Türkiye'de yaglı tohumlar ve bitkisel yag piyasası analizi ve alternatif politikalar: Ampirik bir uygulama
Oil seeds and vegetable oil industry in Turkey, market analysis and alternative policies: An empiricial application
Yazar: İBRAHİM KOÇAK
Danışman: PROF. DR. OSMAN AYDOĞMUŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
Son yıllarda yaglı tohumlar üretimi çesitli faktörler neticesinde artan talebikarsılayamayarak, bitkisel yag sanayinde sıkıntılar yaratmıs ve sektörü ithalata bagımlı halegetirerek milli ekonomiye büyük yaralar açmaya baslamıstır. Bu noktadan hareketleçalısmada, 20 yılı kapsayan bir dönem için Türkiye ayçiçek yagı tüketimini ve bitkisel yagsanayinde önemli bir rol oynayan ayçiçegi ekim alanlarını konu alan zaman serisi analiziyapılmıs, sektörün problemleri, ihtiyaçları belirlenmis ve alternatif politikalar sunulmustur.Arastırma bulgularına göre, soya yagı fiyatı ve kisi basına düsen milli gelirdeki % 1'lik artısınayçiçek yagına olan talebi sırasıyla % 0,12 ve 0,43 artıracagı, ayçiçek yagı fiyatındaki % 1'likbir artısın ise ayçiçek yagı tüketimini % 0,21 düsürecegi görülmüstür. nsan beslenmesindeönemli yeri olan bitkisel yaglar tüketiminin giderek artması bu yagların üretimine hammaddesaglayan yag bitkilerinin önemini de ortaya çıkarmaktadır. Bitkisel yag sanayinin önemligirdisi olan ayçiçeginin arz duyarlılıgı analizi sonuçlarına göre ise, motorin fiyatlarındaki %1'lik artısın ayçiçegi üretimini % 0,48 düsürecegi, fiyat paritesindeki her % 1'lik artısın ise,ayçiçegi üretimini yüzde 0,30 artıracagı sonucuna varılmıstır. Yıllardan beri birçok platformdauzmanlar tarafından ifade edilmesine ragmen, yag bitkileri üretimine iliskin tutarlı tarımsalplanlamaların yapılıp, uygulamaya konulamaması nedenleriyle bitkisel yag açıgımız giderekartmaktadır. Ancak yag bitkileri için uygun ekolojik konumda olan Türkiye, kısa sürede buavantajını en iyi sekilde kullanarak, tutarlı, istikrarlı ve sürdürülebilir politika uygulamalarıylaiçinde bulundugu darbogazdan kurtulacak, yaglı tohum ve bitkisel yag üretiminde kendikendine yetebilecek ve üretim fazlasını ihraç edebilecek düzeye gelecektir.

Abstract:
In recent years, oil seed production which couldn?t meet increasing demand resultingfrom different factors has introduced many difficulties in vegetable oil industry and has begunto do great harm to national economy through making the sector dependent on import. Withina study taking this issue into account, time series analysis including 20 years term and takingsunflower oil consumption of Turkey and sunflower plantations those play an important rolein vegetable oil industry in hand has been made, problems and necessities of the sector havebeen detected and alternative policies have been proposed. According to the findings of thesearch, , it has been discovered that %1 increase in soybean oil price, national income percapita will raise the demand for sunflower oil % 0,12 and 0,43 in sequence, however, %1increase in sunflower oil price will decrease sunflower oil consumption %0,21. Increase inconsumption of vegetable oils which have an important role in human health is alsointroducing the importance of oil vegetables providing raw material in production of thosevegetable oils. According to results of supply sensitivity analysis of sunflower which is animportant input of vegetable oil industry, it has been concluded that %1 increase in gas oilprices will decrease sunflower production % 0,48 , on the other hand, every increase in parityprice will increase sunflower production %0,30.