Yiyecek içecek işletmelerinde kripto para kullanma niyetinin belirlenmesi
Determining the intention to use cryptocurrency in food and beverage businesses
Yazar: MUSTAFA ÇAĞATAY KIZILTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. DURAN CANKÜL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Blockchain = Blockchain ; Kripto varlık = Cryptocurrency ; Turizm = Tourism ; Yiyecek içecek işletmeleri = Food and beverage operations ; Ödeme sistemleri = Payment systems

Özet:
İlk olarak 2008 yılında tanıtılan blokzincir teknolojisi, sağladığı önemli avantajlar sayesinde hızlı bir şekilde küresel fenomen haline gelmiş ve dijital bir devrim olarak görülmektedir. Bu dijital devrimin uygulamalarından biri olan kripto paralar, baş döndürücü bir popülarite kazanmış ve çeşitli sektörlerde değişimlere yol açmıştır. İşletmeler, hızla kripto paraları ödeme sistemlerine entegre etmeye başlamış, bu durum akademik çevrelerin de dikkatini çekmiştir. Ancak, kripto paraların yiyecek ve içecek sektöründe kullanımı henüz yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, yiyecek ve içecek işletmelerinde kripto para birimlerinin yeni bir ödeme yöntemi olarak benimsenme niyetini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, sosyal medya aracılığıyla 402 kripto para kullanıcısından anket verileri toplanmıştır. Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisinin (UTAUT) birlikte kullanıldığı çalışmada geçerlilik ve güvenirlik analizlerinin ardından açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ve son olarak yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, kolaylaştırıcı koşullar, sosyal etki, performans beklentisi ve tutumun kripto para kullanım niyetini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde etkilediği ortaya konmuştur. Öte yandan, risk faktörünün kripto para kullanım tutumunu ve çaba beklentisinin kullanım niyetini istatistiksel olarak etkilemediği sonuçları elde edilmiştir. Bu doğrultuda katılımcıların yiyecek içecek işletmelerinde kripto para ile ödeme yapmaya istekli oldukları ve kripto para kullanmanın işletmelere de çeşitli avantajlar sağlayabileceği söylenebilmektedir.

Abstract:
First introduced in 2008, blockchain technology has quickly become a global phenomenon due to its significant advantages and is considered a digital revolution. One of the applications of this digital revolution, cryptocurrencies, has gained dizzying popularity and has led to changes in various sectors. Businesses have rapidly started integrating cryptocurrencies into their payment systems, attracting the attention of academic circles as well. However, the use of cryptocurrencies in the food and beverage sector has not yet been sufficiently studied. This study aims to investigate the intention to adopt cryptocurrencies as a new payment method in food and beverage establishments. To this end, survey data were collected from 402 cryptocurrency users via social media. The study employed both the Technology Acceptance Model (TAM) and the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT). After conducting validity and reliability analyses, exploratory and confirmatory factor analyses, and structural equation modeling were applied. The findings indicate that facilitating conditions, social influence, performance expectancy, and attitude significantly affect the intention to use cryptocurrencies. On the other hand, it was found that the risk factor does not statistically affect the attitude towards using cryptocurrencies, and effort expectancy does not statistically affect the intention to use them. In this context, it can be said that participants are willing to use cryptocurrencies for payments in food and beverage establishments, and that using cryptocurrencies could provide various advantages for businesses as well.