Niyet hadisi: Tahric ve Tahlil -Buhâri varyantları-
Hadith of intention: Its evaluation and analyse
Yazar: MAHMUT GURBET
Danışman: Y.DOÇ.DR. HARUN REŞİT DEMİREL
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion

Özet:
7. ÖZETÇalışmamız Giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş'i iki kısım olaraktasarladık. Birinci kısımda çalışmamızın konu ve kapsamı; önemi ve gayesi,metodu ve sistematiği alt başlıklarının yer aldığı teknik alt yapı verildi. İkincikısmında ise niyet kavramının anlam alanı; İslam düşüncesindeki önemi;ibadet-muamelatla ilişkisi ve tezimizde incelediğimiz hadûs dışında kalan bazıniyet hadûsleri sunuldu.Birinci bölümümüzü niyet hadûsinin varyantlarına tahsis ettik. Bubağlamda başta Buhârû varyantları olmak üzere Kütüb-i Tis'a ve öteki hadûskaynaklarında geçen hadûs tüm varyantlarını isnat ve metinleriyle; geçtiği bâbve tercümesiyle vermeye çalıştık.İkinci bölümde sadece Buhârû'de geçen hadûslerin isnatlarında geçenravileri tespit ettik. Bu ravilerin tümünün hayatını tarih ve tabakat eserlerindenyararlanarak anlattık. Ravilerin kritiği cihetinden cerh ve ta'dil kaynaklarındanelde ettiğimiz bilgileri belli bir sistematik içerisinde sunduk. Daha sonraravilerin toplu bir değerlendirmesiyle hadûsin sahihliğini ortaya koyduk; hadûsterminolojisi içerisinde hangi kavramla anılması gerektiğini netleştirmeyeçalıştık.Üçüncü bölüm ise Buhârû hadûslerinin metin açısından incelenmesinehasredilmiştir. Bu bağlamda hadûsin hangi zamanda ve hangi şey için iradedildiğini saptamak amacıyla sebeb-i vürÃ»d rivayetlerini sunup değerlendirdik.Hadûs metnini Kur'ân'a arzederek Kur'ân muhteva ve ruhuyla paralelliğiniortaya koymaya çalıştık. Hadûslerin yer aldığı bâbların tercümeleriyle anlamilişkisini açıkladık. Buhârû başta olmak üzere bazı hadûs kitaplarının ilk hadûsiolarak zikredilmesinin anlamının ve gayesinin ne olduğunu sorguladık. Hadûsinmetin çözümlemesi bağlamında hadûs varyantları arasındaki farklılıklarısaptadık. Bunlarla ilgili tartışmaları vererek bunların ne anlama geldiğiniortaya koymaya çalıştık. Yine hadûste geçen lafızların anlamlarını ve sarf-nahivaçısından gramatik boyutlarını inceledik. Ve nihayet hadûste retorik düzeydemeani-beyân-bedi ilimleriyle ilişkili olarak var olan sanatları ele aldık. Altıncıkısımda ise hadûsin yorumları ve ahkâmı başlığıyla hadûsin söz dizimi ve metinkurgusuyla ilgili sorunları ve yorumları; hadûs bağlamında niyet-amel ilişkisiüzerine yapılan yorumları; hadûsten çıkarılan itikadi ve fıkhû hükümleri genişbir şekilde ele aldık. Ve sonuç bölümünde de tezimizin sonucunda vardığımızsonuçları serdettik.

Abstract:
848. ABSTRACTThis study is comprised of an introduction and three main parts. Theintroduction has two episodes. In the first part we have focused on the subjectand content which have been subtitlled as aims, method, the system of analysis.In the second part the circle of the meaning of ?intention;? its importancewithin Islamic approach; and its relation with praying and behaviour and someother ?hadithes? other than those examined in this study have been presented.The first part examines the variants of the `hadithes? about ?intention.? TakingBuhari as the basic source, Kütüb-i Tis?a and other sources of hadithes havebeen searched comprehensively.In the second part, only the hadithes by Buhari are analysed. And the narratorsof all these hadithes have been studied in cronological order, and theinformation obtained from tyhe sources is given in a systematic presentation.Then, a total evaluation is made and the validity of all the hasisses arediscussed. The explicitness, meaning, and statemental filing of these hadithesare studied within the terminology of hadis literature.In the third part, textual study of Buhari?s hadithes is presented. To examinewhen and why the hadithes are narrated sebeb-i vürÃ»d narrations are presentedand discussed. The texts of hadithes are compared with the meaning of the`Godly Sayings? (Ayet) of the Holy Kur?an, and the paralallism, and relativityof meaning is discussed. The importance and impact of Buhari?s role within thenarration of hadisses is questioned. Textual analysis of different hadithes arestudied and various approaches are compared. Lexical, syntactical, andgrammatical structure of hadisses are studied. And finally, the possiblerethorical arts within the texts are illustrated. In the sixth part, differentcontextual approaches on the hadithes, and the semantic structure of the textsare studied. The intentional and behaviourial relations discussed in hadithes,and the meanings related with science and law are given in detail. And in thefinal part we presented the results of our study.