Kültürel peyzajların tanımlanması kapsamında yerel halk katılımcı haritalama yöntemi : Orduzu mahallesi (Malatya) örneği
Local public participant mapping method in the scope of defining cultural landscapes: Orduzu neighborhood (Malatya) example
Yazar: BİLGE HATUN AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN TUNA
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kültürel peyzajlar deneyimlenerek şekillendikleri ve içinde bulunduğu kimliği geliştirmesinden kaynaklı olarak mekân hafızasını doğrudan etkilemektedir. Deneyimlenen bu kültür şekillenmesinin bir veri olarak tespit edilemeyip mekansal planlara aktarılamaması, geliştirilen stratejilerin uygulanmasında problemlere yol açmaktadır.  Bu konuda yaşanan sorunlara çözüm önerisi olarak varılan ortak düşünce ile katılımcı planlama yaklaşımı kavramı öne çıkmaktadır. 
Tez kapsamında kültürel peyzajların tanımlanmasında ve sürdürülebilir mekânsal planlama kararlarının alınmasında katılımcı planlama yaklaşım yöntemlerinden katılımcı haritalama kavramı irdelenmiştir ve arazi çalışmaları ile yöntemin uygulanabilirliği tariflenmiştir. Çalışma çok katmanlı bir kültüre sahip olan Malatya ilinin Battalgazi ilçesinde bulunan Orduzu Mahallesi'nde gerçekleştirilmiştir. Katılımcı haritalama ile yerel potansiyeli anlamak, yerinde karşılaşılan sorunlara gerçekçi ve sürdürülebilir çözümler geliştirerek çalışma alanı ile ilgili alınacak kararlar için öneriler geliştirmesi amaçlanmıştır.  Çalışmada öncelikle "katılımcı haritalama" kavramına ilişkin literatür taramaları yapılarak dünyadaki örneklerle yöntemin işleyişi ve süreci ile ilgili kavramsal çerçeve ortaya konmuştur. Seçilen örneklem alanı üzerinde arazi çalışmaları yapılarak çalışma alanının peyzaj özellikleri irdelenmiştir. Sonraki aşamada ise, yerel yönetim temsilcileri ile yapılan görüşmeler sonucunda katılımcı haritalama yönteminin uygulanacağı odak gruplar belirlenmiştir. Sözlü ve çizgisel anlatım teknikleri ile yönetilen süreç sonunda oluşan katılımcı haritaları ve katılımcıların söylemleri çözümlenerek veri tabanı oluşturulmuştur. Elde edilen veriler kapsamında kültürel peyzajın yerel halk tarafından algılanış biçimleri tespit edilmiştir. Katılımcı haritaları ile yerel halk tarafından algılanan peyzaj ile teknik uzmanlar tarafından planlama sürecinde üretilen verilerle tariflenen peyzaj karşılaştırılmıştır.  
Sonuç olarak; katılımcı haritalama yönteminin mekansal planlama aşamalarına dahil edilmesinin, katılımcı planlama yaklaşımı çerçevesinde kültürel peyzajların koruma-kullanım dengesi içinde yerel halkın da benimseyeceği sürdürülebilir mekanların üretilmesi konusunda önemli katkılarda bulunacağı görüşüne ulaşılmıştır.

Abstract:
Culturel landscapes directly affect the memory of the space due to the fact that they are shaped by being experienced and develop the identity they are in. The fact that this cultural shaping experienced cannot be determined as a data and transferred to the plans causes problems in the implementation of the strategies developed in spatial planning. The concept of participatory planning approach comes to the fore with the common thought reached as a solution proposal to the problems experienced in this regard.
Within the scope of the thesis, the concept of participant (community) mapping, which is one of the participatory planning approach methods in defining culturel landscapes and making sustainable spatial planning decisions was examined and the applicability of the method was described with field studies. The study was carried out in Orduzu Mahallesi in Battalgazi district of Malatya province which has a multi-layered culture.
By the use of participant mapping, it is aimed to understand the local potential, to develop realistic and sustainable solutions to the problems encountered on the spot and to develop suggestions for the decisions to be taken regarding the field of study. In the study, first of all, literature reviews related to the concept were made and the conceptual framework of the process and process of the method was presented with examples in the world.
Landscape features of the study area were examined by conducting site studies on the selected sample area. In the next stage, focus groups where the participant mapping method will be applied were determined as a result of interviews with local government representatives. The community maps formed at the end of the process managed with verbal and linear narration techniques and the discourses of the participants were analyzed and a database was created. Within the scope of the data obtained, the ways in which the historical landscape was perceived by the local people were determined. The participant maps and the landscape perceived by the local people were compared with the landscape defined by the data produced by technical experts during the planning process.
As a result; It has been reached the view that the inclusion of the participant mapping method in the spatial planning stages will make significant contributions to the production of sustainable spaces that the local people will adopt within the framework of the participatory planning approach in the balance of conservation-use of historical landscapes.