Koruma altındaki gençlerin ilişkisel benlik ve sosyal kaygılarının psikodrama uygulanarak karma yöntemle incelenmesi
Examination of relational self and social anxiety of young people under protection with mixed method by applying psychodrama
Yazar: HÜLYA TÜRK
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu araştırmada psikodrama grup terapisinin koruma altındaki gençlerin ilişkisel benlik ve sosyal kaygıları üzerindeki etkisini incelemek ve gençlerin ilişkisel benlik, sosyal kaygı, psikodrama deneyimleri aracılığıyla kapsamlı olarak konunun anlaşılmasını sağlamak amaçlanmaktadır. Karma yöntemin kullanıldığı araştırmada İstanbul'da bulunan çocuk evleri sitesinde koruma altında bulunan 30 gençle çalışılmıştır. Veriler; ergenler için sosyal kaygı ölçeği, ilişkisel benlik ölçeği, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve kişisel bilgi formu kullanılarak elde edilmiştir. Ergenler için sosyal kaygı ölçeğinden orta üstü puan alan gençlerden deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. 15 gençten oluşan deney grubuna 10 oturum 90 dakika psikodrama uygulanmış, çalışma sonunda 12 gönüllüyle derinlemesine görüşme yapılmıştır. 15 gençten oluşan kontrol grubuna ise işlem uygulanmamıştır. Bulgular: Deney grubunun ilişkisel benlik ölçeğinin alt boyutu olan yansıma alt boyutu puan ortalaması kontrol grubundan anlamlı olarak farklı; sosyal kaygı ölçeğinin toplam puan ve alt boyutları olumsuz değerlendirilme korkusu, genel sosyal durumlarda korku ve huzursuzluk duyma puan ortalaması kontrol grubundan anlamlı olarak farklı bulunmuştur. Sonuç olarak araştırmanın amacı ve nicel boyutunda uygulanan psikodrama grup terapisinin koruma altındaki gençlerin ilişkisel benliğinin yansıma boyutuna, sosyal kaygısının toplamında, olumsuz değerlendirme korkusunda ve genel durumlarda korku ve huzursuzluk duymada etkili olduğu bulunmuştur.
Araştırmanın nitel boyutunda ilişkisel benlik, sosyal kaygı ve psikodrama deneyimleri ortaya çıkmıştır. Deneyimlerden gençlerin yakın çevre ve akranlarla ilişkilerinde güven duymama, değersiz hissetme, önemsenmeme yaşadıkları anlaşılmaktadır. Bununla birlikte koruma altındaki gençler özellikle akranlarla ve yakın çevreyle iletişimde kalarak, yeni insanlarla tanışarak sosyal kaygıyla baş etmeye çalışmaktadırlar. Gençler, çevrelerinden çok kısıtlı olumlu geri bildirim almakta; rol modeli ve özdeşim eksikliği yaşamaktadırlar. Sonuçta koruma altında bulunan gençlere psikodrama grup terapisi ve benzeri terapilerin uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Psikodrama grup terapisi, ilişkisel benlik, sosyal kaygı, koruma altındaki gençler, karma yöntem.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the effect of psychodrama group therapy on the relational self and social anxiety of young people under protection and to provide a comprehensive understanding of the subject through the relational self, social anxiety and psychodrama experiences of young people. In the mixed method study, 30 young people who were under protection in a children's home centre in İstanbul were studied. Data were obtained using the social anxiety scale for adolescents, relational self scale, semi-structured interview form and personal information form. Experimental and control groups were formed from the adolescents who scored above average on the social anxiety scale for adolescents. The experimental group of 15 adolescents received 10 sessions of 90 minutes of psychodrama and 12 volunteers were interviewed at the end of the study. The control group of 15 young people was not treated. Findings; the mean score of the experimental group in the reflection sub-dimension of the relational self scale, which is a sub-dimension of the relational self scale, was found to be significantly different from the control group; the mean score of the total score and sub-dimensions of the social anxiety scale, fear of negative evaluation, fear and restlessness in general social situations were found to be significantly different from the control group.  As a result it was found that psychodrama group therapy applied in the purpose and quantitative dimension of the research had an effect on the reflection dimension of the relational self of the youth under protection, on the total social anxiety, on the fear of negative evaluation, and on fear and restlessness in general situations.
In the qualitative dimension of the research, relational self, social anxiety and psychodrama experiences emerged. It is understood from the experiences that young people experience lack of trust, feeling worthless, and being ignored in their relationships with their close environment and peers. However, young people under protection try to cope with social anxiety by staying in contact with peers and close environment and meeting new people. Young people receive very limited positive feedback from their environment and experience a lack of role models and identification. As a result, it is recommended to apply psychodrama group therapy and similar therapies to young people under protection.

Keywords: Psychodrama group therapy, relational self, social anxiety, protected youth, mixed method.