Görme engelli ilköğretim okulu öğrencilerine birebir uygulanan ağız-diş sağlığı eğitiminin sonuçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of an individual oral health education program applied to the visually impaired students
Yazar: ŞEBNEM ERÇALIK YALÇINKAYA
Danışman: PROF.DR. TURHAN ATALAY
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Oral Diagnoz ve Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Çalışmamız, istanbul'un Sarıyer İlçesi'ne bağlı Kilyos Veysel Vardar Görme Engelliler İlköğretim Okulu'nda yatılı olarak okuyan 7-17 yaşları arasındaki toplam 65 öğrencide gerçekleştirilmiştir. Bu öğrencilerden 28'i tam görme engelli ve 37'si ise yarı görme engellidir. Başlangıçta tüm öğrencilere 24 sorudan oluşan "ağız ve diş sağlığı bilgi ve tutum analiz formu" anketi uygulanmıştır. Öğrencilerin diş ve dişeti sağlıkları 9 ayrı indeksle değerlendirilmiştir. Görme engelli öğrenciler 1999-2000 eğitim ve öğretim yılı boyunca iki aylık aralıklarla toplam üç kez birebir iletişim kurularak ağız ve diş sağlığı yönünden eğitilmişler ve motive edilmişlerdir. Her defasında dişlerini bizim gözetimimiz altında fırçalamaları sağlanmış ve uygulamalarındaki hatalar gösterilerek düzeltilmiştir. Yine her ziyarette ağız içi muayeneleri yapılarak plak ve gingival indeks ölçümleri tekrar edilmiştir. Her diş için 4 ayrı bölgeden olmak üzere tüm dişlerde ölçüm yapılmıştır. Çalışmanın başlangıcında ve sonunda 6 ayrı çürük indeksine ve retansiyon indeksine bakılmıştır. Eğitim programının tamamlanmasından sonra "ağız ve diş sağlığı bilgi ve tutum analiz formu" sorulan ikinci kez sorularak uygulanan eğitim programının öğrencilerin ağız ve diş sağlığı bilgi düzeylerinde meydana getirdiği gelişmeler değerlendirilmiştir. Çalışmada birebir ağız ve diş sağlığı eğitimi ve motivasyonu sonrasında hem tam görme engelli ve hem de yan görme engelli öğrencilerin bilgi düzeylerinde istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı artışlar olduğu saptanmıştır. Ağız ve diş sağlığı konusunda verilen uygun bir eğitimin ve bunun sonucunda oluşan bilgi düzeyindeki artışın, öğrenciyi kendi ağız hijyenini sağlama yönünde harekete geçirmiş olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak da görme engelli öğrencilerin diş ve dişeti sağlıklarında başlangıca göre belirgin bir iyileşme olduğu saptanmıştır. Plak indeksi ve gingival indeks değerlerinde başlangıca göre istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğu kaydedilmiştir. Çalışmamızda görme engellilerin gereksinim ve becerilerine göre planlanmış olan bireysel bir eğitim programının, sağlıklı bireylere göre daha sabırlı ve dostça bir yaklaşımla ve de biraz daha uzun bir zaman ayrılarak yapılmasının, görme engellilerdeki ağız ve diş sağlığı eğitiminin başarısının temelini oluşturduğu görülmüştür.

Abstract:
This study was conducted among a total of 65 visually impaired pupils, aged between 7-17 years, at Kilyos Veysel Vardar Boarding School for the Visually Impaired in Sarıyer, Istanbul. At the beginning of the study, 28 totally blind and 37 partially blind students answered The Oral Health Care Awareness Analysis Questionnaire, which was consisted of 24 questions. Their oral health was evaluated using with 9 different oral hygiene and caries indexes. All the visually impaired students received oral health education and motivation three times with 2-month-intervals. They were instructed to brush their teeth under supervision at each visit. Their oral hygiene practices were checked and then corrected. Plaque and gingival scores were evaluated at 4 sites of all the teeth in 4 visits. Six different caries scores and retention scores were recorded at the beginning and the end of the study. After the completion of the oral health education program, knowledge of the visually impaired students was evaluated using The Oral Health Care Awareness Analysis Questionnaire to determine the effectiveness of the program. A statistically significant correlation was found out between the level of oral health knowledge and practices both in totally and partially visually impaired pupils. It was decided that the support of oral health knowledge and appropriate education helps activating to keep oral hygiene of the students. Subsequently, visually impaired students showed significantly higher improvements of oral health. Oral hygiene indexes of the students were decreased as a result of regular visits. In conclusion, an individual oral health education program, which is designed for the skill levels and requirements of the visually impaired students in a friendly, patiently and time-giving approach, would be successful in the oral health education.