Çilekte külleme hastalığına neden olan fungal etmenin moleküler yöntemlerle tanısı ve alternatif kimyasallar kullanarak mücadele olanaklarının araştırılması
Identification of causal agent of strawberry powdery mildew disease with molecular techniques and research for control possibilities using alternative chemicals
Yazar: BARBAROS ÇETİNEL
Danışman: PROF. DR. EMİN ERSİN ONOĞUR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Külleme = Powder mildew ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Çilek = Strawberry

Özet:
Bu tez çalışmasında ilk etapta çileklerde külleme hastalığına yol açan etme-nin PCR yöntemiyle tanılanması ve yine bu yöntem kullanılarak çilek bahçelerinde ve civarlarında mevcut doğal floraya ait yabancı otların bu etmen için konukçu olup olmama durumları üzerinde durulmuştur. Tezin ikinci bölümünde ise alterna-tif kimyasal olarak KH2PO4, K2SİO3, Acibenzolar-s-methyl (ASM), ß-D-glukozamin (Chitosan), DL-ß- aminobutirik asit (BABA), Methionin + Riboflavin (MR), Ayçiçek yağı, Süt proteini ve biyolojik savaş ajanı olan Bacillus subtilis QST 713'in sistemik fungisit Penconazol kıyaslamalı olarak bu hastalıkla mücadelede kullanım olanakları araştırılmıştır.Hastalık etmeni PCR yöntemiyle Podosphaera aphanis olarak tanılanmıştır. Çilek bahçelerinde ve civarında gelişen ve üzerlerinde külleme belirtileri olan 25 yabancı ottan alınan fungal materyal yine bu yöntemle test edilmiş ve bu otlarda gelişen külleme etmeninin P. aphanis olmadığı saptanmıştır. Buradan, bu yabancı otların Podosphaera aphanis'in biyolojisinde rol oynamadığı sonucuna varılmıştır.Söz konusu test kimyasallarının koruyucu ve tedavi edici etkileri kontrollü koşullarda açılan saksı denemelerinde araştırılmıştır. İnokulasyon öncesi koruyucu olarak uygulanan Bacillus subtilis QST 713, ASM ve Chitosan inokulasyondan sonra 15 güne kadar %100,00 ile %62,49 arasında değişen oranlarda koruma sağ-lamıştır. Bitkilerde ilk hastalık belirtileri görülünce tedavi edici olarak uygulanan Chitosan, KH2PO4, Süt proteini ve K2SİO3 ise yapılan toplu yaprak değerlendir-mesine göre 15 gün süreyle %52,62 ile %47,37 arasında değişen oranlarda etkili olmuşlardır. Sonuçta, B. subtilis QST 713 gelişmekte olan yapraklarda, Chitosan ise gelişmekte olan ve gelişimini tamamlayan yapraklarda hem koruyucu hem de tedavi edici etkiye sahip kimyasallar olarak belirlenmiştir. Kıyaslama amacıyla kullanılan Penconazole'un tedavi edici etkililiği %36,83 düzeyinde olmuştur.Arazi denemeleri bir önceki yıl hastalığın görülmüş olduğu iki farklı üreticiye ait plastik üretim tünellerinde yürütülmüş ve ilk hastalık belirtilerinin görülmesiyle birlikte B. subtilis QST 713, KH2PO4, Süt proteini, K2SİO3, MR test kimyasalları uygulanmıştır. Değerlendirme yaprak ve meyve sayımlarıyla yapılmıştır. Sonuçta B. subtilis QST 713), KH2PO4 ve süt proteini yapraklarda hastalık şiddetini %67,84 ile %44,44 arasında değişen oranlarda, meyvelerde ise %85,28 ile %60,92 arasında değişen oranlarda arasında ümitvar düzeyde kontrol altına almışlardır.Sonuç olarak, pratikte B. subtilis QST 713'ün bitkinin gelişme dönemi baş-langıcında doğal bulaşmadan önce koruyucu amaçla; KH2PO4 ve süt proteininin ise meyve verimi süresince ve sonrasında hastalık gelişimini önlemede uygulana-bileceği kanaatine varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Çilek, Fragaria ananassa, Külleme, Phodosphera aphanis, PCR, alternatif savaşım.

Abstract:
In this study firstly the casual agent of powdery mildew disease developing on strawberry plants and fruits was identified by means of PCR technique. This technique was also used to identify the powdey mildew agents developing on the weeds belonging to natural flora in and around of strawberry gardens to find out whether these plants could serve as alternative hosts for the strawberry powdery mildew pathogen.In the second part of the thesis, the effectiveness of KH2PO4, K2SIO3, acibenzolar-s-methyl (ASM), Beta-D-glucoseamine (Chitosan), DL-Beta- aminobutiric acide (BABA), Methionine + Riboflavin (MR), sunflower oil, milk protein and the biological control agent Bacillus subtilis QST 713 as alternative chemicals to control of strawberry powdery mildew was tested in comparison with the systemic fungicide Peconazole.The causal agent of strawberry powdery mildew was identified as Podosphaera aphanis. As the fungal materials gathered from 25 different weed plants tested with the PCR method, it was determined that the powdery mildew pathogen on these weeds was not P.aphanis. This result indicated that, these weeds have no any role on the biology of P. aphanis.The protective and therapeutic effects of the alternative chemicals were studied on potted strawberry plants under controlled conditions. Bacillus subtilis QST 713, ASM and Chitosan which were applied as protective agents before inoculation provided sufficiently control at rates ranging from 100% to 62.49% up to 15 days after inoculation. Chitosan, KH2PO4, milk protein and K2SIO3 which were applied as therapeutic agents with the formation of the first colonies on the leaves could prevent the further disease development at rates from 52.62% to 47.37% up to 15 days. In brief, B.subtilis QST 713 and Chitosan were found to be effective chemicals in protective and therapeutic sense to control of strawberry powdery mildew on developing and developed leaves under controlled conditions. Therapeutic effect of Penconazole was found to be 36.83%.Field trials were conducted in two plastic tunnels of different strawberry producers, where powdery mildew was a problem. B.subtilis QST 713, KH2PO4, milk protein, K2SIO3, and MR were applied parallel to development of first colonies on the leaves. Disease evaluation was made by the leaf and fruit counts and it was determined that B.subtilis QST 713, KH2PO4 and milk protein could satisfactorly control the severity of disease at rates of 67.84% to 44.44% on the leaves and 85.28 to 60.92% on the fruits.In conclusion, it can be proposed that B.subtilis QST 713 could be use as protective agent especially before the natural inoculation of the plants and KH2PO4 and milk protein could be preferred to stop the disease during and after the fruit development stage.Key words: Strawberry, Fragaria ananassa, powdery mildew, Phodosphera aphanis, PCR, alternative management.