Tüketim değerlerinin çevresel kaygı ve sürdürülebilir tüketim üzerindeki etkisi: Bir uygulama
The effect of consumption values on environmental concern and sustainable consumption: An application
Yazar: SARE GİZEM ARSLAN
Danışman: PROF. DR. RUZİYE COP
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Tüketicilerin seçimleri üretim süreçlerini etkileyerek küresel boyutta sonuçlara sebep olmaktadır. Özellikle sürdürülebilirliğin her alanda etkisinin arttığı bu dönemde tüketici davranışlarının ne yönde ilerlediğini tespit edebilmek önem arz etmektedir. Tüketim Değerleri Teorisi, tüketicilerin davranışlarını açıklamayı amaçlayan teorilerden biridir. Teori, tüketici davranışlarını fonksiyonel, sosyal, duygusal, koşullu ve epistemik değer yardımıyla açıklamaya çalışmaktadır. Tüketici davranışlarını anlamaya çalışırken tüketicilerin çevreye yönelik mevcut kaygı düzeylerini tespit etmek, sürdürülebilirliğe yönelik niyet ve davranışlarını anlamak da önem arz etmektedir. Tüketim değerleri ile birlikte çevresel kaygı ve sürdürülebilir tüketimin ele alındığı çalışmalar bulunmaktadır. Ancak tüketim değerlerinin sürdürülebilir tüketim niyeti üzerindeki etkisinde çevresel kaygının aracılık rolünü inceleyen sınırlı çalışma bulunmaktadır. Çalışmada tüketim değerlerinin çevresel kaygı ve sürdürülebilir tüketim niyeti üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca tüketim değerlerinin sürdürülebilir tüketim niyeti üzerindeki etkisinde çevresel kaygının aracılık rolü ve sürdürülebilir tüketim niyetinin davranış üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi Doğu Marmara Bölgesi'nde yaşayan tüketicilerden oluşmaktadır. Çalışmada 530 anket değerlendirmeye alınmış olup elde edilen veriler SPSS ve AMOS programları kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda duygusal koşullu değerin ve epistemik değerin hem çevresel kaygı hem de sürdürülebilir tüketim niyeti üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak sürdürülebilir tüketim niyetinin sürdürülebilir tüketim davranışı üzerinde etkili olduğu ve çevresel kaygının tüketim değerleri (duygusal koşullu ve epistemik değer) ile sürdürülebilir tüketim niyeti arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü bulunduğu da gözlenmiştir. Çalışma bulgularının tüketicilerin çevresel kaygıları ve sürdürülebilir tüketim niyetlerini hangi değerlerin etkilediği ve değer niyet ilişkisinde çevresel kaygının rolünü açıklanması bakımından pazarlama çalışmalarına yön vermesi beklenmektedir.

Abstract:
Consumers' choices affect production processes and cause global consequences. It's important to be able to determine in which direction consumer behavior is progressing, especially in this period when the impact of sustainability increases in every field. Consumption Values Theory tries to explain consumer behavior with the help of functional, social, emotional, conditional and epistemic values. While trying to understand consumer behavior, it's also important to determine consumers' current concern for the environment and understand their intentions and behaviors towards sustainability. There are studies that address environmental concern and sustainable consumption along with consumption values. However, there are limited studies examining the mediating role of environmental concern in the effect of consumption values on sustainable consumption intention. The study aimed to examine the effect of consumption values on environmental concern and sustainable consumption intention. Additionally, it was aimed to examine the mediating role of environmental concern in the effect of consumption values on sustainable consumption intention and the effect of sustainable consumption intention on behavior. The sample of the study consists of consumers living in the Eastern Marmara Region. 530 surveys were evaluated in the study and the data obtained was analyzed using SPSS and AMOS programs. As a result of the analysis, it was found that emotional conditional value and epistemic value have a significant and positive effect on both environmental concern and sustainable consumption intention. In addition, it has been observed that sustainable consumption intention has an impact on sustainable consumption behavior and that environmental concern has a partial mediator role in the relationship between consumption values (emotional conditional and epistemic value) and sustainable consumption intention. It is expected that the study findings will guide marketing studies in terms of explaining which values affect consumers' environmental concerns and sustainable consumption intentions and the role of environmental concern in the value-intention relationship.