Türkiye'de hava ulaşım talebinin ARIMA modelleri ile tahminlenmesi
Airlines demand estimation in Turkey by ARIMA models
Yazar: OĞUZHAN GÖZCÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET TORTUM
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Ülkemizdeki ulaşım ağları içerisinde gittikçe önem kazanan ve yaygınlaşan havayolu ulaşımı, dış hatlar diye nitelenen ülkeler arası ulaşımda ilk tercih edilen ulaşım yolu olması yanında, iç hatlar diye nitelenen şehirlerarası yolculukta da geçmişe nazaran çok daha fazla ilgi görmekte ve havayolu ulaşımına talep gün geçtikçe artmaktadır. Havayolu ulaşım talebinin bilinmesi, kurumlar ve şirketler için strateji belirleme, fiyat politikalarını oluşturma ve altyapı çalışmaları açısından büyük bir avantaj sağlayacaktır.Bu çalışmada, tek değişkenli zaman serileri analizlerinde kullanılan ARIMA modelleri çerçevesinde, 1991?2008 yılları arasındaki süre zarfında, havayolu ulaşımının kendi dinamiklerinden hareketle 2009 yılı için aylık yolcu sayılarının tahminlenmesi gerçekleştirilmiş ve elde edilen tahminlerin güvenilirliği değerlendirilmiştir.Çalışmanın ilk bölümünde; Türkiye'de ve dünyadaki havacılık sektöründeki gelişmeler ve ülkemizdeki hava ulaşım sistemleri hakkında inceleme yapılmış, havayolu ulaşım talebi etkenlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ARIMA modellemesi ve tahminleme süreci teorik boyutlarıyla ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümü ise hava ulaşımındaki aylık yolcu sayıları zaman serisi kullanılarak, ikinci bölümde verilen teorik süreç uygulamaya yansıtılmıştır. 2009 yılı aylık yolcu sayıları, seriye en çok uyan ARIMA modelleri kullanılarak tahminlenmiş, bu modellerin tahmin performansları ve tahminlerin güvenilirliği değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Zaman serileri, havayolu ulaşımı, talep tahmini, ARIMA modelleri.

Abstract:
The airline transportation, which is gradually become more important and widespread in our country, is as the day goes on getting more attention and more demand in domestic flights except for using just for internal flights. In terms of knowing the demand for airline transportation, institutions and companies determine of the strategy, pricing policy and infrastructure work.In this study, under the framework of ARIMA models which were used in univariate time series analysis and based on the internal dynamics of air transport between 1991-2008, monthly number of passengers forecasts for the year 2009 are carried out and reliability of the forecasts evaluated.In the first part of the study; by giving some information about the development of transportation sector in Turkey and the world, in addition to this it is also mentioned some information about demand factors of airlines transportation. In the second part, ARIMA modeling and forecasting process are considered on the basis of their theoretical aspects. Finally, the last part is devoted to the application of theoretical process followed in the second part. By obtaining transport series from number of passengers, monthly forecasts for the 2009 are carried out using best fitting ARIMA models.Keywords: Time series, air transport, demand estimation, ARIMA models.