İki dilli bireylerin Türkçeyi ana dili olarak edinimi ve öğrenimi süreçleri: Elazığ örneği
The acquisition and learning processes of Turkish as a mother tongue of bilingual individuals: The case of Elazığ
Yazar: YELDA YEŞİLDAL ERAYDIN
Danışman: PROF. DR. AHMET BURAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 90'ının ana dili Türkçedir. Bu nüfusun büyük çoğunluğu da tek ana dillidir.
Kürtçe, Zazaca, Arapça, Çerkesçe, Boşnakça, Gürcüce, Lazca, Pomakça, Arnavutça, Romanca, Hemşince gibi dillerin konuşucuları genellikle Müslümandır. Din birliği, bu topluluklarla Türkler arasında, tarihsel ve kültürel ortaklığın güçlenmesine vesile olmuştur. Evlilik yoluyla soy akrabalıkları ve birlikleri oluşmuştur.
Türkiye'de Türkçenin etnik ayrımların çok ötesinde, ana dili olarak benimsenmesinde ortak dinin etkisi, yaşanılan coğrafya, ortak vatan duygusu, birlikte yaratılan kültür, söz konusu akrabalıklar, birbirine kaynaşmış toplum yapısı çok önemli rol oynamıştır. Bu bakımdan Elazığ, Türkçenin en büyük ortak anlaşma aracı olduğu, bölgenin dil ve kimlik özelliklerini bünyesinde barındıran iki dillilerin bir arada yaşadığı yerdir.
Çalışma, Elazığ ili sınırları içerisindeki Türkçe-Kürtçe ve Türkçe-Zazaca ana dillerine sahip iki dilli bireylerin Türkçeyi ana dili olarak edinme ve öğrenme süreçlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Elazığ'da yaşayan ve gönüllülük esasına göre seçilen 34 katılımcıya pilot uygulaması tarafımızca yapılmıştır. Bu uygulamadan sonra yeniden geliştirilen sorulardan oluşan anket çalışması 15-65 yaş arası 406 katılımcıya uygulanmıştır. Sonuçlar SPSS paket 28 programı ile analiz edilmiş olup tablo ve grafiklerle desteklenerek açıklanmıştır.

Abstract:
Turkish is the mother tongue of approximately 90 percent of Turkey's population. The vast majority of this population is monolingual.
Speakers of languages such as Kurdish, Zazaki, Arabic, Circassian, Bosnian, Georgian, Laz, Pomak, Albanian, Romani and Hamshen are generally Muslim. The unity of religion has been instrumental in strengthening the historical and cultural commonality between these communities and Turks. Through marriage, genealogical kinship and unity have been formed.
The influence of common religion, the geography, the sense of common homeland, the culture created together, the kinships in question, and the social structure fused together have played a very important role in the adoption of Turkish as the mother tongue in Turkey, far beyond ethnic distinctions. In this respect, Elazığ is a place where bilinguals live together, where Turkish is the greatest common means of understanding and which embodies the language and identity characteristics of the region.
This study aims to reveal the acquisition and learning processes of Turkish as a mother tongue of bilingual individuals with Turkish-Kurdish and Turkish-Zazaki mother tongues within the borders of Elazığ province. In this direction, we piloted the study with 34 participants living in Elazığ and selected on a voluntary basis. After this application, the questionnaire consisting of redeveloped questions was applied to 406 participants between the ages of 15-65. The results were analyzed with the SPSS package 28 program and explained with tables and graphs.