Niğde gümüşler manastırı ve çevresi Bizans mimarisi
Byzantine architecrure in Niğde silver monastery and its surrounding
Yazar: ŞERİFE ESRA ÇİÇEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İLKER METE MİMİROĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Niğde Gümüşler Manastırı  dini yaymada önemli bir yere sahip olup, bu kaya oyma mekânlardan dikkat çeken bir tanesidir. Kasabada Bizans döneminde kullanılan adlar değişmekle beraber, günümüzdeki ismini kasaba yakınında çıkarılan gümüşler madeninden aldığı bilinmektedir. Kasaba hem günümüzde hem de antik çağda ekonomik bir kavşak noktasında yer almaktadır. Kasaba il merkezinin güneydoğusunda 8 km. uzaklıkta bir vadide kurulmuştur. Manastır ise yer altı odaları, kilisesi, avlusu ile kendine has özellikleriyle ön plana çıkar. Gümüşler manastırında her hangi bir kitabenin bulunmaması, buranın hakkında kesin bir tarih verme olasılığını yok etmiş olsa da, manastır özelliklerine ve Kapadokya bölgesi benzer manastırlara baktığımızda, buranın M.S. 7 – 8. yüzyıllarda yapılmış olduğu ve kilise içerisindeki fresklerin de daha geç bir dönemde 10 - 11. yüzyıllarda yapılmış olduğu düşünülmektedir. Tarihlendirme araştırmamızın sonunda değerlendirilecek olup bir sonuca varılacaktır.
Manastır açık avlulu manastırlardan olup, avlunun ortasında 4 sütun üzerine oturan kare bir alan bulunmaktadır. Manastırda, yemekhane, müştemilat, depolama alanları, keşiş odaları, mutfak, su deposu, odalar vb. pek çok oda bulunmaktadır. 2 katlı yapılmış olan manastır oldukça büyük boyutta ve ihtişamlıdır. 
Kilisesi dört serbest destekli kapalı Yunan haçı planındadır. Naosun batısında beşik tonoz ile örtülmüş iki giriş mekânı bulunmakta olup, kilisenin kuzey haç kolunun kuzeyinde iki mezar nişi yer alır. Kilisenin 4 ayağı da geometrik motiflerle bezenmiş olup, duvarlardaki sahneler; Tahtta İsa, sağında iki melek, İncil yazarlarının sembolleri, Deisis, Meryem ve havariler, İsa'nın doğumu ve tapınağa takdimi konuları ve Kayserili Büyük Basileios, Nysa'lı Gregorios, Nazians'lı Gregorios gibi kilise babalarının resimleridir. 
	Manastırın en çok tartışılan ve gündem olan freskosu ise Gülen Meryem Ana freskosudur. Gülen bir Meryem figürünün dünyada hiçbir benzerinin bulunmaması, manastırı bu açıdan önemli kılan bir faktördür, fakat bu fresk gerçekten böyle mi yapılmıştır, yoksa bu M. Gough'un 1965 yılında tüm duvar resimlerine yaptığı restorasyon sırasında mı olmuştur, bu tartışmalıdır.

Abstract:
Niğde Gümüşler Monastery has an important place in spreading religion and is one of the remarkable rock-carved places. Although the names used in the Byzantine period in the town have changed, it is known that it got its current name from the silver mine that was mined near the town. The town is located at an economic crossroads both today and in ancient times. The town is 8 km southeast of the city centre. It was established in a valley far away. The monastery stands out with its unique features, with its underground rooms, church and courtyard. Although the absence of any inscription in the Gümüşler Monastery has eliminated the possibility of giving a definite date for this place, when we look at the monastic characteristics and similar monasteries in the Cappadocia region, we can see that this place is A.D. It is thought that it was made in the 7th - 8th centuries and the frescoes in the church were made in a later period, in the 10th - 11th centuries. It will be evaluated at the end of our dating research and a conclusion will be reached.
The monastery is one of the monasteries with an open courtyard, and there is a square area in the middle of the courtyard resting on 4 columns. In the monastery, dining hall, outbuildings, storage areas, monks' rooms, kitchen, water tank, rooms, etc. There are many rooms. The 2-storey monastery is quite large and magnificent.
The church has a closed Greek cross plan with four free supports. To the west of the naos there are two entrances covered with barrel vaults, and there are two burial niches to the north of the northern cross arm of the church. All four pillars of the church are decorated with geometric motifs, and the scenes on the walls; Jesus on the throne, two angels on his right, symbols of the Gospel writers, Deisis, Mary and the apostles, the subjects of the birth of Jesus and his presentation to the temple, and pictures of church fathers such as Basil the Great from Kayseri, Gregorios from Nysa, Gregorios from Nazians.
The most discussed and popular fresco of the monastery is the Smiling Virgin Mary fresco. The fact that there is no similar figure of a laughing Mary in the world is a factor that makes the monastery important in this respect, but whether this fresco was really made like this or whether this happened during the restoration of all murals by M. Gough in 1965 is controversial.