İlkokul, ortaokul ve lise yöneticilerinin liderlik davranışları ile karar verme stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi(İstanbul ili Sancaktepe ilçesi örneği) /
Yazar: GÜZİDE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ADİL ÇAĞLAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Etkileri doğrudan topluma yansıdığından dolayı eğitim ile ilgili çalışanların nitelikleri önemlidir. Nitelikleri doğrudan yönettikleri eğitim kurumana yansıyacağı dikkate alınarak eğitim yöneticileri üzerinde araştırma yapılması tercih edilmiştir. Buradan hareketle eğitim yöneticilerinin liderlik özellikleri gösterme düzeyleri ve eğitim kurumlarını yönetirken kullandıkları karar verme stratejilerinin incelenmesinin eğitim yöneticilerinin niteliklerinin saptanması ve geliştirilmesi yönünde faydalı çalışma olacağı öngörülmüştür.
Bu araştırmada yöneticilerin cinsiyetine, yaşına, medeni durumuna, branşına, öğrenim düzeyine, mezun olduğu fakülteye, ünvanına, yöneticilik süresine, okuldaki çalışma süresine, okul türüne, okuldaki idareci sayısına, okuldaki öğretmen sayısına, okuldaki öğrenci sayısına, Liderlikle ilgili eğitim alma durumuna, Karar Verme Stratejileri ile ilgili eğitim alma durumuna ve gelir durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılık gösterip göstermediği, yöneticilerin Liderlik Davranışları ile Karar Verme Stratejileri arasında  anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ili, Sancaktepe İlçesindeki ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 173 yönetici oluşturmaktadır. Bu doğrultuda ölçekler, bu evrendeki tüm yöneticilere dağıtılmıştır. Ulaşılan yöneticilerden anketi hatalı dolduranlar araştırmaya dahil edilmemiş, 161 yöneticinin anketi değerlendirmeye alınmıştır.
Yöneticilerin liderlik davranışlarını değerlendirmek üzere Hemphill ve Coones tarafından 1950 yılında geliştirilen Liderlik Davranışları Betimleme Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek 30 soru ve Anlayış Gösterme ve Yapıyı Kurma olarak 2 alt boyuttan oluşmaktadır. Yöneticilerin kullandıkları karar verme stratejilerini belirlemek üzere Kuzgun (1993) tarafından geliştirilen ve içtepisel, mantıklı, bağımlı ve kararsız olmak üzere 4 alt boyut ve 40 maddeden oluşan Karar Verme Stratejileri ölçeği kullanılmıştır.
Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılarak demografik özelliklerin frekans ve yüzde değerleri incelenmiş, ölçeklerden alınan puanların yöneticinin cinsiyetine ve medeni durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Mann Whitney-U testi, Liderlikle ilgili bir eğitime katılma durumu ve Karar Verme Startejileri ile ilgili bir eğitime katılma durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Bağımsız Gruplar T Testi, yaşına, çocuk sayısına, branşına, öğrenim durumuna, mezun olduğu fakülteye, ünvanına, yöneticilik süresine, okulda çalışma süresine, okuldaki idareci sayısına, okuldaki öğretmen sayısına, okuldaki öğrenci sayısına ve gelir düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere Kruskal Wallis H testi ve bu test sonucunda anlamlı farklılık bulunduğunda farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek üzere Mann Whitney-U testi, okul türüne göre puanların farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek için ANOVA (Tek Yönlü Varyans Analizi) yapılmıştır. Yöneticilerin Liderlik davranışları ile Karar Verme Stratejileri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını tespit etmek için ise Pearson Momentler Çarpımı analizi uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde anlamlılık minimum p<,05 düzeyinde sınanmış, diğer anlamlılık düzeyleri ayrıca belirtilmiş ve bulgular araştırmanın amaçlarına uygun olarak tablolar halinde sunulmuştur.
