Üniversite öğrencilerinde hemoglobin A1c taraması ve olası yeme bozukluğu sıklığı
Hemoglobin A1c screening and potential eating disorders prevalance in university students
Yazar: BİRCAN ULAŞ
Danışman: PROF. DR. ERKAN PEHLİVAN
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Hemoglobin A = Hemoglobin A ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Testler = Tests ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Türkiye'de obezite ve diyabet en önemli halk sağlığı sorunlarındandır. Bu 
sorunların temelinde erişkin öncesi dönemlerin rolü büyüktür. Bu sebeple çocuklarda 
ve gençlerde kanda hemoglobin A1c (HbA1c) değerlerinin ve olası yeme bozukluğu 
sıklığının saptanması önemlidir. Bu çalışma üniversite öğrencilerinin kanda HbA1c 
değerleri ile vücut analiz ölçütleri ve yeme tutumları ilişkisini saptamak amacıyla 
yapılmıştır. 
 Araştırma kesitsel tipte analitik bir araştırmadır. 2013 yılı Mayıs-Temmuz 
aylarında Gaziantep Üniversitesinde öğrenim gören 428 öğrenci araştırma kapsamına 
alınmıştır. HbA1c değeri parmak ucu kanda NycoCard-Reader II cihazı ile 
ölçülmüştür. Yeme Tutum Testi (YTT-40) ile olası yeme bozukluğu sıklığı 
saptanmıştır. Tanita BF350 ile vücut analizleri yapılmıştır.  
 Yaş ortalaması 21,87±2,02 yıl olan öğrencilerin %50,5'i erkek, %49,5'i 
kadındır. Öğrencilerin %72,4'ü öğün atlamakta, %8,4'ü diyet yapmaktadır. 
Öğrencilerin %72'sinin vücut kütle indeksi (VKİ) değeri normal (?18,5 - <25,0) 
aralıktadır. Boy uzunluğu ortalaması 171,0±8,9 cm, vücut ağırlığı ortalaması 
65,9±13,1 kg idi. VKİ ortalaması erkeklerde (23,5±3,3) ve kadınlarda (21,3±2,8) 
anlamlı farklılık gösterdi, aynı zamanda vücut yağ oranı ortalaması da erkeklerde 
(%14,8±5,5) ve kadınlarda (%23,0±6,8) anlamlı farklılık gösterdi (p<0,001). HbA1c 
ortalaması erkekler (%5,26±0,55) ve kadınlarda (%5,20±0,47) benzerlik gösterdi 
(p=0,189). Öğrencilerin %6,8'inin HbA1c değeri ?%6,0 idi. %9,1'inin YTT puanı 
?30 idi. YTT puanları ile HbA1c değerleri arasında düşük ama anlamlı bir 
korelasyon vardı (r=0,096; p=0,047). VKİ ile HbA1c değerleri arasında pozitif yönde 
düşük ama anlamlı bir ilişki bulundu (r=0,226; p=0,001). 
 Bu araştırmada, diyabet gelişme riski taşıyanlar %6,8'dir. Olası yeme 
bozukluğu sıklığı %9,1'dir. Erken tanıda değerli olması sebebiyle üniversite sağlık 
servislerinin bu takipleri yapmaları önerilebilir. 



Anahtar Kelimeler: Üniversite öğrencileri, HbA1c, Tarama, Yeme Tutum Testi

Abstract:
Obesity and diabetes are the most important public health issues in Turkey. 
The pre-adult periods plays an important role on the basis of this problems. 
Therefore, it is important to determine hemoglobin A1c (HbA1c) levels in the blood 
and potential eating disorders prevalance in children and youth. This study has been 
carried out to determine the relationship between HbA1c levels in the blood with 
body analyze results and eating attitudes of the university students. 
 This study is an analytical cross-sectional study. It was conducted on 428 
students who are studying at Gaziantep University, during May-July 2013. HbA1c 
levels were measured with Nycocard-Reader II device in the finger tip blood. The 
prevalance of potential eating disorders has been identified with the Eating Attitudes 
Test (EAT-40). Body analyzes were conducted with Tanita BF-350 device.  
The mean age of the students was 21.87±2.02 years, 50.5% were male, 49.5% 
were female. 72.4 % of the students skip meals, 8.4% were dieting. 72.0% of the 
students have normal body mass index (BMI) range (?18.5-<25.0). Average body 
height was 171.0±8.9cm, average body weight was 65.9±13.1kg. Average BMI 
values showed significant difference in male (23.5±3.3) and female (21.3±2.8), also 
average body fat ratio showed significant difference in male (14.8±5.5%) and female 
(23.0±6.8%) (p<0.001). Average HbA1c levels showed similarity in male 
(5.26±0.55%) and female (5.20±0.47%) (p=0.189). 6.8% of students' HbA1c level 
was ?6.0%. 9.1% of students EAT score was  ?30. There was low but asignificant 
correlation between EAT scores and HbA1c levels (r=0.096; p=0.047). The low but 
positively asignificant correlation between BMI and HbA1c levels (r=0.226; 
p=0.001). 
In this study, 6.8% of students were at risk of developing diabetes. Prevalance 
of potential eating disorder was 9.1%. As it is voluable for early diagnosis,  it can be 
suggested that university health services can perform this follow-up. 



Key Words: University Students, HbA1c, Screening, Eating Attitudes Test