Körfez Savaşı'ndan 2000 yılına kadar Türkiye-ABD stratejik ortaklığının savunmacı realizm bağlamında incelenmesi
An analysis of the Turkey-US strategic partnership from the Gulf War to the year 2000 within the context of defensive realism
Yazar: HATİCE KÜBRA TABAN EFE
Danışman: DOÇ. DR. AYFER GENÇ YILMAZ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Defansif realizm = Defensive realism ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Yapısal realizm = Structural realism

Özet:
Uluslararası İlişkiler disiplinindeki geleneksel yaklaşımlardan Klasik Realizmin sistemdeki değişiklikler bağlamında yeniden yorumlanmasıyla ortaya çıkan Neorealizm kapsamındaki Savunmacı Realizm, teorik olarak güç dengesi yerine savunma dengesini öne çıkarmaktadır. 1990'lı yılların başından itibaren uluslararası sistemin yaşamış olduğu büyük kırılma ve dönüşüm Klasik Realizmin birçok açıdan eleştirilmesine yol açarken aynı zamanda birer NATO müttefiki olan Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri ilişkilerinde bir paradigma değişimi yaratmıştır. Küresel ölçekte etki ve sonuç doğuran iki kutuplu sistemin sona ermesi ve yarattığı dönüşüm Türkiye-ABD ilişkilerinde stratejik iş birliği alanları ortaya çıkararak Soğuk Savaş döneminin baskın yaklaşımı Klasik Realizme kıyasla Savunmacı Realizmin argümanlarıyla açıklanabilecek gelişmeler içermektedir. Bu bağlamda bu çalışma tarihsel olarak Soğuk Savaş döneminin sonuna gelindiği zaman diliminde patlak veren Körfez Savaşı'ndan 2000 yılına kadar olan tarihsel süreçte Türkiye-ABD ilişkilerinin ve aynı zamanda stratejik ortaklığının Savunmacı Realizm bağlamında incelenmesini amaçlamaktadır. Bu çerçevede değerlendirildiğinde Irak'ın Kuveyt'i işgalinin akabinde gerçekleşen Körfez Savaşı süresince Türkiye, ABD liderliğindeki koalisyona askerî, teknik ve diğer açılardan destek vermiş ve uluslararası toplumla uyum içerisinde olmuştur. Türkiye-ABD ilişkilerindeki yakın iş birliği "stratejik ortaklık" olarak isimlendirilmiş ve Savunmacı Realizmin temel argümanlarıyla analiz edilebilecek dış politika çıktıları üretmiştir. Türkiye, Körfez Savaşı ve sonrasındaki süreçte ABD ve diğer müttefiklerle birlikte Orta Doğu ve Balkanlar coğrafyasında Savunmacı Realizmin temel varsayımlarıyla paralel bir biçimde bölgesel güvenlik ve istikrarın korunmasını amaçlamıştır.

Abstract:
Defensive Realism within the scope of neorealism, which emerged from the reinterpretation of classical realism, one of the traditional approaches in the discipline of international relations, in the context of changes in the system, theoretically emphasizes the balance of defense instead of the balance of power. While the great rupture and transformation that the international system has experienced since the early 1990s led to criticism of classical realism in many respects, it also created a paradigm shift in the relations between Turkey and the United States of America (USA), which are NATO allies. The end of the bipolar system, which had effects and consequences on a global scale, and the transformation it created, created areas of strategic cooperation in Turkey-US relations, and included developments that can be explained by the arguments of defensive realism compared to classical realism, the dominant approach of the Cold War period. In this context, this study aims to examine Turkey-US relations and also their strategic partnership in the historical process from the Gulf War, which broke out at the end of the Cold War, to the year 2000, in the context of defensive realism. Considered in this context, during the Gulf War following Iraq's invasion of Kuwait, Turkey supported the US-led coalition in military, technical and other aspects and was in harmony with the international community. The close cooperation in Turkey-US relations has been named "strategic partnership" and has produced foreign policy outcomes that we can analyze with the basic arguments of defensive realism. During the Gulf War and its aftermath, Turkey, together with the USA and other allies, aimed to maintain regional security and stability in the Middle East and the Balkans in parallel with the basic assumptions of defensive realism.