Kalıcı kolostomili hastalardaalgılanan sosyal destek ve öz- etkililik arasındaki ilişki
The relationship between perceived social support and self-efficacy in patients with permanent colostomy
Yazar: FATMA ZEHRA AKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU KARAZEYBEK
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; kalıcı kolostomisi olan hastalarda algılanan sosyal destek ile öz-etkililik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tiptedir. Araştırma Nisan 2021 ile Ağustos 2022 tarihleri arasında, kolostomi uygulanan 94 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)" ve "Stoma Öz Etkililik Ölçeği" kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, gruplar arasındaki farkın tespitinde tek yönlü ANOVA ve post-hoc test olarak Tukey HSD testi kullanılmıştır. Hastaların yaş, algılanan sosyal destek ve öz etkililik düzeyleri arasındaki ilişki Pearson korelasyon testi ile incelenmiştir. Hastalarda Stoma Öz Etkililik düzeyi ile bağımsız olarak ilişkili faktörler çoklu lineer regresyon analizi ile belirlenmiştir. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 kabul edildi.
Bulgular: Hastaların ÇBASDÖ toplam puan ortalaması 64.3±13.5, Aile alt boyutu puan ortalaması 26.09±4.53, Arkadaş alt boyutu puan ortalaması 19.61±6.6 ve Özel kişi alt boyutu puan ortalaması 18.61±6.29'du. Stoma Öz Etkililik toplam puan ortalaması 71.22±20.21, Bakım Öz Etkililik alt boyut puan ortalaması 44.39±12.21 ve Sosyal Öz Etkililik puan ortalaması 26.83±9.51 olarak bulundu.
Sonuç: Çalışmamızda kalıcı kolostomili hastalarda çok boyutlu algılan sosyal desteğin, stoma öz etkililiği artırdığı, 5 yıldan fazla stoması olan, bakımını kendisi yapan, kemoterapi almayan, ilde yaşayan, eğitim seviyesi yüksek olan, çalışan ve geliri giderinden yüksek olan hastalarda stoma öz etkililik puanı yüksek bulundu. Algılanan sosyal destek puanları yüksek olanlar ise ailesiyle yaşayan, bir işte çalışan, stoma bakımını kendisi yapan ve geliri giderinden fazla olan hastalardı.
Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Cerrahi Hemşireliği, Kolostomi, Stoma Öz-etkililik

Abstract:
Aim: This study investigates the relationship between perceived social support and self-efficacy levels in patients with permanent colostomy.
Methods: The study is descriptive and correlational. The research was conducted with 94 patients who underwent colostomy between April 2021 and August 2022. "Demographic Characteristics Form," "The Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS)," and "Stoma Self-Efficacy Scale" were used for data collection. Descriptive statistics were used for data analysis, and one-way ANOVA and post hoc Tukey honestly significant difference (HSD) tests were used to determine group differences. The Pearson correlation test examined the relationship between patients' age, perceived social support, and self-efficacy levels. Multiple linear regression analysis determined factors independently associated with the Stoma Self-Efficacy level. Statistical significance was accepted at p<0.05.
Results: The mean total score of MSPSS for patients was 64.3±13.5, with a Family subscale score of 26.09±4.53, Friends subscale score of 19.61±6.6, and Significant Other subscale score of 18.61±6.29. The mean total score of Stoma Self-Efficacy was 71.22±20.21, with a Care Self-Efficacy subscale score of 44.39±12.21 and a Social Self-Efficacy score of 26.83±9.51.
Conclusion: In our study, multidimensional perceived social support enhanced stoma self-efficacy in patients with permanent colostomy. Higher stoma self-efficacy scores were observed in patients with stomas for more than five years, those who performed self-care, those who did not receive chemotherapy, those who lived in urban areas, those with higher education levels, those who were employed, and those with higher income than expenses. Those with higher perceived social support scores were patients who lived with their families, worked, performed self-care for stoma, and had higher incomes than expenses.
Keywords: Perceived Social Support, Surgical Nursing, Colostomy, Stoma Self-efficacy