Bilgisayar destekli çevre eğitiminin bilgisayar teknolojileri programı öğrencilerinin çevre okuryazarlığına etkisinin incelenmesi
Evaluation of effects of computer-aided environmental education on environmental literacy of computer technologies program students
Yazar: AHMET UYAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HİLAL KAZU
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Araştırmada bilgisayar destekli çevre eğitiminin bilgisayar teknolojileri programında öğrenim gören öğrencilerin çevre okuryazarlığına etkisini belirlemek amacıyla nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte olduğu iç-içe karma desen yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2014-2015 öğretim yılı bahar döneminde, Mustafa Kemal Üniversitesi Antakya Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Teknolojileri Programı ikinci sınıfta öğrenim gören 60 öğrenciden oluşmaktadır. Bunlardan 30 Bilgisayar Teknolojisi öğrencisi kontrol grubu, 30 Bilgisayar Programcılığı öğrencisi ise deney grubu olarak seçilmiştir. 
Araştırmada ilk olarak çevre okuryazarlığı ölçeği deney ve kontrol gruplarına ön test olarak uygulanmış grupların belli ölçütlere göre birbirine denk oldukları tespit edilmiştir. Sonrasında kontrol grubuna geleneksel yöntemle, deney grubuna ise bilgisayar destekli eğitim yöntemiyle altı hafta boyunca süren çevre eğitimi uygulanmıştır. Araştırma sonunda çevre okuryazarlığı ölçeği son test olarak uygulanmış, ayrıca deney grubunun bilgisayar destekli çevre eğitimi ile ilgili görüşleri alınmıştır. Çevre okuryazarlığı ölçme aracı kişisel bilgi formu, çevresel bilgi, tutum, davranış ve algı alt boyutlarından oluşmaktadır. Her bir alt boyutun Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı sırasıyla .74, .80, .82, .81 olarak bulunmuştur. Araştırma sürecinde elde edilen nicel veriler bağımlı ve bağımsız gruplar t testi, nitel veriler içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre, uygulanan çevre eğitiminin tutum dışındaki tüm alt boyutlarda (bilgi, davranış ve algı) hem deney hem de kontrol gruplarındaki öğrencilerin ön test-son test puan ortalamaları arasında son test lehine anlamlı bir farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir. Tutum boyutunda ise deney grubundaki öğrencilerin ön test-son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmasına rağmen, kontrol grubunda anlamlı bir farklılık oluşmamıştır. Deney ve kontrol gruplarının son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında, tutum alt boyutu dışında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Tutum boyutunda ise deney grubu lehine anlamlı bir farklılığın oluştuğu tespit edilmiştir.
Öğrenci görüşme formlarından elde edilen veriler öğrencilerin, derslerin bilgisayar destekli eğitimle işlenmesinden hoşnut olduklarını göstermektedir. Öğrenciler bilgisayar destekli eğitimin olumlu yönü olarak; "öğretici olması", "akılda kalıcı olması" ve "eğitici videoların kullanılması", olumsuz yönü olarak da "uygulamaya yönelik etkinliklerin yetersiz olması", "slaytların uzun olması" ve "aktif katılım sağlanamaması" şeklinde görüş belirtmişlerdir. 
Ulaşılan sonuçlara göre; çevre eğitimi alan öğrencilerin çevresel bilgi, tutum, davranış ve algı düzeylerinde artış gözlenmiştir. Bu sebeple yükseköğretim kurumlarının bazı bölümlerinde seçmeli bazılarında zorunlu olarak okutulan çevre eğitimi derslerinin daha fazla bölümde yer alması gerektiği, ayrıca çevre eğitiminde uygulamaya yönelik etkinliklere ağırlık verilmesi ve bazı derslerde öğrencilerin doğa ile iç içe olmasının öğrencilere daha faydalı olacağı gibi önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Nested mixed design in which quantitative and qualitative methods are used together was employed in order to determine effects of computer-aided environmental education on environmental literacy of the students studying at the program of Computer Technologies.  The sample of the research included 60 second grade students studying at the program of Computer Technologies at Mustafa Kemal University Antakya Vocational School in 2014-2015 academic term. Thirty students who were at the department of Computer Technologies were assigned to the control group, and the other thirty students who were at the department of Computer Programming were assigned to the experimental group. 
Firstly, environmental literacy scale was conducted for the experimental and control groups as pre-test before intervention, and it was found that both groups were equal in terms of certain criteria. Afterwards, environmental education was given to the control group via traditional method, and via computer-aided education method to the experimental group during six weeks. Environmental literacy scale was applied as post-test at the end of the study, and opinions of the students in the experimental group about computer-aided environmental education were asked. Environmental literacy scale consists of sub-components of personal information form, environmental knowledge, attitude, behavior and perception. Cronbach's Alpha reliability coefficients of each sub-component were found .74, .80, .82, .81 respectively. Quantitative data obtained during the study were analyzed via dependent and independent samples t-tests, and qualitative data were analyzed via content analysis. According to the findings of the research, environmental education caused significant difference between pre-test and post-test mean scores of the experimental and the control group students in favor of the post-test in all sub-components (knowledge, behavior and perception) apart from attitude. However, in the sub-component of attitude; while there was significant difference between pre-test and post-test mean scores of the students in the experimental group, there was no significant difference in the control group. When post-test mean scores of the experimental and control groups were compared, it was found that there was no significant difference in sub-components except for attitude. Significant difference was ascertained in favor of the experimental group in the sub-component of attitude. 
Data obtained from student interview forms showed that the students were pleased of lessons taught according to computer-aided education. The students expressed advantages of computer-aided education as "being instructive", "being catchy" and "use of instructive videos", and disadvantages as "lack of activities encouraging practice", "need of long time for slides" and "not allowing active participation". 
Consequently, it was observed that there was an increase in the levels of environmental knowledge, attitude, behavior and perception of the students having received environmental education. Therefore, it is suggested that environmental education classes which are either elective or compulsory in some departments of higher education institutions should be included in the programs of much more departments, activities encouraging practice in environmental education should be focused, and students should be in touch with nature in some classes.