İlköğretim müfettişlerinin mesleki görevlerini yerine getirme durumları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki
The relation between the position of primary education inspectors'in doing their professional duty and the burnout levels
Yazar: AHMET YILMAZ
Danışman: PROF. ESERGÜL BALCI  BUCAK
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim müfettişleri ile öğretmenlerin görüşlerinedayalı olarak ilköğretim müfettişlerinin mesleki görevlerini yerine getirme durumlarıile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesine yöneliktir.Araştırmanın çalışma evrenini 2005/2006 eğitim ve öğretim yılında Türkiyegenelinden yedi coğrafi bölgeden seçilen 14 ilde milli eğitim müdürlükleribünyesinde görev yapan 260 ilköğretim müfettişi ile bu illerin ilçe merkezlerindebulunan 316 ilköğretim okulunda görevli 7929 sınıf ve branş öğretmenioluşturmaktadır.Veri toplama aracı olarak geliştirilen anket üç bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde ?cinsiyet, yaş, medeni durum, kıdem, branş ve öğrenim durumları?değişkenlerinden oluşan kişisel bilgi formu, ikinci bölümde ilköğretimmüfettişlerinin ?rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme,soruşturma, araştırma? görevlerine yönelik 45 maddeden oluşan form, üçüncübölümünde ise 22 maddeden oluşan ?Maslach Tükenmişlik Envanteri? (MaslachBurnout Inventory) bulunmaktadır. Bu üç bölüm tek anket formu haline getirilerekanketin tamamı örneklemdeki 260 ilköğretim müfettişine, anketin birinci ve ikincibölümü 90 ilköğretim okulunda görevli 1250 öğretmen olmak üzere toplam 1510eğitimciye uygulanmıştır. Değerlendirmeye ise 175 ilköğretim müfettişinin ve 1109öğretmenin anketi alınmıştır.Araştırmanın bulgularına dayalı olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır.1. ?İlköğretim müfettişleri ve öğretmenlerin görüşlerine göre, ilköğretimmüfettişleri rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme,soruşturma, araştırma ile ilgili mesleki görevlerini ne derecede yerine getirdiklerineilişkin? ilköğretim müfettişleri ?her zaman? yerine getirdikleri öğretmenler ise?bazen? yerine getirildiği görüşünde oldukları,2. ?İlköğretim müfettişlerinin, rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş vedeğerlendirme, inceleme, soruşturma, araştırma ile ilgili mesleki görevlerini nederecede yerine getirdiklerine ilişkin? ilköğretim müfettişleri ile öğretmenleringörüşleri arasında anlamlı fark olduğu,3. ?İlköğretim müfettişlerinin rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş vedeğerlendirme, inceleme, soruşturma, araştırma ile ilgili mesleki görevlerini nederecede yerine getirdiklerine ilişkin görüşleri arasında cinsiyet, yaş, medeni durum,mesleki kıdem, branş, öğrenim durumları? değişkenlerine göre anlamlı farkolmadığı,4. ?İlköğretim müfettişlerinin görüşlerine göre tükenmişlik seviyeleritükenmişlik alt boyutlarına göre hangi düzeyde? olduğuna ilişkin olarak, duygusaltükenme ve duyarsızlaşma alt boyutunda ?az tükenmişlik? yaşadıkları, kişiselbaşarısızlık alt boyutunda ise ?çoğunlukla tükenmişlik? yaşadıkları,5. ?İlköğretim müfettişlerinin tükenmişlikleri, tükenmişlik alt boyutlarındacinsiyet, yaş, medeni durum, mesleki kıdem, branş, öğrenim durumlarıdeğişkenlerine göre hangi düzeyde? olduğuna ilişkin olarak cinsiyet, yaş, medenidurum, mesleki kıdem, branş değişkenlerine göre ?duygusal tükenme, duyarsızlaşma,kişisel başarısızlık? alt boyutlarında anlamlı fark yok iken, öğrenim durumlarına göre?kişisel başarısızlık? alt boyutunda farklılık göstermezken, ?duygusal tükenme veduyarsızlaşma? alt boyutlarında anlamlı fark olduğu,6. ?İlköğretim müfettişlerinin rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş vedeğerlendirme, inceleme, soruşturma, araştırma ile ilgili mesleki görevlerini yerinegetirme durumlarına ile tükenmişlik düzeyleri arasında negatif kuvvetli ilişki(korelasyon) bulunduğu ve tükenmişliğin % 69'u ilköğretim müfettişlerinin meslekigörevleriyle ilgili değişkenlere bağlı olduğu buna göre ilköğretim müfettişlerimesleki görevlerini yerine getirdikçe tükenmişlik düzeylerinin azalacağı sonucuortaya çıkmaktadır.

