Kronik hemodiyaliz hastalarında motivasyonel görüşme yönteminin tedaviye uyum ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of motivational interviewing method on treatment adherence and quality of life in chronic hemodialysis patients
Yazar: ELİF OK
Danışman: DOÇ. DR. FATMA YASEMİN KUTLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, kronik hemodiyaliz hastalarında motivasyonel görüşme yönteminin tedaviye uyum ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla ön test son test kontrol gruplu, tekrarlayan ölçümlü deneysel araştırma deseninde yapıldı.
Araştırmanın örneklemini; İstanbul'da özel bir hemodiyaliz merkezinde tedavi alan 30 deney ve 30 kontrol olmak üzere toplam 60 hasta oluşturdu. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu, Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği, Kısa Form 36 ve tıbbi kayıtlardan elde edilen biyolojik/biyokimyasal değerler ile Mart 2016-Temmuz 2016 tarihleri arasında toplandı. Ön test sonrasında, deney grubuna 4 oturumdan oluşan motivasyonel görüşme yöntemi girişim yapıldı, kontrol grubuna ise rutin bakım verildi. Deney ve kontrol grubuna girişim öncesi, sonrası ve 3 ay izlem yapıldı.
Verilerin analizinde tanımlayıcı ve karşılaştırmalı istatistiksel yöntemler kullanıldı.
Girişim öncesi deney ve kontrol grubundaki hastaların bireysel, hastalık özellikleri, Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği, Kısa Form 36 ve biyolojik/biyokimyasal değerler benzerdi.
Deney ve kontrol grubundaki hastaların ön test, son test ve 3 ay izlem Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği toplam puanı karşılaştırıldığında; son test (Z=-4,217, P<0,05) ve 3 ay izlemde (Z=-3,074, P<0,05) anlamlı fark saptandı. Kısa Form-36 alt ölçekleri puan ortalamaları ön test, son test ve 3 ay izlemde deney ve kontrol grubu arasında anlamlı fark saptanmadı. Ancak deney grubunun kendi içinde ön test-son test ve ön test-3 ay izlem puan ortalamaları arasında anlamlı fark saptandı. Biyolojik/biyokimyasal verilerden ise; günlük sıvı alımı ve potasyum değerlerinde son testte, albümin değerinde 3 ay izlemde anlamlı fark saptandı.
Sonuç olarak, motivasyonel görüşme yönteminin kronik hemodiyaliz hastalarında tedaviye uyum ve yaşam kalitesini artırmada etkili olduğu bulundu. Bu doğrultuda; 6 aylık izlemlerle yeni araştırmalar yapılması ve konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireleri tarafından bu yöntemin kullanımının artırılması önerildi.

Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek yetmezliği, motivasyonel görüşme, tedaviye uyum, yaşam kalitesi, konsültasyon liyezon psikiyatri hemşiresi.

Abstract:
This study was conducted as a research design with randomized controlled pretest, posttest, control group with repeated measurement aiming to determine the effect of motivational interviewing on treatment compliance and quality of life in chronic hemodialysis patients. A total of 60 patients (30 experimental and 30 controls) were included in the sample of the study in a special hemodialysis center in Istanbul. The data were collected between March 2016 and July 2016 by using the questionnaire form established by the researcher and End-stage Renal Disease Adherence Questionnaire with Short Form 36. Also Biological/Biochemical values were obtained from medical records. After pretest, motivational interviewing consisting of four sessions was implemented to experimental group, while it was not applied to the control group. Pre- and post-intervention and 3-month follow-up were performed in the experimental and the control groups.
Descriptive and comparative statistical methods were used in the analysis of the data.
Experimental and control groups were similar in terms of individual, disease features, End-stage Renal Disease Adherence Questionnaire, Short Form 36 and Biological/Biochemical values at the baseline. After intervention, there were detected meaningful difference posttest (Z=-4,217, P<0,05) and 3-month follow-up (Z=-3,074, P<0,05), when the pretest, posttest and 3 month follow-up End-stage Renal Disease Adherence Questionnaire scores of the patients in the experimental and control groups were compared. Short Form-36 subscales showed no significant difference between the experimental and control groups in the pretest, posttest and 3 month follow-up. However, there was a meaningful difference between the pretest-posttest and pretest-3 month follow-up averages of the experimental group. Of the biological/biochemical data; daily fluid intake and potassium values were meaningful different in post-test and 3 months follow-up in albumin values.
As a result, the motivational interviewing method was found to be effective in improving adherence to treatment and quality of life in chronic hemodialysis patients. In the light of this study; it has been suggested that new investigations should be conducted with 6-month follow-up and that the usage of this method applied by nurses of consultation liaison psychiatry should be increased.

Key Words: Chronic Kidney Failure, motivational interviewing, treatment adherence, quality of life, consultation liaison psychiatric nurse.