Rektum kanserlerinde tümör lokalizasyonu ile serum CEA ve CA 19-9 düzeyleri arasında korelasyonun değerlendirilmesi
Evaluation of correlation between tumor localization and values of serum cea and CA 19-9 in rectal cancer
Yazar: FIRAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÜNGÖR UTKAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Antijenler-tümör assosiye karbonhidrat = Antigens-tumor associated carbohydrate ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Biyobelirteçler-tümör = Biomarkers-tumor ; Karsinoembriyonik antijen = Carcinoembryonic antigen ; Rektal hastalıklar = Rectal diseases ; Rektal neoplazmlar = Rectal neoplasms ; Serum = Serum

Özet:
Günümüzde kolorektal kanserler hem kadınlarda, hem erkeklerde üçüncü sık
görülen kanser türüdür. Tarama yöntemlerinin gelişmesi ve toplumun bilgilenmesinin
etkisiyle erken dönemde tanı alan bireylerin sayısı artmaktadır. Rektum kanserleri
toplam kolorektal kanser insidansının yaklaşık %35'ini oluşturuyor olup, sıklığı
giderek artmaktadır. Kolon ve rektum kanseri; anatomik bölge, davranış farklılıkları,
tedavi, prognoz ve seyir farklılıkları göstermektedir. Bu farklılıkların biyobelirteçlere
yansıma olasılığı ve literatürde bunu destekleyen veriler göz önüne alınarak rektum
kanserlerinde primer tümör lokalizasyonu ile tümör belirteçleri arasındaki ilişki
incelenmiştir.
Çalışma retrospektif vaka raporu/serisi olup Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi
Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı'nda takipli rektum adenokarsinomu tanılı hastalar hastane
sistemi üzerinden geriye dönük olarak incelenmiştir. Hastaların demografik özellikleri
ile hastaların tedavi öncesi serum CEA ve Ca 19-9 değeri, primer rektum tümörü
lokalizasyonu, diğer klinik ve radyolojik özellikleri incelenmiştir. Tanı anında
metastatik olmayan, patoloji sonucu adenokarsinom olan, herhangi bir tedavi öncesi
serum tümör belirteci değeri olan ve kolonoskopi ile primer tümör lokalizasyonuna
ulaşılabilen 253 rektum kanseri hastası çalışmaya dahil edilmiştir.
Çalışmanın sonuçlarında, primer tümör lokalizasyonu proksimal rektum olan
grupta distal rektum grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı olarak daha
yüksek ortanca serum CEA düzeyi görüldü (sırasıyla 2.46 vs 2.15 ng/mL, p:0.032).
Klinikopatolojik özelliklere göre ayrı ayrı incelendiğinde 60 yaş ve üzeri grupta, T
evresi T3-T4 olanlarda, lenf nodu tutulumu olanlarda ve AJCC evre 3 kanserlerde
istatistiksel anlamlı olarak proksimal rektum lokalizasyonlularda ortanca serum CEA
düzeyi distal rektumdakilerden yüksek görüldü (sırasıyla p:0.044-0.042-0.025-0.035).
Serum Ca 19-9 düzeyi açısından lokalizasyon spesifik bir bulgu saptanmadı.
Çalışmada ayrıca T3-T4 rektal kanserlerde ortanca serum CEA düzeyi T1-T2
olanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek görüldü (sırasıyla 2.45 vs 1.74
ng/mL, p:0.022). Ek olarak yapılan analizlerde ortanca serum Ca 19-9 düzeyi lenf
nodu tutulumu olanlarda olmayanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek
saptanmış olup (sırasıyla 10.82 vs 8.43 U/mL, p:0.028) radyolojik görüntülemenin
yetersiz olduğu veya operasyon esnasında yeterli sayıda lenf nodu disseksiyonu
yapılamayan durumlarda Ca 19-9 yüksekliğinin lenf nodu tutulumu açısından yol
gösterici olabileceğini düşündürmektedir.
Sonuç olarak rektumun kısımları arasındaki farklılıklardan yola çıkılarak
tümör belirteç düzeylerinin primer rektum adenokarsinomu anatomik lokalizasyonuna
ve evreye göre değişebileceği görüldü. Bu da evrelemede arada kalınan vakalarda
tümör belirteçlerinin ek katkı sağlayabileceği fikrini akla getirmektedir.

Anahtar Sözcükler: Rektum kanseri, tümör lokalizasyonu, CEA, CA 19-9, tümör
belirteçleri

Abstract:
Currently, colorectal cancers are the third most common type of cancer in both
women and men. With the improvement of screening methods and increasing
knowledge of the society, the number of individuals diagnosed with early colorectal
cancer increases. Rectal cancers account for approximately 35% of the total colorectal
cancer incidence and its frequency is gradually increasing. Colon and rectum cancers
show differences about anatomical region, tumor behaviour, response to treatment and
prognosis. Considering the possibility of these differences reflected in biomarkers and
the data supporting this in the literature, the relationship between tumor localization
and serum values of tumor markers were investigated in this study.
 This study is a retrospective case report/series. Patients followed up with diagnosis
of rectal adenocarcinoma in Ankara University Medical Faculty Medical Oncology
Department were examined retrospectively. Demographic features of patients, serum
CEA and Ca 19-9 values, primary rectum tumor localization, and other clinicalradiological features of patients were examined. 253 rectal cancer patients who were
nonmetastatic at the time of diagnosis, had adenocarcinoma as result of pathology, had
pretreatment (both neoadjuvant and surgery) serum tumor marker values and had
primary rectal tumor localisation obtained by colonoscopy were included in the study.
 In the results of the study, the group with primary tumor localized at proximal
rectum showed statistically significantly higher median serum CEA levels compared
to the distal rectum group (respectively 2.46 vs 2.15 ng/mL, p:0.032). When examined
separately according to the clinicopathological features, the median serum CEA level
was found to be statistically significantly higher in the group of 60 years and older, in
patients with T stage T3-T4, in patients with lymph node involvement, and in stage 3
cancer patients compared to those in the distal rectum (respectively p:0.044-0.042-
0.033-0.035). There was no localization specific finding in terms of serum Ca 19-9
values.

 The median serum CEA level in T stage T3-T4 rectal cancers was observed
statistically significantly higher than those with T1-T2 (respectively 2.45 vs 1.74
ng/mL, p:0.022). In addition the median serum Ca 19-9 level was found to be
statistically significantly higher in those with lymph node involvement than those
without lymph node involvement (respectively 10.82 vs 8.43 U/mL, p:0.028). It
suggests that high value of serum Ca 19-9 can guide in terms of lymph node
involvement in cases where imaging is insufficient or if insufficient number of lymph
nodes are obtained during the surgery.

 In conclusion, based on the differences between the parts of the rectum, it was
seen that tumor marker levels may vary according to the anatomical localization and
stage of primary rectal adenocarcinoma. This brings the idea that tumor markers can
contribute in cases with uncertain staging.

Keywords: Rectal cancer, tumor localization, CEA, CA 19-9, tumor markers