Sosyal hizmet uzmanlarının  sosyal hizmette teori ve pratik uyumluluğuna yönelik görüşleri: Bir ölçek geliştirme ve uygulama çalışması
Social workers' views on the integrity between theory and practice in social work: A scale development and implementation study
Yazar: FATMA ŞEYMA DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MİRAÇ BURAK GÖNÜLTAŞ
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Pratik = Practice ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Teori = Theory ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Teori ve uygulama olmak üzere iki ana bileşeni bulunan sosyal hizmet eğitiminin nihai amacı, nitelikli sosyal hizmet uzmanları yetiştirmektir. Bu hedefe ulaşmak için sosyal hizmet uzmanı adaylarının lisans eğitimi boyunca aldıkları teorik bilgileri pratiğe nasıl aktaracağını öğrenmesi de oldukça önemlidir. Bu çerçevede, teori ve pratik uyumluluğunun sağlanmasının sosyal hizmet eğitimindeki önemi açıktır. Fakat bugüne kadar doğasında uygulamayı barındıran pek çok alanda olduğu gibi sosyal hizmet eğitimi alanında da teori ve pratik uyumluluğunun tam olarak sağlanamadığı dünyada ve Türkiye'de birçok bilim adamı tarafından bir sorun olarak dile getirilmektedir. Dolayısıyla bu çalışma ile alanda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının gözünden sosyal hizmet eğitimi çerçevesinde teori ve pratik uyumluluğu çeşitli değişkenler bağlamında anlaşılmaya ve bu uyumluluğu olumsuz etkileyen faktörler ile uyumluluğun geliştirilmesi yönünde öneriler yansıtılmaya çalışılmıştır. Ulusal alanyazında sosyal hizmet eğitimi çerçevesinde teori ve pratik uyumluluğunu ölçmeye yönelik bir ölçme aracına rastlanmamış ve dolayısıyla çalışma çerçevesinde bu yönde bir ölçme aracı geliştirilmiştir. Karma bir desende planlanan bu çalışmada veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Sosyal Hizmette Teori ve Pratik Uyumluluğu Ölçeği vasıtasıyla Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan kurum ve kuruluşlarında çalışan 156 sosyal hizmet uzmanından toplanmıştır. Ayrıca, nicel analizden elde edilen bulguların yorumlanması ve daha etkili önerilerde bulunulabilmesi amacı ile araştırmacı tarafından oluşturulan açık-uçlu sorular yardımıyla 11 sosyal hizmet uzmanından nitel veri toplanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel veriler SPSS 25.00 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrenim durumu, çalışılan sektör türü ve staj/blok uygulaması yapılan kurumda mesleki akademik alanda süpervizyon alınıp alınmaması değişkenleri için bağımsız örneklem t testi, staj/blok uygulaması yapılan kurumda sosyal hizmet uzmanının bulunup bulunmaması ve lisans eğitimi alınan program türü değişkenleri için ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Ölçek ile mesleki deneyim arasındaki ilişki ise spearman korelasyon analizi ile incelenmiştir. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Ölçekten elde edilen bulgular ve gerçekleştirilen istatistiksel analizler doğrultusunda ölçekten alınan puanlar arasında öğrenim durumu, lisans eğitimi alınan program türü, ve staj/blok uygulaması yapılan kurumda sosyal hizmet uzmanının bulunup bulunmaması değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık çıkmadığı buna karşılık staj/blok uygulaması yapılan kurumda mesleki akademik alanda süpervizyon alınıp alınmaması ve çalışılan sektör türü bakımından grupların bakışlarında anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür. Ayrıca, sosyal hizmet eğitiminde teori ve pratik uyumluluğunu etkileyen faktörlerin çoğunlukla lisans müfredatı ve öğretim elemanı kaynaklı faktörler olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda teorinin pratikle uyumunun iyileştirilmesinde toplumsal/bağlamsal faktörler dikkate alınarak Türkiye modeli sosyal hizmet geliştirmenin önemi belirtilmiş; sosyal hizmet eğitimde teori ve uygulamalı derslerin ağırlıklarının gözden geçirilmesi, yerel odaklı derslerin yaygınlaştırılması, kaynakların çoğaltılması ve ayrıca sosyal hizmet alanında sosyal hizmet kökenli öğretim elemanı ihtiyacının giderilmesi gerekliliği vurgulanmıştır. Bu doğrultuda müfredata ve öğretim elemanına yönelik önerilerin sosyal hizmet eğitiminde teori ve pratik uyumluluğunu iyileştirmede katkı sağlayacağı beklenmektedir.

Abstract:
The ultimate goal of social work education, having two main components which are theory and practice, is to train qualified social workers. In order to achieve this goal, it is also very important for social worker candidates to learn how to apply the theoretical knowledge they have learnt during their undergraduate education into practice. Within this framework, the importance of ensuring the integrity of theory and practice in social work education is quite clear. However, the fact that the integrity between theory and practice cannot be fully ensured not only in the field of social work education but also in other fields which have practice in their nature has been seen as an issue of concern by many researchers both in Turkey and in the world. Thus, this study tries to explore the integrity between theory and practice within the framework of social work education according to various variables from social workers' viewpoints. Also, it aims to reflect the factors affecting the integrity between theory and practice negatively within the framework of social work education, and provide suggestions related to the improvement of the integrity between theory and practice. In the relevant national literature review, no scale was encountered in order to explore the integrity between theory and practice within the framework of social work education and therefore, a scale was developed in order to examine the integrity between theory and practice within the framework of social work education according to various variables. In this study implementing a mixed methods research design, the data were collected from 156 social workers working at various institutions and organizations in different regions of Turkey by means of using "The Integrity between Theory and Practice in Social Work Scale" developed by the researcher. In addition, in order to interpret the findings obtained from the quantitative analysis and to provide more effective suggestions, qualitative data were collected from 11 social workers through open-ended questions constructed by the researcher. The quantitative data obtained in this study were analyzed by using the SPSS 25.00 version. Independent sample t test was used for analyzing the variables including educational status, the type of sector social workers work in and the situation related to receiving or not receiving supervision in the professional academic field at the institution where the internship/ block practice was done. In order to analyze the variables such as the presence or the absence of a social worker at the institution where the internship/ block practice was done and the undergraduate program type, Mann Whitney U test was used. Also, the relationship between the total score obtained from the scale and professional experience was analyzed using Spearman correlation analysis. In the analysis of qualitative data, descriptive content analysis was used. As a result of the findings obtained from the scale and the statistical analysis, it was found that there was no significant difference between the total scores obtained from the scale and educational status, the type of undergraduate program, and the presence or absence of a social worker in the institution where the internship / block application was performed whereas there was a significant difference between the total score obtained from the scale and the type of sector social workers work in and the situation related to receiving or not receiving supervision in the professional academic field at the institution where the internship/block practice was done. In addition, it has been determined that the factors affecting the integrity between theory and practice within the frame of social work education are mostly based on the curriculum used in undergraduate education and the faculty members working at the department of social work. In this context, the importance of creating a Turkish social work education model taking into consideration social and contextual factors has been highlighted in the process of the improvement of the integrity between theory and practice in social work education. Also, the necessity of reviewing the weight of theory and applied courses in social work education, spreading locally focused courses, increasing the national resources and meeting the needs regarding teaching staff in the field of social work have been emphasized. Accordingly, the suggestions related to the curriculum and teaching staff in the field of social work may contribute to improving the integrity between theory and practice in social work education.