Malullük sigortası
Disability insurance
Yazar: HAKAN MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. KAMİL AHMET SEVİMLİ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İnsanlar hayatları boyunca; hastalık, yaşlılık, işsizlik, malullük, iş kazası ve daha 
birçok şekilde risklere maruz kalarak yaşamlarını devam ettirebilmektedir. Bu risklerden, 
her insanın başına gelebilecek olan malullük, geçmiş zamanlardan günümüze dek insanlık 
tarihinde niteliğini önemle korumuştur. Farklı toplum grupları tarafından bu riski 
barındıran bireylerin, yaşadıkları dünyaya ve çevreye adapte olabilmeleri için gerek yasal 
gerek geleneksel metotlarla muhtelif biçimlerde yardımların yapıldığı ve bu bireyler 
hakkında koruyucu tedbirlerin alınmış olduğu bilinmektedir.  
Ülkemizde malullük, sosyal güvenlik bağlamında çeşitli yasa ve yönetmeliklerle 
düzenleme altına alınmış olup malul kişiler, müspet hukuktaki mevcut bu düzenlemeler 
kapsamında koruma altına alınmış ve kendilerine birtakım yardımların yapılacağı 
düzenlenmiştir. Hukukumuzda malullük kavramı ile Kanun uyarınca sigortalı olarak 
kabul edilen ve yine mevzuatta düzenlenmiş olan hükümler kapsamında malul kabul 
edilebilecek oranlarda engeli haiz olan, bu engel hâlinin kişinin çalışma gücünde veya 
meslekte kazanma gücünde kayba neden olduğu, yasal yollarla alınması öngörülmüş 
sağlık raporları doğrultusunda tespit edilen, fiziki ve/veya ruhani anlamda sakatlık ve 
arızalara maruz kalmış kişinin içinde bulunduğu maluliyet durumu olarak 
açıklanmaktadır.  
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun hukukumuza 
dâhil edilmesiyle Kanun'un düzenlediği sair kurumlarla birlikte malullük de sosyal 
güvenliğin tek çatı altında toplanmış olması hedefi doğrultusunda şekillenmiştir. Çalışma 
içerisinde ekseriyetle, uygulanmakta olan 5510 sayılı Kanun hükümleri değerlendirilecek 
olup ilgili bölümlerde, Kanun'un yürürlüğü öncesinde ve geçiş hükümleri uyarınca 
uygulanmakta olan diğer Kanunların önem taşıyan noktalarına da değinilecektir. 
Söz konusu bu çalışmada; sosyal güvenlik hakkından ve kavramından, sosyal 
güvenlik kapsamında Türk Hukuku'nda ve uluslararası hukukta yapılmış olan 
düzenlemelerden, malullük ve malullük sigortası kavramlarından, malullüğün 
türlerinden, malullük sigortası ile sigortalıya sağlanabilecek malullük aylığından ve 
öngörülen diğer yardımlardan, bu yardımların kazanılmasındaki şartlardan ve geçirilecek 
olan süreçten, kimi konu başlıkları altında malullüğün, uluslararası boyuttaki düzenlenme 
şekillerinden ve nihayet, malullük sigortası kapsamında açıklanmasını yerinde 
gördüğümüz sair hususlardan bahsedilerek inceleme altına alınan konunun, gerekli 
görülen ayrıntıları ve aynı şekilde, uygulamadaki mevcut veya ortaya çıkabilecek olan 
birtakım sorunları üzerinde durulmuş ve bu sorunlara çözümler üretilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
People can continue their lives by being exposed to risks such as illness, old age, 
unemployment, disability, work accidents and many other forms throughout their lives. 
Among these risks, disability, which can happen to anyone, has maintained its importance 
in human history from past times to the present. It is known that individuals with this risk 
are provided with various forms of assistance, both legally and through traditional 
methods, by different social groups in order to adapt to the world and environment they 
live in, and that protective measures have been taken for these individuals. 
In our country, disability is regulated by various laws and regulations in the 
context of social security, and disabled people are protected within the scope of these 
existing regulations in positive law and it is regulated that they will be provided with 
certain assistance. In our law, the concept of disability is explained as the disability status 
of a person who is considered insured according to the Law and who has a disability at a 
rate that can be considered disabled within the scope of the provisions regulated in the 
legislation, and who is subject to physical and/or mental disabilities and malfunctions as 
determined in accordance with the health reports foreseen to be obtained through legal 
means, where this disability causes a loss in the person's working capacity or earning 
power in the profession. 
With the inclusion of the Social Insurance and General Health Insurance Law No. 
5510 into our law, disability, along with other institutions regulated by the Law, has been 
shaped in line with the goal of gathering social security under a single roof. In this study, 
the provisions of the Law No. 5510 that are currently in effect will be evaluated, and in 
the relevant sections, the important points of other Laws that were in effect before the 
Law came into effect and in accordance with the transitional provisions will also be 
mentioned. 
In this study, the right and concept of social security, the regulations made in 
Turkish and international law within the scope of social security, the concepts of disability 
and disability insurance, the types of disability, the disability pension that can be provided 
to the insured with disability insurance and other foreseen aids, the conditions for gaining 
these aids and the process to be gone through, the ways in which disability is regulated internationally under some headings and finally, other issues that we deem appropriate to 
be explained within the scope of disability insurance, and the necessary details of the 
subject under examination and similarly, some existing or potential problems in practice 
have been emphasized and solutions have been tried to be produced for these problems.