Avrupa Birliği ve yasadışı göçmen/mülteci sorunu: Sınır güvenliği ve Türkiye'ye etkileri
European Union and irregular immigrant/refugee issue: Border security and the effects on Turkey
Yazar: OGÜN ÖZGÜR
Danışman: DOÇ. DR. FUAT AKSU
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği Güvenlik ve Savunma Politikaları = European Union Security and Defence Policies ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Sınır güvenliği = Border security ; Türkiye = Turkey ; Yasadışı göç = Illegal migration

Özet:
Avrupa Devletleri, XVI. yüzyıldan itibaren II. Dünya Savaşı?nın sona ermesine kadar geçen süre boyunca hep göç veren bir konumda olmuşlardır. Coğrafi keşifler neticesinde keşfedilen yeni kıtalara ve bölgelere pek çok Avrupalı göç etmiş ve oralara yerleşerek kendi kültürünü götürmüştür. Ancak XX. yüzyılın gelişi ile birlikte Avrupa Kıtası?nda yaşanan iki büyük dünya savaşı sonrasında pek çok kişi hayatını kaybetmiş ve Avrupa Devletleri?nde büyük bir yıkım meydana gelmiştir. II. Dünya Savaşı?nın sona ermesi ile birlikte bir yandan meydana gelen yıkımı onarabilmek, bir yandan da endüstriyel açıdan artan işgücü ihtiyacını ve talebi karşılamak maksadıyla, o güne kadar göç veren konumda olan Avrupa Devletleri, dışarıdan işçi olarak göçmen almak durumunda kalmışlardır.
Dışarıdan göçmen işçi alımları ilk önceleri tamamen yasal zeminde gerçekleşmiş ve ikili anlaşmalar sayesinde bu işçilerin belli bir süre sonra geri gönderilmesi hedeflenmiştir. Ancak göç kanalı bir defa açıldıktan sonra aile birleşimi yoluyla veya sığınma talepleri ile oluşan göç ağları nedeniyle Avrupa?ya yönelen göçler artarak devam etmiştir. 1970?lerdeki ekonomik durgunluk ve petrol krizi ile birlikte kendi ülkelerindeki işsizlik oranının artamaya başlaması üzerine Avrupa Devletleri göçmen alımını ya tamamen durdurmuş, ya da sadece kalifiye göçmen alacak şekilde kısıtlamalara gitmişlerdir. Ancak yasal göç kanallarındaki kısıtlamaların neticesinde, yasal yollardan Avrupa?ya gitme imkânı bulamayan kişiler yasadışı yollara başvurmaya başlamış ve 1970?lerin sonlarından itibaren yasadışı göç konusu Avrupa için bir sorun haline gelmeye başlamıştır.
Geçmişin ?düşman? Avrupa devletleri, hem tekrar büyük savaşların yaşanmaması hem de dünya ölçeğinde rekabet gücü elde edebilmek maksadıyla bir birlik ve entegrasyon oluşturmak maksadıyla II. Dünya Savaşı?nın sonlarından itibaren çeşitli aşamalardan geçilerek ?Avrupa Birliği (AB)? oluşturulmuştur. AB oluşum süreci içerisinde devletler arasındaki iç sınırlar tamamen kaldırılmış ve tek bir ortak dış sınır benimsenerek, AB vatandaşları için bir ?Özgürlük, Güvenlik ve Adalet Alanı? yaratılmıştır. Bu aşamadan itibaren oluşturulan ?Özgürlük, Güvenlik ve Adalet Alanı?nı dışarıdan gelebilecek tehditlere karşı koruyabilmek maksadıyla dış sınır güvenliğinin sağlanması kapsamında yeni yapılanmalara gidilmiş ve genel olarak göç ve sığınma, özelde ise yasadışı göç ile mücadele konusunda pek çok yasal düzenlemeler yapılarak, nihayetinde 2004 yılında FRONTEX birimi oluşturulmuştur.
FRONTEX?in kurulması ile birlikte, sınır güvenliğinin sağlanması konusunda büyük bir değişim yaşanmış, dış sınırların profesyonel birlikler tarafından korunması sağlanmış ve yasadışı göçmen/mültecilerin AB dış sınırlarından girmeden tespit edilerek geri gönderilmesi amaçlanmıştır. Bu değişim ile birlikte, yasadışı göçmen/mültecilerin ve sınır güvenliği konularının, AB için bütünleşmeyi bozacak, birliğin dağılmasına neden olabilecek, ?ben? ve ?öteki? kimliğinin güvenlik eksenine oturtacak konular olarak değerlendirilmeye başlandığını görüyoruz.
AB üye devletleri, görece yüksek gelişmişlik düzeyleri, ekonomik refah seviyeleri ve insan haklarına verdikleri önem açısından dünyada üste sıralarda yer almaları nedeniyle göçmenler için bir ?cazibe merkezi? oluşturmakta ve daha fazla göçmen için hedef ülke durumuna gelmektedir. Günümüzde AB içerisindeki sayılarının 5 milyon civarında olduğu tahmin edilen yasadışı göçmen/mültecilerin sayılarının daha fazla artmasından endişe duyulmaktadır. Böylece gerek sınır güvenliğinin sağlanması yönünde, gerekse geri kabul anlaşmaları gibi destekleyici tedbirler devreye sokularak, yasadışı göçmen/mülteciler ile mücadele edilmeye çalışılmakta, ancak tam anlamıyla başarı sağlanamamaktadır. Ancak AB?nin yasadışı göç ve göçmenlikle ilgili olarak ve sınır güvenliğini sağlamak için yapmış olduğu harcamaların yüksekliği dikkate alındığında; bu harcamalara ayrılan bütçe ile yasadışı göç sorunun kaynağında çözülebileceği ya da en azından azaltılabileceği de tartışılmaktadır.
