İnsan haklarının temeli olarak insan onuru kavramı
Human dignity as the basis of human rights
Yazar: ZEYNEP İSPİR
Danışman: PROF. DR. GÜLRİZ UYGUR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Felsefe = Philosophy ; Hukuk = Law
Dizin: Etik = Ethics ; Hukuk = Law ; Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Kamu Hukuku = Public Law ; Onur = Honour ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan onuru = Human dignity

Özet:
İnsan haklarının temellendirilmesinde kendisine başvurulan kavramlardan birisi insan onurudur. Bu çalışmada insan onuru kavramının insan haklarının türetildiği yeri göstermede bir rolü olup olamayacağı sorusu yanıtlanmaya çalışılmıştır. Bu soruya yanıt verebilmek için onur kavramının belirli bir şekilde içeriklendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle Birinci Bölüm insan onuru kavramlaştırmasının felsefi bilginin rehberliğinde anlaşılması ve analizine ayrılmıştır. İkinci Bölüm'de insan onuru ile insan haklarının ilişkisini kuran görüşler değerlendirilmiştir. Üçüncü Bölüm ise kavramın hukuk alanı içerisindeki yerini incelemektedir. Bu bakımdan insan onuru ve hukuk arasındaki bağ, hukukun türetildiği öncüller olarak görülebilecek bir insan hakları perspektifi ile kurulmaya çalışılmıştır.
İnsan haklarına felsefi bir temel arayan bu araştırmada insan onuru, insanın nasıl bir varlık olduğunu, onun özellik ve olanaklarından yola çıkarak açıklayan görüşler aracılığıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Bununla belirli bir "insanın değeri" kavramına ulaşılmak istenmektedir. Nötr bir değer kavramına dayanan insan onuru ile değer yargılarının belirsiz ve göreceli alanından uzaklaşmak amaçlanmaktadır. İnsanın etik eyleme olanağına da vurgu yapan bu insan onuru kavramı insan haklarının türetildiği yeri göstermede işlev görebilecektir. İnsan haklarının etik yönünün ortaya konmasına yardımcı olacak bir insan onuru kavramı ise normların türetimi ve uygulanmasında hukuk alanının da başvurabileceği bir kaynak olarak görülmektedir.

Abstract:
Human dignity is one of the concepts which is referred for the justification of human rights. The main problem of the thesis is to determine if the concept of human dignity plays a derivative role for human rights or not. To answer this question, it is inevitable to develop a certain content for the concept of human dignity. Therefore the First Chapter of the thesis aims to analyze the conceptualization of human dignity by the guidance of philosophical knowledge. The approaches make connection between human dignity and human rights have been evaluated in the Second Chapter.  Chapter Three examines the place of the human dignity as a concept in law. In this regard, it has been tried to make the connection between human dignity and law through a human rights perspective that could be seen as a derivative premise for law.
In this research which seeks out a philosophical basis for human rights, human dignity is tried to be presented with reference to the approaches explain what kind of an entity the human being is upon the basis of his/her attributes and potentialities. By this way, it is intended to reach a specific concept of "the value of human being". It is aimed to avoid the vague and relative value judgments sphere with the help of a human dignity concept based on a neutral value concept. This human dignity concept, also emphasizes the ethical action potentiality of human beings, will be able to function to show the place where human rights derive from. A human dignity concept which helps to put forward the ethical dimension of human rights may be seen as a source that the law could apply for derivation and implementation of norms.