Kentsel mekânda ayrışma ve dönüşüm; Konya Doğanlar Mahallesi örneği
Segregation and renewal in urban space, the case of Konya Doganlar Neighbourhood
Yazar: MUSTAFA CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU GÖKCE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Küreselleşmeyle birlikte dünya ölçeğinde gelir dağılımındaki eşitsizlik artmış, toplumsal sınıflar arasındaki iletişim azalmış, sosyal ve mekânsal ayrışma derinleşmiştir. Söz konusu süreçte kentsel toprağın aşırı değer kazanması, dönüşüm projelerini gündeme getirmiştir. Ülkemiz planlama pratiğinde de 2000'li yıllardan itibaren kentsel dönüşüm için altyapı oluşturulmuş ve çeşitli projeler uygulamaya geçmiştir. Çoğunlukla toplumun en alt grubunun yaşadığı alanlarda gerçekleşen, genellikle rant alanları oluşturmayı hedefleyen, sosyal dokuyu göz ardı eden, soylulaştırmaya neden olan, bölgesel özellikleri dikkate almayan, tek tipleşmeye yol açan ve mekânsal ayrışma - sosyal dışlanma riski taşıyan projeler üretilmiştir.  
Toplumda dezavantajlı bir grup olan ve çok boyutlu dışlanmalara maruz kalan Roman vatandaşların yaşadıkları mahalleler, mekânsal ayrışmanın en çok görüldüğü kentsel mekânlardır. Özellikle bulundukları şehrin merkezine yakın bölgelerinde konumlanan Roman mahalleleri, suçun merkezi olarak kent güvenliği açısından tehlikeli görülmeleri ve kötü fiziki çevre koşulları nedeniyle yerel yönetimlerce kentsel dönüşüm projelerinin gerçekleştirilmesinin düşünüldüğü ilk alanlar arasında yer almaktadır. Çalışmada, Konya kent merkezinde bulunan ve kentten keskin çizgilerle ayrılmış Romanların yaşadığı Doğanlar Mahallesi örnek alan olarak seçilmiştir. Çalışmada söz konusu mahallede kentsel ölçekte ayrışmanın sosyo-kültürel ve mekânsal olarak nasıl ve hangi boyutlarla ortaya çıktığı incelenerek, üretilebilecek bir kentsel dönüşüm projesine alternatif oluşturmak amacıyla Romanların geleneksel yaşam ve mekân biçimlerini göz önünde bulunduracak, toplumsal kaynaklara ve hizmetlere erişimlerini sağlayacak, toplumla iletişimlerini güçlendirecek, katılımlarını sağlayacak, yaşanabilirlik ilkesini temel alacak bütünleşik "mahalle eylem planı" hazırlanacak; bu çerçevede mahalle için hangi dönüşüm türünün uygulanması gerektiği belirlenecektir. 
Bu kapsamda çalışmada Romanların yaşam biçimlerini, sorun ve beklentilerini anlamaya yönelik literatür araştırması yapılacak; kentsel dönüşümün türleri incelenerek uygulama örnekleri olumlu ve olumsuz yönleriyle irdelenecek; Doğanlar mahallesinin sosyal ve mekansal dokusu alan çalışmalarıyla analiz edilecek; ilgili kurumlardan istatistiki veri ve belgeler elde edilecek; Romanların sorunları ve bir kentsel dönüşüm projesinden beklentilerini saptamak üzere ilgili kişi ve yetkililerle derin görüşmeler yapılacak ve sonuçta mahalle özelinde planlanan bir kentsel dönüşüm projesi için örnek teşkil edebilecek bütünleşik mahalle eylem planı oluşturulacaktır. 
Çalışmanın çıktılarıyla; mekânsal ayrışmayı azaltmayı, toplumsal iletişimi güçlendirmeyi, sağlıklı, erişilebilir ve yaşanabilir fiziki çevreler tasarlamayı amaçlayan kentsel dönüşüm projelerine rehber niteliğinde olması beklenen öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Worldwide income inequality has increased with globalization, reduced communication between the social classes, the deepening social and spatial segregation. The over-valued process of urban land in question has brought transformation projects on the agenda. Our country is in planning practice since the 2000s, created the infrastructure for urban transformation and began to practice a variety of projects. Mostly occurred in areas inhabited by the subgroup of the population, usually aimed at creating surplus areas, ignoring the social tissue, which leads to gentrification, which take into account regional characteristics, which lead to the uniformization and spatial segregation - projects with social exclusion risk is produced.
Disadvantaged groups in the community that they live in the neighborhood and multidimensional exclusions exposed to Roman citizens, the spatial segregation is seen most urban spaces. Especially positioned Roma neighborhoods in the region near the center of the city they are located, in the center of the crime be seen as dangerou