Resveratrolün sıçanlarda siklofosfamide bağlı ovaryum hasarı üzerindeki etkilerinin ışık ve elektron mikroskopik düzeyde incelenmesi
Light and electron microscopic evaluation of the effects of resveratrol on cyclophosphamide-induced ovarian damage in rats
Yazar: HÜSEYİN ÜMİT ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. BÜLENT AHISHALI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Apoptozis = Apoptosis ; Kısırlık = Infertility ; Mikroskopi-elektron taramalı = Microscopy-electron scanning ; Mikroskopi-ışık = Microscopy-polarization ; Over = Ovary ; Resveratrol = Resveratrol ; Siklofosfamid = Cyclophosphamide ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Alkilleyici kemoterapötik bir ilaç olan siklofosfamidin (CYP) ovaryumda foliküler gelişim üzerindeki olumsuz etkileri ortaya konmuştur. Diğer taraftan, resveratrol (RES) polifenolik yapıda bir fitoaleksindir ve antioksidan, antiinflamatuar, DNA protektif, kardiyoprotektif ve nöroprotektif etkilere sahip olduğu deneysel ve klinik araştırmalar ile ortaya konmuştur. Çalışmamızda CYP'nin ovaryumda folikülogenez üzerinde oluşturduğu hasara RES'in etkilerinin araştırılması amaçlandı.
Çalışmamızda 28 günlük immatür Wistar Albino dişi sıçanlara gebe kısrak serum gonadotropini (PMSG) i.p. olarak uygulanarak 1. jenerasyon preovulatuvar folikül gelişimi sağlandı. Takiben deney gruplarındaki hayvanlara CYP (100 mg/kg, i.p), RES (25 mg/kg/gün, i.p), RES+CYP ve taşıyıcı etanol uygulamaları yapıldı. PMSG uygulamasından 48 saat sonra sakrifiye edilen hayvanların ovaryum dokuları parafine ve Epon'a gömüldü. Parafin kesitlerde aktif kaspaz 3 immünohistokimyası ve TUNEL boyası yapıldı. Epon bloklardan alınan ince kesitler elektron mikroskopta değerlendirildi.
CYP uygulaması ovaryumda genel olarak folikül tiplerinde kaspaz 3 immünoreaktivitesi ile TUNEL işaretlenmesini anlamlı düzeyde artırdı. Bu hayvanlarda RES uygulaması artan TUNEL işaretlenmesini multilaminer primer foliküllerin granüloza ve teka hücrelerinde ve Graaf foliküllerinin granüloza hücrelerinde anlamlı düzeyde azalttı. Ayrıca RES'in artan kaspaz 3 immünoreaktivitesini multilaminer primer foliküllerin granüloza ve teka hücrelerinde ve Graaf foliküllerinin kümülüs ve granüloza hücrelerinde anlamlı düzeyde azalttığı gözlemlendi. Ultrastrüktürel olarak CYP grubundaki ileri evre foliküllerin granüloza ve teka hücrelerinde apoptotik sürecin geliştiği ve RES uygulaması sonucu apoptotik görünümlü hücrelerin azaldığı gözlemlendi.
Sonuç olarak, RES'in kemoterapinin ovaryum folikül hücrelerinde neden olduğu şiddetli apoptotik hasarı erken ve geç evre foliküllerde hafifletici etkisiyle fertiliteyi korumaya yönelik bir farmakolojik tedavi seçeneği olabileceği düşünüldü.

Anahtar Kelimeler: Resveratrol, siklofosfamid, infertilite, apoptoz, ovaryum

Abstract:
The adverse effects of alkylating chemotherapeutic agent cyclophosphamide on folliculogenesis in ovary are well-known. Resveratrol, a polyphenolic phytoalexin, exerts antioxidant, antinflammatory, cardioprotective, DNA protective and neuroprotective effects in a variety of clinical and experimental settings. This study aims to evaluate the effects of resveratrol on cyclophosphamide-induced ovarian damage.
For this purpose, 28-day-old Wistar Albino female rats were treated with pregnant mare serum gonadotrophin (PMSG) to develop the first generation of preovulatory follicles. Then, animals were treated with cyclophosphamide (100 mg/kg, i.p), resveratrol (25 mg/kg/day, i.p), cyclophosphamide+resveratrol or vehicle ethanol. Forty-eight hours after PMSG injection, rats were sacrificed and ovaries were embedded in paraffin and Epon. Cleaved caspase-3 immunohistochemistry and TUNEL staining were performed on paraffin sections. Ultrathin sections from Epon blocks were examined under electron microscope.
Cleaved caspase-3 immunoreactivity and TUNEL labeling significantly increased in granulosa and theca cells of ovarian follicles in cyclophosphamide-treated rats. In these animals, resveratrol treatment significantly reduced the increased immunoreactivity in granulosa and theca cells of multilaminar primary follicles and in granulosa cells of Graafian follicles. Besides, the increased TUNEL labeling significantly decreased in granulosa and theca cells of multilaminar primary follicles and in mural granulosa cells of Graafian follicles. Ultrastructurally, apoptotic granulosa and theca cells in late follicles were observed to decrease by resveratrol treatment.
In conclusion, our data suggest that resveratrol treatment may provide a pharmacologic approach in the preservation of fertility owing to its beneficial effects on chemotherapy-induced apoptotic process in ovarian follicles at early and late phases of development.

Key words: Resveratrol, cyclophosphamide, infertility, apoptosis, ovary