıyla 90 hekim ve 90 hemşire den oluşan toplam 180 sağlık çalışanına 3 hafta ara ile iki kez uygulanmıştır. ADA'nm test - tekrar test korelasyon katsayısının 0.81 ile 0.99 arasında değiştiği, toplamda ise 0.98 olduğu görülmüştür. İç tutarlılığa yönelik çalışmalar test-tekrar testten elde edilen veriler ile araştırılmış; Cronbach's alpha çözümlemesi 'ndeki alfa değerleri 0.82 (test), 0.84 (tekrar test) olarak bulunmuştur. ADA'nın madde toplam puan korelasyonu birinci uygulamada, anketin geneline göre (rı) 0.08-0.61, anketin alt boyutlarına göre (r2) 0.04-0.57 arasında değiştiği ; ikinci uygulamada ise anketin geneline göre 0.09-0.61, alt boyutlara göre ise 0.01-0.55 arasında olduğu belirlenmiştir. 0.20'nin altında olan korelasyon değerleri alfa değerlerinin yüksek olması neden ile anketten çıkarılmamıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise Bireysel Bilgi Formu ve ADA, 363 hekim ve 479 hemşire toplam 842 sağlık çalışanına uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı ile oran, aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik, t-testi, ANOVA, Pearson's Momentler Çarpımı Korelasyonu, Cronbah's Alpha tekniği kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar ; *ADA ve 6 alt boyut puanlarının ortalamaları ; otonomi boyutunda 18.41±6.30, yarar sağlama boyutunda 12.23±4.20, bütüncü yaklaşım boyutunda 11.68±4.42, çatışma boyutunda 13.09±3.40, uygulama boyutunda 11.30±4.03, oryantasyon boyutunda 8.30±3.68, ADA'nın toplamında ise 85.23 ±18.84 olarak bulunmuştur. 1327.0ZET Sağlık Bakımı Uygulamalarında Deneyimlenen Etik İkilemlere Karşı Hekim ve Hemşirelerin Duyarlılıklarının Belirlenmesi Araştırma sağlık bakım uygulamalarında deneyimlenen etik ikilemlere karşı hekîm ve hemşirelerin duyarlılıklarını belirlemek ve etkileyen faktörleri incelemek amacı ile tanımlayıcı ve metodolojik olarak planlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini ; İstanbul il sınırlan içersinde bulunan üniversitelere bağlı fakülte, devlet ve SSK hastanelerinin ; cerrahi, yoğun bakım ve reanimasyon, psikiyatri, onkoloji ve hematoloji birimlerinde çalışan hekim ve hemşireler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubunu ise; bu 5 bölümde çalışan, araştırmaya katılmaya istekli hekim ve hemşire grubu oluşturmuştur. Araştırma verileri "Bireysel Bilgi Formu" ve "Ahlaki Duyarlılık Anketi-ADA" kullanılarak elde edilmiştir. ADA Kim Lutzen tarafından oluşturulmuştur. ADA toplam 30 madde ve 6 alt boyuttan (Otonomi, Yarar Sağlama, Bütüncü Yaklaşım, Çatışma, Uygulama, Oryantasyon) oluşan likert tipte bir ölçüm aracıdır. Araştırmanın ilk aşamasında ADA'nın geri çevirme yöntemi ile dil eşdeğerliği ve uzman görüşü ile içerik geçerliği sağlanarak Türkçe şekilleri elde edilmiş, güvenirlikleri ise "Test-Tekrar Test" "Cronbach's Alpha Çözümlemesi" ve "Madde Toplam Puan Korelasyonu" yöntemleri ile ADA sınanmıştır. 131ADA'nın zamana göre değişmezliğini belirlemek amacıyla 90 hekim ve 90 hemşire den oluşan toplam 180 sağlık çalışanına 3 hafta ara ile iki kez uygulanmıştır. ADA'nm test - tekrar test korelasyon katsayısının 0.81 ile 0.99 arasında değiştiği, toplamda ise 0.98 olduğu görülmüştür. İç tutarlılığa yönelik çalışmalar test-tekrar testten elde edilen veriler ile araştırılmış; Cronbach's alpha çözümlemesi 'ndeki alfa değerleri 0.82 (test), 0.84 (tekrar test) olarak bulunmuştur. ADA'nın madde toplam puan korelasyonu birinci uygulamada, anketin geneline göre (rı) 0.08-0.61, anketin alt boyutlarına göre (r2) 0.04-0.57 arasında değiştiği ; ikinci uygulamada ise anketin geneline göre 0.09-0.61, alt boyutlara göre ise 0.01-0.55 arasında olduğu belirlenmiştir. 0.20'nin altında olan korelasyon değerleri alfa değerlerinin yüksek olması neden ile anketten çıkarılmamıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise Bireysel Bilgi Formu ve ADA, 363 hekim ve 479 hemşire toplam 842 sağlık çalışanına uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı ile oran, aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik, t-testi, ANOVA, Pearson's Momentler Çarpımı Korelasyonu, Cronbah's Alpha tekniği kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar ; *ADA ve 6 alt boyut puanlarının ortalamaları ; otonomi boyutunda 18.41±6.30, yarar sağlama boyutunda 12.23±4.20, bütüncü yaklaşım boyutunda 11.68±4.42, çatışma boyutunda 13.09±3.40, uygulama boyutunda 11.30±4.03, oryantasyon boyutunda 8.30±3.68, ADA'nın toplamında ise 85.23 ±18.84 olarak bulunmuştur. 132