Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'e göre tasarlanmış farklı taşıyıcı sistemlere sahip yerinde dökme betonarme binaların sismik rezilyansının belirlenmesi
Determination of the seismic resilience of reinforced concrete buildings with different structural systems designed accordıng to Turkish Seismic Code 2018
Yazar: MUHAMMET ALARÇİN
Danışman: PROF. DR. BARIŞ SEVİM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Depremler büyük miktarlarda can ve mal kayıplarına sebep olabilen doğal afetlerden bir tanesidir. Gerekli önlemler alınmaması durumunda, dünyada ve ülkemizde meydana gelen depremler sonucunda, can ve mal kaybının çok büyük miktarlarda olduğu görülmüştür. Bu nedenle ülkemizde olduğu gibi deprem riskinin yüksek olduğu bölgelerde depreme karşı dayanıklı yapı tasarımı ve üretiminin önemi oldukça fazladır. 
Ülkemizde depreme dayanıklı yapılar tasarlayabilmek ve üretebilmek için çok sayıda yönetmelik yürürlüğe girmiştir.  Ülkemizde şu anda yürürlükte olan deprem yönetmeliği 2018 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'dir. Bu yönetmelik yerinde dökme ve ön üretimli betonarme, çelik, hafif çelik, yığma ve ahşap malzemeden yeni yapılacak bina ve bina türü yapıların deprem etkisi altında tasarımı ile mevcut bina ve bina türü yapıların değerlendirme ve güçlendirme tasarımlarını kapsamaktadır. Yenilenen yönetmelik ile birlikte performansa dayalı tasarım da sıkça kullanılmaya başlanmıştır.
Performansa dayalı tasarım, ön görülen deprem yer hareketi düzeyine göre yapı taşıyıcı ve taşıyıcı olmayan elemanlarda oluşacak hasar durumlarını baz alan performans kriterlerini ortaya koyan bir tasarım yöntemidir. Performansa dayalı tasarım yönteminde yapılar için performans hedefleri tanımlanmaktadır. 
Doğru tasarlanmış ve imal edilmiş yapılar, oluşan deprem etkisinden sonra kendilerinden beklenen performans hedeflerini sağlarlar, fakat bununla birlikte oluşan hasarlara bağlı olarak kayıplar meydana gelir. Oluşan kayıplar yapının kullanım fonksiyonu, işlevselliğini düşürmektedir. Özellikle deprem sonrası kullanılması gereken hastane, belediye binaları, su ve elektrik tesisleri gibi binaların deprem öncesindeki işlevselliğine hızlı bir şekilde ulaşması istenmektedir. Sismik rezilyans yapının deprem etkisine bağlı kayıplarını ve bununla birlikte deprem etkisi öncesi fonksiyonuna ulaşması durumunu içeren genel bir tanımdır. 
Genel anlamda sismik rezilyans yapıların tehlikeleri hafifletme, afetler meydana geldiğinde etkilerini en aza indirme ve iyileşme faaliyetini sosyal bozulmayı en aza indirecek ve gelecekteki depremlerin etkilerini hafifletecek şekilde gerçekleştirme yeteneği olarak tanımlanır. Bu çalışmada Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'e göre tasarlanmış farklı taşıyıcı sistemlere sahip yerinde dökme betonarme binaların sismik rezilyansı belirlenmiştir.

Abstract:
Earthquakes are one of the natural disasters that can cause large amounts of loss of life and property. It has been observed that if the necessary precautions are not taken, there is a huge loss of life and property as a result of earthquakes that occur in the world and in our country. For this reason, earthquake-resistant building design and production is of great importance in regions with high earthquake risk, as in our country.
Many codes have come into force in our country to design and produce earthquake-resistant structures. The earthquake code currently in force in our country is the Turkish Building Seismic Code 2018, which came into force in 2018. This code includes the design of new buildings and building-type structures made of cast-in-place and prefabricated reinforced concrete, steel, light steel, masonry and wooden materials under the influence of earthquakes, and the evaluation and retrofitting designs of existing buildings and building-type structures. With the renewed code, performance-based design has started to be used frequently.
Performance-based design is a design method that sets forth performance criteria based on the damage that will occur in the structural and non-structural elements of the structure according to the predicted earthquake ground motion level. In the performance-based design method, performance targets are defined for buildings in the code.
Correctly designed and manufactured structures provide the performance targets expected from them after the earthquake, but losses occur due to the damage. The resulting losses reduce the functionality of the building. In particular, buildings such as hospitals, municipal buildings, water and electricity facilities that need to be used after the earthquake are required to quickly reach their pre-earthquake functionality. Seismic resilience is a general definition that includes the losses of the structure due to the earthquake effect and the state of reaching its function before the earthquake effect.
In general terms, seismic resilience is defined as the ability of structures to mitigate hazards, minimize their effects when disasters occur, and perform recovery activities in a way that minimizes social disruption and mitigates the effects of future earthquakes. In this study, the cast-in-place reinforced concrete buildings with different structural systems designed according to Turkish Building Seismic Code 2018 seismic resilience was determined.