Arkeolojinin ve arkeometrinin çağdaş cam sanatına yansımaları
Reflections of archeology and archeometry on contemporary glass art
Yazar: ÖZLEM GÜVENİR
Danışman: DOÇ. DR. SELVİN YEŞİLAY
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Cam Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeometri = Archaeometry ; Cam sanatı = Glass art ; Takılar = Jewellerys ; Tasarım = Design

Özet:
Arkeoloji bilimi, geçmişte insan hayatının bir parçası olan malzemelerin ortaya çıkışı, üretim yerleri, üretim yöntemleri ve kullanım alanları ve daha birçok bilinmeze ışık tutmaktadır. Arkeolojik çalışmaların başlangıcı çok eski zamanlara dayalı olsa da son 50 yılda diğer disiplinlerin ortaklığı ile hız kazanmıştır. Yapılan araştırmaların sonuçlarını somut veriler ışığında teoriden ileriye taşımak için birçok bilim alanının bir araya gelmesiyle "Arkeometri" terimi ortaya çıkmıştır. Arkeometri, bulguları mineralojik, mikro morfolojik ve kimyasal yönlerden ele alarak karakter analizi yapar.
İnsanoğlunun yüksek ısılarda camı eritmeyi keşfetmesiyle birlikte bu malzeme kullanım eşyaları ve sanatsal objelerin yapıldığı en önemli malzemelerden biri haline gelmiştir. Özellikle cam boncuklar, cam çubuklar, cam takılar ve cam sofra eşyaları gibi objelerin kullanıldığı arkeolojik araştırmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Yapılan bu cam objeler toplumda yer alan sosyal statüye göre sınıflandırılmıştır. Böylelikle cam takılar toplumda sosyal kimlik haline dönüşmüştür. Hayatımızda böylesine önemli bir yer kaplayan camın tarihsel süreç içerisinde geçirdiği serüveni anlamak adına Arkeoloji ve Arkeometri araştırmaları bize çok önemli veriler sunmaktadır. 
Dört ana bölümden oluşan bu tez çalışmasında Arkeoloji ve arkeometrinin tanımı ve tarihçesi incelenmiş, ülkemizde ve dünyadaki araştırmalara yer verilmiş, camın tanımı, yapısı, üretim teknikleri ve tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Metin oluşturulurken Antik dönemlerden başlayarak günümüze kadar uzanan dönem için literatür araştırmaları yapılmıştır. İncelenen tarihi cam eserlerden ve arkeolojik araştırma sonuçlarından esinlenerek çeşitli tasarımlar yapılmış ve bu tasarımlar günümüz takı sanatıyla harmanlanmıştır. Özellikle eski geleneklerden yola çıkılarak kadınların gücü, inançları, hayata umutla tutunmaları gibi kavramlar ele alınmıştır.  Üretimler, vitray tekniği, açık alevde şekillendirme, sıcak cam şekillendirme, kalıp ile şekillendirme ve cam altı tekniği yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Arkeoloji, Arkeometri, Cam Sanatı, Cam Tasarımı, Antik cam takı

Abstract:
The science of archeology sheds light on the emergence of materials that were a part of human life in the past, their production places, production methods and areas of use and many other unknowns. Although the beginning of archaeological studies is based on ancient times, it has gained momentum with the partnership of other disciplines in the last 50 years. In order to move the results of the researches forward from the theory in the light of concrete data, the term "Archaeometry" has emerged with the coming together of many scientific fields. Archeometry make character analysis by considering mineralogical, micro-morphological and chemical aspects of the findings.
With the discovery of human beings to melt glass at high temperatures, this material has become one of the most important materials from which utility items and artistic objects are made. It has emerged as a result of archaeological research that objects such as glass beads, glass rods, glass jewelry and glass tableware were used. These glass objects are classified according to the social status in the society. Thus, glass jewelry has turned into a social identity in society. Archeology and Archeometry researches provide us with very important data in order to understand the adventure of glass, which occupies such an important place in our lives, in the historical process.
In this thesis, which consists of four main sections, the definition and history of archeology and archaeometry are examined, researches in our country and in the world are included, the definition, structure, production techniques and historical development of glass are discussed. While creating the article, literature searches were made for the period starting from the ancient times to the present. Inspired by the historical glass artifacts examined and the results of archaeological research, various designs were made and these designs were blended with today's jewelry art. The production was carried out by using stained glass technique, open flame shaping, hot glass shaping, mold forming and under glass technique methods.

Keywords: Archeology, Archaeometry, Glass Art, Glass Design, Antique glass jewelry