Branşlara göre hemşirelerin mesleki ve fiziksel aktivite düzeyleri, izometrik – izokinetik kuvvet parametreleri ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkisi
The relationship between nurses occupational physical activity levels, isometric - isokinetic strength parameters and occupational burnout according to branches
Yazar: SEREN TÜRK KAPLAN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ AKALAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Spor = Sports

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, Ankara Şehir Hastanesi'nde yoğun bakım, ameliyathane, acil, servis ve poliklinik birimlerinde çalışan hemşirelerin mesleki tükenmişlik oranları, minimum fiziksel aktivite (FA) tavsiyelerini karşılayıp karşılamadığını ve mesleki FA'nın önerilen FA düzeylerine katkısı oranını belirlemek. İkincil bir amaç ise, izometrik ve izokinetik kas kuvveti ölçümlerinin FA düzeyi arasındaki olası ilişkileri belirlemektir. 
	Gereç ve Yöntem: Çalışma Ankara Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi Sporcu Sağlığı Rehabilitasyon Laboratuvarında yapıldı. Katılımcılar, çalışmaya uygun görülen, 20-30 yaş arası, yoğun bakım, ameliyathane, acil, servis ve poliklinik hizmetlerinde çalışan, her branştan 20, toplamda 100 sağlıklı hemşire bu çalışmaya davet edildi. Hemşirelerin araştırmacı tarafından hazırlanan demografik anket formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) ve Fiziksel Aktivite Değerlendirme Anketi (FADA) uygulandı. Kas kuvveti ölçümleri için Diers Myoline: İzometrik kas kuvveti ölçüm sistemi ve Isomed 2000 Basic: İzokinetik sistem kullanıldı. İzometrik kas kuvvetinde gövde kasları, izokinetik kas kuvvetinde ise hamstring kas kuvvetinin ölçülmesi işlemi uygulandı.
	Bulgular: Kadın hemşirelerin izometrik ve izokinetik değerleri erkeklerin değerinden anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p<0,001). Öğrenim durumu arasında izometrik/izokinetik değerleri ve ölçek puanları açısından anlamlı farklılık görülmemiştir (p>0,05). Gelir durumu 6,000 TL altında olanların FADA-iş (p=0,002) ve FADA-toplam (p=0,013) puanı gelir durumu 6,000 TL ve üzeri olanların puanından anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. Nöbet tutan hemşirelerin İzRFleks180 (p=0,015), İzLFleks180 (p=0,043), İzRExt180 (p=0,015), İzLExt180 (p=0,019), İzRFleks60 (p=0,033), İzLFleks60 (p=0,049), İzRExt60 (p=0,018), İzLExt60 (p=0,037), GExt (p=0,039), FADA-iş (p<0,001) ve FADA-toplam (p<0,001) puanı nöbet tutmayanların değerinden anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Çalışma süreleri arasında izometrik/izokinetik değerleri ve ölçek puanları açısından anlamlı farklılık görülmemiştir (p>0,05).
	Çalışma yeri arasında GExt ölçümü açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p=0,028). Serviste ve poliklinikte çalışanların GExt ölçümü acil ve yoğun bakımda çalışanların ölçümünden anlamlı şekilde düşüktür. Çalışma yeri arasında FADA-iş puanı açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,001). Yoğun bakım ve acilde çalışanların puanı en fazla, poliklinik ve serviste çalışanların ise en düşük bulunmuştur.
	Çalışma yeri arasında FADA-toplam puanı açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,001). Yoğun bakım ve acilde çalışanların puanı en fazla, poliklinik ve serviste çalışanların ise en düşük bulunmuştur. Yoğun bakımda çalışanların puanı en yüksek, poliklinikte çalışanların ise en düşük bulunmuştur. Çalışma yerleri arasında diğer ölçüm ve puanlar açısından anlamlı farklılık görülmemiştir.
	İzometrik ölçümler ile izokinetik ölçümler arasında (GFlex ile İzLExt60 hariç) pozitif yönde anlamlı bir korelasyon görülmüştür. VKI ile İzometrik ölçümler arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Çalışma süresi ile İzometrik ölçümler arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon vardır. GExt ile FADA-iş, FADA-toplam, VKI ve çalışma saati arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. GLfleksL ile VKI arasında pozitif yönde anlamlı ilişki vardır. GRotL ile VKI arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon bulunmuştur. GRotR ile VKI arasında pozitif yönde anlamlı ilişki vardır.
