Varoluşsal açıdan İslâm inancında ölüm
Existential meaning of death in Islamic faith
Yazar: MUHAMMET ALTAYTAŞ
Danışman: PROF. DR. M. SAİM YEPREM
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Varoluşçuluk = Existentialism ; Ölüm = Death ; İnançlar = Beliefs ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tezde varoluşsal açıdan İslâm inancında ölüm konusu ele alınmıştır. Buna göre ölüm, hayatın kendisiyle son bulacağı vefat hadisesi olarak değil, insanın oluşu/tekevvünüyle alakası bakımından incelenmiştir.Varoluşsal açıdan bakıldığında insanın varlık şuurunun, ölüm ya da musibetler gibi insan varlığını tehdit eden sınır durumlar karşısında belirginleştiği görülmüştür. Bu nedenle insanın hayat macerasında birbirinden ayrı düşünülemeyecek olan ?olmak ve ölmek?, birbirini yok eden değil tahkim eden aynı hakikatin iki veçhesidir. Hayat ölümlü ölüm hayatidir.Buna göre birinci bölümde varoluşsal açı dikkate alınarak, nas esas alınmak suretiyle temel meseleleriyle ölüm ele alındı. İkinci bölümde varoluşumuzu içinde kazandığımız tarihsel bağlamın hâkim unsuru olması hasebiyle modernliğin ölüme bakışı incelendi, Varoluşçuluğun ve bilhassa Heidegger'in modernliğe karşı eleştirel bakışı üzerinde duruldu. Son bölümde ise temel meseleleriyle ölümün mücerret olarak ele alındığı ilk bölümden ve Varoluşçululuğun modernlik karşısındaki ölüm yorumunu ele aldığımız ikinci bölümden istifade ederek, nas esas alınmak sûretiyle, müminin varoluşu ve ölümü, tefridi/muşahhas olarak ele alınmıştır.Böylece ölüm, insanın tekevvünü/oluşu, varoluşunu kazandığı tarihsel bağlam ve temel dini metinlerle irtibatlandırılarak bir bütün olarak ele alınmaya ve yorumlanmaya çalışılmıştır. İslâm inancında hayatın; öncesi, sonu ve sonrasıyla bir bütün olarak, Muhyi ve Mumit olan Allah ile irtibatlandırılarak anlam kazandığı ve müminin hayatının her anında bu unsurlara dokunarak hayatını ahenge ve sıhhate kavuşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This dissertation deals with the existential meaning of death in Islamic faith. It studies death in respect to its relation with the human existence/becoming, not as an event by which life comes to an end.From the existential point of view, the human?s consciousness of existence gets clear when facing those boundary states that threaten the human existence such as death and calamities. Therefore, ?existence? and ?death? cannot be considered separate in the human?s adventure of life. They do not destroy each other. Instead, they support each other, being the two faces of the same truth. Life is mortal; and death is vital.In chapter one, I deal with death with its essential problems from the existential point of view, by holding the Quranic verses as references. In chapter two, I examine the modern sense of death since it is the prevailing element of the historical context in which we presently exist. I emphasize the critical look of existentialism, especially that of Heidegger, to modernity. In chapter three, I study the existence of the believer concretely, by using the results of the previous two chapters.In this dissertation, I attempt to interpret death as a whole, by relating it to the human existence and the historical context of that existence, as well as the basic religious texts. I conclude that, in Islamic faith, life attains its value with its past, end, and future, as a whole, as well as its relation to God who gives death and life. A believer gives coherence and health to his or her life by always touching upon these points.