Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) kuluçka randımanı üzerine şerbetçi otu (Humulus lupulus) ve aynısafa bitkisinin (Calendula officinalis) etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of hops (Humulus lupulus) and calendula plant (Calendula officinalis) on the hatching yield of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss)
Yazar: MEMDUH UĞUR NAZIMOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. TELAT YANIK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Amaç: Su ürünlerinde sağlıklı yumurta ve yavru elde etmek ekonomik üretim açısından çok önemlidir. Balık üretiminde ölüm oranının en fazla olduğu dönemin kuluçka dönemi olduğu bilinmektedir. Araştırmamızda antimikrobiyal özelliğe sahip bitkilerden olan, doğada çokça bulunabilen ve temini açısından sorun yaşanmayan şerbetçi otu (Humulus lupulus) ve aynısafa bitkisinin (Calendula officinalis) gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) yumurtalarında Saprolegnia spp mantar hastalıklarına karşı dezenfektan etkileri test edilmiştir. 
Yöntem: Toplam 2400 adet yumurtanın 24 plastik kap kullanılarak test edildiği deneme 8 grup 3 tekerrürlü olarak dizayn edilmiştir. Dezenfektan olarak formaldehit (pozitif kontrol) 0,02L-gün, şerbetçi otu ve aynısafa bitkisi özütleri sırasıyla 0,25mg-gün, 0,50mg-gün ve 1,00mg-gün 20 dakika süreyle kullanılmıştır. Negatif kontrol grubuna dezenfektan uygulanmamıştır. 
Bulgular: Araştırmadan elde edilen kuluçka randımanına ve proximate analizlere ait veriler ANOVA testi ve sonrasında Duncan çoklu karşılaştırma testi ile karşılaştırılmıştır.  Döllenmiş yumurtalarda yaşama oranları, gözlü dönemde yaşama oranları, kuluçka randımanları, keseli dönemde yaşama gücü bakımından yapılan karşılaştırmalarda şerbetçi otunun ve aynısafanın 1 mg'lık dozları formaldehit ve kontrol grubuna göre önemli derecede farklılık göstermişlerdir (p<0,05). 
Serbest yüzen yavruların 1 aylık beslenmeleri sonucunda ağırlık kazancı bakımından yapılan karşılaştırmalarda şerbetçi otunun ve aynısafanın 1 mg'lık dozları hem pozitif hem de negatif kontrol grubuna göre önemli derecede farklılık göstermiştir (p<0,05). Fryların yaşama güçleri bakımından yapılan karşılaştırmalarda şerbetçi otunun ve aynısafanın 1 mg'lık dozları hem pozitif hem de negatif kontrol grubuna göre önemli derecede farklı bulunmuştur(p<0,05). 
Araştırma sonucunda yavrulardan tüm vücuttan yapılan proximate analizlerden elde edilen verilere bakıldığında nem bakımından şerbetçi otunun 1 mg lık dozu hem pozitif hemde negatif kontrol grubuna göre önemli derecede farklı bulunmuştur (p<0,05). Ham kül bakımından şerbetçi otunun 1 mg'lık dozu ile aynısafanın 0,5 mg'lık dozu diğer gruplardan istatistiki olarak fark göstermişlerdir (p<0,05). Ham protein bakımından en iyi sonucu aynısafanın 0,25 mg'lık dozu vermiş bunu kontrol grubu ile şerbetçi otunun 0,5 ve 1 mg'lık dozları izlemiştir (p<0,05). Ham yağ bakımından en iyi sonucu şerbetçi otunun 1 mg'lık dozu vermiş bunu kontrol grubu ile şerbetçi otu ve aynısafanın ve 0,5 mg'lık dozları izlemiştir. 
Sonuç: Araştırma sonuçları göz önüne alınarak yapılan değerlendirmelerde şerbetçi otu ve aynısafa bitkisinin gökkuşağı alabalığı yumurtalarında dezenfeksiyon maddesi olarak kullanılabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Objective: Producing healthy eggs and fry in aquaculture is very important in terms of economic yield. It is known that the period with the highest mortality rate in fish production is the incubation period. In our study, the disinfectant effects of hops (Humulus lupulus) and calendula plants (Calendula officinalis), which are plants with antimicrobial properties, can be found in nature and have no problems in terms of supply, were tested against Saprolegnia spp fungal diseases in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) eggs.
Method: The experimental design involved testing a total of 2400 eggs across 24 plastic containers, organized into 8 groups with 3 replications each. Throughout the incubation period, to combat fungal growth on the eggs, formaldehyde (positive control) was administered at a rate of 0.02L/day, while extracts from hops and calendula were applied for 20 minutes at concentrations of 0.25 mg/day, 0.50 mg/day, and 1.00 mg/day, respectively The negative control group received no disinfectant treatment.
Results: The hatching yield and proximate analyses data collected from the experiment were subjected to ANOVA test, followed by the Duncan multiple comparison test. 
In the analysis of survival rates for fertilized eggs, including the eyed stage, hatching success, and viability during the yolk-sac period, the administration of 1 mg doses of hops and calendula exhibited significant differences when compared to both the formaldehyde and control groups (p<0.05). Furthermore, regarding weight gain observed after one month of feeding free-swimming larvae, the 1 mg doses of hops and calendula also showed significant differences relative to both the positive and negative control groups (p<0.05). When assessing the viability of the fry, the 1 mg doses of hops and calendula were significantly distinct from both control groups (p<0.05). The proximate analyses conducted on the offspring revealed that the 1 mg dose of hops significantly differed in moisture content compared to both control groups (p<0.05). In terms of crude ash, both the 1 mg dose of hops and the 0.5 mg dose of calendula were statistically different from the other groups (p<0.05). For crude protein, the 0.25 mg dose of calendula yielded the most favorable results, followed by the 0.5 and 1 mg doses of hops in comparison to the control group (p<0.05). Regarding crude oil content, the 1 mg dose of hops produced the highest result, followed by the control group and the 0.5 mg doses of hops and calendula. 
Conclusion: The findings of this research suggest that hops and calendula can be effectively utilized as disinfectants for rainbow trout eggs.