Yaşamın ilk yılında inek sütü ve yumurta beyazı ile beslenmenin ileri yaşlarda alerjik bulgular üzerine etkisi
The impact of introducing cow's milk and egg white during the first year of life on allergic symptoms
Yazar: AYŞEN AKSOY GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. PERRAN BORAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Alerji ve immünoloji = Allergy and immunology ; Anne sütü = Milk-human ; Bebekler = Infant ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Beslenme = Nutrition ; Dermatit-atopik = Dermatitis-atopic ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Prevalans = Prevalence ; Yumurta akı = Egg white ; Yumurtalar = Eggs

Özet:
Giriş ve Amaç: Erken postnatal beslenmenin uzun dönemde sağlık üzerine etkileri konusunda kanıtlar giderek artmaktadır. Atopik hastalıkların gelişimi ve fenotipik ekspresyonu genetik ve alerjenler, sigara dumanı, hava kirliliği ve enfeksiyonlar gibi çevresel faktörlerin etkileşimi ile ortaya çıkar. Atopik hastalıklardan birincil koruma önlemleri ise özellikle erken postnatal beslenmenin düzenlenmesi ve çevresel alerjenlerden korunmayı içerir. Özellikle gelişmiş ülkelerde son dönemde gözlenen besin alerjisi epidemisi, erken çocukluk dönemi beslenme önerilerinin tekrar gözden geçirilmesini sağlamıştır. Beslenmede alerjen besinlerin geciktirilmesi önerilerinin yerini bebeğin halen anne sütü aldığı dönemde geciktirilmeden eklenmesinin ileride alerjik hastalık gelişimi riskini azaltacağı önerileri almıştır. 
Bu çalışmada birincil amaç olarak alerjen besinin beslenmeye 6-12 ay arasında eklenmesiyle, bir yaş sonrasına geciktirilmesinin alerjik hastalık gelişimi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İkincil amaç olarak ise iki beslenme düzenin büyüme üzerine etkisinin değerlendirilmesi ve alerjik hastalık gelişimi açısından olası risk ya da koruyucu faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: İstanbul'da Sosyal Pediatri Bilim Dalı olup, doğum kohortlarının izlendiği iki üniversite hastanesinin bebek beslenme önerileri incelendiğinde farklı olan alerjen besinin yumurta beyazı olduğu görülmesi üzerine yumurta beyazının beslenmeye 6-12 ay arasında eklendiği Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi birinci grubu oluştururken, yumurta beyazının beslenmeye 12 ay sonrasında eklendiği İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği ikinci grubu oluşturdu. Uzun dönem alerjik hastalık gelişimi açısından değerlendirilebilmesi amacıyla Ocak 2011-Aralık 2012 yıl aralığında doğan bebekler çalışmaya dahil edildi. İlk 6 ay aylık, 6-18 ay arası 3 aylık, sonrasında 6 aylık verilerin ayrıntılı olarak bulunduğu kişisel bebek dosyaları geriye dönük olarak incelendi. ISAAC anket formu kullanılarak alerjik hastalık tanısı alan olgular belirlenerek, besin alerjisi gelişen olgular daha ayrıntılı olarak incelendi. 
Bulgular: Polikliniklerde izlenmekte olan toplam 1767 çocuktan takiplerine düzenli olarak gelen, birinci gruptan 418, ikinci gruptan 531 toplam 949 çocuk çalışmaya alındı. Grup 1'de 73 (%17,5) ve grup 2'de 107 (%20,2) çocukta alerjik hastalık saptandı. Grup 1'de besin alerji gelişim sıklığı %6 (yumurta alerjisi %4,78, inek sütü alerjisi (İSA) %2,15, hem süt hem yumurta alerjisi %0,95), grup 2'de besin alerji sıklığı %3 (yumurta alerjisi %1,31, İSA %2,5, hem süt hem yumurta alerjisi %0,75) olarak saptandı. İki grup arasında alerjik hastalık sıklığı farklı bulunmazken,  yumurta beyazının beslenmeye 6-12 ay arasında eklendiği grupta besin alerjisi gelişim riski 2 kat artmış saptandı. Birinci grupta yumurta alerjisi riski ise 5 kat artmış bulundu. Diğer grupta ise İSA anlamlı olarak yüksek idi. İki grup arasında tolerans gelişim süresi ya da besin alerjisi bulgularının şiddeti farklı değildi. Erkek cinsiyet ve ilk 6 ayda beslenmeye formül süt eklenmesinin alerjik hastalık gelişme riskini arttırdığı saptandı. 
