Orta yaşlı diyabetlilerde kısa mesajla bilgilendirmelerin ilaç uyumu, fiziksel aktivite, açlık kan şekeri kontrolü üzerindeki etkisi ve bunun yaşam kalitesi ile ilişkisi
Effects of short-message notifications on medication adherence, physical activity and fasting blood glucose control and correlation of these with the health related quality of life in mid-aged diabetic patients
Yazar: BERNARD TAHIRBEGOLLI
Danışman: DOÇ. DR. SUPHİ VEHİD
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kısa mesaj = Short message ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Tip 2 Diyabet Mellitus (T2DM) hastalarının tedavi yönetiminde, sağlık durumunu ve yaşam kalitesini iyileştirmek, glisemi kontrolünü olabildiğince normal değerlere yakın tutmak, düzenli farmakolojik tedaviye uyumu sağlamak ve yaşam tarzı değişikleri yaparak diyabete bağlı komplikasyonlarının önlenmesi hedeflenmektedir. Çalışmamızın amacı, kısa mesaj (SMS) teknolojisini kullanarak diyabetle ilgili yapılan bilgilendirmelerin  ilaç alımına uyum, fiziksel aktivite (FA), açlık kan şekeri (AKŞ) ve Glikolize Hemoglobin A (HbA1c) değeri üzerindeki etkisini ve bunun yaşam kalitesi (YK) ile ilişkisini değerlendirmektir.
Çalışmamıza T2DM tanısını son 1-10 yıl arasında alan,  en az 1 yıldır oral antidiyabetik kullanan, 40-64 yaş arası, son üç ayda herhagi bir ameliyat veya kardiyak olay yaşamamış, müdahale grubunda 43, kontrol grubunda 26 hasta katıldı. 6 ay boyunca müdahale grubuna geleneksel tedavisine ek olarak haftada üç–dört bilgilendirme SMS'i gönderilirken, kontrol grubu geleneksel tedavi programı kapsamında takip edildi. Hastalar 3 ayda bir AKŞ, HbA1c, beden kitle indeksi (BKİ), bel ve kalça çevresi, sistolik ve diyastolik kan basıncı, FA International Physical Questionaire (IPAQ), ilaç alımına uyum Morisky Medication Adherence Scale-8 (MMAS-8) ve YK SF-36v2 ölçekleri aracılığıyla değerlendirildidi.
Her iki grupta AKŞ, BKİ, bel çevresi, bel/kalça oranı, kan basıncı, YK'nin alt boyutu toplam fiziksel skoru ve toplam mental skoru anlamlı değişmezken (p>0,05), müdahale grubunda HbA1c (p=0,033), FA (p=0,019) ve ilaç alım uyumu (p=0,012) değerlerinde istatistiksel anlamlı düzelme olduğu saptandı.
Sonuç olarak SMS bilgilendirmelerinin T2DM hastalarında metabolik kontrol, fiziksel aktivite ve ilaç alımına uyumda pozitif etki ettiği, ancak YK'de yeterli etkili olmadığı görüldü. T2DM hastaların yaşam tarzı değişikliklerine yönlendirilmesinde SMS teknolojisi etkili bir araçtır.

Abstract:
The management of Type 2 Diabetes Mellitus (T2DM) aims to improve the health status and quality of life (HRQoL), to keep the glycemic control, having good medical adherence (MA) and to prevent diabetic complications by making lifestyle changes. We aimed to assess the MA, physical activity (PA), fasting blood glucose (FBG) and Glycated Hemoglobin A (HbA1c) control and its relation with the HRQoL by informing via short messaging (SMS) technology about Diabetes.
Forty three in the intervention and 26 patients in the control group, not having surgery or cardiac event in the last 3 months, being 40 to 64 year of ages, having diagnosed with T2DM between the last 1-10 years, using oral antidiabetic for at least 1 year were included in the study. During the 6-months, 3-4 SMS per week were sent to intervention group in addition to traditional treatment (TT), while the control group was followed under the TT schedule. FBS, HbA1c, and PA by International Physical Questionaire (IPAQ), MA by Morisky Medication Adherence Scale-8 (MMAS-8) and HRQoL by SF-36v2 were monitored once in 3 months. 
In both groups the SF-36v2 total physical and mental component scores were not changed statistically (p>0.05), while in intervention group HbA1c, PA and MMAS-8 values improved significantly (p=0.033, p=0.019 and p=0.012 respectively).
In conclusion, SMS informants had a positive effect on metabolic control, physical activity and medication adherence but not enough effect on HRQoL of T2DM patients. SMS technology is an effective tool in improving the T2DM treatment management on lifestyle changes.