Tersane yeri belirleme kriterlerinin oluşturulması ve coğrafi bilgi sistemi ile değerlendirilmesi
Establishment of shipyard siting criteria and evaluation with geographical information system
Yazar: HALİL İBRAHİM CANER
Danışman: DOÇ. DR. CEVDET COŞKUN AYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Dünya ticaretinin hacimsel olarak %80 den fazlası ve ekonomik değer açısından ise %70'den fazlası gemiler ile taşınmakta ve limanlarda indirilmektedir. Bu açıdan, denizcilik endüstrisi ile ilgili sanayi kollarının küresel ölçekte ticaret, gelişim ve sürdürülebilirlik açısından önemi büyüktür. 8333 km sahil şeridine sahip ülkemizde, denizcilik sektörü önemli bir konumda yer almaktadır. Dolayısıyla bu sektörde kullanılan gemilerin inşası da ayrıca önemli bir sektör halini almaktadır. Deniz ulaşımından faydalanılması ve bu sektörden sağlanması düşünülen ekonomik getiriler göz önüne alındığında gemi inşa sektörünün gelişmesi ile birlikte yeni ve modern tersanelerin önemi artmaktadır. 
Büyük bir yatırım ve istihdam kapasitesi potansiyeli olan gemi ve yat inşa sanayinin yapıldığı tersanelerin kurulduğu bölge seçimi büyük önem arz etmektedir. Tersaneler için yapılan yatırımlar hem fazla maliyet gerektirmesi hem de tesisin uzun yıllar aynı yerde bulunması gerekliliği göz önüne alındığında yer seçimi daha da önemli hale gelmektedir. Yeterli düzeyde yer seçimi kriteri olmamasından dolayı tersane yeri olarak belirlenen bazı yerlerde tersanecilik faaliyetlerinde büyük sorunlar yaşanmaktadır. 
Bu çalışmada; tersane yerlerinin tesis edilmesinde göz önüne alınacak önemli kriterlerin tespit edilmesi için mevcut tersane yetkilileri ve bu sektör ile ilgili kurumlar ile görüşmeler ve anketler yapılmış, ortaya konan sorunlar dikkate alınarak daha kapsamlı ve sorunları azaltabilecek kriterler belirlenmiştir. Bu kriterler ışığında çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) kullanılarak belirlenmiş olan kriterlerin önemlilik derecelerine göre ağırlıklandırılmaları yapılmıştır. Çalışma bölgesi olarak İskenderun Körfezi alanı seçilmiştir. Tespit edilen kriterlere ait verilerin toplanması ve üretilmesi aşamasından sonra Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile gerekli analizler yapılarak her bir kritere ait çalışma alanının tematik haritası üretilmiştir. Sonuç olarak; bütün kriterlere ait haritalar değerlendirilerek İskenderun Körfezi'nde muhtemel tersane yapılacak bölgeler belirlenmiştir. Bu bölgeler değerlendirildiğinde tespit edilen bölgelerin halihazırda gemilerin yanaştığı mevcut liman sahaları olduğu görülmüştür. Bu durum da çalışmanın sonuçlarının mevcut durum ile mukayesesi açısından anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
More than 80 % of the world trade by volume and more than 70% of economic value is being transported on board ships and handled in the ports. Consistent with this fact, globally, the prominence of the maritime industry in terms of trade, development, and sustainability is indispensable. Moreover, for Turkey, a developing country with a coastline of 8333 km, the significance of seaborne trade and related industries shall not be undervalued. Due to this fact, the shipbuilding market and related investments are recognized curial for both global trade and the national economy.
Considering the potential economic gains and benefits of sea-borne trade on the national basis the prominence of the improvements in the shipbuilding industry and the necessity for the new investments and the modernized shipyards becomes apparent. The regions and specific sites were chosen for the new yacht and shipbuilding investments, presenting a remarkable capital and additional employment, have an essential influence for the sake of the achievement.  
The facts that the high investment costs for the infrastructure and the inconvenience of relocation make the allocation strategy and decision worthy of notice. In other words, the lack of necessary and appropriate siting criteria may become the main reason of the malinvestment.
In this study, in order to determine the principal criteria for choosing construction areas for shipyards, besides a number of existing shipyards' and related foundations' representatives, officials from the related administrations were questioned and interviewed. Afterwards, the first communications more extensive and oriented criteria were developed with the aim of efficiency. In the sequel, the siting criteria were prioritized by using, one of the multi-criteria decision-making methods, so-called Analytical Hierarchy Proses (AHP) for the Iskenderun Bay region which is chosen as the area of this study. Following the collection and processing the data related to these criteria, the Geographic Information System (GIS) was utilized to create the thematic maps of the site. As a result, considering all the criteria-based maps, some possible and best-suited areas for shipyards' investments in İskenderun Bay were suggested. Moreover, the results of the developed comparison of existing settlement and this study's outcomes revealed that the chosen sites were already mainly being served as ports which clearly presented the legitimacy of this study's findings.