Osmanlı Devleti'nin İran Cephesi'ndeki muharebelerinde aşiretlerin rolü (1916-1918)
The role of the tribes in the Ottoman State's battles on the Iran Front (1916-1918)
Yazar: ŞAHİN SERT
Danışman: PROF. DR. İSMET ÜZEN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti Birinci Dünya Harbi'nde, Kafkasya'daki Türkleri Rus esaretinden kurtarmak ve Afganistan üzerinden Hindistan'a ulaşıp oradaki Müslümanları ayaklandırmak düşüncesindeydi. Bunun için Osmanlı Devleti'nin İran'a hâkim olması gerekiyordu. Zikredilen amaçları gerçekleştirmek amacıyla İran Cephesi açılmıştı. Cephe açılırken yetkililer bölgede bulunan aşiretlerden olabildiğince yararlanmayı düşündü. Çalışmamızın temel amacı da bu planın uygulanması esnasında bölgedeki aşiretlerin rolünün ne kadar olduğunu belirlemektir.   
İlk etapta Türk-Alman kuvvetlerinden oluşan küçük müfrezeler oluşturularak bölgeye gönderildi. Gönderilen bu müfrezelerle bölgedeki aşiretlerin örgütlenip İngiliz ve Ruslara darbe vurulması amaçlandı. Bölgede birçok aşiretin olması ve bu aşiretlerin Türk, Alman, İngiliz ve Rus taraftarı olmaları bu amacı gerçekleştirmeyi zorlaştırdı. Türk yetkililer, Kutülamare zaferinden sonra İngilizlerin bir durgunluk dönemine girmelerinden dolayı 13. Kolordu'yu İran Cephesi'ne gönderdi. 13. Kolordu Ruslarla girdiği muharebelerde aşiretlerden de yararlanma yoluna gitti. 
Osmanlı Devleti, İran Cephesi'nde ilk etapta Ruslar ile mücadele etti fakat Rusya'da Bolşevik İhtilali'nin gerçekleşmesiyle Rus kuvvetleri İran'dan ayrıldı. 1918 yılında ise Türk kuvvetleri daha çok Ermeni-Nasturi ve İngiliz güçleriyle mücadeleye girişti. Bu mücadele esnasında Türk kuvvetleri İran aşiretlerinden olabildiğince yararlandı. İran aşiretlerinin büyük bir kısmı muharebelerde Türk kuvvetlerinin yanında yer aldı. İngilizlerin Dicle Cephesi'nde toparlanıp Bağdat'ı ele geçirmeleriyle Osmanlı Devleti açısından İran Cephesi çöktü.

Abstract:
During the First World War, the Ottoman Empire was thinking of saving the Turks in the Caucasus from Russian captivity and reaching India via Afghanistan to revolt the Muslims there. For this, the Ottoman Empire had to dominate Iran. The Iranian Front was opened in order to achieve the mentioned objectives. While the front was opening, the authorities thought of taking advantage of the tribes in the region as much as possible. The main purpose of our study is to determine the role of the tribes in the region during the implementation of this plan.     
In the first stage, small detachments consisting of Turkısh-German forces were formed and sent to the region. With these detachments sent, it was aimed to organize the tribes in the region and deal a blow to the British and Russians. The fact that there were many tribes in the region and that these tribes were pro-Turkısh, German, British and Russian made it difficult to achieve this goal. Turkısh authorities sent the 13th Corps to the Iranian front because the British entered a period of stagnation after the Kutülamare victory. The 13th Corps also tried to benefit from tribes in its battles with the Russians.
The Ottoman Empire initially fought against the Russians on the Iranian Front but with the Bolshevik Revolution in Russia, Russian forces left Iran. In 1918, Turkısh forces fought mostly with Armenian-Nestorian and British forces. During this struggle, Turkish forces benefited from Iranian tribes as much as possible. Most of the Iranian tribes sided with the Turkish forces in the battles. The Iranian Front collapsed for the Ottoman Empire as the British gathered on the Tigris Front and captured Baghdad.