Okul psikolojik danışmanlarının mesleki doyumları ile psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolünün incelenmesi
The mediator role of psychological flexibility between job satisfaction and psychological well-being among school counselors
Yazar: DİLEK GÜNEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN AYDIN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu çalışma; okul psikolojik danışmanlarının psikolojik iyi oluş, mesleki doyum ve iş yaşamı psikolojik esnekliği düzeylerinin demografik özelliklerle olan ilişkisini incelemeyi ve mesleki doyum ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide iş yaşamı psikolojik esnekliğinin aracılık rolünü yapısal eşitlik modellemesiyle (YEM) test etmeyi amaçlamıştır. İlişkisel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmanın örneklemini Türkiye'nin farklı illerinde görev yapmakta olan toplam 405 okul psikolojik danışmanı (291 kadın, 114 erkek) oluşturmuştur. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Mesleki Doyum Ölçeği, İş Yaşamı Kabul ve Eylem Formu kullanılmıştır. Çalışma verileri, SPSS 25.0 ve AMOS 24 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson Korelasyon Analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Psikolojik iyi oluşun demografik özelliklerle (yaş, cinsiyet, medeni durum, hizmet sunulan sektör türü) ilişkisinin belirlenmesi amacı doğrultusunda İlişkisiz (Bağımsız) Örneklemler T-Testi ve İlişkisiz Örneklemler İçin Tek Faktörlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Daha sonra çalışma kapsamında psikolojik iyi oluş ve mesleki doyum arasındaki ilişkide iş yaşamı psikolojik esnekliğinin aracılık rolünün test edilmesine yönelik yapısal eşitlik modellemesi (YEM) analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda; okul psikolojik danışmanlarının psikolojik iyi oluş düzeylerinin yaş ve medeni durum açısından anlamlı bir şekilde farklılaştığı, cinsiyet ve hizmet sunulan sektör türü açısından ise anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı bulunmuştur. Araştırma değişkenleri arasındaki ikili ilişkiler incelendiğinde; psikolojik iyi oluşun, mesleki doyum ve iş yaşamı psikolojik esnekliği ile pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişkisinin olduğu bulunmuştur. Ayrıca mesleki doyum ile iş yaşamı psikolojik esnekliği arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Çalışmada kurulan modelin analiz sonuçlarına göre; mesleki doyumun, psikolojik iyi oluş ve iş yaşamı psikolojik esnekliğini pozitif yönde anlamlı bir şekilde ve iş yaşamı psikolojik esnekliğinin de psikolojik iyi oluşu pozitif yönde anlamlı bir şekilde yordadığı belirlenmiştir. Ayrıca yapısal eşitlik modellemesi doğrultusunda gerçekleştirilen analiz sonucunda, iş yaşamı psikolojik esnekliğinin mesleki doyum ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiye kısmi aracılık ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ulaşılan bulgular alanyazında yer alan çalışmalar ışığında tartışılıp yorumlanmıştır. Çalışma bulguları doğrultusunda uygulayıcılara ve gelecek çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aimed to examine the relationship between psychological well-being, job satisfaction, work related psychological flexibility levels of school counselors with demographic variables and to test the mediating role of psychological flexibility in work place in relationship between job satisfaction and psychological well-being in structural equation modeling (SEM). The sample of the study using the correlational survey research method consisted of a total of 405 school counselors (291 women, 114 men) working in different regions in Turkey. In this study, Personal Information Form, Psychological Well-Being Scale, Job Satisfaction Scale, Work-Related Acceptance and Action Questionnaire were used as the data collection tools. The data obtained for the study were analyzed using SPSS 25.0 and AMOS 24 programs. Relationships between variables were analyzed using Pearson Correlation analysis. Independent Samples T-Test and ANOVA (One-way Analysis of Variance) were used to investigate the relationship between psychological well-being in relation to demographic characteristics. Structural equation modeling (SEM) analysis were conducted to find out the mediating role of psychological flexibility in the relationship between job satisfaction and psychological well-being. The results of the research revealed that, while psychological well being of school counselors significantly differ in terms of age and marital status, but it did not significantly differ in terms of gender and sector type. When the bivariate relationships of the variables were examined, it was found that psychological well-being had a positive, medium-level, significant association with the job satisfaction and psychological flexibility. Besides it was found that job satisfaction was positively and significantly associated with psychological flexibility. The results of the preliminary regressional analysis before running the SEM model, showed that job satisfaction positively and significantly predicted both psychological well being and psychological flexibility, and psychological well being was positively and significantly predicted by psychological flexibility. Finally, it was found that psychological well being had a partial mediator role in the relationship between job satisfaction and psychological well-being. The findings were explained and discussed in the light of the research in the literature. Further implications and recommendations were presented for future studies and practitioners.