Dinamik veri zarflama analizi ile tarımsal etkinlik ölçümü
Agricultural productivity measurement with dynamic data envelopment analysis
Yazar: SİBEL YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PEMBE GÜÇLÜ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Tarımsal faaliyetler = Agricultural activities ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik ölçümü = Productivity measurement

Özet:
Çok dönemli etkinlik problemlerinin çözülmesinde karar birimlerinin etkinliklerini her dönem için ayrı ayrı ölçen klasik veri zarflama analizi (VZA) ara ürünleri ve dönemler arası bağlantıları modele dâhil etmemektedir. Boşluk tabanlı dinamik VZA dönemler arası geçişi modele dâhil ederek karar birimlerinin tüm dönemler için genel etkinliğini analiz etmektedir. Dinamik VZA (DVZA) ekonomik karar birimlerinin tarım sektörü gibi zamana bağlı olarak etkinlik düzeylerinin hesaplanmasında dönemler arası girdi/çıktı bağlılığını dikkate almaktadır.  Bu çalışmada kullanılan dinamik VZA modelinin amacı, yönelimsiz model ile girdi ve çıktı odaklı etkinliği tek bir amaç fonksiyonunda birleştirerek, ara ürün ile dönemler arası zaman bağlantısını sağlayarak karar verme birimlerinin dinamik etkinlik değerlerini ölçmektir. Bu çalışmada, DVZA ile 2016-2017 ve 2018 dönemlerini kapsayan tarımsal etkinlik değerlendirilmesi Avrupa Birliği (AB) ülkeleri bazında yapılmıştır. Ülkelerin tarımsal etkinlik analizi için göstergeler literatür taramasına dayalı olarak seçilmiş; iki normal girdi (tarımsal iş gücü ve arazi), bir istenmeyen girdi (kimyasal gübre), bir normal çıktı (tarımsal çıktı), bir istenmeyen çıktı (CO2) ve bir bağlantı değişkeni ile (kamusal tarım harcamaları) model değişkenleri olarak belirlenmiştir.  Boşluk tabanlı statik veri zarflama analizi (SBM) modelleri ve boşluk tabanlı DVZA modelleri Microsft Excel Solver ile çözülmüştür. Analiz sonucunda, 12 AB ülkesinin tarımsal etkinlik skorlarının her iki modele göre 1'e eşit olduğu ve bu ülkelerin tarımsal açıdan etkin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In solving multi-period efficiency problems, classical data envelopment analysis (DEA), which measures the efficiency of decision units separately for each period, does not include intermediates and inter-period connections in the model. The gap-based dynamic DEA analyzes the overall effectiveness of the decision units for all periods by including the transition between periods in the model. Dynamic DEA (DDEA) takes into account the inter-period input/output dependency in calculating the efficiency levels of economic decision units, such as the agricultural sector, depending on time. The purpose of the dynamic DEA model used in this study is to measure the dynamic efficiency values of the decision-making units by combining the undirected model with the input and output-oriented efficiency in a single objective function by providing the time connection between the intermediate product and the periods. In this study, the evaluation of agricultural productivity covering the periods of 2016-2017 and 2018 with DDEA was carried out on the basis of European Union (EU) countries.  Indicators for agricultural efficiency analysis of countries were selected based on a literature review; two normal inputs (agricultural labor force and land), one unwanted input (chemical fertilizer), one normal output (agricultural output), one unwanted output (CO2), and one link variable (public agricultural expenditure) were determined as model variables. Gap-based static data envelopment analysis (SBM) models and void-based DDEA models were solved with the Microsoft Excel Solver. As a result of the analysis, it has been determined that the agricultural efficiency scores of 12 EU countries are equal to 1 according to both models, and these countries are agriculturally efficient.