İş güvencesizliği algısının iş performansı, işten ayrılma niyeti ve örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi: İşyeri maneviyatının düzenleyici rolü
The effects of perception of job insecurity on job performance, intention to leave job and organizational citizenship behavior: The moderating role of workplace spirituality
Yazar: İSMAİL ÖĞÜTÇEN
Danışman: PROF. DR. FATİH SEMERCİÖZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma iş güvencesizliği algısının iş performansı, işten ayrılma niyeti ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde etkisini ortaya koymak ve bu etkiler üzerinde işyeri maneviyatının düzenleyici rolünün olup olmadığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bursa ve Balıkesir illerinde faaliyet gösteren mevduat ve katılım bankalarında görev yapan 631 kişiden anket yoluyla veri toplanmıştır. Veri toplama araçlarının güvenilirlik ve geçerlilik analizleri ve araştırma kapsamında geliştirilen hipotezler, SmartPLS programı kullanılarak çeşitli istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir.  Araştırma amacı doğrultusunda iş güvencesizliği algısı nicel iş güvencesizliği ve nitel iş güvencesizliği olmak üzere iki boyutla incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda, nicel iş güvencesizliğinin işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif etkisi olduğu fakat iş performansı ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Nitel iş güvencesizliğinin iş performansı ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde negatif etkisi olduğu, işten ayrılma niyeti üzerinde ise pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Nicel iş güvencesizliğinin iş performansı, işten ayrılma niyeti ve örgütsel vatandaşlık davranışına üzerindeki etkilerinde işyeri maneviyatının düzenleyici rolü olmadığı tespit edilmiştir. Nitel iş güvencesizliğinin iş performansı ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkilerinde işyeri maneviyatının düzenleyici rolü olmadığı fakat, nitel iş güvencesizliğinin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde işyeri maneviyatının düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted to reveal the effect of job insecurity perception on job performance, turnover intention and organizational citizenship behavior and to determine whether workplace spirituality has a moderating role on these effects. Within the scope of the study, data was collected through a survey from 631 people working in deposit and participation banks operating in the provinces of Istanbul, Kocaeli, Sakarya, Bursa and Balıkesir. The reliability and validity analyses of the data collection tools and the hypotheses developed within the scope of the research were analyzed with various statistical methods using SmartPLS software.  In line with the research purpose, the perception of job insecurity was analyzed in two dimensions: quantitative job insecurity and qualitative job insecurity. As a result of the study, it was determined that quantitative job insecurity had a positive effect on turnover intention, but had no statistically significant effect on job performance and organizational citizenship behavior. Qualitative job insecurity has a negative effect on job performance and organizational citizenship behavior, but a positive effect on turnover intention. It was determined that workplace spirituality did not have a moderating role in the effects of quantitative job insecurity on job performance, turnover intention and organizational citizenship behavior. It was found that workplace spirituality did not have a moderating role in the effects of qualitative job insecurity on job performance and organizational citizenship behavior, but workplace spirituality had a moderating role in the effects of qualitative job insecurity on turnover intention.