Okul öncesi dönemde Yaratıcılık Değerlendirme Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Creativity Assessment Scale in preschool period (CASPP): Validity and reliability study
Yazar: DİLARA BEGÜM BÜYÜKYILMAZ
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ERİŞEN ; DOÇ. DR. BANU USLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Yaratıcılık = Creativity ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı; okul öncesi eğitime devam eden 60-72 aylık çocukların yaratıcılık düzeylerini belirlemek üzere kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Ölçek madde havuzunun oluşturulması için ilgili literatür taranmış ve uzman görüşlerine başvurulmuştur. Oluşturulan 50 maddelik taslak ölçek 2020-2021 eğitim-öğretim yılında İstanbul'da Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında öğrenim gören 230 okul öncesi öğrencisine uygulanmıştır. Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında görünüş, kapsam ve yapı geçerliği analizleri yapılmıştır. Görünüş ve kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, yapı geçerliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Verilerin faktör analizine uygunluğunu belirlemek amacıyla yapılan KMO (Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy) ve Bartlett  (Bartlett's Test of Sphericity) testi sonucunda;  KMO örneklem uygunluk katsayısı ,95 ve Bartlett's  Küresellik Testi sonucu (X2200=6810,900; p<0,01) olarak hesaplanmıştır. Faktör analizinde öncelikle temel bileşenler analizi (Principal Component Analysis), sonrasında dik döndürme (Varimax Rotation) yapılmıştır. Yapılan AFA sonuçlarına göre ölçeğin nihai hali; toplam varyansın %75,39'unu açıklamakta ve 4 faktör altında toplanan 20 maddeden oluşmaktadır. Elde edilen bu sonuçların test edilmesi için Doğrulayıcı Faktör Analizi'ne (DFA) başvurulmuştur. Doğrulayıcı Faktör Analizinden elde edilen sonuçların, ölçüm modeline ilişkin uyum endekslerinin temel parametre öngörüleriyle uyum içersinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. DFA soncunda elde edilen değerler şu şekildedir; RMSEA, 0,07; χ2/df=2,05; RMR=0,05; NFI=0,91; GFI=0,87; CFI=0,95. Taslak ölçeğin güvenirlik analizleri kapsamında iç tutarlılığına ve yüksek-düşük öğrencileri ayırt edebilme gücüne bakılmıştır. Bu kapsamda Cronbach Alpha, madde analizi ve alt-üst grup madde analizi yöntemleri uygulanmıştır. Ölçeğin genelinden elde edilen Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,96 olarak hesaplanmıştır. %27'lik alt-üst bağımsız gruplar t-testi sonucunda %27'lik üst grup lehine anlamlı farklılık görülmüştür (p<.01). Yapılan analizler sonucunda "Okul Öncesi Dönemde Yaratıcılık Değerlendirme Ölçeği (OÖDYDÖ)" nin gerekli psikometrik özelliklere sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims to develop a valid and reliable scale that can be used to determine the creativity levels of 60-72 months old preschool period children. In order to create the scale item pool, the relevant literature was searched and expert opinions were consulted. The 50-item draft scale was applied to 230 pre-school students studying in educational institutions affiliated to the MoNE in Istanbul in the 2020-2021 academic year. Within the scope of the validity studies of the scale, aspect, content and construct validity analyzes were performed. Expert opinions were consulted for face and content validity, and Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted to examine construct validity. The KMO (Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy) and Bartlett (Bartlett's Test of Sphericity) tests were conducted to determine the conformity of data to factor analysis. The KMO value was calculated as ,95 and the Bartlett's Sphericity test's result was calculated as X2200=6810,900; p<0,01. In the factor analysis, first of all, principal components analysis (Principal Component Analysis) and then vertical rotation (Varimax Rotation) were performed. According to the results of the EFA, the final version of the scale explains 75.39% of the total variance and consists of 20 items gathered under 4 factors. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was used to test these results obtained as a result of EFA. It was concluded that the results obtained from the CFA were in agreement with the basic parameter predictions of the fit indices of the measurement model. The values obtained as a result of CFA were as follows; RMSEA, 0,07; χ2/df=2,05; RMR=0,05; NFI=0,91; GFI=0,87; CFI=0,95. Within the scope of the reliability analysis of the draft scale, its internal consistency and its power to distinguish between high and low students were examined. In this context, Cronbach Alpha, item analysis and sub-supergroup item analysis methods were applied. The Cronbach Alpha internal consistency coefficient obtained from the overall scale was calculated as 0.96. There was a significant difference in favor of the upper group of 27% in the t-test result of the lower-upper independent groups of 27% (p<.01). As the conclusion of the conducted analyses, it was determined that the "Creativity Assessment Scale in Preschool Period (CASPP)" had the necessary psychometric properties.