Progresif gevşeme egzersizlerinin kalp hastalarının uyku kalitesi serotonin ve melatonin seviyesi üzerine etkisi
The effect of progressive relaxation exercises on sleep quality, serotonin and melatonin levels of cardiac patients
Yazar: TUNÇ ELİŞ
Danışman: PROF. DR. REVA BALCI AKPINAR ; DOÇ. DR. ZERRİN KUTLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Reseptörler-serotonin = Receptors-serotonin

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı progresif gevşeme egzersizlerinin (PGE) uyku sorunu yaşayan kalp hastalarının uyku kalitesi, serotonin ve melatonin seviyesi üzerine etkisinin araştırılmasıdır.
Materyal ve Metot: Prospektif, randomize kontrollü ve deneysel türde yapılan bu çalışmaya, kalp yetmezliği ve miyokart enfaktüsü tanısı nedeniyle yatarak tedavi gören toplam 60 kalp hastası alınmıştır. Deney grubundaki hastalara PGE yaptırılmış, kontrol grubuna klinik rutin tedavi ve bakımı dışında herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri Richard-Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ) puanı, idrarda serotonin ve melatonin seviyesidir. Verilerin analizinde bağımsız gruplarda t-testi, Mann-Whitney U testi, Willcoxon testi, Cronbach alfa kat sayısı kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması deney grubunda 62.93± 16.47, kontrol grubunda 60.80±16.97 olarak bulunmuştur. Deney ve kontrol grubuna alınan hastaların yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, tıbbi tanı, sigara ve alkol kullanma alışkanlıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmamıştır (p>0.05). Ön test RCUÖ puan ortalamaları, deney grubunda 21.03± 3.48, kontrol grubunda 21.50± 3.00, son test RCUÖ puan ortalamaları ise deney grubunda 73.53± 8.22, kontrol grubunda 25.03± 7.29 olarak bulunmuştur. Grupların RCUÖ ön test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmamış (p>0.05), son test puan ortalamaları arasında anlamlı fark anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0.05).  Serotinin seviyesi deney grubunun ön testinde ortalama 23.15±1.85, son testinde 42.39±1.47, kontrol grubunun ön testinde 23.12±2.92, son testinde 22.77±2.94 olarak bulunmuştur. Grupların serotonin ön testleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmamış (p>0.05), gruplar içi karşılaştırmalarda ön test ve son test serotonin seviyeleri arasında anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0.05). Melatoninin deney grubunda ön test ortalaması 27.04±2.27, son test ortalaması 48.35±5.12 olarak belirlenmiştir.  Melatonin ön test ve son testlerinin gruplar arasında ve deney grubu içinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Çalışmada PGE'nin kalp hastalarının uyku kalitesini iyileştirdiği, serotonin ve melatonin seviyesini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Objective:The aim of this study was to investigate the effect of progressive relaxation exercises (PRE) on sleep quality, serotonin and melatonin levels in cardiac patients with sleep problems.
Material and method: This study was prospective, randomized, controlled and experimental with a total of 60 cardiac patients who had been hospitalized for heart failure and myocardial infarction included. The experimental group underwent PRE for three days, while the control group received only routine clinical treatment and care. The dependent variables of the study were Richard-Campbell Sleep Scale (RCSS) score, serotonin and melatonin levels in urine. Independent samples t-test, Mann-Whitney U test, Wilcoxon test, and Cronbach's alpha coefficient were utilized to analyze the data.
Results:  The mean age of the patients included in the study was 62.93±16.47 in the experimental group and 60.80±16.97 in the control group. There were no statistically significant differences between the age, gender, marital status, education level, medical diagnosis, smoking and alcohol habits of the patients in the experimental and control groups (p>0.05). The mean pre-test RCSS scores were 21.03± 3.48 in the experimental group and 21.50± 3.00 in the control group, and the mean post-test RCSS scores were 73.53± 8.22 in the experimental group and 25.03± 7.29 in the control group. There was no statistically significant difference between the pre-test mean scores of the groups (p>0.05), however, there were a significant difference between the post-test mean scores (p<0.05). Result indicate that the mean serotonin level was found to be 23.15±1.85 in the pre-test and 42.39±1.47 in the post-test of the experimental group and 23.12±2.92 in the pre-test and 22.77±2.94 in the post-test of the control group. There was no significant difference serotonin pre-tests among the groups (p>0.05), however intra-group comparisons of serotonin levels between pre-test and post-test were significantly different (p<0.05). In the melatonin experimental group, the mean score in the pre-test was 27.04±2.27 while in the post-test was 48.35±5.12. It was found that melatonin pre-tests and post-tests showed a statistically significant difference between the groups and within the experimental group (p<0.05).
Conclusion: Based on the results, it can be concluded that PRE improves sleep quality and increases serotonin and melatonin levels in cardiac patients.