Türk müzik tarihi içerisinde kudümün rolü ve Türkiye'de güncel icra durumu incelemesi
The role of kudum in the history of Turkish music and in Turkey current executive status review
Yazar: SELİN KARANCI
Danışman: PROF. LİLİAN MARİA TONELLA TÜZÜN ; DOÇ. ESRA BERKMAN
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Kudüm = Kudüm ; Mevlevi ayini = Mevlevi ceremony ; Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Müzik tarihi = Music history ; Usul = Rhytm ; Vurmalı çalgılar = Percussion instruments ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; Çalgılar = Musical instruments

Özet:
Türkiye'de kudüm, günümüzde kentsel klasik Türk makam müziği ve dinî müziğin tekke müziği dalının, en büyük formu olarak bilinen Mevlevi Ayini formu icrasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Çalgı sınıflandırmasına göre kudüm, derili vurmalı çalgılar (membranophone) sınıfının alt kategorilerinden biri olan, kazan davul (kettledrum) ailesinin bir üyesidir. Türk kültür tarihi incelendiğinde, en erken tarihli örnek olarak, Abbasiler dönemine (750-1258) denk gelen Türk metinleri olan Dede Korkut hikayelerinden itibaren günümüz Türkiye'sine dek izi sürülebilmektedir. Yapısal özellikleri bakımından, kudümle ortak özelliklere sahip olduğu bilinen çalgılara Hindistan, Acem ülkeleri, Azerbaycan, Arap coğrafyası gibi yakın ve uzak coğrafyalarda rastlanır. 
Araştırmanın amacı, tarihten günümüze kudümün ve kudüm icrasının gelişimi ile ilgili detaylı bilgi veren bir kaynak oluşturmaktır. Bu bağlamda, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne ve TRT'ye bağlı dinî ve din-dışı klasik makam müziği icra topluluklarında kudümzen/ritim sanatçısı kadrosunda görev alan, altı icracı/sanatçıya yarı yapılandırılmış 26 adet sorunun yöneltilmesi yoluyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Buna ek olarak, nitel yöntemin bir ayağı olarak betimsel yöntem dahilinde, geçmişten günümüze kudümün Türk medeniyetlerinde geçirdiği değişim dönüşümü irdelemek adına, kaynak tarama ve derleme yoluyla pek çok bilgi ortaya konulmuştur. Görüşmeler aracılığı ile elde edilen bulgular ışığında, kudümün geleneksel çalma biçiminin değişmediği ve günümüz Mevlevi ayinlerinin idareci pozisyonundaki çalgısı olduğu, araştırmanın ulaşılan temel sonuçları arasında ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The kudüm is widely used in Turkey today in the performance of the Mevlevi Liturgy form, which is known as the major form of the tekke (religious) music branch of urban classical Turkish makam (mode) music and religious music. According to the instrument classification, the kudüm is a member of the kettledrum family, which is one of the subcategories of the class of leather coated percussion instruments (membranophone). When the history of Turkish culture is examined, it can be traced from the Dede Korkut stories, which are Turkish texts that coincide with the Abbasid period (750-1258), as the earliest example to today's Turkey. The kudüm instrument that are known to have common structural characteristics are found in close and distant geographies such as India, Iran, Azerbaijan and Arab countries. 
The discussion in this study is containing to determine the current performing styles of the kudüm in the context of the views and approaches of kudüm performers who work in religious and non-religious classical Turkish makam music ensembles, which are related to General Directorate of Fine Arts affiliated to the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey and TRT. Interviews were conducted with six performers/artists working as state artists in these institutions, by asking 26 semi-structured questions to understand the current performance practices of the kudüm. In addition, a lot of information has been revealed through literature review and compilation within the scope of the descriptive method as a pillar of the qualitative method by examining the transformation and change that the kudüm instrument has undergone throughout Turkish civilizations from the past to the present. In the light of the findings obtained through the interviews, it has emerged among the main results of the research that the traditional playing style of the kudum has not changed and that it is the instrument of today's Mevlevi rites in the conducting position.