Ergenlerde irritabilite düzeyinin, üstbiliş sorunları ve özbilinçlilik duygulanımları ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between irritability levels, metacognition problems and self-conscious affects in adolescents
Yazar: NESRİN KARA
Danışman: DOÇ. DR. MESUT YAVUZ
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Özbilinç = Self-consciousness ; Özbilinç yeterliliği = Self-awarenes compatance ; Üstbiliş = Metacognitive ; Üstbilişsel düşünme = Metacognitive thinking ; İrritabilite = Irritability

Özet:
Araştırmanın amacı, ergenlerde irritabilite düzeyinin, üstbiliş sorunları ve özbilinçlilik duygulanımları ile ilişkisini incelemektir.
Çalışmaya Antalya ve İstanbul ilinde eğitim görmekte olan ergenler katılmıştır. Katılımcılar 287' si (%63.9) kız, 162' si (%36.1) erkek olmak üzere 449 kişiden oluşmaktadır. Çalışmaya katılmayı kabul eden 11-17 yaş arası ergenlerden, Sosyodemografik Veri Formu, Üstbiliş Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu (ÜBÖ-ÇE), DSM-5 Düzey 2 İrritabilite Ölçeği ve Ergenler için Özbilinçlilik Duygulanımları Testini (TOSCA-A) doldurmaları istenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ergen yaş grubunda kızların irritabilite puanları, utanç puanları, suçluluk puanları, üst biliş sorunları toplam puanları, batıl inanç ve sorumluluk puanları, olumsuz üst endişe puanları erkek katılımcılara göre anlamlı ölçüde yüksek görülmüştür. Erkek katılımcılarda dışsallaştırma ve dışsallaştırma-utanç puanları kız katılımcılara göre anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur. Utanç ve olumsuz üstbiliş sorunları ergen yaş grubunda irritabilite düzeyini etkilediği, utancın olumsuz üstbiliş sorunları ve irritabilite arasında kısmi aracı rol oynadığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of the study is to examine the relationship between the level of irritability in adolescents, metacognition problems and self-conscious affect.
Adolescents who are students in Antalya and Istanbul participated in the study. A total of 449 people, 287 (63.9%) of the participants were women and 162 (36.1%) were men. Adolescents aged 11-17 who voluntarily participated in the study were asked to approve the Informed Consent Form. Adolescents who agreed to participate in the study were then asked to fill out the Sociodemographic Data Form, Metacognitive Questionnaire for Children and Adolescents (MCQ-C), DSM-5 Level 2 Irritability Scale and Self-Awareness Affects Test of Self- Concious Affect (TOSCA-A). IBM SPSS 25 (Statistical Package of Social Sciences) was used in the analysis of the data obtained as a result of the research. According to the results of the research, emotional reactivity scores, shame scores, guilt scores, metacognitive problems total scores, superstition and responsibility scores, and negative meta-worry scores of women in the adolescent age group were found to be significantly higher than male participants. Externalization and externalization-shame scores were found to be significantly higher in male participants than in female participants. It was observed that shame, externalization-shame and negative metacognition problems affect the level of irritability in the adolescent age group, and shame plays a partial mediator role between negative metacognition problems and irritability.