Tatlı mısırda (Zeamays L. saccharata) farklı zamanlarda yapılan hasadın verim ve verim unsurlarına etkisi
Effectof different harvest times to yield and yield characteristics of sweet corn (Zea mays L. saccharata) genotypes
Yazar: MAHMUT NEDİM AĞAÇKESEN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH ÖKTEM
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, bazı tatlı mısır genotiplerinde farklı zamanlarda yapılan hasadın verim ve verim unsurları üzerine etkisini belirlemek amacıyla, 2016 ve 2017 yıllarında Şanlıurfa koşullarında yürütülmüştür. Deneme tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eyyübiye Araştırma ve Uygulama alanında yürütülmüştür. 
Araştırmada bitkisel materyal olarak Baron, Vega, Jübile, GSS 5649 ve Merit olmaküzere 5 adet tatlı mısır çeşidi kullanılmıştır. Hasat zamanları olarak; Zadoks skalasına göre erken süt olum (Z73), orta sütolum (Z75), geç süt olum (Z77), erken sarı olum (Z83), orta sarı olum (Z85) ve geçsarı olum (Z87) dönemleri kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan çeşitler ana parsellere, hasatzamanları ise alt parsellere yerleştirilmiştir. Araştırma süresince bitkisel özellikler, koçan özellikleri, taze ve kuru verim ile tane kalite özellikleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, (i) tepe ve koçan çiçeklenme süresi, bitki boyu, sap kalınlığı, yaprak sayısı, ilk koçan yüksekliği parametrelerinin çeşitlere göre istatistiksel olarak önemli farklılıklar gösterdiği (p≤0.05), ancak hasat zamanından etkilenmediği görülmüştür. (ii) Taze koçan, kuru koçan, kalite ve biyokütleparametreleriçeşitlere ve hasat zamanına göre istatistiksel olarak önemli farklılık göstermiştir (p≤0.05). Hasat zamanıngecikmesiyle taze koçan ağırlığı, taze koçan verimi, taze koçan kalınlığı, taze tane ağırlığı ve taze tane verimininarttığıbelirlenmiştir. (iii) Hasat zamanıngecikmesiyle kuru koçan ağırlığının, kuru koçan uzunluğunun, kuru koçan tane sayısının, kuru koçan tane ağırlığınınarttığı görülmüştür. (iv) Hasat zamanıngecikmesiyle bin tane ağırlığının, suda çözünür kuru madde oranının, tane kuru madde oranının, tane yağ oranının ve tane nişasta oranının arttığı; ancak tane şeker oranının, tane protein oranının, sömek oranının ve ağıza yapışma oranının azaldığıve hektolitre ağırlığının değişmediğibelirlenmiştir. (v) Hasat zamanıngecikmesiyle yeşil ot ve kuru ot veriminin arttığı belirlenmiştir. İki yılın ortalamalarına göre; en düşük taze koçan verimi, suda çözünür kuru madde oranı, tane kuru madde oranı ve tane nişasta oranı erken süt olum dönemindegözlemlenmiştir. En düşük tane şeker oranı geç süt olum, en düşük tane protein oranı orta sarı olum döneminde, en düşük tane yağ oranı ise erken sarı olum döneminde belirlenmiştir. En yüksek taze koçan verimine orta sarı olum döneminde, tane kuru madde oranına erken sarı olum döneminde, tane şeker oranına orta süt olum döneminde, tane yağ oranına ve tane nişasta oranına ise geç sarı olum döneminde ulaşılmıştır.

Abstract:
This research was conducted in 2016 and 2017 under Şanlıurfa conditions in order to determine the effect of harvesting at different times in some sweet corn genotypes on yield and yield components. The experiment was carried out in the Harran University Faculty of Agriculture Eyyübiye Research and Application area with three replications according to the split plots trial pattern in random blocks. Five sweet corn varieties, Baron, Vega, Jubilee, GSS 5649 and Merit, were used as plant material in the research. As the harvest times; According to the Zadoks scale, the periods of early milk maturation (Z73), middle milk maturation (Z75), late milk maturation (Z77), early yellow maturation (Z83), middle yellow maturation (Z85) and late yellow maturation (Z87) were used. The varieties used in the study were placed in the main parcels and the harvest times in the sub plots. During the research, plant characteristics, ear features, fresh and dry yield and grain quality characteristics were determined. The research results showed that (i) the tassel flowering and ear flowering time, plant height, stem diameter, leaf number, and the first stem circles differed according to the varieties (p ≤0.05), but it was not found to be affected by the harvest time. As a result of the research, it was observed that (i) tassel and ear flowering time, plant height, stem diameter, leaf number, first stem height parameters showed statistically significant differences (p <0.05), but were not affected by harvest time. (ii) Fresh ear, dry ear, quality and biomass parameters showed statistically significant difference according to cultivars and harvest time (p≤0.05). It was determined that with the delay of harvest time, fresh cob weight, fresh ear yield, fresh cob diameter, fresh kernel weight and fresh grain yield increased. (iii) With the delay of harvest time, it has been observed that dry cob weight, dry ear length, dry cob number and dry ear grain weight increased. (iv) With the delay of harvest time, thousand grain weight, water soluble dry matter ratio, grain dry matter ratio, grain oil ratio and grain starch ratio increased; However, it was determined that the grain sugar ratio, grain protein ratio, cob ratio and mouth sticking ratio decreased and the hectoliter weight did not change. (v) It was determined that green and dry grass yield increased with the delay of harvest time. According to the averages of two years; the lowest fresh cob yield, water soluble dry matter ratio, grain dry matter ratio and grain starch ratio were observed in the early milk maturation period. The lowest grain sugar rate at the late milk stage and the lowest grain protein rate were determined in the middle yellow maturity period. The lowest grain oil rate was found in the early yellow maturity period. The highest fresh ear yield was reached in the middle yellow maturity period, the grain dry matter ratio in the early yellow maturation period, the grain sugar ratio in the middle milk maturation period, the grain oil ratio and grain starch ratio in the late yellow maturation period.