Türkçe eğitimi lisansüstü tezlerine yönelik bir inceleme
A review of Turkish education graduate thesis
Yazar: ÖMER FURKAN ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. İZZET ŞEREF
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye'de 1992-2020 yılları arasında Türkçe eğitimi alanında hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tezlerinin analizini yaparak, çalışmaları özellikle konu alanı, ana bilim dalı, örneklem düzeyi ve betimsel anlamda değerlendirerek gelecekte bu bakış açısıyla yapılacak olan çalışmalara rehberlik etmesi ve yol gösterici nitelikte bulgular elde etmek ve Türkçe eğitimi alanının dününü ve bugününün değerlendirmesini yapabilmektir. Ayrıca Türkçe eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin bütüncül ve sistematik bir biçimde analiz edilmesi de amaçlanmıştır. Bu çerçevede araştırmaya konu olan lisansüstü tezler türü, hazırlandığı yıl ve üniversite, yapıldığı enstitü, hazırlandığı üniversitenin hangi kuşakta olduğu gibi betimsel özelliklerinin yanında tezlerin konu alanları, tez yazarlarının cinsiyetleri, tezlerin ana bilim dalları, anahtar kelimeler incelenmiştir. Araştırma çerçevesinde incelenen lisansüstü tezler Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi verilerine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Ulaşılan tezlerden tam metin erişim izni bulunmayan Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı'nda 59 tez, Türkçe Öğretmenliği Ana Bilim Dalı'nda 11 tez, Türkçenin Eğitim Öğretimi Ana Bilim Dalı'nda 52 tez araştırma kapsamı dışında tutulmuştur.  Araştırmanın kapsamını 1460 yüksek lisans ve 245 doktora tezi oluşturmaktadır. Tezler nitel araştırma yaklaşımına uygun bir biçimde araştırmacı tarafından geliştirilen "Lisansüstü Tez İnceleme Formu" kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde bulguların sistematik ve açık bir şekilde betimlenerek açıklanıp yorumlandığı betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Bulgular grafik, frekans ve yüzde tablolarıyla sunularak tartışılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre yüksek lisans tezlerinin tüm yıllarda doktora tezlerinden fazla olduğu, doktora tezlerinin oransal olarak arttığı ve lisansüstü tezlerin bütünsel manada yükseliş eğiliminde olduğu belirlenmiştir. Tezlerin en çok Gazi, Atatürk, Çanakkale Onsekiz Mart, Dokuz Eylül ve Bolu Abant İzzet Baysal üniversitelerinde hazırlandığı görülmüştür. Yapılan tezlerde eğitim bilimleri enstitülerinin oranı %56.67 iken sosyal bilimlerin oranının %42.27 olduğu saptanmıştır. Araştırmada üniversiteler kuruluş yıllarına göre üç kuşağa ayrılmış ve tezlerin sırasıyla en fazla birinci, ikinci ve üçüncü kuşak üniversitelerde yapıldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Yüksek lisans tezlerine doktor öğretim üyesi/yardımcı doçent doktor, doktora tezlerine ise profesör doktor unvanına sahip akademisyenlerin daha fazla danışmanlık yaptığı belirlenmiştir. Tezlere danışmanlık yapan akademisyenlerin bilim alanlarında ilk sırayı Türkçe eğitimi almasına karşın Türk dili, yeni Türk edebiyatı, klasik Türk edebiyatı, Türk halk bilimi, çağdaş Türk lehçeleri ve edebiyatları gibi filoloji temel alanının etkisinin yoğun olduğu görülmüştür. Tezlerde en fazla çalışılan konu alanlarının çocuk edebiyatı, yabancılara Türkçe öğretimi, yazma eğitimi ve anlatı eğitimi olduğu belirlenmiştir. Tez yazarının cinsiyetine göre kadın ve erkek araştırmacı oranının birbirine yakın olduğu saptanmıştır. Örneklem düzeyine göre ise en fazla çalışmanın ortaokul öğrencileri, yabancı öğrenciler ve öğretmenlerle yapıldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar göz önünde bulundurularak öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to evaluate the studies especially in the subject area, department, sample level and descriptive sense; to guide the studies to be done with this perspective in the future; to obtain quality findings and to evaluate the past and present of the field of Turkish education by analyzing the master's and doctoral theses prepared in the field of Turkish education between 1992-2020 in Turkey. In addition, it is aimed to analyze the postgraduate theses in the field of Turkish education in a holistic and systematic way. In this context, the subject areas of the theses, the gender of the thesis authors, the main sciences of the theses, keywords have been delved into. Moreover, descriptive features such as the type of postgraduate theses that are the subject of the research, the year and university, the institute in which the respective theses were done, the generation of the university in which they were prepared have been investigated. The postgraduate theses examined within the framework of the research were carried out based on the data of the YÖK Publication and Documentation Department National Thesis Center. 59 theses in the Department of Turkish Education, 11 theses in the Department of Turkish Language Teaching, and 52 theses in the Department of Education of Turkish have been excluded from the scope of the research. The sample of the research consists of 1460 master's and 245 doctoral theses. Theses have been analyzed using the "Graduate Thesis Review Form" developed by the researcher in accordance with the qualitative research approach. In the analysis of the data obtained, the descriptive analysis technique, in which the findings are described and interpreted in a systematic and clear way, has been used. Findings have been discussed by presenting graphics, frequency and percentage tables. According to the findings obtained in the research, it has been determined that master's theses were more than doctoral theses in all years, doctoral theses increased proportionally, and postgraduate theses were in an upward trend in a holistic sense. It has been observed that the theses were mostly prepared in Gazi, Atatürk, Çanakkale Onsekiz Mart, Dokuz Eylül and Bolu Abant İzzet Baysal universities. In the theses, it has been determined that while the rate of educational sciences institutes was 56.67%, the rate of social sciences was 42.27%. In the research, the universities have been divided into three generations according to their foundation years and as a consequence, it has been found that the theses were mostly made in the first, second and third generation universities, respectively. It has been determined that academicians who hold the title of doctoral lecturer/assistant professor doctor for master's theses and professor doctor titles for doctoral theses were more consulted. Although the academicians who advise the theses receive Turkish education in the first place in the fields of science, it has been observed that the influence of the basic fields of philology such as Turkish language, new Turkish literature, classical Turkish literature, Turkish folklore, contemporary Turkish dialects and literatures is intense. It has been determined that the most studied subject areas in the theses are children's literature, teaching Turkish to foreigners, writing education and narrative education. According to the gender of the thesis author, the ratio of male and female researchers has been found to be close to each other. According to the sample level, it has been revealed that the most studies were conducted with secondary school students, foreign students and teachers. Suggestions have been presented by taking the results obtained from the research into consideration.