İstanbul Avrupa yakası'nın gama doz değerlerinin ölçülmesi ve kanser risk potansiyelinin araştırılması
Measuring gamma dose values and investigation of cancer risk potential in Istanbul European side
Yazar: MAHİNUR KÜÇÜKÖNDER NAMLI
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ ÜNAL YÜMÜN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Dünyanın birçok noktasında yoğunlaşan radyasyon zonları bulunmaktadır. Bu radyasyonun sebepleri doğal olaylar veya insanlar tarafından yapılan radyoaktivite aktivitesinin bir sonucudur. Canlılar bu radyasyondan doğrudan etkilenir ve doğal ortamlarda alınan radyasyon çevresel radyasyonun bir sonucudur. Karasal alanlarda gözlenen radyasyon, dünyanın varoluşundan bugüne kadar bulunan U-238, Th-232 ve K-40 gibi radyonüklidlere bağlıdır. Kütle Aktivite Konsantrasyonu ise yerden bir metre yüksekte havanın absorpladığı doza karşılık gelen radyasyon şiddetidir. Doğal radyasyın kayaşlarda, toprakta ve yapı taşlarında bulunsa da, özellikle fay hatlarının geçtiği güzergahlardaki kayaçlarda radon gazı bulunabilir. Bu fay zonlarında bulunan yeraltı veya yer üstü suları ile topraklarda radyoaktivite konsantrasyonları yüksek olabilmektedir. Özellikle granitik kayalar ve yapraksı tortul kayaların bünyesinde radon gazı bulunabilmektedir. Granitik kayaçların ve bu kayaçlardan türeyen alüvyonlarda radon kaynaklarını oluşturmaları, granitlerin de yüksek uranyum ve toryum içeriği, bu bölgelerdeki toprak gazında U-238 doğal bozunum ürünü RADON ve Th-232 doğal bozunum ürünü olan radonun izotopu olan TORON'un (Rn-220) aktivite seviyelerinin ölçülmesi önem kazanmaktadır. Yerküreden salınan radon gazının seviyesi bölgeye, zamana, yerden yüksekliğe ve meteorolojik şartlara bağlı olarak değişebilmektedir. Atmosfer basıncının düşük olduğu dönemlerde atmosfere doğru yayılan RADON ortamon radyoaktivitenin artmasına neden olmaktadır. Havadan yaklaşık 8 kat daha ağır olan RADON yerden 1 m yükseğe kadar olan havada bol miktarda bulunmaktadır. Radyasyon bakımından zengin olan bu ortamda yaşayan canlıların sağlığı önemli risklerle karşı karşıyadır. Bunun dışında canlılar yapay radyasyon bakımından da ciddi sorunlar yaşayabilmektedir.

Abstract:
There are radiation zones concentrated in many parts of the world. The causes of this radiation are natural events or the result of radioactivity activity made by humans. Living things are directly affected by this radiation, and the radiation received in natural environments is a result of environmental radiation. Radiation observed in terrestrial areas depends on radionuclides such as U-238, Th-232 and K-40 that have been found since the existence of the earth. Mass Activity Concentration, on the other hand, is the radiation intensity corresponding to the dose absorbed by the air at one meter above the ground. Although natural radiation is found in rocks, soil, and building stones, radon gas can be found, especially in rocks along fault lines. Radioactivity concentrations may be high in ground or surface waters and soils in these fault zones. Radon gas can be found especially in granitic rocks and lamellar sedimentary rocks. The formation of radon sources in granitic rocks and alluviums derived from these rocks, the high uranium and thorium content of granites, the activity of U-238 natural decay product RADON and Th-232 natural decay product of radon, TORON (Rn-220) in the soil gas in these regions. levels are important. The level of radon gas released from the earth may vary depending on the region, time, altitude and meteorological conditions. During periods when atmospheric pressure is low, RADON media, which spreads towards the atmosphere, causes an increase in radioactivity. RADON, which is about 8 times heavier than air, is abundant in air up to 1 m above the ground. The health of living things in this environment, which is rich in radiation, faces significant risks. Apart from this, living things can also experience serious problems in terms of artificial radiation.