Okul öncesi dönem çocuklarının matematiksel ölçme becerilerinin üstbiliş ve özdüzenleme açısından incelenmesi
Investigation of preschool children's measurement skills  in terms of metacognition and self regulation
Yazar: EBRU AYVAZ
Danışman: PROF. DR. FATMA ÇAĞLAYAN DİNÇER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Üstbiliş ve öz-düzenleme becerilerinin problem çözme ve matematiksel yeterlilikler üzerinde önemli etkilerinin olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte, okul öncesi dönem çocuklarının özellikle matematiksel ölçme süreçlerinde ne çeşit üstbiliş ve özdüzenleme becerilerine başvurdukları hakkında gerçekleştirilmiş çalışmaların sınırlı sayıda olması bu araştırmayı önemli kılmaktadır. Bu nedenle araştırmada okul öncesi dönem çocuklarının matematiksel ölçme etkinliklerinde açığa çıkardıkları üstbiliş ve özdüzenleme becerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması deseni temel alınarak yürütülmüştür. Araştırmaya bağımsız bir anaokulundan seçilen bir sınıf ve bu sınıfta eğitim almakta olan 60-68 ay grubundan 18 çocuk dâhil edilmiştir. Araştırmanın uygulama sürecinden önce MEB Okul Öncesi Eğitim Programında yer alan bilişsel gelişim kazanımları incelenerek ölçme becerilerini temel alan sekiz kazanım seçilmiş ve programda yer almayan beş kazanım daha geliştirilerek ölçme becerilerinden uzunluk, alan, kütle ve hacim boyutlarını destekleyen toplam 13 kazanım oluşturulmuştur. Bu kazanımlar doğrultusunda ölçme becerilerinden uzunluk, alan, kütle ve hacim boyutlarının her biri için oyun temelli dörder etkinlik hazırlanmıştır. Hazırlanan 16 etkinlik haftada iki uygulama günü olmak üzere sekiz haftada tamamlanmış ve tüm etkinlik süreçleri video kayıt altına alınmıştır. Video kayıtlarına ek olarak etkinlik süreçlerinde bağımsız bir araştırmacı tarafından gözlem kayıtları tutulmuştur. Video ve gözlem kayıtlarından elde edilen veriler Cambridgeshire Bağımsız Öğrenme Kodlama Şeması: 3–5 Yaş Çocuklarda Özdüzenleme ve Üstbilişin Sözel ve Sözel Olmayan Göstergeleri şemasında yer alan kategoriler altında analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre okul öncesi dönem çocuklarının ölçme  etkinliklerinde üstbilişsel bilgi kategorisinde yer alan kişi, görev ve strateji bilgisi alt kategorilerinde; üstbilişsel düzenleme kategorisinde yer alan planlama, izleme, kontrol ve değerlendirme alt kategorilerinde ve duygusal/motivasyonel düzenleme kategorisinde yer alan duygusal/motivasyonel izleme ve duygusal/motivasyonel kontrol alt kategorilerinde sözel ve davranışsal ifadelerde bulundukları açığa çıkmıştır. Bunlarla birlikte, Görev Bilgisi, Strateji Bilgisi, İzleme ve Değerlendirme alt kategorilerinde matematiksel ölçme boyutlarına göre çocukların ifadelerinde çeşitli farklılaşmalar olduğu ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Üstbiliş, Özdüzenleme, Okul Öncesinde Matematik, Ölçme Becerileri

Abstract:
Metacognitive and self-regulatory skills are known to have significant effects on problem solving and mathematical competence. Nevertheless, especially in pre-school level, there is lack of studies exploring the kinds of metacognitive and self-regulatory skills that children exhibit in mathematical measurement process. Because of this reason, in this study, it is aimed to investigate the metacognitive and self-regulatory skills that pre-school children exhibit in mathematical measurement activities. The research was conducted on the basis of the case study design, which is one of the qualitative research designs. The participants of the study were eighteen children in the same class, and the children take part in 60-68 month group. Prior to the study's implementation process, by examining the cognitive development gains in the MoNE Pre-School Education Program, eight acquisitions based on measurement skills were selected and five acquisitions that were not included in the program were further developed, resulting in a total of 13 acquisitions supporting the length, area, mass and volume dimensions of the measurement skills. Then, four game-based activities are created for each of the dimensions. The 16 activities were completed in eight weeks, two practice days per week, and all event process was recorded. In addition to video recordings, an independent researcher kept anecdotal records during event process. Data from video and anecdotal records were analyzed under Cambridgeshire Independent Learning (C.Ind.Le) Coding Scheme: Verbal and Nonverbal Indicators of Metacognition and Self-Regulation in 3-to 5-Year-Olds. According to the results, it has been found that in measurement activities preschool children exhibit verbal and nonverbal indicators in person, task and strategy information subcategories of metacognitive information category; planning, monitoring, control and evaluation subcategories of metacognitive regulation category; emotional/motivational monitoring and emotional/motivational control subcategories of emotional\motivational regulation category. It was appeared that children's metacognitive and self-regulatory expressions according to measurement dimensions differentiate in Task Information, Strategy Information, Monitoring and Evaluation sub-categories.
Keywords: Metacognition, Self-Regulation, Mathematics in Preschool, Measurement Skills