Kurtuluş Savaşı'nda Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası'nın faaliyetleri (1920-1923)
The activities of The People Communist Party of Turkey in the War of Independence (1920-1923)
Yazar: GAMZE ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ ÇALIŞKAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Ankara = Ankara ; Ankara Hükümeti = Ankara Government ; Atatürk, Mustafa Kemal = Atatürk, Mustafa Kemal ; Bolşevikler = Bolsheviks ; Komünizm = Communism ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası = Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası

Özet:
Kurtuluş Savaşı'nda Sovyetler ile olan ilişkiler önemli bir yere sahiptir. Bu dönemde Anadolu'nun içinde bulunduğu işgal ortamı Sovyet Rusya'dan yardım alma konusunu beraberinde getirmiştir. Sovyet Rusya Türkiye'ye yapılacak yardımın ön koşulu olarak Bolşeviklik rejiminin benimsenmesini istemiştir. Kurtuluş Savaşı'nda devleti kurtarma ve yeniden yapılandırma çabasında olan kadrolar politik olarak Bolşeviklere ve komünizme yaklaşmışlardır. Bu yakınlaşmanın tesisinde Sovyet Rusya'nın etkisiyle komünizm ve sosyalizm ideolojileri Anadolu'ya girmeye başlamıştır.  Bu dönemde komünizmi esas alan birtakım partiler de ortaya çıkmıştır. Anadolu'da ortaya çıkan bu partiler kendilerini İslami Komünist, Komünist, Bolşevik olarak adlandırarak faaliyetlerini yürütmüşlerdir. Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası ilk olarak 14 Temmuz 1920'de Gizli Komünist Partisi ismiyle kurulmuştur.  Aynı zamanda kendini Bolşevik olarak adlandırıp diğer partilerden ayrılmıştır. Faaliyetlerini Ankara Hükümeti'nden gizli olarak yürütmüştür. İsmine Osmanlı Türkçesinde "komünistler" anlamına gelen İştirakiyun kelimesini alarak 7 Aralık 1920 tarihinde resmen kurulduğunu ilan etmiştir. İlk faaliyet dönemi 3 ay sürmüştür. Parti faaliyetleri Kurtuluş Savaşı sürecinde sakıncalı bulunarak hükümet tarafından durdurulmuştur. 2 Şubat 1921'de kendini tatil etmiş,  18 Mart 1922 tarihinde tekrar açılarak ikinci faaliyet dönemine başlamıştır. 19 Ekim 1922'de üyelerinin hükümet tarafından tutuklanmasıyla birlikte tamamen kapatılmıştır. Araştırmada Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası'nın faaliyetlerinin dönemin iç ve dış siyaseti ve Kurtuluş Savaşı sürecine olan etkisi muhtelif kaynak ve belgelerden mukayese yapılarak açıklanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ankara Hükümeti, Sovyet Rusya, Bolşeviklik, Komünizm, Sosyalizm, Mustafa Kemal Paşa, Nazım Bey, Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası

Abstract:
The relations with the Soviets have an important place in the Turkish War of Independence. In this period, occupation environment of Anatolia brings along to idea of the getting help from Soviet Russia. The Soviet Russia requested adaptation of the Bolshevik regime, as a pre-condition of their assistance.  In the War of Independence, the cadres who attempted to rescue and rebuild the state were politically close to the Bolsheviks and communism. Under the influence of Soviet Russia, the ideologies of communism and socialism began to enter Anatolia. In this period, parties based on communism emerged. These parties that emerged in Anatolia carried out their activities by calling themselves Islamic Communist, Communist and Bolshevik. People Communist Party of Turkey was founded as the first name Confidential Communist Party on 14th July 1920. They also called themselves Bolshevik and left the other parties. They performed their activities in a secret manner from the Government of Ankara. They add a word to their party name "iştirakiyun" which means "Communist" in Ottoman Turkish and they officially established on 7th December 1920. The first activity period lasted for 3 months. Party activities were found to be objectionable during the War of Independence and their activities stopped by the government. They suspend their activities on 2nd February 1921 and start their second activity period on 18th march 1922. The members were arrested by government and completely shutdown on 19th October 1922.  In the study, the impact of the activities of the People Communist Party of Turkey, on the term's domestic and foreign policy and the War of Independence is described with comparisons from a various sources and documents.
Keywords: Government of Ankara, Soviet Russia, Bolshevism, Communism, Socialism, Mustafa Kemal Pasha, Mr. Nazım, People Communist Party of Turkey