Romatoid artrit hastalarında huzursuz bacak sendromu ve anemi parametreleri ile ilişkisi
Restless leg syndrome in rheumatoid arthritis patients and its relation with anemia parameters
Yazar: SALİH DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ADEM KÜÇÜK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Anemi = Anemia ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Huzursuz bacak sendromu = Restless legs syndrome

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, romatoid artrit hastalarında huzursuz bacak sendromu sıklığını ve anemi parametreleri ile ilişkisini araştırmayı amaçladık.
Yöntem: Romatoloji polikliniğimizde takipli olan RA tanılı,18 yaş ve üzeri 72 hasta ve hasta populasyonuyla benzer yaş ve cinsiyet aralıgında 72 sağlıklı kontrolün çalışmaya alınması planlandı. Karaciğer, böbrek, tiroid hastalığı, diyabetes mellitus, sistemik diğer bağ dokusu hastalığı, tümör, diğer kronik nörolojik hastalık, gebelik, alkol bağımlılığı bulunan hastalar çalışma dışı tutuldu. RA hastaları ve kontrol grubu HBS açısından degerlendirildi, HBS tanı kriterlerine (Tablo-3) göre tanı konulduktan sonra HBS Hastalık Şiddet Skalasına (Tablo-4) göre şiddeti saptandı. Hastalık ilişkili olarak hem HBS hem RA hastalarında uyku,duygu durum bozuklukları, yaşam kalitesinde bozulmalar olabilmektedir.Bu yüzden tüm katılımcılara yüz yüze görüşme metodu ile Epworth Uykululuk Ölçeği (Ek 1), Pittsburgh uyku kalitesi ölçeği (PUKİ) (Ek 2), İnsomnia şiddet ölçeği (Ek 3), Kısa form-36 (SF-36) (Ek 4), Yorgunluk şiddet ölçeği (Ek 5), Beck Anksiyete Ölçeği (Ek 6), Beck Depresyon Ölçeği (Ek 7) anketleri ile değerlendirme yapıldı. RA hastalarının hastalık şiddetini hesaplamak için DAS-28 ölçeği kullanıldı. Çalışmada değerlendirilecek veriler hasta dosyalarından (Ek 8), otoantikor, anemi parametreleri ve diğer laboratuvar parametreleri dosya kayıtlarından elde edildi.
Bulgular: Çalışmamızda RA hastalarımızın yaş, cinsiyet ve VKİ değerleri ile kontrol grubunun değerleri benzerdi. Hastaların hemoglobin düzeyi kontrol grubundan anlamlı düşüktü. DBK düzeyi kontrol grubuyla benzerdi. Demir düzeyi kontrol grubundan düşüktü. Ama ferritin değerleri istatistiki anlamlı olmamakla birlikte hafifçe yüksekti. Multivariate regresyon analizinde HBS varlığı ile yorgunluk şiddeti ölçeği (beta= 0.317, p=0,005) ve DBK (beta= 0.244, p=0,031) arasında bağımsız ilişki vardı. HBS şiddet skoru ile PUKİ (beta=0.264, p=0.025) ve sosyal işlevsellik (beta=0.302, p=0.009) arasında bağımsız ilişki vardı. Hastaların kontrol grubuna kıyasla iki katından fazlasında HBS pozitifti (%29.1-%13.8, p=0.021). Her iki grubun IRLSSG HBS Şiddet Skalası benzerdi. Korelasyon analizi yapıldığında IRLSSG HBS Şiddet Skorunun PUKİ, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi, Yorgunluk Şiddet Ölçeği, Beck Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, ağrı ve DBK değerleri ile pozitif ilişkili olduğunu bulduk. IRLSSG HBS Şiddet Skoru ile enerji/canlılık, ruhsal sağlık, sosyal işlevsellik arasında negatif ilişki saptadık. Hastaların uyku kalitesi değerlendirildiğinde Epworth Uykululuk Ölçeği skorları RA grubunda hafif yüksekti. İstatistiksel olarak anlamlı değildi. RA grubunun PUKİ skoru kontrol grubundan belirgin yüksekti. Uykusuzluk Şiddet Ölçeği de hasta grubunda belirgin yüksekti. Beck anksiyete ölçeği ve Beck depresyon ölçeği RA hastalarında kontrol grubundan yüksekti. SF-36 (hayat kalite ölçeği) incelendiğinde fiziksel fonksiyon, fiziksel rol, enerji/canlılık, sosyal işlev, ağrı, genel sağlık algısı skorları kontrol grubundan belirgin düşüktü. Emosyonel rol, ruhsal sağlık, sağlık durumunda değişim değerleri de kontrol grubundan düşüktü. Ama istatistiksel olarak anlamlı değildi. Hasta grubunun hekim VAS ve hasta VAS değerleri kontrol grubundan anlamlı düşüktü.
