Fın de sıècle edebiyatında güzellik ve ölüm
Beauty and death in Fin de Siecle literature
Yazar: RECEP CAN AYTEKİN
Danışman: PROF. DR. NEVZAT KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Ataerkil = Patriarchal ; Eros = Eros ; Fin de Siecle = Fin de Siecle ; Güzellik = Beauty ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Kültür = Culture ; Mitoloji = Mitology ; Ölüm = Death

Özet:
Bu tezin amacı Fin de Siècle Edebiyatına içkin olan Güzellik ve Ölüm kavramlarının özellikle batı kültürü nezdinde ortaya çıkışlarının altında yatan sebepleri ortaya koymaktır. Bu bağlamda ataerkil batı kültürünün tarih boyunca doğa ile olan karşıtlığı ve eril düzenin içerisinde bulunduğu aşkınlık arayışı doğrultusunda, doğadaki en merkezi unsur olan ölüm olgusuna karşı alternatif olarak tutunmuş olduğu güzellik stratejileri incelendi. Birinci Bölümde bu güzellik stratejilerinin ortaya çıkışlarının altındaki temel sebeplerden birisi olan doğanın dinamizmini ve kendisine karşı üretilen tüm kültürel fenomenlerin üzerinde bir güç oluşunu çeşitli kültür kuramlarının yanı sıra mitoloji ve psikanaliz bilimlerinden yararlanarak ortaya koymaya çalıştık. Fin de Siècle' ye içkin güzellik ve ölüm olgusunun daha iyi anlaşılabilmesi adına bu fenomenlerin Apollonik Delikanlı ve Güzellik Muhafaza Topografyaları motifleri üzerinden nasıl dışavurumunu gerçekleştirdiğini; bu dönemde meydana gelen geniş çaplı paradigma değişimine ve bu değişimin altında yatan dönemin kültürel, siyasi ve bilimsel olaylarına değinerek göstermeye çalıştık. Bunun yanı sıra eril düzenin ölüm olgusuna karşı bir alternatif olarak başvurduğu her türlü logosantrik tasarım ve güzellik stratejisinin doğanın tiranlığı karşısında nasıl yıkıma mahkum olduğunu Eros ile Logos karşıtlığı üzerinden ele aldık. İkinci Bölümde ise bu karşıtlığın edebiyat tarihsel bir arketip olan Artemis ve Aphrodite çatışması üzerinden Euripides'in Hippolytos adlı tragedyasında nasıl vuku bulduğunu benzer mitolojik örnekleri de referans göstererek açıkladık. Çalışmamızın son bölümü ise bahsedilen Fin de Siècle'ye içkin dinamiklerin Büyük Tanrı Pan, 672. Gecenin Masalı ve Maitre Mussard'ın Vasiyeti adlı eserlerde nasıl dışavurumunu gerçekleştirdiğine dair analizimize ayrılmıştır. Çalışmamızın önemi Fin de Siècle'ye ait dinamikler üzerinden batı kültürüne içkin temel bir mekanizmayı aydınlatmasında yatar.

Abstract:
The purpose of this thesis is to clarify the reasons of the emergence of the concepts Beauty and Death associated with Fin de Siècle Literature especially within the scope of Western Culture. In this context; the beauty strategies, that the patriarchal Western Culture through its contradiction with nature and search for superiority hold on to as an alternative way against death which is the most central factor in nature, were analyzed. In the first chapter, we tried to show with the help of mythology and psychoanalysis, alongside various cultural theories that the dynamism of nature and its being a power above all cultural phenomenons emerged against it are the main reasons of these beauty strategies. So that the concepts of Beauty and Death associated with Fin de Siècle Literature to be understood better, we tried to show how these phenomenons express themselves on the motives of Puer Aeternus and Hermetic Topografies mentioning the extensive paradigm change occured during this period and cultural, political and scientific events those are on the basis of this change. In addition, we discussed through the dichotomy between Eros and Logos how the all sorts of logocentric notion and beauty strategy that the patriarchal order hold on to against Death as an alternative way is obliged to be atomized under the tyranny of nature. In the second chapter, with references to the similar mythological examples, we clarified how this dichotomy expresses itself on the conflict between Aphrodite and Artemis which is a literature historical archetype and Euripides' Hippolytos. The final chapter of our thesis is about the analysis of how the mentioned dynamics associated with Fin de Siècle reflect themselves on the literary works The Great God Pan, The Tale of 672nd Night and Maitre Mussard's Bequest. The importance of our thesis is to enlighten a central mechanism associated with Western Culture through Fin de Siècle dynamics.