Uzun dönemli iklimsel verilerin analizi ile afet (Sel) oluşturma profilinin incelenmesi
The investigation of the impact of long term precipitation data on the occurrence of catastrophic (Flood) events
Yazar: DEVRİM BAĞLA
Danışman: PROF. DR. GÜLEN GÜLLÜ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Erken uyarı sistemleri = Early warning systems ; Sahra tozları = Sahara dusts ; Sel = Flood ; Tekerrür = Recidivisim ; Yağışlar = Rainfall

Özet:
Çalışmada geçmiş dönem günlük yağış verileri incelenmiş, Türkiye genelindeki yağış profili çıkarılarak gelecek döneme ilişkin yapılacak olan çalışmalar ışık tutmak amaçlanmıştır. Türkiye'nin ortalama, maksimum yağış dizileri, uzun süreli değişiklikleri ve eğilimleri belirlenmiştir.Geçmiş dönem günlük yağış verileri incelenerek, 38 yıllık günlük yağış değerlerinin %10' unun altında yağan yağış miktarının, %90'ın ve %95'in üstündeki yağış miktarının artma veya azalma eğilimi belirlenmiştir. Aşırı yağışların arttığı bölgelerde, yağışların ikincil olarak heyelana maruz bölgelerde olup olmadığı tespit edilerek, ikinci bir afetin oluşabileceği bölgeleri belirlenmiştir.Kısa ve uzun süreli şiddetli yağış bilgilerine dayalı olarak, meteorolojik açıdan sel risk alanlarının standart zamanlardaki coğrafi dağılımları ve etki alanları incelenmiştir. Çalışmada Türkiye genelinde plüvyograf çalıştıran toplam 237 istasyonda standart zamanlardaki (1, 3, 6, 12 ve 24 saatlik) maksimum yağışları 1970 ? 2005 yılları için belirlenmiş ve ayrıca maksimum yağış değerlerinin tekerrür süreleri 2, 10, 25, 50 ve 100 yıl olarak analiz edilmiştir.Sahra tozunun Türkiye'deki yağışlara etkisinin varlığı araştırılarak olası bir tahmin erken uyarı sistemi olabilirliğini ve Sahra tozunun bulut oluşturma çekirdeği oluşturma kapasitesiyle ilgili çalışmalardaki yaklaşımların doğruluğunun, ekstrem yağışlara teknolojik yöntemlerle bakılarak incelenmiştir.

Abstract:
In the study, prior daily precipitation rates were analyzed, and it was aimed to shed a light on future studies by creating general precipitation trends around Turkey. Turkey's average, maximum precipitation sequences, their long-term alterations and trends were determined.By analyzing the prior precipitation rates, the amounts below 10% and above 90% and 95% decrease and increase tendencies of the past 38 years daily precipitation rates were determined. In the regions where precipitation rates increased, by determining whether the precipitation took place in the areas, which were exposed to landslides, or not, areas which can potentially be a disaster region were determined.Depending on the data on short and long term severe precipitation, the impact zones and geographical distribution of the meteorologically flood risk areas in standard times were examined. In the study, maximum precipitation rates of the stations which use ?plüvyograf? in standard times (1, 3, 6, 12 and 24 hours) around Turkey between 1970-2005 were determined and maximum precipitation rates of the reoccurrence times were determined as being 2, 5, 10, 25, 50, 100.By examining the impact of Sahara dust on the precipitation in Turkey, the possibility of an early warning system and the trustworthiness of the approaches regarding the capacity of Sahara dust to create clouds were examined by using technological methodologies.