Araştırma sonunda medeni durum, ünvan ve yöneticilik kıdeminin yöneticilerin liderlik davranışları üzerinde, çocuk sayısı, okul türü, branş, öğrenci sayısı, karar verme eğitimine katılma durumu ve cinsiyetin yöneticilerin karar verme stratejileri üzerinde etkili değişkenler olduğu, yaş, öğrenim durumu, mezuniyet, okulda çalışma süresi, idareci sayısı, öğretmen sayısı, gelir düzeyi ve liderlikle ilgili bir eğitime katılma durumunun yöneticilerin liderlik davranışları ve karar verme stratejileri üzerinde etkili değişkenler olmadığı, Liderlik Davranışları toplam puanları, yapıyı kurma alt boyutu puanları ve anlayış gösterme alt boyutu puanları ile Mantıklı / Sistematik Karar Verme alt boyutu puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunduğu, Liderlik Davranışları toplam puanları, yapıyı kurma alt boyutu puanları ve anlayış gösterme alt boyutu puanları ile Karar Verme  Stratejileri toplam puanları, İçtepisel Karar Verme alt boyutu puanları, Kararsızlık alt boyutu puanları arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunduğu, Liderlik Davranışları toplam puanları, yapıyı kurma alt boyutu puanları ve anlayış gösterme alt boyutu puanları ile Bağımsız Karar Verme alt boyutu puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
As its effects redound on society directly, quality of education employees' is very important. Considering that administrators' quality will directly effect the educational institutions they manage, research is preferred to be done upon administrators. Moving form this fact, it is predicted that studying on levels of administrators' leadership ability and decision making strategies they use in managing will be efficient work to determine and develop education administrators' qualities.  
In this study, it is examined whether there is statistically significant difference according to administrators' gender, age, marital status, field of study, educational level, alma mater, manager's personnel status, managing seniority, working hours at school, school type, number of administrator at school, number of teachers at school, number of students at school, attendance status to leadership education courses, attendance status to decision strategy education courses and income status; also examined whether there is significant correlation between leadership manners and decision making strategies. Descriptive scan model is used in the research. Total field under survey consist of 194 administrators who works at primary, secondary and high schools located in Sancaktepe district of  Istanbul. Accordingly scales are delivered to all administrators. Irregular questionnaires are not included in research, 161 administrators' questionnaires are evaluated. 
Leadership Manners Description Scale evolved by Hemphill and Coones in 1950 is used to evaluate managers' leadership manners. Scale is composed of 30 questions and 2 subdimensions as empathising and configuring. To determine decision making strategies of administrators, Decision Making Strategy Scale evolved by Kuzgun (1993) and composed of 40 clauses, 4 subdimensions as impulsive, logical, dependent and unstable,  is used.
To analysis the input data, frequency and percent values of demographic features are examined by using SPSS 15.0 Package Programme; Mann Whitney-U Test is used to define whether points taken from scales differs or not as per administrator's gender and  marital status; Independent Groups T Test is used to define significant difference according to attendance to leadership and decision making strategy courses; also Kruskal Wallis-H Test is used as to whether points differ due to administrators' age, number of children they have,  field of study, educational level, alma mater, manager's personnel status, managing seniority, working hours at school, number of administrators at school, number of teachers at school, number of students at school and income status, in case there is significant difference according to this test Mann Whitney-U Test is done to determine between which groups it differs; ANOVA (Unidirectional Variance Analysis) is used to determine whether points differ as per school type. Pearson Moments Product Analysis is applied to define whether there is significant correlation between leadership manners and decision making strategies. In data analysis, significance is tested minimum at p<,05 level, other significance levels are specified separately and findings are presented in tables suitable for the purposes of survey.
As per research result, administrators marital status, personnel status and managing seniority are effective factors on their leadership manners; number of children they have, school type, number of students, attendance to decision making courses and gender are effective on their decision making strategies; age, educational level, alma matter, working hours at school, number of administrators, number of teachers, income status and attendance to leadership courses are not effective factors on leadership manners and decision making strategies; significant interrelation is determined positively between total points taken from leadership manners and points taken from empathising, configuring, logical/systematic decision making subdimensions; significant interrelation is determined negatively between total points taken from leadership manners, configuring, empathising subdimensions and total points taken from decision making strategies, impulsive, unstable subdimensions; no significant interrelation is determined between total points taken from leadership manners, configuring, empathising subdimensions and points taken from dependent decison making subdimension.