Orta Anadolu bölgesine ait bazı korunga (Onobrychis L.) gen   kaynaklarının rDNA its bölgesi ve ISSRs markörlerine dayalı                        genetik karakterizasyonu
RDNA its region and ISSRs markers-based genetic characterization    of some sainfoin (Onobrychis L.) genetic resources from Central Anatolia region
Yazar: BURCU PULLUK UĞUR
Danışman: PROF. DR. EMİNE SÜMER ARAS
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Korunga = Sainfoin ; Onobrychis = Onobrychis ; Orta Anadolu bölgesi = Central Anatolian region

Özet:
Onobrychis L. (korunga) (Fam: Fabaceae), ülkemizde özellikle Orta ve Doğu Anadolu'da yetişen ve farklı ekolojik bölgelere uyum sağlamış önemli bir yem bitksidir. Onobrychis en önemli yem bitkilerinden biri olup, aynı zamanda farklı özellikte topraklarda yetişebilir ve kuraklığa dayanabilir. Bu çalışmanın bitki materyali, bir kısmı Eskişehir Üniversitesi öğretim elemanlarından  Prof.Dr. Süleyman Avcı tarafından diğer kısmı ise TAGEM destekli olarak yürütülmüş olan''Orta Anadolu Bölgesinden Toplanan Korunga (Onobrychis L.) Bitkilerinin Karakterizasyonu'' projesine ait olan 32 adet Onobrychis popülasyonlarından oluşmaktadır. Çalışmada, Onobrychis popülasyonlarının nrDNA ITS dizilerine dayalı olarak çizilen filogenetik ağaçta  (dendogram) tüm Onobrychis popülasyonlarını içerecek şekilde 2 ana gruba ayrılmıştır.  Grup 1'in 2 daldan  (A ve B) oluştuğu ve sadece Hymenobrychis ve Heliobrychis seksiyonarına ait 12 adet popülasyon  içerdiği tespit edilmiştir. Grup 2'nin ise 3 daldan (C, D ve E) oluştuğu ve sadece Onobrychis seksiyonuna ait 20 adet popülasyon içerdiği görülmüştür. ISSR-PCR reaksiyonları sonucu elde edilen filogenetik ağaç sonuçlarına göre,  32 Onobrychis popülasyonunun iki ana gruba (Grup A ve Grup B)  ayrıldığı ve bunların benzerlik ayrılma noktalarının sırasıyla yaklaşık olarak; %80, %82 olduğu tespit edilmiştir. Bu da bize nrDNA ITS-PCR reaksiyonu sonuçlarının, ISSR-PCR reaksiyonları sonuçlarına göre, Onobrychis popülasyonlarını ayırma gücünde çok daha başarılı olduğunu gösterebilmektedir.
Bu tez çalışması,  korunga yem bitksinin genetik çeşitliliği, popülasyon / bireyler arası ve popülasyon içi varyasyonu belirlemede imkan sağlaması anlamında ve de türün genetik yapısının ortaya çıkarak, biyoçeşitliğinin geliştirilmesinde, bundan sonraki yapılacak olan çalışmalara da ışık tutma niteliği sağlamıştır.

Abstract:
Onobrychis L. (sainfoin) is an important forage plant that grows especially in Central and Eastern Anatolia in our country and has adapted to different ecological regions. The sainfoin is one of the most important forage crops, and it can also grow in soils with different characteristics and withstand drought. The plant material of this study consists of 32 sainfoin population, some of which was obtained from Eskişehir University Faculty Member Prof. Dr. Süleyman Avcı and the other part belonging to the "Characterization of Sainfoin (Onobrychis L.) Plants Collected from the Central Anatolian Region" project, which was carried out with the support of TAGEM. In the study, the nrDNA of Onobrychis population was divided into 2 main groups, including all Onobrychis population, in the phylogenetic tree (dendogram) drawn based on ITS sequences. It was determined that Group 1 consisted of 2 branches (A and B) and contained only 12 taxa belonging to the Hymenobrychis and Heliobrychis sections. It was observed that Group 2 consisted of 3 branches (C, D and E) and contained 20 taxa belonging to only Onobrychis section. According to the phylogenetic tree results obtained as a result of ISSR-PCR reactions, 32 Onobrychis populatin are divided into two main groups (Group A and Group B), and their similarity separation points are approximately; It was determined that 80%, 82%. This can show us that the nrDNA ITS-PCR reaction results are much more successful in discriminating Onobrychis populations than the ISSR-PCR reactions results.
This thesis study, has provided an opportunity to determine the genetic diversity, population/inter-individual and intra-population variation of the sainfoin forage plant, and also sheds light on the future studies in the development of biodiversity by revealing the genetic structure of the species.