Akran mentörlüğünün afet bilincinin üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of peer mentoring on disaster awareness
Yazar: GÖKHAN ŞIK
Danışman: PROF. DR. OSMAN GÜLNAZ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yapılan çalışmanın amacı, akran mentörlüğünün afet bilincine yönelik algı düzeyleri üzerindeki etkisini farklı değişkenler açısından ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde afet bilincine yönelik algı düzeyleri "afet eğitimi bilinci", "afet öncesi bilinç", "yanlış afet bilinci" ve "afet sonrası bilinç" başlıklarında ele alınarak değerlendirilmiştir. Yapılan araştırmada basit deneysel yöntem kullanılmış olup, tek gruplu ön test-son test deseni kullanılmıştır. Bu araştırma deseninde kontrol grubu bulunmayıp, sadece deney grubu üzerinden uygulamanın örneklem üzerinde oluşturduğu değişim ve etki araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini ortaokul 5., 6. ve 7. sınıf öğrencileri oluştururken, örneklemini ise 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Batman A Ortaokulu'nda öğrenim gören 98 ortaokul öğrencisi (5., 6. ve 7. sınıf) oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulama süreci bir eğitim-öğretim dönemini kapsayacak şekilde 15 hafta üzerinden tasarlanmıştır. Bu süreçte öğrencilerle birlikte akran mentörlüğü uygulaması gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Afet Bilinci Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek 2 bölümden oluşmakta olup birinci bölümde öğrencilerin kişisel bilgilerine başvurulurken, ikinci bölümde "Afet Bilinci Algı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS paket programından faydalanılmıştır. Bu kapsamda t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testleri kullanılmıştır.
Araştırma sonunda, akran mentörlüğünün afet bilinci algı düzeyinde ve bu bilincin oluşmasında etkili olan tüm boyutlarında anlamlı farklılıklar oluşturduğu tespit edilmiştir. Ayrıca afet bilinci algı düzeyi ve tüm boyutlarında cinsiyet, sınıf düzeyi anne eğitimi ve baba eğitiminin herhangi bir etkisinin olmadığı belirlenirken, doğal afetlerden endişe duyan ve daha önce doğal afet yaşayan öğrenciler lehinde anlamlı farklılıklar oluştuğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına bağlı olarak, yaşanan doğal afetler konusunda öğrencilere problemin hissedildiği etkinlik ve rehber materyallerin tasarlanması hususunda öneriler getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Afet bilinci, akran mentörlüğü, ortaokul öğrencileri

Abstract:
The aim of this study is to reveal the effect of peer mentoring on the perception levels towards disaster awareness in terms of different variables. Within the framework of this purpose, perception levels towards disaster awareness were evaluated under the titles of 'disaster education awareness', 'pre-disaster awareness', 'false disaster awareness' and 'post-disaster awareness'. Simple experimental method was used in the research and one-group pretest-posttest design was used. In this research design, there was no control group and the change and effect of the application on the sample was investigated only through the experimental group. The population of the study consisted of middle school 5th, 6th and 7th grade students, while the sample consisted of 98 middle school students (5th, 6th and 7th grade) studying at Batman Kültür Middle School in the 2023-2024 academic year. The implementation process of the research was designed over 15 weeks to cover an academic term. In this process, peer mentoring practice was carried out with the students. 'Disaster Awareness Questionnaire' was used as a data collection tool in the study. The questionnaire consists of two parts and in the first part, demographic information of the students was used, while in the second part 'Disaster Awareness Perception Scale' was used. SPSS package programme was used to analyse the data obtained from the research. In this context, t test and one-way analysis of variance (ANOVA) tests were used. 
At the end of the research, it was determined that peer mentoring created significant differences in the level of disaster awareness perception and all dimensions that are effective in the formation of this awareness. In addition, while it was determined that gender, grade level, mother's education and father's education did not have any effect on the level of disaster awareness perception and all its dimensions, it was determined that significant differences occurred in favour of students who were concerned about natural disasters and who had experienced natural disasters before. Depending on the results of the research, suggestions have been made to design activities and guide materials that students feel the problem about the natural disasters experienced.

Keywords: Disaster awareness, peer mentoring, secondary school students