Zihinsel engelli çocuğun eğitiminde rehabilitasyon mekanlarındaki rengin etkisi
The effects of colour in rehabilitation spaces within/for the purpose of education of mentally retarded children
Yazar: EBRU GÜLLER
Danışman: DOÇ. DR. SAADET İLKİM KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çocuklar "alıcı" konumda olduklarından çevrenin olumlu, olumsuz tüm etkilerine açıktır. Bu bağlamda fiziksel çevre, çocuğun gelişiminde etkin role sahiptir. Mekandaki renk etkilerini araştıran çalışmalar, çevre renginin çocuğun fiziksel gücü, yaratıcılığı, duygusal ruh hali, motivasyonu, konsantrasyon ve performansı, çevre iletişimi ve davranışları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Bu alanda yol gösterici önemli bulgular elde edilmiş olsa da çalışmalar henüz yeterli değildir. Daha fazla deneysel çalışmaya gereksinim vardır. Zihinsel engelli çocuklarla yapılmış çalışmaların oldukça kısıtlı olması çalışmanın kurgulanmasında etkili olmuş, çalışma kapsamında, çocuk rehabilitasyon mekanlarında renk kullanımı üzerinde yoğunlaşılmıştır.
Hafif düzeyde eğitilebilir zihinsel engelli çocuğun mekan algısında renk etkisinin "anket" sonuçlarıyla ortaya konulması ve elde edilen bilgiler ışığında özel eğitim mekanlarındaki rengin çocuğun konsantrasyonunda etkili olup olmadığının "deneysel bir çalışma" ile araştırılması, çalışmanın ana kurgusunu oluşturmuştur. 
Anket kapsamında öğrencilere, eğitimlerini sürdürdükleri okul ve mevcut sınıf hakkında bir "görüşme formu" uygulanmış; deneysel çalışmada, mekanda hakim rengin sıcak, soğuk veya nötr renk olmasının çocuğun özel eğitim esnasındaki konsantrasyonuna etkisi; 17 çocuğun beyaz, turuncu ve mavi renk odalarda gerçekleştirilmiş bireysel dersleri üzerinden değerlendirilmiştir. 
Sistematik gözlem çalışmasının deney uygulama sürecinde, her ders sonrası bireysel ders eğitmenlerince "değerlendirme formları" doldurulmuş ve her oda değişiminde çocuğa önceki ve sonraki oda hakkında sorular sorulmuştur. Hakem değerlendirme sürecinde, her biri yaklaşık 45'er dakikalık 139 bireysel dersin siyah-beyaz kamera kaydı hakem tarafından izlenmiş ve derslerdeki görev dışı davranışlar sayılmıştır. Sayımların güvenilirliği, ikinci hakemin sayımları ile karşılaştırılarak belirlenmiştir.
Alan çalışmasının her aşamasında birbirini destekleyici sonuçlar elde edilmiş, literatürle uyumlu bulgular ışığında çıkarımlar yapılmıştır. "Sen hangi odada çalışmak istersin?" soru cevaplarında turuncu odanın, hem beyaz, hem de mavi odadan daha çok tercih edilmiş olması, bu çocukların kendi çevreleri için önerilerini dikkate alan ve kullanıcı memnuniyetini gözeten tasarımlar adına önemli görünmektedir. Turuncu renkli oda ile mavi renkli oda, beyaz odaya kıyasla konsantrasyonu sağlamada daha etkili bulunmuş ve "mekanın/mekan bileşenlerinin eğitim sürecinde etkili olduğu hipotezi" desteklenmiştir.

Abstract:
As children are very open to the environmental effects, the physical environment has an effective role in their development. Studies investigating colour effects in space, put forward that environmental color affects physical strength, creativity, emotional mood, motivation, concentration and performance, environmental communication and behaviors of children. Although important findings have been obtained, studies are insufficient in this new field and more experimental studies are necessary. As studies conducted with children with intellectual disabilities are very limited, this study is focused on the use of colour in children rehabilitation places 
The main structure has been developed to put forward colour effects in space perception of mildly mentally retarded children via survey and to investigate colour in special education venues, whether or not effective on the concentration of children via an experimental study. 
A survey about the school and existing classroom has been applied to the students and in the experimental study, the effects of  warm, cold or neutral space colours on concentration, have been evaluated through the individual lessons of 17 students, carried out in white, orange and blue rooms.
During the experimental process after each lesson, the evaluation form is filled out by trainer and at every change of the room, questions are asked to the child about the previous and the present study room. Off-task behaviors are counted from the black and white camera records of 139 individual lessons (each 45 minutes approximately) by the referee. The reliability of counts is determined with the second referee counts. 
At all stages of the field study, mutually supportive results are obtained. According to the answers of the students, the most prefered room for studying, being the orange one, seems to be important for taking into account of these children's own proposals. The orange room and the blue room are found more effective for providing concentration when compared with the white room and the hypothesis of "space/space components to be effective in the process of education" is supported.