B12 vitamini eksikliği olan çocuklarda otonomik fonksiyonların kalp hızı değişkenliği ile değerlendirilmesi
Evaluation of heart rate change and autonomous functions in children with vitamin B12 deficiency
Yazar: NUR KALAK
Danışman: PROF. DR. BARIŞ GÜVEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ekokardiyografi = Echocardiography ; Kalp = Heart ; Kalp hızı = Heart rate ; Otonom sinir sistemi = Autonomic nervous system ; Otonom sinir sistemi hastalıkları = Autonomic nervous system diseases ; Senkop = Syncope ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çalışmamızda birincil amaç olarak B12 vitamini eksikliği olan çocuklarda 
otonomik fonksiyonların kalp hızı değişkenliği ile değerlendirilmesini hedefledik. 
İkincil amaç B12 vitamini eksik olan olgularda senkop ve presenkop yakınması olan 
ve olmayan olguların kalp hızı değişkenliğinin değerlendirilmesini hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 01.12.2021-01.02.2022 arasında, İzmir Tepecik 
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Dâhiliye ve Çocuk Kardiyoloji polikliniklerine 
başvuran serum B12 düzeyi <200 pg/ml olan 6 yaş-18 yaş arasındaki olgular ile 
çarpıntı nedeniyle çocuk kardiyoloji polikliniğine başvuran ve kalp hastalığı 
saptanmamış ve 24 saatlik Holter EKG kaydı normal olarak saptanmış olgular 
karşılaştırıldı. Bilgilendirilmiş gönüllü onam formları alındı. Serum B12 vitamini 
düzeyi düşük olan hasta grubuna şikâyetlerinin sorgulandığı bir form doldurulması 
istendi. Holter EKG randevusu verildi. Holter EKG kaydı tamamlandıktan sonra B12 
tedavisi başlandı. Semptom sorgulaması ve holter kayıt verileri analiz edilerek olgu 
rapor formları tamamlandı. Veriler SPSS 21.0 istatistik programına (SPSS Inc., 
Chicago, IL) kaydedildi. Gruplar arasındaki karşılaştırmalar Student t test veya Mann 
Whitney-U veya ki-kare testleri kullanılarak yapıldı. p değerinin 0.05'den az olması 
istatiksel olarak anlamlı kabul edildi. Veriler parametrik ve nonparametrik
analizlerine göre, ortalama ± SD, medyan ve aralık (minimum-maksimum) değerleri 
verildi.
Bulgular: Çalışmaya serum B12 vitamini düzeyi <200 pg/ml olan 64 olgu ile 
sağlıklı 90 çocuk dâhil edildi. Serum vitamin B12 düzeyi ortalama 135,7±29,78 
pg/ml en yüksek ve en düşük değer 62 pg/ml ve 187 pg/ml saptandı. İki grup 
karşılaştırıldığında hasta grubunun yaşı ortalama 12,68±3,47 kontrol grubunun 
12,7±2,77 olarak ölçüldü. İki grup arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,975). 
Cinsiyet dağılımı ise kontrol grubunda %24,4 erkek çalışma grubunda %23,4 erkek 
katılımcı olarak tespit edildi (p=0,881). Vücut ağırlığı ve boy dağılımı açısından her 
iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,712, p=0,312). Hasta grubunda 
senkop şikâyeti 2 hastada (%3) saptandı. 20 hastada (%31,4) presenkop saptandı. 22 
hastada (%34) anemi saptandı. Okul performansında düşüklük 13 hastada (%20) 
saptandı. Büyüme gelişme geriliği 20 hastada (%31,4) saptandı. Hafıza kaybı 29 
hastada (%31,2) saptandı. Baş dönmesi 36 hastada (%57,1) saptandı. Çalışma ve 
kontrol gruplarında ölçülen minimum kalp hızı, maksimum kalp hızı, ortalama kalp 
hızı, SDNN, RMSSD, PNN50, LF, HF, LF/HF değerleri arasında anlamlı bir fark 
saptanmadı (p=0,055, p=0,135, p=0,239, p=0,564, p=0,279, p=0,584, p=0,807 
p=0,727, p=0,272). B12 vitamin düzeyi düşük hastalar, presenkop/senkop varlığına 
göre iki gruba ayrıldı. İki grup arasında kalp hızı değişkenliği parametreleri 
karşılaştırıldığında anlamlı fark saptanmadı (p=0,971, p=0,983, p=0,351, p=0,982, 
p=0,553, p=0,059, p=0,521, p=0,861, p=0,862). Aynı zamanda iki grup yaş ve B12 
vitamin düzeyleri arasında da anlamlı fark saptanmadı (p=0,402, p=0,992).
