Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde görev alan eczane çalışanlarının sağlıkta kalite standartları-hastane kapsamına göre ilaç yönetimine ilişkin bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
The evaluation of knowledge levels of pharmacy employees in respect to the health quality standards-hospital drug administration at Dokuz Eylul University Hospital
Yazar: TUĞBA EKER
Danışman: PROF. DR. METE EDİZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlıkta Kalite Geliştirme ve Akreditasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Eczacılık = Pharmacy ; Eczane yönetimi = Pharmacy administration ; Hastaneler = Hospitals ; Kalite = Quality ; Kalite kontrol = Quality control ; Kalite standartları = Quality standards ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Sağlık hizmetleri kalitesi = Quality of health care ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Amaç: Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Hastanesi'nde görev alan sağlık çalışanlarının "Sağlıkta Kalite Standartları-Hastane (Versiyon-5; Revizyon-01)" uygulamalarının ilaç yönetimine ilişkin eczane işleyişine yönelik bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi ve bilgi düzeyini etkileyen etmenlerin irdelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel türdeki araştırma; eczaneye işe başladığı tarihten itibaren 2017 yılına kadar çalışan 32 kişi ile 2014-2016 yılları arasında DEÜ Hastanesi eczanesi'nde çalışmış sonrasında ayrılan 22 kişi olmak üzere toplam 54 sağlık çalışanı üzerinde uygulanmıştır. Veriler "Sağlıkta Kalite Standartları-Hastane (Versiyon-5; Revizyon-01)" den yararlanılarak araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, aritmetik ortalama ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırma grubunda kadın ve erkek çalışan sayısı eşit olup grubun %40.7'si lisans mezunu, %48.1'i 30-39 yaş grubunda, %40.7'si eczane teknikeri,  %32.1'inin toplam çalışma süresi 6-10 yıl arasında, %41.5'inin eczanedeki çalışma süresi 1-5 yıl arasındadır. Sağlık çalışanları, ilaç güvenliğine yönelik 12 ölçüt için %80-%95 arasında değişen oranlarda olumlu görüş sunmuştur. Sağlık çalışanlarının bu konularda farkındalıklarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan ilaç yönetimi ile ilgili sorumlulukları (akılcı ilaç), hastane formülleri (farmakolojik bilgi), ilaç istemleri (elektronik istem) ve ilaç yönetim süreçlerinin izlenebilirliğine (ilaç hata bildirimi) ilişkin kalan 4 ölçekte olumlu görüş bildirimi diğerlerine göre daha düşük seviyelerde (%44.5-%65) kalmış olup, bu konularda eksik ve sorunların olduğu gözlenmiştir.
Eczane çalışanlarında yaş, cinsiyet, meslek, toplam çalışma yılı açısından SKS-Hastane ilaç yönetiminin eczanenin işleyişine ilişkin bilgi düzeyine ait puan ortalamalarında anlamlı bir fark tespit edilememiştir (p>0.05). Beklenen bir bulgu olarak; öğrenim düzeyi yüksek olanlar (n=23) ve eczanede hizmet süresi uzun olanların (n=16) ankette cevaplanan ifadelere ait toplam puan ortalamaları anlamlı olarak daha yüksektir (p=0.04).
 Birinci grup (2017'ye kadar çalışanlar) kendi içerisinde, puan ortalaması ile tüm değişkenler açısından karşılaştırılmıştır.  Eczanedeki çalışma yılı değişkeni açısından; eczanede 6 yıl ve üzerinde çalışanların puan ortalaması (n=16), 5 yıl ve altında çalışanlardan (n=16) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0.04). 
İkinci grupta (2014-2016 arasında çalışanlar)  cinsiyet değişkenine göre puan ortalaması kıyaslandığında,  eczanede görevli kadın (n=10) ve erkek (n=12) çalışanlar için kadınların puan ortalaması erkeklerinkinden anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0.04).  Yine ikinci grupta,  lisans ve üstü olanların (n=10) puan ortalamaları, ön lisans ve altı olanlardan (n=12) anlamlı olarak daha yüksektir (p=0.03). 
Sonuç:  Eczane çalışanlarının ilaç yönetim sürecinde ilaç güvenliğine yönelik uygulamalarına yüksek oranda olumlu cevaplar verdikleri, diğer yandan bu dört ölçek konusundaki standartlarda (akılcı ilaç, farmakolojik bilgi, elektronik istem, ilaç hata bildirimi) daha az bilgi sahibi oldukları tespit edilmiştir. Böylelikle, sağlık çalışanlarına dört ölçekle ilgili eğitimlerin verilmesi gerekliliği saptanmıştır. Bu konuları ele alan girişimlerin planlanmasının son derece önemli olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate and study the level and influencing factors of knowledge of pharmacy employees working at Dokuz Eylül University Hospital in respect to the implementations of Health Quality Standards-Hospital (Version-5;Revision 01) kit (guideline) on pharmaceutical management.
Method: A cross sectional study is conducted on 54 health employees worked at Dokuz Eylul University Hospital Pharmacy;  32 of them worked from the date of starting to work in the pharmacy to 2017 and  the remaning 22  had been working between 2014-2016 and thereafter left their job. Data is collected by means of a questionnaire prepared by the researcher using the Health Quality Standards–Hospital (Version-5; Revision 01) Kit. Distribution indicators such as numbers, percentages, arithmetic means are used along with Mann Whitney U test in the analysis of the data.
Results: The number of the female and male employees is equal in the study group and 40.7 % have bachelor's degree holders, 48.1 % aged between 30-39, 40.7 % are pharmacy technicians, 32.1% of them have total work experience varying between 6-10 years and 41.5 % worked for 1 to 5 years in DEU Hospital pharmacy. Healthcare employees gave a positive opinions varying between 80% and 95% for the following 12 criteria on drug safety. 
On the other hand, opinions on the remaining 4 criteria which are related to the responsibilities of drug administration (standards for rational drug use), hospital working process (pharmacological knowledge), drug submissions (electronic submission) and traceability of drug administration processes (drug error reporting) provided less positive feedback ratio compared with other eight criteria (from 44.5% to 65%). Therefore, based on these findings, it can be said that these criteria are problematic, inefficient and require improvement.
There is no statistically significant difference between the average score of knowledge level about the pharmacy workflow in relation to SKS-Hospital, in terms of participants' age, gender, occupation and total working experience (p>0.05). Expectedly, the average score for all the statements(criteria) replied of those who have higher level of education (n=23) and longer working experience in DEU hospital pharmacy (n=16) are significantly high (p=0.04).
An intra group comparison is made for the first group (the ones who worked until 2017) in terms of average score and all other variables. When examined years of work experience in the pharmacy, the average score of the ones who worked for 6 years or more (n=16) is significantly higher than those who worked for 5 years or less. 
In the second group, when average scores are compared in terms of gender, female employees' average score (n=10) is significantly higher than male employees' (n=12). In the same group, average score of the ones who have a bachelor's degree or higher education (n=10) is significantly higher than those who have an associate's degree or less education (n=12) (p=0.03). 
Conclusion: Pharmacy employees have more knowledge on drug safety during pharmacy management practices in the pharmaceutical management process. On the other hand, it is seen that they are less informed about standards of these four criteria (rational drug use, pharmacological knowledge, electronic submission and drug error reporting). Thus, it is determined that healthcare workers should be given organized training on those criteria. It is extremely important to plan initiatives dealing with these problematic issues.