Dış ticaretten alınan mali yükümlülüklerde idarenin düzenleyici işlem yapma yetkisi
Authororization of the administrative rulemaking at financial obligations from foreign trade
Yazar: MUSTAFA UYANIK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLDEN ŞİŞMAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Düzenleyici işlem = Regulatory operation ; Gümrük vergisi = Customs tax ; Mali yükümlülükler = Financial obligations ; Uluslararası ticaret = International trade ; Vergiler = Taxes ; Yükümlülük = Obligation ; İdari işlemler = Administrative processes

Özet:
Bu çalışmanın amacı, dış ticaretten alınan mali yükümlülüklerde idarenin düzenleyici işlem yapma yetkisinin, özelde vergi hukuku, genelde anayasa hukuku ve idare hukuku bağlamında ayrıntılı olarak ortaya konulmasıdır. Demokratik devletlerde, asli kural koyucu organ parlamentolardır.  Ancak, parlamentoların kural koyma sürecinin yavaşlığı, herşeyi önceden öngörmesinin mümkün olmaması, bazı konuların teknik ve karışık olması gibi nedenler, idareye de kural koyma yetkisi verilmesine neden olmuştur. 
İdarenin dış ticaretten alınan mali yükümlülükler konusunda düzenleme yetkisinin temel dayanağı Anayasanın 167. maddesinin 2. fıkrasıdır. İlgili hükümde belirtilen kavramların sıralanışı esas alınarak çalışmamız üç ana bölüme ayrılmıştır. Dış Ticaret İşlemleri ve Gümrük İşlemleri başlıklı birinci bölümde, dış ticaret işlemlerinin iki temel türü ithalat ve ihracat işlemleri ile bu işlemlere benzerlik ve  bu işlemlerden farklılık gösteren diğer dış ticaret işlemlerine yer verilmiştir. Daha sonra, temel gümrük işlemleri ve kavramları hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Dış Ticaretten Alınan Vergiler ve Mali Yükümlülükler başlıklı ikinci bölümde, ülkemizde dış ticaret işlemlerinden alınan gümrük vergileri, gümrük vergilerine eş etkili mali yükümlülükler ve diğer vergi ve mali yükümlülükler konusu ele alınmıştır. İdarenin Dış Ticaretle İlgili Mali Yükümlülüklere İlişkin Düzenleyici İşlemleri başlıklı üçüncü ve son bölümde ise idare kavramı, idarenin düzenleme yetkisinin dayanağı, dış ticaretten alınan mali yükümlülüklerle ilgili Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde tesis edilen düzenleyici işlemler konusuna yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dış ticaretten alınan mali yükümlülükler, Gümrük vergileri, Ek mali yükümlülük, İthalat vergileri, Düzenleyici idari işlem.

Abstract:
The purpose of this study is to reveal in detail the authority of the administration to make regulatory transactions in the financial liabilities taken from the foreign trade in the context of tax law in general, constitutional law and administrative law. In democratic states, the main rule-making power is parliaments. However, the slowness of the rule-making process of the parliaments, the fact that it was impossible to foresee everything, the technical and complicated issues of some subjects caused the administration to be given the rule-making authority.
It is the second paragraph of article 167, which is the main constitutional basis of the authority to regulate the administration's financial obligations from foreign trade. Our study is divided into three main sections based on the order of the concepts specified in the said provision. In the first section titled Foreign Trade Transactions and Customs Transactions, two basic types of foreign trade transactions are import and export transactions and other foreign trade transactions that are similar and different from these transactions. Then, information was given about basic customs procedures and concepts. In the second section titled Taxes and Financial Liabilities on Foreign Trade, the issue of customs duties, financial liabilities equivalent to customs taxes and other taxes and financial liabilities in our country is discussed. In the third and last section titled Regulatory Transactions of the Administration Related to Foreign Trade Financial Liabilities, the concept of administration, the basis of regulatory authority of the administration, and the regulatory processes established in the Presidential government system regarding the financial obligations received from foreign trade are included.
Key Words: Financial liabilities taken from foreign trade, Customs taxes, Additional financial liability, Import duties, Rulemaking administrative act.