7. sınıf sosyal bilgiler dersi Türk tarihinde yolculuk ünitesinde geçen bazı kavramların öğrenilmesi sürecinde karşılaşılan sorunların belirlenmesi ve çözümüne yönelik bir eylem araştırması
An action research intended to solve and detect the encountered issues that are used during the process of studying of some concepts on the 7th grade social studies corse in the unit 'voyage in the history of Turkish
Yazar: İBRAHİM AKŞİT
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN DİNÇ
Uşak Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kavram öğretimi = Concept teaching ; Kavramlar = Concepts ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching

Özet:
Bu araştırmada yedinci sınıf sosyal bilgiler öğretim programında Türk Tarihinde Yolculuk ünitesinde geçen bazı kavramlar hakkında öğrencilerin sahip olduğu önbilgi ve algıların tespit edilmesi, bu kavramları daha etkili ve kalıcı olarak öğrenmelerine yönelik etkinlikler hazırlayıp uygulamaktır. Ayrıca hazırlanan etkinliklerin kavram öğretim süreci üzerinde etkilerini gözlemlemek amaçlanmıştır. Araştırmada sırasıyla devlet, kronoloji, yüzyıl, iskân, fetih, gaza, hoşgörü, kanıt, değer, gelenek, değişim ve ıslahat kavramları ele alınmıştır. Nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırması ile yapılandırılmıştır. Araştırmacının arka bahçesi olarak kabul edilen Korkut Ata Ortaokulu'nda (kod) öğrenim gören 7/A sınıfı öğrencileri, araştırma grubudur. Bu araştırmada veri üretme araçları olarak zihin haritası, metafor, kavram tanımlama formu, kavram haritası, kavramsal değişim metni, bulmaca, yapılandırılmış grid, odak grup görüşmeleri, ders video kaydı, saha notları ve doğrudan ilgili kavrama yönelik hazırlanan etkinlikler kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci 11 hafta sürmüştür. Araştırmada üretilen veriler kelimeye dayalı içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma süreci dersin kazanıma yönelik konuların anlatımı ve kavram kazandırmaya yönelik etkinlikler olmak üzere iki boyutludur. Haftalık araştırma döngüsü şöyle ifade edilebilir: Haftanın ilk dersi öğrencilerin ilgili kavram hakkında sahip oldukları önbilgi ve algıları tespit edilmiştir. Öğrencilerin önbilgi ve algılarının analizi sonucuna göre eylem etkinlikleri oluşturulmuştur, ikinci ve üçüncü ders saatlerinde eylem etkinlikleri uygulanmıştır. Eylem etkinlikleri sonrası üçüncü dersin sonunda ilk ders uygulanan veri üretme aracı tekrar uygulanmıştır. Son durum tespiti, ilgili kavram için oluşturulmuş örnek ölçüt bağlamında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucu öğrencilerin durumu yetersiz olduğu sonucu ortaya çıktığında ek eylem planı hazırlanmıştır. Eylem planı sonucu hazırlanan ek etkinlikler dördüncü ders saatinde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda önbilgi ve algıları açısından öğrencilerin iskân, değer ve ıslahat kavramlarına ilişkin herhangi bir önbilgi ve algısı yoktur. Sırasıyla gaza, kanıt, kronoloji, yüzyıl, hoşgörü ve gelenek kavramları hakkında önbilgi ve algıları azdır. Değişim ve fetih ise öğrencilerin önbilgi ve algılarının en fazla olduğu kavramlardır. Süreç sonunda sırasıyla ıslahat, iskân, gaza, yüzyıl, kronoloji, fetih, değişim hoşgörü ve kanıt kavramlarında belirgin;  gelenek ve devlet kavramında ise daha az bir ilerleme sağlanmıştır. Değer ise ilerlemenin en az sağlandığı kavramdır. Süreç sonu yapılan görüşmelerde öğrencilerin çoğunluğu yapılan uygulamaları beğendiklerini, uygulanan etkinliklerin kolay olduklarını belirtmiştir. Uygulanan etkinler içinde öğrenciler en sevdikleri rol oynama, en sevmedikleri ise kavram tanımlama formudur. Sınıf ortamı hakkında bazı öğrenciler önceki ünitelerde olmayan, birbirlerine yardım ettiklerini, bilmediklerini arkadaşlarının yardımıyla öğrendiklerini belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerin çoğunluğu ek dersler ve kamera kaydı olmamak şartıyla diğer ünitelerin de bu şekilde işlenmesini istediklerini belirtmiştir.

Abstract:
It is intended in this research that some concepts meant in the unit 'Voyage in the history of Turkish' at seventh grade social studies education program. To observe the effects of prepared activities on the concept teaching process and   detection of perception and the foreknowledge that the students have, furthermore   preparation and performing of activities; providing a long lasting and more effective teaching on those concepts. Sequentially in the research; state, chronology, century, settlement, conquest, gaza  tolerance, evidence, value, tradition, alteration and improvement concepts are discussed. It is structured with action researching which is one of the pattern of qualitative research. Students who are studying at the class 7/A in Korkut Ata Secondary school is the research group which is accepted as the backyard of the researcher. In this research as a data producing tool; mind map, metaphor, concept identification form, concept map, conceptual change text, puzzle, structural grid, focus group interviews, lecture video records, field notes and prepared activities directly related to the concept are used. Implementation process of the research endured 11 weeks. Data created on the research are subjected to content analysis based on words. Process of the research is two dimensioned; expressions of subjects related to the target and activities related to concept acquisition. Weekly research cycle can be expressed like: On the first lesson of the week, foreknowledge and perception of the students have detected subject to the related concepts. With reference to analysis results of foreknowledge and perception of students, action activities are created and on the second and third lesson hours action activities are applied. At the end of third lesson after action activities, data producing tool that is used in first lesson is repeated. Final ascertainment is evaluated as part of a sample criteria created for the related concept. The state of the students resulted unsatisfactory after the evaluation therefore additional action plan has been prepared. Additional activities that are prepared as a result of activity plan are applied at the fourth lesson hour. At the end of research, students have no foreknowledge and perception about the concepts; settlement, value and improvement, in terms of their foreknowledge and perceptions. Sequentially, their foreknowledge and perception about gaza, evidence, chronology, century, tolerance and tradition are poor. Alteration and conquest are the concepts which foreknowledge and perception of students are rich. In the end of process, sequentially on the concepts improvement, settlement, gaza, century, chronology, conquest, alteration, tolerance and evidence: distinctive and on the concepts tradition and state had lesser advancements provided. 'Value' is the concept the least improvement has been provided. At the discussions in the end of the progress, majority of the students has remarked that the applied activities were easy and enjoyed committed applications. For the students, role playing was the most liked and concept identifying form was the most disliked activities among the applied activities. In the classroom, some students who were absence of the unit have indicated that they have helped each other and they get learnt the missing parts by the help of their classmates. Furthermore majority of students indicated that they want to perform other additional lessons and the units likewise, except with the condition of recording video.