Yetim Divanı -inceleme-metin-
Divan of Yetim research-text
Yazar: ALİ AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. CEM DİLÇİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Yetim Ali = Yetim Ali ; Şiir = Poem

Özet:
Yetim Dîvânı İncdeme-Meûn adlı bu çalışmamızda 16. yüzyıl dîvân şairlerin den Yetim Alî'nin Dîvânh üzerinde durduk. Yetim kendi dönemi içinde tanınmış bir şair olmasına rağmen daha sonraki yüzyıllara ait kaynaklarda bu şöhretinin izlerini gö remiyoruz. Kendi dönemindeki kimi şairlerle etkileşim içinde olan Yetim, denizcilik terimleriyle yazdığı şiiriyle kendisinden sonraki kimi şairleri de etkilemiştir. Yetim bu şiiriyle denizcilik terimleriyle şiir yazma akımının da öncüsü olmuştur. Yetim'in bu gün elimizde yalnızca Dîvân' ı bulunmaktadır. Bu eserin günü müzde iki nüshasına ulaşılabilmiştir. Çalışmamıza kaynaklık teşkil eden bu nüshalardan biri İstanbul'da diğeri ise Erzurum'da bulunmaktadır. Çalışmamızda bu iki nüshadaki şiirleri karşılaştırmalı olarak ele aldık. Farklılıkları dipnotlarda gösterdik. Dîvân'ındaki şiirlerin dışında, kimi şiirleri şuara tezkirelerinde bulunmakta olan Yeûm'in Lüccetü'l- Ahbâr adlı bir mesnevisinin bulunduğunu kaynaklar bildirmektedir. Ancak bu eser, bu gün elimizde bulunmamaktadır. YeGm Dîvâni nda kaside, teriâb-i bend, tercî'-i bend, murabba', mesnevi, ga zel, kıt'a ve matla'lara rastlanmaktadır. Yetim en fazla gazel ve kıt'a nazım şekillerini kullanmıştır. Bu çalışmamız iki ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde Ye ûm'in yaşadığı dönem, hayatı, eserleri ve Dîvâti'mm muhteva incelemesi bulunmakta dır. Şiirlerin anîatim ve dil özelliklerine de bu bölümde değinilmiştir. İkinci bölümde ise DMB'daki şiirler tespit ettiğimiz sıralamaya uygun biçimde gruplandınlarak verilmiştir. Dîvânem yazma nüshalarında bulunmayıp tezkirelerde yer alan kimi şiirler, çalışmamı zın metin kısmına dahil edilmiştir. Türkçe şiirlerden hemen sonra Farsça şiirler bulun maktadır. Çalışmamızın sonuna, eserden yararlanmayı kolaylaştırmak amacıyla genel dizin ekledik.

Abstract:
In my study titled 'Dîvân of Yearn: Resarch-Text I studied Dîvân of Yetim Ali who was a divan poet of 16th Centuiy. Yearn was a-famous poet of his time, however we can not see the signs of this fame in the sources after the 16th Century. Yetim was in contact with other contemporary poets and had effected the poets by a poem of his written by marine terms. Yetim is the pioneer of the poets writing by marine terms. Only two copies of Dîvân of Yetim could have reached today. These two copies which are the sources of our study are in Istanbul and Erzurum now. I examined the poems in these copies comparatively and indicated the differences in footnotes. I found in sources that Yetim had a mesnevi titled Luccetu'l-Ahbar but we have not it. Also, out of his Dîvân, there are some poems of Yetim in biographies of poets. In Dîvân of Yetim we see kaside, terlrib-i bend, terci'-i bend, murabba, mesnevi, gazel, kıta, and matla. Yetim had highly used gazel and kıta poetry forms in his Dîvân. This study consists of two main chapters. In the first chapter I studied the period of Yetim, his life, his studies, and content of his Dîvân. Expression and language peculiarities of his poems are studied in this chapter too. In the second chapter poems in the DMn are grouped according to the ranks I identified. The poems which are not in the calligraphic copy but are in biographies are included into the text chapter of the study. Just after the Turkish poems there are Persian poems. I attached an index to my study to provide using it easier.