Temsilsel anlatım ve düşünselin üretimi bağlamında Türk sinemasının doğası üzerine bir inceleme
A study on the nature of Turkish cinema in the context of representational narrative and the production of the intellectual
Yazar: DENİZ AKIN
Danışman: PROF. DR. NACİ İSPİR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Propaganda araçları = Vehicles of propaganda ; Sinema sektörü = Cinema sector

Özet:
Tez, sinema endüstrisinin yapısı, bu yapıdaki egemen üretim ilişkileri, profesyonel ideoloji ve profesyonel faaliyetler üzerinde durarak; sinema filminin/ürününün egemen toplumsal üretim ilişkileri, ürünler, düşüncelerin sembolik/temsilsel anlatımı ve meşrulaştırılması üretiminin bir parçası olduğu varsayımını sınamak için tasarlanmıştır. Niteliksel araştırma tasarımına sahip tez, Türk sinema endüstrisinde egemen üretim tarzı ve ilişkileri, filmin temsilsel anlatımla ürettiğinin egemen doğası konusuyla sınırlandırılmıştır. Tezde, Türk sinema endüstrisinin yapısı, ürün ve filmde üretimin doğasıyla ilgili birbirine bağlı üç sorun ve sorunla ilgili varsayım sunulmuştur. Türk sinema faaliyetlerinin örgütlü yapısı ve bu yapıdaki üretim tarzı ve ilişkilerinin, küresel kapitalist pazarda örgütlü sinema endüstrisinin bir parçası olarak biçimlendiği konusu ele alınıp irdelenmiştir. Bu biçimlenmeye etki eden uluslararası ve ulusal koşullar belirlenerek sinemanın gelişimi, toplumsal gelişim tarihinin parçası olarak incelenmiştir. Böylelikle, Türk sinemasının kendine özgü olan yanları ortaya konulmuştur. Tüm bunları yaparak, sinema endüstrilerinin ürünü olan filmde temsil ve meşrulaştırma üretiminin egemen doğasıyla ilgili temel veriler toplanmış, bu veriler, Türk filminde temsilsel anlatım ve temsil üretiminin doğasıyla ilgili araştırmaya yön vermiştir. Filmin içeriğiyle ilgili araştırmada veriler; film içeriğinden ve var olan bilgi birikiminden toplanarak değerlendirilmiştir. Veri kaynağı olarak kullanılan filmlerin seçiminde, işlenilen konu ve bilişler bağlamında hareket edilmiştir. Çalışmanın sorunu ve amacına bağlı olarak; belli bir düşünce, dünya görüşü, ürün, konuya ilişkin düşünce biçimlendirme çabası, konu ve konuyu işleme biçiminin yüklenmiş olduğu propagandayı çözümleme olanağı sunma ölçütleri gözetilmiştir. 
Sonuç olarak, sinemanın hem üretilen ürünler hem de üretim ilişkileri biçiminin sembolik/temsilsel anlatımı ve meşrulaştırılması üretiminin bir parçası olduğu varsayımı yanıtlanmıştır: Türk sinema filmleri, bir durum, konu, düşüncenin temsil yoluyla sunumuyla gerçeği yeniden inşa etmektedir. Türk sinemasında egemen üretim ilişkileri ve güç yapısından geçerek üretilen filmler, gerçeği tümüyle yansıtmadan tümüyle çarpıtmaya kadar olan bir yelpaze içinde imgeler üretmektedir.

Abstract:
This thesis focused on the structure of the movie industry and its dominant relations of production, professional ideology and professional activities. This thesis tested the assumption that movies or their products are part of the production of symbolic/representational narration and legitimization of dominant social relations of production, products, and ideas. This study adopted a qualitative research design. This thesis concentrated on the dominant modes and relations of production in the Turkish movie industry and the dominant nature of the representational narrative of the movies. 
The thesis presented three interconnected problems and assumptions about the structure of the Turkish movie industry, its product, and the nature of production in movies. We examined the organized structure of Turkish cinema activities and the modes and relations of production within this structure as part of the organized cinema industry in the global capitalist market. As part of the history of the development of cinema and social development, we identified the international and national conditions that influenced this formation. In this way, we revealed the unique aspects of Turkish cinema. In doing so, we collected basic data on the dominant nature of the production of representation and legitimization in movies as products of the movie industries. These data guided the research on the nature of representational narrative and representational production in Turkish movies. The data were collected and evaluated from the movie content and existing knowledge. The movies were selected in the context of subjects and cognitions. Depending on the  research problem and purpose, the criteria we followed were the effort to formulate an idea, a world view, a product, and an opinion on a subject, and the opportunity to analyze the propaganda that the subject and the way it is handled are burdened with.
In conclusion, we answered the assumption that cinema is part of the production of symbolic/representational narration and legitimization of both products and forms of production relations. Turkish movies reconstruct reality through the representational presentation of a situation, a subject, or an idea. Turkish movies produced through the dominant relations of production and power structure lead to images that range from completely reflecting reality to completely distorting it.