İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin çevre sorunları farkındalığının ve çevreye yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Assessment awareness of environmental problems and their attitude to the environment of the 3rd grade students at primary school
Yazar: TANSU KAHVECİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR GÜNDÜZ
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul-çevre ilişkisi = School-environment cooperation ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışmada, ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerin çevreye yönelik tutumlarının ve çevre sorunları farkındalıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi basit tesadüfi örnekleme yoluyla belirlenmiş 208 3. sınıf öğrencisinden ve maksimum çeşitlilik örnekleme yoluyla belirlenmiş üç farklı tutum seviyesindeki 30 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu", "İlkokul Öğrencı̇lerı̇ne Yönelik Çevre Tutum Ölçeğı̇" ve "Bir Çevre Çiz Testi" araçlarıyla toplanmıştır. Araştırmadaki nicel veriler non-parametrik testlerden Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H-Testleriyle çözümlenmiştir. Nitel veriler "Çevre Sorunlarının Çok Boyutluluğu Değerlendirme" tablosuna göre değerlendirilmiştir. Araştırmanın nicel bulgularında; erkek öğrencilerin olumsuz çevresel davranış puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu (p<0,01); okul öncesi eğitimi almayan öğrencilerin olumsuz çevresel davranış puanlarının anlamlı derecede yüksek olduğu (p<0,01), anne eğitim durumlarının olumlu çevresel davranış puanlarında (p<0,01) ve olumsuz çevresel davranış puanlarında (p<0,05) anlamlı biçimde etkili olduğu, çekirdek ailenin çevresel bilgi ve farkındalık puanlarının anlamlı derecede yüksek olduğu (p<0,01), olumsuz çevresel davranışlarda ise geniş ailenin anlamlı şekilde farklılaştığı (p<0,05) belirlenmiştir. Nitel bulgularda, en çok 82 kodla "Flora ve Fauna" çizimlerinin olduğu belirlenmiştir. Bu boyutta en fazla 25 resimle "Ekosistemlerin tahrip edilmesi" çizimlerinin olduğu görülmüştür. "Doğal Kaynak Kullanımı" boyutu 70 kodla onu takip etmiştir. Bu boyutta en çok "Litosfer ve atmosfer kullanımı" çizimleri 25 resimde saptanmıştır. Hiçbir çizimde; "Nükleer kirlilik, Görüntü kirliliği, Buzulların erimesi, Nükleer kazalar, Yoksulluk-açlık" boyutlarında hiçbir çizime rastlanılmamıştır. Buradan hareketle çocukların farkındalıklarının en düşük olduğu çevre sorunlarının bunlar olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin doğrudan anlatımlarının pek çoğunda çevre kirliliğinden rahatsızlık duydukları, çevre sorunlarının canlıların yaşamı için tehlike oluşturduğuna inandıkları görülmüştür. Buna karşın çok az öğrenci çevre sorunlarının giderilmesi için öneride bulunmuştur.
Anahtar sözcükler: çevre, çevre farkındalığı, çevre sorunları, çevre tutumu, ilkokul

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the attitudes of third grade primary school students towards the environment and their awareness of environmental problems. The sample of the study consisted of 208 3rd grade students determined by simple random sampling and 30 students with three different attitude levels determined by maximum diversity sampling. The data of the study were collected through "Personal Information Form", "Environmental Attitude Scale for Primary School Students" and "Draw an Environment Test". Quantitative data were analyzed with Mann Whitney U and Kruskal Wallis H-Tests, which are non-parametric tests. Qualitative data were evaluated according to the "Multidimensionality of Environmental Problems" table. In the quantitative findings of the study, it was determined that negative environmental behavior scores of boy students were significantly higher (p<0.01), negative environmental behavior scores of students who did not receive preschool education were significantly higher (p<0.01), mother's education status was significantly effective in positive environmental behavior scores (p<0.01) and negative environmental behavior scores (p<0.05), environmental knowledge and awareness scores of nuclear family were significantly higher (p<0.01), and extended family differed significantly in negative environmental behaviors (p<0.05). In the qualitative findings, it was determined that there were "Flora and Fauna" drawings with 82 codes. In this dimension, "Destruction of ecosystems" drawings were the most common with 25 drawings. "Natural Resource Utilization" dimension followed with 70 codes. In this dimension, "Use of lithosphere and atmosphere" drawings were found in 25 drawings. No drawings were found in the dimensions of "Nuclear pollution, Image pollution, Melting of glaciers, Nuclear accidents, Poverty-hunger". From this point of view, it has been determined that these are the environmental problems for which children's awareness is the lowest. In most of the students' direct expressions, it was observed that they were disturbed by environmental pollution and believed that environmental problems posed a danger to the lives of living things. However, very few students made suggestions for the elimination of environmental problems.
Keywords: environment, environmental attitude, environmental awareness, environmental problems, primary school