Efor testi sonucu pozitif olan stabil angina pektorisli hastalarda hrr 1-2, rate pressure product, QT disperisyonu ile koroner arter hastalığı yaygınlığı ve ciddiyetni değerlendirmede kullanılan gensını skoru arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation between hrr 1-2, rate pressure product, Qt dispersion, and gensini score used to evaluate the extension and severity of coronary artery disease in patients with stable angina pectoris with A positive exercise test result
Yazar: ÖNDER KAYA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA NİHAN TURHAN ÇAĞLAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Anjina pektoris = Angina pectoris ; Efor EKG sistemi = Exercise ECG system ; Gensini skoru = Gensini score ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp hızı = Heart rate ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; QT dispersiyonu = QT dispersion ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Efor testi pozitif  Olan Stabil Angina Pektrorisli (SAP) hastalarda Efor Testi Parametrelerinden Heart Rate Recovery (HRR) 1,2, Rate Pressure Product (RPP) ve EKG'de QT Dispersiyonu İle Perkütan Koroner Girişim Sonucu Koroner Arter Hastalığı Yaygınlığı Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi planlandı. Koroner arter hastalığı trombotik bir süreç olup bu süreci önceden öngördüren efor testi gibi objektif iskemi testleri ve EKG'de kullanılan parametrelerin (HRR1-2, RPP, DUKE skoru, QT dispersiyonu) perkütan koroner girişim sonrası hesaplanan Gensini skoru ile pozitif korelasyon göstereceği düşünüldü.
.Gereç ve yöntem: 1 Mart 2020 – 1 Aralık 2020 tarihleri arasında Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Polikliniği'ne göğüs ağrısı şikayeti ile başvuran, efor testi sonucu pozitif olarak kabul edilen stabil koroner arter hastalığı şüphesi olan çalışmaya dâhil etme ve etmeme kriterlerine dikkat edilerek koroner anjiyografi yapılan 200 kişilik hasta grubu çalışmaya dâhil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, kardiyovasküler risk faktörleri, biyokimya ve hemogram değerleri anjiografi öncesi sorgulanmış ve kaydedilmiştir. Hastaların işlemden önce dinlenme esnasında 25 mm/sn hız ve 10 mm/mV genlikte çekilen 12 derivasyonlu EKG'lerinden QT, QTc, QTd daha önce anlatıldığı gibi hesaplanmıştır. Hastalara Schiller CS 200 marka koşu bandında Bruce protokülüne uygun şekilde treadmill egzersiz testi yapıldı. Efor testi sonrası en az 3 dakikalık dinlenme(recovery) kaydı alındı. Her kademe sonunda hastaların kalp hızı, kan basıncı kayıt edildi. Efor testi pozitif olarak değerlendirilen hastalarından raporlarından HRR1 ve 2, RPP, Duke skoru daha önce anlatıldığı üzere formülüne uygun şekilde hesaplandı. HRR1 hesaplanırken 12 ve üstü değerler normal kabul edilirken, 12' nin altındaki değerler anormal kabul edildi. HRR2 için 22 ve üzeri normal kabul edilirken 22'nin altı anormal değer olarak kabul edildi.200 hastanın koroner anjiyografileri Siemens marka cihaz ile yapıldı.Gensini skoru birbirinden bağımsız deneyimli iki kardiyolog tarafından hesaplandı. Gensini skoru Gensini'nin yaptığı çalışmada belirttiği hesaplama metoduyla belirlendi. Hastaların koroner anjiografik görüntü çekimleri sol koroner sistem için 4 pozisyonda, sağ koroner sistem için 2 pozisyonda değerlendirildi. Yapılan değerlendirmede epikardiyal koroner arterlerde %50 ve daha fazla darlık saptanan hastalar kritik koroner darlık olarak kabul edildi. %50'den az darlık saptanan ve yavaş akım izlenen hastalar non kritik koroner darlık olarak değerlendirildi. Hastalarımız KAG sonucuna göre normal koroner arter, non-kritik koroner arter ve kritik koroner arter hastalığı olarak gruplandırıldı. Aynı zamanda hastalar KAG sonucu normal koroner arter ve kritik KAH olmak üzere 2 grupta incelendi. Hastaların HRR1, 2, RPP ve QTd değerleri ile Gensini skoru arasında ilişki olup olmadığına bakıldı.
              Bulgular: Çalışmamız %43'ü (n=86) kadın, %57'si (n=114) erkek olmak üzere 200 hasta grubu ile yapıldı. Çalışmaya katılan olguların yaşları 29 ile 77 arasında değişmekte olup, ortalama 56,21±9,35 yaş olarak saptanmıştır. Çalışmaya aldığımız olguların %34'ü (n=68) sigara kullanmaktadır. Hastaların %27,5'inde (n=55) diyabet tanısı mevcut iken, %45'inde (n=90) hipertansiyon tanısı mevcuttur. Hastaların %5'inda (n=19) hiperlipidemi tanısı mevcut iken %3,5'inde (n=10) aile öyküsü mevcuttur. Koroner anjiyografi yapılan hastaların sonuçlarına bakıldığında, %27'si normal koroner arter (n=54), %47'si non-kritik KAH (n=94), %26'sı kritik KAH (n=52) olarak değerlendirildi
  Gensini skoru ile QTD ölçümleri arasında pozitif yönlü (Gensini skoru arttıkça, QTC artan) istatistiksel olarak anlamlı güçlü düzeyde ilişki saptanmıştır (r=0,742; p=0,001; p<0,01). Gensini skoru ile HRR1 ve HRR2 ölçümleri arasında negatif yönlü (Gensini skoru arttıkça, HRR1 ve 2 azalan) istatistiksel olarak anlamlı güçlü düzeyde ilişki saptanmıştır (r=-0,672, r=-0,626; p=0,001; p<0,01). Gensini skoru ile Duke skoru arasında negatif yönlü (Gensini skoru arttıkça Duke skoru azalan) istatistiksel olarak anlamlı güçlü düzeyde ilişki saptanmıştır (r=-0,632; p=0,001; p<0,01). Gensini skoru ile RPP arasında negatif yönlü (Gensini skoru arttıkça, RPP değeri azalan) istatistiksel olarak anlamlı zayıf düzeyde ilişki saptanmıştır (r=-0,210; p=0,003; p<0,01).
