Görme engelli kadınlara yönelik verilen planlı üreme sağlığı eğitiminin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluating the effectiveness of the planned reproductive health training for visually impaired women
Yazar: AYLİN TANER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM DEMİREL BOZKURT
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Cinsel eğitim = Sexual education ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Görme bozuklukları = Vision disorders ; Görme engelliler = Visually impaired ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kadınlar = Women ; Üreme Sağlığı Programı = Reproductive Health Program ; Üreme sağlığı = Reproductive health ; Üreme sağlığı hizmetleri = Reproductive health services

Özet:
Amaç: Görme engelli kadınlara verilen planlı üreme sağlığı eğitiminin bilgi düzeylerine etkisini değerlendirmek ve eğitimden memnuniyetlerini belirlemektir. 
Yöntem: Araştırma, ön test - son test, tek gruplu, yarı-deneysel desende yapılmıştır. Eğitimler, Çağdaş Görmeyenler Derneği ve Altı Nokta Körler Derneği Manisa Şubesi'ne üye olan gönüllü 30 görme engelli kadının katılımıyla Mart-Nisan 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplamada; Kadınların Tanıtıcı Özelliklerine Yönelik Soru Formu, Üreme Sağlığı Bilgi Değerlendirme Formu, Bir Dakika Kağıdı ve Eğitim Memnuniyeti Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Bilgi soruları ve Eğitim Kitapçığı için uzman görüşleri alınmıştır. Eğitim kitapçığı araştırmacı tarafından seslendirilmiş ve ses kaydı oluşturulmuştur. Eğitim sonrası ses kayıtları CD olarak katılımcılara verilmiştir. Planlı Üreme Sağlığı Eğitimi, grup eğitimi şeklinde yapılmıştır. Eğitimide işitsel, kokusal, dokunsal maket ve materyaller kullanılmıştır. Veri toplamada, bağımsız işaretleyiciler ile birlikte araştırmacı yüz yüze görüşme yöntemini kullanmıştır. Eğitim sonrası memnuniyet değerlendirmesi için katılımcılardan onamlı ses kaydı alınmıştır. Veri toplama aşamasının tamamlanmasına güç analizi ile karar verilmiştir. Veri çözümlemesi SPSS 22.0 programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde ortalama, standart sapma, frekans, Kruskal Wallis H testi, Mann-Whitney U testi, Wilcoxon İşaret testi, Spearman Korelasyon analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. 
Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 37.83±12.15 olup, %46.7'si üniversite mezunu, %66.7'si ev hanımı ve çalışan 10 kişinin %50.0'si öğretmendir. Kadınların %50.0'si evli olup, ortalama 2.00 çocuğa sahiptir ve %50.0'si de evde eşi ve çocuklarıyla yaşamaktadır.  Kadınların engel durumunun %56.7'si doğuştandır ve görme engelinin nedeni çoğunlukla (%66.7) tavukkarası'dır. Görme miktarı ortalama 11.66±12.84'tür. Kadınların %57.1'i engelli anne olmanın en çok "çocuk bakımının zor olması ve başkasına ihtiyaç duyulması" nedeni ile zor olduğunu belirtmiştir. Kadınların %73.3'ünün düzenli olarak yıllık jinekolojik muayene yaptırmadığı, %50.0'sinin üreme sağlığına yönelik sorun yaşadığı ve yaşanan sorunun en fazla enfeksiyon (%33.3) olduğu görülmüştür. Kadınların %73.3'ü daha önce üreme sağlığı konusunda bilgi ve danışmanlık almamış, alanların %46.7'si ise bilgilerini yeterli bulmadığını belirtmiştir. Kadınların üreme sağlığı bilgi değerlendirme soruları ön test puanları en düşük 5, en yüksek 24'dür. Son test puanları en düşük 22, en yüksek 25'dir. Üreme sağlığı bilgi değerlendirme formu ön test ve son test puan ortalamaları arasındaki fark önemlidir (p<0.05). Tanıtıcı özellikler ile üreme sağlığı bilgi soruları ön test ve son test puan ortalamaları arasında  anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Araştırmaya katılan 30 kadından 12'si, eğitimde en çok önemli bulduğu konunun, "üreme organlarında ve memede sık görülen kanserler" olduğunu vurgulamıştır. Kadınların %80.0'i eğitim içeriğini yeterli, %86.7'si eğitim salonunu yeterli ve %93.3'ü eğitim materyallerini yeterli bulduğunu belirtmiş  ve eğitimden memnuniyetlerinin yüksek olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Araştırmadan elde edilen verilere göre eğitim öncesinde kadınların üreme sağlığı konusunda bilgilerinin yetersiz olduğu, işitsel, kokusal ve dokunsal materyaller kullanılarak verilen planlı üreme sağlığı eğitiminin bilgi düzeylerini artırdığı ve memuniyet düzeyini yükselttiği saptanmıştır. Engellilere yönelik verilen üreme sağlığı eğitiminin ülke genelinde yaygınlaştırılması, yaş gruplarına ve engel türüne uygun olarak planlanması, eğitimlerin materyallerle zenginleştirilmesi, sağlık çalışanlarının bilinçlendirilmesi ve bu alanda daha kapsamlı araştırmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of the research is to provide planned reproductive health training for visually impaired women, to evaluate the effect of training on knowledge levels, and to determine their satisfaction with the training.
