Yılan ısırması sonrası acil servise başvuran hastalarda alt ve üst ekstremite ısırıklarının prognoz açısından karşılaştırılması
A comparative analysis of upper and lower extremity snakebites: prognostic implications in emergency department presentations
Yazar: MERT GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. CUMA YILDIRIM
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Gaziantep ve komşu şehirlerden başvuran, yılan ısırığına maruz kalan hastalarda, üst ve
alt ekstremite ısırıklarının morbidite ve mortalite üzerindeki farkını ortaya koymayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı'na 1 Ocak
2018 – 31 Aralık 2023 tarih aralığında çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan alt veya üst
ekstremiteden yılan ısırması nedeniyle başvuran 149 hasta çalışmaya alındı. Hastaların acile
başvuru anında ve başvurudan sonraki 24. Saatteki kan değerlerine bakıldı. Hastaların ısırık
lokalizasyonu, cinsiyeti, yaşı, başvuru anındaki klinik evrelemeleri, antivenom veriliş zamanı
ve sayısı, kan ürünlerinin kullanımı, uygulanan cerrahi tedaviler, yatış günü ve hastanın
sonlanım şekli kaydedildi. Elde edilen veriler Jamovi 2.5.4 programıyla analiz edildi.
Bulgular: Bu süre içinde 202 hasta yılan ısırması nedeni ile acil servise başvurdu. Dışlama
kriterlerine uyan 53 hasta çıkartıldıktan sonra ekstremitelerden ısırılan 149 hasta çalışmaya
dahil edildi. Çalışmaya alınan 149 hastanın 57'si alt ekstremiteden, 92'si üst ekstremiteden
ısırılmıştı. Alt ekstremiteden ısırılan hastaların ortalama yaşı 38.9±17.1 iken, üst ekstremiteden
ısırılan hastalarınki 45.9±19.2 idi. Alt ekstremiteden ısırılan hastaların %59.6'sı başvuru anında
evre 0-1 şeklinde değerlendirilmişken, üst ekstremite grubunun %66.3'ü evre 1-2 şeklinde
değerlendirilmiştir. Üst ekstremiteden ısırılan hastaların hastaneye başvuru anında daha ileri
evrelerde tanı aldıkları saptanmıştır (p=0.031). Verilen ortalama flakon sayıları ise alt
ekstremite grubunda 2.4 flakon, üst ekstremite grubunda 2.2 flakon idi. Üst ekstremite grubunda
hastaların %49.1'i başvurudan sonraki ilk 4 saat içerisinde antivenom almışken bu oran alt
ekstremite grubunda %55.4 idi. Antibiyotik uygulama oranları ise alt ekstremite grubunda
%56.1, üst ekstremite grubunda %59.8 idi. Üst ekstremite grubundaki 5 hastaya yılan ısırığına
bağlı komplikasyonlar sebebiyle cerrahi tedavi (Debritman, fasyotomi, ampütasyon)
uygulanmıştır. Hastalarımızın %94'ü acil servisteki takip ve tedavilerinin sonucu şifa ile
taburcu olmuşken, ileri tetkik ve tedavi gereken %4.7'si yoğun bakıma, %1.3'ü takip ve ileri
tedavi amacıyla çeşitli servislere yatırılmıştır. Yılan ısırığına bağlı mortalite görülmemiştir.
v
Sonuç: Yılan ısırması hastalarında ısırık lokalizasyonunun hastalığın seyrinde herhangi bir
etkiye sahip olmadığı anlaşılmıştır. Üst ekstremiteden ısırılan hastalar hastaneye başvuru anında
acil servis hekimi tarafından daha ileri evrelerde değerlendirilmiştir. Ancak sonlanım açısından
çalışmamızdaki iki grup arasında anlamlı fark görülmemiştir. Çalışmamızın sonucunda güncel
literatür bilgisine uygun olarak yılan ısırığında erken dönemde başlanan düşük doz antivenom
tedavisinin zehir nötralizasyonu ve klinik semptomları iyileştirme yönünde başarılı olduğu
tespit edildiği ve kan ürünlerinin kullanımı, plazmaferez gibi destek tedavilerinin antivenom
tedavisinin önüne geçmemesi gerektiği anlaşılmıştır. Ayrıca uygunsuz ilk yardım müdahaleleri
veya enfeksiyon bulgusu olmaksızın profilaktik antibiyotik uygulanmamalıdır.

Anahtar kelimeler: Acil Servis, Antivenom, Lokalizasyon, Prognoz, Yılan Isırması

Abstract:
Objective: This study aimed to elucidate the differential impact of upper versus lower extremity
snakebites on morbidity and mortality among patients presenting from Gaziantep and surrounding
provinces
Methodology: A retrospective cohort study was conducted, encompassing 149 patients who met
the inclusion criteria and presented to the Department of Emergency Medicine at Gaziantep
University Faculty of Medicine between January 1, 2018, and December 31, 2023, with snakebites
to either upper or lower extremities. Laboratory parameters were assessed at the time of emergency
department admission and 24 hours post-presentation. Data collected included bite localization,
demographic characteristics, initial clinical staging, antivenom administration timing and dosage,
utilization of blood products, surgical interventions, duration of hospitalization, and patient
outcomes. Statistical analyses were performed using Jamovi software, version 2.5.4.
Results: Of the 202 snakebite cases presenting during the study period, 149 met the inclusion
criteria after excluding 53 cases based on predetermined exclusion criteria. The cohort comprised
57 lower extremity and 92 upper extremity bite cases. The mean age was 38.9 ± 17.1 years for lower
extremity bites and 45.9 ± 19.2 years for upper extremity bites. Initial clinical staging revealed that
59.6% of lower extremity bite patients were classified as stage 0-1, while 66.3% of upper extremity
bite patients were categorized as stage 1-2. A statistically significant difference was observed in the
initial clinical staging, with upper extremity bite patients presenting at more advanced stages upon
hospital admission (p=0.031). The mean antivenom administration was 2.4 vials for lower extremity
bites and 2.2 vials for upper extremity bites. Timely antivenom administration (within 4 hours of
admission) was achieved in 49.1% of upper extremity cases and 55.4% of lower extremity cases.
Antibiotic therapy was initiated in 56.1% of lower extremity and 59.8% of upper extremity cases.
Surgical interventions, including debridement, fasciotomy, and amputation, were necessitated in
five upper extremity bite cases due to complications. The majority of patients (94%) were
discharged following emergency department management, while 4.7% required intensive care
admission, and 1.3% were admitted to specialized departments for ongoing care. Mortality was not
observed in this cohort.
vii
Conclusion: This study demonstrates that bite localization does not significantly influence disease
progression in snakebite envenomation. Although upper extremity bites were initially assessed at
more advanced clinical stages, no significant difference in outcomes was observed between upper
and lower extremity bites. Consistent with contemporary literature, our findings support the efficacy
of early, low-dose antivenom therapy in venom neutralization and symptomatic improvement. It is
imperative that supportive measures, such as blood product administration and plasmapheresis, do
not supersede antivenom therapy. Furthermore, this study emphasizes that antibiotic therapy should
be reserved for cases where there are clinical signs of infection or when inappropriate first aid
measures have been applied. Prophylactic antibiotics should not be administered indiscriminately
in the absence of these specific indications

Keywords: Emergency Medicine, Antivenom Therapy, Anatomical Localization, Clinical
Prognosis, Snakebite Envenomation