Trichoderma sekonder metabolitlerinin Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae) üzerindeki etkileri
Effects of secondary metabolites of Trichoderma on Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae)
Yazar: GÖKÇENUR EVREN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÇAKMAK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Tetranychus urticae, kültür bitkilerinin birçoğunda ekonomik olarak zarar oluşturan önemli türlerden birisidir. Bu çalışmada dört farklı Trichoderma (Trichoderma afroharzianum, T. guizhouense, T. harzianum, ve T. virens) türüne ait beş farklı izolatın ürettiği sekonder metabolitlerin T. urticae'nin farklı biyolojik dönemlerine (yumurta, larva, protonimf, deutonimf ve ergin) karşı etkilerini belirlemek amaçlanmıştır.
Materyal ve Yöntem: Çalışma süresince temiz fasulye bitkisi ve T. urticae üretimi yapılmıştır. Farklı besi ortamında %3 Malt Ekstrakt Broth (MEB), Patates Dekstroz Broth (PDB), Yeast Peptone Glucose (YPG), Minimum Besi Ortamı (MM), Czapek-Dox Broth (CDB) dört farklı Trichoderma türüne ait beş izolata ait sekonder metabolitler üretilmiştir. Daha sonra 1) Farklı besi ortamında üretilen Trichoderma sekonder metabolitlerinin Tetranychus urticae'nin ergin dişileri üzerine etkisi 2) YPG besi ortamında üretilen Trichoderma sekonder metabolitlerin T. urticae'nin farklı biyolojik dönemleri üzerine etkisi laboratuvar koşullarında Petri kaplarında ilaçlama kulesi kullanılarak test edilmiştir.
Bulgular: Farklı besi ortamında üretilen Trichoderma sekonder metabolitlerinin T. urticae'nin ergin dişileri üzerinde etkisi çalışmasında YPG ortamında en yüksek ölüm oranı (uygulamadan 2, 5 ve 7 gün sonra sırasıyla %31,7, %72,9 ve %83,1) elde edilmiştir. YPG besi ortamında üretilen Trichoderma süpernatantları uygulamadan yedi gün sonra T. urticae'nin yumurta, larva, protonimf, deutonimf ve ergin dişi dönemlerinde sırasıyla %54,0-57,8, %71,5-76,0 %72,5-79,8 %72,8-80,8 ve %70,0-84,0 oranlarında ölüm meydana getirmiştir. Tüm Trichoderma türlerine ait süpernatantlar ile kontrol arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (P<0,01). Trichoderma süpernatantlarının T. urticae'nin yumurta, larva, protonimf ve deutonimf dönemleri üzerindeki etkileri arasında istatistiki olarak fark saptanmamıştır (P>0,05). Ancak T. urticae ergin dişi döneminde T. virens TVR2 (%84) ve T. afroharzianum TR132 (%83) en yüksek etkiyi göstermişlerdir.
Sonuç: T. urticiae gibi ekonomik önemi olan bir zararlıya karşı uygulanan Trichoderma sekonder metabolitlerinin oldukça etkili olduğu ve gelecekte biyo-akarisit olarak kullanılabilme potansiyeli taşıdığı belirlenmiştir. Gelecekte yürütülecek çalışmalarla bu Trichoderma sekonder metabolitler içinde bulunan ve akarisit etki gösteren madde(ler)nin tanımlanması ve bitkiler üzerinde fitotoksik etkilerinin olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Biyo-akarisit, Kırmızı örümcekler, Sekonder metabolitler, Trichoderma.

Abstract:
Objective: Tetranychus urticae is one of the most important species that causes economic damage to many cultivated plants. This study aims to determine the effects of secondary metabolites produced by five different isolates of four different entomopathogenic Trichoderma species (Trichoderma afroharzianum, T. guizhouense, T. harzianum, and T. virens) on different biological stages (egg, larva, protonymph, deutonymph, and adult female) of T. urticae.
Material and Methods: During the study, clean bean plants were grown and T. urticae was reared. Secondary metabolites from five isolates of four different Trichoderma species were produced in different media 3%Malt Extract Broth (MEB), Potato Dextrose Broth (PDB), Yeast Peptone Glucose (YPG), Minimum Nutrition Medium (MM), Czapek-Dox Broth (CDB). Subsequently, 1) The effects of Trichoderma secondary metabolites produced in different media on adult females of Tetranychus urticae, and 2) The effects of Trichoderma secondary metabolites produced in YPG medium on different biological stages of Tetranychus urticae were tested under laboratory conditions using a spray tower in Petri dishes.
Results: As a result of the study on the effect of Trichoderma secondary metabolites produced in different media on the adult females of Tetranychus urticae, the highest mortality rate (31.7%, 72.9% and 83.1%after 2,5 and 7 days post application, respectively) was obtained in YPG medium. Trichoderma supernatants produced in YPG medium caused mortality rates of 54.0-57.8%, 71.5-76.0%, 72.5-79.8%, 72.8-80.8%and 70.0-84.0%in egg, larva, protonymph, deutonymph and adult female stages of T. urticae, respectively, seven days post application. Statistically significant differences were found between all Trichoderma supernatants and the control (P<0.01). No statistically significant differences were observed in the effects of Trichoderma supernatants on the egg, larva, protonymph and deutonymph stages of T. urticae (P>0.05). However, T. virens TVR2 (84%) and T. afroharzianum TR132 (83%) showed the highest effect on the adult female of T. urticae.
Conclusion: It has been determined that Trichoderma secondary metabolites applied against economically important pests such as T. urticae are highly effective and have potential for use as bio-acaricides in the future. Future studies should focus on identifying the acaricidal substance(s) within these Trichoderma secondary metabolites and determine whether they have phytotoxic effects on plants.
Keywords: Bio-acaricide, Secondary metabolites, Spider mites, Trichoderma.