Şaman yorumlamaları ve büyüsellik
Renditions of shaman and magicality
Yazar: YEŞİM PAKTİN
Danışman: PROF. HÜSNÜ DOKAK
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Şamanlık insanlık tarihinin başlangıcından bu yana süren bir yaşayış ve inanışlar bütünüdür. Bu yaşayış şeklinin başkahramanları ise şamanlardır. Günümüz dünyasının yapay katı kurallarının, metropollerin içinde kaybolmuş biricik insanın, geçmiş zamanlardaki yaşayışlara özlemiyle karşılaşılan şamanlar, çalışmamın ana konusudur.
Bu rapor üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, antropolojik olarak genel hatlarıyla şamanlık incelenmiştir. Şamanlığın dünya görüşü, kimlerin nasıl şaman olduğu ve şamanların büyüsel simgeleri üzerinde durulmuştur. Şamanlık, sıklıkla ifade edildiğinin aksine yalnızca bir din değildir; doğayla bir bütün olarak yaşamayı temel alan bir yaşama biçimidir ve ilkel kabilelerden günümüze dek sürmektedir. Bu yaşayış biçimi, dünya görüşü ve eski Türk mitolojisinin harmanlanışından oluşur. Şamanlar ise aynı zamanda hem bir din adamı, hem doğanın sırlarını bilen bir otacı, hem bir büyücü hem de sanatçıdırlar. Onlar kendilerine has kostümleri ve enstrümanlarıyla ayinleri sırasında kendilerinden geçerek, ruhlar alemine gider ve ruhlarla iletişime geçerler. Onlar aynı zamanda insanlar ve ruhlar arasında aracılık eden seçilmiş kişilerdir.  
İkinci bölümde ise sanat tarihinin şamanları olarak adlandırdığım iki isime yer verilmiştir: Mehmet Siyah Kalem ve Joseph Beuys. Bu iki ismin yaşadıkları dönem, coğrafya ve çalışmaları bakımından birbirlerinden oldukça farklı olmalarına karşılık bir noktada kesiştiklerini düşünüyorum. İkisi de farklı biçimlerde de olsa şaman sanatçılardır. 
Son bölüm ise şamanları konu alan çalışmalarımı içermektedir.

Abstract:
Shamanism is the totality of a way of life and beliefs enduring since the beginning of human history. The protagonists of this way of life are shamans. As a result of the unique person's, who got lost  in  contemporary world's artificial, strict rules and huge buildings of metropolis', yearning for the way of life that used to be; my work's main topic became Shamans.
This work consists of three parts. In the first part, the outlines of shamanism are examined anthropologically. Shamanism's world view, who became and how did they become shamans and the magical symbols of shamans are emphasized in this part. Contrary to the frequently expressed opinion that shamanism is only a religion, it is a way of life that still endures since the primitive tribes which lived at-one with nature. This way of life is a blend of shamanic world view and ancient Turkish mythology. Shamans are clerics, medicine-men who know the mysteries of nature, magicians and artists at the same time. During their rituals, through their characteristic costumes and instruments they get into a trance state and travel to the spirit world and get in contact with them. They are also the chosen ones mediating between humans and spirits.
In the second part, two names, which I call the the shamans of the history of art, are mentioned: Mehmet Siyah Kalem and Joseph Beuys. Though they are very different in aspect of their works and the geography & times in which they lived in they converge at point from my point of view. Both of them are shaman artists though of different kinds.
Last part includes my shaman themed works.