Ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde yer alan sosyobilimsel konulara yönelik metaforik algıları
Secondary school 8th grade students' metaphorical perceptions of socioscientific issues in science course
Yazar: BURCU KARDAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞENOL BEŞOLUK
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Metafor = Metaphor ; Sosyobilimsel konular = Soscioscientific issues

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konularla ilgili sahip oldukları algıları ve bu algılara kazandırdığı anlamı metaforlar aracılığıyla ortaya çıkarmaktır. Araştırma kapsamında seçilen katılımcılar, amaçlı örnekleme türünden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmaya, Iğdır ilinin şehir merkezinde bulunan üç ortaokulda öğrenim gören toplam 103 sekizinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden olgubilimi (phenomenology) desenine göre yürütülmüştür. Araştırmada öğrencilerin sosyobilimsel konulara bakış açılarının tespit edilebilmesi için fen bilimleri dersi müfredatından seçilen sosyobilimsel konular odaklı açık uçlu sorulardan oluşan görüşme formu ilgili literatür taraması ve uzman görüşü yardımı ile araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Formda toplamda 10 sosyobilimsel konu üzerinde durulmuş açık uçlu sorular bulunmaktır. Her bir sosyobilimsel konu için metafor üretilmesi istenmiştir. Örneğin: "Kan Bağışı ….. gibidir. Çünkü ....." şeklindedir. Verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Analiz başlangıcında elde edilen tüm veriler incelenmiştir ve araştırmada elde edilen toplam 103 formdan amacına uygun doldurulmadığı görülen 26 form araştırmadan çıkarılmıştır ve araştırmaya 77 form ile devam edilmiştir. Geçerli metaforlar her sosyobilimsel konu için açılan başlık altında önce frekans (f) ve yüzdeleri (%) daha sonra alfabetik sıraya konulup tablo şeklinde sunulmuş olup nitelik bakımından benzer metaforlar ilişkili olma sebepleri ile birlikte kategoriler altında toplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, öğrencilerin formda yer alan sosyobilimsel konular hakkında bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Öğrencilerin sosyobilimsel konular hakkındaki algılarını çok sayıda metafor ile yansıttıkları görülmüş olup farklı sosyobilimsel konulara farklı sayıda kişinin cevap verdiği görülmüştür. Her sosyobilimsel konu için oluşturulan metaforlar ayrıca incelenmiş olup farklı sosyobilimsel konulara yönelik olumlu, olumsuz ve iki yönlü metaforların oluşturulduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak öğrencilerin sosyobilimsel konularının genel çerçevede özellikleri hakkında bilgi sahibi oldukları gözlenmiş, farklı sosyobilimsel konulara yönelik çok sayıda farklı algıların tespit edilmesi ile sosyobilimsel konuların fen eğitimde ve fen araştırmalarında daha fazla yer alması gerektiği bu çalışma ile bir kez daha ortaya konmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the perceptions of secondary school 8th grade students about socioscientific issues and the meaning they give to these perceptions through metaphors. The participants selected within the scope of the study were determined by criterion sampling method from purposeful sampling type. A total of 103 eighth grade students studying in three secondary schools in the city centre of Iğdır province participated in the study. The study was conducted according to the phenomenology design, one of the qualitative research designs. In order to determine the students' perspectives on socioscientific issues, an interview form consisting of open-ended questions focused on socioscientific issues selected from the science curriculum was developed by the researcher with the help of literature review and expert opinion. In the form, there are open-ended questions focusing on 10 socioscientific issues in total. It was asked to produce metaphors for each socioscientific issue. For example: "Blood donation is like ...... Because .....". Content analysis technique was used to analyse the data. At the beginning of the analysis, all the data obtained were analysed and out of the total 103 forms obtained in the research, 26 forms that were not filled in accordance with the purpose were removed from the research and the research was continued with 77 forms. Valid metaphors were presented in tabular form under the title opened for each socioscientific topic, first in frequency (f) and percentages (%), then in alphabetical order, and qualitatively similar metaphors were grouped under categories together with the reasons for being related. According to the results of the study, it was seen that the students had knowledge about the socioscientific issues in the form. It was seen that students reflected their perceptions about socioscientific issues with a large number of metaphors and it was seen that different numbers of people responded to different socioscientific issues. The metaphors created for each socioscientific topic were also analysed and it was determined that positive, negative and two-way metaphors were created for different socioscientific topics. As a result, it was observed that the students had knowledge about the characteristics of socioscientific issues in general, and with the determination of a large number of different perceptions towards different socioscientific issues, it was once again revealed with this study that socioscientific issues should take more place in science education and science research.