Kıbrıs-Arkaik Dönem seramiğinde kuş motifi
The bird figure in the Cypro-Archaic Pottery
Yazar: HAZAR KABA
Danışman: PROF. DR. COŞKUN ÖZGÜNEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkaik Dönem = Archaic Period ; Kuş figürü = Bird figure ; Kıbrıs = Cyprus ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Kıbrıs-Arkaik kuş motifi, yaklaşık olarak M.Ö. 750 ? 480 yılları arasında süregelmiş Kıbrıs-Arkaik seramik süsleme sanatında, yoğunlukla Kıbrıs-Arkaik I'de (M.Ö. 750 ? 600) olmak üzere, birçok farklı şekilde kullanılmış en önemli figüratif süsleme motiflerinden biridir. Sergilediği tipolojik ve üslupsal özelliklere bakıldığı takdirde Kıbrıs-Arkaik kuş motifinin, Tunç Çağı'na kadar indirgenebilen ve Geometrik yanında Arkaik süsleme sanatının öğeleri ile de pekiştirilmiş bir temel üzerinde yükseldiği görülmektedir. Bu bağlamda Kıbrıs-Arkaik kuş motifi için, kendi zamanının sanatına olduğu kadar eskinin sanatına de yaslanan, çok yönlü bir motif demek doğru olacaktır.Kıbrıs-Arkaik kuş motifinden, ?Tek Olarak Betimlenmiş Kuş?, ?Bitkisel Bir Motif ile Karşı Karşıya Betimlenmiş Kuş?, ?Boynunu Yere Eğerken Betimlenmiş Kuş?, ?Yılan ile Beraber Betimlenmiş Kuş?, ?Balık ile Beraber Betimlenmiş Kuş?, ?Antitetik İki Kuş?, ?Aralarında Bitkisel Bir Motif Yer Alan Antitetik İki Kuş?, ?Aralarında Geometrik Bir Süsleme Yer Alan Antitetik İki Kuş?, ?Aralarında Bitkisel Motifler Yer Alan İki Kuş?, ?Sıra Halinde Kuşlar?, ?Bitkisel Motifler Arasına Yerleştirilmiş Sıra Halinde Kuşlar?, ?Bir Sahne İçerisine Yerleştirilmiş Kuş? ve ?Başka Motifler ile Anlamsız Bir Kompozisyon İçinde Kullanılmış Kuş? ikonografileri gibi ikonografiler dâhilinde yararlanılmıştır. Bu zengin ikonografik çeşitlilik, dönemin önem arz eden mal gruplarına verilebilecek birçok farklı seramik formunun kullanımı ile daha da pekiştirilmiştir.Kıbrıs-Arkaik kuş tipinin hepsi birbirinden farklı özelliklere sahip, ancak yine de bazı durumlarda benzerlikler ve bağlantılar sergileyen, on dört tipolojik grubu mevcuttur.Kıbrıs-Arkaik kuş motifinin Kıbrıs-Arkaik dönem içinde, başta Amathus, Golgoi, Idalion, Kition, Kourion, Ledra, Marion, Salamis ve Tamassos gibi büyük yerleşimler olmak üzere diğer birçok ikincil derecede yerleşime de dağılmış olması motifin ada çapındaki öneminin en büyük kanıtıdır. Bu yerleşimlerden Amathus ve Marion, sadece kuş motifli süslemeler üzerinde uzmanlaşmış atölyeleri ile bu yerleşimlerden kolayca ayrılmaktadır.

Abstract:
Cypro ? Archaic bird motif, which was mostly used in the C-A I (750 ? 600 B.C.) phase of the Cypro-Archaic Period (750 ? 480 B.C.), is one of the most important and valuable figurative representation elements of the Cypro-Archaic art. Typological and morphological affinities of this motif, shows us the mixed nature of the motif, which stands on the past knowledge of the Bronze Age pictorial art as well as Geometric and Archaic ones. One can easily say that, Cypro ? Archaic bird motif is a motif rich in nature, which has roots in the past as well as roots in the present days of its time.Cypro ? Archaic bird motif was mainly used in iconographic arrangements as: ?One Bird?, ?A Bird Used Against A Floral Motif?, ?A Bird Motif with a Bowed Down Neck?, ?Bird Motif Used Together with a Snake?, ?Bird Motif Used Together with a Fish?, ?Two Antithetic Birds?, ?Two Antithetic Birds with a Floral Motif Between?, ?Two Antithetic Birds with a Geometric Motif Between?, ?Two Birds with a Floral Motif Between?, ?Birds in a Line?, ?Birds Lined Between Floral Motifs?, ?Birds Used in a Scene? and ?Birds Used with Other Figures in a Meaningless Composition? . This rich iconographic diversity had been enriched more with a wide use of different pottery types, in combination with the most important ware groups of its time.Cypro-Archaic bird motif also shows fourteen different typological groups of bird types which are sometimes related with each other in some ways.The wide spread of the motif nearly all around the island, with a high importance mostly in the big cities like Amathus, Golgoi, Idalion, Kition, Kourion, Ledra, Marion, Salamis and Tamassos as well as lesser settlements, is a high proof of its importance in its era. Especially Amathus and Marion are easily separated from these centers by the existence of workshops, which were specialized in the decorations that used bird motif as the primary source of decoration.