Jinekolojik onkolojik cerrahi sonrası alt ekstremite lenfödemi olan hastalarda komplet dekonjestif tedavi ve komplet dekonjestif tedavi+bisiklet ergometri tedavilerinin yaşam kalitesi, alt ekstremite fonksiyonelliği ve alt ekstremite volüm ölçümü açısından karşılaştırılması
Comparison of complete decongestive treatment and complete decongestive treatment + cycling ergometry treatments in patients with lower extremity lymphedema after gynecologic oncologic surgery in terms of quality of life, lower extremity functionality and lower extremity volume measurement
Yazar: ONUR KARA
Danışman: DOÇ. DR. GÜL METE CİVELEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Giriş ve Amaç: Jinekolojik kanser sonrası alt ekstremite lenfödemi yaşam kalitesi ve alt ekstremite fonksiyonunu olumsuz etkileyen kronik bir hastalıktır. Egzersiz tedavileri lenfödemli hastalarda volüm azalmasına, fonksiyonellik ve yaşam kalitesinde artışa neden olmaktadır. Ancak bu konudaki çalışmalar daha çok üst ekstremite lenfödemi üzerine yoğunlaşmıştır. Bu çalışmada jinekolojik onkolojik kanser sonrası alt ekstremite lenfödemi olan hastalarda Komplet Dekonjestif Tedavi (KDT) ve KDT+bisiklet ergometri tedavilerinin yaşam kalitesi, alt ekstremite fonksiyonelliği ve volüm ölçümü açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon hastanesi lenfödem polikliniğine başvuran 31 kontrol ve 32 müdahale olmak üzere 63 hasta dahil edildi. Üç hastanın değişik nedenler ile çalışmayı tamamlayamaması nedeniyle 30 kontrol ve 30 müdahale olmak üzere 60 hastanın istatistiksel analizi yapıldı. Hastaların demografik ve klinik verileri kaydedildi. Hastaların tedavi öncesi volüm değerlendirmesi çevre ölçüm yöntemi, yaşam kalitesi değerlendirmesi lenfödem yaşam kalitesi ölçeği (LYMQOL)  ve alt ekstremite fonksiyonellik değerlendirmesi alt ekstremite fonksiyonel skalası (LEFS) ile yapıldı. Kontrol grubundaki hastalar 3 hafta boyunca sadece KDT alırken müdahale grubu 3 hafta boyunca KDT+bisiklet ergometri tedavisi aldı. Bisiklet ergometri tedavisi 20 dakika boyunca Voit AT-200 Black Collection yatay bisiklet ile gerçekleştirildi ve egzersiz yoğunluğu kalp hızı rezervinin (HRR) %40-59'u olacak şekilde ayarlandı. Tedavi sonunda hastalar tekrar volüm, fonksiyonellik ve yaşam kalitesi açısından değerlendirildi. Bu iki grup; volüm ölçümü, fonksiyonellik ve yaşam kalitesi açısından karşılaştırıldı. 
Bulgular: Bisikletli hasta grubunun yaş ve vücut kitle indeksi (VKİ) ortalaması 58,37±5,73 yıl ve 31,21±3,72 kg/m2 iken bisikletsiz gruptaki hastalarda yaş ve VKİ ortalaması 59,27±5,93 yıl ve 31,70±5,34 kg/m2 idi. İki grup arasında yaş ve VKİ açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (Sırasıyla p=0,553 ve p=0,680). Bisikletli grupta 15 kişi (%50) endometriyum kanseri, 8 kişi (%26,7) over kanseri ve 7 kişi (%23,3) serviks kanseriydi. Bisikletsiz grupta ise 17 kişi (%56,7) endometriyum kanseri, 8 kişi (%26,7) over kanseri ve 5 kişi (%16,7) serviks kanseriydi. İki grup arasında kanser tipleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,795). 
Hem bisikletli grup hem de bisikletsiz grup tedavilerden volüm azalması (sağ ve sol ekstremite), LEFS ve LYMQOL (fonksiyon, beden imajı, semptom,  ruh hali ve genel yaşam kalitesi) değerleri açısından fayda görmüşlerdir (sırasıyla p<0,001 p<0,001 p<0,001 p<0,001 p<0,001 p<0,001 p<0,001 ve p<0,001). Bisikletli ve bisikletsiz grupların karşılaştırmasında bisikletli grup lehine delta (Δ) sağ ve Δ sol ekstremite volüm değerleri ile Δ LEFS, Δ LYMQOL fonksiyon, Δ LYMQOL beden imajı, Δ LYMQOL semptom, Δ LYMQOL ruh hali, Δ LYMQOL genel yaşam kalitesi değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar olduğu saptanmıştır (sırasıyla p=0,036, p=0,009, p=0,043, p=0,002, p=0,002, p<0,001, p<0,001 ve p=0,003). Diğer bir deyişle; her iki grupta tedavilerden volüm azalması, fonksiyonellik ve yaşam kalitesi açısından fayda gördü. Ancak bisikletli grubun gördüğü faydanın bisikletsiz grubun gördüğü faydadan fazla olduğu bulundu.
