Çocukluk çağı travmalarının yetişkinlikteki depresyon belirtileri ile ilişkisinde affetmenin aracı rolü
The mediator role of forgiveness in the relationship of childhood traumas to adult depression symptoms
Yazar: ESRA TEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE İNAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Fiziksel, duygusal ve cinsel ihmal ve istismar sonucu oluşabilecek çocukluk çağı
travmatik yaşantıları kısa vadede çocuğu olumsuz etkilemesinin yanı sıra uzun vadede
yetişkin dönem için de çeşitli psikolojik sorunlar ortaya çıkarabilmektedir. Bu sorunlardan
biri de yetişkin dönemde ortaya çıkan depresif belirtilerdir. Depresif durumla
ilişkilendirilen kavramlardan biri olan affetme, kişinin hak ihlali yaşadığı durumlarda bu
ihlali ortaya çıkaran objeye karşı geliştirdiği olumsuz içsel süreçlerini daha olumlu ya da
nötr hale getirerek yeniden çerçevelemesini ifade etmektedir. Bahsedilen obje kişinin
kendi, başkaları ya da kontrol edilemeyen durumlar olabilmektedir. Çocukluk çağı
travmatik yaşantıları depresif belirtilerle olduğu gibi kişinin affetme eğilimi ile de ilişkili
bulunmuştur. Dolayısıyla depresif belirtiler, affetme ve çocukluk çağı travmatik yaşantıları
birbiri ile ilişkilidir. Ancak bilindiği kadarıyla bu üç değişkenin birbiri ile aynı anda nasıl
etkileşim gösterdiğine dair çalışmalar görece az bulunmakta ve Türkiye'de hiç
bulunmamaktadır. Buradan hareketle, mevcut çalışmanın amacı çocukluk çağı travmaları
ve yetişkinlikteki depresif belirtiler arasındaki ilişkide affetmenin aracı rolünü
incelemektir. Bu amaçla, Heartland Affetme Ölçeği, Çocukluk Çağı Ruhsal Travmaları
Ölçeği ve Beck Depresyon Envanterini içeren çevrimiçi bir form oluşturularak araştırma
verileri, 2023 yılı Haziran-Eylül ayları arasında 18-65 yaş arası 307 yetişkinden
toplanmıştır. Analiz sonucunda yetişkinlerin depresif belirtileri ile çocukluk çağında maruz
kaldıkları travmalar arasındaki ilişkiye toplam affetme eğilimlerinin aracılık ettiği
bulgulanmıştır. Detaylı incelendiğinde yalnızca kendini ve durumu affetmenin anlamlı
aracılık etkisi olduğu saptanmıştır. Affetmenin fiziksel ihmal ve istismar ile depresif
belirtiler arasındaki ilişkiye aracılık etmediği görülmüştür. Sonuç olarak fiziksel ihmal
veya istismar dışındaki çocukluk çağı travmalarına maruz kalan yetişkinlerin depresif
belirti düzeyleri kendilerini ve durumları affetme eğilimleri aracılığıyla değişmektedir.
Dolayısıyla çocukluk çağında duygusal ve cinsel travmatik yaşantıları olan ve yetişkinlik
döneminde depresyon belirtileri gösteren bireylerin tedavi planlamasına dahil edilecek
affetmeye ilişkin müdahalelerin kendini ve durumu affetme üzerine odaklanıldığında
tedavi etkililiğini artırabileceği çalışmanın faydası olarak görülmektedir.

Abstract:
Traumatic experiences in childhood that may occur as a result of physical,
emotional and sexual neglect and abuse not only negatively affect the child in the short
term, but also may cause various psychological problems in adulthood in the long term.
Depressive symptoms in adulthood may be one of these problems. Forgiveness, one of the
concepts associated with the depressive state, refers to the reframing of the negative
internal processes caused by an object that violates rights into more positive or neutral. The
object mentioned can be the person themself, others or uncontrollable situations. Traumatic
childhood experiences have been found to be associated with person's disposition to
forgive as well as depressive symptoms. Therefore, depressive symptoms, forgiveness and
childhood traumatic experiences are interrelated. However, as far as is known, there are
relatively few studies on how these three variables interact with each other simultaneously
and none in Turkey. Based on this, the aim of the current study is to examine the mediating
role of forgiveness in the relationship between childhood traumas and depressive
symptoms in adulthood. For this purpose, research data was collected from 307 adults aged
18-65 between June and September 2023 by creating an online form including the
Heartland Forgiveness Scale, Childhood Psychological Trauma Scale and Beck Depression
Inventory. As a result of the analysis, it was found that the relationship between adults'
depressive symptoms and the traumas they were exposed to in childhood was mediated by
their total disposition to forgive. When examined in detail, it was determined that only
forgiving self and the situation had a significant mediating effect. It was observed that
forgiveness did not mediate the relationship between physical neglect and abuse and
depressive symptoms. As a result, the depressive symptom levels of adults exposed to
childhood traumas other than physical neglect or abuse change through their tendency to
forgive themselves and situations. Therefore, it is seen as a benefit of the study that
interventions related to forgiveness to be included in the treatment planning of individuals
who had emotional and sexual traumatic experiences in childhood and showed symptoms
of depression in adulthood can increase the treatment effectiveness when focusing on
forgiving oneself and the situation.