Bankacılık sektöründe yabancı sermaye yatırımları ve Türk finans sistemi üzerine etkileri
Foreign direct investments in banking industry and their effects on Turkish finance system
Yazar: DİLEK DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. BERNA TANER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık = Banking ; Finans sektörü = Financial sector ; Yabancı bankalar = Foreign banks ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Ülke ekonomilerinde kilit bir sektör olarak değerlendirilen bankacılık sektörü, özellikle gelişmekte olan ülkelerde son yıllarda hacmi giderek artan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına ev sahipliği yapmaktadır. Diğer gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi Türk bankacılık sektöründe de özellikle son üç yılda doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının önemli ölçüde arttığı görülmektedir. Öyle ki yabancı banka aktiflerinin toplam bankacılık sektörüne aktiflerine oranı 2003'de %5 iken, 2007 yılı Eylül ayı itibariyle %22'lere yükselmiştir. Bu tezde de bankacılık sektöründeki yabancı sermaye yatırımlarında görülen bu artışın Türk finans sistemi üzerindeki etkilerini analiz etmek amaçlanmıştır. Türk finans sistemi üzerindeki etkiler analiz edilirken de sistem içerisindeki en ağırlıklı unsur olan mevduat bankalarına etkiler üzerinde durulmuştur.Tezin amacı doğrultusunda bankacılık sektörüne yabancı sermaye girişlerinin kantitatif etkilerini araştırmak üzere çoklu regresyon analizinden, kalitatif etkilerini araştırmak üzere alan çalışmasından yararlanılmıştır. Analizler sonucunda, bankacılık sektörüne yabancı sermaye girişlerinin yerli bankaların mevduatın krediye dönüşüm oranlarını negatif etkilemek sureti ile kullandırılan krediler alanında bir rekabet yaratsalar da, en çok etkiyi yerli bankaların faiz dışı gelirlerini düşürmek suretiyle krediler dışında sunulan ürün ve hizmetler alanında rekabeti arttırarak yarattıkları görülmüştür. Bunun dışında sektördeki yabancı payının artması sonucunda bütün banka gruplarında net faiz marjının arttığı saptanmış olup, bu bulgu yabancı banka girişlerinin rekabet yaratsa da sektörde genel olarak etkinliği arttıracak yönde bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Ayrıca bankacılık sektörüne yabancı sermaye girişlerinin yabancı ortaklı ve yabancı bankalar üzerinde önemli ölçüde etkilerinin olmadığı da ortaya çıkmıştır.Sonuç olarak bu tez çalışmasının, bankacılık sektöründeki yabancı payının artmasının, bankaların kullandırdıkları krediler, karlılıkları, gelir-gider yapıları, aktif kaliteleri, özsermayeleri ve likidite riskleri üzerindeki etkilerini, bilanço ve gelir tablolarına yansımayan kalitatif etkiler ile birlikte aynı anda ortaya koymaya çalışarak literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In the last decade, banking sector, which is seen as a key industry because of the important role it plays in economy, is hosting large amounts of foreign direct investments especially in developing countries. Like the other developing countries, foreign direct investments in Turkish banking sector also have increased especially in last three years. The ratio of foreign banks? assets to total banking sector assets was %5 in the beginning of 2003 but it has risen to %22 by September 2007. In the context of this thesis, it is aimed to analyze the effects of foreign direct investments in banking sector on Turkish finance system. When analyzing the effects on the finance system especially the effects on deposits banks will be emphasized because of the weight they have in Turkish finance system.In accordance with the aim of the thesis, multiple regression is used in analyzing the quantitative effects and field study is used in analyzing the qualitative effects of the foreign direct investments in banking sector. As a result, even if the foreign direct investments in banking sector creates competition in the area of credits by affecting the domestic banks? ratio of deposits to total credits reversely, it is found that they create biggest effect in the area of products and services except credits by decreasing the non-interest income of domestic banks. Furthermore, it is determined that as a result of increasing foreign bank presence in sector, net interest margins of all bank groups has increased and this result shows that foreign bank entrance did not raised efficiency as a whole in the sector, despite they created competition. Moreover it is discovered that the foreign direct investments in banking sector do not have important effects on foreign banks or banks with foreign partners.Finally, this thesis is thought to make contribution to literature by introducing the effects of foreign bank entrance on the credits, profitability, income-expense structure, asset quality, equity and liquidity risks of banks with the qualitative effects that are not reflected in financial tables at the same time.