Süleyman Hüsnî Paşa Mebânî'ü'l-inşâ (I-II. ciltleri içeren inceleme- Çeviri yazılı metin- terimler sözlüğü- dizin-tıpkıbasım)
Suleyman Hüsnî Pasha Mebânî'u'l-inshâ (Volume I-II. analysis-text- glossary of terms- directory- facsimile)
Yazar: ZEHRA GÜMÜŞ GEMİCİ
Danışman: PROF. DR. ATABEY KILIÇ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Belagat = Eloquence ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Süleyman Hüsnü Paşa = Süleyman Hüsnü Paşa ; Terimler = Terms ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İnşa = Construction

Özet:
Bu çalışma Süleyman Hüsnî Paşa'nın Mekteb-i Harbiyye-yi Şâhâne'de kitâbet hocalığı yaptığı dönemde yazdığı Mebânî'ü'l-İnşâ isimli eserini konu edinmektedir. Bu çalışmanın asıl amacı Mebânî'ü'l-İnşâ'nın transkripsiyonlu metniyle terimler sözlüğünü ortaya çıkartmanın yanında eserin dönemindeki önemini, yerini ve tesirlerini belirlemektir. Eserle ilgili olarak temel müracaat kaynaklarında belâgat, inşâ, münşeât mecmûası, nazariyye şeklinde farklı türlerin zikredildiği görülmektedir.  Bu noktadan hareketle Mebânî'ü'l-İnşâ'nın türünü belirlemek de bu çalışmanın amaçları arasındadır. 
Türkler 19. yüzyılda yönlerini Batı'ya çevirince yeni tarzda kurulan ve müfredatları belirlenen okullarda gerek belâgat, gerekse inşâ ve nazariyye türünde eserlere ve ders kitaplarına ihtiyaç duyulmuştur. İşte bu amaçla yazılmış eserlerin en önemlilerinden birisi de çalışmanın konusu olan Mebânî'ü'l-İnşâ'dır. 
	Çalışma girişin ardından dört bölümden oluşmaktadır. Girişte çalışmanın konusu, amacı, kapsamı hakkında bilgi verildikten sonra Mebânî'ü'l-İnşâ'nın yerini belirleyebilmek adına "Klâsik Türk Edebiyatında Nesir Üslûp ve Türlerinin Tasnifi" meselesine değinilmiştir. I. Bölüm Tezle İlgili "Belâgat ve İnşâ" kavramlarına ve bunların tasniflerine ayrılmıştır. II. Bölüm'de Süleyman Hüsnî Paşa'nın Hayatı ve Eserlerine değinilmiştir. III. Bölüm Mebânî'ü'l-İnşâ Hakkındaki İnceleme ve Eserin Muhtevâsına ayrılmıştır. IV. Bölüm'de ise Transkripsiyonlu Metin ortaya konulmuştur. Sonucun ardından Ekler başlığı altında ise Mebânî'ü'l-İnşâ'nın terimler sözlüğü, dizini, belâgat bibliyografyasının yanı sıra tıpkıbasımına yer verilmiştir.
	Anahtar Kelimeler: Mebânî'ü'l-İnşâ, Belâgat, İnşâ, Münşeât, Süleyman Hüsnî Paşa.

Abstract:
This study is about the work of Süleyman Hüsnî Pasha named Mebânî'ü'l-Inshâ, which he wrote while he was teaching at the Mekteb-i Harbiye-yi Shahane. The main purpose of this study is to reveal the glossary of terms with the transcripted text of Mebânî'ü'l-İnşâ, as well as to determine the importance, place and effects of the work in its period. Regarding the work, it is seen that different genres such as rhetoric, insha, munseat mecmua and theoretics are mentioned in the main reference sources. From this point of view, it is among the aims of this study to determine the type of Mebânî'ü'l-Inshâ.
When the Turks turned their direction to the West in the 19th century, In schools that were established in a new style and whose curricula were determined, there was a need for rhetoric, insha and theoretical works and textbooks. One of the most important works written for this purpose is Mebânî'ü'l-İnşâ, which is the subject of the study.
Our work consists of four parts after the introduction. In the introduction, after giving information about the subject, purpose and scope of the study, The issue of Classification of Prose Style and Types in Classical Turkish Literature will be discussed in order to determine the location of Mebânî'ü'l-Inshâ. Chapter I is devoted to the concepts of "rhetoric and insha" related to the thesis and their classification. In second chapter, the Life and works of Süleyman Hüsnî Pasha will be discussed. III. Chapter is devoted to the study on Mebânî'ü'l-Inshâ and the content of the work. In the IV. Chapter of the thesis transcribed text is presented. After the conclusion, under the title of Appendices, the glossary terms and index of Mebânî'ü'l-İnshâ, rhetoric bibliography as well as its facsimile are included.

Key Words: Belâgat, Insha, Mebânî'ü'l-İnshâ, Süleyman Hüsnî Pasha.