Çocukluk çağında tromboz: İnsidans, risk faktörleri ve tanısal yaklaşımlar
Thrombosis in childhood: İncidence, risk factors and diagnostic approaches
Yazar: SELİN GÜNER
Danışman: PROF. DR. SUAR ÇAKI KILIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Risk faktörleri = Risk factors ; Teşhis = Diagnosis ; Tromboz = Thrombosis ; Venöz tromboz = Venous thrombosis ; İnsidans = Incidence

Özet:
AMAÇ: Çocukluk çağı trombozlarının gerçek insidansı net olarak
bilinmemektedir. Erişkinlere göre daha nadir görülmekle birlikte, sıklığı giderek
artmaktadır. Yarattığı morbidite ve mortalite ile önemli bir sekonder komplikasyon
olan tromboz, daha fazla tanınmaya başlamıştır. Görüntüleme yöntemlerinin
artmasıyla kronik hastalıklara sahip hastaların yaşam süresi uzamıştır. Tromboz tanısı
alan hastaların sıklığında ciddi bir artış olmuştur. Tromboz etyolojisi kalıtsal ve edinsel
nedenlerle birlikte multifaktöriyeldir. Biz çalışmamızda; çocukluk çağı trombozlarının
sıklığının, risk faktörlerinin ve tanısal yaklaşımlarının tanımlanmasını ve
bulgularımızın güncel literatür bilgileri ışığında tartışılmasını amaçlandık.
GEREÇ ve YÖNTEM: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve
Araştırma Hastanesi'ne Ocak 2018- Aralık 2021 tarihleri arasında başvuran ilk kez
tromboz tanısı alan, çeşitli görüntüleme yöntemleriyle tromboz saptanmış 0-18 yaş
arası hastalar incelenerek 148 hasta çalışmaya dahil edildi.
BULGULAR: Çalışmamızda hastaneye başvuran hastalar arasında tromboz
insidansı 1.43/10.000 oranında saptandı. COVID sonrası dönemde tromboz insidansı
artmış bulundu ancak bilinen COVID enfeksiyonu nedeniyle takip edilen hiç bir
hastada tromboza rastlanmadı. 90 hasta (%60,8) erkek, 58 hasta (%39,2) ise kız
cinsiyetteydi. Yenidoğan dışındaki hastaların yaş ortalaması 118 ay olup, 39 hasta
(%26,3) yenidoğan yaş grubundaydı. Çalışmamızda venöz trombozun görüldüğü 138
hasta (%93,2) , arteriyel trombozun görüldüğü 4 hasta (%2,7) , her ikisinin de
görüldüğü 6 (%4,1) hasta vardı. Tromboz lokasyonlarına göre %28,4 ile en sık
intrakraniyal trombozlar, %20,3 ile ikinci sırada portal ven trombozları ve %17,6 ile
üçüncü sırada alt ekstremite derin ven trombozları şeklinde tespit edildi. Yenidoğan
yaş grubunda en sık görülen portal ven trombozuydu. Başvuru şikayetleri arasında
şişlik (%36,5) ve kızarıklık (%12,2) en sık görülen semptomlardı. Hastalarımızda
x
%16,9 oranında romatolojik hastalık, %15,5 oranında prematürite, %13,5 oranında
malignite mevcuttu. Hastaların %72,9'unda edinsel risk faktörü, %66'sında kalıtsal
risk faktörü saptanırken; %4,7'sinde ise herhangi bir risk faktörü bulunamadı. En sık
rastlanan edinsel risk faktörü santral venöz kateterdi, trombozların %39,2'si kateter
ilişkiliydi. Kateter ilişkili trombozu olan hastaların yaş ortalaması daha düşük bulundu.
Yenidoğan döneminde portal ven trombozu saptanan hastaların tamamı kateter
ilişkiliydi. Kateter ilişkili trombozlar en sık portal vende görülürken, ikinci sırada ise
alt ekstremite venöz sistemde görüldü. En sık rastlanan kalıtsal risk faktörünün
MTHFR mutasyonu (%34), ikinci sırada ise FVL mutasyonu (%19,3) olduğu görüldü.
