Ekolojik sosyal hizmet bakış açısından kent ortamında doğa deneyiminin engellilik bağlamında incelenmesi
Examining the nature experience in the urban environment from the perspective of ecological social work in the context of disability
Yazar: İRFAN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. GONCA POLAT
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Doğa = Nature ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Kentler = Cities ; Sosyal hizmetler = Social services ; İnsan doğa ilişkisi = Human nature relations

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ekolojik sosyal hizmet bakış açısından kent ortamında bireylerin doğa deneyimlerini engellilik odağında incelemektir. Bu araştırmada sırasıyla kentte yaşayan bireylerin (engelli ve engelli olmayan) doğa etkinlikleri, doğa ile ilişkileri ve doğaya bağlılıkları belirlendiği ve sonrasında ortopedik engellilerin doğa deneyimi incelendiğinden dolayı sıralı açımlayıcı karma yöntem modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda tarama araştırması ve örnekleme tekniği olarak ulaşılabilir örnekleme tekniği kullanılarak 225 engelli ve 225 engelli olmayan bireye ulaşılmıştır. Nitel boyutta ise fenomenolojik desen ve örnekleme tekniği olarak uygun örnekleme tekniği kullanılarak 15 ortopedik engelliye ulaşılmıştır. Araştırmanın nicel veri toplama aracı araştırmacı tarafından geliştirilen "Sosyo-Demografik Bilgi Formu", "Doğa Etkinliği Bilgi Formu", "Doğa İle İlişkili Olma Ölçeği" ve "Doğaya Bağlılık Ölçeği" olmak üzere 4 aşamadan oluşan anket formudur. Araştırmanın nitel veri toplama aracı ise ortopedik engellilerin doğa deneyimlerini incelemek için araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Nicel verilerin analizinde, sırasıyla betimsel istatistikler yapılmış; normallik dağılımı sonucuna göre verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılarak parametrik olmayan testler (Ki-Kare Testi, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, Sperman Korelasyon Testi) uygulanmıştır. Araştırma nitel verilerinin çözümlenmesi MAXQUDA programı kullanılarak içerik analizi yöntemi ile yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesi gerçekleştirilmeden önce verilerin dökümü, analiz öncesi hazırlıklar ve daha sonra tümevarım yoluyla analiz edilmesi sırası takip edilmiştir. Engellilerin engelli olmayanlara ve ortopedik engellilerin diğer engel gruplarına göre doğa ile ilişkilerinin ve doğaya bağlılık düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Ortopedik engellilerin doğa deneyiminin ise gelişim boyutu ve içerik boyutu doğa deneyimi olarak açıklanabildiği görülmüştür.

Abstract:
This research aims to examine the nature experiences of individuals in the urban environment in the focus of disability from an ecological social work perspective. The sequential exploratory mixed-method model was used because nature experiences of the individuals living in the city (disabled and non-disabled) and of orthopedically disabled were determined within the scope of nature experience. 225 disabled and 225 non-disabled individuals were reached by using the survey research and the accessible sampling technique. 15 orthopedically disabled individuals were reached by using the appropriate sampling technique as the phenomenological design. Firstly, the survey form was used consisting of 4 stages, "Socio-Demographic Information Form", "Nature Activity Information Form", "Nature Relatedness Scale", and "Connectedness to the Nature Scale". Secondly, a semi-structured interview form was used developed by the researcher to examine the nature experiences of orthopedically disabled people. In the analysis, firstly descriptive statistics were made according to the results of normality distribution, and non-parametric tests (Chi-Square, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H, Spearman Correlation) were applied by using SPSS 22.0 program. The analysis of the qualitative data was carried out with the content analysis method using the MAXQUDA program. It was found that the relationship with nature and commitment to nature were lower for the disabled than for the non-disabled and were lower for the orthopedically disabled than other disabled groups. It was seen that the nature experience of orthopedically disabled people can be explained as nature experience according to the development dimension and content dimension.