Marina Carr oyunlarında toplumsal cinsiyet ve kadın miti
Gender and the mytth of woman in the plays of Marina Carr
Yazar: İZGİ DARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF CANDAN
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Amaç: İrlanda Tiyatrosu, Kadın, Kadın Karakterler ve Kadın Yazarlar bağlamında okunup, yorumlanmıştır. Bunu yaparken, tiyatronun dönem unsurları gibi etkileri de saptanmıştır. Bu etkiler, Antik Yunan, Roma, Orta Çağ ve Rönesans ışığında görülmeye çalışılmıştır. Ardından İrlanda Tiyatrosu'nda Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Miti kavramlarını analiz edip, nasıl tanımlandığı üzerine durulmuştur. İrlandalı yazar Marina Carr'ın kendinden önceki yazarlardan bu yana kavramları ele alış biçimi ve önermesi üzerinden, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Miti araştırılmıştır. Toplumsal Cinsiyet, cinsiyet rolleri, eril tahakküm, cinsiyet ve cinsiyet farklılığı, eşitlik-adalet- özgürlük söyleminde sembol isimler, cinsiyet normları, cinsiyet eşitliği üzerinden analiz edilmiştir. Bunlar feminist kuramcılardan, kadın yazını sorunsalına dair söylenen düşüncelere, içselleştirilmiş ideolojilerin oyunlara yansımasına, erkek egemen baskın tavrın eril dil yapısı ve buna karşı koyabilen kadınlık deneyimine nasıl oluşturuldukları ataerkil klişeler üzerinden sorgulanmıştır. Kadın Miti, yaratılış mitlerinden tanrıça mitlerine, amazon/savaşçı kadın mitlerinden cadı mitlerine, peri masallarından kadın ve Anadolu anlatılarına araştırılmış, kadın bedenine yüklenen anlamları ve bu anlamların kırılmasına dair olan sorgulanmıştır. Marina Carr Tiyatrosu araştırılıp, ulaşılabilir olan oyunları üzerinden okunmuş ve yorumlanmıştır. Oyunlardan örneklerle kadın, kadının rolü, kadınlık deneyimi ve dünyası üzerinden kurulan ilişki, görme biçimleri, yöntem stratejileri ışığında incelenmiştir. Tüm bunların ışığında Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Miti teorik ile kuramsal kavramlarla Marina Carr oyunlarından örneklenip, yöntemsel noktada bir bütün içinde incelemek amaç edilmiştir. Oyunu anlamak ve anlatmak için aracı edilen sembol, simge, motif, metafor ve atmosfer imgelenen üzerinden deneyim ile ilişkilendirilmiştir. Bu kapsamda bu tez, yazarın farklı oyunları üzerinden örneklenen, kültürel belleğin ve kuşaklar arası oluşumun kadın kimliğine etkileri, toplumsal cinsiyet bileşenleri ve kadın mitinin yeniden yorumlanma sürecini takip etmemizi sağlayacaktır. 
Yöntem: Bu tez, İrlanda Tiyatrosu araştırılıp, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Miti kavramlarının açıklanmasıyla başlayıp, İrlanda Tiyatrosu'nun önemli kadın yazarlarından olan Marina Carr'ın oyunlarının incelenmesini kapsar. Kullanılacak olan yöntem, kuramsal, teorik ve uygulamalardan örneklerdir. Bunların yanı sıra üç yaklaşımı da birleştirecek nitelikte olacaktır. Özellikle kronolojik gelişim baz alınarak anlaşılması ardından açıklanması gerektiği noktasında ısrar edilmiştir. Her kavramın söylemleri ve oluşturulan dilin kırılması gerektiği üzerine durulmuştur. Ve aynı zamanda adını kadın çalışmalarında da çokça duyduğumuz kadın ve kadın hikayelerinin, gösterge bilim, görme biçimleri, yorum bilim, alımlama ve feminist yapı söküm stratejileri yöntemlerinden yararlanıp gerek edinim gerek farkındalık ve gerekse deneyime dahil olmak hedeflenmiştir.
Bulgular: Bu tezin önemi, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Miti kavramlarının kuramsal ve teorik esasları, Marina Carr oyunlarının önerme ve mesajı, karakter hikayeleri ve yaratılan dünyanın, yurtdışında yani başka kültürde nasıl örneklendiği ve ne şekilde yorumlandığına dair sorulacak ve cevaplanacak olan üzerinden eleştirel bir örnek oluşturmasıdır. Marina Carr oyunlarında Mai, Portia ve Hester gibi karakterlerinin dünden bugüne yorumlanma biçimi, örneklerler ve modern tanımlar üzerinden yeniden yorumlanması hem içerik hem biçim hem de dil kullanımı açısından incelenmesi öngörülmüştür.
