Çizgi romanlarda kadın karakterlerin nesneleştirilmesi üzerinekarşılaştırmalı bir inceleme ve bir çizgi roman uygulaması
A comparative study on the objectification of female characters in comic books and a comic book application
Yazar: RUKİYE DERDİYOK
Danışman: DOÇ. ELİF ERGEN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Cinsiyetçilik = Sexism ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Kadın imajı = Women image ; Kadın olgusu = Women reality ; Nesne ilişkileri = Object relations ; Nesnellik = Objectivity ; Roman karakterleri = Novel characters ; Çizgi romanlar = Comic strips

Özet:
Çizgi roman, kitap ve film senaryolarında kadın karakterler, geleneksel feminist kuram ile incelendiğinde, erkek izleyicinin zevkine uygun olarak ve inandırıcı olmayan bir biçimde yazılmakla eleştirilmişlerdir. Çizgi romanlarda kadın karakterler hep seksapelleri ile ön planda olmuştur. Kadınları cinsel obje olarak görmenin desteklenmesine engel olunmalı, cinsiyet gözetmeksizin karakterlere eşit davranılmalı ve bu bağlamda kadın karakterler de daha gerçekçi bir anlayış ve teknikle resmedilmelidir.
Bu bağlamda "Çizgi Romanlarda Kadın Karakterlerin Nesneleştirilmesi Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme ve Bir Çizgi Roman Uygulaması" başlıklı araştırmanın ilk bölümünde, eski çağlardan günümüze Kadın'ın tanımı yapılmış ve kadın imgesi üzerinde durulmuştur. Feminizmin tanımı yapılıp türlerine değinilmiştir. Cinsiyetçilik kavramı ele alınmış, toplumsal cinsiyet ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerinde durulmuştur. Kadın'ın Amerikan ve Uzakdoğu toplumlarındaki yeri ve rolü incelenmiştir. Feminizmin sanat ve tasarımdaki yerinden kısaca bahsedilerek sırasıyla önemli feminist sanatçı ve tasarımcı; ardından da feminist çizgi roman yazar ve sanatçılar tanıtılmıştır.
İkinci bölümde çizgi roman sanatının tanımı yapılmış ve dünya'daki gelişimi ele alınmıştır. Batı ve Uzakdoğu olarak ikiye ayrılan incelemede, Batı çizgi romanının ele alındığı kısımda: Amerika, Avrupa ve Türkiye incelenmiştir. Uzakdoğu çizgi romanı incelenirken sırasıyla Çin, Kore ve Japonya'daki tarihsel gelişim ele alınmıştır. Amerika ve Japonya, çizgi roman kültürü ve endüstrisinin büyük yer kapladığı bu alandaki önemli ülkelerdir, bundan dolayı bu iki ülke daha detaylı incelenmiştir. Uluslararası bilinen, Japon çizgi romanı (Manga) incelemesi tarihçe ile sınırlı kalmamış; türlerinden de bahsedilerek bir sonraki bölümdeki karşılaştırmalı inceleme için önem arz eden türler alt başlıklarla ayrıca tanıtılmıştır.
Üçüncü bölüm, ilk iki bölüm ile edinilen bilgilerin ardından araştırmanın esas konusunu içermektedir. Bölüm "Çizgi Romanlarda Kadının Nesneleştirilmesi ve Cinsiyetçilik" alt başlığı ile bir giriş yapmıştır. Belirli manga türlerine göre kadın karakterlerin ne tür rollere sahip olduğu ve nasıl betimlendiği örneklerle incelenmiştir. Ardından Amerikan çizgi romanındaki süper kahraman kadın karakterlerin güçleri ve tasvirleri üzerinde durulmuş; belirli karakterler tanıtılıp örneklendirilerek incelenmiştir. İnceleme, bu karakterlerin erkek karakterlere kıyasla: nasıl nesneleştirildiği, ne tür kostümlerle resmedildiği ve ne tür güçlere sahip olduğu üzerinden yapılmıştır. Kadın karakterlerin çizgi roman kapaklarında nasıl pozlarla çizildiği incelenmiştir. Konu olarak büyülü genç kadınları ve kadın gücünü içeren çizgi romanlardan bahsedilmiş; güçlü kadın karakter tasvirleri ile bilinen Japon yönetmen Hayao Miyazaki ve kadın karakterleri incelenmiştir.
Araştırmanın dördüncü ve son bölümünü oluşturan uygulama çalışması, tezde yapılan karşılaştırma ve incelemeler sonucuda çizgi roman uygulaması olarak hazırlanmıştır. Uygulama, elle yapılan eskizlerden yola çıkılmış, Adobe Photoshop ve Clip Studio Paint yazılımlarından yararlanılarak, dijital ortamda çizilmiştir. Teknik olarak Japon çizgi romanı (manga) tercih edilmiş 16 sayfalık tek formadan oluşan fanzin formatında tasarlanmıştır. Karakter tasarımları çeşitlendirilerek, farklı fiziksel özelliklere sahip, gerçeğe daha yakın kadınların tasarlanması amaçlanmıştır. Hikâye: Evde, işte ve okulda zorluklarla karşılaşan üç kadının hayatlarının kesişimini konu edinirken; kadın kardeşliğin önemini ve tacizin her türü karşısında ses çıkarıp dik durmayı anlatmaktadır. Kadınların toplumda yaşadığı ve karşılaştığı zorlukları konu edinen çizgi romanda, taciz ve cinsiyetçilik gibi konulara dikkat çekilerek bu konularda bilinçlendirme amaçlanmıştır.

