Ebeveyn besin neofobisinin çocuğun yeme davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of parental food neophobia on children's eating behaviors
Yazar: SELİN SEZGİ POYRAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ÇİFTÇİ
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Araştırma ebeveyn besin neofobisinin okul öncesi çocukların yeme davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya Edremit ilçesinde ikamet eden ve üç-beş yaş arasında olup çeşitli anaokulu ve kreşe devam eden 360 çocuk ve annesi katılmıştır. Araştırmaya katılan annelere; annelerin genel özellikleri ve beslenme durumunun sorgulandığı bir anket formu uygulanmış ve çocukların antropometrik ölçümleri alınmıştır. Anket formunda ebevenin besin neofobisi 'Yeni Besin Korkusu (Neofobi)' ölçeğiyle, ebeveynin yeme bozukluğu 'Yeme Tutum Testi-26' ölçeğiyle, çocukların yeme davranışları ise 'Çocuklarda Yeme Davranışı' anketi ile saptanmıştır. Ayrıca annelerden çocuğa ait 24 saatlik besin tüketim kaydı hatırlatma yöntemiyle alınmış olup çocuğun günlük enerji ve besin ögesi alım değerleri BEBİS bilgisayar programı kullanılarak saptanmıştır. Araştırma sonucunda ebeveynin eğitim düzeyiyle yeni besin korkusu (neofobi) ölçek skorlarının ilişkili olabilceği saptanmıştır (p=0,001). Annenin BKİ ile yeni besin korkusu ölçek skorları arasında herhangi bir korelasyon saptanmamıştır (p=0,059). Annenin yeni besin korkusu ölçek puanı ile çocuğun besin seçiciliği (r=0,133**) davranışıyla arasında anlamlı ve zayıf, doygunluk tepkisi (r=0,343**) ve yavaş yeme (r=0,344**) davranışlarıyla anlamlı, orta derecede ve pozitif bir korelasyon bulunmuştur. Ayrıca besin heveslisi (r=-0.169**), besinden zevk alma (r=-0,246**), duygusal aşırı yeme (r=-0,239**) davranışlarıyla da anlamlı, zayıf ve negatif bir korelasyon saptanmıştır. Annede yeni besin korkusu varlığıyla çocuğun BKİ değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı herhangi bir ilişki tespit edilmemiştir (p>0,05). Neofobik ve neofilik olan annelerin çocukları arasında enerji ve besin ögesi alımları açısından istatistiksel olarak anlamlı herhangi bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Araştırma sonuçlarına göre ebeveynin besinlere karşı tutum ve davranışları her boyutuyla çocukları da etkilemekte olup bu durumun önüne geçilmesi için gerekli eğitim programları oluşturulmalı ve  bu konu hakkında daha fazla çalışma yapılması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
The research was conducted to evaluate the effect of parental food neophobia on the eating behaviors of preschool children. 360 children aged between three and five, residing in Edremit district and attending various kindergartens and nurseries, and their mothers participated in the research. To the mothers participating in the research; A questionnaire was applied in which the general characteristics and nutritional status of the mothers were questioned, and anthropometric measurements of the children were taken. In the questionnaire form, the parent's food neophobia was determined by the 'Fear of New Food' scale, the parent's eating disorder was determined by the 'Eating Attitude Test-26' scale, and the children's eating behaviors were determined by the 'Eating Behavior in Children' questionnaire. In addition, the 24-hour food consumption record of the child was taken from the mothers by the reminder method, and the daily energy and nutrient intake values of the child were determined using the BEBIS computer program. As a result of the research, it was determined that the education level of the parents and the new food fear (neophobia) scale scores may be related (p=0.001). No significant correlation was found between maternal BMI and new food fear (neophobia) scale scores (p=0.059). A significant and low correlation was found between the mother's fear of new food (neophobia) scale score and the child's emotional overeating (r=0.133**) behavior, and a moderate and positive correlation with satiety response (r=0.343**) and slow eating (r=0.344**) behaviors. In addition, a significant, low degree and negative correlation was found with the behaviors of food craving (r=-0.169**), enjoying food (r=-0.246**), and emotional overeating (r=-0.239**). No statistically significant relationship was found between the mother's fear of new food and the child's BMI values (p>0.05). There was no statistically significant difference between the children of neophobic and neophilic mothers in terms of energy and nutrient intakes (p>0.05). According to the results of the research, parents' attitudes and behaviors towards food affect their children in every aspect, and it is thought that necessary education programs should be created to prevent this situation and more studies should be done on this subject.