Sonuçlar: Bu tez, Tiyatro ve Kadın ilişkisi üzerinden, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Miti kavramlarının açıklanmasıyla başlayıp, İrlanda Tiyatrosu'nun önemli kadın yazarlarından olan Marina Carr'in oyunlarının incelenmesiyle devam etmiştir. Söz konusu oyunların belirtilen yöntemlerle incelendiğinde toplumsal cinsiyet ve kadın miti bağlamında ele alınan her oyunun en başta kadın oyunu olmadığıdır. Her yazılan ve merkeze alınan kadın karakterin tam anlamıyla bu bağlamlara örnek gösterilemeyeceği saptanmıştır. Çünkü her yeni yorumun, kendinden önceki mite olan benzerliği, yeni, yeniden ve halen oluşan deneyim ışığında çeşitlilik gösterildiğinde, eril düşünce izlerinin halen varlık gösterildiğine ulaşılmıştır. Dün, bugün ve halen daha kendini yazdıran kadın karakterlerin varlığı yarışır durumdadır. Eril zihniyetin doğurgan olması, normların çeşitlenmesi ve kadın mitlerinin bunlara zemin hazırlayabilir olduğu görüşüne varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kadın, Kadın Miti, Marina Carr, Toplumsal Cinsiyet, İrlanda.

Abstract:
Objective: Irish Theatre has been read and interpreted in the context of Women, Women Characters and Women Writers. In doing so, the effects of the theatre, such as period elements, have also been determined. These influences were tried to be seen in the light of Ancient Greece, Rome, Middle Ages and Renaissance. Then, the concepts of Gender and Women's Myth in Irish Theatre have been analysed and how they are defined has been focused on. Gender and the Myth of Women have been analysed through the way the Irish writer Marina Carr has handled and proposed the concepts since her predecessors. Gender, gender roles, masculine domination, sex and gender difference, symbolic names in the discourse of equality, justice and freedom, gender norms and gender equality are analysed. These are questioned through feminist theorists, the thoughts on the problematic of women's literature, the reflection of internalised ideologies in the plays, the masculine language structure of the male-dominated dominant attitude and the patriarchal stereotypes of how they are formed to the experience of womanhood that can resist this. Women Myth, creation myths, goddess myths, amazon/warrior woman myths, witch myths, fairy tales, women and Anatolian narratives have been researched, and the meanings attributed to the female body and the breaking of these meanings have been questioned. Marina Carr Theatre has been researched, read and interpreted through her available plays. With examples from the plays, the relationship established through women, the role of women, the experience of womanhood and the world of womanhood, ways of seeing are analysed in the light of method strategies. In the light of all these, it is aimed to examine Gender and Women's Myth with theoretical and theoretical concepts in Marina Carr's plays and to examine them as a whole at the methodological point. Symbols, icons, motifs, metaphors and atmospheres, which are used to understand and explain the play, are associated with the experience through the imagined. In this context, this thesis will enable us to follow the effects of cultural memory and intergenerational formation on female identity, gender components and the process of reinterpretation of the female myth, exemplified through different plays of the author.
Method: This thesis starts with the research of Irish Theatre and the explanation of the concepts of Gender and Women's Myth, and includes the analysis of the plays of Marina Carr, one of the important women writers of Irish Theatre. The methodology to be used is theoretical, theoretical and practical. In addition to these, it will combine all three approaches. In particular, it is insisted that it should be understood and then explained on the basis of chronological development. It is emphasised that the discourses of each concept and the language created should be broken. At the same time, it is aimed to be involved in the acquisition, awareness and experience of women and women's stories, which we hear a lot in women's studies, by utilising the methods of semiotics, ways of seeing, hermeneutics, reception and feminist deconstruction strategies.
Findings: The importance of this thesis is that it sets a critical example through the theoretical and theoretical principles of the concepts of Gender and Women's Myth, the proposition and message of Marina Carr plays, character stories and how the created world is exemplified and interpreted abroad, that is, in other cultures. It is envisaged that the way characters such as Mai, Portia and Hester in Marina Carr's plays are interpreted from yesterday to today, their reinterpretation through examples and modern definitions will be analysed in terms of both content, form and language use.
Conclusions: This thesis started with the explanation of the concepts of Gender and Women's Myth through the relationship between Theatre and Women, and continued with the examination of the plays of Marina Carr, one of the important women writers of Irish Theatre.When the plays in question are analysed with the specified methods, it is seen that not every play dealt with in the context of gender and women's myth is primarily a woman's play. It has been determined that not every written and centred female character can be fully exemplified in these contexts. Because when the similarity of each new interpretation to the previous myth is varied in the light of the new, new and still occurring experience, it has been found that the traces of masculine thought still exist. The presence of female characters who have written themselves yesterday, today and still today are in competition. It has been concluded that masculine mentality being fertile, diversification of norms and female myths can prepare the ground for these.

Keywords: Woman, Woman Myth, Marina Carr, Gender, Ireland.