Anahtar Sözcükler 
Kadın, Feminizm, Nesneleştirme, Toplumsal Cinsiyetçilik, Çizgi Roman, Süper Kahramanlar, Manga

Abstract:
DERDİYOK, Rukiye. A Comparative Study On The Objectification Of Female Characters In Comic Books And A Comic Book Application, Master's Thesis, Ankara, 2019.
In the comic book, book and film scripts, female characters were criticized for writing in a feminist manner in accordance with the taste of the male viewer. In comics, female characters have always been at the forefront with their sex paraphernalia. Supporting women to be seen as sexual objects should be prevented, the characters should be treated equally regardless of gender and in this context female characters should be depicted with a more realistic understanding and technique.
In this context, the first part of the research titled "Comparative Analysis of the objectification of women's characters in comic books and the application of a comic book", the definition of women has been made from the old ages to the present and the image of women has been focused on. The definition of feminism and its types are mentioned. The concept of gender, sexism and gender roles are discussed. The role of women in American and Far East societies were studied. Feminist artists and designers; followed by feminist comic book writers and artists were introduced.
In the second part, the definition of comic book art has been made and its development in the world has been discussed. In the study divided into two as the West and the Far East, the Western comic book: America, Europe and Turkey has been examined. Historical development in China, Korea and Japan, respectively, is discussed while examining the Far East comic book history. America and Japan are important countries in this area where comic book culture and industry occupy a large part, so these two countries have been studied in more detail. The study of the international known Japanese comic book (manga) was not limited to history; the genres that are important for comparative analysis in the next section are also introduced with sub-headings.
The third part contains the main subject of the research after the information obtained from the first two chapters. Chapter "objectification of women in comic books and sexism " is an introduction. According to certain manga types, the role of female characters and how they are depicted are studied with examples. Then, the super hero in the American comic books was focused on the forces and depictions of female characters, and specific characters were introduced and sampled. The review is based on how these characters are objectified, what kind of costumes they are portrayed in, and what kind of powers they have. How women's characters are drawn with poses on comic books. As a subject, the magical young women and the comic books containing the power of women were mentioned; the Japanese director Hayao Miyazaki, known for his strong female character depictions, and the female characters were studied.
The application of the fourth and final part of the study is prepared as a comic book application in the results of the comparisons and reviews made in the thesis. The application is based on manual sketches, drawing in digital environment using Adobe Photoshop and Clip Studio Paint software. Technically, the Japanese comic book (manga) is designed in the form of a fanzin, a 16-page uniform preferred. By diversifying character designs, it is aimed to design women with different physical characteristics closer to reality. The story of the intersection of the lives of three women who face difficulties at home, at work, and at school, and the importance of women's Sisterhood and all kinds of abuse tells how to make sound and stand upright. In the comic book, which deals with the difficulties women live and face in society, it is aimed to raise awareness about these issues by drawing attention to issues such as harassment and sexism.

Keywords
Women, Feminism, Objectification, Sexism, Comic Books, Superheroes, Manga