Gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan 6.0 – 8.0 yaş çocuklarının yönetici işlevlerinin karşılaştırılması
Comparison of executive functions of children aged 6.0 – 8.0 with and without developmental language disorder
Yazar: ÖZGE TANIR GÜNGÖREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM GERÇEK
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil bozuklukları = Language disorders ; Dil gelişimi = Language development ; Dil ve konuşma terapisi = Speech therapy ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Zeka = Intelligence ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmada gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan çocukların yönetici
işlevleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan çocukların
yönetici işlev becerileri ile dil becerileri arasındaki ilişki incelenmiştir.
Araştırmanın örneklemini Tekirdağ / Saray ilçesinde bulunan 6-8 yaşlarındaki dil
gelişimi yaş normlarına uygun olan 20 çocuk ile gelişimsel dil bozukluğu tanısı almış
20 çocuk olmak üzere toplamda 40 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmaya dahil etme
amacıyla kullanılan TONI-4 Zeka Testi uygulanmıştır. Uygulanan test sonucunda
normal zekaya sahip olan çocuklar araştırmaya dahil edilmiştir. Örneklem grubunun dil
gelişiminin güçlü ve zayıf yönlerini ölçebilmek için Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi
Testi ile yönetici işlev becerilerini ölçebilmek için Yönetici İşlev Davranışlarını
Derecelendirme Ölçeği uygulanmıştır.
Verilerin analizi için SPSS 26 Windows paket programı kullanılmıştır. Gruplar
arası farklılıkların incelenmesinde verilerin normal dağılması durumunda "t-testi"
kullanılmıştır. Verilerin normal dağılmadığı durumda ise "Mann-Withney U" testi
kullanılmıştır. Araştırmada değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson
korelasyon analizi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların yönetici işlev
becerilerinin, dil gelişimi yaş normlarına uygun olan çocuklara göre daha düşük
düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Resim-Sözcük Dağarcığı ile Duygusal Kontrol,
Kaydırma, Ketleme, Davranım Düzenleme Göstergesi, Planlama/Örgütleme, Çalışma
Belleği, Başlatma, Üst-biliş Göstergesi ve yönetici işlev toplam puan arasında pozitif
yönde korelasyon, İlişkili Sözcük Dağarcığı ile Kaydırma, Ketleme, Davranım
Düzenleme Göstergesi, Planlama/Örgütleme ve Malzeme Örgütleme arasında negatif
yönde korelasyon, Sözcük Betimleme ile Kaydırma, Ketleme, Davranım Düzenleme
Göstergesi ve İzleme arasında negatif yönde korelasyon belirlenmiştir. Ayrıca Sözcük
Ayırt Etme ile Çalışma Belleği, Organize Etme ile Malzeme Örgütleme, Konuşma ile
İzleme arasında negatif yönde korelasyon belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Gelişimsel Dil Bozukluğu, Yönetici İşlevler, Zeka, Dil Gelişimi

Abstract:
In this study, the executive functions of children with and without developmental
language disorder will be compared. However, the relationship between executive
function skills and language skills of children with and without developmental language
disorder will be examined.
The sample of the study consists of 40 children in total in Saray/Tekirdağ. 20 of
whom are 6-8 years old, suitable for language development age norms, and the other 20
children are with a diagnosis of developmental language disorder. The TONI-4
Intelligence Test, which was used for inclusion in the research, was applied. As a result
of the test applied, children who did not have normal intelligence were included in the
study. The Turkish School Age Language Development Test was applied to measure the
strengths and weaknesses of the language development of the sample group, and the
Executive Function Behaviors Rating Scale was applied to measure the executive
function skills.
SPSS 26 Windows package program was used for data analysisIn the analysis of
the differences between the groups, the "t-test" test were used in case the data were
normally distributed. In case where the data were not normally distributed, the "Mann-
Withney U" and "Kruskal-Wallis" tests were used. Pearson correlation analysis was
used to examine the relationships between variables in the study.
As a result of the research, it was determined that the executive function skills of
children with developmental language disorders were lower than those of children
whose language development was appropriate for age norms. Positive correlation
between Picture-Vocabulary and Emotional Control, Shifting, Inhibition, DDG
Behavior Regulation Indicator, Planning/Organization, Working Memory, Initiation,
Metacognition Indicator and executive function total score; Shifting with Associated
Vocabulary, Inhibition, Behavior Regulation Indicator, Planning/Organization and
Material Organizing were negatively correlated, while Word Description and Shifting,
Inhibition, Behavior Arrangement Indicator and Monitoring were negatively correlated.
However, a negative correlation was determined between Word Discrimination and
Working Memory, Organizing and Material Organizing, Speech and Monitoring.
KeyWords: Developmental Language Disorder, ExecutiveFunctions, Intelligence,
Language Development.