Kültürel sıkılık-esnekliğin sosyal kaytarmaya etkisinde örgütsel adalet ve iletişim doyumunun aracılık etkisi
The mediated effect of organizational justice and communication satisfaction in the effect of cultural tightness-looseness on social loafing
Yazar: ARZU UĞURLU KARA
Danışman: PROF. DR. ENVER AYDOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Esneklik = Flexibility ; Kültürel sıkılık = Cultural tightness ; Sosyal kaytarma = Social loafing ; Sıkılık = Tightness ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel esneklik = Organizational flexibility ; İletişim doyumu = Communication satisfaction

Özet:
Bu tez çalışmasında, bir örgüt kültürü boyutu olan sıkılık-esnekliğin sosyal kaytarma eğilimi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu kapsamda sıkılık esneklik algısının sosyal kaytarma eğilimi üzerindeki etkisinde iletişim doyumu ve örgütsel adalet algısının aracılık rolü de araştırılmıştır. Araştırmada; kültürel sıkılık-esneklik kavramından, kültürel sıkılık-esnekliğin öncül ve ardıllarından, örgüt yapıları ile ilişkisinden ve konu ile ilgili yapılan araştırmalardan; sosyal kaytarma kavramından, sosyal kaytarmanın sosyal kolaylaştırma-sosyal etki kuramı-sosyal mübadele kuramı-serbest davranma etkisi-sosyal tazmin etkisi ile ilişkisinden, sosyal kaytarmanın nedenlerinden, sosyal kaytarmayı engelleme yollarından ve bu konuda yapılan araştırmalardan; örgütsel adalet kavramından, örgütsel adaletin boyutlarından, bazı adalet kuramlarından, örgütsel adaletin öncül ve ardıllarından ve konu ile ilgili yapılan araştırmalardan; örgütsel iletişim ve iletişim doyumu kavramından ve öneminden, iletişim doyumu boyutlarından bahsedilmiştir. Ayrıca bu tez kapsamında ele alınan değişkenler arasındaki ilişkiler teorik olarak yorumlanmış ve literatürdeki daha önceden yapılan araştırmalara yer verilmiştir. Tezin son bölümünde ise araştırma analizleri ve bulgular yer almaktadır. Araştırma Ankara ilinde bulunan bazı üniversitelerde çalışan 361 akademisyenden kolayda örnekleme yöntemiyle toplanan verilerin analiziyle gerçekleştirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişki yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Analiz sonucunda sıkılık-esneklik algısının sosyal kaytarmayı anlamlı ve negatif şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, sıkılık-esneklik algısının sosyal kaytarma eğilimi üzerindeki etkisinde iletişim doyumu ve örgütsel adaletin tam aracılık etkisine sahip olduğu saptanmıştır. Yapılan analizlerden sonra araştırma bulguları tartışılarak yönetici ve araştırmacılar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, examined the effect of tightness-looseness, an organizational culture dimension, on the tendency to social loafing. In this context, the relationship between tightness-litheness and social loafing and the mediating effect of organizational justice and communication satisfaction perception were investigated. In research; the concept of cultural tightness- looseness, the precursors and successors of cultural tightness- looseness, the relationship with organizational structures and researches on the subject are mentioned; the concept of social loafing, the relationship between social loafing and social facilitation-social impact theory-social exchange theory-free-acting effect-social compensation effect, reasons of social loafing, ways of preventing social loafing and researches on this subject are mentioned; the concept of organizational justice, the dimensions of organizational justice, some theories of justice, the predecessors and successors of organizational justice and researches on the subject have been mentioned; organizational communication and communication satisfaction concept, and its importance, communication satisfaction dimensions have been mentioned. In addition, the relationships between the variables discussed in this thesis have been interpreted theoretically and the previous researches in the literature have been included. In the last part of the thesis, research analyses and findings are mentioned. The research was carried out by the analysis of the datas collected via sample method from 361 academicians who work in some universities which are located in Ankara province. The relationship between the variables was tested with the structural equation model. As a result of the analysis, it was found that the perception of tightness-looseness had a significant and negative effect on social loafing. In addition, it was determined that communication satisfaction and organizational justice have a complete mediating effect on the perception of tightness-looseness perception on social disorientation tendency. After the analyses research findings and suggestions were made for the managers and researchers by discussing.