Onkolojik tedavide kullanılan ilaçların dermatolojik yan etkileri
Dermatological side effects of oncological treatments
Yazar: NURGÜL BAYRAM CANTÜRK
Danışman: PROF. DR. BURÇE CAN KURU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Dermatoloji = Dermatology ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions ; İmmünoterapi = Immunotherapy

Özet:
Amaç: Antikanser ilaçların sistemik veya sadece dermatolojik yan etkileri olabilir. Onkolojik ilaçların dermatolojik yan etkileri genellikle ölümcül olmamasına rağmen, sıklıkla tedaviye uyumu ve yaşam kalitesini bozmaktadır. Bu nedenle onkologların ve dermatologların kemoterapi tedavisi sırasında cilt yan etkileri olan onkoloji hastalarını değerlendirmeleri önemlidir.
Gereç ve Yöntem: 1 Nisan 2021 – 1 Şubat 2022 tarihleri arasında SBÜ Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji polikliniğinde takipli, kanser tanıları sebebiyle geleneksel kemoterapi ve hedefe yönelik tedavi alan ve bu ilaçlara bağlı cilt döküntüsü gelişen, döküntü sebebiyle Dermatoloji Kliniğine danışılan hastalar prospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya 69'u kadın, 62'si erkek toplam 131 hasta dahil edildi. Ortalama yaş 58,12 ve ortalama hastalık süresi 20,76 ay olarak hesaplandı. En sık gözlenen 3 tanı sırasıyla meme karsinomu, kolon karsinomu ve akciğer karsinomu oldu. Hastaların %42'sine hedefe yönelik tedaviler, %31,3'üne klasik kemoterapiler, %6,1'ine immünoterapi ve %4,6'sına hormonal ajanlar kullanmaktaydı. Yapılan ileri analizde akciğer, meme ve mide karsinomlarında cinsiyet açısından anlamlı farklılık olduğu görüldü(p<0,05). Akciğer ve mide karsinomu erkeklerde; meme karsinomu kadınlarda daha sık izlendi. En sık görülen yan etkiler sırasıyla; akneiform döküntü, akral eritem, pruritus, zona, alopesi ve kıl folikülü sorunları olarak saptandı.
Sonuç: Optimum tedavi ve hasta yönetimini sağlamak için onkoloji ve dermatoloji uzmanlarının multidisipliner çalışması gerekmektedir. Antikanser tedavi sırasında oluşabilecek dermatolojik yan etkilerin yönetiminde; onkolog ve dermatologların bilgi ve deneyime sahip olmaları gerekmektedir. Mümkünse bu hastalara her poliklinik randevusunda cilt muayenesi yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: kanser, dermatolojik yan etki, kemoterapi, immünoterapi

Abstract:
Aim: Anticancer drugs may have systemic or just dermatological side effects. Dermatological side effects of oncological drugs are usually not fatal, in general, it impairs treatment adherence and quality of life. For this reason, it is important for oncologists and dermatologists to evaluate oncology patients with skin side effects during chemotherapy treatment.
Material and Methods: Between 1 April 2021 and 1 February 2021, patients who underwent traditional chemotherapy and targeted agent therapy due to cancer in the Oncology outpatient clinic of Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital were prospectively evaluated upon the development of skin side effects.
Results: A total of 131 patients, 69 women and 62 men, were included in the study. The mean age was 58.12 years and the mean duration of the disease was 20.76 months. The 3 most common diagnoses were breast carcinoma, colon carcinoma and lung carcinoma. Targeted therapies were applied to 42% of the patients, classical chemotherapies to 31.3%, immunotherapy to 6.1% and hormonal agents to 4.6%. In further analysis, it was seen that there was a significant difference in terms of gender in lung, breast and gastric carcinomas (p<0.05). Lung and gastric carcinoma in men; breast carcinoma was more common in women. The most common side effects are; acneiform rash, acral erythema, pruritus, herpes zoster, alopecia and hair follicle problems.
Conclusion: Oncology and dermatology specialists need to work multidisciplinarily to ensure optimal treatment and patient management. In the management of dermatological side effects that may occur during anticancer treatment; oncologists and dermatologists need to have knowledge and experience. If possible, these patients should be given a skin examination at every outpatient clinic appointment.
Keywords: cancer, dermatological side effects, chemoterapy, immunotherapy