İnvaziv diş tedavilerinin temporomandibular eklem üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation the effect of invasive teeth treatments on temporomandibular joint
Yazar: YENER GEORGİ YASSIBAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE KARAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Azı dişi-üçüncü = Molar-third ; Azı dişleri = Molar ; Dental restorasyon = Dental restoration ; Diş çekimi = Tooth extraction ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint

Özet:
İnvaziv Diş Tedavilerinin Temporomandibular 
Eklem Üzerine Etkisinin İncelenmesi
Amaç:  Bu tez çalışmasında gömülü 3. molar dişlerin cerrahi çekimi ve premolar ile molar dişlerin kanal tedavileri gibi invaziv dental girişimlerin Temporomandibular Eklem (TME) üzerine etkilerini araştırmak, dental girişim yapılmayan kontrol grubu ile karşılaştırmak amaçlandı. 	 
Katılımcılar ve Yöntem: Çalışmaya, gömülü 3. molar dişlerin cerrahi çekimi veya premolar ile molar dişlerin kanal tedavileri yapılması planlanan 113 hasta ve son 3 ay içinde herhangi bir dental girişim yapılmamış ve takip süresince yapılmayacak 55 kişilik kontrol grubu dahil edildi. 17 drop out olduğundan, çalışma 151 hasta ile tamamlandı. Hastaların ve kontrol grubun değerlendirmesinde Temporomandibular Rahatsızlık (TMR)'ların teşhisinde standardizasyon açısından güvenilir muayene ve teşhis kriterlerini içeren Research Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (Temporomandibular Rahatsızlıklar/Araştırma Teşhis Kriterleri) (TMR/ATK) ve çiğneme kaslarının algometrik ölçümleri kullanıldı. Çalışmanın sonuçlarını etkileyecek komorbiteleri olanlar, 18 yaştan küçük ve 65 yaştan büyük kişiler çalışmaya alınmadılar. Dental girişim yapılması planlanan hastalara girişim öncesi, kontrol grubundaki gönüllülere de ilk değerlendirmelerinde TMR/ATK formları dolduruldu ve klinik muayeneleri yapıldı. İnvaziv diş girişimlerinden 7 gün ve 3 ay sonra, kontrol grubuna da 3 ay sonra, tekrar TMR/ATK formları dolduruldu ve klinik değerlendirmeleri yapıldı.   
Bulgular: İlk değerlendirmede, TMR tanısı olan hastaların oranlarına göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmazken (p>0.05), 3. ay kontrolünde TMR tanısı almış hastaların oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edildi (p<0.05): kanal tedavisi grubunda kontrol grubuna nazaran istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde TMR tanısı olan hasta sayısı daha fazlaydı. Kanal tedavisi grubunda başlangıç değerlendirmesine göre TMR tanısındaki artış oranı istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.01), cerrahi çekim grubunda da istatistiksel anlamlılık rakamına yakın TMR tanısı almış hasta sayısında artış vardı (p:0.063; p>0.05). En çok Miyofasial Ağrı Sendromu (MAS) tanısı almış hasta mevcuttu ve kanal tedavisi grubunda MAS artışı istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,01). Gruplar arası değerlendirmede, her iki hasta grubunda da kontrol grubuna kıyasla, istatistiksel olarak anlamlı (p<0.01), TME ve çiğneme kaslarında palpasyonla ağrı ve hassasiyet artışı tespit edildi. Grup içi değerlendirmelerde, cerrahi çekim grubunda çiğneme kası ağrı ve hassasiyetinde, ağız açıklığı artmasında ve patolojik seslerin artışında istatistiksel olarak anlamlı artış vardı. Kanal tedavisi grubunda da TME ve kas ağrı ve hassasiyetinde istatistiksel olarak anlamlı artış vardı. Kanal tedavisi grubunda, 3. molar diş çekiminden farklı olarak, depresif semptomlar, somatizasyon belirtileri ve defleksiyon bulgusunda artış, algometrik değerlerde azalma, istatistiksel olarak anlamlı farklı tespit edildi (p<0,05).  
 Sonuç: İnvaziv diş tedavileri; 3. molar diş çekimi ve özellikle de endodontik tedavilerden olan kanal tedavileri, temporomandibular eklemi ağrı, hareket düzensizlikleri başta olmak üzere bir çok kinik semptom açısından olumsuz etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler: Temporomandibular eklem, 3. molar diş çekimi, kanal tedavisi

Abstract:
Investigation The Effect of Invasive Teeth Treatments
on Temporomandibular Joint
Objective: In this thesis study we aimed to investigate the effect of invasive dental interventions like buried 3.rd molar teeth surgical extraction and premolar and molar teeth root canal treatment on temporomandibular joint and compare this with no dental intervention group.  
Material and methods:  In this study buried 3.rd molar teeth surgical extraction or premolar and/or molar root canal therapy planned 113 patient and 55 people as a control group who have no dental intervention last 3 months and won't have in the following period are accepted. 17 people were dropped out and study finished by 151 people. In evaluation of patients and control group for standardization Research Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (RDC/TMD) which exists trustful examination and diagnostic criteria and algometric measurements of masticatory muscles are used. People below 18 and older 65 years age and have comorbidities that can affect the study results aren't accepted. Before intervention in study group and in the first seeing in control group RDC/TMD forms and clinical examination carried out. In control group 3 months later, in the study group 7 days and 3 months after dental intervention, RDC/TMD forms and clinical examination was carried out again.
Results: In first evaluation statistically no disparity is seen between groups according to TMD diagnosed patients (p>0.05), however in 3.rd month control, disparity is determined (p<0.05): root canal treatment group has more TMD diagnosed patients according to control group. TMD diagnosed patients increment was statistically meaningful in root canal treatment group according to first evaluation (p<0.01), it was similar in surgical extraction group but not statistically meaningful (p:0.063; p>0.05). Most patients have Myofascial Pain Syndrome (MPS) and MPS increment was statistically meaningful in root canal treatment group (p<0,01). Sensitivity and pain in Temporomandibular Joint (TMJ) and masticatory muscle palpation statistically increased in two patient groups according to control group in intergroup comparison (p<0.01). In intragroup considerations; in surgical extraction group masticatory muscle pain and sensitivity, mouth opening and pathological sound increment was statistically meaningful. In root canal treatment group TMJ and masticatory muscle pain and sensitivity was statistically increased. In root canal treatment group, depressive symptoms, somatisation findings and deflection increased, algometric values decreased statistically according to 3.rd molar extraction (p<0,05). 
Discussion: Invasive dental treatments like 3.rd molar tooth extraction and especially root canal treatment negatively affects temporomandibular joint for lots of clinical symptoms including pain and movement disorders initially.
Key words: Temporomandibular joint, 3.rd molar extraction, root canal treatment.