Sınıf öğretmenlerinin "tasarruf" kavramına yönelik metaforik algılarının incelenmesi
Examining of the metaphoric perceptions of primary educationteachers about the concept of "saving"
Yazar: MUHAMMED HÜSEYİN ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN DAĞ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Metafor = Metaphor ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Tasarruf = Saving ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin "tasarruf" kavramına yönelik algılarını metaforlar aracılığıyla belirlenmesini amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, temel nitel araştırma deseni kullanılmış olup metaforlar yoluyla nitel veriler elde edilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Mersin ili merkez Toroslar, Akdeniz, Yenişehir ve Mezitli ile Tarsus, Erdemli ve Silifke ilçelerinde hizmet içi eğitim kursuna/seminere katılan 205 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, yarı yapılandırılmış kalıp sorulardan yararlanılarak oluşturulan görüş belirtme formuyla toplanmıştır. Araştırmada kullanılan kalıp sorular "Tasarruf ……… gibidir; çünkü, ………"; "Tasarruf ……… anlamına gelir; çünkü, ………"; "Tasarruf denilince aklıma gelen ilk kelime, ………dir." ve "Tasarruf denince aklıma gelen ilk kişi, ………dir." şeklinde ifade edilmiştir. Kalıp soruların ilkinde yer alan "gibi" ifadesi öğretmenlerin oluşturdukları metaforun konusu (tasarruf) ile metaforun kaynağı arasındaki ilişkiyi güçlü bir şekilde ortaya koymak amacıyla kullanılmıştır. İkinci kalıp soruda yer alan "anlamına gelir" vurgusu ise, metaforun betimsel gücünü zenginleştirmek amacıyla sorulmuştur. İlk iki sorunun devamındaki "çünkü" açıklamasıyla ise, katılımcılardan metaforları için bir gerekçe veya mantıksal dayanak sunmaları istenmiştir.
Araştırmanın temel veri kaynağını oluşturan bu görüş belirtme formu, üç alan eğitimi uzmanına değerlendirmeleri amacıyla gönderilmiş; gelen eleştiri ve öneriler doğrultusunda yeniden düzenlendikten sonra 20 sınıf öğretmeni üzerinde pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Bu pilot uygulama sonucunda değerlendirme yapılarak görüş belirtme formuna nihai şekli verilmiş ve esas uygulama gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın güvenirliği, [Görüş birliği / (Görüş birliği + Görüş ayrılığı) x 100] formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Bu formülle kodlayıcılar arasındaki ortalama güvenirlik değeri .91 olarak bulunmuştur.
Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Katılımcıların "tasarruf" kavramıyla ilişkili geliştirdikleri metaforlar yedi aşamada analiz edilmiştir: (1) Veri kâğıtlarının incelenmesi ve ayıklama aşaması, (2) Metaforların belirlenmesi aşaması, (3) Kategorilerin geliştirilmesi aşaması, (4) Geçerlilik ve güvenilirliğin sağlanması aşaması, (5) Verilerin bilgisayar ortamına aktarılması, (6) Verilerin analizi ve yorumlanması aşaması, (7) Raporlama aşaması.
Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin tasarruf kavramına yönelik 93 çeşit metafor belirttikleri görülmüştür. Sınıf öğretmenleri "tasarruf" kavramıyla ilgili en fazla "gelecek", "su" ve "yaşam" metaforlarını belirtmişlerdir. Geliştirilen bu metaforlar, ortak özellikleri bakımından 11 kategori ve 2 tema ("ekonomik boyutu" ve "toplumsal boyutu") altında toplanmıştır. Kategorilerden yola çıkarak belirlenen iki tema tasarrufun "ekonomik boyutu" ve tasarrufun "toplumsal boyutu" temalarıdır. Tasarrufun "ekonomik" boyutu teması altında sırasıyla "idarelilik", "ölçülülük-itidallilik", "ihtiyatlılık", "kaynak", "birikim", "yatırım" ve "güvence"; tasarrufun "toplumsal" boyutu teması altında ise sırasıyla "yaşamsal", "ihtiyaç", "değer" ve "olumsuzluk" kategorileri yer almıştır.
Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin "tasarruf" kavramının anlamına yönelik olarak ise 86 çeşit metafor belirttikleri görülmüştür. En çok belirttikleri metaforlar "birikim yapma", "gelecek" ve "gelecek garantisi" olmuştur. Bu metaforlar ortak özellikleri bakımından 10 kategori ve 2 tema ("ekonomik anlamı" ve "toplumsal anlamı") altında toplanmıştır. Tasarrufun "ekonomik" anlamı teması altında sırasıyla "idarelilik", "ölçülülük-itidallilik", "ihtiyatlılık", "birikim", "yatırım" ve "güvence"; tasarrufun "toplumsal" anlamı teması altında ise sırasıyla "yaşamsal", "ihtiyaç", "değer" ve "olumsuzluk" kategorileri yer almıştır.
