Avukatlık sözleşmesinde ücret
Advocacy engagement fee
Yazar: SONGÜL KARATEKE
Danışman: PROF. DR. HASAN İŞGÜZAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hukuk = Law

Özet:
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nda 02.05.2001 tarih ve 4667 sayılıkanun ile yapılan değişiklikle ilk defa hukuk literatürüne giren ''AvukatlıkSözleşmesi'' kavramı taraflar arasındaki hukuki ilişkinin gereklerini en iyiifade eden genel nitelikli üst bir kavramdır. Avukatlık Kanunu'nun on birincikısmında ''Avukatlık Sözleşmesi'' başlığı ile avukat ve iş sahibi arasındakihukuki ilişki ve bu ilişkiden doğan ücrete dair hükümlerin düzenlendiğigörülmektedir.Avukatlık Sözleşmesi, avukat ile iş sahibi arasında yapılan, belli birhukuki yardımı ve meblağı yahut değeri kapsayan, kanuna, ahlaka ve adabaaykırı olmaması gereken sui generis bir sözleşmedir. Bu anlamda hukukinitelikleri olarak; tam iki tarafa borç yükleyen, kamusal niteliği bulunan, rızaive ivazlı bir iş görme sözleşmesidir, diyebiliriz.Avukat ile iş sahibi arasında Avukatlık Sözleşmesinin hüküm ve sonuçdoğurabilmesi, herhangi bir şekle bağlı olmaksızın, belli bir hukuki yardımkonusunda tarafların anlaşmalarına bağlı bir sözleşmedir. AvukatlıkKanunu'nda, Avukatlık Sözleşmesi'nin taraflar bakımından doğurduğu hak veyükümlülükler ile sözleşmenin hüküm ve sonuçları düzenlenmektedir. Ancakkanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu'nun vekaletsözleşmesine ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yanı sıra Avukatlık MeslekKuralları ve yargı kararları ile TBB'nin ilke kararları bu ilişkiye uygulanmalıdır.Avukat, belli bir hukuki yardımda bulunmasının karşılığı olarakkendisine ücret ödenmesini, iş sahibi ile arasında ücrete dair bir sözleşme174bulunmaksızın, her zaman isteme hakkına Avukatlık Kanunu ve AvukatlıkMeslek Kuralları gereği sahiptir. Bu nedenle ücret Avukatlık Sözleşmesiilişkisinde zorunlu bir unsur olup kurucu unsur değildir. Sözleşme özgürlüğüve Avukatlık Sözleşmesi'nin serbestçe düzenleneceği hükmü gereği, taraflaravukatlık ücretini, bu ücretin miktarı ile ödenme biçimini kanunda ve meslekkurallarında öngörülen sınırlara uymak kaydıyla serbestçe kararlaştırabilir. Busınırlamalar; avukatın ücretsiz dava almaması, dava sonucuna katılamaması,ihtilaflı şeyin ücret olarak kararlaştırılamaması, ücretin belli bir işlesınırlanması, asgari ücret tarifesinde gösterilen miktarın altına inilmemesi vedava veya hükmolunacak şeyin değerinin %25'inden fazla bir oran üzerindenücretin kararlaştırılamamasıdır.Avukatlık ücreti, belli bir meblağ yahut değeri kapsaması gerektiğiifade edilmektedir. Bundan anlaşılması gereken ücretin belli bir miktardaolması gerektiğidir. Avukat ile iş sahibi avukatlık ücretini, ya AvukatlıkSözleşmesi'nin bir şartı olarak veya ücrete dair yazılı bir sözleşme yaparakkararlaştırabilecekleri gibi daha sonra ücretin belirlenmesi konusunda daanlaşabilirler. Bu halde önemli olan ödenme zamanında ücretin belirlenebilirolmasıdır.Avukat ile iş sahibi arasındaki sözleşmede ücrete dair bir şartbulunmadığında veya ücrete dair yazılı bir sözleşme yapılmadığında yahuttarafların ücret konusunda yaptıkları sözleşme sonradan geçersiz olduğundayada sonradan ücreti taraflar kararlaştıramadıklarında, avukatlık ücretiAK.m.164/IV'e göre yetkili merci tarafından belirlenecektir. Yetkili merci buücreti, değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde Avukatlık Asgari Ücret175Tarifesi'nde gösterilen miktar üzerinden, değeri para ile ölçülebilen dava veişlerde Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde gösterilen miktardan az olmamaküzere avukatın emeğine göre ilamın kesinleştiği tarihte dava konusumüddeabihin değerin %10'nu ile %20'si arasındaki bir miktarı ücret olaraködenmesini belirleyecektir. Bu anlamda Avukatlık Kanunu'na göre