Direnç egzersizinde farklı set yapılarının egzersiz sonrası toparlanma döneminde substrat oksidasyon hızı üzerindeki etkileri
The effects of different set structures in resistance exercise on substrate oxidation rate during post-exercise recovery period
Yazar: EBRU DOĞAN KARAKOÇ
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ SERDAR BALCI
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Direnç egzersizinden sonra yağ oksidasyon hızı ve enerji harcaması arttırmaktadır, bununla birlikte direnç egzersiz protokollerinden hangisinin daha etkili olduğunun bilinmesi önemlidir. Bu nedenle mevcut çalışmada klasik set, super set, tri set direnç uygulamalarının pasif toparlanma ve sonrasında yapılan yürüyüş-koşu aktiviteleri sürecinde enerji harcaması ve substrat oksidasyon hızına etkilerinin incelenmesi amaçlandı.
Çalışmaya yaş ortalaması 22,22±3,07 yıl olan düzenli direnç egzersizi yapmış 9 gönüllü erkek katıldı. Denemelerden bir hafta önce bench press, bend-ower row, shoulder press, deadlift, upright row, back squat hareketlerinde 1-tekrar maksimum kuvvet ölçüm testi yapıldı. Daha sonra katılımcıların vücut kompozisyonu, maksimal oksijen tüketimi ile maksimum yağ oksidasyon hızı ölçümü tamamlandı. Sonrasında kontrol ölçümleri ve en az 4 en fazla 7 gün arayla 1-TM'nin %70'i şiddetinde klasik set, süper set ve tri set yapısındaki direnç egzersiz protokolleri uygulandı. Egzersizler sonrasında katılımcılara ilk 30 dakikası pasif toparlanma, sonraki 30 dakikası yürüyüş-koşu aktivitesi olmak üzere 60 dakika boyunca oksijen tüketimi ve karbondioksit üretimi ölçüldü. Direnç egzersizlerinden hemen önce ve sonra, pasif toparlanma sürecinin 6. ve 30. dakikalarında kan laktat konsantrasyonu, kalp atım sayısı belirlendi. Egzersiz bittikten sonra algılanan efor ölçeği uygulandı. Katılımcıların substrat oksidasyon hızları, enerji harcaması değişimleri tekrarlayan ölçümlerde iki faktörlü (ölçümlerzaman; 43) varyans analiziyle incelendi. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlendi. 30 dakikalık pasif toparlanma sürecinde yağ oksidasyon hızı, karbonhidrat oksidasyon hızı, kalp atım hızı, enerji harcaması tüm direnç egzersizlerinde kontrol ölçümlerinden yüksekti. 30 dakikalık yürüyüş-koşu egzersizleri sürecinde egzersiz şiddetindeki artışa bağlı olarak artan yağ ve karbonhidrat oksidasyon hızındaki değişimler direnç egzersizlerinden etkilendi, buna karşın enerji harcaması ve kalp atım hızında anlamlı farklılık görülmedi. Kan laktat konsantrasyonu direnç egzersizi uygulamalarında benzer değişim gösterirken, algıladıkları zorluk derecesi puanı tri-set uygulmasında yüksekti. Sonuç olarak, tüm set protokolleri, oksijen tüketimini, yağ ve karbonhidrat oksidasyon hızlarını pasif toparlanma ve yürüyüş koşu aktivitesi sırasında kontrol ölçülerine göre benzer biçimde yükseltti. Direnç egzersizinin toparlanma ve sonrasında yapılan fiziksel aktivite esnasındaki enerji metabolizmasını etkilediği söylenebilir.
	
Anahtar kelimeler: Direnç egzersizi, Enerji harcaması, Yağ oksidasyon hız

Abstract:
Fat oxidation rate and energy expenditure increase after resistance exercise; however, it is important to know which of the resistance exercise protocols is more effective in increasing energy expenditure and decreasing exercise duration. Therefore, the purpose of the current study was to examine the effects of traditional set, super set, and tri set resistance exercise on energy expenditure and substrate oxidation rates during post-exercise recovery and subsequent walking-running activities. Nine resistance-trained male subjects (22.22±3.07 years) participated in the study. 
One-repetition maximum strength was assessed in bent-over row, shoulder press, deadlift, upright row, and back squat. Body weight, height, skinfold thickness (biceps, triceps, supra-iliac, subscapular), maximal oxygen consumption, and maximal fat oxidation rate were determined. Subsequently, control measurements and three different set structures of resistance training  (traditional set, super-set, tri-set) at an intensity of 70% of 1-RM with an interval of at least 4 and at most 7 days were performed. After the resistance exercises, oxygen consumption and carbon dioxide production were measured for 60 minutes, the first 30 minutes during recovery and the next 30 minutes during walking/running activity. Blood lactate concentration and heart rate were measured immediately before and after the resistance exercise and after 6 and 30 minutes of recovery. The perceived exertion scale was administered at the end of the resistance exercise. Changes in substrate oxidation rates and energy expenditure were examined using a two-factor (measures x time; 4x3) analysis of variance with repeated measures. The significance level was set at 0.05.  
Fat oxidation rate, carbohydrate oxidation rate, heart rate, and energy expenditure during recovery from resistance exercise were higher than control measurements. During 30-minute walking and running sessions, changes in fat and carbohydrate oxidation rates, which increased with increasing exercise intensity, were affected by resistance exercise, but no significant differences were observed in energy expenditure and heart rate. While blood lactate concentration showed similar changes with resistance exercise, perceived exertion was higher in the tri-set compared to the traditional and super-sets. As a result, all set structures of the resistance training increased oxygen consumption, substrate oxidation rates during recovery from exercise, and walking and running activities compared to control measurements. It can be said that resistance exercise affects energy metabolism during recovery and subsequent physical activities.
Key words: Resistance exercise, Energy expenditure, Fat oxidation rate