Matriks metalloproteinaz 9 ve 12 ile matriks metalloproteinaz doku inhibitörü-1 ekspresyonlarının endometriyotik dokularda immunohistokimyasal olarak gösterilmesi
Immunohistochemical expressions of matrix metalloproteinase 9, 12 and tissue inhibitor of matrix metalloproteinases-1 in endometriotic tissues
Yazar: HANİFE GENÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEMAN SENCAR GÜNDOĞDU
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Endometriyoz = Endometriosis ; Endometriyum = Endometrium ; Matriks metalloproteinaz 1 = Matrix metalloproteinase 1 ; Matriks metalloproteinaz 9 = Matrix metalloproteinase 9 ; Matriks metalloproteinazlar = Matrix metalloproteinases ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Endometriyozis, endometriyal dokuların uterus dışında, periton, overler, rektouterin poş gibi dokularda yerleşmesiyle oluşan östrojen bağımlı bir hastalıktır. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %6-10'unda görülen bu hastalık genellikle kronik pelvik ağrı, dismenore ve infertilite ile birlikte seyreder. Genetik, hormonal ve çevresel faktörlerin kompleks etkileşimlerinin endometriyozis oluşumunda rol oynadığı bilinmekle birlikte endometriyozis patogenezinde yer alan moleküler mekanizmalar hala aydınlatılamamıştır. 
Son yıllarda yapılan çalışmalarda, matriks metalloproteinazları (MMP) ve bunların endojen inhibitörleri olan matriks metalloproteinaz doku inhibitörleri (TIMP) endometriyozis oluşumunda hedef moleküller olarak karşımıza çıkmaktadır. Bazal membranın ve bazı ekstrasellüler matriks proteinlerinin yıkımından sorumlu bir matriks metalloproteinazı olan MMP-9'un ektopik endometriyal dokuların implantasyonu ve invazyonunda önemli rol oynadığı bildirilmiştir. İnsan makrofaj metalloelastazı (MMP-12)'nin oral skuamöz hücreli kanserler ve akciğer kanserlerinde makrofajlar ve transforme olmuş epitelyal hücreler tarafından eksprese edildiği gösterilmiştir. Endometriyotik dokularda, MMP-12 ekpresyonunun gösterildiği, MMP-9, MMP-12 ve bunların doğal inhibitörü olan TIMP-1 ekspresyonlarının ve bu ekspresyonlar arasındaki dengenin birlikte değerlendirildiği bir çalışmaya literatürde rastlanmamıştır. Bu sebeple, çalışmamızda, normal endometriyal ve endometriyotik dokulardan elde edilen parafin bloklarda, MMP-9, MMP-12, TIMP-1 ekspresyonlarının ve bu ekspresyonlar arasındaki dengenin immunohistokimyasal yöntemlerle gösterilmesi amaçlanmıştır.
Bu amaçla, normal endometriyal dokulardan oluşan kontrol grubu (n=15) ve endometriyotik dokulardan oluşan deney grubundan (n=25) elde edilen parafin bloklardan 5 µm kalınlığında kesitler alınmış ve bu kesitlere MMP-9, MMP-12 ve TIMP-1 ekspresyonlarının gösterilmesi için immünohistokimyasal yöntemler uygulanmış ve skorlama yapılmıştır.  İmmünohistokimyasal skorlamada, deney grubunda MMP-9 ekspresyonlarının yüzey ve bez epitel hücrelerinde kontrol grubuna oranla artış gösterdiği fakat bu artışın anlamlı olmadığı, stromada ise MMP-9 ekspresyonunun kontrol grubuna oranla anlamlı derecede artmış olduğu görüldü. MMP-12 ekspresyonlarının deney grubunda yüzey ve bez epitelinde artış gösterdiği, endometriyal stromada ise kontrole oranla anlamlı olarak artış gösterdiği bulundu. TIMP-1 immünoreaktiviteleri değerlendirildiğinde, deney grubunda yüzey epiteli, bez epiteli ve stromal hücrelerde TIMP-1 ekspresyonlarının kontrole oranla anlamlı derecede azalmış olduğu görüldü. 
Bulgularımız değerlendirildiğinde, endometriyotik dokularda azalmış TIMP-1 ekspresyonu sebebi ile MMP'ler üzerindeki inhibisyonun ortadan kalkmış olduğu ve bu durumun MMP-9, MMP-12 ekspresyonlarında artışa neden olabileceği, dolayısı ile MMP/TIMP dengesindeki bu bozukluğun endometriyozis patogenezinde rol oynayabileceği kanaatine varıldı.

Anahtar Kelimeler: Endometriyozis, MMP-9, MMP-12, TIMP-1,
immunohistokimya

Abstract:
Endometriosis is a disease characterized by the presence of endometrial tissue outside of the uterus mainly on the peritoneum, ovaries and rectovaginal septum. Endometriosis is seen approximately 6-10% in women at reproductive age and usually associated with chronic pelvic pain and infertility. Genetic, hormonal and environmental factors have roles in development of endometriosis, however the molecular mechanisms of this disease remain unclear. 
Matrix metalloproteinases (MMPs) and their endogen inhibitors (TIMPs) are known as target molecules in development of endometriosis in recent years. It has been reported that MMP-9 that degrades basement membrane and extracellular matrix macromolecules plays essential role in implantation of ectopic endometrial tissues. It has been showed that human macrophage metalloelastase (MMP-12) is especially produced by macrophages and transformed epithelial cells in lung cancer and oesophageal squamous cell carcinoma. There is no study in the literature show the expression of MMP-12 in endometriosis and evaluate the expressions and balance of MMP-9,12, TIMP-1 together, in endometriotic tissues. In this study we aimed to investigate MMP-9,12, TIMP-1 expressions and alterations in MMP/TIMP balance in endometriotic and normal endometrial tissues with using immunohistochemical methods.
Five μm thickness sections were taken from the paraffin blocks which are obtained from control group consisting of normal endometrial tissues (n=15), experimental group consisting of endometriotic tissues (n=25) and immunohistochemistry is applied for demonstrating MMP-9, MMP-12 and TIMP-1 expressions in the sections. These expressions are evaluated with scoring method. Immunohistochemical scoring showed that MMP-9 expressions increased in the surface and glandular epithelial cells in the experimental group compared to the control group, but this increase was not significant, whereas MMP-9 expression in the stroma was significantly increased in experimental group compared to the control group. When TIMP-1 immunoreactivity was evaluated, it was observed that the expression of TIMP-1 decreased significantly in surface epithelium, glandular epithelium and stromal cells in the experimental group compared with the control group.
When all results are evaluated together, we thought that the decrease in TIMP-1 expressions in endometriotic tissues can remove the inhibition on MMPs and may cause an increase in MMP-9, MMP-12 expressions. Therefore, we suggest that MMP / TIMP imbalance may play role in the pathogenesis of endometriosis.

Keywords: Endometriosis, MMP-9, MMP-12, TIMP-1, Immunohistochemistry.