Kıl ve tüylerin alınmasına dair hadislerin tespiti, tahlili ve tenkidi
Determination, analysis and criticism of hadiths regarding hair and feather removal
Yazar: DURSUNE KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SELAHATTİN AYDEMİR
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm tarihi boyunca insanların giyim-kuşamları yanında süslenme ve buna bağlı olarak onların kıllarını alıp almamasına dair farklı boyutlarda çeşitli tartışmalar olmaktadır. Özellikle kadınların yüz tüyleri ve kaşları üzerinde yaptıkları tasarrufların dinî açıdan nasıl değerlendirildiğini tespit etmek için bu konuya dair ilgili rivayetlerin yorumlanması önem kazanmaktadır. Bazı hadislerde yüz tüylerini almanın Allah'ın yaratmasına bir müdahale olduğu hatta kendisine lanet edildiği şeklinde bilgiler nakledilmektedir. İlgili rivayetlere rağmen Allah Resulü'nün en yakınında bulunan Hz. Âişe'nin bir kadına, yüzünde rahatsızlık veren şeyleri giderebileceğine dair cevap vermesi meselenin çok boyutlu olduğunu göstermektedir. Ayrıca yüz tüylerinin alınmasını yasaklayan rivayetin sahâbî râvilerinden birinin Hz. Âişe olması, dikkat çeken bir meseledir. Konunun netleşmesi adına rivayetlerin tespiti ve tahliline ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır. 
Temel hadis külliyatının yanında gerektiğinde İslam hukuku, tefsir gibi disiplinlere ait kaynaklardan da faydalanılmıştır. Rivayetlerin temel eserlerde yerleri bulunduktan sonra, tarikleri tespit edilmiş ve karşılaştırma yapılmıştır. Rivayetler hadis usûlü yöntemlerinden faydalanarak değerlendirilmiştir. Konunun daha iyi anlaşılması için gerektiğinde eleştirel yaklaşıma başvurulmuştur. Konuyla ilgili rivayetlerin sened tenkidi kısaca açıklandıktan sonra sıhhat durumu hakkında bilgi verilmiştir. Metin hakkında klasik hadis usûlü yöntemlerinden yararlanıldığı gibi metin tenkidinden istifade edilmiş, probleme dair bir kanaate ulaşılmaya çalışılmıştır. Bunun yanında doğrudan araştırmanın konusu olmamakla birlikte çalışmayla ilgili olması sebebiyle koltuk altı ve avret yerinde çıkan kıl ve tüylere çok fazla değinmemekle birlikte ihtiyaç duyuldukça temas edilmiştir.
Yüz tüylerini almayı yasaklayan rivayetler tespit edildikten sonra kaç sahâbî râvisi tarafından nakledildikleri belirlenmeye çalışmıştır. Bu rivayetler, sahâbî râvisine göre tasnif edildikten sonra hadis usulüne göre sıhhat değerlendirmelerine temas edilmiştir. İlgili rivayetlerin mütâbaatı veya şevâhidi varsa onlar belirtilerek aralarındaki benzerlikler ve farklılıklara işaret edilmiştir. Ayrıca râviler üzerinden bu hadislerin hangi şehir ve bölgelere dağılım gösterdiği de belirlenmiştir. Hadislerin genel olarak mana ile rivayet edilmesi sebebiyle aralarındaki lafız çeşitliliği de gösterilmiştir. Böylece bu rivayetlerin metin karşılaştırması yanında tenkit ve tahlili yoluna da gidilmiştir. Şayet mütenemmisât hadisi (Dövme yapmayı ve yaptırmayı, dişleri sivrilterek inceltmeyi ve incelttirmeyi, yüz tüylerini almayı ve aldırmayı yasaklayan rivayet) ile ihtilaflı rivayetler varsa bunların nasıl anlaşılması hususunda şerhlere bakılarak yapılan yorumlar yansıtılmaya çalışılmıştır. Daha sonra ilgili rivayetleri metin tenkidi yönteminden istifade ederek Kur'an'a, sahih sünnete, akla ve tarihî gerçeklere arz ederek merviyyâtın nasıl anlaşılması gerektiği hakkında çok boyutlu değerlendirmelerden yararlanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hadis, Mütenemmisât, Kaş almak, Kıl, Tüy.

Abstract:
Throughout Islamic history, there have been various discussions on different dimensions regarding people's clothing, adornment and whether or not to remove their hair. In particular, it is important to interpret the relevant narrations on this subject in order to determine how women's decisions on their facial hair and eyebrows are evaluated from a religious perspective. In some hadiths, information is conveyed that removing facial hair is an intervention in Allah's creation and even a curse on him. Despite the relevant narrations, the fact that Hz. Aisha, who was closest to the Messenger of Allah, answered a woman that she could remove the things that bothered her face shows that the issue is multidimensional. In addition, it is a striking issue that Hz. Aisha is one of the companion narrators of the narration prohibiting the removal of facial hair. It is understood that the determination and analysis of the narrations are needed in order to clarify the issue. In addition to the basic hadith collection, sources from disciplines such as Islamic law and tafsır were also used when necessary. After the narrations were located in the basic works, their paths were determined and compared. The narrations were evaluated using the hadith methodology. A critical approach was used when necessary for a better understanding of the subject. After briefly explaining the chain of narrations related to the subject, information was given about their authenticity. In addition to the classical hadith methodology methods, textual criticism was used to reach an opinion on the problem. In addition, although it is not directly the subject of the research, since it is related to the study, the hair and feathers growing in the armpits and private parts were not mentioned too much, but were touched upon as needed. After the narrations prohibiting the removal of facial hair were determined, it was tried to determine how many companion narrators they were narrated by. After these narrations were classified according to the companion narrators, their authenticity was evaluated according to the hadith methodology. If there are any mutabaats or shawahids of the relevant narrations, they were indicated and the similarities and differences between them were pointed out. It was also determined through the narrators which cities and regions these hadiths were distributed to. Since the hadiths were generally narrated with meaning, the wording diversity among them was also shown. Thus, in addition to the textual comparison of these narrations, criticism and analysis were also made. If there were conflicting narrations with the hadith of the mutanammisat hadith (the narration prohibiting tattooing or having it done, sharpening teeth and thinning them, plucking facial hair or having it plucked), an attempt has been made to reflect the interpretations made by looking at the commentaries on how to understood them. Then, by using the textual criticism method, the relevant narrations were presented to the Quran, authentic sunnah, reason and historical facts, and multidimensional evaluations were made on how the marwiyyat should be understood.
Key words: Hadith, Mütenemmisât, Plucking eyebrows, Hair, Feather.