Tip 2 diabetes mellituslu hastaların sağlık okuryazarlık düzeyleri ile yeme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between health literacy levels and eating behaviors of patients with type 2 diabetes mellitus
Yazar: GAMZE CAN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK BÜYÜKKAYA BESEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, Tip 2 Diyabetli hastaların sağlık okuryazarlık düzeyleri ile yeme davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapıldı.
	Çalışmaya 18 yaş ve üzeri, okuryazar, 6 aydan uzun süreli tip 2 diyabet tanısı olan 204 hasta katılmıştır. Çalışma Mart 2023- Aralık 2023 tarihinde tarihleri arasında Ankara ilinde bulunan bir şehir hastanesinde yürütülmüştür. Çalışmada hastaların; sosyo-demografik özellikleri, sağlık algısı, beslenme durumları ve hastalık durumlarını değerlendiren tanıtıcı anket formu ile ASOY-TR ve YYDÖ veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde IBM SPSS 26 programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde ölçekler arasındaki ilişki korelasyon analiziyle değerlendirilmiştir. Tanıtıcı bilgilerle ölçek ve alt boyutlarının karşılaştırılmasında; bağımsız örneklemde t testi, ANOVA ve Post Hoc Tukey testleri kullanılmıştır. Tip 2 Diyabetli hastaların; %57,4'ünün yetersiz, %37,7'sinin sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Ön lisans ve üzeri eğitim durumuna sahip olan, BKİ'si obez kategorisinde olan hastaların sağlık okuryazarlık düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Çalışmamızda sağlık okuryazarlığı ve yeme davranışı arasında zayıf ilişki saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda sağlık okuryazarlığı ve yeme davranışının birbirlerinden etkilenen faktörler olduğu belirlenmiştir. Diyabet ve komplikasyonlarının önlenmesi ve etkili hastalık yönetimi için bireylere sağlıklı beslenme davranışları kazandırıp eğitimler düzenlenmelidir. Diyabetli bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri belirlenerek anlayabilecekleri düzeyde hastalık ve beslenme eğitimleri planlanmalıdır.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between health literacy levels and eating behaviors of patients with Type 2 Diabetes.The study included 204 patients aged 18 years and older, literate, and diagnosed with type 2 diabetes for more than 6 months. The study was conducted in a city hospital in Ankara between March 2023 and December 2023. In the study, a descriptive questionnaire form evaluating the sociodemographic characteristics, health perception, nutritional status, and disease status of the patients, as well as the ASOY-TR and the YYDÖ were used as data collection tools. IBM SPSS 26 program was used to evaluate the data. In the analysis of the data, the relationship between the scales was evaluated by correlation analysis. Independent sample t-test, ANOVA and Post Hoc Tukey tests were used to compare descriptive information with scales and sub-dimensions. It was determined that 57.4% of patients with Type 2 Diabetes had inadequate health literacy and 37.7% had problematic-limited health literacy. The health literacy levels of patients with associate's degree and higher education and BMI in the obese category were found to be higher. In our study, a weak relationship was found between health literacy and eating behavior. In line with these results, it was determined that health literacy and eating behavior are factors influenced by each other. For the prevention of diabetes and its complications and effective disease management, individuals should gain healthy eating behaviors and trainings should be organized. Health literacy levels of individuals with diabetes should be determined and disease and nutrition education should be planned at a level they can understand.