Postkolonyal akültürasyon: Tunus'ta Habib Burgiba dönemi modernleşme
Postcolonial acculturation: Modernization during the HabibBourguiba Era in Tunisia
Yazar: RUMEYSA KÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Sakarya Üniversitesi / Ortadoğu Enstitüsü / Ortadoğu Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Modernleşme = Modernization ; Postkolonyalizm = Postcolonialism ; Tunus = Tunisian

Özet:
Bu çalışma, sömürge mirasına sahip ülkelerde kültürel değişim ve modernleşme tecrübesini incelemek için yeni bir kavramsal çerçeve olarak "postkolonyal akültürasyon" kavramını önermekte ve kavramın uygulanabilirliği ile geçerliliğini Tunus odaklı kapsamlı bir vaka çalışması ile değerlendirmeyi amaçlamaktadır. "Postkolonyal akültürasyon" kavramı,sömürgeleştirilen toplumlarda sömürgeci politikaların kültürel bir sonucu olarak kavramsallaştırılan akültürasyon olgusunu, yalnızca askeri işgalin damgasını vurduğu resmi sömürge dönemi ile sınırlı tutan literatüre karşı geliştirilen eleştirel bir tutumun ürünüdür.Postkolonyal teorinin modern sömürgeciliğe dair sunduğu çözümlemeyi temel alan çalışmada,akültürasyonun sadece resmi sömürgecilik döneminde ortaya çıkan bir olgu olarak kavramsallaştırılması durumu sorunsallaştırılmaktadır. Teorik ve kavramsal zeminini postkolonyal teori üzerine inşa eden bu çalışmanın iddiası şudur: Sömürgecilik döneminin bir ürünü olan akültürasyon, sömürge sonrası dönemde de olgusal gerçekliğinden hiçbir şey kaybetmemiştir ve bu sebeple, sömürgecilik döneminde olduğu gibi, sömürge sonrası dönemdede yerli halkların kültürel yapılarının incelenmesinde başvurulması gereken temel birkavramdır. Bununla birlikte, sömürge sonrası akültürasyonunun, sömürge dönemi akültürasyondan farklı içerimlere sahip olduğunu imlemek ve yalnızca postkolonyal teori perspektifi ile çözümlenebileceğine işaret etmek amacı ile "postkolonyal akültürasyon"şeklinde kavramsallaştırılan yeni bir kavram önerilmiştir.Çalışmanın iddiasını test etmek ve postkolonyal akültürasyon kavramının kullanışlılığını, yetkinliğini değerlendirmek amacı ile vaka olarak 75 yıl Fransız sömürge yönetimi altında kalmış olan Tunus seçilmiştir. Çalışmada, postkolonyal dönem Tunus'ta kültürel değişim ve modernleşme politikalarının en yoğun olduğu Habib Burgiba dönemine (1956-1987) odaklanılmıştır. Bu bağlamda toplumsal kültürün şekillenmesinde belirleyiciliği oldukça yüksek olan eğitim, din ve aile kurumları temel alınarak, Burgiba'nın bu kurumlara yönelik hayata geçirdiği politikalar ve üretilen siyasi söylemler incelenmiş ve bunların postkolonyal akültürasyon olgusu ile ilişkiselliği analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda ortaya çıkan bulgular, Burgiba döneminde, kültürel hayatın şekillenmesinde etkin olan eğitim, din ve aile politikaları ile bu kurumlara yönelik siyasi söylemlerin, sömürge mirasından kaynaklanan akültürasyonun sürekliliğine işaret ettiğini göstermektedir.

Abstract:
This study introduces the concept of "postcolonial acculturation" as an innovative framework for examining cultural transformation and modernization in countries with colonial histories.Its primary goal is to evaluate the relevance and reliability of this concept through an in-depth case study focusing on Tunisia. The notion of "postcolonial acculturation" emerges from a critical perspective that challenges existing literature's limited understanding of acculturation.Traditionally, acculturation is depicted as a cultural consequence of colonial policies during the period of military occupation. However, drawing on insights from postcolonial theory and its analysis of modern colonialism, this study questions the notion that acculturation solely occurred during the official colonial era. This study, rooted in postcolonial theory, asserts that acculturation, a product of the colonial era, retains its substantive reality in the postcolonial context. Consequently, it argues that acculturation is a pivotal concept essential for analyzingthe cultural dynamics of indigenous communities not only during colonial rule but also in the postcolonial era. However, to differentiate postcolonial acculturation from colonial acculturation and emphasize its analysis through the lens of postcolonial theory, a novel concept termed "postcolonial acculturation" is introduced.Tunisia, having experienced 75 years of French colonial domination, serves as a case study to examine this claim and to evaluate the utility and relevance of the concept of postcolonial acculturation. The study focuses specifically on the Habib Bourguiba era (1956-1987),characterized by significant cultural transformations and modernization initiatives in postcolonial Tunisia. In this context, the study scrutinized the policies enacted by Bourguiba concerning education, religion, and family —the pivotal institutions shaping social culture. It analyzed the political discourses generated around these institutions and their relevance to the concept of postcolonial acculturation. The findings of the study show that education, religion and family policies and political discourses towards these institutions, which were effective in shaping cultural life during the Bourguiba period, point to the continuity of acculturation stemming from the colonial legacy.