Trakya üniversitesi sağlık çalışanlarının aile fonksiyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of family function of trakya university health workers
Yazar: CABBAR ERTUĞRUL ÇEÇEN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ÖZTORA
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile = Family ; Aile hekimliği = Family practice ; Aile işlevleri = Family functions ; Apgar puanı = Apgar score ; Sağlık = Health ; Sağlık personeli = Health personnel ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Üniversite personeli = University personnel

Özet:
Araştırmamızda sağlık çalışanlarının yoğun iş hayatının ailelerine etkisini göstermeyi hedefledik. Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi sağlık çalışanlarının aile fonksiyonunu ve çalışma şekillerini sorguladık. 
Çalışmamızın evrenini 01 Şubat 2016 ile 30 Mayıs 2016 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde çalışan 1121 kişi oluşturmaktadır. Örneklem için evrenin tamamına ulaşılması hedeflendi. Çalışanlar servislerinde, odalarında birden fazla kez ziyaret edildiler. Araştırmamızın amacı kendilerine anlatıldı araştırmamıza katılmayı kabul eden 400 sağlık çalışanına anketler uygulandı. Anket 27 sorudan oluşmakta ve ilk 22 sorusu katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve çalışma şekillerini irdelemekteydi son 5 soru ise aile APGAR ölçeği idi. Bu ölçek 5 kapalı uçlu soru ile kişinin aile işlevini ortaya koyan bir tarama testidir. İstatistiksel yöntem olarak tanımlayıcı istatistikler, Spearman korelasyon analizi, Mann-Whitney U, Kruskall–Wallis H ve Ki-kare analiz testleri kullanıldı.
Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi sağlık çalışanlarının ortalama APGAR skoru 7,53±2,63 ortanca değeri 8, mod değeri 10 idi. 400 katılımcının 39'u (%9,8) düşük aile işlevine sahipti, 120'si (%30) orta aile işlevine sahipti ve 241'i (%60,3) yüksek aile işlevselliğine sahipti. Kadınların aile fonksiyonu erkeklerden daha iyiydi (Pearson χ2=7579; p=0,023). Yüksek lisans yapmış olanların aile fonksiyonu üniversite mezunlarına oranla daha kötüydü (Pearson χ2=11170; p=0,004). Evli olanların aile fonksiyonu bekar olanlardan daha iyidi (Pearson χ2=6724; p=0,035). Hemşirelerin aile fonksiyonu doktorlardan daha yüksek bulundu, ebelerin aile fonksiyonu ikisinden de daha düşüktü (Pearson χ2=16056; p=0,013). Bir kez dahi madde kullanmış olanların aile fonksiyonu hiç kullanmamışlardan daha kötü bulundu (p=0,014). 
Çalışmamızın ana omurgasında iş hayatının aileye etkisi olduğu için nöbet tutma durumunun aile fonksiyonuna etkisi bizim için önemliydi. Nöbet tutan sağlık çalışanlarının aile fonksiyonu düşük olanların oranı nöbet tutmayanlara göre 4 kat daha fazla idi (p<0,001). Nöbet tutmayanlardan yüksek aile fonksiyonuna sahip olanların oranı nöbet tutanlara kıyasla 1,22 kat daha fazla idi (p<0,001). Üstelik aylık toplam nöbet saati ile aile işlevi arasında da istatistiksel anlamda fark saptandı (Pearson χ2=17671; p<0,001).
Çalışmamız, sağlık çalışanı olmanın ayrılmaz parçası olarak görülen nöbetli çalışmanın insanların sadece bireysel fedakarlığı olmadığı ailesinin de bu durumdan etkilendiğini göstermektedir. Aile hekimliğinin temel taşlarından olan kişiyi çevresiyle birlikte değerlendirme, onu sosyal çevresiyle ele alma ilkesi gereği aile danışmanlığı vererek onlara destek olabiliriz.

Anahtar kelimeler: aile ve hane halkı, sağlık ekibi, sağlık personeli, aile APGAR

Abstract:
In our study, we aimed to demonstrate the effect of the health worker's busy working conditions to their family. We questioned Trakya University Medical Faculty of health care worker's family functions and working methods. 
1121 workers who worked in Trakya University Medical Faculty Hospital between Februrary 1, 2016 and May 30, 2016 constituted our study population. We aimed to reach the whole of population. Workers vizited in their rooms and in their services several times. We explained them the aim of our study and asked them to participate. 400 of them agreed to participate our study. Our questioneer comprising of 27 questions, first 22 questions are about sociodemographic characteristics and about working conditions, last 5 questions are the family APGAR scale. This scale uses 5 likert type questions to asses the family function. We used Spearman Correlation analysis, Mann-Whitney U, Kruskall–Wallis H and chi-square analysis. 
Trakya University Medical Faculty Hospital health worker's family APGAR mean value is 7.53, median value is 8 and mode value is 10. Thirty nine (9.8%) of 400 participant has low family function, 120 (30%) participant has modarate family funciton, 241 (60,3%) has good family function. Women has better family function score than men (Pearson χ2=7579; p=0.023). Worker's family function who has a master's degree was worse than the university graduates (Pearson χ2=11170; p=0.004). Married ones has better family funciton than singles (Pearson χ2=6724; p=0.035). Nurses has better family funciton score than doctors, midwifes are the worst (Pearson χ2=16056; p=0.013). Drug users family funciton is worse than not users even if they used only one time (p=0.014)
Shift working conditions effect to family funciton is very important for us because business life effect on family is our study's main street. Shift workers who has low family function are four times grater than non-shift workers (p<0.001). Non-shift workers who has good family function are 1.22 times grater than shift workers (p<0.001). 
Our study showed that shift working seen as an integral part of health working is not only an individual sacriface but also a family matter. Assesing person with enviroment and with social aspect is a family medicine corner stone in this context we can provide family counseling. 

Keywords: family and household, healthcare team, health personel, family APGAR