Sonuç: Çalışmamızda HBS sıklığı RA hastalarında belirgin yüksekti ve daha önce yapılan çalışmalarla benzer düzeydeydi. Diğer inflamatuar hastalıklardaki oranlarla da benzerlik gösteriyordu. Hastaların uyku, duygudurum ve hayat kalitesinde ciddi bozulma vardı. Anemi parametrelerinden DBK düzeyiyle HBS şiddet skoru arasında bağımsız ilişki vardı. DBK, RA hastalarında HBS skoru için prediktif marker olabilir.

Abstract:
Objective: In this study we aimed to evaluate prevalence of restless leg syndrome in rheumatoid arthritis patients and its relation with anemia parameters.
Method: It was planned to include 72 patients over 18 years old with a diagnosis of RA who were followed at our rheumatology outpatient clinic and 72 healthy controls in the same age and gender range. Patients with liver, kidney, thyroid disease, diabetes mellitus, other systemic connective tissue disease, tumor, other chronic neurological disease, pregnancy, alcohol dependence were excluded from the study. RA patients and the control group were evaluated for RLS, after the diagnosis was made according to RLS diagnostic criteria (Table-3), the severity was determined according to RLS Disease Severity Scale (Table-4). As a result of the disease, both RLS and RA patients may experience sleep, mood disorders, and impaired quality of life. Therefore, all participants were evaluated via Epworth Sleepiness Scale (Annex 1), Pittsburgh Sleep Quality Index (Annex 2), Insomnia Severity Index (Annex 3), Short form-36 (SF-36) (Annex 4), Fatigue Severity Scale (Annex 5), Beck Anxiety Inventory (Annex 6), Beck Depression Inventory (Annex 7) questionnaires with face-to-face interview method. DAS-28 system was used to calculate the disease severity of RA patients. Data to be evaluated in the study were obtained from patient files, autoantibody, anemia parameters and other laboratory parameters from file records.
Results: In our study, age, gender and BMI of the RA patients and the control group were similar. Hemoglobin level of the patients was statistically significantly lower than the control group. The DBK level was similar to the control group. Iron level was lower than the control group. Ferritin values were slightly high, but not statistically significant. In the multivariate regression analysis, there was an independent relationship between the presence of RLS with the fatigue severity scale (beta=0.317, p=0,005) and iron binding capacity (beta=0.244, p=0,031). There was an independent relationship between the RLS severity score and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) (beta=0.264, p=0.025) and social functioning (beta=0.302, p=0.009). RLS was positive more than twice in the patients compared to the control group (%29.1-%13.8, p=0.021). Both groups have a similar rating for IRLSSG Severity Scale. When correlation analysis was done, IRLSSG RLS Severity Score was positively correlated with PSQI, Fatigue Severity Scale, Insomnia Severity Index, Beck Anxiety and Depression Inventories, pain and iron binding capacity values. IRLSSG RLS Severity Score had a negative relationship with energy/fatigue, social functioning and emotional well-being. When the sleep quality of the patients was evaluated, Epworth Sleepiness Scale scores were slightly higher in the RA group. It was not statistically significant. The PSQI score of the RA group was significantly higher than the control group. The Insomnia Severity Index was also significantly higher in the patient group. Beck anxiety scale and Beck depression scale were higher in RA patients than the control group. When SF-36 Quality of Life Scale was evaluated, physical function, physical role, energy/fatigue, social functioning, pain and general health scores in patients were significantly lower than the control group. Role limitations due to emotional problems, emotional well-being and health change scores  in patients were also lower than the control group, but they are not statistically meaningful. VAS scores of the patients evaluated by physician and patients themselves were both statistically significantly lower than the control group.
Conclusions: In our study, the prevalence of RLS was significantly higher in RA patients and was similar to previous studies. It was also similar to the rates in other inflammatory diseases. There was a serious deterioration in sleep, mood, and quality of life. Among the anemia parameters, there was an independent relationship between the iron binding capacity and the RLS Severity Score. Iron binding capacity may be a predictive marker for the RLS score in RA patients