Bir uzman sistem yardımıyla kanser hücrelerinin belirlenmesi
Determination of cancer cells using an expert system
Yazar: MUSTAFA KUTUKIZ
Danışman: PROF. DR. ASAF VAROL
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektronik-Bilgisayar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hücreler, vücudumuzun temel yapıtaşları olmakla birlikte tüm organların temel yapısını inşa etmektedir. Sağlıklı bir insanın sahip olduğu hücreler, ölen hücrelerin yerine yenilerinin oluşturulması ve yaralananların iyileşmesini gerçekleştirebilmek için bölünebilme özelliğini kullanır. Sağlıklı bir hücre ne kadar bölünebileceğini ve nerede çoğalacağını bilmektedir. Kanser hücreleri ise kontrolsüz olarak bölünür ve çoğalır. Zamanla birikerek tümör haline gelir. İleriki safhalarda kanser hücreleri, oluştukları tümörden ayrılırsa dolaşım sistemi ile vücudun diğer bölgelerine gidip koloni oluşturur ve büyümeye devam eder. Nihai olarak da bulaştıkları kişinin ya organını kaybetmesine ya da ölümüne neden olmaktadır.
Uzman sistemler, belirli bir disiplin alanında, gerçek kişilerden elde edilen bilgilerden yola çıkarak, zamanla kendi kendini geliştirebilen, karar sürecinde kısmen de olsa insan gibi karar verebilme yeteneğine sahip sistemlerdir. Uzman sistem geliştirildikten sonra karar aşamasında, insanla aynı sonucu verebilmelidir. Yaygın olan görüşün aksine, geliştirilen sistemin amacı bir uzmanın yerini almak değil, sadece teşhis safhasında konu üzerinde çalışan uzmanlara elde edilen bilgilerin ışığında verilecek kararlara destek olmaktır. Bu yüzden uzman sistem denince akla ilk olarak karar destek sistemleri gelmelidir. Bu nedenle çalışmanın esas amacı uzmanların daha hızlı ve daha doğru karar almalarıdır. 
Bu tez çalışmasında çağımızın en ölümcül hastalığı olan kanserin tespiti için uzman bir sistem geliştirilmiştir. Geliştirilen görüntü tanıma sisteminde kullanıcı ara yüzü olarak Matlab programından yararlanılmış, kanserli hücrelerinin saptanması ve sağlıklı hücrelerin kanser hücrelerinden ayırt edilmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
Cells are the building blocks of our body and they create the main structure of all organs. Cells that a healthy person has used their feature of divisibility so that new cells can replace dead cells and recovery can take place in injured parts. A healthy cell knows to what extent it can split where it can multiply. However, cancer cells split and multiply in an uncontrolled way. If cancer cells, in further phases, move off the tumor they have created, they colonize in their culatory system and other parts of the body, and they continue to grow there. This may lead to organ loss or death. 
Expert systems are systems which are capable of improving themselves in the area of a given discipline, based on the information obtained from real persons. The have the ability to make decisions partly like human beings. Having been developed, expert systems should give the same results as human beings. Contrary to common view, the aim of the system is not to replace expert but to support the decisions which will be made by the experts during the diagnosis process. Thus, specialized systems should be thought of as supporting systems. Therefore, the main aim of this study is to ensure that experts make decisions in a faster and correct way.
In this thesis study, a specialized system has been developed to diagnose cancer, the deadliest disease of our time. In this system, we have used Matlab (and other program if available) as the image processing system user interface and aimed to diagnose cancer cells and discriminate them from healthy ones.