Basketbol hakemlerinin örgüt kültürü, örgütsel bağlılık ve liderlik özelliklerinin belirlenmesi
Determining the organizational culture, organizational commitment and leadership features of basketball referees
Yazar: GÜLŞAH HALBİŞ
Danışman: PROF. DR. HAKAN KOLAYİŞ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Basketbol = Basketball ; Hakemler-spor = Referees ; Hakemlik = Arbitration ; Liderlik = Leadership ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment

Özet:
Bu araştırmanın amacı basketbol hakemlerinin örgüt kültürü, örgütsel bağlılık ve liderlik özellikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. 
Araştırma ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 2022-2023 Sezonda Türkiye Basketbol Federasyonunda görev yapan hakemler oluşturmaktadır. Örneklemi ise belirtilen evren içerisinden kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 38'i kadın, 160'ı erkek 198 hakem oluşturmaktadır. Araştırmada veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Örgüt Kültürü Ölçeği", "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" ve "Liderlik Yönelimleri Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır.
Araştırma bulguları incelendiğinde hakemlerin örgüt kültürleri puanlarının cinsiyete ve eğitim durumuna göre farklılaşmadığı (p>.05); buna karşın meslek gruplarına göre farklılaştığı tespit edilmiştir (p<.05). Ayrıca örgüt kültürü puanları ile yaş arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir (p<.05). Örgütsel bağlılık açısından bulgular incelendiğinde hakemlerin örgütsel bağlılık puanlarının cinsiyete göre farklılaşmadığı (p>.05); buna karşın eğitim ve meslek gruplarına göre farklılaştığı tespit edilmiştir (p<.05). Ayrıca örgütsel bağlılık puanları ile yaş arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmemiştir (p>.05). Liderlik özellikleri açısından bulgular incelendiğinde hakemlerin liderlik puanlarının cinsiyete, eğitim durumuna ve meslek gruplarına göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir (p>.05). Ayrıca liderlik puanları ile yaş arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmemiştir (p>.05). Bağımlı değişkenler arasında korelasyon sonuçlarına bakıldığında ise örgüt kültürü ile örgütsel bağlılık, örgüt kültürü ile liderlik, örgütsel bağlılık ile liderlik arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu ortaya konmuştur (p<.05). 
Araştırmada elde edilen sonuçlara göre basketbol hakemlerin örgüt kültürlerinin artması onların örgüte bağlılıklarını; liderlik özelliklerinin artması örgüt kültürlerinin ve örgütsel bağlılıklarının da artacağı şeklinde yorumlanabilir.  
Anahtar Kelimeler: Basketbol, Hakem, Örgüt Kültürü, Örgütsel Bağlılık, Liderlik.

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between basketball referees' organizational culture, organizational commitment and leadership characteristics. 
The research was carried out using the relational screening model. The universe of the research consists of the referees working in the Turkish Basketball Federation in the 2022-2023 Season. The sample consists of 198 referees, 38 female and 160 male, selected by convenience sampling method from the specified population. The data in the research were obtained by using the "Personal Information Form", "Organizational Culture Scale", "Organizational Commitment Scale" and "Leadership Orientation Scale". Independent groups t-test, one-way variance (ANOVA) and Pearson correlation analyzes were used to analyze the data. 
When the research findings were examined, it was found that the organizational culture scores of the referees did not differ according to gender and educational status (p>.05); on the other hand, it was determined that it differed according to occupational groups (p<.05). In addition, negative significant relationships were found between organizational culture scores and age (p<.05). Examining the findings in terms of organizational commitment, it was found that the organizational commitment scores of the referees did not differ according to gender (p>.05); on the other hand, it was determined that it differed according to education and occupational groups (p<.05). In addition, no significant relationship was found between organizational commitment scores and age (p>.05). When the findings were examined in terms of leadership characteristics, it was determined that the leadership scores of the referees did not differ according to gender, educational status and occupational groups (p>.05). In addition, no significant relationship was found between leadership scores and age (p>.05). When the correlation results between the dependent variables are examined, it has been revealed that there are positive significant relationships between organizational culture and organizational commitment, organizational culture and leadership, organizational commitment and leadership (p<.05). 
According to the results obtained in the research, it can be interpreted that the increase in the organizational culture of basketball referees will increase their commitment to the organization, and the increase in their leadership characteristics will increase their organizational culture and organizational commitment. 
Keywords: Basketball, Referee, Organizational Culture, Organizational Commitment, Leadership.