Abdominal aort anevrizmalarının endovasküler tedavisinde post operatif endoleak yönetimi
Postoperative endoleak management in the endovascular treatment ofabdominal aortic aneurysms
Yazar: AHMET SÜHA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖZSÖYLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Anevrizma = Aneurysm ; Aort anevrizmaları = Aortic aneurysm ; Endoleak = Endoleak ; Endovasküler tedavi = Endovascular treatment ; Postoperatif dönem = Postoperative period

Özet:
Amaç: Abdominal aort anevrizmalarının tedavisinde konvansiyonel açık
cerrahinin yanında, endovasküler aort tamiri(EVAR); ilerleyen teknolojiyle beraber
endikasyon çerçevesi genişletilerek zorlu anatomilerde dahi başarıyla yapılmaktadır.
EVAR sonrası gelişen komplikasyonlar içerisinde endoleakler takip ve tedavi
edilmezse mortalite ve morbiditesi yüksek bir klinik tablodur. Bu çalışmanın amacı
postoperatif dönemde gelişen endoleaklerin yönetiminin nasıl olması gerektiğini
kendi sonuçlarımızla ortaya koyup literatürdeki yöntemler ile karşılaştırarak hastaları
gelişebilecek yeniden müdahaleler ve anevrizma rüptüründen korumaktır.
Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde Mayıs 2017-Eylül 2020 tarihleri arasında
abdominal aort anevrizması nedeniyle EVAR uygulanan 37 hasta dahil edilmiştir.
Çalışmamız retrospektif ve gözlemsel olarak tasarlanmıştır. Veriler hasta
dosyalarından ve Akgün HBYS sistemi üzerinden retrospektif olarak
değerlendirilmiştir. Hastaların demografik verileri, endoleak gelişimine etkili
olabilecek preoperatif verileri araştırılmış ve istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Hastaların yaş ortalamaları 69,8±7,3 yıl idi. Boy ortalamaları
172,0±7,9 cm, kilo ortalamaları ise 87,1±18,2 kg olduğu gözlendi. BMI değeri
ortalamaları 29,2±4,3 kg/m2 olduğu belirlendi. Hastaların preoperatif;
17(%54,1)'sinde Hipertansiyon (HT), 12 (% 32,4)'sinde Kronik Obstruktif Akciğer
Hastalığı (KOAH), 5 (% 13,5)'inde Diabetes Mellitus (DM), 8 (% 21,6)'inde
Koroner Arter Hastalığı (KAH) öyküsü mevcuttu. Hastaların 15 (% 40,5)'inde de
endoleak varlığı tespit edildi. Endoleak izlenen 15 hastanın 6'sında Tip Ia, 5inde tip
II (4'ü inferior mezenterik arter, biri lomber arter kaynaklıydı.), 3'ünde tip Ib, birinde
ise; tip Ia ve tip Ib birlikte izlendi. Tip Ia endoleak izlenen 6 hastanın 3'ü balon ile
1'i aortik cuff ile tedavi edilmiş. Biri açık cerrahi onarımla tedavi edilmiş, diğer
hastaya operasyon önerilmiş fakat tedaviyi reddeden hasta sonrasında akciğer kanseri
komplikasyonu sebebiyle kaybedilmiştir. Tip II endoleak görülen 5 hasta ve tip Ia ve
Ib'nin birlikte seyrettiği bir hastanın; girişim uygulanmadan antikoagülan ve
antiagregan medikasyonları kesilmiş ve takiplerinde endoleaklerin kaybolduğu
görülmüştür. Hastaların over size (%) değeri ortalaması 18,5±3,3 olduğu
gözlenirken; 16 (% 43,2) hastanın over size (%) değeri 20 altında, 21 (% 56,8)
hastanın ise 20 ve üzeri olduğu tespit edildi. Hastaların yaş, boy, kilo ve BMI
değerleri ile endoleak grupları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmedi (p>0,05).
Hastaların endoleak grupları ile ek hastalık bulguları arasında anlamlı bir farklılık
gözlenmedi (p>0,05). Hastaların anatomik özellikleri ile (anevrizma boyun çapı
(mm), boyun uzunluğu(mm), greft ana gövde çapı (mm), anevrizma maksimum çapı
(mm), sol ve sağ common iliak arter ve greft iliak bacak çapları (mm)) endoleak
varlığı arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmedi (p>0,05). Hastaların laboratuar
bulguları ile endoleak varlığı arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmedi. (p>0,05).
