Evli çiftlerde erken dönem uyum bozucu şemalar ile evlilik uyumu ilişkisinde benliğin ayrımlaşmasının ve kişilerarası ilişki boyutlarının rolü
The role of differentiation of the self and interpersonal relationship dimensions in the relationship between early maladaptive schemas and marital adjustment in married couples
Yazar: ESRA DALKILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ BİLGE
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmada erken dönem uyum bozucu şemalar ile evlilik uyumu ilişkide benliğin ayrımlaşması ve kişilerarası ilişki boyutlarının rolünün incelenmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın örneklem grubu 23-45 yaş aralığında ve yaş ortalamaları 34,14'tür (S=5,521). Örneklem grubu 55'i kadın, 55'i erkek olmak üzere birbiriyle evli 55 çift ve toplam 110 kişiden oluşmuştur. Araştırmada demografik bilgi formu, Young Şema Ölçeği-Kısa Form 3 (YŞÖ-KF3), Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği, Kişilerarası İlişki Boyutları Ölçeği ve Evlilikte Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Kadınların ve erkeklerin puan ortalamaları farklarına bakmak için yapılan bağımlı örneklem t-test ve non-parametrik Wilcoxon analizleri sonuçlarına göre cinsiyet değişkenine göre YŞÖ-KF3 ölçeğinin yalnızca duyguları bastırma alt boyutunda kadın ve erkeklerin farklılaştığı ve erkeklerin anlamlı düzeyde kadınlardan daha fazla duygularını bastırdığı, BAÖ için duygusal tepkisellik alt boyutu ile toplam BAÖ puanının farklılaştığı ve erkeklerin toplam BAÖ puanı ile duygusal tepkisellik puanının kadınlardan yüksek olduğu, KBÖ için yalnızca empati alt boyutunun anlamlı olarak farklılaştığı ve kadınların empati puanının erkeklerden daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini görmek üzere uygulanan çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre bağımsız değişkenler Evlilik Uyumu Ölçeğinin %16,9'unu açıklamaktadır. YŞÖ–KF3 yüksek standartlar alt boyutu puanı anlamlı ve pozitif yönlü, terk edilme alt boyutu puanı anlamlı ve negatif yönlü, kendini feda alt boyutu puanı anlamlı ve pozitif yönlü; BAÖ "ben" pozisyonu alt boyutu puanı anlamlı ve negatif yönlü; KBÖ duygu farkındalığı alt boyutu puanı anlamlı ve pozitif yönlü olarak Evlilik Uyumu Ölçeği puanını yordamaktadır. Elde edilen sonuçlara göre, araştırmada yer alan değişkenlerin puan ortalamalarının kısmi olarak cinsiyetler arasında farklılaştığı ve evlilik uyumuna etkide bulunduğu görülmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to examine the role of self-differentiation and interpersonal relationship dimensions in the relationship between early maladaptive schemas and marital adjustment. The sample group of the study consisted of 55 married couples, 55 women and 55 men, aged between 23-45 (34.14±5.52) and a total of 110 people. Demographic information form, Young Schema Scale-Short Form 3 (YŞS-SF3), Differentiation of Self Scale, Interpersonal Relationship Dimensions Scale and Marital Adjustment Scale were used in the research. According to the results of dependent sample t-test and non-parametric Wilcoxon analyses, which were conducted to examine the differences in mean scores of men and women, there was no difference between men and women in terms of marital adjustment scores, while women and men differed only in the emotional suppression sub-dimension, one of the early maladaptive schemas, and men differed significantly from women they suppress their emotions more, the emotional reactivity sub-dimension and the total self-differentiation score differ in terms of the differentiation of self-variable, and the total scale score and emotional reactivity score of men are higher than women, only the empathy sub-dimension differs significantly for the interpersonal relationship dimensions variable, and the empathy score of women is higher than that of men was found to be high. According to the results of multiple linear regression analysis, in which the stepwise method was used to see the effect of the independent variable on the dependent variable, it was determined that the independent variables explained 16.9% of marital adjustment. The high standards sub-dimension score of early maladaptive schemas was significant and positive, the abandonment sub-dimension score was significant and negative, the self-sacrifice sub-dimension score was significant and positive; the score of the "I" position sub-dimension of self-differentiation is significant and negative; It was determined that the emotional awareness sub-dimension score of the interpersonal relationship dimensions significantly and positively predicted the marital adjustment score. According to the results, while men and women did not differ in marital adjustment, it was found that emotional suppression and emotional reactivity were higher in men and empathy was higher in women. Additionally, early maladaptive schemas, self-differentiation, and interpersonal relationships have been shown to predict marital adjustment. As a result, although being a woman or a man does not determine marital harmony, it can be said that early maladaptive schemas, differentiation of self and interpersonal relationships have effects on marital harmony.