Ayrıca araştırmada sınıf öğretmenlerinin "tasarruf" kavramıyla ilgili akıllarına gelen ilk kelimeyle ilgili 68 çeşit metafor belirttikleri görülmüştür. En çok belirttikleri metaforlar "para", "birikim" ve "tutumluluk" olmuştur. Bu metaforlar ortak özellikleri bakımından 13 kategori ve 2 tema ("ekonomik bağlamı" ve "toplumsal bağlamı") altında toplanmıştır. Tasarrufun "ekonomik bağlamı" teması altında sırasıyla "idarelilik", "ölçülülük-itidallilik", "ihtiyatlılık", "kaynak", "birikim", "yatırım" ve "güvence"; tasarrufun "toplumsal bağlamı" teması altında ise "yaşamsal", "aile", "ihtiyaç", "değer", "eğitim" ve "olumsuzluk" kategorileri yer almıştır.
Son olarak araştırmada, sınıf öğretmenlerinin "tasarruf" kavramıyla ilgili akıllarına gelen ilk kişiyle ilgili 23 çeşit metafor belirttikleri görülmüştür. En çok belirttikleri metaforlar "anne", "baba" ve "eş" olmuştur. Bu metaforlar ortak özellikleri bakımından 4 kategori ve tek tema ("tasarrufun edinimi") altında toplanmıştır. Bu tema altında yer alan kategoriler ise sırasıyla "aile", "okul", "çevre" ve "birey" olmuştur.

Abstract:
This research is aimed at identifying the perceptions of classroom teachers for the concept of "saving" through metaphors. In the study carried out using qualitative research method, basic qualitative research pattern was used and qualitative data were obtained through metaphors. The participants of the research, 205 classroom teachers participated in in-service training courses/seminars in the central Tarsus, Akdeniz, Yenişehir and Mezitli districts of Mersin province and Tarsus, Erdemli and Silifke districts, in the 2018-2019 academic year. The data of the research were collected by the opinion stating form created using semi-structured mold questions. Mold questions used in the research "Savings ......... it's like, "I' because, ........."; "Saving ......... means; because, ........."; "The first word that comes to mind when I think of saving is ,......... and "The first person that comes to mind when I think of austerity, ......... is." The phrase "like this" in the first of the mold questions was used to strongly reveal the relationship between the subject of the metaphor (saving) and the source of the metaphor created by the teachers. The second pattern is the emphasis on "ıt means" in the question, which is asked in order to enrich the descriptive power of the metaphor. With the "because" explanation following the first two questions, participants were asked to provide a justification or logical basis for their metaphors. This feedback form, which forms the main data source of the research, was sent to three field training experts for evaluation; pilot application was performed on 20 class teachers after being reorganized in line with the criticism and recommendations received. This pilot application has been evaluated and the feedback form has been finalized and the actual application has been carried out. The reliability of the research was calculated using the formula [consensus of opinion / (difference of opinion) x 100]. The average reliability value between this formula and the encoders was found at .91. Content analysis technique was used to analyze data. The metaphors developed by participants in relation to the concept of "saving" were analyzed in seven stages: (1 Examination and sorting phase of data sheets, (2) Identification of metaphors phase, (3) Development of categories, (4) the stage of ensuring validity and reliability, (5) transfer of data to the computer environment, (6) Analysis and interpretation of data, (7) Reporting phase. As a result of the research, it was seen that the classroom teachers stated 93 kinds of metaphors for the concept of saving. Classroom teachers mostly stated the metaphors of "future", "water" and "life" related to the concept of "saving". These developed metaphors were grouped under 11 categories and 2 themes ("economic dimension" and "social dimension") in terms of their common features. The two themes determined based on the categories are the "economic dimension" of saving and "social dimension" of saving. Under the theme of the "economic" dimension of savings, respectively, " frugality", "proportionateness- not be excessive ", " precaution ", "resource", "accumulation", "investment" and "assurance"; Under the theme of "social" dimension of saving, "vital", "need", "value" and "negative" categories took place respectively. In the research, it was seen that the classroom teachers stated 86 kinds of metaphors for the meaning of the concept of "saving". The metaphors they mentioned the most were "accumulation", "future" and "future guarantee". These metaphors are grouped under 10 categories and 2 themes ("economic meaning" and "social meaning") in terms of their common features. Under the theme of the "economic" meaning of savings, respectively, " frugality", " proportionateness- not be excessive", " precaution", "accumulation", "investment" and " assurance"; Under the theme of "social" meaning of saving, "vital", "need", "value" and "negative" categories took place respectively. In addition, in the study, it was seen that the classroom teachers stated 68 kinds of metaphors related to the first word that came to their minds about the concept of "saving". The metaphors they mentioned the most were "money", "accumulation" and "frugality". These metaphors are grouped under 13 categories and 2 themes ("economic context" and "social context") in terms of their common characteristics. Under the theme of "economic context" of savings, respectively, "frugality", "proportionateness- not be excessive", "precaution", "resource", "accumulation", "investment" and "assurance"; Under the theme of "social context" of saving, "vital", "family", "need", "value", "education" and "negative" categories took place. Finally, in the study, it was seen that the classroom teachers stated 23 kinds of metaphors about the first person that came to their minds about the concept of "saving". The metaphors they mentioned the most were "mother", "father" and "wife". These metaphors are grouped under 4 categories and a single theme ("acquisition of savings") in terms of their common characteristics. The categories under this theme were "family", "school", "environment" and "individual", respectively.