Eski Smyrna (Bayraklı) Antik Kenti BY9 yapısı
Old Smyrna (Bayraklı) Ancient City BY9 structure
Yazar: GÜNEŞ HANDE URTEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEKİN ERDOĞAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Eski Smyrna Antik Kenti, İzmir'in Bayraklı ilçesinde yer almakta ve Tunç Çağı'ndan Klasik Dönem sonuna kadar kesintisiz bir yerleşim geçmişine sahiptir. Kent, coğrafi konumu ve stratejik önemiyle Batı Anadolu'nun erken dönemlerinden itibaren birçok uygarlığın dikkatini çekmiş, çeşitli kültürel katmanlar barındırmıştır. Athena Tapınağı ve Büyük Yapı gibi önemli mimari komplekslere ev sahipliği yapan Eski Smyrna, hem sivil hem de kamusal mimarinin öne çıktığı bir kent dokusuna sahiptir. Tezin konusu olan BY-9 mekânı, Büyük Yapı'nın kuzeybatısında yer almakta ve M.Ö. 4. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenmektedir. İki odalı bir plan düzenine sahip olan bu yapı, duvar işçiliği ve taban düzenlemelerindeki özeniyle dikkat çekmektedir. Duvarlarda kullanılan çokgen taşların titizlikle yerleştirilmesi ve kireçle kaplanmış tabanlar, dönemin inşa tekniklerinin gelişmişliğini göstermektedir. Ayrıca, Büyük Yapı'nın BY-9 ve aynı evrede yapıya eklenen diğer mekânlar ile birlikte daha önceki kamusal işlevinden ayrılarak sivil bir kullanıma yönelik dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır. BY-9 mekânından ele geçen buluntular, özellikle seramikler, yapının tarihini ve kullanım amacını anlamada önemli veriler sunmaktadır. İncelenen seramikler arasında yerel üretimler ile ithal malzemeler yer almakta ve bunlar Klasik Dönem'in üretim ve ticaret ağlarına dair ipuçları vermektedir. Ayrıca, çatı kiremitleri, ağırşaklar, ağırlıklar, ok uçları ve hayvan kemikleri gibi diğer buluntular, yapının hem gündelik hayata hem de üretim faaliyetlerine hizmet ettiğini göstermektedir. BY-9 mekânının, Eski Smyrna dışındaki diğer antik kentlerdeki benzer sivil mimari örneklerle karşılaştırılması, yapının bölgesel mimari bağlamdaki yerini anlamayı sağlamıştır. Atina, Burgaz ve Kolophon'daki yapılarla yapılan kıyaslamalar, BY-9'un, hem Klasik Dönem sivil mimarisi hem de kentin sosyal yapısı hakkında yeni bilgiler sunduğunu göstermektedir. Bu analizler, Eski Smyrna'nın sivil yaşamındaki çeşitliliği ve zenginliği vurgulamakta, aynı zamanda bölgedeki diğer yerleşimlerle olan benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymaktadır. BY-9 yapısı, mimari özellikleri, buluntuları ve kentsel dokudaki yeriyle Eski Smyrna'nın Klasik Dönem'deki sivil ve sosyal hayatına dair önemli veriler sunmakta, kentin arkeolojik ve tarihi değerine katkıda bulunmaktadır.

Abstract:
The Ancient City of Smyrna, located in the Bayraklı district of Izmir, has a continuous settlement history spanning from the Bronze Age to the end of the Classical Period. Due to its geographical location and strategic importance, the city attracted the attention of many civilizations in Western Anatolia from early periods onward, housing various cultural layers. Hosting significant architectural complexes such as the Athena Temple and the Great Structure, Ancient Smyrna stands out as a city where both civic and public architecture played a prominent role. The subject of the thesis, the BY-9 structure, is located in the northwest of the Great Structure and dates to the second half of the 4th century BCE. This two-room structure is notable for its meticulous craftsmanship in wall construction and floor arrangements. The carefully placed polygonal stones in the walls and the lime-coated floors reflect the advanced construction techniques of the period. Moreover, it is understood that the Great Structure, along with the BY-9 and other spaces added during the same phase, underwent a transformation from its former public function to a more civilian-oriented use. Findings from the BY-9 structure, particularly ceramics, provide valuable insights into the dating and function of the building. Among the analyzed ceramics, both locally produced and imported materials were identified, offering clues about the production and trade networks of the Classical Period. Additionally, roof tiles, loom weights, weights, arrowheads, and animal bones among other artifacts indicate that the structure served both daily life and production activities. The comparison of the BY-9 structure with similar examples of civic architecture from other ancient cities, such as Athens, Burgaz, and Kolophon, has facilitated an understanding of its place within the regional architectural context. These comparisons reveal that BY-9 contributes new information about both the civic architecture of the Classical Period and the social structure of the city. These analyses highlight the diversity and richness of civic life in Ancient Smyrna while also demonstrating the similarities and differences with other settlements in the region.
With its architectural features, findings, and place in the urban fabric, the BY-9 structure provides significant data on the civic and social life of Ancient Smyrna during the Classical Period, contributing to the archaeological and historical understanding of the city.