Erzurum bölge Eğitim ve Araştırma hastanesinde yatan hastaların yiyecek hizmetlerinden memnuniyetinin hastane yiyecek hizmetleri hasta memnuniyeti ölçeği ile belirlenmesi
Determination of patients' satisfaction in Erzurum region training and research hospital from food services by acute care hospital foodservice patient satisfaction questinnaire
Yazar: SÜMEYYE ÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE YILMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Erzurum = Erzurum ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Hastaneler = Hospitals ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yiyecek içecek hizmetleri = Food and beverage services ; Ölçekler = Scales

Özet:
Hastane yiyecek hizmetlerinin kalitesi hastaların beslenmesini ve sağlığını doğrudan etkilemektedir. Bu kesitsel çalışma; Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yatarak tedavi gören hastaların hastane yiyecek hizmetlerinden memnuniyetlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Mayıs - Eylül 2019 tarihleri arasında, en az 24 saat yatarak tedavi gören, araştırmacının sorduğu sorulara yanıt verebilecek olan ve çalışmaya katılmaya gönüllü 18 yaş ve üzeri bireyler dahil edilmiştir. Veriler bireylerin bazı sosyodemografik özellikleri ve beslenme alışkanlıkları, boy ve ağırlık ölçümleri, fiziksel aktivite düzeyi, besin tüketim sıklığı, besin çeşitliliği, Hastane Yiyecek Hizmetleri Hasta Memnuniyeti (HYHHM) Ölçeği ve NRS-2002 nutrisyonel risk tarama testini içeren anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmaya 167 erkek, 162 kadın olmak üzere toplam 329 hasta katılmıştır. Hastaların yaş ortalaması 57.36 ± 1.99 yıldır. Yaklaşık 3'te 1'i okur yazar değildir (%30.5). Hastaların %73.9'u evli, %62.6'sı çalışmayan, %60.2'si sosyal güvencesi olmayan bireylerden oluşmaktadır. Hastaların yaklaşık yarısı (%50.5) rejim 3 (R3) normal diyet almaktadır, %42.2'sinin iştah azalması şikayeti vardır, %31.9'u hafif şişman, %34.4'ü şişmandır ve %83.3'ü düzenli egzersiz yapmadığını belirtmiştir. Kadınların Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortanca değeri [29.3 (15.6-73.0) kg/m2] erkeklerinkinden [26.1 (18.8-37.0) kg/m2] anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Hastaların günlük öğün sayısı ortanca değeri 3.0 (1.0-7.0)'tür. En çok öğle öğünü atlanmakta (%46.5) ve en fazla öğün atlama sebebi iştahın olmaması/canının istememesi (%35.9) olarak belirtilmiştir. Kırmızı et, sakatat, tavuk, balık, kepekli ekmek, kolalı içecek, bal-reçel-pekmez, pide-lahmacunu erkekler kadınlara göre daha sık tüketmektedir (p<0.05). Erkek ve kadınların besin çeşitliği puan ortancası [sırasıyla 5.00 (0.00- 5.00) ve 5.00 (0.00- 10.00)] birebirine benzerdir  (p=0.469). Hastaların %32.2'sinde NRS-2002 tarama testine göre beslenme riski olduğu saptanmıştır. Hastaların HYHHM ölçeği toplam puan ortancası 71.00 (32.00-100.00) olup, yemek kalitesi alt boyut puan ortancası 45 yaş ve üzeri hastalarda, alkol kullanmayanlarda, R3 normal diyet alanlarda, yemeklerin hepsini tüketenlerde, evlilerde yüksektir; açlık miktarı alt boyut puan ortancası geliri giderinden fazla olanlarda, cerrahi kliniklerde yatan hastalarda düşük; çevresel faktörler alt boyut puan ortancası eğitim düzeyi lise ve üzerinde olanlarda,  bekarlarda, alkol kullananlarda, yemeğin yarısını tüketenlerde, dahili kliniklerde yatan hastalarda yüksektir (p<0.05). Servis personeli durumu alt boyut puan ortancası R3 normal diyet alanlarda, cerrahi kliniklerde yatan hastalarda düşüktür (p<0.001). Sonuç olarak; hastaların HYHHM ölçeği toplam puan ortancası 71.00 (32.00-100.00) olup, iyi memnuniyet düzeyine sahip oldukları görülmektedir. Bu çalışmada HYHHM Ölçeğinin hastanelerde yiyecek hizmetleri kalitesi konusunda fikir verdiği görülmüştür. Ancak, daha büyük örnekleme sahip ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Beslenme alışkanlıkları, Hasta memnuniyeti, Hastane Yiyecek Hizmetleri, HYHHM Ölçeği

Abstract:
The quality of hospital food services directly affects patients' nutrition and health. This cross-sectional study was carried out to determine the satisfaction of hospitalized patients at Erzurum Regional Training and Research Hospital from hospital food services. Between May 2019 and September 2019, individuals who received inpatient treatment for at least 24 hours, over the age of 18, who can communicate at a level that can answer the questions asked by the researcher, were included in the study. The data were collected by face to face interview method via questionnaire form including some sociodemographic characteristics and nutritional habits, height and weight values, physical activity level, food frequency questionnaire, food variety, Acute Care Hospital Foodservice Patient Satisfaction Questionnaire (ACHFPSQ) Scale and Nutritional Screening Tool-2002 (NRS 2002). A total of 329 patients (167 males, 162 females) were included in the study. The average age of patients is 57.36 ± 1.99 years. Approximately 1 in 3 is illiterate (30.5%). 73.9% of patients are married, 62.6% do not work, 60.2% do not have social security. Approximately half of the patients (50.5%) were on R3 diet, 42.2% complained of decreased appetite, 31.9% were overweight, 34.4% were obese and 83.3% stated that they did not exercise regularly. The median Body Mass İndex (BMI) value of women [29.3 (15.6-73.0) kg/m2] was significantly higher than that of men [26.1 (18.8-37.0) kg/m2] (p <0.05). The median value of the daily meal number of patients is 3.0 (1.0-7.0). The most skipped meal is lunch (46.5%) and the most common reason for skipping meals is stated as lack of appetite / unwillingness (35.9%). Men consume meat, offal, chicken, fish, whole-grain bread, coke, honey-jam-boiled grape juice, pita-lahmacun more frequently than women (p <0.05). The median of food variety score of men and women [respectively 5.00 (0.00- 5.00) and 5.00 (0.00- 10.00)] are similar (p=0.469). Nutritional risk was found in 32.2% of the patients according to the NRS-2002. The median of the total ACHFPSQ score of the patients' is 71.00 (32.00-100.00) and median of food quality sub-dimension score is higher in patients older than 45, do not use alcohol, take regimen 3 (R3) normal diet, consume all meals, married; median of fasting sub-dimension score was lower in inpatients with higher income, patients hospitalized in surgical clinics; median of environmental factors sub-dimension score is higher the level of education is high school and above, single, alcohol users, consume half of the meal, and patients hospitalized in internal clinics (p<0.05). The median of staff/service issues sub-dimension score is lower in take R3 normal diet, surgical clinics (p<0.001). As a result; The median of the total ACHFPSQ score of the patients' is 71.00 (32.00-100.00) and it is seen that they have a good level of satisfaction. As can be seen in our study, the HYHHM scale gives an idea about the quality of food services in hospitals, but further studies are needed to obtain results in larger sample sizes and countrywide.

Key Words: Nutritional habits, Patient satisfaction, Food services, ACHFPSQ