Zaho folkloru (müslüman,hiristiyan veyezidiler)
Zakho folklore (muslim, christian andyazidis)
Yazar: NIL ABDULKAREEM RASOOL TAY
Danışman: PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
ÇalıĢma, Zaho folklorunu incelemekte olup Zaho‟da yaĢayan Müslüman, Hristiyan
ve Yezidi halkların geçiĢ dönemlerine iliĢkin inanç ve uygulamaları ele almaktadır.
Ġnsan hayatının en önemli geçiĢ dönemleri doğum, evlenme ve ölümdür. Bu
dönemler adetler, inançlar ve toplumun sosyal durumları olarak kabul edilir. GeçiĢ
dönemleri, toplumun her kesimini etkileyen, geçmiĢten geleceğe uzanan önemli
aĢamalardır. Bu çalıĢma, geçiĢ dönemlerindeki toplumsal değiĢim ve geliĢim
süreçlerini incelemekte, Zaho‟daki folklorik unsurları detaylı bir Ģekilde ele
almaktadır. Halk kültürü, birey hayata baĢlarken çeĢitli adetler ve inançlarla
hazırlanır, toplum içindeki yaĢamında düzeni ve uyumu sağlar. Ayrıca toplumların
geçmiĢleriyle bu günleri arasında gelenekler örf ve adetler bir köprü görevi görerek
milletlerin varlığını ve bilgi birikimini korumaya yardımcı olur. AraĢtırmanın birinci
bölümünde kavramsal çerçeveden bahsediliyor. Ġkinci bölümde Zaho‟nun tarihi
coğrafyası, demografik yapısı, kültürel ilkeleri, eski yapıları ve sosyal-kültürel
durumu ele alınmıĢtır. Üçüncü bölümde, doğum, evlenme ve ölümle ilgili aile içi
adetler, inançlar üzerinde yapılan çalıĢmanın sonuçları sunulmuĢ ve
değerlendirilmiĢtir. Dördüncü bölümde, Zaho folklorunu oluĢturan unsurlar üzerinde
detaylı bir inceleme sunulmaktadır. Bunlar arasında el sanatları, anonim sözlü
edebiyat ürünleri, masallar, efsaneler, türküler, bilmeceler, atasözleri, ninniler, halk
mutfağı, halk hekimliği, halk inanıĢları, dini bayramlar, törenler ve giyim kuĢam
bulunmaktadır. AraĢtırma sürecinde kullanılan kaynaklar, sözlü ve yazılı olarak iki
ayrı baĢlık altında toplanmıĢtır. Ayrıca araĢtırma sırasında temin edilen fotoğraflar
ekler bölümünde yer almaktadır.
Anahtar sözcükler: Zaho Folkloru, GeçiĢ Dönemleri, Derleme, ĠnanıĢ, Gelenek.

Abstract:
The study examines the folklore of Zaho, focusing on the beliefs and practices
related to the transitional periods of the Muslim, Christian, and Yazidi communities
living in Zaho. The most significant transitional periods in human life are birth,
marriage, and death. These periods are regarded as customs, beliefs, and social
conditions of the community. Transitional periods are crucial stages that affect every
segment of society, bridging the past and the future. This study examines the
processes of social change and development during these transitional periods and
provides a detailed analysis of the folkloric elements in Zaho. Folk culture prepares
individuals for life through various customs and beliefs and ensures order and
harmony within the community. Additionally, it serves as a bridge between the
traditions of societies and their past, helping to preserve the existence and
accumulated knowledge of nations. The first part of the study discusses the
conceptual framework. The second part addresses Zaho's historical geography,
demographic structure, cultural principles, ancient structures, and socio-cultural
situation. The third part presents and evaluates the results of the study on family
customs and beliefs related to birth, marriage, and death. The fourth part offers a
detailed examination of the elements that constitute Zaho folklore. These include
handicrafts, anonymous oral literary products, tales, legends, folk songs, riddles,
proverbs, lullabies, folk cuisine, folk medicine, folk beliefs, religious festivals,
ceremonies, and traditional clothing. The sources used in the research are categorized
under two separate headings: oral and written. Additionally, photographs obtained
during the research are included in the appendices.
Key words: Zaho Folklore, Transitional Periods, Compilation, Belief,Tradition.