Otoimmün lenfoproliferatif sendrom veya benzeri bulgular ile başvuran hastaların in vitro apoptoz testi ile değerlendirilmesi
Evaluation of patients applying with autoimmune lymphoproliferative syndrome or similar symptoms through in vitro apoptosis test
Yazar: KÜBRA BAYRAM ÖZDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. SALİHA ESENBOĞA
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Primer immün yetmezlik hastalıkları (PİY) alt gruplardan biri olan immün disregülasyon ile seyreden immün yetmezlikler; otoimmünite, benign ve/veya malign lenfoproliferasyon, alerjik hastalıklar ve otoinflamasyonun ön planda olduğu bir seyir göstermektedir. Otoimmün lenfoproliferatif sendrom (ALPS veya Canale-Smith sendromu) Fas-FasL ilişkili apoptozun bozulması sonucu benign ve kronik lenfoproliferasyon (açıklanamayan lenfadenopati, splenomegali), immün aracılı sitopeni ve lenfoma riskinde artış ile karakterize bir immün disregülasyon hastalığıdır. Hastalığın patogenezinde apoptozda eksiklik/bozukluk önemli bir mekanizmadır. Bu çalışmanın amacı, otoimmün lenfoproliferatif sendrom veya benzeri bulgular ile başvuran hastaları in vitro apoptoz testi ile değerlendirmek ve hastalığa neden olan fonksiyonel mekanizmaları belirlemektir. Çalışma popülasyonu, Şubat 2022-Ocak 2023 arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk İmmunoloji Bilim Dalına başvuran, altı aydan uzun süreli enfeksiyon ve malignite ile açıklanamayan lenfadenopati ve/veya splenomegali, sitopeni, immündisregülasyon ile ilişkili olduğu düşünülen birden fazla otoimmün hastalığı olan veya vitamin B12 yüksekliği nedeniyle başvuran hastalardan akım sitometride double negatif T hücre (DNT) oranı %2.5'in üzerinde olan çocukluk ve erişkin yaş grubunda toplam 20 hastadan oluşmaktadır. Hastaların yaş grubu 2.5-37 yıl arasında ve %70'i erkektir. Hastaların klinik bulguları değerlendirildiğinde %75'inde otoimmünite, %60'ında lenfoproliferasyon, %35'inde enfeksiyon ve %10'unda allerjik hastalık bulunuyordu. Hastalar ALPS tanı kriterleri açısından değerlendirildiğinde 11 hasta olası ALPS, 9 hasta ALPS benzeri hastalık olarak değerlendirildi. Hastalardan ve sağlıklı kontrol grubundan alınan periferik kan lenfosit hücrelerinde in vitro apoptoz testi değerlendirildi. Hastaların (n=20) ikisinde in vitro apoptoz testi kusurlu bulundu. Bu hastalardan birinde ALPS'ye neden olan FAS homozigot mutasyon ve diğerinde de ALPS benzeri hastalık kliniği gösteren Caspase 8 homozigot mutasyonu saptandı. Genetik inceleme yapılan altı hastada Caspase 8 eksikliği, otozomal dominant FAS homozigot mutasyon, FASLG heterozigot, Caspase 10 eksikliği ve CTLA-4 eksikliği saptandı. ALPS, ALPS benzeri hastalığa neden olan mutasyon saptanan altı hastanın dördünde in vitro apoptoz testi normal bulundu. İn vitro apoptoz testinin, genetik olarak kesin ALPS tanısı olan hastalarda normal sonuçlanması, bu testin kısıtlılıklarına dikkat çekmekte ve hastalığın kesin tanısı için yeni çalışmalara ve genetik analize ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Sözcükler: Otoimmün lenfoproliferatif sendorom, ALPS, in vitro apoptoz.
Destekleyen Kuruluşlar: Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri ( Proje numarası 20043).

Abstract:
Diseases of immune dysregulation is a subgroup of primary immunodeficiencies (PID) which may present with autoimmunity, benign and/or malignant lymphoproliferation, allergic diseases and autoinflammation. Autoimmune lymphoproliferative syndrome (ALPS or Canale-Smith Syndrome) is one of the diseases of immune dysregulation and characterized by chronic lymphoproliferation (lymphadenopathy, splenomegaly), immune cytopenias and increased risk of lymphoma. Defect in apoptosis is an important mechanism in the pathogenesis of the disease. The aim of this study is, to evaluate patients with findings of ALPS with in vitro apoptosis test. The study group consists of 20 patients who applied to Department of Pediatric Immunology between the time period of February 2022 and January 2023. Patients who had multiple autoimmune diseases, splenomegaly and/or lymphadenopathy lasting more than six months that cannot be explained by infection or malignancy, or patients with high vitamin B12 levels or a DNT ratio more than 2.5% were included in the study group.  The median age of the patients is 11 years and 70% of them are male. The patients presented with autoimmunity (75%), lymphoproliferation (60%), infection (35%) and allergy (10%). When the patients were reviewed using ALPS diagnostic criteria, eleven were identified as having probable ALPS and nine as having ALPS-like disease. In vitro apoptosis test was evaluated in peripheral blood lymphocyte cells taken from patients and healthy control group. The test was found to be abnormal in two patients, one with homozygous FAS gene mutation, one with homozygous Caspase 8 gene mutation.  In vitro apoptosis test was normal in four of the six patients with mutations causing ALPS and ALPS-like disease. The normal results of the in vitro apoptosis test in patients with a genetic diagnosis of ALPS highlight the limits of this test and emphasize the need for additional research and genetic analysis for the disease's definitive diagnosis.
Keywords: autoimmune lymphoproliferative syndrome, ALPS, in vitro apoptosis Supporting Institution: Hacettepe University Scientific Research Projects (Project Number 20043)