Bir aile sağlığı merkezine başvuran bireylerde ortoreksiya nervoza sıklığı ve beslenme durumunun incelenmesi
Examination of orthorexia nervosa frequency and nutritional status in individuals applying to A family health center
Yazar: GÜLŞAH ÇOK
Danışman: PROF. DR. AYŞE EMEL ÖNAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diyet = Diet ; Halk sağlığı = Public health ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa

Özet:
Araştırmanın amacı, bir aile sağlığı merkezine başvuran bireylerin ortoreksiya nervoza sıklığı ve beslenme durumunu incelemektir.
Kesitsel tipte olan bu araştırma, İstanbul ilinde bulunan bir aile sağlığı merkezine başvuran 369 kişi ile gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri Ekim-Aralık 2020 tarihleri arasında, kişilerin kendi beyanlarına dayalı şekilde ölçek ve anket yöntemi ile elde edildi. Veri toplama araçları; Sosyo-demografik Bilgi Formu, ORTO-11 Ölçeği ve YTT-40 Ölçeğidir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, aritmetik ortalama ve basıklık (Kurtosis)-çarpıklık (Skevness) değerleri kontrolü sonucunda Ki-Kare testi, t testi, ANOVA testi, Pearson Korelasyon analizleri kullanıldı.
Katılımcıların 269'u kadın, 100'ü erkek ve yaş ortalamaları 31.08'dir. Kadınların %18.3'ü, erkeklerin %11'inin BKİ'si 30'un altındadır. Katılımcıların ORTO-11 ölçeği puan ortalaması 25.95±5.06'dır. Kadınlarda ORTO-11 ölçeği puan ortalaması 25.49±4.88, erkeklerde 27.17±5.36'dır. Katılımcıların %31.4'ünde ortorektik eğilim olduğu bulunmuştur. ORTO-11 ile cinsiyet değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Yaş ilerledikçe ortorektik eğilim artmaktadır. Katılımcıların YTT-40 puan ortalaması 20.15±10.57'dir. Kadınların YTT-40 ölçeği açısından yüksek risk yüzdesinin erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı bir farka sahip olduğu bulunmuştur. ORTO-11 ve YTT-40 ölçeği istatistiksel karşılaştırıldığında YTT-40 arttıkça ORTO-11'in azaldığı saptanmıştır.
Ortorektik kişilerin saptanmasında YTT-40 ile ORTO-11 ölçeğinin birlikte kullanılmasının faydası olacaktır. Yaşın ilerlemesi ile birlikte ortoreksiya nervoza daha önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelecektir. Bu anlamda toplumda beslenme üzerine yanlış davranışların tespit edilip düzeltilmesi ve sağlık çalışanlarında konu üzerine farkındalık kazandırılması gereklidir. Ayrıca tanı ve değerlendirme kriterlerinin resmi olarak oluşturulmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the frequency and nutritional status of individuals who apply to a family center.
 This cross-sectional study was conducted with 369 people who applied to a family health center in İstanbul. The data of the research were collected between October-December 2020, using the scale and questionnaire methods based on one's self-report. As data collection tools: Socio-demographic Information Form, the ORTO-11 Scale and EAT-40 Scale were used. In the evaluation of the data, percentage, arithmetic mean Chi-square test, T-test, ANOVA test, Pearson Correlation analyzes were used as a result of the control of number, percentage, arithmetic mean and Kurtosis-Skewness values.
269 of the participants are women and 100 are men and the avarage age is  31.08. 18.3% of women and 11% of men have BMI less than 30. The mean score of the ORTO-11 scale is 25.95±5.06, and the mean score of the ORTO-11 scale in women is 25.49±4.88, the mean score of the ORTO-11 scale is in men 27.17±5.36. It was found that 31.4% of the participants had orthorectic tendency. No statistically significant difference was found between ORTO-11 and gender variable. As age increases, the orthorectic tendency increases. The mean score for EAT-40 scale is 20.15±10,57. There is statistically significant difference in the EAT-40 scale of women in terms of high risk percentage from men. When ORTO-11 and EAT-40 scale were compared statistically, it was found that as EAT-40 increased ORTO-11 decreased.
It will be beneficial to use EAT-40 and ORTO-11 scales together in determining orthorectic persons. Ortorexia Nervosa is expected to become an important public health problem in the future. As the age increases, orthorexia nervosa become more important a health issue. In this sense and in the society, there is a need to detect and modificate of false behaviors on nutrition, to raise awareness on the subject in healthcare professionals, and to establish formal diagnostic and evaluation criteria.