Konjonktür dalgalarının uluslararası bağlantısı: Türkiye ve ticaret ortakları arasında konjonktür dalgalarının uyumu
International linkages of business cycles: Business cycles synchronizaton between Turkey and its trade partners
Yazar: ERTUĞRUL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ATİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Ekonomik değişme = Economic change ; Euro piyasalar = Euro markets ; Konjonktür dalgalanmaları = Business cycles ; Konjonktürel modeller = Cyclical models ; Para politikaları = Monetary policies ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ekonomi = International economy ; Uluslararası finansal piyasalar = International financial markets ; Uluslararası para piyasası = International monetary market ; Uluslararası sermaye hareketleri = International capital movements ; Uluslararası örgütler = International organizations

Özet:
Bu çalışmada Türkiye ile ticaret ortakları arasındaki konjonktür hareketleri uyumu vebu uyumun belirleyicileri analiz edilmiştir. Literatürde konjonktür hareketleri uyumunuaraştıran pek çok çalışma olmasına rağmen, Türkiye odaklı detaylı analizler yapanhiçbir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye ile ticaret ortaklarıörneğinden yola çıkarak, ilgili literatüre bazı katkılarda bulunmaktır. Tezin ilk katkısı,Türkiye ile ticaret ortakları arasındaki konjonktür hareketleri uyumunu vebelirleyicilerini detaylı olarak araştıran ilk çalışma olmasıdır. İkinci katkısı konjonktürhareketleri uyumunu ölçmek için yeni bir endeks geliştirilmesidir. Üçüncü katkısı iseTürkiye ile ticaret ortakları arasındaki konjonktür hareketleri uyumunun arttığını ortayakoyan ilk çalışma olmasıdır. Dördüncü katkının Türkiye ile Euro Bölgesi arasındakikonjonktür hareketleri uyumunun araştırılmasından gelmesi beklenmektedir. Çalışmadailgili teorik ve ampirik literatür sunulduktan sonra, üç aşamalı bir uygulamagerçekleştirilmiştir. İlk aşamada konjonktür hareketini elde etmek için hangi metodunkullanılması gerektiğine karar verilmiştir. Bunun için Hodrick-Prescott, Baxter-King,Christiano-Fitzgerald ve Corbae-Ouliaris filtrelerinin konjonktürü yakalama başarılarıkarşılaştırılmış ve Corbae-Ouliaris filtresinin diğer filtrelere göre daha başarılı olduğubulunmuştur. Daha sonra Türkiye'nin GSYİH ve sanayi üretim endeksinden elde edilenkonjonktür hareketlerinin özellikleri araştırılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasının sonkısmında, GSYİH ve sanayi üretim endeksi karşılaştırılmış ve sanayi üretim endeksininTürkiye'nin konjonktür hareketlerini tam olarak yansıtmadığına karar verilmiştir. İkinciaşamada, 1960-2010 döneminde Türkiye ile 35 ticaret ortağı arasındaki konjonktür hareketleri uyumu araştırılmıştır. Çalışmaya konu olan değişkenler arasındakikorelâsyonlara dayanan bu analizde, 2000 yılı sonrası, Türkiye ile ticaret ortaklarıarasındaki konjonktür hareketleri uyumunun önemli derecede arttığı bulunmuştur. Dahasonra Türkiye ile Euro Bölgesi arasındaki konjonktür hareketleri uyumu araştırılmıştır.Ulaşılan bulgular Türkiye'nin konjonktür hareketlerinin Euro Bölgesi'nin değil,ABD'nin konjonktür hareketlerine yaklaştığını göstermiştir. Böylece, Türkiye'nin EuroBölgesi'ne dahil olmasının kendisi için maliyetli olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.Uygulamanın üçüncü aşamasında Türkiye ile ticaret ortakları arasındaki konjonktürhareketleri uyumunun belirleyicileri panel GMM-sistem metoduyla tahmin edilmiştir.Veri kısıtı nedeniyle, analiz 1997-2008 dönemini ve 29 ülkeyi kapsamaktadır.Regresyon modelinde bağımlı değişken olarak kayan korelâsyonlar kullanılmıştır.Kayan korelâsyonların dezavantajlı olması nedeniyle, nispi uyum endeksi adınıverdiğimiz yeni bir uyum endeksi geliştirilmiştir. Nispi uyum endeksinin bağımlıdeğişken olarak yer aldığı bir regresyon modeli tahmini, duyarlılık analizi olarakyapılmıştır. Her iki analizde de bağımsız değişken olarak Türkiye ile ticaret ortaklarıarasındaki ticaret yoğunluğu, endüstri-içi ticaret, dikey ticaret, döviz kuru oynaklığıfarkı, dolaysız yabancı sermaye akımları, faiz oranı farkı, sektörel üretim farkı, para vemaliye politikası farkı ve enerji bağımlılığı farkı