 Sonuç: Yaptığımız çalışmada efor testi pozitif olan SAP'li hastalarda HRR1, 2, RPP ve istirahat EKG'sindeki QTd ile Gensini skoru arasında anlamlı bir ilişki saptanmış olup ciddi ve yaygın KAH olma olasılığı olan hastaları tahmin etme açısından yardımcı olabileceği çalışmamızda gösterilmiştir. 
            ANAHTAR KELİMELER: HRR1, HRR2, RPP, QTd, Duke skoru, Gensini Skoru

Abstract:
Aim: Evaluation of the Relationship between Exercise Test Parameters Heart Rate Recovery (HRR) 1,2, Rate Pressure Product (RPP) and QT Dispersion in ECG and the Prevalence of Coronary Artery Disease as a Result of Percutaneous Coronary Intervention in Patients with Stable Angina Pectoris (SAP) with Positive Exercise Test. was planned. Coronary artery disease is a thrombotic process and it was thought that objective ischemia tests such as effort test, which predicted this process, and parameters used in ECG (HRR1-2, RPP, DUKE score, QT dispersion) would show a positive correlation with the Gensini score calculated after percutaneous coronary intervention.
            Materials and methods: Between March 1, 2020 – December 1, 2020, Bakırköy Dr Sadi Konuk Training and Research Hospital to the Cardiology Polyclinic with the complaint of chest pain and who were suspected of stable coronary artery disease, whose exercise test result was accepted as positive, and who underwent coronary angiography by paying attention to the inclusion and exclusion criteria of the study, were included in the study. Demographic characteristics, cardiovascular risk factors, biochemistry and hemogram values of the patients were questioned and recorded before angiography. QT, QTc, QTd were calculated from the 12-lead ECGs of the patients taken at 25 mm/sec speed and 10 mm/mV amplitude during resting before the procedure, as previously described. The treadmill exercise test was performed on the Schiller CS 200 brand treadmill in accordance with the Bruce protocol. After the effort test, a recovery recording of at least 3 minutes was taken. At the end of each stage, the patients' heart rate and blood pressure were recorded. HRR1 and 2, RPP, Duke scores were calculated according to the formula as described previously from the reports of patients whose effort test was evaluated as positive. When calculating HRR1, values of 12 and above were considered normal, while values below 12 were considered abnormal. For HRR2, 22 and above were considered normal, while values below 22 were accepted as abnormal. Coronary angiograms of 200 patients were performed with a Siemens device. The Gensini score was calculated independently by two experienced cardiologists. The Gensini score was determined by the calculation method Gensini specified in his study. Coronary angiographic images of the patients were evaluated in 4 positions for the left coronary system and 2 positions for the right coronary system. In the evaluation, patients with 50% or more stenosis in the epicardial coronary arteries were considered as critical coronary stenosis. Patients with less than 50% stenosis and slow flow were evaluated as non-critical coronary stenosis. Our patients were grouped as normal coronary artery, non-critical coronary artery and critical coronary artery disease according to CAG results. At the same time, the patients were examined in 2 groups as CAG results, normal coronary artery and critical CAD. It was investigated whether there was a relationship between the HRR1, 2, RPP and QTd values of the patients and the Gensini score.
            Results: Our study was conducted with a group of 200 patients, 43% (n=86) female and 57% (n=114) male. The ages of the subjects participating in the study ranged from 29 to 77 years, with an average of 56.21±9.35 years. 34% (n=68) of the cases included in our study smoke. While 27.5% (n=55) of the patients were diagnosed with diabetes, 45% (n=90) had a diagnosis of hypertension. While 5% (n=19) of the patients had a diagnosis of hyperlipidemia, 3.5% (n=10) had a family history. Considering the results of the patients who underwent coronary angiography, 27% were evaluated as normal coronary artery (n=54), 47% as non-critical CAD (n=94), and 26% as critical CAD (n=52).
             A statistically significant and strong correlation was found between Gensini score and QTD measurements, in a positive direction (as the Gensini score increases, QTC increases) (r=0.742; p=0.001; p<0.01). A statistically significant and strong correlation was found between Gensini score and HRR1 and HRR2 measurements (r=-0.672, r=-0.626; p=0.001; p<0.01). A statistically significant and strong correlation was found between Gensini score and Duke score (r=-0.632; p=0.001; p<0.01). A statistically significant weak correlation was found between Gensini score and RPP (r=-0.210; p=0.003; p<0.01), with negative direction (as Gensini score increases, RPP value decreases).
            Conclusion: In our study, a significant correlation was found between HRR1, 2, RPP, and the Gensini score in resting ECG in patients with SAP who had a positive exercise test, and it was shown in our study that it can help predict patients who are likely to have severe and diffuse CAD.
             KEY WORDS: HRR1, HRR2, RPP, QTd, Duke score, Gensini Score