Sonuç: Çalışmamızda B12 vitamini düzeyi düşük grup ile kontrol grubu arasında 
kalp hızı değişkenliği parametreleri arasında fark saptanmamıştır. Senkop ve 
presenkop yakınması olan ve olmayan grup arasında kalp hızı değişkenliği açısından 
anlamlı fark görülmemiştir.
Anahtar Kelimeler: B12 Vitamini Eksikliği, Kalp Hızı Değişkenliği, Otonomik 
Disfonksiyon

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to evaluate autonomic functions with heart rate 
variability in children with vitamin B12 deficiency as the primary aim. As a 
secondary aim, we aimed to evaluate the heart rate variability of patients with or 
without syncope and presyncope in patients with vitamin B12 deficiency. 
Materials and Methods: This study compares, patients who applied to İzmir 
Tepecik Training and Research Hospital Pediatric Internal Medicine and Pediatric 
Cardiology clinics between 01.12.2021 and 01.02.2022, between the ages of 6 and 18 
years with serum B12 level<200 pg/ml and who applied patients due to palpitation 
with no heart disease and had normal 24-hour Holter ECG recordings. Informed 
consent forms were obtained. The patient group with low serum vitamin B12 levels 
was asked to fill out a form questioning the symptoms and Holter ECG appointment 
was made. After the Holter ECG recording was completed, B12 treatment was 
started. Case report forms were completed by analyzing symptoms and Holter record 
data. Data were recorded in the SPSS 21.0 statistical program (SPSS Inc. Chicago, 
IL). Comparisons between groups were made using the Studenttest, Mann WhitneyU or chi-squaretests. P value of less than 0.05 was considered statistically significant. 
According to the parametric and nonparametric analysis of the data, mean ± SD, 
median and range (minimum-maximum) values were calculated. 
Results: 64 patients with serum vitamin B12 level <200 pg/ml and 90 healthy 
children were included in the study. The mean serum vitamin B12 level was 
135,7±29.78 pg/ml, the minimum and maximum values were 62 pg/ml and 187 
pg/ml. In the comparison of the two groups, the mean age of the patient group was 
12,68±3,47, and the control group was 12,7±2,77 years old. There was no significant 
difference between the two groups (p=0,975). Gender distribution was determined as 
24,4% male in the control groupand 23,4% male participant in the study group 
(p=0.881). There was no significant difference between the two groups in terms of 
body weight and height distribution (p=0,712, p=0,312). Syncope complaint was 
detected in 2 (3%) patients in the patient group. Syncope complaint was detected in 2 
(3%) patients in the patient group. Presyncope was detected in 20 (31,4%) patients. 
Anemia was detected in 22 (34%) patients. Low school performance was detected in 
13 patients (20%). Growth and development retardation was detected in 20 (31,4%) 
patients. Amnesia was detected in 29 patients (31,2%). Dizziness was detected in 36 
patients (57,1%). There was no significant difference between the minimum heart 
rate, maximum heart rate, mean heart rate, SDNN, RMSSD, PNN50, LF, HF, LF/HF 
values measured in the study and control groups (p=0,055, p=0,135, p=0,239, 
p=0,564, p=0,279, p=0,584, p=0,807 p=0,727, p=0,272). Patients with low vitamin 
B12 levels were divided into two groups according to the presence of 
presyncope/syncope. When the heart rate variability parameters of the two groups
were compared, no significant difference was found (p=0,971, p=0,983, p=0,351, 
p=0,982, p=0,553, p=0,059, p=0,521, p=0,861, p=0,862). At the same time, no 
significant difference was found between the age and vitamin B12 levels of the two 
groups (p=0,402, p=0,992).
Conclusion: In our study, no difference was found in heart rate variability 
parameters between the group with low vitamin B12 levels and the control group. 
There was no significant difference in heart rate variability between the group with 
or without syncope and presyncope.
Keywords: Vitamin B12 Deficiency, Heart Rate Variability, Autonomic 
Dysfunction