Ankara'daki lise son sınıf öğrencilerinin dijital okuma alışkanlıkları
Digital reading habits of high school senior students living in Ankara
Yazar: ZEYNEP TUNA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. BÜLENT YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı / Bilgi ve Belge Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Ankara = Ankara ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okuma alışkanlığı = Reading habit ; Okuma kültürü = Reading culture ; Sayısal okuma farkındalığı = Digital reading awareness ; Çevrimiçi okuma = Online reading

Özet:
Bireysel bir yaşam davranışı ve eylemi olan okuma toplumsallaşmanın, bir başka deyişle,
toplumsal hayata katılmanın aracıdır. Okumaya ilişkin algı, tutum, duygu, düşünce,
alışkanlık ve davranışlarımız okuma kültürünü oluşturur. Kültür değişen bir olgu olduğu için
okuma kültürü de tarihsel ve toplumsal koşullara bağlı olarak değişmektedir. Dijital okuma,
okuma kültüründe özellikle teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı yeni bir okuma türüdür.
Okuma kültürünün bir parçası olarak değerlendirebileceğimiz dijital okumanın teknoloji
kullanımına daha yatkın olduğu bilinen çocuklar ve gençler arasında hızla yaygınlaşmakta
olduğu söylenebilir. Bu nedenle dijital okumanın gençler açısından araştırılması büyük
önem taşımaktadır.
Bu çalışmanın amacı; Ankara'daki lise son sınıf öğrencilerinin dijital okuma alışkanlıklarını
çeşitli boyutlarıyla irdelemektir. Dijital okuma alışkanlıklarının yanı sıra basılı okuma
alışkanlıklarının da ele alındığı araştırmamızda öğrencilerin hangi okuma türünü neden
tercih ettikleri, hangi okuma materyallerini ve araçlarını kullandıkları, ne tür okuma
içeriklerine yöneldikleri ve bunları nasıl edindikleri, okuma yer ve zaman tercihleri, sahip
oldukları dijital kaynakların neler olduğu ve kütüphane kullanım sıklıkları ve amaçları gibi alt
konuların ortaya konulması da amaçlanmıştır. Söz konusu irdelemelerin ailelerin sosyoekonomik statüleri ve demografik değişkenler bağlamında yapılması da amaçlar
arasındadır. Araştırma problemi; "Ankara'daki lise son sınıf öğrencilerinin dijital okuma
alışkanlıkları hangi özellikleri göstermektedir?" biçiminde oluşturulmuştur. Bu bağlamda,
"Öğrencilerin dijital okuma alışkanlıklarının hangi düzeyde ve nitelikte olduğu, hangi
etkenlere bağlı olarak, ne kadar değiştiği" çalışmanın araştırma sorusu olarak
düşünülmüştür. Çalışma amacı ve araştırma problemine bağlı olarak da araştırmanın
hipotezi de şöyle oluşturulmuştur: "Ankara'daki lise son sınıf öğrencileri dijital okuma
yönünde bir eğilime sahip olmakla birlikte, bu okuma türü onlar için öncelikli değildir."
Ankara'da bulunan okuldaki toplam 294 lise son sınıf öğrenci örneklemi ile gerçekleştirilen
çalışmamızda betimleme yöntemi kullanılmış ve son sınıf öğrencilerinin dijital okuma
alışkanlıklarını ölçmek için anket tekniğiyle veri toplanmıştır. Statistical Package for the
Social Sciences (SPSS) programı ile yapılan analizler ve ki-kare testleri sonucu elde edilen
verilere göre, Ankara'daki lise son sınıf öğrencilerinin dijital okuma yönünde belirli ölçüde
eğilimleri olmakla birlikte, her iki okuma türünü de birlikte gerçekleştirdikleri ve bunların
içinde daha çok basılı kaynak okumayı tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin okuma sıklıkları ve türleri ile anne ve babanın eğitim düzeyi arasında da anlamlı
ilişki bulunmuş, eğitim düzeyi yüksek ailelere sahip öğrencilerin basılı ve dijital okuma
alışkanlığına daha yüksek oranda sahip oldukları anlaşılmıştır. Çalışma sonunda konuya
ilişkin çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Sözcükler
Lise öğrencileri, Okuma alışkanlığı, Dijital okuma alışkanlığı, Okuma kültürü, Sosyoekonomik özellikler, Sosyo-ekonomik etkenler, Ankara.

Abstract:
Reading, which is an individual life behavior and action, is a means of socialization, in other
words, a means of participating in social life. Our perceptions, attitudes, feelings, thoughts,
habits and behaviors related to reading constitute reading culture. Since culture is a
changing phenomenon, reading culture also changes depending on historical and social
conditions. Digital reading is a new type of reading that has emerged especially with
technological developments in reading culture. It can be said that digital reading, which we
can consider as a part of reading culture, is rapidly becoming widespread among children
and young people who are known to be more prone to the use of technology. For this
reason, it is of great importance to investigate digital reading in terms of young people.
The aim of this study is to examine the digital reading habits of senior high school students
in Ankara in various dimensions. In addition to digital reading habits, the study also aims to
examine printed reading habits and to reveal sub-issues such as which type of reading
students prefer and why, which reading materials and tools they use, what kind of reading
content they prefer and how they obtain it, their reading place and time preferences, the
digital resources they own, and their frequency and purpose of library use. It is also aimed
to make these examinations in the context of socio-economic status of families and
demographic variables. The research problem was formulated as "What characteristics do
the digital reading habits of senior high school students in Ankara show?". In this context,
"At what level and quality are the digital reading habits of students, depending on which
factors and how much they change" was considered as the research question of the study.
Depending on the purpose of the study and the research problem, the hypothesis of the
research was formed as follows: "Senior high school students in Ankara have a tendency
towards digital reading, but this type of reading is not a priority for them."
In our study, which was conducted with a sample of 294 senior high school students in a
school in Ankara, the descriptive method was used and data were collected with the
questionnaire technique to measure the digital reading habits of senior high school
students. According to the data obtained as a result of the analysis made with the Statistical
Package for the Social Sciences (SPSS) program and chi-square tests, it was concluded
that although senior high school students in Ankara have a certain tendency towards digital reading, they perform both types of reading together and prefer to read printed sources
more among them. In addition, a significant relationship was found between the frequency
and types of reading of students and the educational level of their parents, and it was
understood that students with families with higher levels of education had higher rates of
print and digital reading habits. At the end of the study, various suggestions were made on
the subject.

Keywords
High school students, Reading habits, Digital reading habits, Reading culture, Socioeconomic characteristics, Socio-economic factors, Ankara.