Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıp yargılarının sevecenlik ve yetkinlik algısı temelinde incelenmesi
A research on low and high archievers' stereotypes content toward their in group and out group on the basis of competence and warmth dimensions
Yazar: TİMUÇİN AKTAN
Danışman: DOÇ.DR. GÜLDEN GÜVENÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, başarılı ve başarısız öğrencilere yönelik kalıpyargılann içeriğinin Fiske, ve arkadaşlarının (1999; 2002) önerdikleri yetkinlik ve sevecenlik kavramsallaştırmaları bağlamında incelemesi amaçlanmıştır. Ayrıca, araştırmacılar tarafından önerilen sosyal bağlamsal değişkenler (statü ve yarışmacılık) ile kalıpyargı içeriği arasındaki ilişkiler de incelenmiştir. Anılan amaç doğrultusunda, ilk olarak söz konusu kavramsallaştırma boyutlarım ve sosyal bağlamsal değişkenleri ölçmeyi amaçlayan iki ölçek geliştirilmiştir. Başarısız, orta düzeyde başarılı ve başarılı öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik algılan bu ölçekler aracılığıyla incelenmiştir. Araştırma, Ankara - Sincan ilçesindeki iki farklı okula devam eden yedinci ve sekizinci sınıf öğrencisi 321 katılımcıdan oluşan bir Örneklemle yürütülmüştür. Adı geçen okullar, sımf ayrımcılığı gösterme bakımından farklılaşmaktadır. Şehitler İlköğretim okulunda başarılı/başarısız öğrenciler farklı sınıflarda eğitim görürken, Taylan Araslı ilköğretim okulunda böyle bir uygulama yapılmamaktadır. Bu araştırma kapsamında yürütülen Ölçek geliştirme çalışmaları, katılımcıların başarılı ve başarısız öğrencileri değerlendirirken yetkinlik ve sevecenlik boyutlarında ayrım yaptıklarım göstermiştir. Okul farkının ve basan grubu farkının öğrencilerin değerlendirmeleri üzerindeki etkisi incelendiğinde Şehitler İlköğretim okulundaki öğrencilerin başarılı - başarısız grup ayrımım meşru bulmadıktan, ancak başarılı öğrencileri yetkinlik boyutunda daha olumlu değerlendirirken nesnel bir ölçütü olmayan sevecenlik boyutunda gruplar arası farklılaştırma yapmadıktan bulunmuştur. Taylan Araslı' daki katılımcılar ise söz konusu grup ayrımını meşru bulmuş ve her iki boyut üzerinde gruplar arasında farklılaştırma yaparak başarılı öğrencileri daha yetkin, başarısız öğrencileri ise daha sevecen olarak değerlendirmişlerdir. Başarı grubu farkı katılımcıların toplam değerlendirme puanlan üzerinde etkili olmuştur. Gruplar arası ayrımı meşru görmeyen başarısız öğrenciler başarılı ve başarısız gruplan farklılaştırmazken bu aynım meşru olarak değerlendiren orta düzyde başarılı ve başarılı katılımcılar başardı olan öğrencileri daha olumlu olarak değerlendirmişlerdir. Fiske ve arkadaşları (2002) grubun algıla» statüsü ile yetkinliği, algılanan yarışmacılığı ile sevecenliği arasında ilişki olduğunu belirtmişlerdir. Bu araştırmanın sonuçlan ise statü ile yetkinlik arastada bîr ilişki olduğu, buna karsın yarışmacılık ile sevecenlik arasında bir ilişki olmadığım göstermiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatür bağlamında yorumlanmış ve tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kalıpyargı İçeriği, yetkinlik, sevecenlik, statü, yarışmacılık

Abstract:
The aim of the present study was to investigate the stereotypes directed towards academically achieving or under achieving students, in terms of comptence and warmth as proposed by Fiske et al. (1999; 2002). The relationships between social structural variables, namely status, competitiveness and stereotype content were also explored. Two questionnaires were developed to measure the effects of social structural variables and stereotype content on the perception of low, average, and high achievers towards their in-groups and out-groups. The study was conducted on 321 male and female students (seventh and eighth grade, recruited from Saraycik - Şehitler and Tayian Arash Primary Schools in Ankara, Sincan. The studens of the first school were subjected to segregation in terms of achievement whereas those in the second school were evenly distributed to classes The scale developed in the present study revealed that the evaluations of participants included two dimensions of competence «id warmth as proposed by Fiske et. al. (2002). The effects of schools and ûdâevztmeaA groups reiected thai the participants from the Şehitler Primary School did not accept the tegahty of segregation. Moreover, even though succesfull students were evaluated as more competen with regard to unsuccesful students, there was no stgaJfieaoi difference between the two groups in terms of the warmth dimension. On the other hand» subjects from Tayfan Arash Primary School evaluated the differentation as legal. While succesfull students were percived as more competent, unsuccesfiiB students were evaluaied as wanner than the successful grup. The group difference in regard to acMeveniert had impact on total scores of participants' evaluations. Even Aougfc unsuecesfiti students who were against segregation reported no» difference between suceuesfui aad uosuceesfeJl students in relation to competence and warmth, succesfall students accepted the superiority of their in-group in comparison to outgroup. The results of the present study supported the relationship between status and competence, as argued by Fiske et. a!. (2002). However, the relationship between competitiveness and warmth was not significant In the respective sections, the findings were discussed with respect to the related literature and suggestions were made for future research. Key Words: Stereotype content, competence, warmth, status, competition