SONUÇ: Çocukluk çağı trombozlarının sıklığı giderek artmaktadır.
Etyolojisinde bir çok kalıtsal ve edinsel risk faktörü vardır. Risk faktörlerinin doğru
belirlenmesiyle önlenebilir bir komplikasyondur. Trombozların önlenmesiyle kronik
hastalığa sahip bir çok hastanın yaşam kalitesi arttırılabilir. Görüntüleme
yöntemlerinin gelişmesiyle daha hızlı tanınmakta, tanı ve tedavideki başarımızın
günden güne arttığı görülmektedir. Etyolojiye yönelik tetkiklerin daha özenli
yapılması, koruyucu hekimlik ön planda tutularak trombozların önlenmesi
gerekmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: Pediatrik tromboz; İnsidans; Risk faktörleri

Abstract:
OBJECTIVE: The true incidence of childhood thrombosis is not clearly
known. Although thrombosis is seen less frequently in children than in adults, the
incidence of thrombosis is gradually increasing. Thrombosis, which is an essential
secondary complication with morbidity and mortality, has begun to be recognized
more. There has been a significant increase in the number of patients diagnosed with
thrombosis but thanks to the increase in imaging methods, the life expectancy of
patients with chronic diseases has increased. The etiology of thrombosis is
multifactorial with hereditary and acquired causes. This study aimed to define the
frequency, risk factors, and diagnostic approaches of childhood thrombosis and to
discuss the findings with the parallel of current literature.
MATERIALS and METHODS: A total of 148 patients between 0 and 18
years old were included in the study, who were diagnosed with thrombosis for the first
time by various imaging methods when they were admitted to the Health Sciences
University Umraniye Training and Research Hospital from January 2018 to December
2021.
RESULTS: In the study, the incidence of thrombosis among patients admitted
to the hospital was found to be 1.43/10.000. The incidence of thrombosis was found
to increase in the post-COVID period, but no thrombosis was found in any patient
followed up for known COVID infection. 90 patients (60.8%) were male and 58
patients (39.2%) were female. The mean age of patients excluding newborns was 118
months, and 39 patients (26.3%) were in the neonatal age group. In the study, there
were 138 patients (93.2%) with venous thrombosis, 4 patients (2.7%) with arterial
thrombosis, and 6 (4.1%) patients with both. According to the location of thrombosis,
the most common intracranial thrombosis was 28.4%, portal vein thrombosis was
second with 20.3%, and lower extremity deep vein thrombosis was third with 17.6%.
xii
Portal vein thrombosis was the most common in the neonatal age group. Swelling
(36.5%) and redness (12.2%) were the most common symptoms among the admission
complaints. 16.9% of the patients had rheumatologic disease, 15.5% had prematurity,
and 13.5% had malignancy. Acquired risk factors were found in 72.9% of the patients,
and hereditary risk factors were found in 66% and no risk factor was found in 4.7%.
The most common acquired risk factor was central venous catheter, 39.2% of
thromboses were catheter-related. The mean age of patients with catheter-related
thrombosis was found to be lower. All patients with portal vein thrombosis in the
neonatal period were catheter-related. Catheter-related thrombosis was most common
in the portal vein, followed by the lower extremity venous system. The most common
hereditary risk factor was MTHFR mutation (34%), followed by FVL mutation
(19.3%).
CONCLUSION: The incidence of childhood thrombosis is increasing. There
are many hereditary and acquired risk factors in the etiology of thrombosis.
Thrombosis is a preventable complication with the correct determination of risk
factors, and the quality of life of many patients with chronic diseases can be improved
by preventing thrombosis. With the development of imaging methods, it is recognized
faster and the success in diagnosis and treatment is increasing day by day. Thrombosis
can be prevented with meticulous examinations for etiology and preventive medicine
activities.
KEYWORDS: Pediatric thrombosis; Incidence; Risk factors.