Ortadoğu'ya yönelik Çin dış politikasının ortaklık stratejisi: İran örneği
Partnership strategy of Chinese foreign policy to the Middle East: The case of Iran
Yazar: ENAAM HASHİM AL-ATTAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET SEYFETTİN EROL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Orta Doğu = Middle East ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çin = China ; İran = Iran

Özet:
Uzun vadeli stratejik ilişkileri farklı alanlarda geliştirmek ve siyasi rollerini etkinleştirmek için 27 Mart 2021 tarihinde Çin ve İran, karşılıklı işbirliği bağlamında önemli bir adım atmıştır. Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle, Çin'in bir süper güç olarak öne çıkması birbirini izlemiştir. Çin'in bu dış politik yaklaşımına rağmen Ortadoğu başta olmak üzere bazı bölgelerde hala siyasi ilişkiler kurma ve adımlar atma konusunda tereddütlü olduğu görülmekte diplomatik, siyasi, askeri ya da ekonomik araçlarını tam olarak kullanmadığı dikkat çekmektedir. Bu tez, Çin'in strateji kültürünü ve dış politika üzerindeki etkisini inceleyerek, İran başta olmak üzere Çin'in Ortadoğu'ya yönelik dış politikasının genel çerçevesini oluşturan itici güçleri açıklamaya çalışmaktadır. Dolayısıyla mevcut çalışma, söz konusu ülkenin tarihinden, kültüründen ve toplumsal anlatısından kaynaklanan fikirleri netleştirmeyi amaçlamaktadır. Çin'in Ortadoğu'ya yönelik dış politikasını birçok iç ve dış değişkeni belirlemekte olup buradan hareketle İran'la olan stratejik ortaklığın özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) iki ülkeyle olan gergin ilişkileri başta olmak üzere temel bir öteki kutup dayanışması olarak öne çıktığı görülmektedir. İran'ın potansiyel bir nükleer silah kabiliyet arayışı, ABD'nin Ortadoğu'daki çıkarlarına ciddi bir meydan okuma teşkil etmektedir. ABD'nin stratejisi, Tahran'a uluslararası izolasyon dayatmanın yanı sıra, İran'ı uluslararası yaptırımlar yoluyla nükleer silah üretme yeteneğini geliştirmekten caydırmaya dayanmaktadır. Bu bağlamda bölgedeki hiçbir ülke Çin'in İran için sahip olduğu öneme eşit değildir. Çin, İran'ın birinci ticari ortağıdır. Böylece iki ülke arasındaki stratejik ortaklık; ABD'nin rolüne karşı meydan okuma, ikili stratejik gereksinimlere odaklanma ve Ortadoğu'daki bölgesel ya da uluslararası güçlerle stratejik bir denge sağlamak üzerine kuruludur.

Abstract:
In order to develop long-term strategic relations in different fields and to activate their political roles, on March 27, 2021, China and Iran took an important step to improve their mutual cooperation. Since the end of the Cold War, it has become clear that China wants to play the role of a superpower. But in some arenas, including the Middle East, it is still hesitant and has not fully mobilized its tools. By examining China's strategy culture and its impact on foreign policy, this research tries to explain some of the driving forces behind the general framework of China's foreign policy towards the Middle East, especially Iran. This study aims to clarify the ideas arising from the history, culture and social narrative of a country. Many internal and external variables determine China's foreign policy towards the Middle East. Talking about the strategic partnership that connects China with Iran, it has emerged as a result of these changes, especially the tense relations of the USA with the two countries. Iran's pursuit of a potential nuclear weapon capability poses a serious challenge to US interests in the Middle East. The US strategy is based on imposing international isolation on Tehran, as well as deterring Iran from developing its ability to produce nuclear weapons through international sanctions. In this context, no country is equal to the importance China has for Iran. China is Iran's first trading partner. Thus, the strategic partnership between the two countries; It is built on challenging the role of the United States, meeting bilateral strategic needs, and maintaining a strategic balance with regional and international powers in the Middle East.