Üç farklı yapıda CAD/CAM sabit protez materyallerinde renk stabilite ve yüzey pürüzlülük değerlendirilmesi
Evalation of colour stability and surface roughness: Three different types of CAD/CAM fixed proshetic materials
Yazar: BANU YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SADULLAH ÜÇTAŞLI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: CAD/CAM = CAD/CAM ; Dental materyaller = Dental materials ; Dental porselen = Dental porcelain ; Diş renk değişikliği = Tooth discoloration ; Protezler ve implantlar = Prostheses and implants ; Yapay yaşlandırma = Artificial aging ; Yüzey pürüzlülüğü = Surface roughness

Özet:
Bu tez çalışmasında, CAD/CAM sisteminde kullanılan üç farklı yapıda seramik ve seramik-benzeri restoratif materyallerden cam seramik yapıda, feldspatik seramik (VITABlocs Mark II, VITA Zahnfabrik), rezin matriks seramik yapıda, polimer infiltre seramik (VITA ENAMIC, VITA Zahnfabrik) ve rezin nanoseramik (Lava Ultimate, 3M-ESPE) materyallerden, her materyal için, 10 mm çapında 2 mm kalınlığında, disk şeklinde (n=44) test örneği hazırlandı. Her materyal için 44 adet hazırlanan test örneği, 4 farklı test koşulu için her test grubunda (n=11) olmak üzere 4 alt gruba ayrıldı. Hazırlanan tüm test örneklerinin yüzey pürüzlülük ölçümleri profilometre ile renk ölçümleri spektrofotometre ile gerçekleştirildi. Üç farklı yapıda CAD/CAM restoratif materyalden, her test grubunda (n=11) olmak üzere hazırlanan test örnekleri, üç farklı bekleme solüsyonunda (distile su, kahve, kırmızı şarap), üç farklı sürede (1 gün 12 gün, 60 gün) bekletildikten sonra, tüm test örneklerinin yüzey pürüzlülük ölçümleri profilometre ile renk ölçümleri spektrofotometre ile gerçekleştirildi. İlk ölçümler ile bekleme solüsyon ve bekleme süre sonlarında ölçülen, ortalama yüzey pürüzlük (Ra) değerlerinde ve renk ölçüm değerlerindeki (ΔE00) farklılıklar tespit edildi. Ayrıca, üç farklı yapıda CAD/CAM restoratif materyalden, her test grubunda (n=11) olmak üzere hazırlanan test örnekleri, 1 yıl klinik kullanımı taklit eden 384 saat hızlandırılmış yapay yaşlandırma işlemine tabi tutuldu. İlk ölçümler ile 384 saat hızlandırılmış yapay yaşlandırma işleminden sonra ölçülen, ortalama yüzey pürüzlük (Ra) değerlerinde ve renk ölçüm değerlerindeki (ΔE00) farklılıklar tespit edildi.  Elde edilen tüm verilerin istatiksel değerlendirme sonuçlarından elde edilen bulgulara göre: üç farklı yapıda CAD/CAM restoratif materyalden hazırlanan test örneklerinin ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değerlendirmelerinde, feldspatik seramik/VITABlocs Mark II ve polimer infiltre seramik/VITA ENAMIC isimli materyallerin ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değerleri benzer tespit edilirken; rezin nanoseramik/Lava Ultimate test örneklerinin ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değeri, feldspatik seramik/VITABlocs Mark II ve polimer infiltre seramik/VITA ENAMIC isimli materyallerden daha yüksek tespit edildi. Hızlandırılmış yapay yaşlandırma (HYY) işleminden önce ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değerleri ölçüldüğünde ise, yine feldspatik seramik/VITABlocs Mark II ve  polimer infiltre seramik/VITA ENAMIC, isimli materyallerin ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değerleri benzer tespit edilirken; rezin nanoseramik/Lava Ultimate test örneklerinin ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değeri, feldspatik seramik/VITABlocs Mark II ve polimer infiltre seramik/VITA ENAMIC isimli materyallerden daha düşük tespit edildi. Bu durum, bitirme ve cilalama işlemlerinin, uygulayan kişinin tecrübesine bağlı olması ile açıklandı. Farklı bekleme sürelerinde, distile su içinde bekletilen test örneklerinin ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değerleri, materyale bağlı kendi iç gruplarında, 1 gün, 12 gün ve 60 gün ölçümlerinde istatiksel fark oluşturmadı. Kahve bekletme solüsyonu ve şarap bekletme solüsyonu söz konusu olduğunda, başlangıç ve 60 gün bekleme süreleri karşılaştırıldığında sürenin artmasına bağlı, ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değerlerinde artma saptandı. Farklı bekleme sürelerinde, distile su içinde bekletilen test örneklerinin renk değişim (ΔE00)  değerleri, materyale bağlı kendi iç gruplarında, 1 gün, 12 gün ve 60 gün ölçümlerinde istatiksel fark oluşturmadı. Kahve bekletme solüsyonu ve şarap bekletme solüsyonu söz konusu olduğunda, başlangıç ve 12 gün ve 60 gün bekleme süreleri karşılaştırıldığında, her iki sürenin artmasına bağlı, renk değişim (ΔE00) değerlerinde artma saptandı. Materyaller karşılaştırıldığında ise en fazla renk değişim (ΔE00) değerleri rezin nanoseramik/Lava Ultimate test örneklerinde saptandı. HYY işleminden önce ve HYY işleminden sonra,  ortalama yüzey pürüzlülük (Ra) değerleri yönünden, materyaller kendi içlerinde karşılaştırıldığında, farklılık tespit edilmedi. Ancak, renk değişim (ΔE00) değerleri söz konusu olduğunda, HYY işleminden sonra, sırasıyla renk değişim değerleri, en fazla değişim,  ΔE00 = 6.13değeri ile  rezin nanoseramik/Lava Ultimate bunu takiben ΔE00 = 1.92 değeri ile polimer infiltre seramik/VITA ENAMIC ve ΔE00 = 1.31değeri ile feldspatik seramik/VITABlocs Mark II, test örneklerinde tespit edildi. 1.28<ΔE00<2.24 değerlerinin algılanabilir ancak klinik olarak kabul edilebilir olduğu göz önüne alındığında, feldspatik seramik/VITABlocs Mark II ve polimer infiltre seramik/VITA ENAMIC isimli materyaller kabul edilebilir renk değişikliği sergilerken, rezin nanoseramik/Lava Ultimate klinik olarak kabul edilemez rek değişikliği sergiledi. Bu çalışmanın klinik önemi: CAD/CAM tekniği ile indirekt restorasyon seçimi sırasında, diş hekimi farklı yapıda materyal seçeneklerine sahiptir. Klinik uygulamalara başlamadan önce, kullanılan materyallere ait invitro ve invivo sonuçların bilinmesi, klinik başarıda etkilidir.

