Farklı etyolojilere bağlı hepatosellüler kanserli hastaların epidemiyolojik, klinik, virolojik ve tümör özelliklerinin karşılaştırılması
Comprasi̇on of epi̇demi̇ology,tumor characteri̇sti̇cs cli̇ni̇cal and vi̇rologi̇c parameters of pati̇ents di̇agnosed wi̇th hepatocellular carci̇noma from vari̇ous eti̇ologi̇es
Yazar: MURAT BARDAKÇI
Danışman: PROF. DR. KENDAL YALÇIN
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Epidemiyoloji = Epidemiology ; Etyoloji = Etiology ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Hepatit C virüsü = Hepatitis C virus ; Hepatit D virüsü = Hepatitis D virus ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Karsinoma-hepatoselüler = Carcinoma-hepatocellular ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Amaç: Bölgemizde farklı etyolojilere bağlı olarak gelişen hepatosellüler kanserin epidemiyolojik, klinik ve tümör özelliklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlandı.
Yöntem: Toplam 377 hasta çalışmaya alındı. Hastaların dosyaları retrospektif ve prospektif olarak tarandı. HSK tanısı klinik/radyolojik/laboratuar ve/veya histolojik bulgulara göre konuldu. Hastalar etyolojik nedenlerine göre gruplandırıldı. 
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması (yıl) 58.70±12.50 idi. HCV'ye bağlı hastaların yaş ortalaması 65.42±10.05 yıl olup daha ileri yaşlarda (p=0.001) ve HDV'ye bağlı hastaların yaş ortalaması 53.39±10.75 yıl olup, daha genç yaşlarda HSK geliştiği tespit edildi. 310 hasta erkek, 67 hasta kadın olup, erkekler hastaların % 82.2'sini oluşturmaktaydı. HSK vakalarının % 57.8'i HBV'ye, % 15.6'sı HDV'ye, % 8.2'si HCV'ye, % 18.3'ü non-viral nedenlere bağlı geliştiği görüldü. Hastaların ortalama enfeksiyon süresi 9.38±9.08 yıl olup, hastaların % 23.6'sı antiviral tedavi almaktaydı. Gruplar arasında ortalama viral replikasyon düzeyi HCV'ye bağlı HSK hastalarında anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0.001). Hastaların büyük çoğunluğunda HSK'nın siroz zemininde geliştiği tespit edildi. Tüm gruplarda AFP düzeyleri yüksek olup HBV grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulundu (0.008). Hastaların büyük çoğunluğu tanı sırasında Child-Pugh B-C olarak değerlendirildi. Maksimum tömür çapı tüm gruplarda 5 cm'nin üzerindeydi. Gruplar arasında ortalama sağkalım süresi açısından anlamlı fark bulunmadı. 
Sonuç: Viral hepatitler, HSK gelişiminde en önemli risk faktörü olup, HSK sıklıkla siroz zemininde gelişmektedir. Bu nedenle özellikle siroz hastalarının takip ve taranması büyük önem taşımaktadır. Bölgemizde HSK'lı hastalardaki ileri yaş ve ileri hastalık evresi bu konunun hala önemini koruyan ciddi bir sağlık problemi olmaya devam ettiğini göstermektedir. Bu konudaki gelişmelerin HSK'lı hastaların prognozunu olumlu yönde etkileyeceği aşikardır. Bu yüzden ülkemizde, tanısal ve tedavi modalitelerinin geliştirilmesinin yanında, ulusal kanser izlem programlarının uygulanmasına ivedilikle ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar sözcükler: Hepatosellüler karsinoma, hepatit B virüsü, hepatit C virüsü, hepatit D virüsü, etyoloji, epidemiyoloji

Abstract:
ABSTRACT
Introduction: In this study, we aim to evaluate the etiologic factors associated with Hepatocellular carcinoma and their role on the clinical outcome and prognosis of the disease. 
Method: 377 patients diagnosed with Hepatocelular carcinoma were analysed both retrospectively and prospectively. HCC was diagnosed based on radiologic, histologic, clinical and laboratory findings. Patients were randomized according to the etiologic factors.
Results: Mean age in patients were 58.70±12.50 years. HCC were developed in elder age in HCV group (mean age: 65.42±10.05 years) (p=0.001), in contrast to HDV group (mean age : 53.39±10.75 years). 310 of patients were male (82%) and 67 of them were female. HCC occurs secondary to HBV in 57.8%, HDV in 15.6%, HCV in 8.2% and non-viral causes in 18.3% of all patients. Mean duration of infection in patients were 9.38±9.08 years and 23.6% of them were on antiviral therapy. Between groups, mean viral replication rate was found to be statistically higher in patients with HCC due to HCV (p=0.001). In many patients, HCC were developed secondary to cirrhosis. In all groups, serum AFP levels were high which is statistically most significant in hepatitis B virus group (p=0.008). Many patients were Child-Pugh B-C while at diagnosis and maximum tumor diameter was above 5 cm in all groups. Among all groups, no statistically significant difference in average survival rate were found. 
Conclusion: HCC which the most important risk factors are viral hepatitis, frequently occurs in patients with cirrhosis, so surveillance and follow-up of cirrhotic patients are crucial. In our region, old age and high stage of disease while at diagnosis still remain an important healthcare problem. That is why, in our country, we urgently need cancer surveillance programs as well as new diagnostic and therapeutic developments.

Keywords: Hepatocellular carcinoma, hepatitis B virus, hepatitis C virus, hepatitis D virus, etiology, epidemiology