avukat,istisnai haller dışında ücretsiz iş almayacağından dolayı iş sahibine sunduğuhukuki hizmetinin karşılığı olarak, iş sahibinden ücret isteme hakkına sahiptir.O halde değeri para ile ölçülebilen dava ve işlerde davanın kazanılanbölümü ve avukatın emeği dikkate alınmak suretiyle işin bittiği veya ilamınkesinleştiği tarihteki dava konusu edilen miktarın yüzde onu ile yüzde yirmisiarasındaki bir miktar avukatlık ücreti olarak yetkili merci tarafından belirlenir.Değeri parayla ölçülemeyen dava ve işlerden doğan uyuşmazlıklarda iseAAÜT'nin uyuşmazlık konusu iş için gösterdiği miktar esas alınmak suretiyleyetkili merci tarafından avukatlık ücreti belirlenir. Ücret dışında bir nedenledoğan uyuşmazlıklarda genel hükümlere göre uyuşmazlıklar çözümlenir.176

Abstract:
Advocacy Engagement that has entered to legal literature withAdvocacy Law (No:1136) which was amended on 2.5.2001 by law No 4667 issetting out the necessities of the legal relation between parties. It is statedwith title ?Advocacy Engagement? in part 10 of Law where the provisionsregarding the legal relation between lawyer & client and the fee arises fromthat relation take place.Advocacy Engagement is a contract between the lawyer and ownerincludes legal aid which is sui generic and consistent with law and moralities.Moreover it is a service contract that fastens obligations to both parties,onerous, consensual and has public character.There are no prerequisites for the contract to be binding betweenlawyer and owner they should only agree on the legal aid without any specialformation. The rights and obligations provided by this Advocacy Engagementare laid down at Advocacy Law. Where there are no provisions at AdvocacyLaw then the related provisions in Professional Rules or Law of Obligations.Lawyer has the right of wanting a fee for the service he/she has doneaccording to the Advocacy Law and Professional Rules regardless there is acontract for the fee. Therefore fee is a sine qua non for the AdvocacyEngagement but it is not the founder item of the contract. According to theliberty of contract principle and the provision states that AdvocacyEngagement should be made by freedom of contract parties can determinethe fee, payment procedure freely as long as they comply with the law and177professional rules. Restrictions concerning the determination of fee stated atlaw are as follows: lawyer can not take a case without fee, fee can not bedetermined as the thing in dispute, fee can not be limited with the job as wellas it can be determined more than %25 of the value of case or case relatedissue.It has been said that the lawyer fee should be determined as aparticular fee or a value. Here it should be understand that the fee must bedetermined clearly. The lawyer and owner can determine the fee either onlawyer service contract as a provision or with an different contract. For thesecond option it is only important that value can be determined on thepayment date.Where there is no special provision for the fee in the contract betweenlawyer and owner, there is no special contract for the fee or in a case wherethe contract became null void the lawyer fee will be determined by authorizedbodies according to Article 164/4 (Advocacy Law). The authorized bodyshould decide the undetermined fee for the cases or transactions which cannot be valued by money according to the Minimum Lawyer?s Fee Tariff. Forthe cases which can be valued by money the determined fee can not beunder the determined fees on Minimum Lawyer?s Fee Tariff but it should bedetermined according to lawyers? service %10 or %20 of the case value.As a summary according to Advocacy law lawyer except the specialcircumstances lawyer has the right of demanding a fee from his/her client forthe legal service he/she has been done.178