Divan-ı Sırrî'de İslam inanç esasları
Principles of Islamic belief in the Divan-ı Sırrî
Yazar: ABDULLAH GÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT GÖKALP
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Muharrem Hilmi Efendi = Muharrem Hilmi Efendi ; İman = Faith ; İnançlar = Beliefs ; İslamiyet = Islam ; Şiir = Poem

Özet:
İslam dini, insanların hem dünyada hem de âhirette huzura ermesini sağlayacak ilkeleri sunan fıtrata uyumlu akide sistemidir. İnanç (akide), İslam'ın temeli ve özüdür. Müslüman olacak kişinin öncelikle gönülden tasdik etmesi gereken düsturlara inanç esasları veya imanın şartları denir.
Kemâlât merdivenlerini adımlarken gönlünden sızan imani duygularını Divan-ı Sırrî adlı eseriyle dile getirmiş olan Harputlu âlim ve mutasavvıf Muharrem Hilmi Efendi, zahiri ve batıni ilimlerde kendini yetiştirmekle kalmamış, şiir ve edebiyat sahasında da adından söz ettirmiştir.
Muharrem Hilmi Efendi'nin hayatı, kişiliği ve eserlerini tanıtmanın yanında Divan-ı Sırrî adlı değerli eserinde İslam inanç esasları ile ilgili geçen şiirleri tespit ve tahlil etme amacına matuf yapılan bu çalışmamız, şairin nasıl bir iman tasavvuruna sahip olduğunu gösterir niteliktedir. Muharrem Hilmi Efendi'nin talebelerinden Süleyman Ateş, hocasının Divan'ını vefa nişanesi olarak yayınlamıştır. Osmanlıca kaleme alınmış bu eseri, günümüz insanlarının anlayabileceği şekilde açıklamak, çalışmanın ehemmiyetini arttırmıştır.
Çalışmada genel olarak konular, başlıklar halinde verilerek önce kısa bir tanımlama yapılmış, daha sonra önceden taranıp fişlenen şiirler ilgili oldukları bahislerde verilerek açıklanmıştır. Çalışma; Giriş'in ardından iki bölüm ve Sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde konu ile ilgili genel bir çerçeve çizilerek yol haritası belirlenmiştir. Birinci bölümde Muharrem Hilmi Efendi'nin hayatı; ikinci bölümde ise şairin inanç esasları ile alakalı şiirleri incelemeye tabi tutulmuştur. Sonuç bölümünde ise çalışma neticesinde elde edilen veriler genel olarak değerlendirilmiştir.
Hata etmemeye azami gayret gösterdiğimiz lâkin beşer ürünü olması nedeniyle kusursuzluktan beri bu çalışmamızın yararlı olmasını içten temenni ederiz.

Abstract:
The religion of Islam is a system of creed in harmony with the nature that offers the principles that will enable people to attain peace both in the world and in the hereafter. Cult (belief) is the foundation and essence of Islam. The principles that a person who will become a Muslim must first approve wholeheartedly are called the principles of belief or the conditions of faith. The pillars of faith are the principles that a person who desires to be Muslim must primarily confirm.
Muharrem Hilmi Efendi who was the Sufi and scholar of Harput noted his feelings about belief from his heart on his work, Divan-i Sırrî while he was stepping up maturity letter. He also had education on esoteric knowledge and made an indelible impression on poetry and literature.
In addition to introducing Muharrem Hilmi Efendi's life, personality and works, this work is based on the purpose of identifying and analyzing poems about the adjectives and Islamic principles of belief precious work Divan-ı Sirrî, shows how the poet has envisagement of belief. Suleyman Ateş, one of Muharrem Hilmi Efendi's disciples, published his teacher's works as a badge of loyalty. Explaining this work written in Ottoman language with the poet's sense of faith in God to the understanding of today's people has increased the importance of the work. In general, the subjects were given in the headlines, and a brief description was made first, then pre-scanned and modified poems were given in the bets they were related to. Study was created from the section of introduction, the first part, the second part, and the result part. In the introduction section, a general framework on the subject was drawn and a roadmap was determined. In the first part, Muharrem Hilmi Efendi's life; In the second part, terms of belief and the elements of this belief were examined. In the conclusion part, the data obtained as a result of the study were evaluated in general.
We sincerely hope that this work, which we strive not to make mistakes but is a product of the human being, can be useful.