Avrupa Birliği`ne giriş sürecinde Türkiye`de bitkisel yağ sektörü: Zeytinyağı hariç
The vegetable oil sector in Turkey, on the way to full membership of the European Union: Except olive oil
Yazar: GAYE TURĞUT
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞAHİNÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Çalışmanın amacı, Avrupa Birliği'ne giriş sürecinde Türkiye'deki bitkisel yağ sektörünün incelenmesi, sektördeki yetersizliklerin tespiti ve bunlara çözüm yolları geliştirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda ilk önce Türkiye Bitkisel Yağ Sanayii'ne genel bir bakış yapılmış, mevcut sanayinin hammadde, finansman, kapasite kullanımı ve teknoloji gibi temel sorunları, izlenen politikalar, ihracat performansını etkileyen olumlu, olumsuz yönler ve rekabet gücü üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Avrupa Birliği'ndeki bitkisel yağ sanayisinin durumu incelenmiştir. İnceleme yapılırken, birlik ülkelerinin bitkisel yağ üretimi, iç ve dış ticaret durumu, rekabet gücü, izlenen politikalar, kalite standartları, gıda sağlık güvenliği konuları değinilen alt başlıklar olmuşlardır. Çalışmanın bu kısmında ayrıca, Ortak Tarım Politikası'na bağlı olarak, Birliğin yağ bitkisi üretim ve sanayinin hammadde temini stratejileri de incelenmiştir. Çalışmanın son kısmında ise, Türkiye ve Avrupa Birliği'nin sektördeki karşılaştırılması, üretim ve hammadde durumları, kapasite kullanım oranları, verimlilik düzeyleri ve uygulanan firma stratejileri alt başlıklarıyla ayrı ayrı incelenmiştir. Çalışmada, incelemeler yapılırken Türkiye'nin ve Birliğin ekim alanları, üretim değerleri, verimlilikleri, ithalat-ihracat değerleri, rekabet güçleri ve dünyadaki durumları karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak ise, Avrupa Birliği'ne giriş mücadelesi veren Türkiye'nin, tam üyelikle sektörde karşılaşacağı ekonomik, stratejik kazanım ve kayıpları ortaya koyulmuş, Türkiye'nin birliğe tam üyeliği öncesinde, bitkisel yağ sektöründeki sorunların çözüm olanakları ve ihracat performansını etkileyen unsurlar aktarılmıştır. Bununla beraber, tam üyelik durumunda oluşan mevcut ortamdanen yüksek yararı elde edebilmek için gereken muhtemel yeni sektörel politikalar anlatılmıştır. Anahtar Sözcükler Yağlı Tohum, Bitkisel Yağ, Bitkisel Yağ Sanayii, Dış Ticaret, Rekabet Gücü, AB'ye Uyum Süreci, Destekleme Politikaları, Gıda Güvencesi

Abstract:
The aim of this study is to analyze the vegetable oil sector in Turkey, who has initiated the full membership procedure to the European Union, to identify the handicaps in the sector and to provide solutions to those. In the first part, after introducing the overall view of the vegetable oil Industry in Turkey, the problems regarding raw material supply, finance, capacity utilization and used technology, applied policies and competitive power of the industry are dicussed. In the analysis, vegetable oil production, domestic and foreign trade, competitive power, economic policies, quality standards and food sanitary and safety of the EU member countries are the subheadings of the topic. In this part of the study, strategies of the EU used in production of vegetable oils and in supply of raw materials to the industry is also explained accordingly with the developments in the Common Agriculture Policy. In the last part of the study, a comparison between Turkey and the EU is provided regarding the production, raw materials, capacity utilization, productivity and applied firm strategies. Also in this part, possible solutions to the existing problems experienced in the vegetable oil sector particularly regarding export performance of Turkey, before becoming a full member of the EU, are explained. The comparison between the EU and Turkey is performed at descriptive level considering the developments in the sawn area, production, productivity, foreign trade, competitive power and the related shares in world aggregates. Finally, economic and strategic pros and cons of becoming a full member of the EU is discussed with regard to the vegetable oil sector. Moreover, the required policy changes to benefit from the full membership are discussed.Keywords: Oil Seed, Vegetable Oil, Vegetable Oil Industry, Foreign Trade, Competitive Power, Adjustment to the EU, Agricultural Support, Food Assurance