Karşılaştırmalı hukukta siyasal iktidarı sınırlama mekanizmaları ve Türkiye örneği
Mechanisms of limiting political power in comparative law and the case of Türkiye
Yazar: KAZIM BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER KESKİNSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Amme İdaresi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Siyasal iktidar, devletin sahip olduğu egemenlik yetkisini kullanan, diğer tüm iktidarların üzerinde yer alan, bunlar üzerinde denetleme ve düzenlenme yetkisine sahip olan bir güçtür. Yönetilenler siyasal iktidara, hukuki sınırları içinde faaliyetlerini yürüttüğü ölçüde rıza göstermektedir. Tezde, Türkiye'deki siyasal sistem içindeki hukuki mekanizmaların, siyasal iktidarı sınırlama kabiliyeti incelenmektedir. Türkiye'nin yeni hükûmet sistemi ile oluşan siyasal sisteminde, siyasal iktidarın sınırlanmasına ilişkin sorunların tespit edilmesi bakımından önemlidir. Bu doğrultuda tez, mevcut sistemdeki sorunların giderilmesi konusunda yürütülen akademik tartışmalara katkı sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma sınırlı bir siyasal iktidar meydana getirilmesinde tek başına hükûmet sisteminin bir anlam ifade etmeyeceği, hükûmet sistemlerinin ancak siyasal sistemin diğer unsurlarıyla uyumlu mekanizmalarla sınırlı bir iktidar meydana getirebileceği iddiasındadır. Birinci bölümde siyasal iktidarı sınırlama düşüncesi kavramsal, tarihsel ve kurumsal boyutlarıyla ele alınarak teorik bir çerçeve çizilmiştir. Kuvvetler ayrılığı kapsamında ortaya çıkan yasama ve yürütme ilişkisi, seçim sistemi, siyasi parti sistemi, anayasal denetim, olağanüstü hâl rejimleri ile siyasal iktidarın sınırlanması arasındaki ilişki tespit edilmiştir. İkinci bölümde farklı siyasal sistemlere sahip dört ülkedeki siyasal sistem, siyasal iktidarı sınırlama kapasitesi bakımından incelenmiştir. İncelenen siyasal sistemlerin, siyasal iktidarı sınırlamada kendine özgü koşullar içinde öne çıkan özellikleri tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde ise Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi ile birlikte oluşan Türkiye'deki yeni siyasal sistemde siyasal iktidarın sınırlanabilirliği tartışılmıştır. Çalışmada ulaşılan bulgularla Türkiye'de siyasal iktidarı sınırlamaya yönelik hukuki mekanizmaların yeterince işlevsel olmadığı ortaya konularak, siyasal iktidarın sınırlanmasına katkı sağlayacak öneriler yapılmıştır.

Abstract:
Political power is a power that uses the sovereign authority of the state, is above all other powers, and has the authority to control and regulate them. The governed people consent to the political power to the extent that they carry out their activities within the legal limits. The thesis examines the ability of legal mechanisms within the political system in Turkey to limit political power. It is important in terms of identifying the problems related to the limitation of political power in Turkey's political system formed with the new government system. In this direction, the thesis aims to contribute to the academic discussions on the elimination of the problems in the current system. The study claims that the government system will not alone make sense in creating a limited political power, and that government systems can only create a limited power with mechanisms compatible with other elements of the political system. In the first chapter, the idea of limiting the political power is handled with its conceptual, historical and institutional dimensions and a theoretical framework is drawn. The relationship between the legislative and executive relations, the electoral system, the political party system, the constitutional control, the state of emergency regimes and the limitation of the political power, which emerged within the scope of the separation of powers, has been determined. In the second part, the political system in four countries with different political systems is examined in terms of its capacity to limit political power. The prominent features of the examined political systems in limiting political power have been determined. In the third part, the limitation of political power in the new political system in Turkey, which was formed with the Presidential government system, was discussed. With the findings of the study, it was revealed that the legal mechanisms to limit the political power in Turkey are not functional enough, and suggestions were made to contribute to the limitation of the political power