Ege üniversitesi ziraat fakültesi menemen araştırma uygulama ve üretim çiftliğinde yetiştirilen ineklerde kızgınlık (Östrüs) belirtileri ve saptanması üzerine bir araştırma
A research on signs of oestrus and its detection in cows reared at menemen research, practice and production farm of agricultural faculty of Ege University
Yazar: ARİF EMRE AYDIN
Danışman: PROF. DR. CAN UZMAY
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Büyükbaş hayvanlar = Livestocks

Özet:
Çalışmanın amacı Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Menemen Araştırma Uygulama ve Üretim Çiftliğinde yetiştirilen 3 farklı ırktan ineklerde (Holstein, Simmental, Esmer) kızgınlık (östrüs) belirtileri deseninin ortaya konmasıdır. Ayrıca Fakülte Çiftliğinde mevcut otomatik aktivite ölçümü destekli sürü yönetim yazılımının (Dairyplan C21) kızgınlık saptanmasında etkinliği de incelenmiştir. Çalışma E.Ü.Z.F. Menemen Araştırma Uygulama ve Üretim Çiftliği Sığırcılık İşletmesinde Nisan 2015 -Aralık 2016 arası dönemde yürütülmüştür. Çalışmanın materyalini Mart 2015 –Ağustos 2015 döneminde ilkine buzağılayan 3 farklı ırktan 45 baş birinci laktasyondaki inek oluşturmuştur. 28 baş inekte ikinci buzağılama sonrası da kızgınlık izlenmiştir. İneklerde kızgınlık belirtilerinin gözleme dayalı olarak saptanması amacıyla ayrıntılı bir günlük kızgınlık izleme programı uygulanmıştır. Günde 4 kez, eşit aralıklarla ve yarımşar saat süreyle gözlemle kızgınlık taraması yapılmıştır. Gözlem saatleri 05:30-06:00, 11:30-12:00, 17:30-18:00, 23:30-00:00 olarak belirlenmiştir. Ayrıca Kasım 2016 tarihinden itibaren, gözlem saatlerindeki davranışsal kızgınlık belirtilerinin saptanmasında, 8 kameradan oluşan bir video kamera kayıt sistemi ile kaydedilen görüntülerden de yararlanılmıştır. Gözlemle saptanan belirtiler Van Eerdenburg ve ark. (1996)'nın bildirdiği puanlama sistemine göre puanlanarak bir toplam kızgınlık puanı hesaplanmıştır. İşletmede mevcut bilgisayarlı sürü yönetim sistemi (Westfalia Surge Dairy Plan C21 (Sürüm 5.2)) bünyesinde yer alan otomatik aktivite ölçüm ve değerlendirme alt sistemince aktivite artışı gösterdiği belirlenen inekler, gözlemle kızgınlık belirtileri gösterdiği belirlenen ineklerle karşılaştırılmıştır.
Belirlenen toplam 370 kızgınlık vakasının % 35.4'ü gece yarısı (saat 23:30-00:00), % 27.6'sı sabah (saat 05:30-06:00), % 29.7'si akşamüstü (saat 17:30-18:00), % 7.3'ü ise öğlen (saat 11:30-12:00) gözleminde saptanmıştır. İlk laktasyonda, doğum ile ilk kızgınlık arası süre ortalama 51.7 gün, ikinci laktasyonda ise 26 gün düzeyinde bulunmuştur. Video görüntü kayıtlarının ayrıntılı biçimde incelenmesiyle, kızgınlık belirtilerinin görüldüğü süre ortalama 7:47:09 saat düzeyinde saptanmıştır. Gözlem yolu ile belirlenen kızgınlıkların 1. laktasyonda sadece % 18'i, 2. laktasyonda ise % 20.4'ünde mukoz vajinal akıntı saptanmıştır. Kızgınlıkların 1. laktasyonda sadece % 15.5'i, 2. laktasyonda ise % 25.5'inde flehmen davranışı (1-4 kez) saptanmıştır. Kızgınlıkların gerek 1. gerek 2. laktasyonda tamamında huzursuzluk davranışı (1-2 kez) saptanmıştır. Kızgınlıkların 1. laktasyonda % 57.9'u, 2. laktasyonda ise % 89.8'inde genital bölge koklama davranışı (1-9 kez) saptanmıştır. Kızgınlıkların 1. laktasyonda % 83.7'si, 2. laktasyonda ise % 95.6'sında çene yaslama davranışı (1-12 kez) saptanmıştır. Kızgınlıkların 1. laktasyonda % 3.4'ü, 2. laktasyonda ise % 13.1'inde üzerine atlanma ancak durmama davranışı (1-5 kez) saptanmıştır. Kızgınlıkların 1. laktasyonda % 37.8'i, 2. laktasyonda ise % 13.9'unda başka bir hayvanın üzerine atlama davranışı (1-8 kez) saptanmıştır. Kızgınlıkların 1. laktasyonda % 50.2'sinde, 2. laktasyonda ise % 56.2'sinde başka bir hayvana baş tarafından atlama davranışı (1-6 kez) saptanmıştır. Kızgınlıkların 1. laktasyonda % 85.4'ünde, 2. laktasyonda ise % 86.9'unda üzerine atlanma ve durma davranışı (1-8 kez) saptanmıştır. Toplam kızgınlık puanı ilk ve ikinci laktasyon için sırasıyla ortalama 353 ve 389 olarak belirlenmiştir. Gözlemle kızgınlık tespit edilen ineklerin % 62'si, kızgınlığın gözlemle belirlendiği dönemde (aynı gün ve ± 2 gün), sürü yönetim yazılımının otomatik aktivite ölçümüne dayalı günlük kızgınlık uyarı listelerinde yer almıştır. Sonuç olarak kızgınlıkların saptanmasında başarı birincil olarak sistemli ve bilinçli gözleme bağlıdır. Kızgınlık belirtilerini otomatik olarak saptamak üzere geliştirilen tekniklerin de, etkin kullanıldıklarında, gözleme destek olmak suretiyle başarı artırıcı etkisi vardır.

