Canalıs pterygoıdeus (vidian kanal) ve çevre anatomisinin radyolojik olarak incelenmesi
Radiological evaluation of pterygoid canal (vidian canal) and surrounding structures
Yazar: BARIŞ ÇAĞRI DELİLBAŞI
Danışman: PROF. DR. BAYRAM UFUK ŞAKUL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Nöroanatomi = Neuroanatomy

Özet:
Intrakranial yerleşimli patolojilerin tedavisi, bölgenin karışık anatomisi, cerrahi yaklaşım zorluğu ve ciddi komplikasyonları nedeniyle cerrahlar için büyük zorluklara neden olmaktadır. Bu tür riskli ameliyatlar öncesinde ileri görüntüleme yöntemleriyle cerrahi bölgenin detaylı değerlendirilmesi planlama ve komplikasyonların yönetimi açısından önemlidir. Bu çalışmada, bilgisayarlı tomografi anjiyografisi çekilmiş 117 hastada Vidian kanal ve çevre yapıların morfolojisi retrospektif olarak incelendi. Vidian kanal uzunluğu ortalama 12.69±4.34 mm, çapı ortalama 1.69±0.72 mm olarak ölçüldü. Erkeklerin Vidian kanalları kadınlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde uzundu (p:0.007; p<0.05). Kadınların sağ kanal çapları, erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde genişti (p:0.043; p<0.05). Sağ ve sol tarafta en sık Tip 3 kanal yapısı (p= 0,157) ve düz kanal şekli (p= 0,644) izlendi. Sağ ve sol a. carotis interna'lar arası mesafe 24,58±2,94, sfenoid korpus genişliği ise 33,31±7,34 mm olarak saptandı. Sağ ve sol tarafta hipofiz bezi alt sınırından yapılan ölçümlerde en çok Grade 1 açı değeri (>45o) tespit edildi (p=0,580). Olguların % 64,2'sinde postsellar, % 20,5'inde sellar, % 12,8'sinde presellar ve % 2,5'inde konkal tip sfenoid sinüs görüldü.  Vertikal, horizontal ve paraklival İKA segmentlerinin uzunluk ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p:0.001; p<0.05). İKA'nın canalis caroticus dış korteksine en yakın mesafesi sağ tarafta 0,78 mm, sol tarafta 0,83 mm ölçüldü. Canalis caroticus'un dış açıklığının ön-arka mesafesi sağ tarafta 33,43 mm, sol tarafta 33,01 mm olarak ölçüldü. Bu çalışmanın bulguları ile, kafa tabanı cerrahisinde preoperatif radyolojik değerlendirmede ve olası komplikasyonların azaltılmasında dikkate alınması gereken bazı landmarkların ve birbirleriyle olan ilişkinin önemini vurgulamak isteriz.

Abstract:
Treatment of intracranial lesions is challenging for the surgeons since the anatomy of the region is complex and surgical approach is difficult. Prior to such risky operations, detailed evaluation of the surgical site using advanced imaging techniques is important in planning and management of the complications. In this study, morphology of the Vidian canal and surrounding structures were retrospectively evaluated in 117 patients who were taken computerized tomography angiography. Mean length of the Vidian canal was 12.69±4.34 mm, whereas mean diameter was 1.69±0.72 mm. Vidian canal was significantly longer in males than that of females (p:0.007; p<0.05). Right Vidian canal diameter in females was significantly wider than that of males (p:0.043; p<0.05). Type 3 Vidian canal was the most prevalent canal type (p= 0.157) and straight canal shape was the most prevalent canal shape (p= 0.644) in both sides. Distance between right and left internal carotid arteries was 24.58±2.94 mm, whereas the width of the sphenoid corpus was 33.31±7.34 mm. Grade 1 angle (>45o) was mostly detected measured at the inferior aspect of the pituitary gland in both sides (p=0,580). Regarding sphenoid sinus types, 64.2 % of the cases revealed postsellar type, 20.5 % sellar type, 12.8 % presellar type and 2.5 % choncal type.  There was a significant difference in mean length of the vertical, horizontal and paraclival ICA segments (p:0.001; p<0.05). The closest distance of ICA to the carotid canal cortex was 0.78 mm on the right side and 0.83 mm on the left side. The antero-posterior distance of the external opening of the carotid canal was 33.43 mm on the right side and 33.01 mm on the left side. In the light of the findings of this study, we want to emphasize the importance of evaluating important landmarks and their relationships in the preoperative radiological examination as well as decreasing possible complications in the skull base surgery.