Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara duygusal yüz ifadelerinin öğretiminde robot aracılığıyla sunulan öğretim uygulamasının etkililiği
Effectiveness of teaching application provided through robots in teaching emotional facial expressions to children with autism spectrum disorder
Yazar: MEHMET NESİM ERDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN KARAASLAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan öğrencilere duygusal yüz ifadelerini tanıma becerisinin öğretiminde sosyal yardımcı robot aracılığıyla gerçekleştirilen aşamalı yardımla öğretim yönteminin etkililiğini incelemektir. Bu amaçla çalışma, OSB tanılı ve duygusal yüz ifadelerini tanımayan 8-10 yaşlarında üç öğrenci (3 erkek) ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilere çalışma sürecinde mutlu, üzgün, kızgın, şaşırmış, korkmuş ve iğrenmiş temel yüz ifadelerinin öğretimi sosyal yardımcı robot aracılığıyla yapılmıştır. Bu araştırmada tek denekli araştırma yöntemlerinden denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Bu çalışmanın bağımsız değişkeni robot aracılığıyla gerçekleştirilen aşamalı yardımla öğretimdir. Araştırmanın bağımlı değişkeni ise, OSB'li çocukların duygusal yüz ifadelerini tanıma becerisidir. Öğretiminin sonlanmasından ardından 2. ve 4. haftalarda ise kalıcılıklarına ilişkin izleme verileri alınmış ve araştırmanın sosyal geçerliliğine ilişkin öğretmen görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın sonucunda OSB'li öğrencilere duygusal yüz ifadelerini tanıma becerisinin öğretiminde sosyal yardımcı robot aracılığıyla gerçekleştirilen aşamalı yardımla öğretim yönteminin etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin kazandıkları duygusal yüz ifadelerini tanıma becerisinin öğretimi bittikten 1 ve 2 hafta sonra da sürdürmeye devam ettikleri, farklı ortam, araç ve kişilere genelleyebildikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin görüşlerinden hareketle elde edilen sosyal geçerlik bulgusuna bakıldığında; öğretmenlerin, duygusal yüz ifadelerini tanıma becerisinin öğretiminde sosyal yardımcı robot aracılığıyla yapılan öğretim uygulamasına ilişkin görüşlerinin olumlu olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the effectiveness of the gradual assistance teaching method implemented via a social assistant robot in teaching the skill of recognizing emotional facial expressions to students with Autism Spectrum Disorder (ASD). For this purpose, the study was conducted with three students (3 males) aged 8-10 who were diagnosed with ASD and did not recognize emotional facial expressions. During the study, the students were taught the basic facial expressions of happy, sad, angry, surprised, scared and disgusted via a social assistant robot. In this study, a multiple probe model with probe phases between subjects, which is a single-subject research method, was used. The independent variable of this study is the gradual assistance teaching implemented via a robot. The dependent variable of the study is the skill of recognizing emotional facial expressions of children with ASD. Following the end of the teaching, follow-up data regarding their permanence were obtained in the 2nd and 4th weeks, and the teachers' opinions regarding the social validity of the study were tried to be determined. As a result of the study, it was seen that the gradual assistance teaching method implemented via social assistant robot was effective in teaching the skill of recognizing emotional facial expressions to students with ASD. It was also determined that the students continued to maintain the skill of recognizing emotional facial expressions they acquired 1 and 2 weeks after the end of the teaching and that they could generalize it to different environments, tools and people. When the social validity finding obtained based on the opinions of the teachers was examined, it was concluded that the teachers' opinions regarding the teaching application implemented via social assistant robot in teaching the skill of recognizing emotional facial expressions were positive.