İskandinav Hukuki Realizmi çerçevesinde Alf Ross'un hukuk kuramı
Alf Ross's legal theory in the framework of Scandinavian legal realism
Yazar: HARUN BODUR
Danışman: PROF. DR. GÜLRİZ UYGUR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy ; Hukuk = Law
Dizin: Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Kamu hukuku = Public law

Özet:
İskandinav Hukuki Realizmi (İHR) özellikle 20. Yüzyılın ilk yarısında (görece) hâkim olan bir hukuk kuramı olarak özellikle hukuk kavramının gerçeklikle ilişkisini kurulması yolunda dikkate değer katkılar sunmuştur. Tezimizde İHRnin temel özellikleri, İHR'nin en önemli temsilcilerinden olan Alf Ross'un hukuk kuramı özellikle hukuki geçerlilik problemi odağında ele alınacaktır. Bunu yaparken, genelden özele bir izlek ve "deskriptif" bir yaklaşım benimsenmiştir.
İlk bölümde İHR'nin temel özellikleri ve temaları ortaya konulmuştur. Öncelikle hukuki realizm(ler)e ilişkin genel değerlendirmeler yapılmış, sonrasında İHR'nin tarihsel kökleri ve temsilcileri üzerinde durulmuştur. Devamında, İHR'nin ana özellikleri "negatif" ve "pozitif" yönler olarak ikiye ayrılarak detaylandırılmıştır. Negatif güzergahlar olarak, metafiziği reddiye, geleneksel hukuk bilimine ve kuramlarına eleştiri, geleneksel hukuki kavramlara eleştiri İHR tarafından yüksek perdeden dillendirilmiştir. Pozitif güzergahlar ise, hukukta dilin ve psikolojik süreçlere yapılan vurguları ve yasa koyucunun, hukukçunun ve yargılamanın konumuna dair görüşleri şeklinde karşımıza çıkmaktadır. İlk bölümde ayrıca İHR ile Amerikan Hukuki Realizmi karşılaştırılmıştır. İkinci ana bölüme gelindiğinde daha özelde Alf Ross'un hukuk anlayışı ele alınmıştır. Bu kapsamda Ross'un kısaca akademik serüveni, farklı eserlerinde dile getirdiği hukuk düşüncesindeki önemli duraklar, hukuk felsefesi yaklaşımı ve hukukun doğası problemi üzerinde durulmuştur. Üçüncü ve son bölümde ise Ross'un hukuki geçerlilik kuramı ilk elden detaylı bir şekilde irdelenmiştir. Ayrıca Ross'un hukuk kuramına ve özellikle de hukuki geçerlilik problemine yaklaşım biçimine getirilen eleştirilere yer verilmiştir.
Nihayetinde bu tezin temel ereği, İskandinav Realizmden başlayıp, Alf Ross'un hukuk kuramına oradan da Ross'un hukuk kuramının önemli bir parçası olan hukuk geçerlilik anlayışını deskriptif bir yöntemle incelemektir.

Abstract:
Scandinavian legal realism (SLR), as a (relatively) dominant legal theory especially in the first half of the 20th century, has made significant contributions to establishing the relationship between the concept of law and reality. In our dissertation, the basic features of Scandinavian legal realism, the legal theory of Alf Ross, who is the one of the most important representatives of this movement, will be discussed especially in the focus of the problem of legal validity. In doing so, a general-to-specific and "descriptive" approach has been adopted.
In the first chapter, the main features and themes of Scandinavian legal realism are revealed. First of all, general evaluations about legal realism(s) are made, then the historical roots and representatives of Scandinavian legal realism are emphasized. Subsequently, the main features of SLR are elaborated by dividing them into "negative" and "positive" aspects. As negative routes, the rejection of metaphysics, criticism of traditional legal science and theories, and criticism of traditional legal concepts have been loudly voiced by SLR. On the other hand, positive routes appear in the form of the their emphasis on language and psychological processes in law, and their views on the position of the legislator, the jurist and the judiciary. Finally, in the first chapter, SLR and American Legal Realism are also compared. When it comes to the second main chapter, Alf Ross's understanding of law is discussed more specifically. In this context, Ross's academic journey, important stations in his legal thought that he expressed in his different works, and his approach to legal philosophy and the problem of the nature of law in general are emphasized. In the third and last chapter, Ross's theory of legal validity is examined in detail from the first hand. In addition, the criticisms brought to Ross's approach to legal theory and especially to the problem of legal validity are included.
Ultimately, the main purpose of this dissertation is to examine, starting from SLR, to Alf Ross's legal theory and then to Ross's Ross's understanding of legal validity, which is a significant part of Ross's legal theory through a descriptive method.