Anne-babaların akılcı olmayan inançları ölçeği'nin geliştirilmesi: Psikometrik özelliklerinin incelenmesi
Development of the parent irrational beliefs scale and investigation of its psychometric characteristics
Yazar: İDRİS KAYA
Danışman: DOÇ. ZEYNEP HAMAMCI
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Psikometrik özellikler = Psychometric characteristics ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmada, anne-babaların çocuk yetiştirmeye ve anne baba olmaya ilişkin akılcı olmayan inançlarının değerlendirilmesine yönelik bir ölçme aracı geliştirilmesi ve ölçme aracının psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi çocukları ilköğretim birinci kademeye devam eden 884 anne-babadan oluşmaktadır. Faktör analizi sonucunda, ölçeğin Beklentiler ve Mükemmeliyetçilik olmak üzere iki alt boyuttan oluştuğu bulunmuştur. Ölçeğin Beklentiler alt boyutu, Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ) ile .14, Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği-Kısa Form (AOİÖ-K) ile .52 ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile .30; Mükemmeliyetçilik alt boyutunun ise FOTÖ ile .27, AOİÖ-K ile .54, BDE ile .19 ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayırt ediciliğe ilişkin çalışmalarda, ölçek maddelerinin anne-babalığa ilişkin akılcı olmayan inancı yüksek anne-babaları, akılcı olmayan inancı düşük olanlardan; ölçeğin Beklentiler boyutunun ise çocuğu psikiyatrik tanı almış ve tedaviye devam eden anne-babaları, çocuğu herhangi bir psikiyatrik tanı almamış anne-babalardan ayırt edebildiği bulunmuştur. Ölçeğin güvenirlik çalışması kapsamında, Beklentiler alt boyutunun test-tekrar test güvenirlik katsayısı .84 ve Cronbach Alfa iç tutarlılık güvenirlik katsayısı .89 bulunurken, Mükemmeliyetçilik alt boyutunun test-tekrar test güvenirlik katsayısı .80, Cronbach Alfa iç tutarlılık güvenirlik katsayısı ise .86 bulunmuştur. Elde edilen bulgular, Anne-Babaların Akılcı Olmayan İnançları Ölçeği'nin anne-babaların çocuk yetiştirme ve anne baba olmaya ilişkin akılcı olmayan inançlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu göstermiştir.

Abstract:
The aim of this study is to develop the scale to assess irrational beliefs of parent about to child rearing and being parent and test its psychometric properties. The research sample comprised 884 parents whose children were attending primary schools. The results of factor analysis revealed that the scale had two subscales: Expectations and Perfectionism. To examine the validity of the scale, the correlations between the scores on the Expectations subscale and the Dysfonctional Attitute Scale (DAS) (.14), the Irrational Belief Scale-Short Form (IBS-S) (.52), and the Beck Depresion Inventory (BDI) (.30); Perfectionism subscale and DAS (.27), IBS-S (.54), BDI (.19) were assessed. The results indicated that the Expectations subscale distinguished parents with children applied to psychiatric units from parents with children being non-clinical. The items of scale discriminate parents with high irrational beliefs from parents with low irrational beliefs. The reliability of the scale was established by performing a test-retest correlation of Expectations subscale (.84) and Perfectionism subscale (.80). Cronbach Alpha internal consistency coefficient of Expectations subscale was (.89) and Perfectionism subscale was (.86). In conclusion, results indicated that Parent Irraitonal Beliefs Scale was a valid and reliable instrument to assess irrational beliefs of parent in terms of child rearing and being parent.