Kürt romanında travma ve psiko-politik çevrelenmişlik: 2000'den sonra yazılan Kürt romanı
Trauma and psycho-politic siege in the Kurdish novel: Kurdish novels written after 2000
Yazar: HASAN SUN
Danışman: DR. SÜHA OĞUZERTEM
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Bellek = Memory ; Biyopolitika = Biopolitics ; Eagleton, Terry = Eagleton, Terry ; Kürtler = Kurdish ; Roman = Novel ; Tanıklık = Testimony ; Travma = Trauma

Özet:
Bu tez 2000'den sonra yazılan Kürt romanlarında bireyin ve toplumun politik travmalarını sorunsallaştırarak hafıza ve tanıklık konularını incelemekte, Kürt yazın atmosferini ve bu çevrede tartışılan konuları romanlar bağlamında ele almaktadır. Savaş ortamında gerçekleşen modern Kürt edebiyatının kuruluş süreci, çatışmaların, göçlerin, ölümlerin, sınırların, sürgünlüğün, kaybolmuşluğun, kişiliksizleştirilmenin, içe kapanmanın ve vatansızlığın, sömürge olmanın travmalarından bir hayli etkilenmiş ve bu dönemde yazılan eserler bu meseleleri çokça konu edinmiştir. Son birkaç yıldır, Kürt toplumu üzerinde oluşan tahribatın psikanalitik açıdan ele alınmaya başlanması, "acının maddi kabuğu"nun aşılıp başka katmanlarına el atılmaya başlandığının da bir göstergesi sayılabilir. Kürtlerin toplumsal hafızalarında derin yaralar olarak duran Dersim ve Halepçe gibi büyük katliamların, Diyarbakır Cezaevi gibi tekil mekânların edebiyat yolu ile anlatımı, ayrıca tanıklık derecesi olarak Agamben'nin Muselmann, Sonderkommando ve tanıklık edilemeyenin Kürt romanlarındaki yansımaları en iyi şekilde Bextîyar Elî'nin Apê Min Cemşîd Xan: Ku Hertim Bê Ew Li Ber Xwe Dibir (Rüzgarın Önüne Katıp Götürdüğü Amcam: Cemşîd Xan) adlı romanı ve Ciwanmerd Kulek'in Zarokên Ber Çêm (Nehir Çocukları) isimli romanında karşılığını bulur. Şener Özmen'in Pêşbazîya Çîrokên Neqedîyayî (Bitmemiş Öyküler Yarışması) adlı romanı ise gerek ulusal alegori olarak, gerekse de bir bireyin çıkmazları olarak okunduğunda bir coğrafyanın psiko-politik kuşatılmışlığını açığa vuracaktır. Yaraları henüz kapanmamış bir toplumun acılarının ve travmalarının edebiyat yoluyla nasıl dile getirildiği, bu travmaların bireysel ve toplumsal hafızalarda ne şekilde yer edindiği bu çalışmanın cevap aradığı sorulardır. Kürt romanı ya da genel anlamıyla edebiyatı yakından incelendiğinde filoloji ile barbarlık arasında sıkışmış bir edebiyat olduğu görülecektir.

Anahtar sözcükler: Kürt romanı, travma edebiyatı, hafıza, biyopolitika, tanıklık

Abstract:
This thesis scrutinizes how memory and testimonies are reflected in Kurdish novels in terms of political traumas of the society and the individual. In addition to that, the atmosphere of Kurdish literature and the themes debated in this respect are also the main topics to be discussed within the context of the novels. The narration of suffering has been one of the dominant themes of Kurdish literature, which has shown an interesting improvement over the last twenty-thirty years. The formation process of modern Kurdish literature not only has taken place under war conditions but also experiences traumas derived from clashes, migrations, deaths, borders, exile, sense of being lost, character-destruction, isolation, collective introversion, loss of motherland, and colonization. As a result, the works written during this period mostly take these issues as their subject matter. In recent years, starting to take into consideration from a psychoanalytic perspective, the destruction applied on the Kurdish community can be taken as a sign of surpassing "the boundaries of suffering" and stepping into new spheres. The big massacres like Dersim and Halepçe and the singular spaces such as Diyarbakir Prison, which have remained as a deep trauma in the collective memory of Kurdish people, are narrated through the literature. On the other hand, as degrees of witnessing, the reflections of the terms of Agamben like Muselmann, Sonderkommando, and the ones that cannot be witnessed correspond successfully with the contents of these novels,My Uncle Jamshid Khan: Whom Wind Was Always Taking by Bakhtiyar Ali and Children by the River by Ciwanmerd Kulek. Additionally, The Competition of Unfinished Stories by Şener Özmen either read as a national allegory or as predicament of the individual will reveal the psycho-politic siege of a territory. The rareness of theses on Kurdish literature points out to the fact that there is a big gap in this field. So, when Kurdish novel, or in general terms, Kurdish literature is scrutinized closely, it will be clearly seen that it is a literature stuck up between philology and barbarism.

Key Words: Kurdish novel, literature of trauma, memory, biopolitics, witness