Çocuk hastalıkları servislerinde nozokomiyal enfeksiyon etkenleri ve direnç dağılımının belirlenmesi
Determination of nosocomial infection agents and resistance distribution in inpati̇ent wards of the department of pediatrics
Yazar: İREM YILMAZ AKPINAR
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN TÜREL
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Çapraz enfeksiyon = Cross infection ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk sağlığı servisleri = Child health services ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-bakteriyel = Drug resistance-bacterial

Özet:
Giriş ve Amaç: Nozokomiyal enfeksiyonlar, diğer ifade şekliyle "sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar (SHİE)" hastanın sağlık kuruluşundaki bakım sürecinde gelişen ve hasta sağlık kuruluşuna başvurduğu sırada bulunmayan veya kuluçka döneminde olmayan enfeksiyonlar olarak tanımlanmaktadır. SHİE ile ilgili yapılan sürveyans çalışmaları artmakla birlikte çocuk hastalıkları servislerinde yapılan çalışmalar halen kısıtlıdır. Bu çalışmada bir merkezde 2016-2020 yılları arasında çocuk sağlığı ve hastalıkları servislerinde yatarak tedavi gören hastalarda gelişen SHİE etkenleri, antibiyotik dirençleri incelenerek bu etkenlerdeki direnç dağılımının saptaması planlanmıştır. 
Yöntem: Bu çalışmaya Ocak 2016- Aralık 2020 tarihlerinde Bezmialem Vakıf Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları  servislerinde tedavi gören ve SHİE tanısı alan hastalar dahil edilmiştir. SHİE tanısı Amerikan Hastalık Kontrol Merkezi (CDC) ve Türkiye Ulusal Hastalık Sürveyans Ağı (UHESA) tanı kriterlerine göre konulmuştur. Tüm hastaların verileri hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden elde edilmiştir. Hastaların mikrobiyolojik kültürleri klinik seyir kayıtları ile birlikte değerlendirilerek, SHİE'ye sebep olan etken/etkenler ve kültür duyarlılık sonuçları kaydedilmiştir.
Bulgular: Beş yıllık retrospektif değerlendirmede mikrobiyolojik olarak  kanıtlanmış 297 SHİE saptanmıştır. Servislere göre dağılımı sırasıyla çocuk yoğun bakım ünitesi (ÇYBÜ)(n=148, %49,8), yenidoğan yoğun bakım ünitesi (YYBÜ)(n=76, %25,6) ve çocuk hastalıkları servisidir (n=73, %24,6). En sık görülen SHİE'ler sırasıyla kan dolaşım enfeksiyonu (KDE)(n=155, %52,2), pnömoni (n=88, %29,6) ve üriner sistem enfeksiyonu (ÜSE) (n=22, %7,4) olmuştur. Etkenlerin %64,9'unu gram negatif bakteriler, %23,4'ünü gram pozitif bakteriler, %11,7'sini mantarlar oluşturmaktadır. Enfeksiyon tipinden bağımsız olarak en sık saptanan etkenler Klebsiella spp.(%20,4), Pseudomonas  aeruginosa (%13) ve koagülaz negatif stafilokoklar (KoNS) (%12,7) 'dır. KDE'de en sık izole edilen etken KoNS (%22,2), pnömonide P. aeruginosa (%26,1), ÜSE'de Klebsiella spp. (%50) olmuştur. KoNS'lerin %92'si; Staphylococcus aureus suşlarının ise %57'si metisilin dirençli bulunmuştur. Klebsiella spp. suşlarında %30, E. coli suşlarında %.50 oranında GSBL pozitifliği saptanmıştır. E.coli suşlarında karbapenem direnci saptanmazken Klebisella spp. suşlarının %15'i, P.aeruginosa suşlarının %20'si, Acinetobacter baumanii suşlarının %60'ı karbapenem dirençli bulunmuştur.  P.aeruginosa ve A.baumanii suşlarında kolistin direnci saptanmazken, karbapenem dirençli iki Klebsiella suşunda kolistin direnci saptanmıştır (%3,2).
Sonuç: Antibiyotiklere karşı giderek artan direnç, özellikle kritik hastaların ampirik tedavi seçiminde önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Çocuk hastalarda SHİE ile ilgili yapılan çalışmalar kısıtlıdır. Merkezlerin kendi hasta profillerini, hastane florasını oluşturan mikroorganizmaları ve bunların direnç özelliklerini, her bölümdeki SHİE dağılımını ve sıklığını bilmeleri, SHİE'lere karşı doğru ampirik tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesini sağlayacaktır.

Abstract:
Introduction and Aim: Nosocomial infections, in other words, "healthcare-associated infections (HCAIs)" are defined as infections that develop during the care of the patient in the healthcare institution and are not present at the time the patient applies to the healthcare institution or are not in the incubation period. Although surveillance studies on HCAI have increased, studies in pediatric services are still limited. In this study, we aimed to determine the causes and susceptibility pattern of HCAIs among patients hospitalized in pediatric wards in a tertiary care center between 2016 and 2020.
Methods: Patients who were treated at Bezmialem Vakif University Pediatrics Departments and diagnosed with HCAI were included in this study between January 2016 and December 2020. The diagnosis of HCAI was made according to the diagnostic criteria of the American Center for Disease Control (CDC) and the Turkish National Disease Surveillance Network (UHESA). The data of all patients were obtained through the hospital information management system. The microbiological results of clinical isolates and the clinical course of patients with HCAIs were recorded.
Results: In a five-year retrospective evaluation, 297 microbiologically proven HCAIs were detected. The distribution according to the wards is:pediatric intensive care unit (PICU) (n=148, 49.8%), the neonatal intensive care unit (NICU) (n=76, 25.6%) and the pediatrics service (n=73, 24.6%) respectively. The most common HCAIs were bloodstream infections (BSI) (n=155, 52.2%), pneumonia (n=88, 29.6%), and urinary tract infections (UTI) (n=22, 7%, 4). Gram-negative bacteria constituted 64.9% of the pathogens while the frequencies of gram-positive bacteria and fungi  were 23.4% and 11.7%, respectively. Regardless of the type of infection, the most frequently detected agents were Klebsiella spp. (20.4%), Pseudomonas aeruginosa (13%) and coagulase-negative staphylococci (CoNS) (12.7%). CoNS (22.2%), P. aeruginosa (26.1%), and   Klebsiella spp (50%) were the major pathogens for BSIs, pneumonia, and UTIs, respectively. Methicillin resistance was detected in 92% of KoNS and  57% of Staphylococcus aureus strains. 50% of the E. coli and 30% of Klebsiella spp. Were ESBL positive. While no carbapenem resistance was detected in E. coli strains, 15% of Klebsiella spp, 20% of P. aeruginosa , 60% of Acinetobacter baumanii strains were found to be carbapenem-resistant. Two of the carbapenem-resistant Klebsiella strains (3.2%)nwere also resistant to colistin. None of the P. aeruginosa or A. baumanii strains were colistin resistant.
Conclusion: Increasing resistance to antibiotics continues to be an important problem, especially in the selection of empirical treatment for critically ill patients. Studies on HCAIs in pediatric patients are limited. Continuous surveillance regarding patient profiles, the microorganisms that make up the hospital flora and their resistance properties, the distribution and frequency of HCAI in each department will enable the development of correct empirical treatment approaches against HCAI.