Afganistanda safran üretiminin ekonomik analizi
Economik analysis of saffron prodution in afghani̇stan
Yazar: PANJI MURAD RAHMANI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Diğer tarımsal bitkilerde olduğu gibi safran bitkisinin de üretimi ülke ekonomisini ve halkın yaşam standartlarını yakından ilgilendirmektedir. Ayrıca safran bitkisi haşhaşın en iyi alternatifi olarak ön plana çıkmaktadır. Dünya'da safran bitkisinin üretim ve ticaretinde İran, Hindistan, Afganistan, İspanya,  İtalya, Türkiye, Fas ve Fransa gibi ülkeler başta gelmektedir. Dünya'da her sene yaklaşık 475 ton safran üretilmekte olup, üretimin yaklaşık %90'ından fazlası İran'da gerçekleşmektedir. Safran; Afganistan'da çok eski yıllardan beri üretilmekte ve istihdama, dış ticarete ve ekonomiye katkı sağlamaktadır. Safran üretiminin büyük bir kısmı Herat ilinde yoğunlaşmıştır. Herat'a ilave olarak Balkh (Mezar-i-şerif) ve Faryab illerindeki safran üretimi yapan çiftçiler çalışmanın popülasyonunu oluşturmaktadır.
Bu çalışma; safran üretiminde çiftçilerin girdi kullanımı, üretim maliyeti, kârlılık ve verimliliklerinin analiz edilerek, safran üretimindeki başarılarının çeşitli ölçütler açısından değerlendirilmesi ile karşılaştıkları sorunların belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma sonucunda; safran üreten üreticilerin dekara 418,57 kg/da soğan, 244,47 saat/da emek, 2,57 ton/da ortalama hayvan gübresi, 290,84 kg/da ortalama kimyasal gübre, 1254,28 gr/da ilaç kullandıkları tespit edilmiştir. Safran ortalama üretim masrafları 18537,92 Af (18537.92TL)dekara, değişen, 47129,73 Af (4712.97TL) dekara, sabit olmak üzere toplam 65667,65 Af (6566.76TL)dekara olarak hesaplanmıştır. Ortalama safran verimi 4852,85 gr/da, ortalama satış fiyatı 158,21 Af(15.82TL)gr ve gayrisafi üretim değeri 763514,28 Af(76351.42TL)dekara olarak tespit edilmiştir. Çalışmada safran üreticilerinin safran üretimiyle ilgili SWOT analizi de yapılmıştır.  Safranın pahalı bir bitki olması ve hızlı bir şekilde satılabilmesi safranın güçlü yönlerindendir. Safran üretim ve pazarlama faaliyetlerinde karşılaşılan sorunlar içinde devlet desteklerinin yetersiz olması ön plana çıkmaktadır.

Abstract:
In this thesis, the production of saffron plant, like other agricultural plants, is closely related to the country's economy and the living standards of the people. In addition, the saffron plant stands out as the best alternative to poppy. Countries such as Iran, India, Afghanistan, Spain, Italy, Turkey, Morocco and France are the leading countries in the production and trade of the saffron plant in the world. About 475 tons of saffron is produced in the world every year, and more than 90% of the production belongs to Iran. Saffron has been produced in Afghanistan for many years and contributes to employment, foreign trade and economy. Most of the saffron production is concentrated in Herat Province. In addition to Herat, farmers producing saffron in Balkh (Mazar-i-sharif) and Faryab provinces constitute the population of the study.
This study was carried out in order to determine the problems faced by the producers by analyzing the input use, production cost, profitability and efficiency in saffron production, evaluating the success of the farmers in saffron production in terms of various criteria. As a result of the study, it was determined that the producers producing saffron used 418,57 kg/da onion, 244,47 hours/da labor, 2,57 tons/da animal manure, 290,84 kg/da chemical fertilizer, 1254,28 gr/da pesticide. Production costs have been calculated as 65667,65Af (6566.76TL) dekar, varying in 18537,92 Af(1853.79TL)dekar and constant 47129,73 Af(4712.97TL) dekar, Average saffron yield was 4852,85 gr/da, average selling price was 158,21 Af(15.82TL) gr and gross production value was 763514,28 Af(76351.42TL)dekar. In the study, SWOT analysis of saffron producers' saffron production was also carried out. One of the strengths of saffron is that it is an expensive herb and can be sold quickly. Among the problems encountered in saffron marketing and sales activities, insufficient government support comes to the fore.