Trabzon Of ilçesindeki mimari eserler
The architectural works of Of district, Trabzon
Yazar: ERDEM KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. ABDÜLHAMİT TÜFEKÇİOĞLU ; YRD. DOÇ. DR. HALİL SÖLÜ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Kaleler = Fortnesses ; Köprüler = Bridges ; Mimari eserler = Architectural works ; Su yapıları = Water structures ; Trabzon-Of = Trabzon-Of

Özet:
Tarihi M.Ö. 3000'lere uzanan Of ilçesi, konum itibarıyla önemli bir yer olmuştur. Geçmişte birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, günümüzde de bu medeniyetlerden izler taşımaktadır.  Yüksek Lisans Tezi çalışma konusu olan "Trabzon Of İlçesi'deki Mimari Eserler" kapsamında Of ilçesinin çevresinde bulunan kale, camiler, medrese, kütüphane, çeşmeler, köprüler, su kuyuları, dibek taşları çalışılmıştır.     Bu araştırma sonunda 18. ve 20. yy.a ait toplam 31 adet mimari eser tespit edilmiştir. Bunlar;  kale, cami, medrese, kütüphane, çeşme, köprü, su kuyusu ve dibek taşından ibarettir.   Çalışmanın ilk aşamasına, döküman ve kaynak toplamakla başlanılmıştır. Bu çerçevede bölge ile ilgili Türkçe yayınlara kütüphanelerde ulaşılmaya çalışılmıştır. Ardından tez kapsamında 2015 yılında kaynak taraması yapılmış çeşitli kaynaklara ulaşılmıştır. Kaynak taramasından sonra arazi çalışmasına başlanmıştır. Of ilçe merkez ve çevresinde tespit edilen mimari eserlerin fotoğrafları çekilmiş ve ölçüleri alınmıştır.  Elde edilen bilgiler ışığında ilk olarak Of ilçesinin coğrafi konumu ve tarihçesi hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Tezin katalog bölümünde yapılar türlerine göre ayrılarak çeşitli başlıklar altında tanıtılmıştır. Değerlendirme bölümünde yapılar eldeki veriler ışığında kendi aralarında benzerleri ile ve bölgedeki diğer benzer yapılar ile karşılaştırılmıştır. Sonuç bölümünde yapıların hakkında varılan sonuç kısaca belirtilmiştir. 
İncelenen eserlerin büyük çoğunluğunu camiler ve çeşmeler oluşturmaktadır. En erken yapı 1790 tarihli Bölümlü Beldesi Büyükcami Mah. çeşmesi, en geç tarihli yapı ise 1940 tarihli Molla Ömer Mescidi' dir. Eserlerin tamamı birtakım onarımlarla günümüze gelebilmiştir. Plan ve mimari açıdan camiler, çeşmeler ve köprüler birbirlerine yakın özellikler gösterir. 
Of'daki mimari eserlerde en çok taş ve ahşap malzeme kullanılmıştır. Süslemeler taş, ahşap süsleme olup geometrik, bitkisel, figür ve yazı karakterlidir. Kale, Medrese, Kütüphane, Köprüler, Su Kuyuları, Dibek Taşları süsleme bakımından sade olup, mimari formlarını korumaktadırlar. 
 Bölgede bulunan mimari eserlerde daha çok yerel üslup görülmekte olup bunun yanında Taşra özelliklerde göze çarpmaktadır.  Of'daki Mimari Eserler hakkında şimdiye kadar toplu ve detaylı bir çalışma yapılmamış ve bu eserlerin bir bölümü literatüre geçirilmemiştir. Yapmış olduğumuz bu tez çalışması ile bölgede yer alan boşluğu büyük ölçüde dolduracağımız kanaatindeyiz.

Abstract:
The district of Of, which dates back to 3000s B.C., has been an important place due to its location. It has hosted a lot of civilizations and still bearing the stamps of them. 
Within the scope of the study subject, "The Architectural Works of Of District, Trabzon", the castle, mosques, madrasahs, libraries, fountains, bridges, draw wells and mortar stones which are placed around Of have been worked. 
At the end of this research, 31 architectural works, which belong to 18th and 20th centuries, have been determined. These works consist of the castle, mosque, madrasah, library, fountain, bridge, draw well and mortar stone. 
It has been started to collect documentary and source at the first stage of work. Within this context, it was tried to reach to respective Turkish publications about the area in libraries. Afterwards, within the scope of thesis, it has been reached to various literatures reviewed in 2015. After review of sources, field work has begun. The photos of architectural works which determined in the district and city center of Of has been measured and has been surveyed. 
In the light of the findings, it has been given brief information about the geographical location and the history of Of district at first. The structures were separated according to their types in the catalog of thesis and introduced under the various titles. In the part of evaluation, the structures have been compared with similar ones and the other structures in the area in the light of findings. In the conclusion section, the results about the structures were pointed out briefly. 
The investigated structures consist of mosques and fountains mostly. The earliest structure is the Fountain of Büyükcami district, Bölümlü Town, dated 1790 and the latest structure is Masjid of Molla Ömer, dated 1940. The all of the works survived with some restorations. In terms of the plan and their architecture, the mosques, fountains and the bridges share the common features. 
Stone and wooden materials has been mostly used in architectural works of Of. The decorations, being stone and wooden, have geometric, plantal, figures and writing characters. With respect to the trimming of the Castle, Madrasah, Library, Bridges, Draw Wells, Mortar Stones are simple and protecting their architectural form. 
In the architectural works in the area, mostly local style are seen yet upcountry characters lap to the eyes as well. 
There has not done any well and detailed study about architectural works in Of so far and some of these works have not taken place in literature. With the study of the thesis that we conducted, we consider we will fill the gap in the area to a great extent.