İzmit Sağlıklı Hayat Merkezine başvuran hastaların osteoporoz hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of osteoporosis knowledge level in patients applying to Izmit Healthy Life Center
Yazar: ELVIRA SHEYKHAMETOVA
Danışman: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Osteoporoz, dünya genelinde yaşlanan nüfusun artması ve insan ömrünün uzaması nedeniyle giderek daha fazla önem kazanan bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Osteoporoz, kırık oluşmadan önce sinsi bir şekilde ortaya çıkabildiğinden, birinci basamak sağlık sistemi içinde daha da önemli bir yer edinmektedir. Osteoporotik kırıkların tedavisi ve hastanın yaşadığı işlev kaybının maliyeti yüksek olduğu için, osteoporozdan korunma stratejilerinin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bu durum, bireyin yaşam kalitesini iyileştirmenin yanı sıra sağlık sistemine yönelik mali yükü de azaltmayı amaçlayan bütünlüklü bir yaklaşımın gerekliliğini vurgular. Koruyucu önlemler ve takip tedavisi ile birlikte, osteoporozun tedavi sürecinde giderek daha fazla öneme sahip olması kaçınılmazdır. Aile hekimleri, yaş, cinsiyet veya hastalık ayrımı yapmaksızın sürekli ve kapsamlı bakım sağlayarak hastalarıyla güvene dayalı bir ilişki kurarlar. Bireyin akut ve kronik sağlık ihtiyaçlarını yönetme konusunda aktif bir rol üstlenirler. Osteoporozun yaygınlığı göz önüne alındığında, bu hastalığın önlenmesi, erken teşhisi ve tedavisi için koruyucu önlemler almak ve bu konuda rol oynamak aile hekimlerinin temel sorumluluklarındandır. Bu çalışmada İzmit Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran bireylerin osteoporoz hakkındaki farkındalık durumu ve bilgi düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, İzmit Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran erişkinler oluşturmaktadır. Çalışmaya toplamda 255 kişi katılmıştır. Veri toplama anket formu 29 soru içeren 2 bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın istatistiksel analizleri IBM SPSS 20.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) paket programı ile yapılmıştır.

Bulgular ve sonuçlar: Çalışmaya %83,5'i kadın ve %16,5'i erkek olmak üzere toplam 255 kişi katılmıştır. Katılanların %21,6'sı daha önce kemik yoğunluğu ölçümü (kemik dansitometrisi-DEXA) yaptırdığını ve %6,7'si daha önce kendilerine osteoporoz tanısının konulduğunu görülmüştür. Hastaların ailesindeki osteoporoz öyküsü sıklığı %28,6 ve anne veya babada kalç kırığı öyküsü ise %5,5 olarak saptanmıştır. Sigara içiciliğinin erkeklerde daha yüksek olduğu, kadınlarda DEXA çektirme öyküsünün daha fazla olduğu, kadınlarda daha önceden kalsiyum ve D vitamini kullanımının daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Fazla tuz tüketiminin osteoporoz için bir risk olabileceğini kadınların daha yüksek oranda bildiği, kalsiyum ve D vitamininden fakir beslenmenin osteoporoz gelişme riskini artırabileceğini kadınların daha iyi bildiği tespit edilmiştir. Kemik erimesinin kemik kırığı riskini artırabileceğini en yüksek oranda lisans ve lisansüstü mezunları ile lise mezunlarının bildiği, yine ailede osteoporoz öyküsü varlığının kişiyi osteoporoza daha yatkın hale getirebileceğinin de en iyi lisans ve lisansüstü mezunları tarafından bilindiği tespit edilmiştir. Menopoza girenlerde daha önceden osteoporoz tanısı alma oranının, daha önceden DEXA çektirme oranlarının, daha önceden kalsiyum desteği alma oranlarının  arttığı ve menopoza girenlerin menopozun kemik erimesini hızlandırdığını daha yüksek oranda bildiği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, cinsiyet, kemik dansitometrisi, kalsiyum, D vitamini

Abstract:
Objective: Osteoporosis has become an increasingly important health problem due to the increasing aging population worldwide and the extension of human life. Since osteoporosis can occur insidiously before a fracture occurs, it has an even more important place in the primary healthcare system. Since the cost of treatment of osteoporotic fractures and the loss of function experienced by the patient is high, it is important to develop osteoporosis prevention strategies. This emphasizes the need for a holistic approach that aims to improve the individual's quality of life as well as reduce the financial burden on the healthcare system. With preventive measures and follow-up treatment, it is inevitable that osteoporosis will become increasingly important in the treatment process. Family physicians establish a trust-based relationship with their patients by providing continuous and comprehensive care regardless of age, gender, or disease. They take an active role in managing the individual's acute and chronic health needs. Considering the prevalence of osteoporosis, taking preventive measures for the prevention, early diagnosis, and treatment of this disease, and playing a role in this issue are the main responsibilities of family physicians. This study aimed to determine the awareness and knowledge level of individuals applying to Izmit Healthy Life Center about osteoporosis.

Method: This study is a descriptive cross-sectional type research. The population of the research consists of adults who applied to Izmit Healthy Life Center. A total of 255 people participated in the study. The data collection survey form consists of 2 parts containing 29 questions. Statistical analyzes of the study were performed with IBM SPSS 20.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) package program.

Results and Conclusion: A total of 255 people participated in the study, 83.5% of whom were women and 16.5% were men. It was observed that 21.6% of the participants had previously had bone density measurement (bone densitometry-DEXA) and 6.7% had been diagnosed with osteoporosis before. The frequency of a family history of osteoporosis was found to be 28.6% and a history of hip fracture in the mother or father was 5.5%. It has been shown that smoking rate is higher in men, DEXA history is higher in women, and previous calcium and vitamin D use is higher in women. It has been determined that women are more aware that excessive salt consumption may be a risk for osteoporosis, and that women are more aware that a diet low in calcium and vitamin D may increase the risk of developing osteoporosis. It has been determined that undergraduate and postgraduate graduates and high school graduates know at the highest rate that osteoporosis can increase the risk of bone fracture, and that the presence of a family history of osteoporosis can make a person more susceptible to osteoporosis. It has been revealed that the rate of previously being diagnosed with osteoporosis, the rate of having previously had a DEXA, and the rate of taking calcium supplements before having increased in those who have gone through menopause, and that those who have gone through menopause are more aware that menopause accelerates bone resorption.

Key Words: Osteoporosis, gender, bone densitometry, calcium, vitamin D