Ege bölgesindeki bazı önemli üzüm çeşitleri, tipleri ve klonlarının mikrosatelit (ssr) markörleriyle karakterizasyonu üzerinde araştırmalar
Researches on the characterization of some important grape varieties, types and clones in Aegean region by using microsatellite (ssr) markers
Yazar: YILDIZ DİLLİ
Danışman: PROF. DR. AHMET ALTINDİŞLİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bağ Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü'nce klon seleksiyonu sonucu seçilmiş Sultani Çekirdeksiz üzüm çeşidine ait 5 tip, Pembe Gemre, Osmanca ve İpek üzüm çeşitlerine ait 9 klon ve Ege Bölgesi için önemi olan 15 yerel çeşit ile 2 referans çeşit olmak üzere toplam 31 üzüm çeşidinin (Vitis vinifera L.) SSR markörleri ile DNA düzeyinde allel profilleriyle genetik tanımlaması yapılarak aralarındaki genetik benzerlikler ve farklılıklar belirlenmiştir. Lokuslarda gözlenen allel sayısı 6 ile 15 arasında (VVS3, VrZAG62) değişmiştir. Beklenen ve gözlenen heterozigotluk oranları sırasıyla ortalama 0.8343 ve 0.7841 olarak bulunmuştur. Kümeleme analizi için UPGMA (Unweighted Pair-Group Method Using Arithmetic Means) yöntemi uygulanmıştır. Dendogramda 2 ana grup ortaya çıkmıştır. Genotiplerin büyük kısmını içeren ilk grup içinde çok sayıda alt grup gözlenmiştir. İkinci grupta ise Osmanca çeşidinin 26, 39 ve 40 no'lu klonları ile birlikte yerli şaraplık çeşitlerimizden Foça Karası (09), Foça Karası (17), Foça Karası (M) çeşitleri birlikte yer almıştır. Genotipler arasında Aydın, Çanakkale ve İzmir (Mordoğan) illerinden alınan Foça Karası çeşitleri ve Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü'nde farklı parsellerde yer alan Dumanlı Gemre çeşitlerinde de homonim duruma rastlanmıştır. Sultani Çekirdeksiz çeşidinin kurutmalık özelliğe sahip tiplerinden T3, T15, Y3 ile sofralık özelliklere sahip S4 ve S6 tiplerinin genetik olarak birbirlerinden farklı olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
In this study, a total of 31 grape cultivars (Vitis vinifera L.) consisting of 5 types Sultani Çekirdeksiz, 9 clones of Pembe Gemre, Osmanca and Ipek cultivars selected by Manisa Viticulture Research Institute and 15 local grape varieties plus 2 reference cultivars of economic importance in the Aegean Region were genetically characterized and genetic relationship among them were investigated at DNA level with allele profiles by using co-dominant markers of SSR (Simple Sequence Repeats). Number of alleles per locus ranged from 6 to 15 (VVS3, VrZAG62). Expected and observed heterozygosity values were 0.8343 and 0.7841, respectively. Cluster analysis for the genotypes was conducted by using UPGMA (Unweighted Pair-Group Method Using Arithmetic Means) method. Two main groups appeared in the dendogram. Many sub-groups were observed in Group 1 that includes most of the genotypes. On the other hand, Clones 26, 39 and 40 of Osmanca, and 09, 17 and M varieties of Foça Karası, one of the local wine varieties in the Aegean Region, appeared in Group 2. One case of homonymy was revealed for the genotypes of Foça Karası collected from Aydın, Çanakkale, İzmir (Mordoğan), and Dumanlı Gemre variety which is located in the different research plots at Manisa Viticulture Research Institute. Genetic differences were determined between T3, T15 and Y3 types, which have dried grape characteristics, and S4 and S6 types, which have table grape characteristics of Sultani Çekirdeksiz variety.