Multipl skleroz hastalarında ultrasonografi ile majör tükürük bezlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of major salivary glands by ultrasonography in multiple sclerosis patients
Yazar: MUSTAFA KIRANATLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE YURTTAŞ
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Otonom sinir sistemi hastalıkları = Autonomic nervous system diseases ; Tükürük bezleri = Salivary glands ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Multipl skleroz (MS), Merkezi sinir sisteminin (MSS) kronik, otoimmün bir hastalığıdır. İnflamasyon, demyelinizasyon ve aksonal hasarların ortaya çıkması ile karakterize MS hastalığında, hastalarda ağız kuruluğu hissi, yutkunma zorluğu (disfaji), tat değişiklikleri, dilde hissizlik-uyuşma, yanma hissi ve halitozis gibi sübjektif oral bulgular görülebilir. Çalışmamızda, MS hastalarının majör tükürük bezlerinin homojenitesinin ultrasonografi (USG) ile incelenmesi, DMFT indekslerinin ve istirahat tükürük akış hızlarının değerlendirilmesi ve bu değerlerin sağlıklı bireyler ile karşılaştırılması amaçlandı.
Çalışmamıza Relaps-Remitting Multiple Sklerozis (RRMS) tanısı almış 20 (36.15 ± 8.51) ve sistemik sağlıklı 20 (35.7 ± 9.22) birey dahil edildi. Tüm bireylerin oral ve radyolojik muayeneleri yapıldı. Parotis ve submandibular tükürük bezleri USG ile incelendi, homojeniteleri değerlendirildi. İstirahat tükürük akış hızları ve DMFT indeksleri ölçüldü. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirildi. Analizler IBM SPSS® Statistics for Windows® 25.0 (IBM®, Chicago, IL, USA) programında gerçekleştirildi.
Parotis bezleri USG'de, MS hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla daha heterojen izlendi, gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0.015). Toplam homojenite değerlerinde de hasta ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p=0.021). MS hastası olan grubun DMFT ortalaması kontrol grubundan daha yüksek, tükürük akış hızı ise daha düşüktü. Hasta gruplarına göre DMFT ve tükürük akış hızı ortalaması arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı. (p=0.004) (p=0.002)
Çalışmamız sonucunda MS hastalarının majör tükürük bezleri parankiminde sağlıklı kontrollere kıyasla homojenite de azalma görüldü. Tükürük akış hızında azalma ve DMFT indeksinde artış bulundu. MS hastalarında görülen otonomik disfonksiyon ve kullanılan ilaçların tükürük bezi hipofonksiyonu ve ağız kuruluğuna sebep olduğu düşünülmektedir. MS hastalarında görülen hiposalivasyon ve motor beceri kayıplarının DMFT indeksinde artışa yol açtığı yorumu yapılabilir.

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is a chronic, autoimmune disease of the central nervous system (CNS). In MS disease, which is characterized by inflammation, demyelination and axonal damage, patients may experience subjective oral findings such as dry mouth, difficulty swallowing (dysphagia), taste changes, tongue numbness-numbness, burning sensation and halitosis. In our study, it was aimed to examine the homogeneity of the major salivary glands of MS patients by ultrasonography (USG), to evaluate the DMFT indices and resting salivary flow rates, and to compare these values with healthy individuals.
20 (36.15 ± 8.51) patients diagnosed with Relapse-Remitting Multiple Sclerosis (RRMS) and 20 (35.7 ± 9.22) systemic healthy individuals were included in our study. Oral and radiological examinations of all individuals were performed. Parotid and submandibular salivary glands were examined by USG and their homogeneity was evaluated. Resting salivary flow rates and DMFT indices were measured. Obtained data were evaluated statistically. Analyzes were performed in IBM SPSS® Statistics for Windows® 25.0 (IBM®, Chicago, IL, USA).
On USG, parotid glands were observed more heterogeneously in the MS patient group compared to the control group, the difference between the groups was statistically significant (p=0.015). A statistically significant correlation was found between the patient and control groups in total homogeneity values (p=0.021). The mean DMFT of the MS patient group was higher and the salivary flow rate was lower than the control group. The difference between the mean DMFT and salivary flow rate according to the patient groups was statistically significant. (p=0.004) (p=0.002)
As a result of our study, a decrease in homogeneity was observed in the parenchyma of the major salivary glands of MS patients compared to healthy controls. A decrease in salivary flow rate and an increase in DMFT index were found. Autonomic dysfunction seen in MS patients and the drugs used are thought to cause salivary gland hypofunction and dry mouth. It can be interpreted that hyposalivation and loss of motor skills in MS patients lead to an increase in the DMFT index.