kullanılmıştır. Sonuç olarak, Türkiyeile ticaret ortakları arasındaki faiz oranı farkı ve sektörel benzerlik farkı azaldıkça veendüstri-içi ticaret, maliye politikası farkı ile dolaysız yabancı sermaye yatırımlarıarttıkça konjonktür hareketleri uyumunun arttığı bulunmuştur. Ayrıca Türkiye ile ticaretortakları arasındaki para politikası benzerliği arttıkça, konjonktür hareketleri uyumununazaldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, synchronization of business cycles and its determinants between Turkeyand its trade partners were analyzed. Although there are a large number of studiesinvestigating synchronization of business cycles in the literature, to the best of ourknowledge, there is no study performing detailed analyses focused on Turkey. The aimof this study is to make some contributions considering the case of Turkey and its tradepartners. The first contribution of this thesis comes from to be first study investigatingin depth business cycles synchronization and its determinants between Turkey and itstrade partners. Second contribution is to develop a new business cycle synchronizationindex. Third contribution is that this is the first study finding substantial increase insynchronization between Turkey and its trade partners. Fourth contribution is expectedto come from to be analyzed synchronization of business cycle synchronization betweenTurkey and Euro Area. After giving theoretical and empirical literatures, it wasperformed a three stage analyses. In the first stage, which method should be used forextraction of business cycles was chosen. For doing this, success of Hodrick-Prescott,Baxter-King, Christiano-Fitzgerald and Corbae-Ouliaris filters were compared and itwas found that Corbae-Ouliaris filter is the most successful in capturing the businesscycle. Then properties of Turkey?s business cycles extracted from GDP and industrialproduction index was analyzed. In the first stage lastly business cycles series which areextracted from GDP and industrial production index was compared and it wasdetermined that business cycles extracted from industrial production index cannotperfectly reflect the business cycles of Turkey. In the second stage, synchronization of business cycles between Turkey and its 35 trade partners was investigated in the periodof 1960-2010. In this analysis which is based on correlation, it was found thatsynchronization of business cycles between Turkey and its 35 trade partners wassubstantially increase after 2000. Later, synchronization of business cycles betweenTurkey and Euro Area investigated. Achieved evidences depicted that business cycles ofTurkey converged to business cycles of USA not Euro Area. So, it was achieved thataccession of Turkey to Euro Area may be costly for itself. In the third stage of analysisdeterminants of business cycles synchronization between Turkey and its trade partnerswas estimated with panel GMM-system. Due to lack of data, the analysis consists of 29countries and the period of 1997-2008. In the regression model it was used rollingcorrelation as dependent variable. Since rolling correlation has disadvantages, it wasdeveloped a new synchronization index which was labeled relative synchronizationindex. As sensitivity analysis, a regression model which is including newsynchronization index as dependent variable was estimated. In both analyses there aretrade intensity, intra-industry trade, vertical trade, difference of exchange ratevolatilities, flow of foreign direct investment, difference of interest rates, difference ofsectoral output, difference of monetary and fiscal policies and difference of outwardenergy dependencies between Turkey and its trade partners as independent variables. Asa result, it was found that the decrease of interest rate difference and sectoral similaritydifference and the increase of intra-industry trade, fiscal policy difference and foreigndirect investment lead to increase of synchronization of business cycles between Turkeyand its trade partners. Besides it was achieved that the increase of monetary policysimilarities leads to decrease of synchronization of business cycles between Turkey andits trade partners.