Türk resminde mimari yaklaşımlar
Architectural approaches in Turkish picture
Yazar: EVREN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KAVUKÇU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Mimari = Architectural ; Mimari yapı = Architectural structure ; Minyatür = Minyature ; Resimler = Pictures ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Türk resminde 13. yy'dan 19. yy' kadar varlıgını korumus olan minyatür sanatındamimari yapılar kullannılmalarının asıl amacı o günün kosullarını belgelemesidir.Bu belgecianlayıs içerisinde Osmanlı'nın ele geçirdigi sehirleri,kasabaları,kentleri tasvir etmeninyanısıra o dönem ki padisahların yasam tarzını ve zaferlerininde kalıcılıgınısaglamaktadırlar15. yy'da Rönesans'da bilimsel perspektif bulunmustur.Rönesans dönemisanatçıların eserlerinde perspektif kurallarına uyarken minyatür sanatında ki yapılardabilimsel perspektifi uygulamadıkları görülmüstür.Minyatür'deki mimari yapılarda nakkaslarınyapıya kusbakısı bakarken aynı zamanda yapının asıl vurgusunu vermek için öndendeçizmislerdir.Minyatür resmi 18.yy'ın ikinci yarısında yerini duvar resmine bırakmıstır.18.yy ve 19.yy Osmanlı'da ki Avrupalılasma mimaride yeni biçimlerin ortaya çıkmasına nedenolmustur.Mimaride ortaya çıkan tavan etekleri,dar seritlere duvar resimleri uygulanılmayabaslanmıstır.Bu mimari formların içindeki kompozisyonlarda genellikle figürsüz sadecemanzaralara ve anıtsal yapılara yöneldikleri görülmüstür.Duvar resimlerinde karsımıza çıkanmimari yapılarda perspektif minyatürleden bir adım öndedir.1793-94 tarihinde askeri okul olan Mühendishane-i Berri-i Hümayun'da askerlere resimdersleri verilmeye baslanmıstır.Türk resminde bir ilk olan bu okulda ki resim derslerinin asılamacı askerlere perspektif bilgisini vermek ve bunun sayesinde askerlerin arazileri dogrutanımalarının sonucunda daha iyi bir asker olmasıdır.Türk resminde tuval resminin gelisiminebaktıgımızda ilk uygulamaların askeri kusaklar tarafından yapıldıgıdır.3 Mart 1883 yılın da Türk resmi akademik bir anlayısa yönelir.Sanayi-i Nesife Mektebiile birlikte manzara resmi yerini figür resmine bırakmıstır.Osman Hamdi ve Sanayi-i NefiseMektebi mezunlarının mimari yapılara öncelik verdikleri görülmektedirOsman Hamdi'dekimimari yapılar figürü dekorasyon olarak tamamlar.Osman Hamdi'nin Oryantalist tarzıDogu'nun kültürünü yansıtması için büyük ebatlı kompozisyonlarında camiler ve türbeleri elealmıstır.Sanayi-i Nefise'den ilk dönem mezun olan sanatçıların çogunda abidevi yapılarayöneldigi ama Foto-Yorumcuların aksine farklı üsluplar gelistirmisler ve bu yapılara kimlikkazandırmıslardır1940'lardan sonra baslayan öz kültür degerlerini koruma ve yansıtma çabaları Yenilerve Onlar grubunun da temel amaçları olmustur.1950'lerden sonrası Türk resminde soyut egilimler baslar.Minyatür sanatından1950'lere kadar olan dönemde sanatçıların yapıtlarında kendi kültüründen beslendiklerigörülür.Bu kültür zenginliginin mimari yapıların güzel ve ihtisamını vurgulanırken, sanatçıüzerindeki etkisi dönemsel özellikleri ile farklı açılımlar göstermistir.

Abstract:
In miniature art which had preserved its existence from 13th century to 19th century inTurkish painting, the main aim of using architectural structure is that it documents theconditions of that period.This understanding of documenting achieves the permanence oflifestyles and victories of sultans of that period, besides describing cities, towns, countrieswhich Ottoman Empire had conquered.In 15th century, scientific perspective was found inRenaissance. While artists obeyed the rules of perspective in their works Renaissance, theydidn?t apply scientific perspective for structures in miniature art.While miniatures view thestructure from the top for architectural structures in miniature, they also draw it looking frontpart of it to give the real emphasis of the structure.In the half part of the 18th century miniature art replaced with wall paintings. In 18th and19th century, becoming Europeanised in Ottoman causes appearance of new forms inarchitecture. The overhanging parts of the ceiling and narrow stripes which appeared inarchitecture began to be applied to the wall paintings. In compositions which existed in thesearchitectural forms, it was seen that they generally took direction towards scenes andmonumental structures that were without figure.They have started to give art lessons to the soldiers in Mühendishane-i Berri-i Hümayunwhich was a military school in 1793-94. The main purpose of this school which is the first inthe field of Turkish art is to give the information of perspective to the soldiers and thanks tothis to enable them to be good soldiers by introducing the land to them truly.In 3 March 1883, Turkish painting directs itself towards an academic perspective. WithSanayi-i Nesife Mektebi the scenery painting replaces with the figurative painting. It hasbeen perceived that the graduates of Osman Hamdi ve Sanayi-i Nefise Mektebi had givenpriority to architectural structures . The structures in Osman Hamdi accomplishe the figure asdecoration. The orientalist style of Osman Hamdi handles in large dimensions mosques andVIItombs in order to reflect the eastern culture. Most of the artists who he first graduated fromSanayi-i Nefise tend to enormous structures but unlike photo-commentators they haddeveloped different styles and had these structures gain identity.The endeavors of preserving the values of national culture that started 1940 afterwardshad also become the main goal of Yeniler and Onlar groups.After 1950s abstract tendencies start in Turkish painting. During a period fromminiature art to 1950s artists were seen to have benefited from their own cultures in theirworks. While stressing the wealth of culture and beauty and magnificence of structures, itsinfluence on the artist had presented different expansions with periodic peculiarities.