XVIII. yüzyılda Edirne ( 1700 - 1725 )
Edirne in the 18th centruy ( 1700 - 1725 )
Yazar: SITKI DAL
Danışman: PROF. DR. ERSİN GÜLSOY
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Şehirlerin insanı çevreleyen ve hayatını düzenlemek üzere ortaya çıkan en önemli yapılar olması nedeniyle bu çalışmada, Edirne şehrinin XVIII. yüzyılın ilk çeyreğindeki sosyo-ekonomik, idari, fiziki ve demografik yapısı incelenmiştir. Temel kaynak olarak mahkeme kayıtlarının tutulduğu şer'iyye sicilleri, mühimme defterleri ve diğer arşiv belgeleri kullanılmıştır. Konuyla ilgili en önemli kaynak olan kadı sicilleri sayesinde şehrin sosyal, ekonomik, idari, fiziki ve mimari yapısı tespit edilmiştir. Her ne kadar temel kaynak olarak kadı sicilleri kullanılsa da Osmanlı Arşivi'nde yer alan diğer fonlardaki bir kısım belgelerden de faydanılmıştır.
Bir "emekli şehri" kimliği taşımasının yanında işlek bir sosyo-ekonomik hayatın olduğu Edirne'de birçok esnaf, tüccar ve hareketli toplumsal gruplar bulunmaktaydı. Kalabalık bir nüfusa sahip yapısıyla şehrin iaşesi dönemin şartlarına göre çeşitli zorluklar barındırmaktaydı. İaşe maddelerinin büyük çoğunluğu etkili bir organizasyonla çevreden sağlanmaktaydı.
Çalışmada, toplumun en küçük yapı taşı olan aile ve üyeleri de geniş şekilde ele alınmaktadır. Diğer taraftan şehirde toplumsal katmanlar, bunların birbirleriyle ilişkileri, nüfus ve sosyal hareketlilik de incelenen konular arasında yer almıştır. Mahkemeye intikal eden davalar sayesinde suçların da izi sürülmüştür. Kısaca şehrin çeyrek yüzyıllık tarihi incelenerek, gerek Edirne şehrinin öncesi ve sonrası gerekse dönemin diğer şehirleri için karşılaştırmaya imkân veren sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
Cities are the most important human-environing structures that emerged to organize human life. In this context, in this study, the city of Edirne in the 18th century. The socio-economic, administrative, physical and demographic structure in the first quarter of the century was examined. As the main source, sharia registers, mühimme books and other basic archive documents, where summary court records are kept, were used. Thanks to the Kadi registers as the most basic source, the social, economic, administrative, physical and architectural structure of the city has been determined. Although kadi registers were used as the main source, other archive funds in the Ottoman Archives were also consulted.
The administrative, physical, economic and social structure of the city, which is among the important cities of the state as well as a "retirement" city, was determined during the examined period. The city had a busy socio-economic life, and there were many tradesmen, merchants and lively social groups. With its crowded population, the city's food supply presented various difficulties according to the conditions of the period. The majority of subsistence items were provided from the environment through an effective organization.
In addition, the family and its members, which are the smallest building blocks of society, are also discussed in detail. On the other hand, social layers in the city, their relations with each other, population and social mobility are among the topics discussed. Crimes were also traced from the cases brought to court. Briefly, by examining the quarter-century history of the city, results that allow comparison both before and after the city of Edirne and other cities of the period were obtained.