Ölçek geliştirme çalışması: Hemodiyaliz hastalarında sıvı kontrolü
A scale development study: Fluid control in hemodialysis patients
Yazar: ARİFE ALBAYRAK COŞAR
Danışman: DOÇ. DR. SEZGİ ÇINAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Su tüketimi = Water consumption ; Sıvı tedavisi = Fluid therapy ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı; hemodiyaliz hastalarının sıvı kontrolü hakkında bilgi, davranış ve tutumlarını belirlemek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Metodolojik olarak yapılan bu çalışmada; literatür bilgisi, araştırmacının ve danışmanın bilgi, deneyimleri ve hemodiyaliz hastaları ile yapılan görüşmeler doğrultusunda madde havuzu oluşturuldu. Oluşturulan maddelerden Türkçe dil uzmanı görüşleri de alınarak 41 maddelik taslak Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrolü Ölçeği (HHSKÖ) oluşturuldu ve uzman görüşüne sunuldu. Uzman görüşünde kapsam geçerlik oranı 0.59?un altında kalan 5 madde çıkarıldı, 8 madde benzerlik nedeniyle 4 maddeye indirgendi ve 3 madde de eklenerek 35 maddelik ölçek elde edildi. Oluşturulan ölçek 276 hemodiyaliz hastasına uygulandı. Yapılan Açıklayıcı Faktör Analizine göre ölçek 24 maddeden ve bilgi, davranış, tutumu içeren 3 alt boyuttan oluştu. Açıklanan toplam varyans miktarı %51.15 olarak bulundu. Ölçeğin Cronbach alfa güvenirlik katsayısı 0.88, test tekrar-test arasındaki korelasyon değeri 0.94?dür (p<0.001). HHSKÖ?nin alt boyutlarına ilişkin Cronbach alfa güvenirlik katsayıları sırasıyla 0.92, 0.80 ve 0.67 olarak bulundu. Ölçek puanları ile Diyaliz Diyet ve Sıvı Kısıtlaması Ölçeği puanları arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki (r=-.58, p<0.001) olduğu saptandı. Sonuç olarak; geliştirilen ?Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrol Ölçeği?? geçerlik ve güvenirliği yüksek bir ölçektir. Bu ölçek hemodiyaliz hastalarının sıvı kısıtlaması hakkında bilgi, davranış ve tutumlarını ölçmek amacıyla kullanılabilir. Anahtar Sözcükler: Hemodiyaliz, Sıvı Kontrolü, Bilgi, davranış ve tutum, Geçerlik ve Güvenirlik

Abstract:
The purpose of this study was to develop a reliable and valid instrument to determine the knowledge, behavior and attitudes of hemodialysis patients about fluid control. In this methodological study, an item pool was generated based on a systematic literature review, knowledge and experiences of the researcher and the advisor, and interviews with hemodialysis patients. A Turkish language expert reviewed the items and a 41-item draft Hemodialysis Patients Fluid Control Scale (HPFCS) was createdout of these items and the scale was submitted to expert opinion. In accordance with the expert opinion, 5 items with scope validity ratio below 0.59 were removed, 8 items were reduced to 4 items due to resemblance, 3 items were added, and therefore the scale finally included 35 items. The scale was administered to 276 hemodialysis patients. The explanatory factor analysis showed that the scale consisted of 24 items and 3 subscales ? knowledge, behavior, and attitudes. The amount of the total variance explained was found to be 51.15%. The Cronbach's alpha reliability coefficient of the scale was 0.88, 0.94 and the correlation value between the test and retest (p<0.001). The Cronbach's alpha reliability coefficients for the sub-dimensions of the fluid control scale were 0.92, 0.80 and 0.67 respectively. A moderate significant relationship was observed between the scale scores and the scores of Dialysis Dietary Fluid Questionnaire (r=-.58, p<0.001). As a result, this study found that HPFCS had high validity and reliability scale. This scale can be used formeasures knowledge, behavior and attitudes of hemodialysis patients about fluid control.Keywords: Hemodialysis, Fluid Control, Knowledge, behavior and attitudes, Validity and Reliability