İş yapma kolaylığı kriterleri ile ülke sıralamaları: SMAA yöntemleri ile bir uygulama
Country rankings with ease of doing business criteria: An application with SMAA techniques
Yazar: ÇAĞLAYAN ÖNALMIŞ
Danışman: PROF. DR. AYDIN ULUCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Stokastik çok kriterli kabul edilebilirlik analizi = Stochastic multicriteria acceptability analysis

Özet:
Günümüzde işletmeler karlılıklarını artırmak, büyümek ve farklı sektörlere girmek gibi çeşitli nedenlerden yabancı ülkelerde iş kurma eğilimindedirler. Bu nedenle iş kurulacak ülkeler hakkında bilgi edinmek önem arz etmektedir.

Uluslararası girişimciler, iş kurmak istedikleri ülkeleri belirlemek için belirledikleri kriterlere dayalı bir dizi enstrüman kullanırken, farklı kuruluşların ve bağımsız grupların düzenli olarak yayınladığı sıralamalara ait raporlardan da faydalanmaktadır.

İş Yapma Kolaylığı, Dünya Bankası'nın 2004 yılından beri her yıl bu amaçla yayınladığı ve eşit ağırlıklı 10 kriter üzerinden ülkeleri sıraladığı önemli bir indekstir. Bu çalışmada, alternatif ve kriter sayısının fazla olması ve belirsizlik ortamında girişimciye sıralama ve sınıflandırma açısından fikir verebilmek için, stokastik bir çözüme ihtiyaç duyulmuştur.  Bu nedenle, iş yapılacak ülkelerin seçimi ve birbiriyle kıyaslanabilmesi adına yatırımcıya ileriye dönük fikir vermek için SMAA yöntemleri bu çalışmada kullanılmıştır.

Çalışmada, iş yapılacak ülke alternatifleri SMAA-2'de AB ve OECD Ülkeleri çerçevesinde değerlendirilmiş ve böylece AB ve OECD ülkeleri gibi farklı ülke grupları için belirlilik ve belirsizlik altında ülkelerin kısa ve uzun dönemde İş Yapma açısından sıralamalarının nasıl olduğu hakkında fikir verilmesi hedeflenmiştir. Daha sonra SMAA-TRI yöntemi kullanılarak Dünya Bankası raporlarından referans alınan ekonomisi önde gelen ülkeler üç kategoride sınıflandırılmıştır. Yine belirlilik ve belirsizlik altında yapılan çalışmada SMAA-2'den farklı olarak karar vericilere ülkeleri kategorilendirerek daha geniş perspektifte tabloya bakabilmesi için yardımcı olmak amaçlanmıştır.

SMAA-2 ve SMAA-TRI yöntemleri yatırım yapılacak ülkelerin sıralanması ve sınıflandırılmasındaki sonuçların farklı olabileceğini göstermektedir.


Anahtar Sözcükler
SMAA, Çok Kriterli Karar Verme, İş Yapma Kolaylığı

Abstract:
Today, companies tend to set up business in foreign countries for various reasons, such as increasing their profitability, growing and entering different sectors. Therefore, it is important to gathering information about the countries where the business will be set up.

While international entrepreneurs use a set of instruments based on certain criteria to determine the countries they want to set up business, they also take advantage of  the regularly published reports of different organizations and independent groups.

Ease of Doing Business is an important index that World Bank has ranked countries based on 10 equally weighted criteria and published for this purpose every year since 2004. In this study, a stochastic solution has been needed to give an idea in terms of sorting and ranking to the entrepreneurs in the uncertainty environment due to the number of alternatives and criteria. For this reason, SMAA methods have been used in this study to give the investor a prospective opinion in order to select and compare the countries to be traded.

In this study, the country alternatives to be worked on were assessed within the EU and OECD countries in SMAA-2, so that it was aimed to give an idea about the order of countries in terms of short and long term Doing Business under the certainty and uncertainty for different country groups such as EU and OECD countries. Later, The leading economies with reference to World Bank reports are sorted in three categories by using the SMAA-TRI method. Unlike SMAA-2, it is also aimed to help decision makers to look in a wide perspective by sorting countries under the certainty and uncertainty.

SMAA-2 and SMAA-TRI methods show that the results of sorting and ranking the countries to be invested may be different.


Key Words
SMAA, Multi-Criteria Decision Making, Ease of Doing Business