	FADA-iş ile çalışma saati arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır. FADA-toplam ile çalışma saati arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon görülmüştür. MTE-tükenme ile MTE-duyarsızlaşma arasında pozitif yönde; MTE-tükenme ile MTE-yetkinlik arasında ise negatif yönde anlamlı bir korelasyon görülmüştür. MTE-duyarsızlaşma ile MTE-yetkinlik arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki vardır. MTE ile yaş, VKI ve çalışma saati arasında anlamlı korelasyon görülmemiştir.
	Sonuç: Hemşireler için bu çalışma ortamı ve temposu için belirleyici kriter çalıştıkları birim olsa da hemen hemen tüm bölümlerde yıpratıcı bir iş olduğu gerçeği değişmemektedir. Özellikle uzun süreli yavaş tempo yürüyüş, uzun süreli bozuk postür ile medikal tedavi uygulama ve hasta bakımı hemşireleri gerek gündüz mesaisi gerekse nöbet koşullarında  en çok zorlayan fiziksel koşulları doğurur. Nöbet tutmak ise başlı başına uyku bozukluklarına, beslenme düzensizliklerine davetiye çıkarmaktadır. Uzun süreli mesai, sağlık hizmeti sağlayıcılarında kronik yorgunluğa sebep vermekte ve bununla birlik kişilerin günlük rutininde egzersiz yapmalarını engellemektedir. Uyku ve beslenme bozuklukları da hem mental hem fiziksel sağlığı bozmakta ve atletik performansı etkilemektedir. Ülkemiz koşullarında hemşirelerin ortalama gelir durumu düşünüldüğünde doğru ve sağlıklı besine, düzgün spor alanı ve ekipmana ulaşmanın ve buna bütçe ayırmanın ne kadar güç olduğu aşikardır. Düzgün spor alanı ve ekipmana ulaşamayan insanların fiziksel aktivitelerinden hangi derecede katkı alacağı tartışmalıdır. Çalışma rutini, personel başına düşen hasta sayısı, görev tanımının belirsizliği ve uzun süreli mesailer nedeniyle birçok hemşire kas iskelet problemleri ile karşılaşmakta özellikle boyun, bel ve alt kas gruplarında ağrı şikayeti tariflemektedirler. Bununla birlikte, bu orta dereceli egzersiz temposunda olan mesainin kas gelişimi üzerinde aktiviteye bağlı olumlu etkileri olduğu da yadsınamaz fakat düzenli, nizami bir egzersiz gibi olmadığından yıpranmaya ve sakatlığa davetiye çıkardığı da aşikardır. Bu açıdan hemşirelerin çalışma koşulları iyileştirilmeli, uzun mesai saatleri azaltılmalı, nöbet usulü çalışma olabildiğince azaltılmalı, mesleki sorumluluk tanımı tam olarak yapılmalı ve yorucu işlerde görev verilmemelidir. Mutlaka fiziksel ve mental açıdan rahat çalışabilecekleri bir çevre sağlanmalıdır. Ekonomik olarak doğru besin, doğru spor ekipmanı ve ortamına sahip olabilecekleri refah seviyesi sağlanmalı ve gerekirse çalışılan kurum tarafından sosyal tesis kurularak bu imkanlar sağlanmalıdır. Düzenli aralıklarla, fiziksel performansı arttıracak egzersiz fizyolojisi ve sakatlıktan korunmaya yönelik meslek içi eğitimler düzenlenmelidir. Nöbet koşullarında doğru, sağlıklı besin sağlanmalıdır.

Abstract:
Objective: The aim of the study was to determine the levels of occupational burnout among nurses working in the intensive care, operating room, emergency, ward, and outpatient units at Ankara City Hospital, and to assess whether they meet the minimum recommended levels of physical activity (PA) and the contribution of occupational PA to the recommended PA levels. A secondary objective was to explore the possible relationships between isometric and isokinetic muscle strength measurements and PA levels.
Materials and Methods: The study was conducted at the Sports Health Rehabilitation Laboratory of Ankara City Hospital Physical Medicine and Rehabilitation Hospital. A total of 100 healthy nurses, aged between 20 and 30 years, working in the intensive care, operating room, emergency, ward, and outpatient services, with 20 participants from each specialty, were invited to participate in the study. The researchers administered a demographic questionnaire, the Maslach Burnout Inventory (MBI), and the Physical Activity Assessment Questionnaire (PAAQ) to the nurses. Diers Myoline, an isometric muscle strength measurement system, and Isomed 2000 Basic, an isokinetic system, were used for muscle strength measurements. Isometric muscle strength measurements included trunk muscles, while isokinetic muscle strength measurements focused on hamstring muscle strength.
