Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığında insülin direnci ve trigliserid/glukoz indekslerinin önemi ve değerlendirilmesi
The importance and evaluation of insulin resistance and trigliseride/glucose index in nonalcholic fatty liver disease
Yazar: MELDA ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN AHBAB
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Glükoz = Glucose ; Homeostaz = Homeostasis ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Trigliseridler = Triglycerides ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Giriş-Amaç: İnsülin direnci, Non Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAYKH) için önemli risk faktörlerinden biridir ve Homeostazis Model Assesment-İnsulin Resistance (HOMA-IR) insülin direncini göstermede kullandığımız bir belirteçtir. Trigliserid/Glukoz indeksi (TgG indeksi) ise NAYKH'ı öngördürmede HOMA-IR kadar önemli, basit, kullanılabilir bir parametredir. Bu çalışmamızda HOMA-IR ve TgG indeksinin NAYKH öngördürmedeki değerini belirlemeyi amaçladık.   
         Metod: Çalışmaya Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'ne 2017-2018 yılları arasında başvuran ve herhangi bir nedenle Batın Ultrasonografisi (USG) çektirilmiş 986 hasta retrospektif incelenerek alındı. Tüm vakalar NAYKH tanısı konulmadan önce diğer olası karaciğer hastalıklarını dışlamak amacıyla klinik ve laboratuvar yönünden değerlendirildi. Hastalara iki farklı gruplandırma yapıldı. Birincisi NAYKH olan ve olmayan grup; ikincisi kontrol, prediyabetik ve Tip 2 diyabetik grup olarak belirlendi. HOMA-IR değeri [Açlık İnsulin (U/mL) × Açlık Glukozu (mmol/L)]/ 22.5 formülü ile; TgG  indeksi ise Logaritma [Açlık Trigliserid Düzeyi (mg/dL) x Açlık Glukozu (mg/dL)/ 2]  formülü ile hesaplandı. Grupları karşılaştırmak için normal dağılıma göre sayısal veriler Student t test veya Mann Withney u testi kullanılarak değerlendirildi. Univariate analizlerde sonlanım noktasına göre fark saptanan değişkenlerin (TgG indeksi, HOMA-IR, yaş, ürik asit, ALT, HDL, LDL, diyabet varlığı) NAYKH gelişimi üzerine etkisini belirlemek için lojistik regresyon yapıldı. p<0,05 veya %95 güven aralığı istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
          Bulgular:  Çalışmamız NAYKH olan 470  hasta ve NAYKH olmayan 516 hasta olmak üzere toplam  986 hastadan oluşmaktadır. TgG indeksi hesaplanmış; 8,4 ve üzeri değerlerde p<0,001 istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde NAYKH sıklığında artış görülmüştür. Yapılan korelasyon analizinde TgG indeksi ile HOMA-IR  arasında pozitif korelasyon (r:0,438) bulunmuştur. Univariate analizlerde sonlanım noktasına göre fark saptanan değişkenlerden oluşturulan regresyon modelinin [TgG indeksi, HOMA-IR, yaş, ürik asit, ALT, HDL, LDL, diyabet varlığı] NAYKH gelişimi üzerine etkisi incelendiğinde; Backward  Stepwise metodunda TgG indeksi (p<0,001 OR=3,702), HOMA-IR (p=0,003 ,OR=1,143), ALT yüksekliği (p=0,001, OR:1,020)  en etkili risk faktörleri olarak saptandı.
          Sonuç:  Sonuç olarak TgG indeksi NAYKH açısından önemli öngördürücü bir parametre olarak değerlendirilmiştir. HOMA-IR NAYKH  riskini 1,1 kat arttırırken, TgG indeksi 3,7 kat arttırmaktadır. Çalışmamızda TgG indeksinin HOMA-IR'dan bağımsız olarak da NAYKH  riskini arttırdığı görülmüştür.
          Anahtar Kelimeler: Trigliserid/Glukoz indeksi,  Non Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı, HOMA-IR

Abstract:
Background: İnsulin resistance is one of the most important risk factors for non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). Meanwhile, Homeostazis Model Assesment-İnsulin Resistance (HOMA-IR) is a marker we use to show insulin resistance. In this regard, Triglyceride/Glucose İndex (TgG İndex) is as important as a simple usable parameter of  HOMA-IR value in foreseeing NAFLD. In this study, we aimed to determine the value of  HOMA-IR and TgG index in predicting NAFLD.
         Methods: The participants of this study are 986 patients who consulted to Clinic of Internal Diseases and had ultrasonography scan for any reason in İstanbul Haseki Training and Research Hospital between the years of 2017 and 2018 and in this regard, they were researched retrospectively. All medical cases here were investigated in terms of all clinic and laboratory aspects in order to exclude other possible liver-related diseases before they were diagnosed  with NAFLD. The patients were categorized in two different groups, first group was the one, which included the patients who  had  NAFLD and  the patients who did not have it. As for the second group, it was the control group, which was constituted by prediyabetic patients and the patients who had type-2 diyabetes. The value of HOMA-IR was calculated with the formula of [Fasting İnsulin (U/mL) × Fasting Glucose (mmol/L)]/ 22.5, whereas TgG İndex was computed by Logarithm formula, which is [Fasting Triglyceride  (mg/dL) x Fasting Glucose (mg/dL)/2]. In order to compare groups, numeric data based on normal distribution was evaluated by means of Student T-Test and Mann Whitney U-Test. With the aim of determining the effect of variables, who had differences depending on their endpoints in univariate analyses, on the development of  NAFLD, Logistic Regression Analysis was conducted (independent variables were TgG index, HOMA-IR, age, uric acid, ALT, HDL, LDL, presence of diyabet ). A p<0,05 value and %95 confidence interval was regarded as significant and meaningful statistically.
          Results: Our study comprises of  470 patients who detected NAFLD and 516 patients who not detected  NAFLD, which makes a total number of  986 participants. In the study, TgG index was calculated and consecutively, values above and in 8,4 p<0,001 was regarded as significant and meaningful statistically. The correlation analysis revealed that a positive association (r:0,438) between TgG index and HOMA-IR. At a subsequent, the effect of logistic regression model, which was made up of variables of differences depending on the endpoints in univariate analyses (independent variables were TgG index, HOMA-IR, age, uric acid, ALT, HDL, LDL, presence of diyabet ) on the development of NAFLD was evaluated. According to this, consecutively, TgG index (p<0,001 OR=3,702), HOMA-IR (≤0,003, OR=1,143), elevated  ALT  level (p<0,001, OR:1,020) were found to be the most important risk factor according to Backward Method.
         Conclusion: TgG index was found to be a noteworthy predictor-parameter in terms of NAFLD. According to the results of this study, high TgG index increases the risk of  NAFLD 3,7 times more, while HOMA-IR does in the ratio of 1,1 times. Our study showed that TgG index increases the risk of NAFLD, independent from HOMA-IR.
        Keywords: Triglyceride/Glucose İndex, Non-Alcoholic Fatty Liver Disease, HOMA-IR