Müzelerde artırılmış gerçeklik: NFT uygulamaları bağlamında artırılmış gerçeklik destekli müze uygulaması (Bolu Müzesi örneği)
Augmented reality in museums: Augmented reality supported museum application in the context of NFT applications (The case of Bolu Museum)
Yazar: ORHUN TÜRKER
Danışman: DOÇ. ATİLA IŞIK
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Müzecilik = Museology
Dizin: Artırılmış gerçeklik = Augmented reality ; Blockchain = Blockchain ; Bolu = Bolu ; Bolu Müzesi = Bolu Museum ; Değiştirilemez jeton = Non fungible token ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Müzeler = Museums ; Sergileme = Exhibition ; Sergiler = Exhibitions

Özet:
Artırılmış Gerçeklik (AG), gerçek ortam nesnelerini referans alarak, nesnelerin dijital bir katman ile zenginleştirilmesi ve bu zenginleştirme işleminin akıllı cihazlar ile deneyimlenmesidir. 1957 yılında Morton Heilig tarafından icat edilen ve ilk artırılmış gerçeklik tabanlı düzenek denilebilecek Sensorama'dan bugüne, artırılmış gerçeklik teknolojisi birçok alanda kullanılmaktadır. Bu alanlardan biri olan müzeler, artırılmış gerçeklik destekli sergilemeleriyle, insanların müzelere farklı bir bakış açısıyla yaklaşmasını sağlamıştır. Kültürel ve sanatsal alanlarda yaygın olarak kullanılan bu teknolojinin dünya genelinde pek çok müzede örneğini görmek mümkündür. Ancak ülkemizde bu teknoloji kullanımının yaygın olmadığı ve geliştirmeye açık olduğu bilinmektedir. 

Türkiye Cumhuriyeti Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan On Birinci Kalkınma Planı çerçevesinde; artırılmış gerçekliğe Kritik Teknolojiler başlığı altında yer verilmiş ve 355. Maddede irdelenerek önemi belirtilmiştir. Aynı kalkınma planında müzeler için çağdaş müzecilik anlayışı içerisinde müzelerin nitelik ve niceliğinin artırılması, kültür ve sanatın bir yaşam alışkanlığı olarak gelişmesi için erken yaşlardan itibaren kültür ve sanat eğitimlerine önem verilmesi hususlarına da değinildiği görülmektedir. 

Bu nedenle, gelişen teknolojilere hızlı biçimde uyum gösterebilen çocukların ve her yaştan müze ziyaretçilerinin müze bilinci, kültür ve teknoloji farkındalığını pekiştirmek adına bu çalışmada; Bolu Müzesinde yer alan eserler için artırılmış gerçeklik tasarımları hayata geçirilmiş ve ziyaretçiler için bilgilendirme tasarımları oluşturulmuştur. Artırılmış gerçeklik tasarımları NFT olarak listelenmiş, kuramsal bağlamda artırılmış gerçeklik, NFT ve Metaverse kavramlarının müzeler ve kültür varlıklarının tanıtımı için nasıl bir fayda sağlayabileceği konularına detaylı bir şekilde değinilmiştir. Ayrıca ziyaretçilerin müzeyi ziyaret etmelerine gerek duymadan artırılmış gerçeklik deneyimini bazı eserler üzerinden deneyimleyebilecekleri bir internet sitesi tasarlanmış ve yayınlanmıştır. 

Bu çalışmanın, on birinci kalkınma planındaki kritik teknolojilerden biri olan artırılmış gerçeklik teknolojisini derinlemesine incelenmesi, artırılmış gerçeklik tasarımlarının hayata geçirilmesi, güncel teknolojik gelişmeler ışığında, artırılmış gerçekliği NFT ve Metaverse boyutları ile birlikte ele almasıyla literatüre özgün katkılar sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Augmented Reality (AR) is the enrichment of objects with a digital layer by referring to real environment objects and the experience of this enrichment process with smart devices. Augmented reality technology has been used in many fields since Sensorama, which was invented by Morton Heilig in 1957 and can be called the first augmented reality-based mechanism. Museums, one of these areas, have enabled people to approach museums from a different perspective with their augmented reality-supported displays. It is possible to see examples of this technology, which is widely used in cultural and artistic fields, in many museums around the world. However, it is known that the use of this technology is not common in our country and is open to development.

Within the framework of the Eleventh Development Plan published by the Strategy and Budget Office the Republic of Turkey; augmented reality is included under the title of Critical Technologies and its importance is stated in Article 355. In the same development plan, it is seen that the issues of increasing the quality and quantity of museums within the understanding of contemporary museology and giving importance to culture and art education from an early age in order to develop culture and art as a life habit are also mentioned.

In this study, in order to reinforce the museum awareness, culture and technology awareness of children who can quickly adapt to developing technologies and museum visitors of all ages; Augmented reality designs were implemented for the works in the Bolu Museum and informational designs were created for the visitors. Augmented reality designs are listed as NFT, and in the theoretical context, how the concepts of augmented reality, NFT and Metaverse can be beneficial for the promotion of museums and cultural properties are discussed in detail. In addition, a website has been designed and published, where visitors can experience the augmented reality experience through some works without the need to visit the museum.

It is thought that this study will make original contributions to the literature by considering augmented reality technology, which is one of the critical technologies in the eleventh development plan, producing augmented reality designs, and using augmented reality together with NFT and Metaverse dimensions in the light of current technological developments.