Bipolar bozuklukta kognitif performans ile klinik özellikler arasındaki ilişki
Relationship between cognitive performance and clinical features in bipolar  disorder
Yazar: SABRİ KENDİRLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN UZUN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Remisyon = Remission

Özet:
Amaç: Kognitif yetersizlikler Bipolar Bozukluğun (BB) atak dönemlerinde olduğu gibi remisyon dönemlerinde de tespit edilmiştir. Literatürde BB'ta nörokognitif fonksiyonların klinik özelliklerle ilişkisini gösteren çalışma sayısı azdır. Bu çalışmada remisyon dönemindeki BB'u olan hastalarla sağlıklı kontrol grubu arasında kognitif performansın değerlendirilmesi ve klinik özelliklerle ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne ayaktan başvuran ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 18-60 yaş arası 65 BB Tip 1, 32 BB Tip 2 hastası ile 65 sağlıklı kontrol grubu alınmıştır. Çalışmaya dahil edilen katılımcılara görüşme sırasında sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. Hastalığın şiddetini anlamak için Klinik Global İzlenim Ölçeği, Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Young Mani Derecelendirme Ölçeği ve kognitif performansı değerlendirmek için Wechsler Yetişkin Zekâ Ölçeği Düzenlenmiş (WAIS-R) Sayı Dizisi ve Şifre Testi alt grupları, Sözel Akıcılık Testi ve Stroop Testi uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Yaş ve cinsiyet dağılımı açısından fark gözlenmeyen (p=0.985, p=0.632) hasta grubu ile kontrol grubu kıyaslandığında BB hastalarının kognitif performansının sağlıklı kontrollerden düşük olduğu (p˂0.05), ayrıca hastaların yaşı arttıkça ve eğitim süresi azaldıkça kognitif performansın bozulduğu anlaşılmıştır. BB Tip 1 hastalarında hastalık yılı arttıkça kognitif performansın bozulduğu fakat BB Tip 2 hastalarında hastalık yılı ile kognitif performans puanları arasında anlamlı bir ilişkinin bulunmadığı anlaşılmıştır. BB Tip 1 hastalarında başlangıç yaşı ile kognitif performans puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı fakat BB Tip 2 hastalarında başlangıç yaşı arttıkça kognitif performansın bozulduğu anlaşılmıştır. BB hastalarında hastalık şiddeti ile kognitif performans puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı anlaşılmıştır. BB Tip 1 hastalarında toplam atak sayısı ve yatış sayısı arttıkça kognitif performansın bozulduğu, manik atak sayısı, EKT, suisid, psikotik içerik ve aile öyküsü ile anlamlı bir ilişki bulunmadığı anlaşılmıştır (p˃0.05).
Sonuçlar: Remisyon dönemindeki BB'u olan hastaların sağlıklı kontrollere göre kognitif performans puanları daha düşük bulunmuştur. BB Tip 1 ve Tip 2 arasında Şifre ve Sözel Akıcılık Testleri açısından anlamlı bir fark olduğu, bu testlere göre BB Tip 1 hastalarında yeni bir görevi öğrenme, konsantrasyon, psikomotor hız, sıraya koyma, görsel uyanıklık, organize düşünme, bellek kapasitesi, davranışı sürdürebilme gibi yürütücü işlevler açısından BB Tip 2'ye göre daha fazla kognitif bozukluk olduğu saptanmıştır. BB hastalarının kognitif performansı yaş, eğitim süresi, hastalık yılı, başlangıç yaşı, yatış sayısı ve toplam atak sayısı gibi klinik özelliklerle ilişkilidir. Çalışmamız, BB ile ilişkili kognitif işlevlerin doğası hakkında önemli bilgiler vermekte ve gelecekteki araştırmalarla birlikte hastalara uygun tedavi stratejilerinin belirlenmesi için literatüre katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, remisyon, kognitif performans, klinik özellikler

Abstract:
Objective: Cognitive deficits have been detected in remission periods as well as in attack periods of Bipolar Disorder (BD). There are few studies in the literature showing the relationship between neurocognitive unctions and clinical features in BD. This study aimed to evaluate cognitive performance between patients with BD in remission and a healthy control group and to reveal its relationship with clinical features.
Materials and Methods: Our study included 65 BD Type 1 and 32 BD Type 2 patients, aged 18-60, who were admitted to Gulhane Training and Research Hospital Psychiatry Policlinic as outpatients and had the inclusion criteria, and 65 healthy control groups.The sociodemographic data form was filled out by the participants included in the study during the interview. Clinical Global Impression Scale, Hamilton Depression Rating Scale, Young Mania Rating Scale were used to understand the severity of the disease, and Wechsler Adult Intelligence Scale Revised (WAIS-R) Digit Span and Digit Symbol Test subgroups, Verbal Fluency Test and Stroop Test were applied to evaluate cognitive performance. The data obtained was analyzed with appropriate statistical methods.
Results: When the patient group and the control group, for which no difference was observed in terms of age and gender distribution (p = 0.985, p = 0.632), were compared, it was understood that the cognitive performance of BD patients was lower than that of healthy controls (p˂0.05), and that cognitive performance deteriorated as the age of the patients increased and the duration of education decreased. It was understood that cognitive performance deteriorated as the year of disease increased in BD Type 1 patients, but there was no significant relationship between the year of disease and cognitive performance scores in BD Type 2 patients. It was found that there was no significant relationship between age of onset and cognitive performance scores in BD Type 1 patients, but cognitive performance deteriorated as the age of onset increased in BD Type 2 patients. It was understood that there was no significant relationship between disease severity and cognitive performance scores ​​in BD patients. It has been understood that cognitive performance deteriorates as the total number of attacks and number of hospitalizations increases in BD Type 1 patients, and there is no significant relationship with the number of manic attacks, ECT, suicide, psychotic content and family history.
Conclusion: Cognitive performance scores of patients with BD in the remission period were found to be lower than healthy controls. There is a significant difference between BD Type 1 and Type 2 in terms of Digit Symbol and Verbal Fluency Tests, and according to these tests, more cognitive impairment was detected in BD Type 1 patients than in BD Type 2 patients in terms of executive functions such as learning a new task, concentration, psychomotor speed, sequencing, visual alertness, organized thinking, memory capacity, and ability to maintain behavior. Cognitive performance of BD patients is related to clinical characteristics such as age, education period, year of disease, age of onset, number of hospitalizations and total number of attacks. Our study provides important information about the nature of cognitive functions associated with BD and, together with future research, contributes to the literature to determine appropriate treatment strategies for patients.

Key Words: Bipolar disorder, remission, cognitive performance, clinical features