Arkeolojik sit alanlarının değerlendirilmesi ve koruma sorunları: Manisa - Sardis örneği
The evaluation of archaeological sites and conservation issues case of Manisa - Sardis
Yazar: EVREN TANDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ELMAS ERDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Sahip oldukları değerler ile geçmişin izlerini bugüne taşıyan arkeolojik sit alanları bulundukları coğrafyanın hafıza mekanları olarak kabul edilen alanlardır. Bulundukları konum ve sahip oldukları fiziki, coğrafi, kültürel özellikleri ile farklı dinamiklere sahip olan arkeolojik alanların her biri kendi özelinde ele alınması gereken alanlardır. Kuruldukları günden bugüne kadar tarihi süreçlere tanıklık etmiş olan arkeolojik alanlarda malzemenin niteliğine, zamana, doğal ve atmosferik koşullara bağlı olarak görülen sorunların yanı sıra demografik büyüme ve buna bağlı olarak gelişen imar, sanayi hareketleri nedeni ile geriye döndürülmesi mümkün olmayan tahribatlar da söz konusu olmaktadır. Arkeolojik alanların korunması ve bu koruma anlayışının sürekliliğinin sağlanması bu alanların gelecek nesillere aktarılması açısından bir zorunluluktur.
Bu araştırma kapsamında Manisa İli, Salihli İlçesi sınırları içinde bulunan Sardis Arkeolojik Sit Alanına ilişkin doğal ve kültürel değerlerin belgelenerek bir envanter oluşturulması, alanda bulunan, tarihi ve kültürel yapıların, arkeolojik kazı alanlarının, geleneksel yerleşimin, tarımsal üretim yapılan alanlarının bütünsellik içinde ele alınarak değerlendirilmesi, sürdürülebilirlik kavramı çerçevesinde alanın kültürel miras alanı olarak korunması ve değerlendirilmesine yönelik olarak önerilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Bu kapsamda; Sardis arkeolojik sit alanı ve yakın çevresinde gerçekleştirilen arazi - etüt çalışması ve literatür araştırmasından elde edilen veriler değerlendirilerek, saptanan sorun - olanaklar ortaya konmuş; alanının özgün niteliğinin korunması, alanda tespit edilen sorunların iyileştirilmesi ve olanakların geliştirilmesi yanı sıra peyzaj tasarımı ve alanda turizm faaliyetlerinin gelişmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Archaeological sites which bear the traces of past with their values, are considered as memory places of their geography. Each of archeological sites must be handled separately according to their different dynamics which are their locations, physical, geographical and cultural characteristics qualities. In addition to the problems seen in the archeological areas that have witnessed historical processes since the day they were founded, depending on the nature of the material, time , natural and atmospheric conditions ; there are also destructions that cannot be reversed due to the public improvements (zoning)  and industrial movements related to demographic growth. Protect the archeological sites and ensure the continuity of this conservation approach are imperatives to transfer these areas to future generations. 
Within the scope of this research, regarding the Sardis Archeological Site throughout the borders of Salihli district of Manisa Province, is aimed to ; creating an inventory by documenting natural and cultural values; a holistic evaluation of historical and cultural structures in the area, archaeological excavation sites, traditional settlement and agricultural production areas ; within the framework of concept of sustainability, developing suggestions for the protection and evaluation of this area as a cultural heritage site. 
In this context; the datas obtained from the field survey and literature research carried out in the Sardis archaeological site and its immediate surroundings were evaluated and the problems-possibilities determined based on the results were revealed ; in addition to preserving the original quality of the area, eliminating the problems which identified in the site and improving the possibilities, suggestions for landscape design and development of tourism activities in the area have been developed.