Abstract:
In this thesis study, three different types of ceramic and ceramic-like CAD/CAM materials as: glass matrix ceramic, feldspathic ceramic (VITABlocs Mark II, VITA Zahnfabrik), resin matriks ceramic, polimer infiltrated ceramic (VITA ENAMIC, VITA Zahnfabrik) and resin nanoceramic(Lava Ultimate, 3M-ESPE) were tested. In each material, 10 mm diameter x 2 mm thick disc specimens (n=44) were prepared and depending on 4 different test condition subdivided into 4 groups (n=11). Surface roughness and color measurements of all test specimens were  determined by surface profilometer and spectrofotometry, respectively. Three different types of CAD/CAM restorative materials were stored in three different solutions media (distilled water, coffee, red wine) with three storage period (1-day, 12-day, 60-day) in each test group n=11. Then surface roughness and color measurements of all test specimens were  determined by surface profilometer and spectrofotometry, respectively. Avarage surface roughness (Ra) and color difference (ΔE00) between first measurements and second measurements were compared and differences were noted.  Additionally, three different types of CAD/CAM restorative materials, in each test group n=11 specimens were tested by accelerated artificial aging (AAA) regime by means of 384 hours which corresponds 1 year clinical ABDge. Avarage surface roughness (Ra) and color difference (ΔE00) measurements before and after AAA were compared and differences were evaluated. Obtained data were statistically analysed and avarage surface roughness (Ra) measuremets of three different types of CAD/CAM restorative materials were: feldspathic ceramic/VITABlocs Mark II, VITA  and polimer infiltrated ceramic/VITA ENAMIC showed similar avarage surface roughness (Ra) values, resin nanoceramic/Lava Ultimate avarage surface roughness (Ra) values were higher than these two tested groups. Considering AAA regime, before AAA regime, feldspathic ceramic/VITABlocs Mark II, VITA  and polimer infiltrated ceramic/VITA ENAMIC showed similar avarage surface roughness (Ra) values, however, resin nanoceramic/Lava Ultimate avarage surface roughness (Ra) values were lower than these two tested groups. This results were explaned by skill of clinician who were conducted finishing and polishing.  Depending different storage period as: 1-day, 12-day, 60-day; for the same material, test specimens were kept in distilled water did not revealed statistically significant diffference by means of avarage surface roughness (Ra) values. However, storage mediums as: coffee and red wine comparing between storage time as: 1-day and 60-day, avarage surface roughness (Ra) values were increased depending on increased storage time and statistically significance were obtained. Considering different storage period as: 1-day, 12-day, 60-day; for the same material, test specimens were kept in distilled water did not revealed statistically significant diffference by means of color change (ΔE00) values. However, storage mediums as: coffee and red wine comparing between storage time as: 12-day and 60-day, color change (ΔE00) values were increased depending on increased storage time and statistically significance were obtained. Comparing the tested materials,  higher color change (ΔE00) values were obtained from resin nanoceramic/Lava Ultimate test material. When tested materials were compared before and after AAA regime, for the same material, avarage surface roughness (Ra) values did not differ. However, color change (ΔE00) values were differed after AAA regime and the higher color change (ΔE00=6.13) values were obtained from resin nanoceramic/Lava Ultimate test material. Followed by feldspathic ceramic/VITABlocs Mark II, VITA  and polimer infiltrated ceramic/VITA ENAMIC with ΔE00 = 1.92 and ΔE00 = 1.31, respectively. Considering, perceptible but clinical acceptable values: 1.28<ΔE00<2.24: feldspathic ceramic/VITABlocs Mark II, VITA  and polimer infiltrated ceramic/VITA ENAMIC test materials were exhibited clinical acceptable values, whereas, resin nanoceramic/Lava Ultimate test material did not exhibit. Clinical significance of this study: Clinicians have choice of different types of CAD/CAM restorative materials during the restoration of indirect restoration. Knowing in vitro and in vivo results before starting clinical applications is important for  clinical success.