Modern siyasal düşüncede aydınlanma paradoksu ve yeni bir kavramsallaştırmanın ışığında aydınlanma düşüncesi
The Enlightenment paradox in the modern political thought and the enlightenment thought in the light of a new conceptualization
Yazar: HAN SERKAN
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN ÖZMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Aydınlanma 18. Yüzyıldan günümüze değin çok tartışılan bir kavram olmuştur ve çoğu zaman kavramın anlamlandırılması konusunda bir uzlaşıya varılamamıştır. Bir başka ifadeyle, Aydınlanma konusunda bir çok farklı görüş ortaya atılmıştır. Bu çalışmanın amacı Aydınlanmaya ait bu sorunu aşarak, Aydınlanmayla ilgili birbirinden farklı sonuçları birleştiren yeni bir Aydınlanma tanımına ulaşılabileceğini ve bu yeni çerçevenin içinde Aydınlanmanın bütüncül bir biçimde yorumlanabileceğini göstermektir. Çalışmanın temel argümanı, Aydınlanma düşüncesinin homojen yaklaşımlar tarafından öngörülen tekçi bir düşünsel gelenekten ziyade, heterojen yaklaşımlar tarafından savunulan ve birbirinden farklı düşünsel-ideolojik boyutlara referansla incelenebilecek bir fikirler bütününü simgelediğidir. Bu anlamda Aydınlanmayı 18. Yüzyıla kadar uzanan bir dönemde, meydana gelen bilimsel, sosyal ve siyasal dönüşümler karşısında her bir toplumsal sınıfın kendi siyasal olgunlaşma süreci olarak tanımlamak mümkün görünmektedir. Bu tanıma göre, 18. Yüzyılda başlıca iki Aydınlanma türü vardır: "Sağ Aydınlanma" ve "Sol Aydınlanma". Ancak, "Sağ Aydınlanma" da "Aristokratik- Dinsel Aydınlanma" ve "Burjuva-Liberal Aydınlanma" olarak ikiye ayrılmaktadır. Aristokratik- Dinsel Aydınlanma patriarkil-hiyerarşik düzene dayalı haklar söylemini, dine değerlere ve aile kavramına dayalı bir vurguyu 19. Yüzyıl muhafazakar düşüncesine temel olmak suretiyle içermekteydi. Burjuva- Liberal Aydınlanma ise soyut bir doğal haklar ilkesine dayalı bireyci bir dünya görüşünü savunmaktaydı. Diğer taraftan, "Sol Aydınlanma"; materyalizm, erdem etiği, anti- liberal toplumcu anlayış, ticari ve sınai kapitalizme karşıt bir halkçılık gibi sosyalist düşünceye temel oluşturacak özel niteliklere sahipti.

Abstract:
The Enlightenment has been a concept that is discussed considerably in the Modern Political Thought from the Eighteenth century until today. Within the context of discussions many different views have been put forward regarding the meaning of the concept. The aim of this study is to show that a new definition can be formulated which combines the different arguments and conceptualizations that enlightenment can be re-interpreted, overcoming the problems that is mainly caused by the existence of multi-dimensional perspectives. The basic argument of the study is that The Enlightenment symbolizes the totality of opinions shaped by different ideological stances as defended by heterogeneous approaches of enlightenment, but totally the Monist-thinking tradition which is anticipated by homogeneous approaches of enlightenment. In this sense, it seems to be possible to define the Enlightenment as a political maturity process of different social class against the scientific, social and political transformations that took place in the eighteenth century period. In this Context, it is possible to talk about two main Enlightenment forms: "The Right Enlightenment" and "The Left Enlightenment." The former, on the other hand, is divided in two parts as "The Aristocratic- Religious Enlightenment" and "The Bourgeois-Liberal Enlightenment". The former contains a discourse of Rights that bases on the patriarchal and hierarchical order, and an emphasis on religious and family values. As for the latter, It defended the individualist world view depending on "natural rights principles. The Left Enlightenment, on the other hand, constituted the base for socialist thinking with its focus on materialism, ethics of virtue, anti- liberal understanding, a populism contrary to industrial and commercial capitalism.