Abstract:
The purpose of this study is to exhibit the pattern of oestrus signs of three different breeds of dairy cows (Holstein, Simmental, Esmer) which are raised at Menemen Research, Practice and Production Farm of Agriculturel Faculty of Ege University. Furthermore, in this study the efficieny of a Herd Management Software (Dairy Plan C21) equipped with an automatic oestrus detection system, which was already present in the Faculty Farm, was investigated. The study was conducted in dairy cattle enterprise of the Menemen Research, Practice and Production Farm between the time period of April 2015 and December 2016. The study materials were 45 cows from 3 different breeds which calved first time from March 2015 to August 2015. Furthermore, oestrus was monitored after second calvings in 28 cows. To detect oestrus signs of cows by visual observation a detailed daily monitoring program was applied. Cows were visually observed for any signs of oestrus four times daily, each lasting thirty minutes, in equal intervals. The time periods for visual observation was set as between 05:30-06:00, 11:30-12:00, 17:30-18:00 and 23:30-00:00 hours. Furthermore, beginning from November 2016 a video camera recording system, which was equipped with 8 cameras, was also used to detect the oestrus signs during the visual observation periods. All signs detected by visual observation were scored according to the scoring system of Van Eerdenburg et al. (1996), and finally a total oestrus score was calculated. Cows found to have increased activity by the activity measurement and evaluation sub system of the computerized herd management system (Westfalia Surge Dairy Plan C21 (Version 5.2)), was compared with cows, which were detected by visual observation.
Off totally 370 detected oestruses, 35.3% were determined at the midnight (from 23:30 to 00:00), 27.6% at the morning (from 05:30 to 06:00), 29.7% at the afternoon (from 17:30 to 18:00) and 7.8% at the noon (from 11:30 to 12:00) visual observation periods. The time interval between calving and first oestrus was found as 51.7 days in the first and 26 days in the second lactation. By detailed investigation of the video camera records, the duration of oestrus was calculated as 7:47:09 hours on average. Mucouse vaginal discharge was observed in only 18% of oestruses in first lactation and in 20.4% in second lactation. Flehmen response was observed (1 to 4 times) in only 15.5% of oestruses in first lactation and in 25.5% in second lactation. Restlessness were observed (1 to 2 times) in all detected oestruses both in first and second lactation. Sniffing the genitalia of other cows were observed (1 to 9 times) in 57.9% of oestruses in first lactation and in 89.8% in second lactation. Chin resting was observed (1 to 12 times) in 83.7% of oestruses in first lactation and in 95.6% in second lactation. Being mounted but not standing was observed (1 to 5 times) in 3.4% of oestruses in first lactation and in 13.1% in second lactation. Mounting other cows was observed (1 to 8 times) in 37.8% of oestruses in first lactation and in 13.9% in second lactation. Mounting head side of other cows was observed (1 to 6 times) in 50.2% of oestruses in first lactation and in 56.2% in second lactation. Standing heat was observed (1 to 8 times) in 85.4% of oestruses in first lactation and in 86.9% in second lactation. Total oestrus score was determined for first and second lactation as 353 and 389 in average respectively. 62% of cows detected in oestrus by visual observation were also present in the daily oestrus warning lists (based on automatic activity measurement) of the Herd Management Software around the days of visual detection (the same day and ± 2 days). The success of oestrus detection depends firstly on systematic and conscious observation. If they are used efficiently, techniques too developed to automatically measure the signs of oestrus have an improving effect by supporting visual observation.