Okullarda farklılıkların yönetiminin liderlik kapasitesiyle ilişkisi
The relationship between diversity management and leadership capacity
Yazar: OKTAY KARAKAŞ
Danışman: PROF. DR. ATİLA YILDIRIM
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Farklılıkların yönetimi = Diversity management ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okullar = Schools ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Liderlik kavramı topluluklar için tarih boyunca önemli bir kavram olmuştur. Zamanla liderliğin
tanımı değişmiş, paylaşılan, her bireyin katkı sağlayabileceği ve geliştirilebilen bir olgu olarak görülmeye
başlanmıştır. Her bireyin katkı sağladığı liderlik anlayışları, liderlik kapasitesi kavramının gelişmesini
sağlamıştır. Liderlik kapasitesi, bireylerin özellikleri ile ve örgütün veya örgütü oluşturan topluluğun nasıl
yönetildiğiyle ilgili bir kavramdır.
Hızla gelişen teknoloji ve endüstriyel gelişimler, küreselleşmeyi de beraberinde getirmiş, farklı
şehirlerden, ülkelerden ve kıtalardan insanları etkileşime sokmuştur. Bununla beraber özellikle iş bulmak
amacıyla gerçekleşen göçler, toplulukların farklılaşmasını hızlandırmıştır. Kültürleri, yaşam tarzları,
dilleri, dinleri gibi pek çok özelliği farklı olan insanların bir araya gelerek yeni topluluklar ve örgütler
oluşturması, örgütler için farklılıkların yönetimi kavramını önemli hâle getirmiştir.
Çevresindeki topluluğun daha küçük bir örneği olan okullarda da, farklılıkların kabul görüp bir
zenginlik olarak kabul edilmesi ve yöneticilerin doğru liderlik yapabilmeleri, okulların liderlik
kapasitelerini artırılabilecek, etkin bir öğrenme ve öğretme ortamı oluşturulmasına ve okul başarısının
artmasına katkı sağlayacaktır. Demografik farklılıkların çeşitli nedenlerden dolayı artması, okulları
oluşturan toplulukların farklılıklarını da arttırmış ve farlılıkların yönetilmesini okullar için de son derece
önemli hale getirmiştir. İyi yönetilen farklılıklar okulların liderlik kapasitesini de etkileyecek ve okul
başarısını yukarılara çekebilecek önemli bir etken olacaktır.
Bu araştırmayla, okullarda farklılıkların yönetiminin okulların liderlik kapasitesiyle ilişkisinin
ortaya konulması amaçlanmıştır. İlişkisel tarama ve nedensel karşılaştırma yöntemleriyle yapılan bu
araştırmada devlet okullarında görev yapan öğretmen ve yöneticilerin görüşlerine başvurulmuştur. Kişisel
bilgi formu, okullarda liderlik kapasitesi ölçeği (OLKÖ) ve farklılıkların yönetimi ölçeği (FYÖ) olmak
üzere 3 bölümden oluşan 418 anket formunun değerlendirilmeye alındığı araştırmada elde edilen verilerin
çözümlenmesi amacıyla, aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve
korelasyon testleri yapılmıştır.
Araştırma sonuçları, farklılıkların yönetiminin, liderlik kapasitesine olumlu etkisini ortaya
koymaktadır. Okul vizyonunu belirlemede her bireyin katkısının olmasının, kadın ve genç bireylerin
yönetime daha çok dâhil edilmesinin, okulun liderlik kapasitesini artırmada önemli olduğu saptanmıştır.
Okulların liderlik kapasitesinin dağıtımcı liderlik, paylaşılan okul vizyonu ve iş birliği ve ortak
sorumluluk alt boyutları farklı demografik özelliklere göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Okul
yönetimlerinin farklı özelliklerdeki bireylerden oluşturulmasının önemini ortaya koyan bu sonuçlar
doğrultusunda, okul yönetimlerinin özellikleri farklı bireylerden oluşturulması, genç ve kadın
yöneticilerin sayısının artırılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Farklılık, farklılıkların yönetimi, liderlik, liderlik kapasitesi

Abstract:
Throughout history, the concept of leadership has been an important concept for communities. In time,
the definition of leadership has changed and it has begun to be seen as a fact that can be shared,
contributed and developed by every individual. The leadership percipience contributed by each
individual have led to the development of the concept of leadership capacity. Leadership capacity is
related to the characteristics of individuals and how the organization or the community of organization is
managed.
Rapidly developing technology and industrial developments have brought globalization with it, and
people from different cities, countries and continents have interacted. In addition, migrations, especially
in order to find a job, have accelerated the differentiation of communities. People with different cultures,
lifestyles, languages, and religions have come together to form new communities and organizations and
this has made the concept of managing diversity important for organizations.
In schools, which are a smaller sample of the community around them, accepting diversity as a richness
and enabling administrators to make the right leadership will increase the leadership capacity of schools,
create an effective learning and teaching environment and increase school success. The increase in
demographic differences due to various reasons has increased the differences of the communities that
make up the schools and made the management of the differences very important for the schools. Well
managed diversity will also affect the leadership capacity of schools and will be an important factor that
can increase school success.
With this research, it is aimed to reveal the relationship between diversity management and leadership
capacity of schools. Correlational and causal-comparative survey methods were used in this study and the
opinions of teachers and administrators working in public schools were consulted. 418 questionnaires
consisting of 3 parts: the personal information form, the leadership capacity in schools scale and the
diversity management scale were evaluated and arithmetic mean, standard deviation, percentage, t-test,
one-way variance analysis and correlation tests were aplied to analyze the data obtained in the study.
Research results reveal the positive effect of diversity management on leadership capacity. It has been
determined that the contribution of each individual in determining the school vision and the involvement
of women and young people in the management are very important to increase the leadership capacity of
the schools. In line with these results, it has been suggested that school administrations should be
composed of different individuals and increase the number of young and female administrators.

Keywords: Diversity, diversity management, lidership, lidership capacity