Method: The research was conducted as one-group, quasi experimental, pretest posttest design. The trainings were conducted between March and April 2019 with the participation of 30 visually impaired volunteer women who are the members of the Contemporary Visually–Impaired Association and Six Point Society for the Blind. For data collection, a Questionnaire on the Descriptive Characteristics of Women, Reproductive Health Information Assessment Form, One-Minute Paper and Assessment Form for Education Satisfaction were used. Expert opinions were obtained for information questions and Training Manual. The training manual was vocalized by a researcher and a sound recording was created. Sound recordings were given to the participants as a CD after the training. Planned Reproductive Health Training was conducted in the form of group training and a half-day training program was implemented. Tactile models and materials were used for the implementation phase of the training. For data collection, the researcher used face-to-face interview method together with the independent markers. A consented voice recordings were obtained from the participants for the satisfaction assessment after the training. Completion of the data collection process was determined by a power analysis. Data analysis was performed by SPSS 22.0 program. Data were analyzed using mean, standard deviation, frequency, Kruskal Wallis H test, Mann-Whitney U test, Wilcoxon Sign test, Spearman Correlation analysis and descriptive analysis.
Results: The age average of women was 37.83 ± 12.15, 46.7% of them were graduates, and 66.7% were housewives, 50.0% of the working women were teachers. Women's 50.0% are married and have 2.00 children on average, whereas 50.0% of women live at home with their husbands and children. The disability status of women was congenital in 56.7% of them and the cause of visual impairment was mostly (66.7%) night blindness. The amount of vision is 11.66±12.84. 57.1% of the women stated that being a disabled mother is difficult as primarily "the child care is difficult and someone else is needed". It was found that 73.3% of the women did not have an annual gynecological examination on a regular basis, 50.0% had problems related to reproductive health and the most common problem was infection (33.3%). Women's 73.3% had not received any information and counseling about reproductive health previously and 46.7% of the ones who received this information and counseling stated that they did not find their knowledge sufficient. Pre-test scores of reproductive health information assessment questions of women were minimum 5 and maximum 24. Their posttest scores were minimum 22 and maximum 25. A statistically significant difference was found between the score averages of the pre-test and post-test of the reproductive health information assessment form (p<0.05). The score averages of post-test increased significantly after the training. There was no significant difference between the descriptive characteristics and the scores averages of pre-test and post-test of reproductive health information questions (p>0.05). Twelve out of 30 women who participated in the study emphasized that the most important issue for them during the training was "the cancers frequently seen in the reproductive organs and the breast." When the results related to the assessment for the education satisfaction of women were examined, 80.0% found the content sufficient, 86.7% found the training room adequate and 93.3% found the educational materials sufficient, and it was determined that their satisfaction with the training was high.
Conclusion: According to the data obtained from the research, it was found that the knowledge of women about the reproductive health before the training was insufficient and that planned and comprehensive reproductive health training provided by using auditory, olfactory and tactile materials significantly increased the knowledge level and increased the level of satisfaction. It is recommended that the reproductive health training provided to the disabled people is extended throughout the country, and planned in accordance with the age groups and type of disability; the trainings are enriched with materials; awareness is raised for the health workers; and that more comprehensive researches in this field are performed.