Sonuç: Hastaların preoperatif demografik verileri ile endoleak gelişimi
arasında bağlantı tespit edilmemiştir. Hastaya uygun greft seçimi, anatomik
gerekliliklere uygun hasta seçimi ve uygulayıcının deneyimi endoleak gelişimini engelleme açısından önemlidir. EVAR sonrası gelişen endoleaklerin yönetiminde
güncel kılavuzlar eşliğinde endoleak tipine uygun yaklaşımda bulunmanın yanında;
antikoagülan ve antiagreganların kesilmesi ile de bazı endoleaklerin kaybolabileceği
unutulmamalı ve her hastanın kendi patofizyolojisinde değerlendirilip endoleak
yönetiminin hastaya göre özelleştirilmesi kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Abdominal aort anevrizması, endovasküler prosedür, endoleak

Abstract:
Objective: In addition to conventional open surgery in the treatment of
abdominal aortic aneurysms, endovascular aortic repair (EVAR); With the advancing
technology, the indication framework has been expanded and it is successfully
performed even in difficult anatomies. Among the complications that develop after
EVAR, endoleaks are a clinical picture with high mortality and morbidity if they are
not followed up and treated. The aim of this study is to reveal the management of
endoleaks developing in the postoperative period with our own results and compare
them with the methods in the literature, to protect patients from possible reoperations
and aneurysm rupture.
Materials and Methods: 37 patients who underwent EVAR due to abdominal
aortic aneurysm between May 2017 and September 2020 in our clinic were included.
Our study was designed as retrospective and observational. Data were evaluated
retrospectively from patient files and Akgün HBYS system. Demographic data of the
patients and preoperative data that may be effective in the development of endoleak
were investigated and statistically evaluated.
Results: The mean age of the patients was 69.8±7.3 years. It was observed that
the mean height was 172.0±7.9 cm, and the mean weight was 87.1±18.2 kg. The
mean BMI value was found to be 29.2±4.3 kg/m2. Of the patients; Hypertension
(HT) in 17 (54.1%), Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) in 12 (32.4%),
Diabetes Mellitus (DM) in 5 (13.5%), Coronary Artery Disease (CAD) in 8 (21,6%)
had a history preoperatively The presence of endoleak was also detected in 15
(40.5%) of the patients. Of the 15 patients with endoleaks, 6 were Type Ia, 5 were
type II (4 were from the inferior mesenteric artery, one was from the lumbar artery.),
3 were type Ib, and in one; type Ia and type Ib were observed together. Of the 6
patients with type Ia endoleak, 3 were treated with a balloon and 1 with an aortic
cuff. One of them was treated with open surgical repair, the other patient was offered
an operation, but the patient who refused the treatment died due to a complication of
lung cancer. 5 patients with type II and a patient with type Ia and Ib; anticoagulant
and antiaggregant medications were discontinued without any intervention, and
endoleaks disappeared during the follow-up. It was observed that the mean oversize
(%) value of the patients was 18.5±3.3; It was determined that 16 (43.2%) patients
had an oversize (%) value below 20, and 21 (56.8%) patients were 20 or more. There
was no significant difference between the age, height, weight and BMI values of the
patients and the endoleak groups (p>0.05). No significant difference was observed
between the endoleak groups of the patients and additional disease findings (p>0.05).
The presence of endoleaks with the anatomical features of the patients (aneurysm
neck diameter (mm), neck length (mm), graft main body diameter (mm), aneurysm
maximum diameter (mm), left and right common iliac arteries and graft iliac
endogreft diameters (mm)) No significant difference was found between the
endoleak groups (p>0.05).There was no significant difference between the laboratory
findings of the patients and the presence of endoleak. (p>0.05).
XI
Conclusion: There was no correlation between the preoperative demographic
data of the patients and the development of endoleak. Appropriate graft selection for
the patient, patient selection according to anatomical requirements and the
experience of the practitioner are important in terms of preventing endoleak
development. In the management of endoleaks developing after EVAR, besides
taking an appropriate approach to the endoleak type in the light of current guidelines;
It should not be forgotten that some endoleaks may disappear with the
discontinuation of anticoagulants and antiaggregants, and we believe that each
patient should be evaluated in their own pathophysiology and endoleak management
should be customized according to the patient.
Keywords: Abdominal aortic aneurysm, endovascular procedure, endoleak.