Alzheimer hastalığında kendilik ve kişiliğe dair özellikler ile bunların nörobiyolojik temelleri
Self and personality-related factors in alzheimer's disease and their underlying neurobiology
Yazar: EZGİ SONCU BÜYÜKİŞCAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HAKAN GÜRVİT
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / İleri Nörolojik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Nörobiyoloji = Neurobiology ; Nörogörüntüleme = Neuroimaging ; Psikobiyolojik kişilik kuramı = Psychobiological personality theory ; Sinir bilimleri = Neurosciences ; Tematik algılama testi = Thematic apperception test

Özet:
Bu çalışmada Alzheimer hastalığında kendilik ve kişiliğe dair özellikleri ve bu özelliklerin dinlenim durumu işlevsel bağlantısallığıyla ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. Araştırma örneklemi 80 katılımcıdan oluşmuştur. Bunlardan 32'si sübjektif bellek bozukluğu (SBB), 31'i amnestik hafif kognitif bozukluk (aHKB) ve kalan 7'si erken evre Alzheimer demansı (AD) tanısı almıştır. Her bir katılımcının tanısı detaylı nörolojik, nöropsikolojik ve nöroradyolojik değerlendirme neticesinde konmuştur. Kişilik özelliklerine dair verilerin kullanılmasında Afektif Sinirbilim Kişilik Ölçeği (ASKÖ) ve Tematik Algı Testi (TAT) kullanılmıştır. Dinlenim durumu işlevsel manyetik rezonans görüntüleri İstanbul Üniversitesi Hulusi Behçet Yaşam Bilimleri Merkezi'nde  bulunan Philips 3 Tesla MR cihazıyla elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucu gruplar arasında ASKÖ ARAYIŞ alt ölçeği açısından anlamlı düzeyde fark olduğu gözlenmiştir. TAT değişkenleri arasından da yönergeleri takip etmede güçlük ve içerik üretememe açısından grupların istatistiksel olarak farklılaştığı görülmüştür. Dinlenim durumu bağlantısallık değişkenlerinden olağan durum ağına ve yürütücü kontrol ağına ait bileşenlerin aktivite düzeylerinde de gruplar arasında anlamlı farklar bulunmuştur.  Ayrıca her üç grup içinde kişiliğe ait değişkenlerle dinlenim durumu bağlantısallığına ait değişkenlerle arasında da istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar elde edilmiştir. Son olarak çalışmanın bulgularının anlamı ve önemi ile kısıtlılıkları ve gelecek çalışamalara dair önerilerden bahsedilmiştir.

Abstract:
The aim of the present study was to investigate self and personality related characteristics in Alzheimer's disease and their relationship with resting state functional connectivity. The sample consisted of 80 participants. Thirty two participants were diagnosed with subjective memory impairment (SMI), 31 participants were diagnosed with mild cognitive impairment of the amnestic type (aMCI), and the remaining 17 participants were diagnosed with early stage Alzheimer's dementia (AD). Diagnosis labels were given as a result of detailed neurological, neuropsychological, and neuroradiological assessment. Personality characteristics were assessed via Affective Neuroscience Personality Scales (ANPS) and Thematic Apperception Test (TAT). Resting state functional magnetic resonance imaging (fMRI) was obtained with Philips 3 Tesla MRI machnine located in Istanbul University Hulusi Behçet Life Sciences Unit. Significant intergroup differences were obtained with respect SEEKING subscale of ANPS. Among the TAT variables, the groups also differed from each other on the basis of  the amount of reminders they required and their ability to provide sufficient content. With regard to the resting state connectivity measures, the groups significantly differed in their default mode network and executive control network activities. In addition, significant correlations were obtained between personality measures and fMRI network activity among the three groups. Finally, the implications of the study were discussed together with its limitations and future recommendations.