Sonuç: Beslenmeye 6-12 ay arasında yumurta beyazı eklenen çocuklarda besin alerjisi geliştirme riski artmaktadır. Bu risk özellikle erkeklerde ve ilk 6 ayda mama verilen çocuklarda daha yüksektir. Ancak, beslenmede ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslenme asıl amaç olduğundan, alerjen besinin kritik pencere dönemi olarak kabul edilen 4-6 aylık dönemde verilmemiş olması unutulmamalıdır. Ayrıca bulguların şiddetli olmaması, tolerans gelişme süresinin diğer grupla aynı olması ve diğer alerjik hastalıkların gelişme riskini yaş grubu erken olmakla birlikte arttırmaması dikkate alındığında uzun dönemde immüntoleransı tetiklemiş olabileceği ileri sürülebilir. 
Anahtar kelimeler: besin alerjisi, yumurta beyazı, risk faktörleri, beslenme önerileri, doğum kohortu, anne sütü, prevalans

Abstract:
Background: There is an emerging body of evidence on long term health effects of early postnatal feeding. The development and phenotypic expression of atopic diseases arise from the interaction between genetic factors and environmental factors like alllergens, tobacco smoke, air pollution and infections. Primary prevention measures include planning optimal early postnatal nutrition measures and environmental allergen avoidance. Observed food allergy epidemics over the past two decades specifically in developed countries has led to reconsideration of early childhood feeding recommendations. Previous guidelines recommending delayed introduction of hyperallergenic foods were replaced by the new guidelines recommending introduction of allergenic foods into the infant's diet without delay during breastfeeding in order to reduce allergic diseases. 
Aim: The primary objective of this study was to compare the effect of introducing allergenic food into the infant's diet between 6 to 12 months of age with delaying beyond one year of age, regarding the development of allergic diseases. The secondary objectives were to evaluate the impact of these two different diets on growth and to investigate potential risk or protective factors for the development of allergic diseases.
Materials and Methods: Evaluation of the two university hospitals' guidelines on infant feeding recommendations revealed that the major difference was the timing of egg white introduction into the infants' diet. Birth cohorts were followed up at the two university hospitals' well child outpatient clinics run by the Department of Social Pediatrics. While Marmara University Pendik Research and Training Hospital's well child outpatient who recommend introduction of egg white between 6 to 12 months of age was assigned to the first group, Istanbul University Istanbul Medical Faculty's well child outpatient who recommend introduction of egg beyond 12 months of age was assigned to the second group. In order to investigate development of allergic diseases in the long term, babies born between January 2011-December 2012 were included.  Personal patient files which include detailed information of the children scheduled for a follow up visit at monthly intervals during the first 6 months of life, 3 monthly during 6 to 18 months and then 6 monthly intervals were reviewed retrospectively.  Using ISAAC questionnaire patients diagnosed with allergic diseases were identified and patients with the diagnosis of food allergy were investigated further. 
Results: From a total of 1767 children followed up at the outpatient clinics, 418 of those in regular follow up from the first group and 531 from the second group, a total of 949 children were included in the study. Allergic disease was found in 73 (17.5%) children from the first group and 107 (20.2%) children from the second group. Food allergy was present in 6% of children (egg allergy 4.8%, cow's milk 2.15%, both 0.95%) from group 1 and 3% of children (egg allergy 1.3%, cow's milk 2.5%, both 0.75%) from group 2. Although the frequency of allergic diseases was not different between the groups, food allergy risk was significantly increased 2 times in the first group who had introduced eggs white between 6 to 12 months of age.  Egg allergy risk was also increased 5 fold in the first group. On the other hand, cow's milk allergy was significantly increased in the other group. Duration of tolerance development and the severity of food allergy symptoms were not different between the two groups.  Male gender and introduction of formula during the first 6 months of life was found to increase the risk of allergic disease development. 
Conclusions: Food allergy risk is increased in children who were introduced egg white during 6 to 12 months of age. This risk is especially high in male gender and in children who were introduced formula. Since the primary aim should be exclusive breastfeeding for 6 months, it should be remembered that the allergenic food was not introduced during the critical window period. Besides, considering the facts that the symptoms were not severe, the time for development of tolerance between the groups were the same and although respiratory allergies may develop later allergic disease risk other than food allergy was not increased, we can argue that introduction of the allergen may have triggered immune tolerance. 
Key words: food allergy, egg whites, risk factors, nutritional recommendations, birth cohort, breastfeeding,  prevalance