Sağlıkta dönüşüm süreci ve Türkiye'de ilaç sektörü paydaşları üzerine etkileri
Transformation process in healthcare and effects of  
pharmaceutical sector on stakeholders in Turkey
Yazar: AYSUN YILMAZTÜRK
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL MUTLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Teorisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sektörü = Health sector ; İlaç sektörü = Pharmaceutical sector

Özet:
İlaç sektörü doğrudan insan sağlığı ile ilişkili olduğundan, diğer sektörlerden farklı bir yapıya sahiptir. Ekonomik bir sektör olmasının yanısıra stratejik bir önemi vardır. Dünyada ve Türkiye?de ilaç sektörü harcamalarının önemli bir kısmı devlet tarafından finanse edilmektedir. Bu nedenle her dönemde kamu müdahaleleri ve reformlar gündeme gelmiştir. Türkiye 2003 yılından bu yana Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) çerçevesinde bir dizi reform gerçekleştirmiştir. Sağlık hizmetlerinin sunumu ve finansmanında değişimler meydana gelmiş, devletin sağlık hizmetlerine yaklaşımında dönüşüm sürecine girilmiştir. Bu dönüşüm sürecinde Dünya Bankası ve IMF gibi uluslararası aktörler de rol oynamaktadır.
Bu çalışmada SDP çerçevesinde gerçekleştirilen bu reformların sağlık ve ilaç harcamaları üzerindeki etkileri OECD ülkeleri ile karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Ayrıca geri ödeme sistemi, ilaç fiyatlandırma politikaları ve akılcı ilaç kullanımı konuları ilaç sektörü paydaşları olarak ilaç firmaları, eczacı ve hastalar üzerindeki etkileri dikkate alınarak incelenmiştir. Bu araştırmanın sonucunda, son yıllarda sağlık ve ilaç harcamalarının tüm dünyada ve Türkiye?de hızla arttığı görülmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi, sağlık harcamaları içinde ilaç harcamaları payının yüksek olması dikkat çekici bir konudur. SDP ile getirilen bir dizi yenilik ilaç sektörü ve paydaşlarını etkilemiştir. Sağlık hizmetlerine erişimin artması hastalar açısından memnuniyeti ifade etmektedir. Eczacılar üzerinde ise karlılık oranlarında negatif etki şeklinde ortaya çıkmaktadır. İlaç sektörü ise fiyatlandırma ve geri ödeme, Ar-Ge konularında bazı yeni düzenlemeleri talep etmektedir.


Anahtar Kelimeler : Sağlıkta Dönüşüm Programı, İlaç Sektörü

Abstract:
Because the health sector is directly related to human health, it has a different structure from other sectors. This sector has the strategic importance rather than an economic sector. in the world and also in Turkey, an important part of sector expenditures are financed by the state. For this reason,  public interventions and reforms has been raised in each period. Since 2003, Turkey carried out a series of reforms within  the framework of the Health Transformation Program. Changes has occurred not only presentation of health care services but also financing of these services and the state entered into a process of transformation approach to health care.In this study, the effects of these reforms  on health and drug expenditures are discussed in comparison with other OECD countries within the framework of the health transformation program. In addition to this, the payment system, pharmaceutical pricing policies and the rational use of drugs are analyzed taking into account their impacts on pharmaceutical sector, pharmacists and patients as stakeholders in the pharmaceutical sector. As a result of this research, in recent years, healthcare and pharmaceutical expenditures has increased rapidly in Turkey and also all over the world. As well as in developing countries, the high share of drug expenditures in healthcare spending is an issue to be noteworthy.  SDP, as a series of innovations, affected the pharmaceutical industry and staheholders of this industry. Increasing of accessing to healthcare services  is expressed patient satisfaction. In the form of a negative impact on the profitability ratios on pharmacists. Pharmaceutical ındustry is reguired some of the new regulations about pricing, reimbursement and R&D issues.


Keywords : Health Transformation Program, Drug Sector