Lise öğrencileri için çok boyutlu zorbalık ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması
Multidimensional bullying scale for high school students: A scale development study
Yazar: SÜLEYMAN EZİN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TANRIKULU
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin zorbalık yapma ve mağduriyet durumlarını çok boyutlu ölçmeye yönelik geçerliliği ve güvenirliği test edilmiş bir ölçek geliştirmektir. Geçerlilik çalışmaları için ilk olarak ölçeğin kapsam geçerliliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuştur. Yapı geçerliliği çalışmaları kapsamında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. AFA çalışma grubu, Diyarbakır'da dokuzuncu, onuncu ve on birinci sınıflarda öğrenim gören 529 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Zorbalık ve mağduriyet maddeleri için ayrı ayrı yapılan AFA sonucunda ölçeğin tek faktörlü yapıda ve faktör yük değeri 0.33 ve üzeri olan 21 maddeden oluşmaktadır. DFA çalışma grubu Diyarbakır'da 9., 10. ve 11. sınıflarda öğrenim gören 575 lise öğrencisinden oluşmaktadır. AFA sonucunda elde edilen tek faktörlü yapı zorbalık ve mağduriyet maddeleri için ayrı ayrı DFA ile test edilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda zorbalık ve mağduriyet maddeleri için heseplanan uyum indeksleri kabul edilebilir değer aralıklarında bulunmuştur. Güvenirlik çalışmaları kapsamında zorbalık ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayıları ve test tekrar test güvenirliği hesaplanmıştır. AFA grubu için zorbalık ölçeği 0.87, mağduriyet ölçeği 0.90 iç tutarlık katsayısına sahipken DFA grubu için zorbalık ölçeğinin iç tutarlık kat sayısının 0.88, mağduriyet ölçeğinin iç tutarlık kat sayısının 0.90 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 4 hafta arayla uygulanan zorbalık (r: 0.72, p<0.05)  ve mağduriyet ölçeğinin(r: 0.72, p<0.05)  yüksek düzeyde test tekrar test güvenirliğine sahip olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular, Lise Zorbalık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Lise Zorbalık Ölçeği, lise öğrencilerinin zorbalık ve mağduriyet durumlarını bütüncül bir şekilde ölçmeye yönelik lise öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları, liselerde zorbalık konusunda çalışma yürütecek araştırmacılar ve eğitim politikacıları tarafından kullanılabilir.

Abstract:
The aim of the current study was to develop a valid and reliable scale for multidimensional measurement of bullying and victimization among high school students. For the validity studies, expert opinions were initially sought to ensure the content validity of the scale. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were conducted as part of the structural validity studies. The EFA study group consisted of 529 high school students in 9th, 10th, and 11th grades in Diyarbakır. As a result of the EFA conducted separately for bullying and victimization items, the scale consists of 21 items with a single factor structure with factor loading values are 0.33 and above. The CFA study group included 575 high school students in 9th, 10th, and 11th grades in Diyarbakır.  The single-factor structure obtained from the EFA was separately tested with CFA for bullying and victimization items. The fit indexes for bullying and victimization items in Confirmatory Factor Analysis were found to be within acceptable ranges. Within the scope of reliability studies, the internal consistency coefficients and test-retest reliability of bullying and victimization items were calculated. For the EFA group, the Cronbach Alpha internal consistency reliability coefficients were found to be .87 for the bullying scale and .90 for the victiminization scale. For the CFA group, the internal consistency coefficients were found to be 0.88 for the bullying scale and 0.90 for the victimization scale. Furthermore, it was determined that the bullying (r: 0.72, p<0.05) and victimization (r: 0.72, p<0.05) scales administered with a 4-week interval, had a high level of test-retest reliability. The findings obtained from the study indicate that the High School Bullying Scale is a valid and reliable measurement tool. The High School Bullying Scale can be used by high school teachers, school counselors, researchers conducting studies on bullying in high schools, and educational politician to comprehensively measure bullying behaviors among high school students.