Sezaryen doğumlarda akupresür ve sırt masajının laktasyona etkisi: randomize kontrollü çalışma
The effect of acupressure and back massage on lactation after caesarean delivery: A randomized controlled study
Yazar: RESMİYE KAYA ODABAŞ
Danışman: PROF. DR. AYTEN TAŞPINAR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, sezaryen doğumlarda akupresür ve sırt masajının laktasyona etkisini incelemektir.
Gereç Yöntem: Araştırma randomize kontrollü deneysel olarak, Haziran 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ali Kahya Yerleşkesi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini bu hastanede sezaryen ile doğum yapan kadınlar; örneklemini 97 kadın (akupresür n: 34, sırt masajı n: 31 ve kontrol grubu n: 32) oluşturmuştur. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Bebek Takip Formu, Anne Takip Formu ve Annelerin Laktasyon Başlama Belirtilerini Değerlendirdiği Vizüel Analog Skala ile toplanmıştır. Kadınlara, postoperatif 0. günde bir kez, postoperatif 1. günde iki kez ve postoperatif 2. günde bir kez olmak üzere toplamda dört kez, akupresür grubuna altı dakika akupresür, sırt masajı grubuna üç dakika sırt masajı uygulanmış ve yapılan uygulamalardan 15 dakika sonra bebek açken tartılmış ve en az 20 dakika süreyle araştırmacı kontrolünde emzirmeleri sağlanmıştır. Emzirme sonrası bebekler tekrar tartılarak süt miktarı ölçülmüştür. Kontrol grubundaki kadınlar rutin bakım almış ve kadınlara emzirme desteği sağlanarak araştırmacı tarafından süt miktarı ölçülmüştür. İstatistiksel analizde, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskal-Wallis, Ki-kare testleri uygulanmış ve post hoc analizlerinde Bonferroni testi ve Bonferroni Düzeltmeli Mann Whitney U testi kullanılmıştır. İkiden fazla bağımlı yapıda izlemin karşılaştırmalarında, Friedman testi uygulanmış olup post hoc analizinde Wilcoxon İşaretli Sıralar testi yapılmıştır. Tip 1 hata düzeyi ise 0,05 olarak alınmıştır. 
Bulgular: Araştırmamızda akupresür grubundaki kadınların yaş ortalaması 24,18±4,16, sırt masajı grubundakilerin 26,39±3,66 ve kontrol grubundakilerin 24,63±4,28'dir. Akupresür, sırt masajı ve kontrol gruplarındaki kadınların anne sütü miktarlarının, birinci ve ikinci izlemde benzer olduğu, akupresür ve sırt masajı gruplarındaki kadınların, kontrol grubundaki kadınlara göre üçüncü (sırasıyla; 10,88±4,99; 10,97±5,06 ve 7,03±4,18 gram, p=0,001) ve dördüncü (sırasıyla; 12,50±5,11; 13,39±5,22 ve 9,53±5,29 gram, p=0,005) izlemlerde anne sütü miktarı  ortalamalarının istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla olduğu, memelerde hissedilen gerginlik, ısı artışı ve ağrı düzeylerinin birinci ve ikinci izlemde akupresür, sırt masajı ve kontrol grubundaki kadınlarda benzer olduğu, üçüncü izlemde ise, memelerde hissedilen gerginlik düzeyinin, sırt masajı grubunda (5,43±2,70) kontrol grubuna (4,03±2,44) göre, ısı artışı düzeyinin de, akupresür ve sırt masajı gruplarının kontrol grubuna göre (sırasıyla, 5,44±1,89; 5,29±1,68 ve 3,68±1,83) istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (sırasıyla p=0,039 ve p<0,001). 
Sonuç: Sezaryen doğumlarda akupresür ve sırt masajının anne sütü miktarını artırdığı ve etkilerinin benzer olduğu; laktasyon başlama belirtilerinde ise akupresürün sadece memelerdeki ısı artışında, sırt masajının ise hem gerginlik hem de ısı artışında etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Objective: This study was conducted to examine the effects of acupressure and back massage on lactation after caesarean delivery.
Material and Methods: As a randomized controlled study experimental study, this study was carried out between June 2021-January 2022 Ali Kahya Campus of Health Sciences University Derince Teaching and Research Hospital. The population included women who had had caesarean section in these hospitals and the sample consisted of a total of 97 women (acupressure n: 34, back massage n: 31 and control group n: 32). Data were collected using an Introduction Information Form, Baby Follow-up Form, Maternal Follow-up Form, and a Visual Analogue Scale by which the mothers evaluated lactation onset symptoms. Once on post-op day 0, twice on post-op day 1, and once on post-op day 2, a total of four sessions of a six-minute-acupressure for the acupressure group and a three-minute-back massage for the back massage group were given to the women. Nothing was done for the control group. 15 minutes after the interventions, the baby was weighed while hungry and breastfed for at least 20 minutes under the control of the researcher. The babies were weighed again after breastfeeding to measure the amount of milk ingested. The women in the control group received routine care and the amount of milk was measured by the researcher by providing breastfeeding support to the women. One-Way Analysis of Variance, Kruskal-Wallis test and chi-square tests were used in the statistical analysis, and Bonferroni test and Mann Whitney U test with Bonferroni Correction were used in post hoc analyses. The Friedman test was applied in the comparisons of follow-ups with more than two dependent structures, and the Wilcoxon test for two-paired samples was used in the post hoc analysis. 0,05 was taken as type 1 error level.
Results: In our study, the mean age of women in the acupressure group was 24,18±4,16, 26,39±3,66 in the back massage group, and 24,63±4,28 in the control group. The amounts of breast milk of the women in the acupressure, back massage and control groups were similar in the first and second follow-up, while the mean amounts of breast milk of the women in the acupressure and back massage groups were statistically significantly more in the third (10,88±4,99, 10,97±5,06 and 7,03±4,18 grams respectively, p=0,001) and fourth (12,50±5,11; 13,39±5,22 and 9,53±5,29 grams respectively, p=0,005) follow-ups compared to the women in the control group. The tension, temperature increase and pain levels felt by the women in the acupressure, back massage and control groups were similar in the first and second follow-ups. However, in the third follow-up, the level of tension felt in the breasts was statistically significantly higher in the back massage group (5,43±2,70) compared to the control group (4,03±2,44), and the level of temperature increase in the acupressure and back massage groups was statistically significantly higher compared to the control group (5,44±1,89, 5,29±1,68 and 3,68±1,83 respectively) (p=0,039 ve p<0,001 respectively).
Conclusion: It was observed that acupressure and back massage increased the amount of breast milk and had similar effects after caesarean deliveries. Additionally, in terms of signs of onset of lactation, while acupressure was effective only for temperature increase in the breasts, back massage was effective for both tension and temperature increase.