Lise öğrencilerinin algıladıkları ebeveyn kabul–reddi ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of relationship between high school students' perceived parental acceptance – rejection and academic achievement
Yazar: SELCAN YAVUZ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Başarı = Success ; Benlik saygısı = Self esteem ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Ebeveynler = Parents ; Lise öğrencileri = High schools students

Özet:
Bu araştırma Ebeveyn Kabul-Red Kuramı üzerine temellendirilmiştir. Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin algıladıkları ebeveyn kabul-red puanları kontrol edildiğinde, psikolojk uyum ve benlik saygısı düzeylerinin akademik başarı düzeylerini yordama gücünü ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini İzmir ili üç merkez ilçesindeki (Bornova, Buca, Karşıyaka) 6 (altı) anadolu lisesinde 2013-2014 eğitim-öğretim yılında 9., 10,. ve 11. sınıflarda öğrenim gören 737 (%60,1'i kız, %39,9'u erkek) öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak öğrencilerin demografik özelliklerine ilişkin bilgi almak için Bireysel Bilgi Formu, anne babalarından algıladıkları kabul veya reddi değerlendirmek amacıyla Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği (EKRÖ), genel psikolojik uyum düzeylerini belirlemek için Kişilik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ), benlik saygısı düzeylerini saptamak amacıyla Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği (CBÖ) ve akademik başarı düzeylerini belirlemek için lise müdürlüklerinden alınan akademik başarı ortalamaları kullanılmıştır. Hiyerarşik regresyon analizi sonucuna ulaşılan bulgular, lise öğrencilerinin algıladıkları ebeveyn kabul-reddi puanları kontrol edildiğinde, psikolojik uyum ve benlik saygısı düzeylerinin akademik başarı düzeylerini anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Bulgular ayrıntılı olarak incelendiğinde; lise öğrencilerinin annelerini saldırgan olarak, babalarını saldırgan ve ihmalkar olarak algılamalarının akademik başarı düzeylerini düşürdüğü bulunmuştur. Lise öğrencilerinin anne-babalarından algıladıları kabul-red puanlarının psikolojik uyum ve benlik saygısı düzeyleri ile ilişkili olduğu bulunurken, düşmanlık-saldırganlıklarının, olumsuz özdeğerlendirmelerinin ve bağımlılık düzeylerinin artmasının akademik başarı düzeylerini düşürdüğü; genel, ev-aile, okul-akademik benlik saygısı düzeylerinin artmasının akademik başarı düzeylerini yükselttiği; duygusal tepkisizlik, duygusal tutarsızlık, dünya görüşü, sosyal benlik saygısı düzeylerinin ise akademik başarı düzeyleri ile ilişkili olmadığı bulunmuştur. Araştırma kapsamında ulaşılan bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve gelecekteki çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This research has been grounded on Parental Acceptance-Rejection Theory (PART). The main aim of this research is to demonstrate the predictive strength of the psychological adjustment and self-esteem levels on academic success when perceived parental acceptance-rejection is controlled. Sample of the study consisted of 737 (60% female, 39.9% male) 9th, 10th and 11th grade high school students studied between 2013-2014 term year in six different high schools from three different regions (Bornova, Buca, Karsiyaka) of Izmir. Instruments employed in this study were, Personal Information Form designed to record the students'demographical information, Parental Acceptance-Rejection Questionnaire to evaluate how participants perceive acceptance and rejection from their mothers and fathers, Personality Assessment Questionnaire to determine their psychological adjustment, Coopersmith Self-Esteem Questionnaire to determine their self-esteem levels and finally, official documents acquired from schools' administration office showing levels of academic success of  students' to determine their academic success levels. Hierarchical regression analysis revealed that psychological adaptation and self-esteem levels predicted the academic success of high school students when their parental acceptance-rejection scores were controlled. Furthermore, it is found that if participants perceived their mothers hostility/aggression and their father hostility and neglect (in rejected polar of warmth) their academic success levels decreased. Perceived acceptance-rejection scores of their parents found to be related to their psychological adjustment and self-esteem levels. Increased hostility/aggression attitudes and negative self-evaluations and dependency levels decreased the academic success. In contrast, increased in overall, home-family, school-academic self-esteem subscale scores resulted in increase of the students' academic success. Also, emotional unresponsiveness, emotional instability, world views and social self-esteem were related to academic success of the high school students in this study. The results of this research have been discussed in the scope of the current literature and  few suggestions have been made for future research.