Sovyet sonrası dönem Gürcistan ve Azerbaycan'da demokratikleşme ve otoriterleşme eğilimleri (1991-2015)
Democratization and authoritarianism tendencies in post Soviet Georgia and Azerbaijan (1991-2015)
Yazar: LAMIA MAMMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN DOĞAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Demokratikleşme = Democratization ; Gürcistan = Georgia ; Otoriteriyenizm = Authoritarianism ; Rusya = Russia

Özet:
ÖZ VE ANAHTAR KELİMELER
Bu tezin amacı Sovyet sonrası dönemde Azerbaycan ve Gürcistan'da otoriterleşme ve demokratikleşme eğilimlerini ve bu eğilimleri şekillendiren iç ve dış faktörleri incelemektir.  Tez üç ana bolümden oluşmaktadır. İlk bölümde demokratik rejim, otoriter rejim ve hibrid rejim kavramları tanımlanmış ve bir rejimi otoriter veya demokratik yapan unsurlar üzerinde durulmuştur. 
İkinci bölümde ilk kısımda açıklanan teorik çerçeve Gürcistan'a uygulanmış, iç ve dış faktörler bağlamında ülkedeki rejim "hibrid rejim" olarak ortaya konulmuştur. Sovyet sonrası "geçiş süreci" ve 2003 yılına kadar ülkede hâkim olan yarı otoriter rejim incelenmiş ve "Gül Devrimi" sonrasında "rekabetçi otoriter rejimin" hâkim olduğu görülmüştür. 1991-2015 arası dönemi kapsayan bu araştırmada seçimler, sivil toplum, medya, hukukun üstünlüğü, yolsuzluk gibi iç faktörler ve Batı'nın demokrasi teşviki politikaları kapsamında demokratikleşmeye olan desteği, Rusya'nın demokrasi karşısında "engeli" gibi dış faktörlerin Gürcistan'da demokratikleşme eğilimlerine etkisi araştırılmıştır. 
Üçüncü bölümde Azerbaycan'da otoriterleşme eğilimleri ve otoriter düzen kurmayı kolaylaştıran iç ve dış faktörler incelenmiştir. Bu tezde Azerbaycan'daki yönetimin Gürcistan'dan farklı olarak Sovyet sonrası dönemde demokratik bir rejim kurma yolunda hiçbir önemli adım atmadığı ileri sürülmektedir. Bağımsızlık sonrası yapılan degişiklikler sadece kâğıt üzerinde kalmış, demokrasi adına gerçek reformlar yapılmamıştır. Gürcistan'dan farklı olarak, Azerbaycan'da otoriter rejimi güçlendirmek için çalışılmış ve bu adımlar yürütmenin yasama ve yargıya karşı sürekli güç kazanmasını, muhalefet güçlerinin susturulmasını, siyasi hakların kısıtlanmasını ve sivil toplum örgütlerinin ve medyanın bağımsızlıklarının sınırlandırılmasını beraberinde getirmiştir. Sonuç olarak çalışmamızda, Gürcistan ve Azerbaycan gibi Sovyet sonrası ülkelerin demokratikleşme açısından karşılaştırılması, yaşanan sorunlar ve çözüm önerilerine yer verilmiştir. Bu kapsamda söz konusu ülkelerde batılı anlamda demokratikleşmenin sağlanamadığı, otoriter veya hibrid rejimlerin varlığını koruduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Otoriter Rejim, Rekabetçi Otoriterlik, Hibrid Rejim, Demokrasi Teşviki, Azerbaycan, Gürcistan, Seçimler, Muhalefet, Siyasi Katılım, Sivil Toplum, Medya, Yargı, Yolsuzluk.

Abstract:
ABSTRACT AND KEY WORDS
The objective of this thesis is to analyze the authoritarianism and democratization tendencies in post- Soviet Azerbaijan and Georgia on a comprehensive basis and shed light on the domestic and international factors that has shaped these regimes. The thesis consists of three main parts. The first part of the study defines the concepts of democratic regimes, authoritarian regimes and hybrid regimes and provides the criteria to determine if a regime is democratic or authoritarian.
The second part applies the theoretical framework to Georgia and regime in the country has been proposed as "hybrid regime" in the context of internal and external factors. Post Soviet "transition period" and semi-authoritarian regime dominated until 2003 were studied and "competitive authoritarianism" has been considered as a dominant regime after "Rose Revolution". In this study internal factors (elections, sivil society, media, the rule of law and corruption) and external factors (Western support in context of "democracy promotion" policies and Russia's "blocker" role against democracy) and their effect to the democratization process in Georgia between 1991-2015 have been researched. 
The third part deals with the factors that helped to strengthen authoritarian rule in the Azerbaijan. The main argument of this study is that the incumbent leadership in Azerbaijan has failed to take steps to establish democracy in the country in post-Soviet period, unlike Georgia. The changes that were introduced proved to be only decorative, they lacked substance. The government of the country has aimed at consolidating authority rather than establishing democracy and that his attempts to realize this aim resulted in the strengthening of executive branch in Azerbaijan at the expense of legislative and judiciary, silencing of the opposition forces, curtailment of the civil and political rights of the citizens, restriction of autonomy of civil society organizations and media. Consequently Post-Soviet Azerbaijan and Georgia have been compared in terms of democratization and problems and solution has been presented. In this context, democratization in the Western sense has not been achieved in Post-Soviet Azerbaijan and Georgia and authoritarian and hybrid regimes are dominated in these countries. 
Keywords: Democracy, Authoritarianism, Competitive Authoritarianism, Hybrid Regimes, Democracy Promotion, Azerbaijan, Georgia, Elections, Opposition, Political Participation, Civil Society, Media, Rule of Law, Corruption.