Okul yöneticilerinin öğretmenlere güveninin öğretmen algılarına ve görüşlerine göre incelenmesi
Evaluation of school principals' trust in teachers according toteacher perceptions and views
Yazar: CENGİZ ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SONER DOĞAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Güven = Confidence ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Araştırmanın amacı, ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin okul yöneticilerinin öğretmenlere güvenini nicel ve nitel bulgular bağlamında değerlendirmektir. Bu bağlamda araştırmada karma yöntem kullanılmış olup zenginleştirilmiş desen kapsamında yapılandırılmıştır. Çalışmanın nicel kısmında, okul müdürlerinin öğretmene güveninin öğretmen görüşlerine göre belirlenmesine yönelik olarak tarama yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın nitel bölümünde güven kavramı okulun gelişimi kapsamında bir olgu olarak kabul edilmiş ve bu bağlamda olgubilim deseni kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel ve nitel çalışma gurubunu, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Sivas İl merkezinde bulunan ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Bu bağlamda 15 ortaokulda görev yapan toplam 315 öğretmen çalışma gurubunu oluşturmaktadır. Nicel ve nitel verilerin toplanacağı anket formları pandemi nedeniyle, katılımcılara dağıtılarak uygulanmıştır.  Nicel verilerin toplanmasında kullanılan "Okul Müdürlerinin Öğretmenlere Güvenini Belirleme Ölçeği (OYÖGB Ö) 4 alt boyuttan (yeterlilik, itimat edilirlik, açıklık ve yardımseverlik) toplam 18 ifadeden oluşmaktadır. Nitel veri toplama aracı olarak kullanılan görüşme formları,  nicel bölümde kullanılan ölçek boyutlarına paralel şekilde yapılandırılarak sonuçların derinlemesine analiz edilmesi amaçlanmıştır. Katılımcılardan dönen anketler incelendiğinde, anketi geçerli doldurduğu görülen 91 öğretmenden nitel veriler, 315 öğretmenden ise nicel veriler araştırmaya dahil edilmiştir.  Elde edilen nicel veriler SPSS (22.0) paket programına kodlanarak yüklenmiştir. Bu bağlamda bağımsız iki grup karşılaştırmaları Independent Sample t testi ile ikiden fazla bağımsız grup karşılaştırmalarında  ANOVA kullanılarak yanılma düzeyi (p=0.05) olarak hesaplanmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. 
OYÖGB  ölçeği tamamında ve alt boyutlarında yapılan analizler sonucunda, seçeneklere göre kodlanan puan aralıkları incelendiğinde, öğretmenlerin yeterlilik ve yardım severlik boyutunda her zaman, itimat edilirlik ve ölçeğin tamamında çoğu zaman, açıklık boyutunda ise bazen şeklinde değerlendirme yapıldığı ıldığıgörülmüştür.  Ölçeğin tamamı ve alt boyutlarından olan itimat edilirlik, açıklık boyutlarının cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür. Ayrıca katılımcıların diğer tanıtıcı özelliklerinin de açıklık boyutuna göre anlamlı şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. 
Nitel veri sonuçlarında ise katılımcıların büyük bir çoğunluğunun güven kavramına yönelik düşüncelerinin karşıdakine güvenme ve kuşku duymama olarak ifade ettiği belirlenmiştir. Öğretmenlerin iş disiplini, motivasyon, değerler ve iletişim kategorilerindeki görüşlerinin ise, sorumluluklarını yerine getirmeli, öğretmenleri desteklemeli, dürüstlük ve samimi olmaları yönünde yoğunlaşmış olduğu tespit edilmiştir.  İş disiplinine yönelik analiz sonuçlarında ise genellikle, sorumluluklarını yerine getirmeli, açık ve net olmalı şeklinde olduğu belirlenmiştir. Nitel ve nicel verilerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde Okul yöneticilerinin öğretmenlere güveninin öğretmen algılarına ve görüşlerine göre iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, okul müdürlerinin güvenini kazanmak için, görevlerini yerine getirmeleri gerektiği, karşıdakine inanma, adalet ve saygılı olmaları gerektiğine dair sonuçlara ulaşılmıştır. 
