Uluslararası Karşılaştırma Programı'na üye olan ülkelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerinin çok değişkenli istatistiksel yöntemlerle incelenmesi
Analysis of the levels of socio-economic developmental status of member countries of the International Comparison Program with multivariate statistical analysis methods
Yazar: BURAK DEMİRBİLEKLİLER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ESRA ÖZTAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments ; Uluslararası Karşılaştırma Programı = International Comparison Program ; Çok değişkenli analiz teknikleri = Multivariate analysis techniques ; Çok değişkenli istatistik = Multivariate statistic

Özet:
Ülkeler arası gelişmişlik karşılaştırmalarında seviyeler arasındaki farkı belirleyen unsurlar içinde en güvenilir ve tanımlayıcı olanı sosyo-ekonomik göstergelerdir. Bu çalışmada Uluslararası Karşılaştırma Programı'na üye olan 140 ülkenin gelişmişlik seviyelerine göre sınıflandırılması amacıyla, 41 sosyo-ekonomik değişken kullanılmıştır. Bu değişkenlere SPSS 11.5 paket programında Açıklayıcı Faktör Analizi uygulanarak sosyo-ekonomik gelişmişliğin temel boyutları 6 faktör olarak elde edilmiştir. Sonraki aşamada bu faktörler kullanılarak Hiyerarşik Kümeleme Analizi ve 2 boyutlu Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi ile ülkeler gelişmişlik seviyelerine göre toplam 9 küme olmak üzere gruplanmıştır. Sınıflandırma analizlerinin doğruluğunu test etmek ve uygulamadaki farklılıkları görmek amacıyla Karesel Ayırma (Diskriminant) Analizi kullanılmış, ülkelerin sınıflandırılmasındaki en önemli belirleyici değişkenlerin ekonomik performans ile ekonomik ve teknolojik performans faktörü olduğu belirlenmiştir. Analizler sonucunda gelişmişlik seviyesinin ülkelerin ekonomi yapılarıyla paralel olarak değiştiği görülmüştür. Dünya siyaset ve ekonomisine yön veren ülkeler kendi aralarında bir küme oluştururken, Üçüncü Dünya ülkeleri ve dünyanın en kötü siyasal, ekonomik ve sosyal yapılara sahip ülkeler aynı kümede yer almıştır. Buna ek olarak aynı coğrafi bölgede yer alan ülkeler bir küme oluştururken, aynı bölgesel ekonomik birliklere üye olan ülkelerin çoğunluğu da aynı gelişmişlik seviyesi kümesinde yer almıştır. Analiz sonuçlarına göre ülkelerin bulunduğu coğrafi bölgelerin yanı sıra bu bölgedeki uluslararası siyasi ve ekonomik kuruluşlara üyelikler de ülkelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyelerinin sınıflandırılmasında rol oynamaktadır.

Abstract:
In comparisons of development among countries socio-economic indicators are the most reliable and definitive ones in components that determine the difference between the levels. In this study, 41 socio-economic variables were used for the purpose of the classification level of development of 140 member countries of the International Comparison Program. In total, six factors were obtained from these variables for the basic dimension of socio-economic development by using Exploratory Factor Analysis on the SPSS version 11.5 program. At the next stage the countries were grouped total of nine clusters according to their level of development by using six factors in Hierarchical Clustering Analysis and 2-dimensions Multidimensional Scaling. In order to test the accuracy of classification analysis and see the practical difference between methods Quadratic Discriminant Analysis were used and as a result the factors which were named as economic and technological performance and economic performance have been identified as most important variables for determining the class of countries. As a result, the development level of countries had changed with their economic structures in parallel. The countries which lead the world politics and economy constituted a cluster among them, in the same way the Third World Countries and the other countries with the world's worst political, economic and social structures have been placed in the same cluster. In addition to this, countries in the same geographic area constituted a cluster among them and also the countries which are the members of the same regional economic integration have been placed in the same cluster of development level. According to the results of analysis, in addition to the geographical region of the country the membership in international political and economic institutions also play a role in the classification of socio-economic development level of countries.