Üniversite öğrencilerinin kariyer hedeflerini etkileyen faktörlerin analizi: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İİBF örneği
Analysis of factors affecting the career aspiration of university students: The case of Ankara Hacı Bayram Veli University FEAS
Yazar: HANDE FİDAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET MERVE ÖZAYDIN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin kariyer hedeflerini belirlemelerinde etkili olabilecek demografik ve bireysel değişkenleri analiz etmek; kariyer hedeflerinin demografik faktörlere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini incelemek ve kariyer planlaması ile kariyer hedefleri arasındaki ilişkileri ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, kariyer hedefleri Liderlik Hedefi, Eğitim Hedefi ve Başarı Hedefi olmak üzere üç ana alt boyut altında ele alınmıştır. Öğrencilerin kariyer yönelimlerini belirleyen bu üç alt boyutun, yaş, cinsiyet ve sınıf düzeyi gibi demografik değişkenlerle olan ilişkisi istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Veri toplama aracı olarak, demografik bilgiler ve Kariyer Hedefleri Ölçeği unsurlarını içeren bir anket formu kullanılmıştır. Kariyer Hedefleri Ölçeği beşli likert ölçeğinde derecelendirilmiştir. Anket uygulaması sonucunda 1127 katılımcıdan toplanan veriler SPSS 29 istatistiksel paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmada Kariyer Hedefleri Ölçeğinden ve alt ölçeklerden elde edilen puanları değerlendirmek amacıyla faktör analizi, güvenilirlik ve geçerlilik analizi, korelasyon analizleri uygulanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, öğrencilerin kariyer yönelimlerini belirleyen üç alt ölçeğin, yaş, cinsiyet ve sınıf düzeyi gibi demografik değişkenlerle olan ilişkisini ve ölçme araçlarından elde edilen puan ortalamalarını karşılaştırmak için Mann Whitney U, Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Normalite testleri kapsamında Kolmogorov Smirnov ve Shapiro Wilk testleri ile incelemeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada demografik faktörlerin önemli bir bölümünün kariyer hedefleri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, üniversite öğrencilerinin kariyer hedeflerinde çeşitli demografik değişkenler ve kariyer planlama davranışları bakımından farklılıklar olduğu görülmüştür. Araştırmanın bulguları, öğrencilerin kariyer hedeflerinin yalnızca demografik değişkenlere değil, aynı zamanda bireylerin uzun vadeli profesyonel planlarına ve içsel motivasyonlarına bağlı olarak şekillendiğini göstermektedir. Araştırma sonuçları, kariyer hedeflerinin oluşumu ve kariyer planlaması süreçlerinde dikkate alınması gereken temel faktörleri ayrıntılı bir biçimde ortaya koymakta ve bu kapsamda yapılan nicel değerlendirmeler doğrultusunda, çalışma bulgularının bu alanda yapılacak gelecekteki araştırmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this thesis is to analyze the demographic and individual variables that may influence students in determining their career aspirations at Ankara Hacı Bayram Veli University's Faculty of Economics and Administrative Sciences, to examine whether career aspirations vary significantly based on demographic factors, and to elucidate the relationships between career planning and career aspirations. To this end, career aspirations are examined under three primary sub-dimensions: Leadership Aspirations, Educational Aspirations, and Achievement Aspirations. These three sub-dimensions, which define students' career orientations, are analyzed in relation to demographic variables such as age, gender, and grade level through statistical methods.
A questionnaire incorporating demographic information and items from a career aspirations scale was used as the data collection tool, with the career aspirations scale rated on a five-point Likert scale. Data gathered from 1127 participants were analyzed using the SPSS 29 statistical software package. In evaluating the scores obtained from the career aspirations scale and its subscales, factor analysis, reliability and validity analysis, and correlation analysis were performed.
In line with the research objectives, the Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests were used to compare the relationship between the three subscales that define students' career orientations and demographic variables—such as age, gender, and grade level—as well as to compare the mean scores obtained from the measurement tools. Normality tests, including the Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests, were also conducted.
The study revealed that a significant portion of demographic factors impacts career aspirations. Overall, the findings suggest that university students' career aspirations vary according to certain demographic variables and career planning behaviors. The study indicates that students' career aspirations are shaped not only by demographic factors but also by their long-term professional plans and intrinsic motivations. The research outcomes elucidate key factors that should be taken into account in the formation of career aspirations and career planning processes. The quantitative assessments in this study are expected to provide valuable insights for future research in this area.