Bu sonuçlar doğrultusunda, eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin, rahat ve huzurlu bir ortamda görev yapmalarının başarılarını etkileyeceği, bu sebeple yöneticilerin bu ortamı oluşturmaları, iletişim problemlerinin yaşanmamasına zemin hazırlamaları önerilmektedir. Ayrıca müdürlerin kurumda güveni artırmak için kendini sürekli geliştirip eğitimlerine devam etmeleri, kurum kültürünün oluşması için güven duygusunun aşılanması gerektiği ve kurum bileşenlerinin kendi aralarında güvenin oluşmasına dair şeffaf bir ortam sağlanarak başarıya ulaşılabileceğine dair önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Güven, Örgütsel Güven, Eğitim Örgütlerinde Güven, Okul Yöneticileri, Öğretmen, Karma yöntem, Olgubilim deseni

Abstract:
The aim of the study is to evaluate the trust of school administrators of teachers working in secondary schools in the context of quantitative and qualitative findings. In the research, it was aimed to increase the reliability of the results by evaluating the qualitative and quantitative data together. In this context, mixed method was used in the research and it was structured within the scope of enriching design. In the quantitative part of the study, the relational survey method was preferred in order to determine the trust of the school principals in the teacher according to the opinions of the teachers. In the qualitative part of the research, the concept of trust was accepted as a phenomenon within the scope of the development of the school, and the phenomenology design was used in this context.
The quantitative and qualitative study group of the research consists of teachers working in secondary schools in Sivas city center in the 2020-2021 academic year. In this context, a total of 315 teachers working in 15 secondary schools constitute the study group. Due to the pandemic, the questionnaire forms to collect quantitative and qualitative data were distributed to the participants and they were filled in. The "Scale for Determining School Principals' Confidence in Teachers used to collect quantitative data consists of a total of 18 statements with 4 sub-dimensions (competence, trustworthiness, openness and helpfulness). Interview forms to be used as a qualitative data collection tool were structured in parallel with the scale dimensions used in the quantitative section, and it was aimed to analyze the results in depth. When the questionnaires returned from the participants were examined, qualitative data from 91 teachers, who were found to have filled out the questionnaire valid and quantitative data from 315 teachers were included in the study. The quantitative data obtained were coded and loaded into the SPSS (22.0) package program. In this context, the Mann Whitney U-test was used for comparisons of two independent groups, and the Kruskall Wallis-H test was used for comparisons of more than two independent groups. The error level was accepted as (p=0.05). Qualitative data were evaluated by content analysis method.
When the score ranges coded according to the options were examined, as a result of the analyzes made in the whole of the "(SCA)" scale and its sub-dimensions, it was seen that the teachers were evaluated as always in the dimension of competence and helpfulness, most of the time in the dimension of trustworthiness and the whole scale, and sometimes in the dimension of openness. It has been determined that the dimensions of trustworthiness and openness, which are the whole of the scale and its sub-dimensions, differ significantly according to gender. In addition, it was determined that the other descriptive characteristics of the participants differed significantly according to the openness dimension.
In the qualitative data results, it was determined that the majority of the participants expressed their thoughts on the concept of trust as trusting and not doubting the other person. It has been determined that the views of the teachers in the categories of work discipline, motivation, values and communication are focused on fulfilling their responsibilities, supporting teachers, being honest and sincere. In the results of the analysis for the work discipline, it was determined that they should fulfill their responsibilities and be clear and unambiguous. As a result of evaluating the qualitative and quantitative data together, it has been determined that the trust of the school administrators to the teachers is at a good level according to the perceptions and opinions of the teachers. In addition, it was concluded that in order to gain the trust of school principals, they should fulfill their duties, believe in the other person, fair and respectful.
In line with these results, it is suggested that the teachers working in educational institutions, working in a comfortable and peaceful environment will affect their success, therefore it is recommended that the administrators create this environment and lay the groundwork for not experiencing communication problems. In addition, suggestions were made that managers should constantly improve themselves and continue their education in order to increase trust in the institution, that a sense of trust should be instilled in order to create a corporate culture, and that success can be achieved by creating a transparent environment for the establishment of trust among the components of the institution.

Keywords: Trust, Organizational Trust, Trust in Educational Organizations, School Administrators, Teacher, Mixed method, Phenomenological pattern