Findings: The isometric and isokinetic values of female nurses were significantly lower than those of male nurses (p<0.001). There were no significant differences in isometric/isokinetic values and scale scores based on educational status (p>0.05). Nurses with an income below 6.000 TL had significantly lower scores in FADA-work (p=0.002) and FADA-total (p=0.013) compared to those with an income of 6.000 TL and above. Nurses on duty had significantly higher values in IzRFlex180 (p=0.015), IzLFlex180 (p=0.043), IzRExt180 (p=0.015), IzLExt180 (p=0.019), IzRFlex60 (p=0.033), IzLFlex60 (p=0.049), IzRExt60 (p=0.018), IzLExt60 (p=0.037), GExt (p=0.039), FADA-work (p<0.001), and FADA-total (p<0.001) scores compared to those not on duty. There were no significant differences in isometric/isokinetic values and scale scores based on years of experience (p>0.05). There was a significant difference in Gext measurement among different work settings (p=0.028). The Gext measurement of nurses working in the ward and outpatient departments was significantly lower than those working in the emergency and intensive care units. There was a significant difference in FADA-work score among different work settings (p<0.001). The score was highest for nurses working in the intensive care and emergency departments, and lowest for those working in the outpatient and ward departments. There was a significant difference in FADA-total score among different work settings (p<0.001). The score was highest for nurses working in the intensive care and emergency departments, and lowest for those working in the outpatient and ward departments. Nurses working in the intensive care unit had the highest score, while those working in the outpatient department had the lowest score. There were no significant differences in other measurements and scores among different work settings. There was a positive significant correlation between isometric and isokinetic measurements (except for GFlex and IzLExt60). There was a positive significant relationship between BMI and isometric measurements. There was a positive significant correlation between years of experience and isometric measurements. There were positive significant correlations between GExt and FADA-work, FADA-total, BMI, and working hours. There was a positive significant relationship between GFleksL and BMI. There was a positive significant correlation between GRotL and BMI. There was a positive significant relationship between GRotR and BMI. There was a positive significant relationship between FADA-work and working hours. There was a positive significant correlation between FADA-total and working hours. There was a positive significant correlation between MBI-exhaustion and MBI-depersonalization, and a negative significant correlation between MBI-exhaustion and MBI-accomplishment. There was a negative significant relationship between MBI-depersonalization and MBI-accomplishment. There were no significant correlations between MBI and age, BMI, and working hours.
Conclusion: Although the work unit and pace are determining factors for nurses, the fact remains that nursing is a demanding profession in almost all departments. Long periods of slow-paced walking, prolonged poor posture during medical treatment and patient care pose significant physical challenges for nurses, both during regular shifts and during on-call conditions. Working on-call also invites sleep disorders and irregular eating habits. Long working hours contribute to chronic fatigue among healthcare providers, hindering their ability to engage in regular exercise as part of their daily routine. Sleep and nutrition disturbances also negatively impact mental and physical health and affect athletic performance. Considering the average income level of nurses in our country, it is evident how challenging it is to access proper and healthy nutrition, suitable sports facilities, and equipment within a budget. The extent to which individuals who lack access to proper sports facilities and equipment can benefit from physical activity is debatable. Due to the work routine, the high patient-to-staff ratio, the ambiguity of job descriptions, and long working hours, many nurses experience musculoskeletal problems, particularly complaints of pain in the neck, back, and lower muscle groups. However, it is undeniable that this moderate exercise tempo during work hours also has positive effects on muscle development, although it is not structured or regular exercise and can lead to fatigue and injury. In this regard, nursing working conditions should be improved by reducing long working hours, minimizing on-call schedules, and avoiding additional and exhausting tasks. A conducive environment should be provided where nurses can work comfortably both physically and mentally. Economically, they should have access to proper nutrition, appropriate sports equipment, and facilities, and a level of well-being that allows for this. If necessary, social facilities should be established by the healthcare institution to provide these opportunities. Regular in-service training sessions should be conducted to enhance physical performance and prevent injuries. Proper and healthy nutrition should be provided during on-call conditions.