Sonuç: Alt ekstremite lenfödem hastalarında volüm artışına bağlı fonksiyonellik ve yaşam kalitesinde azalma izlenmektedir. Bu yüzden lenfödem hastalarında fonksiyonellik ve yaşam kalitesi değerlendirilmelidir. Değerlendirme sonrası hastalarda fonksiyonellik ve yaşam kalitesi artışına dair tedavi ve hayat tarzı düzenlemeleri yapılmalıdır. Bizim çalışmamızda bisiklet ergometri ile yapılan orta yoğunluktaki aerobik egzersizin lenfödem hastalarında güvenli olduğu bulundu ve hem bisikletli grup hem bisikletsiz grup tedavilerinden fayda sağladı. Bununla birlikte bisiklet ergometri ile kombine edilen KDT tedavisi, tek başına KDT tedavisine göre hastalarda daha fazla hacim azalması, artmış fonksiyonellik ve yaşam kalitesi sağladı. Bisiklet ergometri tedavisi jinekolojik onkolojik kanser sonrası alt ekstremite lenfödemi olan hastalarda güvenli ve uygulanabilir bir aerobik egzersiz yöntemidir. Lenfödem tedavisinde geleneksel tedavilere uygun aerobik egzersiz rejimleri eklenmelidir.

Abstract:
Introduction and Aim: Lower extremity lymphedema after gynecological cancer is a chronic disease that affects quality of life and lower extremity functions negatively. Exercise treatments cause volume reduction, increase functionality and quality of life in lymphedema patients. However, studies on this subject mostly focused on upper extremity lymphedema. In this study, it was aimed to compare Complete Decongestive Therapy (CDT) and CDT+cycling ergometry treatments in patients with lower extremity lymphedema after gynecologic oncologic cancer in terms of quality of life, lower extremity functionality and volume measurement.
Materials and methods: A total of 63 patients, 31 controls and 32 interventions, who visited the lymphedema outpatient clinic of Ankara Bilkent City Hospital Physical Therapy and Rehabilitation Hospital were included in this study. Since 3 patients could not complete the study for various reasons, statistical analysis was performed on 60 patients (including 30 controls and 30 interventons). Demographic and clinical data of the patients were recorded. The patients' pre-treatment volumes were evaluated by circumference measurement method. Quality of life was evaluated by lymphedema quality of life questionnaire (LYMQOL) and lower extremity functionality was evaluated by lower extremity functional scale (LEFS). While the patients in control group were treated with only CDT for 3 weeks, the patients in intervention group were treated with CDT+cyling ergometry for 3 weeks. Cycling ergometry treatment was performed with Voit AT-200 Black Collection horizontal bike for 20 minutes. Exercise intensity was adjusted to %40-59 of heart rate reserve (HRR). At the end of treatment; volume, functionality and quality of life of the patients were evaluated again. The two groups were compared in terms of volume measurement, functionality and quality of life.
Results: While the mean age and body mass index (BMI) of the cycling group was 58,37±5,73 years and 31,21±3,72 kg/m2, the mean age and BMI of the non-cycling group was 59,27±5,93 years and 31,70±5,34 kg/m2. There was no significant difference between the two groups in age and BMI parameters (p= 0,553 and p=0,680, respectively). In the cycling group, 15 patients (50%) had endometrial cancer, 8 patients (26,7%) had ovarian cancer, and 7 patients (23,3%) had cervical cancer. In the non-cycling group, 17 patients (56,7%) had endometrial cancer, 8 patients (26,7%) had ovarian cancer, and 5 patients (16,7%) had cervical cancer. There was no significant difference between the two groups in cancer types (p=0,795). Both the cycling group and the non-cycling group benefited from the treatments in terms of volume reduction (right and left extremities), LEFS and LYMQOL (function, body image, symptom, mood and overall quality of life) values (p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001 p<0,001 and p<0,001, respectively). In the comparison of cycling and non-cycling groups, significant differences were found in favor of the cycling group in terms of delta (Δ) right and Δ left extremity volume values, Δ LEFS, Δ LYMQOL function, Δ LYMQOL body image, Δ LYMQOL symptom, Δ LYMQOL mood and Δ LYMQOL overall quality of life values (p=0,036, p=0,009, p=0,043, p=0,002, p=0,002, p<0,001, p<0,001 and p=0,003, respectively). In other words; both groups benefited from treatments in terms of volume reduction, functionality and quality of life. However, the benefit of the cycling group is greater than the benefit of the non-cycling group.
Conclusion: In patients with lower extremity lymphedema, there is a decrease in functionality and quality of life due to increased volume. Therefore, functionality and quality of life should be evaluated in patients with lymphedema. After the evaluation, treatment and lifestyle adjustments should be made to increase functionality and quality of life in lymphedema patients. In our study, moderate-intensity aerobic exercise with cycling ergometry was found to be safe in lymphedema patients and both the cycling group and the non-cycling group benefited from the treatment. Meanwhile, CDT treatment combined with cycling ergometry resulted in greater volume reduction and improved functionality and quality of life in patients compared to CDT treatment. Cycling ergometer is a safe and feasible aerobic exercise method for patients lower extremity lymphedema after gynecologic oncologic cancer. Appropriate aerobic exercise regimens should be added to conventional treatmnets in the management of lymphedema