İlköğretim 6, 7, 8. sınıf öğrencilerinin zorbalık düzeylerinin yordanması (Konya ili Cihanbeyli ilçesi ilçe merkez örneği)
Regresment of primary school students bullying level
Yazar: NESLİHAN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ÜLKER AKKUTAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Zorbalık = Bullying

Özet:
Bu araştırmada, zorbalık türü olayların genel olarak ve öğrencilerin cinsiyetlerine göre okulun hangi alanlarında ve ne sıklıkta meydana geldiği saptanarak; öğrencilerin zorba kişilik, kendine güven ve zorbalıktan kaçınma düzeyleri; cinsiyet, ailenin algılanan gelir düzeyi, algılanan akademik başarı durumu, hatalı davranışın sıklığı, yetişkin etkileri değişkenleri açısından açıklanmıştır.Araştırma, Konya ili Cihanbeyli ilçesi, ilçe merkezindeki altı resmi ilköğretim okulunun 6. 7. ve 8. sınıflarında eğitim gören 367'si kız ve 396'sı da erkek olmak üzere toplam 763 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada, öğrencilerin zorbalık düzeyleri Koç(2006) tarafından geliştirilen ve üç alt ölçekten "Zorba Kişilik", "Kendine Güven" ve "Zorbalıktan Kaçınma" oluşan "Öğrenci İlişkileri Tutum Ölçeği" ile belirlenmiştir. Öğrenci İlişkileri Tutum Ölçeği'nin lise öğrencilerine yönelik geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Koç(2006) tarafından yapılmıştır. Bu araştırma ilköğretim öğrencileri üzerinde yapıldığından araştırmacı tarafından yeniden geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Öğrencilerin kişisel niteliklerine ilişkin bilgiler ise Koç(2006) tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Her bir açıklanan değişken tek, açıklayıcı değişkenlerin de tümü birlikte istatistiksel işleme alındığı için de öğrencilerin "Zorbalık Kişilik", "Kendine Güven" ve "Zorbalıktan Kaçınma" düzeyleri "çoklu regresyon analizi" yöntemi ile açıklanmıştır.Araştırmanın birinci alt problemi olan okulda zorbalığın genel olarak ve cinsiyete göre meydana geldiği alanlar ve sıklığına ilişkin bulgular incelendiğinde; zorbalığın % 76.86 ile okul içi ve % 23.14 ile de okul dışı alanlarda meydana geldiği görülmüştür. Zorbalığın meydana geldiği alanlar ve sıklığı, cinsiyet değişkeni temel alınarak incelendiğinde ise; zorbalık alanlarına yönelik görüşler açısından öğrencilerin cinsiyetlerinin önemli bir farklılık göstermediği görülmüştür. Kızlar ve erkeklerin dağılım oranlarının belirli bir ölçüde farklılaştığı zorbalık alanları olarak; okulun dönüş yolu, oyun alanları ve diğer yerler sayılabilir. Bu alanlarda kızlar, erkeklere oranla zorbalığın daha az meydana geldiğini düşünmektedirler.Zorba kişiliğin, yordayıcı değişkenleri önem sırasına göre; yetişkin etkisi, başarı, hatalı davranış sıklığı, cinsiyet, anne tutumu, okul, baba tutumu, gelir ve sınıf şeklindedir. Yetişkin etkisi, başarı, hatalı davranış sıklığı, cinsiyet, anne tutumu, okul, değişkenlerinin zorba kişiliğin anlamlı birer yordayıcısı oldukları, bununla birlikte zorba kişilik puanlarını düşük düzeyde yordama gücüne sahip oldukları söylenebilir.Kendine güvenin, yordayıcı değişkenleri önem sırasına göre; yetişkin etkisi, hatalı davranış sıklığı, başarı, cinsiyet, anne tutumu, sınıf, okul, baba tutumu ve gelir şeklindedir. Değişkenlerden yalnızca yetişkin etkisi, hatalı davranış sıklığı, başarı ve cinsiyet değişkenlerinin kendine güven puanlarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu, bununla birlikte kendine güven düzeylerini bu değişkenlerin de düşük düzeyde yordama gücüne sahip olduğu söylenebilir.Zorbalıktan kaçınmanın, yordayıcı değişkenleri önem sırasına göre; hatalı davranış sıklığı, yetişkin etkisi, cinsiyet, başarı, okul, anne tutumu, baba tutumu, sınıf ve gelir şeklindedir. Yordayıcı değişkenlerden hatalı davranış sıklığı, yetişkin etkisi, cinsiyet ve başarı dışında diğer 5 değişkenin zorbalıktan kaçınma düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı, anlamlı yordayıcı konumunda bulunan değişkenlerin ise zorbalıktan kaçınma puanlarını düşük düzeyde yordama gücüne sahip oldukları söylenebilir.Araştırma sonuçları, ilköğretim öğrencileri için olası okul zorbalığını önleme ve müdahale etmeye yönelik yöntemlerin neler olması gerektiğine ilişkin önemli ipuçları vermektedir. Çalışmada elde edilen bulgular (önceki araştırmalarda olduğu gibi) zorbalığı açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Dolayısı ile bulguları netleştirecek yeni araştırmaların yapılması konunun özümsenmesini sağlayacaktır. Bu durum da, okul zorbalığını önlemede bizlere yardımcı olacaktır. Araştırmanın sonuçlarına göre; okul içi alanlar başta olmak üzere, hem okul içi hem de okul dışı alanlarda öğretmen ve diğer yetişkinlerin gözetimlerinin arttırılması faydalı olacaktır. Günümüzde yaygın bir durum olarak karşımıza çıkan ancak fikir birliğine varılmamış bir konu olan zorbalık hakkında öğrenci, öğretmen ve veliler bilgilendirilmelidir. Bununla amaçlanan zorbalık konusunda öğrenciler üzerinde olumlu yetişkin etkileri sağlayabilmektir. Öğrenciler arasındaki zorbaca davranışları engellemek için; öğrencilere sorun çözme, kendini uygun biçimde ifade edebilme ve iletişim becerileri kazandırmak etkili yöntemlerin başında gelmektedir.Zorbalıkla mücadele oldukça zor ve karmaşık bir iştir. Başarının kaçınılmaz yolu; okul personeli (öğretmen-idareci-hizmetli), öğrenciler ve velilerin ortak hareket etmesinden geçer. Günümüzde zorbalık öyle bir boyuta ulaşmıştır ki; her kurumun kendi şartlarına göre; tespit, müdahale ve mücadele çalışmaları uygulaması gerekmektedir.

