İnsan kaynakları-muhasebe etkileşiminin finansal performans ile ilişkisi: Borsa İstanbul 100 endeksi'ne dahil işletmeler üzerine bir araştırma
The relation of human resource-accounting interaction with financial performance: A research on listed companies in Borsa İstanbul 100 indeks
Yazar: SONGÜL SÜROL
Danışman: PROF. DR. UĞUR KAYA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal performans = Financial performance ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe bilgi sistemleri = Accounting information systems ; İnsan kaynakları = Human resources ; İnsan kaynakları bilgi sistemleri = Human resources information systems

Özet:
İşletmelerde önemli bir rekabet unsuru haline gelen nitelikli insan kaynağı, hem işletmeye sağladığı fayda hem de yüklediği maliyet açısından üzerinde durulması gereken konulardan birisidir. Özellikle insan kaynağı için yapılan finansal ve finansal olmayan tüm faaliyetlerin işletme için büyük önem arz eden finansal performansa etkisinin tespiti, ilgili işletmenin insan kaynakları politikasının şekillenmesinde etkili olacaktır. Söz konusu tespitin ilk yolu; işletme bünyesinde oluşturulan ve insan kaynaklarıyla ilgili hem finansal hem de finansal olmayan faaliyetleri inceleyen insan kaynakları bilgi sistemi ile muhasebe bilgi sisteminin etkileşiminin ortaya konulmasıdır. Nitekim bu çalışmada, işletmelerde insan kaynakları ve muhasebe etkileşiminin daha çok raporlama boyutu üzerinde durulmaktadır. Çalışma bu etkileşimin işletmenin finansal performansını hangi boyutları itibariyle ve nasıl etkilediğini ve bu etkileşimin işletme karakteristiği açısından nasıl etkilendiğini tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaç çerçevesinde çalışmada Borsa İstanbul 100 Endeksi'nde işlem gören 86 işletme incelenmiştir.

Araştırmada, ilgili yabancı literatürden yararlanarak, insan kaynakları - muhasebe etkileşiminin göstergesi olarak "İnsan Kaynakları Muhasebesi Raporlama Endeksi" esas alınmıştır. Söz konusu Endeks, işletmenin insan kaynaklarına ilişkin raporladığı bilgiler 0-4 arası puanlarla sayısal verilere dönüştürülmek suretiyle hesaplanmıştır. Finansal performans göstergesi olarak, yerli ve yabancı literatürden yararlanarak sırasıyla "Aktif Karlılık, Net Kar Marjı, Özkaynak Karlılık ve Piyasa Değeri/Defter Değeri" oranları belirlenmiştir. Bununla beraber yine literatürden yararlanarak işletme karakteristiğini temsil eden yedi adet değişken (işletme büyüklüğü, işletme yaşı, sahiplik yoğunlaşması, yabancı ortak payı, yönetim kurulu büyüklüğü, denetçi tipi ve işletme sektörü) kullanılmıştır. Söz konusu değişkenler arasındaki ilişkiler, regresyon ve korelasyon analizleri kullanılarak incelenmiştir. 

Analiz sonucunda, İnsan Kaynakları Muhasebesi Raporlama Endeksi ile Aktif Karlılığı, Piyasa Değeri/Defter Değeri, yönetim kurulu büyüklüğü ve denetçi tipi arasında anlamlı ve pozitif ilişki, işletme sektörü ve sahiplik yoğunlaşması ile anlamlı ve negatif ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Qualified human resource that becomes an important competition factor in business, is one of the worth-stressing subjects according to both its avail and cost to business. Especially determination of all financial and non-financial activities' affect which are committed for human resource to the financial performance that is moliminous for business, will be effective to shape human resources policy of related business. The first step of determination as mentioned is to reveal interaction, which is comprised within business, of accounting information system and human resource information system that examines both financial and non-financial facilities related to human resource. Thus this study elaborates to reporting dimension of human resource and accounting interaction mostly. The study is prepared for the aim of determine how this interaction has affect business' financial performance with which dimensions and how this interaction has been affected according to business characteristic. As part of this purpose, 86 of business that publicly-traded in Borsa Istanbul 100 Index has been examined in the study.

In the research, "Human Resource Accounting Reporting Index" has been based on as an indicator of human resource and accounting interaction with referring related foreign literature. The Index as mentioned, has been calculated due to scoring information between 0-4 that was reported by business concerning to human resource. As financial performance indicator, "Return of Assets, Net Profit Margin, Return of Equity and Market to Book Value" ratios have been determined respectively with referring local and foreign literature. In addition seven variables (size of business, business age, ownership concentration, share of foreign partner, size of board, auditor type and business sector) that represent business characteristic have been determined with also referring literature. The relationship between the variables as mentioned has been examined with using regression and correlation analysis.

In the result of analysis, significant and positive relationship between Human Resource Accounting Reporting Index and Return of Assets, market to book value, size of board and auditor type and significant and negative relationship between business sector and ownership concentration have been observed.