Çankırı ili Kızılırmak ilçesine ait birkaç köyde bulunabilen el örgüsü çorap örnekleri ve yeni tasarımlar
Some knitting stocks samples and new designs collected from some villages of Kızılırmak district of Çankırı proince
Yazar: VİLDAN KÖKLÜ
Danışman: PROF. DR. TEVHİDE ÖZBAĞI
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: El örgüsü = Hand-knitted ; Çankırı-Kızılırmak = Çankırı-Kızılırmak ; Çorap = Socks

Özet:
Türk kültürünü yansıtan önemli belgelerden biri olan el örgüsü çoraplar, kullanılan malzeme, araç-gereç, renk, konu ve kompozisyon açısından coğrafi, sosyal ve ekonomik nedenlerle farklılıklar göstermekte ve her yörenin kendine özgü özelliklerini taşımaktadır. Geçmişten günümüze kadar, gerek geleneksel, gerek toplumsal ve ekonomik nedenlerle yapılan el örgüsü çoraplar ile ilgili örneklerin yeterince araştırılmadığı görülmektedir. Bu araştırma, Çankırı ile Kızılırmak ilçe köylerinde bulunabilen el örgüsü çorapların, özelliklerinin ortaya konulması ve elde edilen sonuçlardan çeşitli boyutlarda yararlanılması amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Altı bölümden oluşturulan araştırmanın birinci bölümünde, konunun tanımı, seçimi ve önemi, araştırmanın amacı, sınırlılığı ile yöntemi hakkında ayrıntılı bilgi verilerek, konu ile ilgili kaynaklar tarih sırasına göre özetlenerek sunulmuştur. İkinci bölümde, araştırmanın yapıldığı bölgenin tarihi, coğrafi, sosyal ve kültürel konumu hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, örgü ve çorap hakkında genel bilgilere yer verilmiş, örgünün tanımı ve önemi, sınıflandırılması ile çorabın tanımı ve tarihçesi, bölümleri, kullanılan araç-gereçler, çorap çeşitleri, kullanılan renkler, teknikler, onarım teknikleri, konular ve kompozisyon özellikleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, Çankırı ile Kızılırmak ilçesi köylerinde yapılan araştırmada tepsit edilen el örgüsü çoraplar, tek tek ele alınarak örneklerin, boyut, kullanılan malzeme, araç-gereç, teknik, renk, konu, kompozisyon ve onarım durum özelliklerini içeren gözlem formları, fotoğraf ve 1/1 çizimleri ile desteklenerek hazırlanmıştır.Beşinci bölümde, araştırma yöresinde çorap ören kadınlara uygulanan anket sonuçlan ile tespit edilen çorapların gözlenebilir özellikleri, gözlem formundan yararlanılarak tablolara dökümleri yapılmış ve elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde ise, konu ile ilgili genel sonuçlar açıklanmış, elde edilen sonuçlar doğrultusunda gerekli öneriler sunulmuştur. Araştırma sırasında faydalanılan kaynaklar ise, kaynaklar adı altında verilmiştir. Ekler kısmında, yörede uygulanan anket formu, çoraplar için hazırlanan gözlem formu örneği, Çankırı Devlet Güzel Sanatlar Galerisi'nde yer alan iki örnek, yöreden elde edilen çorap motiflerinin aslına uygun şekilde, triko makinesi kartlı (deco) sisteme göre hazırlanmış desen kartları ve uygulanmış örnekleri ile günümüz modasına uygun triko giysi tasarımları ve tasarımlardan uygunlanan üç örneğin ürün tanıtım kartları yer almaktadır.

Abstract:
The hand made knitted stockings, which are one of the important examples of Turkish culture, are differs in materials, used tools, colors, subject and composition because of the geographical, social and economical reasons and also they show the specific characteristics of each region. It is observed that he examples of hand made knitted stockings, which are made either traditional or social and economical reasons, are not examined sufficiently, yet. This research is made to examine the hand made knitted stockings from the villages of Çankırı and Kızılırmak, and to these results in different areas. The first part of this six parted research, will underline the subject. The importance of the subject and the reasons of why this subject has been chosen, purpose of the research, its limitations and the procedure also will be enlightened in this part together with the references in historical order. In the second part historical, geographical, social and cultural positions of the region subjected to research are explained. In the third part knitting and stockings are explained in general. Definition of knitting and its importance, classifications; definition of stockings and its history, parts, used tools, type of stockings, its colors, applied techniques to made a stocking, repairing ways, subjects and compositional specifications are also explained in this part. In the fourth part, hand made knitting stockings observed during the researches in the villages of Çankırı and Kızılırmak are examined one by one. The observation forms, consisting of dimensions, used materials, tools, techniques, color, subjects, compositions and repair status of the stockings, were prepared by means of the photographs and 1/1 scaled drawings. mIn the fifth part, results of a public survey applied to the woman whom knit stockings, and observable specifications of examined stockings are tabulated by means of the observation form, and the obtained data were evaluated. In the sixth part, the general results related with the subject are explained and necessary suggestions are given in the light of the obtained results. Besides these all the references used during the research are also given in a different section named as references. The examples of observation forms prepared for the stockings and the example of the public survey form are given in the appendices. On the other hand in the practical part of the research obtained motifs of stockings from the region were prepared according to the original forms, in knitting machine for multi-color card (deco) system, and designed for the today's fashion. Besides that a sample manufactured according to the designs.