Abstract:
In this research, generally the bullying type and according to gender of the students by determining the frequency and the places in which bully behaviours happened; the levels of "bully personality", "self-confidence" and "avoidance from bullying" of the students were explained in point of gender, family's socio-economic level, perceived academic success, frequency faulty behaviours, adults' influences variables .The research was performed on 367 girls and 396 boys, total 763 students being educated on the 6th, 7th and 8th grades of six public schools in the county seat of Cihanbeyli in Konya . In the study, bullying levels of the students were determined with "Student Relations Attitude" developed by Koç(2006) and consisting of three sub-measures "bully personality", "self-confidence", "avoiding bullying.The researcher(Koç) did validity of attitude measure of student relations towards high school students.As this research was applied on primary school students the researcher did validity of attitude measure again . Information about students' individual qualities was obtained with "Personal Information Form" developed by the researcher(Koç). Since each of the explained variables was individually processed and the explanatory variables were processed as a whole in terms of statistics, the levels of "bully personality", "self-confidence" and "avoidance from bullying" of the students were analyzed with the "multiple regression method".When the first sub-problem of the research, findings where the bullying occurs in general and according to gender and its frequency are examined, it is seen that the bullying is observed in the schools at the rate of 78.86 % and outside the school at the rate of 23.14 %. When the locations of bullying and its frequency are examined based on the gender variable, it is seen that students? genders don?t point out an important difference in point of opinions about the locations of bullying .School way back and game fields and the other places can be considered as the locations of bullying which girls and boys differentiate . Girls think that bullying occurs less frequently in these locations.The most important explanatory variables of the "bully personality" are determined as success , adults' influences , frequency of the faulty behaviour, gender,father?s attitude, level of income , stratification . It can be said that the success , frequency of the faulty behaviour, gender,parent?s attitude,school variables are meaningful explainers of bully personality ,nonetheless they have low ability to explain the bully personality points.The most important explanatory variables of self-confidence are determined as adults' influences , frequency of the faulty behaviour, success ,gender, stratification,school,father?s attitude, and income .It can be said only adults' influences , frequency of the faulty behaviour success ,gender,success variables are the meaningful explainers of self-confidence points , nonetheless these variables have low ability to explain the levels of self-confidence.The most important explanatory variables of "avoidance from bullying" are determined as frequency of the faulty behaviour,adults' influences, gender, success, school,mother?s attitude,father?s attitude, stratification and income. .It can be said that , except for frequency of the faulty behaviour , adults' influences, gender and success , the other five variables from the explanatory variables aren?t the meaningful explainers of "avoidance from bullying" ,and the variables in the position of meaningful explainer have low ability to explain the points of "avoidance from bullying .The results of the reseach, give important clues about what the methods should be in order to prevent and intervene the possible bullying in schools against primary school students.Findings obtained from the research (as in the previous researchs) remain incapable for explaining bullying. Consequently making new researchs ,which will clarify the findings,shall provide the matter to be internalized.And this situation shall help us avoid bullying. According to the results of the research ;especially in the locations inside the school,it shall be useful to increase supervision of the other adults and the teachers in the locations both inside the school and outside the school .Student ,teacher and parents should be informed about bullying which occurs commonly and on which there isn?t a consensus.With this ,it is aimed to provide positive adult effects.For preventing students? bully behaviours; to gain students problem solving ,expressing themselves correctly and connection skills is the most effectful method.Combating bullying is a difficult and complex work. The inevitable way of success is that school staff(teacher-director-janitor),students and parents cooparete.Today ,bullying has reached such a degree that each institution needs to perform actions ,suitable to their own conditions, about determination, intervention and combat.