Maturidide dini tekelcilik
Religious exclusivism in Maturidi
Yazar: İSMAİL YALÇINTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. M. KAZIM ARICAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Dini tekelcilik = Religious exclusivism ; Dışlayıcılık = Exclusivism ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Maturidi = Maturidi ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslam inanç akidesini sistemleştiren en önemli âlimlerden birisi İmam Mansur el-Maturididir. Semerkand bölgesinde yaşadığı, gelen rivayetlerin çoğuna göre de Türk olduğu anlaşılan Maturidi'nin ehlisünnet akidesinin sistemleşmesinde en önde gelen kişilerden biri olduğu halde onun hayatı ve entelektüel kişiliği hakkında yeterli bilgi mevcut değildir. Ancak onun eserlerinden etkilenerek yetişen âlimler onun düşüncelerini gelecek nesillere aktararak kendisine nisbet edilen Maturidi'ye mezhebini oluşturmuşlardır. Hıristiyan Batı felsefesi ve teolojisi ekseninde tartışılan dini çeşitlilik meselesi 20.yy.ın en önemli din felsefesi problemlerindendir. Bu tartışma çerçevesinde ortaya çıkan meselelerden bir tanesi de dini tekelcilik kavramıdır. Buna göre her bir din, mutlak hakikat ve kurtarıcılık konusunda kendisini ön plana çıkartmakta, diğer din mensuplarını ise ya hiç hesaba katmamakta ya da diğer dinleri kendi dinleri çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutmaktadır. Bu çerçevede İslam dininin inanç sisteminin oluşmasında en önemli payı olan İmam Maturidi'nin görüşleri, son hak din İslam'ın bu meselelere yaklaşımı açısından büyük önem arz etmektedir. İmam Maturidi, Ulûhiyette, Ubudiyette ve Rububiyette tek ve bir olan Allah'a yönelmeyi ve ona hiçbir şeyi ortak koşmamayı ve teslimiyetin yalnızca Allah'a ait olduğunu dile getiren bir din anlayışına sahiptir. İmam Maturidi'de sağlam delillere bağlı olan ve akla dayalı bir din anlayışı hâkimdir. Ona göre Taklide değil, delil ve burhana dayanan din, hak dindir. Tüm peygamberlere indirilen Allah'ın dini, delilleriyle kendini ortaya koyan Tevhid dini İslamdır.Anahtar kelimeler: Maturidi, Tevhid, Dini Çeşitlilik, Dini Tekelcilik, İslam

Abstract:
One of the most important scholars systematized Islamic religious faith is Imam Mansur al-Maturidi. There hasn?t been enough information about his life andhis intellectual personality although Maturidi, known being lived in Samarkand and based on the most of narratives having an Turkish origin is found out, is one of theleading scholars on systematization of qualified on the sunna religious faith. Scholars, improved themselves by being impacted of his Works, created Maturidi?yesect related to him by narrating his thoughts to future generations. Issue of religious diversity debated within the scope of Christianity western philosophy and Christian theology is one of the principal problems of religious philosophy. One of the issues arising within the framework of this discussion is the term of religious exclusivism. Accordingly, each religion trust themselves to the forefront about absolute truth and being a redeemer but they either don't take members of other religions account or they evaluate them in the framework of their own religion. In this context, thought of Imam Maturidi having the greatest role in the formation of belief system of Islamic religion is of great importance in terms of last true religion, Islam?s approach to these issues. Imam Maturidi has a sense of religion that expresses leading towards God who is unique and single in godhead, adoration and magnanimity and accepting nothing that have the same power with him and submission is solely God?s belonging. Imam Maturidi had got a dominant sense of religion that roots tough evidences and based on mind. According to him, true religion is evidential and proof offering, not based on imitation. God?s religion sent to all prophets is proof offering religion of Tawhid, Islam.Key words, Maturidi, Unity, Religious Diversity, Religious exclusivism, Islam