Amerikan hukuki realizminde hakimin rolü ve nitelikleri
The role and qualifications of the judge on American legal realism
Yazar: OSMAN NURİ GÜVEN
Danışman: PROF. DR. MUHARREM KILIÇ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy ; Hukuk = Law
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Amerikan hukuku = American law ; Hakimler = Judge ; Hukuk = Law ; Mahkemeler = Law courts ; Realizm = Realism

Özet:
Çalışmamızda 20. yüzyılın en etkili akımlarından olan Amerikan Hukuki Realizmi akımı
çerçevesinde öngörülmüş olan, hâkimin rolü ve nitelikleri konusu ele alınmıştır. İlk olarak
akımın ortaya çıkmasında hangi dinamiklerin etkili olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır.
Pragmatizm, realizmin formalizme olan eleştirileri, realizmle benzer tezlere sahip görüşler
ve realizm-formalizm gerilimine benzer nitelikteki karşı akımlar incelenmiştir. Akımın
ortaya çıkmasına sebep olan siyasi ve kültürel iklim de bu kapsamda açıklanmıştır.
Realizm mahkeme ve hâkim merkezli bir hukuk teorisi ortaya koymaktadır. Bu nedenle
hâkimin rolü hususu akımın temel önermelerinden bağımsız bir şekilde açıklanamaz.
Hukuki realizmin hukuk teorisine ilişkin açıklamaları hâkimin rolüyle ilgili birçok ipucu
vermektedir. Özellikle hukuki belirsizlik karşısında kural şüphecisi ve olgu şüphecisi
yaklaşım, hukukun araç olarak kullanılması ve yeni hukukun yaratılmasına ilişkin
açıklamalar öngörülmüş hâkim figürünü ortaya koymaktadır. Hâkimin niteliklerini
belirleyebilmek için öncelikle nasıl bir eğitimden geçmesi gerektiği ortaya koyulmalıdır.
Çalışmamızda realistlerin eleştirdikleri ve önerdikleri eğitim sistemi açıklandıktan sonra
Amerikan Hukuki Realizminin ortaya koymuş olduğu perspektiften hâkimin hangi
niteliklere sahip olması gerektiği açıklanmıştır. Buna göre hukuki realizm sosyal bilimlere
ilgisi olan, ahlaklı ve yenilikçi bir hâkim profili çizmektedir. Çalışmamızın son bölümünde
yargı kararları ışığında realizmin öngörmüş olduğu hâkimin rolü ve nitelikleri
incelenecektir. Belirlemiş olduğumuz rollerin ve niteliklerin yargı kararlarında nasıl
somutlaştığı ve bu somutlaşmanın sonuçları incelenecektir.

Abstract:
On this thesis, the role and qualifications of the judge on American Legal Realism, which
is one of the most influential movements of the 20th century, have been studied. First of all,
we tried to determine which dynamics have an impact for occurring this movement.
Pragmatism, critiques for formalism, the ideas that have similar arguments with realism
and contra movements which have alike tension between formalism and realism have been
examined. Political and cultural climate that causes the occurring the movement also have
been explained. Realism has put the courts and the judges in the center of its legal theory.
Therefore, issue of the role of the judge, can't be explained independent of basic thesis of
the movement. Realism legal theory has lots of hints about the role of the judge. Especially
statements about rule scepticism and fact scepticism in the scope of legal uncertainty, using
law as a tool, and creating new law reveal that presumed judge figure. To determine the
qualifications of the judge we need to explain that how kind of legal education should be
taken. In our study the education system that realists criticize and the one they proposed
have been explained. After that, the qualifications a judge should have have been explained
from the perspective of the American Legal Realism. Hereunder, legal realism describe a
judge who is interested to social sciences, moral and innovative. In the last part of the
thesis, the role and qualifications of the judge have been examined in the light of the
judicial decisions. How the roles and qualifications we have determined have concretized
in judicial decisions and consequences of this concretizing have been analyzed.