Türk kahvesi tüketiminin tip 2 diabetes mellituslu hastalarda hba1c düzeyine etkisi
The Effect of Turkish Coffee Consumption on HBA1C Level in Patients with TYPE 2 Diabetes Mellitus
Yazar: RUMEYSA ÖNAL TATAR
Danışman: DOÇ. DR. ESRA MELTEM KOÇ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Kahve = Coffee ; Türk kahvesi = Turkish coffee

Özet:
Giriş ve Amaç Diabetes mellitus (DM), dünyada ve ülkemizde büyük bir halk sağlığı sorunudur. Kahve tüketimi ile DM arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalarda, düzenli kahve tüketiminin antioksidan maddelere bağlı metabolik sendromun bazı komponetlerinin iyileşmesini sağladığı gösterilmiştir. 
Bu çalışmanın amacı İzmir'de bir aile sağlığı merkezine kayıtlı tip 2 DM' li bireylerin kahve tüketim sıklığının ve Türk kahvesi tüketiminin Tip 2 dm ile arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel-tanımlayıcı tiptedir. Çalışmamızın evreni Karşıyaka 16 nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı Tip-2 diabetes mellitus tanısı olan 1500 hasta oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü %80 güç, % 5 hata payı,  daha önce ülkemizde benzer bir çalışma yapılmadığı için % 50 bilinmeyen sıklık ve %5 sapma olarak alındığında en az 149 kişi olarak hesaplanmıştır. Çalışma 01.04.2021-31.07.2021 tarihleri arasında yürütüldü. 
Katılımcılara araştırmacılar tarafından ilgili literatür doğrultusunda hazırlanan 34 soruluk sosyo demografik veri anketi ile sıvı tüketim anketi ve uluslararası fiziksel aktivite testi yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulandı Hastaların biyokimyasal değerleri için ek tetkik istenmeyecek olup, ilgili biyokimyasal tetkikler son 1 yıl içerisinde istenmiş önceki kayıtlarından elde edildi. Veriler SPSS 23.0 istatistik programında değerlendirildi. P değerinin 0,05 'in altında olduğu değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza 150 kişi katıldı. Bireylerin ortalama yaşı 61,69±12,004, ortalama boyu 166,50±8,593 cm, ortalama kilosu 83,23±15,959 kg, ortalama vücut kitle indeksi 30,05±5,608 kg/m2 bulundu. Bireylerin %40,7'si (n=61) erkek ve %59,3'ü (n=89) kadındı. Haftalık tüketilen türk kahvesi miktarı ile bireylerin VKİ, HDL, fiziksel aktivite düzeyi ve trigliserid değerleriyle korelasyon göstermediği ancak açlık kan şekeriyle negatif yönlü, zayıf ve anlamlı ilişki (p<0,05) bulundu .Bireylerin HbA1c düzeyleri ile tükettikleri haftalık türk kahvesi miktarı arasında negatif yönlü, zayıf ve anlamlı ilişki (p<0,05) bulundu.HbA1c düzeyi ile negatif yönlü ilişkisi olan haftalık türk kahvesi tüketim miktarının (ml) arasında üstel regresyon modelinde haftalık kahve tüketme miktarının HbA1c düzeyini %2,9 oranında açıklamaktaydı (F=4,386; p=0,038).
Sonuçlar: Türk kahvesi toplumuzda siyah çayla beraber en çok tüketilen içeceklerdendir. Bu araştırma sonucunda Türk kahvesi tüketim sıklığı ve Hba1c seviyeleri arasında negatif yönlü zayıf ve anlamlı ilişki bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler:  Türk kahvesi, kahve, diabetes mellitus

Abstract:
Introduction and Aim:Diabetes mellitus (DM) is a major public health problem in the world and in our country. In studies examining the relationship between coffee consumption and DM, it has been shown that regular coffee consumption improves some components of metabolic syndrome due to antioxidant substances.
The aim of this study is to evaluate the coffee consumption frequency of individuals with type 2 DM registered in a family health center in İzmir and the relationship between Turkish coffee consumption and Type 2 DM.
Materials and Methods: Our study is cross-sectional-descriptive. The population of our study consists of 1500 patients diagnosed with Type-2 diabetes mellitus, registered in Karşıyaka Family Health Center No.16. The sample size was calculated as 80% power, 5% margin of error, 50% unknown frequency, and 5% deviation, since no similar study has been done in our country before, and at least 149 people. The study was carried out between 01.04.2021 and 31.07.2021.
A 34-question socio-demographic data questionnaire, liquid consumption questionnaire and international physical activity test, prepared by the researchers in line with the relevant literature, were applied to the participants by face-to-face interview technique. The data were evaluated in the SPSS 23.0 statistical program. Values with a P value below 0.05 were considered statistically significant.
Results: 150 people participated in our study. The mean age of the individuals was 61.69±12.004, the mean height was 166.50±8.593 cm, the mean weight was 83.23±15.959 kg, and the mean body mass index was 30.05±5.608 kg/m2. 40.7% (n=61) of the individuals were male and 59.3% (n=89) were female. There was no correlation between the amount of Turkish coffee consumed weekly and individuals' BMI, HDL, physical activity level and triglyceride values, but a negative, weak and significant relationship (p<0.05) with fasting blood sugar was found. directional, weak and significant relationship (p<0.05) was found. In the exponential regression model between the weekly Turkish coffee consumption amount (ml), which has a negative relationship with the HbA1c level, the weekly coffee consumption amount explained the HbA1c level by 2.9% (F=4.386). ; p=0.038).
Conclusions: Turkish coffee is one of the most consumed beverages along with black tea in our society. As a result of this research, a negative, weak and significant relationship was found between the frequency of consumption of Turkish coffee and Hba1c levels.
Keywords:  Turkish coffee, coffee, diabetes mellitus