Ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi
Development of an attitude scale towards non-pharmacological methods in postoperative pain management
Yazar: ÖZGÜR TUĞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE İYİGÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara yönelik görüşlerinin belirlenmesi ve bu görüşler doğrultusunda  "Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeği"nin geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma nitel ve nicel aşamaların yer aldığı karma yöntem araştırması şeklinde, Kasım 2022-Mayıs 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Eskişehir ilinde Üniversite Hastanesi, Sağlık Bakanlığı Hastaneleri ve Özel Hastanelerde, cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan, dahil edilme kriterlerini karşılayan, nitel aşamada 30; nicel aşamada 600 hemşire oluşturmuştur. Araştırma için gerekli olan etik kurul onayı ve kurum izinleri alınmıştır. Nitel veriler, "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile bireysel derinlemesine görüşmeler şeklinde çevirim içi, nicel veriler, "Sosyodemografik Veri Formu" ve "Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeği Taslağı" anket formu ile çevirim içi ve yüz yüze toplanmıştır. Verilerin analizi, MAXQDA 2020, SPSS 21 ve AMOS 24 paket programları kullanılarak yapılmıştır. 
Bulgular: Araştırmanın nitel aşamasında, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalarla birlikte gerçekleştirilen girişimler, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde kullanılan ilaç dışı uygulamalar, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamaların kullanılmasında etkili faktörler, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamaların olumlu etkileri, ilaç dışı uygulamaları öğrenme süreçleri ve  ilaç dışı uygulamaların kullanılmasına yönelik öneriler olmak üzere altı ana tema oluşmuştur. Nicel aşamada, nitel verilerin analizi sonucunda taslak ölçekte 69 madde yer almıştır. Ölçeğin kapsam geçerliliği sonucunda, ölçekte 40 maddeye yer verilmiştir. Madde toplam korelasyon analizi ile ölçekten altı madde çıkarılmıştır. Test ve tekrar test analizinde, üç hafta ara ile yapılan iki ölçümün puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark olmadığı saptanmıştır (p> 0,05). Açımlayıcı faktör analizi sonucunda, ölçekte toplam varyansın % 59,272 açıklayan faktör yükleri 0,587-0,855 arasında değişen üç boyutlu yapı elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucu üç boyutlu ölçeğin uyum indeks değerlerinin iyi düzeylerde olduğu bulunarak, model doğrulanmıştır. Ölçeğin birleşim, benzeşim ve ayrışım geçerlilik değerlerinin kabul edilebilir sınırlarda olduğu belirlenmiştir. Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeğinin Cronbach alfa değeri 0,881'dir. Ölçeğin tepki yanlılığının olmadığı (T2 = F=22,123, p<0,001) ve toplanabilir olduğu (F=0,167 ve p>0,05) tespit edilmiştir. Ölçek toplam puanı alt boyutları arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). Cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara yönelik tutumlarının olumlu yönde olduğu, çalıştıkları kurum ve birimlere göre  ölçek toplamı ve  alt boyutlarında anlamlı düzeyde farklılıklar olduğu  saptanmıştır (p<0,05).
Sonuç: Araştırmada, "Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeği" nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir. Cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara yönelik olumlu tutuma sahip oldukları saptanmıştır. Hizmet içi eğitimlerin düzenlenerek, iş yükünün azaltılarak, hemşirelerin ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara daha fazla yer vermeleri sağlanabileceği düşünülmektedir. "Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeği"nin cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin ilaç dışı uygulamalara yönelik tutumlarının belirlenmesinde bir araç olarak kullanılabileceği önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ameliyat sonrası ağrı, hemşire, ilaç dışı uygulamalar, ölçek geliştirme, tutum

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the opinions of nurses working in surgical clinics and surgical intensive care units about non-pharmacological methods in postoperative pain management and to develop "The Attitude Scale for .Non-Pharmacological Methods in Postoperative Pain Management" in line with these views. 
Material and Method: The research was conducted as a mixed-method study with qualitative and quantitative phases between November 2022 and May 2024. The sample of the study consisted of 30 nurses in the qualitative phase and 600 nurses in the quantitative phase who met the inclusion criteria working in surgical clinics and surgical intensive care units in University Hospital, Ministry of Health Hospitals and Private Hospitals in Eskişehir Province. Ethics committee approval and institutional permissions required for the research were obtained. Qualitative data were obtained via individual in-depth interviews conducted online using the "Semi-Structured Interview Form", quantitative data were collected through both online and face-to-face methods using the "Socio-Demographic Data Form" and the preliminary "Attitude Scale towards Non-Pharmacological Methods in Postoperative Pain Management" questionnaire. Data analysis was performed using MAXQDA 2020, SPSS 21 ve AMOS 24 package programs.
Results: Six main themes were formed in the qualitative phase of research; interventions performed in combination with non-pharmacological methods in postoperative pain management, non-pharmacological methods used in postoperative pain management, factors influencing the use of non-pharmacological methods in postoperative pain management, positive effects of non-pharmacological methods in postoperative pain management, learning processes of non-pharmacological methods and recommendations for the use of non-pharmacological methods.  As a result of the analysis of qualitative data at the quantitative stage, 69 items were included in the draft scale. As a result of the content validity of the scale, 40 items were included in the scale. Six items were removed from the scale by item-total correlation analysis. In the test and retest analysis, it was found that there was no statistically significant difference between the mean scores of the two measurements performed at three-week intervals (p> 0,05). Following exploratory factor analysis, a three-dimensional structure was derived for the scale, with factor loadings ranging from 0,587 to 0.855, collectively explaining 59,272% of the total variance. Confirmatory factor analysis confirmed the model's adequacy, indicating satisfactory fit indices for the three-dimensional scale. The convergent, discriminant, and composite validity values of the scale were determined to be within acceptable ranges. Cronbach alpha value of Attitude Scale towards Non-pharmacological Methods in Postoperative Pain Management is 0,881. The scale was found to be free of response bias (T2 = F=22,123, p<0,001) and summable (F=0,167 ve p>0,05). There was a high level of  positive correlation between the total scale score subdimensions (p<0,001). They were found that nurses working in surgical clinics and surgical intensive care units had positive attitudes towards non-pharmacological methods in postoperative pain management and there were significant differences in the total and subdimensions of the scale according to the institutions and units they worked in (p<0,05).
Conclusion: In the study, "The Attitude Scale towards Non-Pharmacological Methods in Postoperative Pain Management" was determined to be a valid and reliable measure. It was found that nurses working in surgical clinics and surgical intensive care units exhibit a positive attitude towards non-pharmacological methods in postoperative pain management. It is suggested that in-service training programs could be organized, workloads could be reduced, and efforts could be made to encourage nurses to incorporate more non-pharmacological methods into postoperative pain management. It is suggested that "The Attitude Scale towards Non-Pharmacological Methods in Postoperative Pain Management" can be used as a tool to determine the direction of nurses' attitudes towards non-pharmacological methods working in surgical clinics and surgical intensive care units.
Keywords: Attitude, non-pharmacological methods, nurse, postoperative pain,  scale development