Abstract:
The purpose of this research is to supply the relatıon between the posıtıon ofprımary educatıon ınspectors?ın doıng theır professıonal duty and the burnout levelsthrough the points of view of Primary Education inspectors and teachers.The universe of research study is composed of 206 primary educationinspectors who work in constitution of National Education directorates in 14 citieswhich are selected from the general of Turkey and from the seven geographicalregions in 2005/2006 academic year and 7929 primary school and branch teacherswho work in 316 primary schools in these selected cities.The questionnaire (that) supplied for the aim of being an implement forcollecting datum is composed of three main chapters. In the first chapter there is apersonal knowledge form which is composed of variations in ?sexuality, age, civilsituation, priority, branch and educational situations? in second chapter these a theform that is composed of 45 matters about primary education inspectors duties in?guidance, bringing up the personal in working-place on working-time, inspectation,utilization, examination, research and investigation?, in third chapter there isMaslach Burnout Inventory that is composed of 22 matters.These three chapters were got into only one (single) questionnaire and all ofthree questionnaires were applied on 260 primary (school) education inspectors inthe examples, the first and second chapters of the questionnaire were applied ontotally 1510 educator who were compassed of 1250 teachers and others working inthe 90 primary schools. 175 primary school inspectors? questionnaires and 1109teachers? questionnaires were taken for excalvation.Depending on the research inventions these results were obtained.1. According to the answer and view of Primary school inspectors andteachers, the questionnaire shows that primary school inspectors gave `some times?and `many times? answers to the questions about Primary school inspectors?guidance, bringing up the personal in working-place on working time, inspectationand utilization, investigation, research.2. There was a meaningful difference between the primary school inspector?spoints of view and teachers? points of views about the subjects of primary schoolinspectors? guidance and bringing up the personal in working-place on working-time,inspectation, utilization, examination, investigation, and research.3. There was not a meaningful difference between `The view about howprimary school inspectors were doing their duties while they were doing guidance,bringing up the personal in working-place on working-time, inspection, utilization,examination, investigation, and research and the varieties about sexuality, age, civilsituation, priority, branch and educational situations.4. According to primary inspectors view about on which level the burnoutlevels burnout sub-dimensions were, they live ?less burnout? in emotional burnoutand insensibility sub-dimension and they live ?much burnout? in personal failuresub-dimension,5. Up to the fact of ?according to sexuality, age, civil situation, priority,branch, educational situation variations in burnout sub-dimension in the primaryschool inspectors? burnouts? there was not meaningful differences of the sexuality,age, civil situation, priority, branch variations. ?Emotional burnout, insensibility,personal failure? sub-dimensions and in addition there wasn?t difference in ?personalfailure? sub-dimensions according to educational situations, there were meaningfuldifferences in ?Emotional Burnout and Insensibility? sub-dimensions,6. Primary school inspectors live burnout in the sub dimension level in thepoint of the view of primary school inspectors? burnout levels up to theseknowledge?s there is a negative, strony relation and % 69 of burnout level is aboutprimary school inspectors? professional duty doings? changings between the situationof primary school inspectors? professional duty doings effort and burnout level, inother words it is fixed that the more their burnout levels get more their professionalduty doings effort situation get less.