Modern mimari'de doku-yapı tasarım yaklaşımı ve İstanbul manifaturacılar çarşısı
Mat-building and the case of ''İstanbul Manifaturacılar Çarşısı''
Yazar: HÜSEYİN ALİ KORKUT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KAYA SÖNMEZLER
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Modern mimari = Modern architecture ; Yapısalcılık = Structuralism

Özet:
Modern Mimari'de ''doku-yapı tasarım yaklaşımı'' (mat-building, İng.) Team X grubu üyelerinin 50'li ve 60'lı yıllara tarihlenen çalışmaları sonucunda ortaya çıkar. Atina Anlaşması'nın karşı tezi olarak biçimlenen yaklaşım, Team X grubunun, toplumsal ilişkileri somutlaştırabilecek, esneklik odaklı bir mimari ve şehircilik yaklaşımı arayışının vardığı sonuç olarak da değerlendirilebilir. Modern Mimari'de ''Doku-yapı''ların ilk örnekleri olarak Aldo van Eyck'in Amsterdam Kimsesizler Yurdu (Amsterdam Municipal Orphanage, İng.) (1955-1960) ve Candilis-Josic-Woods ile Schiedhelm'in Berlin Özgür Evrenkenti (Freie Universität Berlin, Alm.) (1963-1973) projeleri gösterilir. ''Doku-yapı'' kavramı ise ilk kez Alison Smithson'ın 1974 yılında kaleme aldığı makale ile ortaya koyulur.Makale, Smithson'a göre Berlin Özgür Evrenkenti'nin inşa edilmesi ile billurlaşan ''doku-yapıların nasıl ayırt edilip okunabilecekleri'' konusuna dairdir. Smithson'a göre bir tasarımın ''doku-yapı'' olup, olmadığına ilişkin karar, ''biçimsellikten koruyan kıyafetler giyilerek'' verilmelidir. Temel konusu kitlesel etkinlikleri iç içe geçirip, ardışıklaştırmak olan yaklaşımın ürünleri, mimarlık ve şehircilik ölçekleri arasında şekil alırlar. Buna ek olarak ''doku-yapı''larda bir son biçimden bahsedilemez. ''Doku-yapı''lar, kullanıcıları tarafından şekillendirilebilecek esnek çerçeveler ya da birer süreçtirler.  
Bu tezin amaçları ise şu şekilde sıralanabilir: Modern Mimari'de ''doku-yapı tasarım yaklaşımı''nın çok boyutlu bir şekilde irdelenmesi; ''doku-yapı''ların nasıl okunacakları sorusuna cevap aranması ya da bir tasarımın ''doku-yapı'' olarak değerlendirilebilmesine olanak tanıyan özelliklerin saptanması ve bu saptamalar üzerinden hareket edilerek İstanbul Manifaturacılar Çarşısı (İMÇ) ve ''doku-yapı tasarım yaklaşımı'' ilişkisinin ele alınması ya da İMÇ'nın ''doku-yapısal'' okumasının yapılması.

Abstract:
Mat-building has been emerged by the studies of Team X members in 50s and 60s. This approach-known and constructed as the antithesis of Athens Charter by Team X- might be assessed by the outcome of seeking a flexible architectural and urbanist approach which has an intention of embodying and creating social relations in human scale. In Modern Architecture, the first examples of this approach have been viewed in Amsterdam Municipal Orphanage by Aldo Van Eyck (1955-1960) and Free University Berlin (1963-1973) by Candilis-Josic-Woods and Schiedhelm. The notion of mat-building is first appeared in the article of Alison Smithson in 1974 and shared by related parties. Smithsons' article handles the subject of ''how to recognise and read mat-building'' which has been crystallized with the construction of Free University Berlin. According to Smithson, what determines mat-building can be seen through ''special protective visual clothing''. The main subject of operation of mat-building can be defined as associating mass activities that culminates in a product standing in-between of architecture and urbanism scale. Besides, there is no end shape in mat-building. Therefore, they can be re-shaped by user's activities and preferences.  
This study has three major aims: to scrutinize all aspects of mat-building in Modern Architecture, to designate the characteristics of mat-building and from this framework to evaluate the relation between ''Istanbul Manifaturacılar Carsısı'' (IMC) and mat-building.