Tedarikçi seçim modeli geliştirme ve yeşil kriterlerin öneminin gıda sektöründe incelenmesi
Supplier selection model development and investigation of the importance of green criteria in the food industry
Yazar: MUSTAFA DALAY
Danışman: PROF. DR. KAZIM SARI
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık DEMATEL = Fuzzy DEMATEL ; Bulanık TOPSIS = Fuzzy TOPSIS ; Gıda sektörü = Food sector ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Tedarikçi seçim = Supplier selection ; Yeşil tedarik zinciri = Green supply chain ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Tedarikçi seçimi, tedarik zincirlerinin performanslarını arttırabilmek için önemli bir karardır. Literatür incelemesi sonucu, tedarikçi seçiminde ekonomik kararların dışında, çevresel konularında dikkate alınmasının önemli bir gereklilik olduğu görülmektedir. Bilimsel çalışmalar, basın, sosyal medya, resmi kurumlar ve sivil toplum kuruluşları sayesinde toplumun çevre bilinci ve küresel rekabet gücü önemli ölçüde artmıştır. Bu bağlamda tedarik zincirlerinde önemli bir karar noktası olan tedarikçi seçim sürecinde çevresel faktörler dikkate alınmıştır. Böylelikle geleneksel kriterlerin optimizasyonuna ek olarak yeşil kriterler de tedarikçi seçimi probleminde yerini almaya başlamıştır. Bu amaçla, bu doktora tezi tedarikçi seçimi kriterlerinin belirlenmesini; ardından belirlenen kriterlere göre tedarikçi seçiminin yapılmasını; kriterler içerisinde yeşil kriterin; belirlenen diğer kriterlere ve tedarikçi seçimine etkisinin değerlendirilmesi için bir metodoloji geliştirmeyi önermektedir. Tedarikçi seçim kriterlerinin belirlenmesi ve tedarikçi seçimi için Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden Bulanık DEMATEL, Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR  metodları kullanılmıştır. Yapılan çalışmalar neticesinde Türkiye'de Gıda sektöründe tedarikçi seçim kriterlerinden "Fiyat" ve "Kalite" kriterlerinin en önemli iki kriter olup; "Çevre" kriterinin en az önemli kriter olduğu görülmektedir.

Abstract:
Supplier selection is an important decision in order to increase the performance of supply chains. As a result of the literature review, it is seen that it is an important necessity to consider environmental issues apart from economic decisions in supplier selection. Thanks to scientific studies, press, social media, official and non-governmental organizations, the environmental awareness and global competitiveness of the society have increased significantly. In this context, environmental factors were taken into account in the supplier selection process, which is an important decision point in supply chains. Thus, in addition to the optimization of traditional criteria, green criteria have started to take their place in the supplier selection problem. For this purpose, this doctoral thesis aims to determine supplier selection criteria; then selecting the supplier according to the determined criteria; The green criteria in the criteria; It proposes to develop a methodology to evaluate its impact on other specified criteria and supplier selection. Fuzzy DEMATEL, Fuzzy TOPSIS and Fuzzy VIKOR methods are used to determine supplier selection criteria and supplier selection methods. As a result of the studies carried out, "Price" and "Quality" criteria are the two most important criteria for supplier selection in the food sector in Turkey; it is seen that the criterion of "environment" is the least important criterion.