Bazı arpa popülasyonlarında anter kültürü yöntemi ile double haploid bitki eldesinde rejenerasyon oranının artırılması
Increasing the regeneration rate of doubled haploid plants by anther culture method in some barley populations
Yazar: ERSİN AKŞOR
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN GÜL
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu Araştırma Bazı Arpa Popülasyonlarında Anter Kültürü Yöntemi ile Double Haploid Bitki Eldesinde Rejenerasyon Oranının Artırılması amacıyla 2021 yılında Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü, Biyoteknoloji Araştırma Merkezi, Yenimahalle yerleşkesinde yürütülmüştür. Birbirinden farklı üç melez popülasyonların (Tokak 157-37 (X) Aida (X) Sayım 40, Sayım 40 (X) Tokak 157-37, Cirit (X) Alena) materyal olarak kullanıldığı çalışmamızda, bitki eksplantının (arpa başağının alt-orta-üst kısımlarının), iki farklı sıcaklığın (+4-+28 ˚C) ve Kübrik Sülfat(CuSO4) konsantrasyonlarının (kontrol-1-5-10 mg/L) ön muamelede değişkenler olarak ; anter kültürüne, haploid bitki elde edilmesine ve rejenere olmuş bitkilere sayısal olarak etkileri incelenmiştir. Değişken ön muamelelerle birlikte ilk olarak 1 Molar katı Mannitol besi yeri ortamı, sonrasında sırayla kallus oluşturma, kallus geliştirme ve köklendirme besi yerleri kullanılmıştır. Haploid (n kromozom sayısına sahip) anterler steril koşullarda ilk besi yerine aktarıldıktan sonra sırasıyla; kallus (anter ile kallus arası 3-4 hafta kadar sürmektedir), yeşil kallus, sürgün, köklü bitkicik oluşumları gözlenmiştir. Sonrasında Vernelizasyon ihtiyacının karşılanması için +4˚C'de 30 gün bekletilmiştir. Kallus oluşumu, sürgün ve rejenere bitki sayıları bakımından melez popülasyonları farklı sonuçlar vermiştir. Bu durum genotiplerin çalışmadaki önemini de ortaya koymuştur.

Abstract:
This research was carried out at the Field Crops Central Research Institute, Biotechnology Research Center, Yenimahalle campus in 2021 with the aim of increasing the regeneration rate in obtaining doubled haploid plants by anther culture method in some barley populations. In our study where three different hybrid populations (Tokak 157-37 (X) Aida (X) Sayım 40, Sayım 40 (X) Tokak 157-37, Javelin (X) Alena) were used as materials, plant explant (lower-middle-upper parts of barley spike), two different temperatures (+4-+28 ˚C) and Cubic Sulfate (CuSO4) concentrations (control-1-5-10 mg/L) were used as variables in pretreatment; anther culture, haploid plant production and regenerated plants as variables in pretreatment. With the variable pretreatments, 1 molar of solid mannitol medium was used first, followed by callus formation, callus development, and rooting media, respectively. After haploid anthers (with n chromosome number) were transferred to the first medium under sterile conditions, callus (the interval between anther and callus was 3-4 weeks), green callus, shoot, and rooted plantlet formations were observed, respectively. Afterward, they were kept at +4˚C for 30 days to meet the need for vernalization. Hybrid populations gave different results in terms of callus formation, number of shoots, and regenerated plants. This situation also revealed the importance of genotypes in the study.