Dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların kişi başına gayrisafi yurtiçi hasıla üzerindeki etkisinde rekabetçiliğin rolü: Kavramsal model önerisi
The role of competitiveness in the effect of outward foreign direct investments on gross domestic product per capita: A conceptual model proposal
Yazar: MUHAMMED FATİH YÜCEL
Danışman: PROF. DR. MURAT ÇEMBERCİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Globalleşmenin ve bilgi entegrasyonu süreçlerinin içinde olmamanın bir lüks olduğu günümüzde, ülkeler ve şirketler, aşırı rekabet ortamında faaliyet göstermeye çalışmaktadır. Bu ortamda devletler, ulusal rekabet üstünlüğünü önemserken, şirketler, uluslararasılaşma süreçlerinde kurumsal sürdürülebilirliklerinin sağlanması için dışa dönük doğrudan yabancı yatırımları tercih etmektedir. Bazı çalışmalarda bu yatırımların, şirket merkezlerinin bulunduğu anavatandaki hükümetlerin stratejik politikalarına uyumlu olduğu bazı çalışmalarda ise odağın sadece şirket stratejisi olduğu incelenmiştir. Uyumlu yatırımların sadece ekonomik bir araç olmadığı; ayrıca anavatan için stratejik bir araç olduğu belirlenmiştir. Dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların motivasyonları, yukarı veya aşağıya dönüklüğü, anavatan ülkenin durumsallığı nedeniyle farklılaşabilmektedir. Bu farklılaşmada çeşitli değişkenler başlıca rol oynamaktadır. Bunlar, ülkenin kurumsal gelişim seviyesi, gelir durumu, emme kapasitesi ve en temelinde rekabetçiliğidir. Dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların, literatürdeki karşılılıkları, ülke ve şirketlerin farklılıkları bahsiyle değişkenlik arz etmektedir. Farklılık, insanlığın var oluşundan beri insanoğlunda olan rekabetçilik kaynaklıdır. Rekabetçilik ilgili değişkenler üzerinden incelendiğinde, rekabetçiliğin olduğu anavatandan yapılan dışa dönük doğrudan yabancı yatırımlar, ülke refah göstergesi olan kişi başına gayrisafi yurtiçi hasıla üzerinde stratejik bir araç özelliği göstermektedir.
Çalışmada dışa dönük doğrudan yabancı yatırımlar, literatürdeki yatırım geliştirme yolunda ifade edildiği gibi içe dönük doğrudan yabancı yatırımlardan sonra gelen ve gelişen bir aşama olarak değil, ülkelerin ve şirketlerin sürdürülebilir rekabet üstünlüğü elde etmek için kullandığı stratejik bir araç olarak tanımlanmıştır. Bu tanımlama da anavatana olan katkısında rekabetçiliğin önemi vurgulanmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerin sıçrama tahtasına ihtiyacı olduğu gibi gelişmiş ülkelerin de rekabetçi üstünlüklerini korumaya ihtiyaçları vardır. Bu çalışmada ayrıntılı literatür taramasından sonra kavramlar ve kavramlar arası ilişkiler incelenmiştir. İkincil veriler esas alınarak 6 kıtadan 61 ülke belirlenmiş, dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların rekabetçilik perspektifinden kişi başına gayrisafi yurtiçi hasılaya etkisi araştırılmıştır. Kavramsal modele konu istatistiksel analizlerin sonuçları tartışılmış ve çalışmanın katkılarına değinilmiştir. Son olarak araştırmanın sınırlandırmaları ve ileri araştırma konusu ifade edilmiştir.

Abstract:
In today's world, where it is a luxury not to be part of globalization and information integration processes, countries and companies are striving to operate in an environment of intense competition. In this environment, states prioritize national competitive advantage, while companies prefer outward foreign direct investments (OFDI) to ensure corporate sustainability during internationalization. It has been identified that investments aligned with the strategic policies of the governments in the home countries where company headquarters are located are not merely economic tools but also strategic tools for the homeland. The motivations for OFDI can differ due to the situational nature of the home country, influenced by various factors including the country's level of institutional development, income status, absorption capacity, and fundamentally, competitiveness. The variability in OFDI reflects differences between countries and companies, rooted in the inherent competitiveness in humanity. When examined through related variables, OFDI from competitive home countries serves as a strategic tool impacting the gdp per capita, a measure of national welfare.
In this study, OFDIs are defined not as a subsequent and evolving stage following inward fdi, as expressed in the investment development path in the literature, but as a strategic tool used by countries and companies to achieve sustainable competitive advantage. This definition underscores the importance of competitiveness to the homeland. Both developing and developed countries need to maintain their competitive advantages. After an extensive literature review, the study examined concepts and their interrelationships. Based on secondary data, 61 countries across six continents were identified, and the impact of OFDI on per capita gross domestic product from a competitiveness perspective was analyzed. The results of the statistical analyses concerning the conceptual model were discussed, highlighting the contributions of the study. Lastly, the research limitations and topics for further research were outlined.