AB?nin uygulamakta olduğu yasadışı göç ile mücadele politikaları, AB?ye aday ülke konumunda olan Türkiye?nin üyelik sürecini de yakından ilgilendirmektedir. Günümüzde AB?ye yönelen yasadışı göçmen/mülteci akımlarının en önemli geçiş güzergâhı üzerinde yer alan Türkiye?den büyük miktarlarda yasadışı göçmen ve mülteci kara ve deniz yolu ile AB?ye kaçak olarak gitmektedir. Bu nedenle AB, kendisine yönelen göçmen/mülteci akımları ile mücadele konusunda Türkiye ile imzalanacak bir ?Geri Kabul Anlaşması?na büyük önem vermekte, hatta bu anlaşma karşılığında Türk vatandaşlarına vize muafiyeti getirilmesi kozunu da kullanmaktadır. 
Yasadışı göç konusunda Türkiye hem kaynak, hem transit hem de hedef ülke konumundadır. AB?ye giden yasadışı göçmenlerin önemli bir bölümü Türkiye?den geçiş yaptığı için, Türkiye ile AB arasında bir geri kabul anlaşmasının imzalanması durumunda yeni ekonomik, sosyal, idari, hukuksal ve siyasal sorunlarla karşılaşılacağı söylenebilir. Türkiye?nin yasadışı göçe kaynaklık eden ülkelerle geri kabul anlaşması imzalamaması durumunda, AB tarafından iade edilecek yasadışı göçmenlerin Türkiye?yi adeta bir yasadışı göçmen cennetine çevirebileceği ve ekonomik olarak Türkiye?den daha iyi konumda olan AB tarafından başa çıkılamayan sorunlar Türkiye?nin sorunları haline gelebilecektir.

Abstract:
From about the beginning of the 16th century until the end of World War II, European States used to be the main countries of emigration. As a result of the geographical discoveries, many Europeans emigrated to the newly discovered continents and regions and brought their own cultures by settling there. However, with the beginning of the 20th century, two big world wars took part in the European Continent causing a lot of casualties and terrible destruction in the European States. In order to restore the destruction and fulfil the needs and demands of the industry, the former emigration countries of Europe, found the solution in inviting guest workers as immigrants to meet the labour demand.
In the very beginning of recruitment, guest worker immigrants were recruited on legal basis in the context of bilateral agreements and the aim was to send them back after a certain time. However, as the migration channel once opened, the migration flow to the Europe continued to increase as a result of migration networks formed by either family reunion requests or asylum seekers. Due to the recession and oil crisis in 1970?s, the unemployment rates in began to increase and therefore the European States either sharply stopped or restricted to allow only the high skilled workers to be recruited. Nevertheless, people who couldn?t find the opportunity to go to Europe legally because of the limitations in legal immigration channels, began to find illegal ways and by the end of 1970?s the illegal immigration phenomenon emerged as a problem for Europe.
By the end of World War II, the former ?enemy? states of the Europe, after a series of phases, come together with the goal of unity and integration in order to prevent big wars and to create a competitive power worldwide, formed the European Union (the EU). Within the process of formation of the EU, having abolished the internal borders between countries in lieu of a single external border, an ?Area of Freedom, Security, and Justice? was created for European citizens. After this reforms, some new legislations on immigration, asylum and the fight against illegal immigration in the context of border security were put into force, strengthening the security of external borders and protecting the ?Area of Freedom, Security, and Justice? from the threats coming from abroad, finally led to the establishment of FRONTEX Agency in 2004. 
After the establishment of FRONTEX, big changes in the border security field were adopted. Professional border guard teams took the responsibility of security at the external borders and the illegal immigrants and refugees were aimed of to be detected and sent back before they enter the EU?s external borders. Together with these changes, we see that the issues related to illegal immigrants/refugees and the border security started to be assessed on ?me? and ?the other? identity on the axis of security, that could ruin the integration of the EU and even destroy its unity leading to dissolution. 
The EU member states have been preserving their reputation as being the center of attraction for immigrants due to their top rank all over the world in terms of their high development levels, economic welfare and human rights and standing as the destination countries for more and more immigrants. Today, there is a big concern about the increase of immigrants/refugees numbers which have already accounted an estimated of 5 million and there is a big struggle against dealing with illegal immigrants/refugees, not only with border security measures but also with subsidiary measures like readmission agreements, however a total success cannot been achieved. Once considered the high expenditures of the EU on illegal immigration and border security, we assume that the problem of illegal immigration can be solved or at least decreased in its origin by spending this budged for them.  
The EU policies for fighting against the illegal immigration are closely related to Turkish candidacy process, which has applied for the EU membership long time ago. Today, a big number of illegal immigrants and refugees are entering the EU via land or sea borders over the migratory routes passing from Turkey. For this reason, the EU pays great attention to a readmission agreement to be signed with Turkey in fighting against the flows of illegal immigrants and refugees, presenting a trump of an advantage of visa exemption for Turkish citizens in return for such an agreement. 
Turkey is in a position of being origin, transit and destination country on the illegal immigration context. Since most of the illegal immigrants have been using Turkey as a transitory route to the EU, in case of the signing of readmission agreement between Turkey and the EU, we consider that new economic, social, administrative, legal and political problems will be faced. If Turkey fails to sign readmission agreements with the countries of origin for illegal immigration, Turkey might become an illegal immigrant paradise for those who are sent back by the EU and might face problems which EU have failed to tackle.