Deneysel pıtrak (Xanthium strumarium) zehirlenmesi oluşturulan ratlarda tamoksifen ve sodyum tiyosülfat'ın tedavi edici etkilerinin belirlenmesi
Determination of therapeutic effects of tamoxifen and sodium thiosulfate in rats with experimental xanthium strumarium poisoning
Yazar: ZELİHA KESKİN ALKAÇ
Danışman: PROF. DR. SADETTİN TANYILDIZI
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Farmakoloji = Pharmacology ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Sodyum tiyosülfat = Sodium thiosulfate ; Sıçanlar = Rats ; Tamoksifen = Tamoxifen ; Toksikoloji = Toxicology ; Toksisite = Toxicity ; Xanthium strumarium = Xanthium strumarium

Özet:
Pıtrak (Xanthium strumarium) bitkisindeki Atraktilozid (ATR), özellikle karaciğer ve böbrek dokusunda toksik nitelikte olup oksidatif stres ve mitokondriyal disfonksiyon sonucunda hücre ölümüne neden olur. Tamoksifen (TAM), canlılarda bazı kanser türlerine karşı kullanılan bir ajan olup ayrıca, hücrelerde mitokondriyal por açılımını ve reaktif oksijen türlerinin oluşumunu engeller. Sodyum tiyosülfat (STS) ise ROS üretimini engellemesinin yanında sülfür kaynağı olarak da karaciğeri koruyucu nitelikte bir bileşiktir. Bu çalışmada pıtrak ile karaciğer ve böbrek hasarı oluşturulan ratlarda TAM ve STS'nin bu dokular üzerine tedavi edici etkileri araştırıldı.
Çalışmada 155 adet dişi Sprauge-Dawley rat kullanıldı. Ratlar 7 gruba ayrıldı (n=7). Bu hayvanlara pıtrak verilmesinden sonraki 6. saatte TAM ve STS verildi ve uygulama her gün aynı saatte tekrarlandı. Tedavi ajanlarının verilmesini takiben 6, 24, 72, 120 ve 168. saatlerde her gruptan 5 hayvan dekapite edilerek kan, karaciğer ve böbrek dokuları alındı.
Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında pıtrak grubunda AST, ALT, ALP, LDH, CK, BUN, kreatinin ve MDA düzeylerinin arttığı; glikoz düzeyleri ile GSH ve SOD aktivitelerinin azalttığı tespit edildi. Ayrıca, mitokondriyal Ca+2 düzeyi, mPTP açılma oranı ile ATP-sentaz aktivitesinin arttığı; histopatolojik incelemelerde ise nekrotik hüce ölüm oranının yükseldiği belirlendi. Bunun yanında pıtrak verilen gruplarda TAM ve STS uygulanmasının oksidatif stres ile serum biyokimya parametrelerini normal düzeylere ulaştırdığı belirlendi. ATR+TAM ve ATR+TAM+STS gruplarında, mitokondriyal Ca+2 artış ve mPTP açılma oranları azalırken, ATR+STS' nin mPTP üzerinde herhangi bir etki oluşturmadığı gözlendi. Patolojik hasarı önlemede üç tedavi grubunda da olumlu etki görülürken bu etkinin tüm zaman dilimlerinde oluşmadığı belirlendi. Artan ATP-sentaz aktivitesi üç tedavi grubunda da azaldı.
Elde edilen bulgular, TAM ve STS bileşiklerinin özellikle birlikte kullanılması durumunda pıtrak zehirlenmesinde tedaviye yardımcı olabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Attractyloside (ATR) in pıtrak (Xanthium strumarium) is toxic especially in liver and kidney tissue and causes cell death as a result of oxidative stress and mitochondrial dysfunction. Tamoxifen (TAM), an agent used against some types of cancer in living beings, also prevents mitochondrial pore opening and formation of reactive oxygen species in cells. Sodium thiosulfate (STS), on the other hand, is a liver-protective compound as a source of sulfur as well as preventing the production of ROS. In this study, the therapeutic effects of TAM and STS on these tissues were investigated in rats with liver and kidney damage with pıtrak.
155 female Sprague-Dawley rats were used in the study Rats were divided into 7 groups (n=7). TAM and STS were given to the rats at the 6th hour after the pıtrak was given, and the application was repeated at the same time every day. At 6, 24, 72, 120 and 168 hours following the administration of the treatment agents, 5 animals from each group were decapitated and their blood, liver and kidney tissues were collected.
Compared to the control group, the levels of AST, ALT, ALP, LDH, CK, BUN, creatinine and MDA increased in the pıtrak group; It was determined that glucose levels and GSH and SOD activities decreased. In addition, mitochondrial Ca+2 level, mPTP opening rate and ATP-synthase activity increased; histopathological examinations revealed an increased necrotic cell death rate. It was determined that the treatment groups brought oxidative stress and blood biochemistry parameters closer to normal. While ATR+TAM and ATR+TAM+STS groups had a positive effect on mitochondrial Ca+2 increase and mPTP opening, it was observed that ATR+STS did not have any effect on mPTP. While a positive effect was observed in all three treatment groups in preventing pathological damage, it was determined that this effect did not occur in all time periods. Increased ATP-synthase activity was decreased in all three treatment groups.
The findings have shown that TAM and STS compounds can be helpful in the treatment of pıtrak poisoning, especially when used together.