İlköğretim Türkçe ders kitaplarındaki hak ve özgürlükler temasının demokrasi eğitimi açısından incelenemsi
Analysis of the theme "rights and freedoms" in the primary school Turkish course books in terms of democracy education
Yazar: GAMZE TUNÇBİLEK
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ KILINÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Demokratik değerler = Democratic values ; Ders kitapları = Textbooks ; Eğitim = Education ; Hak = Right ; Kitaplar = Books ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Özgürlük = Freedom ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Araştırmada; Türkçe ders kitaplarındaki Hak ve Özgürlükler Teması'nın demokrasi eğitimine uygun olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmada içerik analizi ve anket tekniği birlikte kullanılmıştır.Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı incelendiğinde; Türkçe dersinin genel amaçlarında ve Türkçe dersinin amaç ve kazanımlarında, demokrasi ile hak ve özgürlükler ifadelerine yer verilmediği belirlenmiştir.Hak ve Özgürlükler Teması, sadece Pasifik Yayınları'nın 7. Sınıf Türkçe Öğretmen Kılavuz Kitabı'nda yer aldığı için bu kitaptaki Hak ve Özgürlükler Teması araştırmada kullanılmıştır. Temadaki amaç ve kazanımlarda demokrasi ile hak ve özgürlükler ifadelerine yer verilmediği belirlenmiştir. Temadaki metinlere içerik analizi uygulanarak metinlerdeki demokratik değerler; demokrasi eğitimiyle ilgili temel beceriler; hak, özgürlük ve demokrasi kavramlarının metinlerdeki yeri belirlenmiştir. Temadaki etkinliklerde dil becerisi ve metin çözümlemesinden çok demokrasi eğitimine ağırlık verildiği belirlenmiştir.Araştırmanın anketi, Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi (8. Sınıf) Öğretim Programı büyük ölçüde aynen alınarak hazırlanmıştır. Araştırmanın evrenini Çanakkale'de görev yapan 168 Türkçe öğretmeni, örneklemini 118 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 15.0 kullanılmıştır. Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine göre Hak ve Özgürlükler Teması'nın öğrencilere hak ve özgürlükler bilincini, demokrasi kültürünü, demokratik değerleri ve demokrasi eğitimi ile ilgili temel becerileri kazandırmada ?çok etkili? olduğu belirlenmiştir. Temanın demokrasi eğitimindeki etkisine ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinin cinsiyetlerine göre değişmediği belirlenmiştir. Türkçe öğretmenlerinin mesleki kıdemleri arttıkça temanın demokrasi eğitiminde daha az etkili olduğunu düşündükleri ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Demokrasi, demokrasi eğitimi, demokratik değerler, demokrasi eğitimi ile ilgili temel beceriler, Hak ve Özgürlükler Teması, Türkçe Ders Kitabı.

Abstract:
Aim of the study is to reveal whether the Theme ?Rights and Freedoms? in the Turkish Course Books is appropriate and adequate enough for the democracy education. A content analysis and questionnaire were used as data collection instruments for the purpose of the study.When syllabi for Turkish course (for 6, 7, 8 grades) were examined, it was determined that there was no mention of democracy and rights and freedoms in the aims and objectives in the Turkish course.Because the theme ?Rights and Freedoms? were available only in 7 Grade Turkish Course Teacher?s Book by Pasifik Publishing, it was handled only within the frame of this book. It was found out that there was no mention of democracy and rights and freedoms in ?Aims and Objectives? in the theme. The place of democratic values; basic skills related with democracy education; terms ?rights, freedom and democracy? was determined. It was figured out that democracy education was more dominant than language skills and textual analyses in the activities of the theme.The questionnaire was majorly created in line with 8 Grade Education Program of Citizenship and Democracy Education Lesson. The universy of the research is 168 Turkish teachers who work in Çanakkale, and the sample of the research is 118 Turkish teacher. SPSS 15.0 was used to process the data. It was concluded from the remarks and views of the teachers that the theme ?Rights and Freedoms? is very effective in instilling the basic skills pertaining to the awareness and consciousness of rights and freedoms, democracy culture, democratic values and democracy education. It was also discovered that the views of Turkish teachers about the effect of the theme on democracy education did not vary in terms of gender. It was observed that the less effective the teachers considered the theme in democracy education the experience levels they got.Keywords: Democracy, education of democracy, democracy values, basic skills related with democracy education, Theme of Rights and Freedoms, Turkish Course Books.