İmam Mâlik'in Muvatta isimli eserinin tefsir ilmi açısından incelenmesi
Examination of Imam Malik's Muwatta in terms of tafsir science
Yazar: BÜŞRA REFAS TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muvatta = Muvatta ; Tefsir = Commentary ; İmam Malik = İmam Malik ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu araştırma, İmam Mâlik'in başlıca eseri olan Muvatta'ının tefsir ilmi penceresinden değerlendirilmesi amacıyla yapılmış olup, bu çerçevede İmam Mâlik'in müfessir yönü üzerinde de durulmuştur. Daha önce gerek ülkemizde gerekse dünyada Muvatta'ın tefsir ilmi perspektifiyle bir değerlendirmesinin yapılmamış olması ve İmam Mâlik'in müfessir yönü üzerinde duran sınırlı sayıda araştırma bulunması nedeniyle araştırmamız önem kazanmaktadır.
Araştırmamızda Batı'da ve Arap dünyasında gerek mukaddem dönem eserlerinde gerekse muasır eserler üzerinde geniş bir tarama yapılarak, İmam Mâlik'in yaşadığı dönemde tefsirin ilmî bir disiplin olarak gelişimi, Muvatta'ı telif süreci ve gerekçeleri, kendisinden sonra yaşayan öğrencilerinin ve sonraki dönem âlimlerin ona nispet ettikleri tefsir rivâyetleri derlenmiştir. Bu rivâyetler ve bilgiler, tefsir yöntemi ve Kur'ân ilimleri ekseninde incelemeye tabi tutulmuş ve bilginin bütünlüğü kuramı çerçevesinde değerlendirilmiştir. 
Araştırma neticesinde, İmam Mâlik'in Kur'ân'ı ana bilgi kaynağı olarak benimsediği, Kur'ân'ın yorumlanması hususunda geniş bir yetkinliğe sahip olduğu ve Muvatta başta olmak üzere ona atfedilen rivâyetlerin derlendiği pek çok eserde tefsire dair materyal bulunduğu belirlenmiştir. Ancak yaşadığı dönemde tefsir ilminin henüz müstakil bir ilmî disiplin olarak tekemmül etmediği ve kendisinin tefsir tedvini niyetiyle bir eser ortaya koymadığı, ona atfedilen tefsir kitaplarının ise aslında kendisinden sonraki dönemlerde kaleme alınan tefsire dair rivâyetlerinin derlenmesinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
This research was conducted in order to evaluate Muvatta, which is the main work of Imam Malik, from the perspective of the science of tafsir, and within this framework, the exegetical aspect of Imam Malik was also discussed. Our research is significant as Muwatta has not been examined from the perspective of the science of tafsir in both our country and in the rest of the world so far and there are limited number of studies focusing on Imam Malik's exegetical aspect.
In our research, a wide-scale literature analysis in the West and Arab World was conducted in order to find out the development of tafsir as a scientific discipline during the period of Imam Malik's life, his process and reasons for writing Muvatta,  the narratives referred to Imam Malik related to tafsir by his students and later scholars have been compiled. These narratives and information related to tafsir were examined in the axis of the method of commentary and the sciences of the Quran and evaluated according to the theory of integrity of knowledge.
As a result of the research, it was determined that Imam Malik adopted the Quran as the main source of knowledge, had a wide range of competence in the interpretation of the Quran, and there were some materials about the interpretation in many works, especially Muwatta, in which the narratives attributed to him were compiled. However, it is understood that the science of tafsir had not yet evolved as an independent scientific discipline during his lifetime, and he did not produce a book with the intention of tafsir compilation and that the tafsir books attributed to him were actually composed of the compilation of the narratives about the commentary of Quran written during the periods after him.