Bitki sıklıklarının aynısefa (Calendula officinalis L.) bitkisinde çiçek verimi ve bazı etken maddeler üzerine etkileri
The effects of plant density on flower yield and some active components of pot marigold (Calendula officinalis L.)
Yazar: CAHİDE YETİŞ
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHANE FUNDA ARSLANOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma; 2017 yılında Samsun ilinde, bitki sıklıklarının Aynısefa (Calendula officinalis L.) bitkisinde çiçek verimi ve bazı etken maddeler üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, üç sıra arası (30 cm, 40 cm ve 50 cm) ve iki sıra üzeri (15 cm, 30 cm) sıklıkta, Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 4 tekrarlı kurulmuştur. Çiçek hasatları haftalık periyotlarda on hasat döneminde tamamlanmıştır.
Araştırmada, çiçek sayısı 0.93–20.52 adet/bitki, yaş çiçek verimi 2.66-40.99 g/bitki, drog çiçek verimi 0.34-6.22 g/bitki, dekara yaş çiçek verimi 18.45-618.45 kg ve drog çiçek verimi 2.33-77.15 kg, toplam fenol miktarı 12.80-42.34 mg/g, flavonoid miktarı 5.31-19.91 mg/g ve karotenoid miktarı 1.08-1.90 mg/g arasında değiştiği tespit edilmiştir.
Dekara yaş ve drog çiçek bakımından en yüksek verimler 30x15 (22 bitki/m²) ve 40x15 cm² (17 bitki/m²) sıklıkta yapılan dikimlerden alınmıştır. Hasat dönemleri arasında ise en yüksek yaş ve drog çiçek verimleri 6-7 ve 8. hasat dönemlerini kapsayan 27 Mayıs-13 Haziran tarihleri arasında yapılan hasatlardan elde edilmiştir. Metrekaredeki (m2) bitki sıklığının artması, dekara verimlerde de artışa neden olmuştur.
Araştırmada flavonoid, fenol ve karotenoid üzerine hasat zamanlarının etkisi önemli bulunmuştur. En yüksek toplam fenol içeriği (42.34 mg/g) 14-21 Haziran arasında (9. hasat dönemi) yapılan hasatlarda ölçülmüştür. Toplam flavonoid (19.91 mg/g) ve karotenoid (1.90 mg/g) değerleri en yüksek 22-26 Mayıs tarihleri arasında yapılan 5. hasat döneminde elde edilmiştir. Buna rağmen, toplam fenol, toplam flavonoid ve toplam karotenoid içerikleri hasat zamanları arasında kararlı bir artış veya azalış göstermemiştir.
Sonuç olarak; Samsun ekolojik koşullarında Calendula officinalis'in tıbbi bitki olarak değerlendirilmek üzere kültüre alma çalışmalarında tek yıllık verilere göre, dekara yüksek yaş ve drog çiçek verimi bakımından sonbaharda, 30x15 cm² dikim sıklığında (22 bitki/m²) dikilmesinin, hasatların 27 Mayıs–13 Haziran tarihleri arasında tamamlanmasının uygun olduğu görülmüştür. Bununla birlikte,  yıldan yıla değişen iklim faktörleri dikkate alınarak, araştırmanın çok yıl ve farklı lokasyonlarda sürdürülmesi önerinin somutlaştırılmasına yardımcı olacaktır.

Abstract:
The study was carried out at Samsun province during 2017 to determine the effect of plant densities on yield and some active substances of marigold (Calendula officinalis L.). The research was established using split-split plot design with four replication, by maintaining 15 and 30 cm row-to-row and 30, 40, 50 cm plant-to-plant distance. Flower harvests were completed to ten harvest periods in weekly periods.
In the research, the number of flower 0.93 to 20.52 number/plant,  fresh flower yield 2.66 to 40.99 g/plant, drog flower yield 0.34 to 6.22 g/plant, fresh flower yield per decare 18.45 to 618.45 kg, drog flower yield 2.33 to 77.15 kg/da, total phenolic content 12.80 to 42.34 mg/g, total flavonoid content 5.31 to19.91 mg/g, and carotenoid 1.08 to 1.90 mg/g were varied from.
In terms of fresh and drog flower yield per decare, the highest yields were found to 30x15 (22 plants/m²) and 40x15 cm² (17 plants/m²) plant density. In harvest periods, the highest fresh and drog flower yields (kg/decare) were obtained from the harvests between May 27th and June 13th, covering the 6th, 7th and 8th harvest periods. The increasing plant density per square meter caused to increase in yields per decare.
The effect of harvesting time was found significant on flavonoid, phenol and carotenoid. The highest total phenol content (42.34 mg/g) was measured on June 14-21 (9th harvest period). The highest total flavonoids (19.91 mg/g) and carotenoids (1.90 mg/g) values were obtained in the 5th harvest period on May 22-26. However, total phenol, total flavonoid and total carotenoid contents did not show a stable increase or decrease between harvest times.
As a result, according to the one-year data in the cultivation studies of Calendula officinalis as a medicinal plant, under Samsun ecological conditions, in the  autumn sowing time, 30x15 plant density (22 plants/m²) was suitable for high fresh and drog flower yield per decare. The the most suitable harvesting period is found between on May 27- June 13. However, considering the climate factors that vary from year to year, testing the research in multi-year and different locations will help to objectify the study.