Sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yatkınlıkları üzerine bir karma yöntem araştırması
A mixed method research on prospective teachers' mathematical dispositions
Yazar: AYBEGÜM ALBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ÇETİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Yatkınlık = Disposition ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yatkınlıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ve sonuçların derinlemesine açıklanmasıdır. Bu araştırmada, karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında tarama modeli kullanılmıştır. Nitel aşamada ise durum çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, veriler, Beyers'ten (2008), Kandemir Yörük (2019) tarafından uyarlanan Matematiksel Yatkınlıklar İşlevleri Ölçeği (MYİÖ) ve yarı yapılandırılmış görüşme yoluyla toplanmıştır. Aynı zamanda, katılımcılara ait demografik özellikler (sınıf düzeyi, lise türü, lisede öğrenim görülen alan, matematik öğrenimi yaşantı düzeyleri, matematik öğretimi yeterlilik algı düzeyleri) ile ilgili veriler toplanmıştır. Araştırmaya, Orta Anadolu bölgesinde bulunan muhtelif üniversitelerin, Eğitim Fakültelerinde Sınıf Öğretmenliği programında öğrenim görmekte olan farklı sınıf düzeyindeki öğretmen adayları katılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında 362 sınıf öğretmeni adayı, nitel aşamasında ise nicel analiz sonuçlarına göre belirlenen 6 sınıf öğretmeni adayı katılım sağlamıştır. Nicel veriler SPSS 25.00 paket programı ile analiz edilmiş; MANOVA, Spearman Korelasyon testi yapılmıştır. Nitel verileri analiz etmek için betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Nitel veriler, Maxqda 2020 programı ile analiz edilmiş, maxmap ile görselleştirilmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının, matematiksel yatkınlıklarının sınıf düzeyi, lise türü, lisede öğrenim görülen alan ve yetenek değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı; lisede öğrenim görülen alan ve yetenek alanına göre matematik dersine yönelik tutum puanlarının alt boyutunda farklılaştığı bulgusu elde edilmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yatkınlıklarının, ilkokul, ortaokul ve lise matematik öğrenimi yaşantı düzeyleri ve matematik öğretimi yeterlilik algıları ile ilişkisi incelenmiş ve pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğu ortaya çıkarılmıştır. Nicel analiz sonuçlarını derinlemesine açıklayabilmek amacıyla sınıf öğretmeni adaylarının görüşlerine başvurulmuştur. Sınıf öğretmeni adaylarının, yetenek değişkeninin matematik dersine yönelik tutum alt boyutuna ait puanlarının öğretmen adaylarının ifadeleriyle tutarlılık gösterdiği tespit edilmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının, yetenek alanlarının matematiksel yatkınlıklarını olumlu yönde etkilediği görüşüne sahip oldukları tespit edilmiştir. Sürekli değişken olarak belirlenen matematik öğrenimi yaşantı düzeyleri ve matematik öğretimi yeterlilik algı düzeyleri nicel analiz sonuçları ile nitel analiz sonuçlarının tutarlılık gösterdiği tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Karma yöntem, matematik eğitimi, matematiksel yatkınlık, sınıf öğretmenliği.

Abstract:
The aim of this research is to examine the mathematical dispositions of Primary school prospective teachers in terms of various variables and to explain the results in depth. Explanatory sequential design which is one of the mixed method designs, was used in this study. Survey model was used in the quantitative phase of the research. In the qualitative phase, a case study was carried out, as well. In the study, the data were collected through the Mathematics Dispositional Functions Inventory (MDFI) by Kandemir Yörük (2019) from Beyers (2008) and semi-structured interview. At the same time, data on the demographic characteristics of the participants (class level, type of high school, field of study at high school, levels of experience in mathematics education, perception levels of mathematics teaching proficiency) were collected. Prospective teachers at different grade levels, studying in the classroom teaching program in the education faculties of various universities in the Central Anatolian region, participated in the research. In the quantitative phase of the research, 362 primary school prospective teachers participated, and in the qualitative phase, 6 primary prospective teachers determined according to the results of the quantitative analysis participated. Quantitative datas were analyzed buith SPSS 25.00 programme and tested buith MANOVA, Spearman Corelation. Quantitative datas were analyzed with Maxqda 2020 programme and illustrated with maxmap. Mathematical disposition of pre-service primary school teachers did not differ significantly according to grade level, type of high school, field of study in high school and ability variables; ıt was found that the attitude scores towards the mathematics lesson differ in the sub-dimension according to the field and ability field studied in high school. The relationship between primary school prospective teachers' mathematical dispositions, primary school, secondary school and high school mathematics learning experience levels and their perceptions of mathematics teaching proficiency was examined, and it was found that there was a positive low-level significant relationship. In order to explain the quantitative analysis results in depth, the opinions of the primary school prospective teachers were consulted. It has been determined that the scores of the pre-service teachers' attitudes towards the mathematics lesson sub-dimension of the ability variable are consistent with the statements of the pre-service teachers. It has been determined that primary school prospective teachers have the opinion that their ability areas affect their mathematical dispositions positively. It was determined that the mathematics learning experience levels and mathematics teaching proficiency perception levels, which were determined as continuous variables, were consistent with the results of quantitative analysis and qualitative analysis. 

Keywords: Mathematical disposition, mathematics education, mixed method, primary teaching.