Aliya Izzetbegoviç'in medeniyet tasavvurunu oluşturan ahlaki, siyasi ve dini değerler bağlamında bir inceleme
An analysis in the context of moral, political and religious values that form Aliya Izzetbegoviç's conception of civilization
Yazar: MERVE AYAZ
Danışman: PROF. DR. NEJDET DURAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki değerler = Moral values ; Biyografi = Biography ; Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Siyasal değerler = Political values ; Siyaset = Politics ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; İslamiyet = Islam ; İzzetbegoviç, Aliya = Izetbegovic, Alija

Özet:
Bu çalışmada İslam dünyası ve Bosna-Hersek devletinin "Bilge Kral" olarak tanıdığı Aliya İzzetbegoviç'in hayatına, eserlerine ve medeniyet dünyasını oluşturan çok yönlü düşünce yapısına yer verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Aliya İzzetbegoviç'in hayatı ve eserleri incelenmiş; ikinci bölümde ise İzzetbegoviç'in fikir dünyasını oluşturan ahlak, siyaset ve dine dair düşünceleri ele alınmıştır. Aliya'nın dünya görüşünün temelini, sahip olduğu din anlayışı (İslam) oluşturmaktadır. Bu açıdan İzzetbegoviç'in, ahlakın ve siyasetin kaynağını dine dayandırdığı ifade edilmelidir. Araştırmanın ikinci bölümünde yer alan ahlak kısmında Aliya'nın Tanrısız ahlak anlayışına yönelik eleştirisine geniş bir şekilde yer verilmiştir. Siyaset başlığı altında, Aliya'nın perspektifinden gerçek anlamda demokrasinin ne olduğu ve halkın nasıl bir idareci tarafından yönetilmesi gerektiğine yönelik görüşleri analiz edilmiştir. Aliya'nın siyasi anlayışının din olgusu bağlamında ele almasına dair görüşleri değerlendirilmiş, özellikle ahlak ile siyasetin güçlü bir bağı olduğuna vurgu yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde İzzetbegoviç'in din anlayışı incelenmiş, Hristiyanlık ve Yahudiliğin yansıması olan saf din ve materyalist bakış açıları ele alınmıştır. İnceleme neticesinde onun, Hristiyanlık ve Yahudiliğin tek yönlü bir yapıya sahip olduğu ve insanları maddi ve manevi anlamda tatmin etmede yetersiz kaldığı görüşünü benimsediği anlaşılmıştır. Bu noktadan hareketle Aliya'nın, İslam dininin "orta yol" olduğu fikrini benimsediği neticesine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Aliya İzzetbegoviç, Ahlak, Siyaset, Din, İslam

Abstract:
In this study, the life and works of Aliya Izetbegovic, known as the " Wise King " by the Islamic world and the Bosnia-Herzegovina state, and the multi-faceted mindset that constitutes the world of civilization are included. In the first part of the study, Aliya İzzetbegovic's life and works were examined; In the second part, Izzetbegovic's thoughts on morality, politics and religion, which constitute his world of ideas, are discussed. The basis of Aliya's worldview is her understanding of religion (Islam). In this respect, it should be stated that Izzetbegovic bases the source of morality and politics on religion. In the ethics section of the second part of the research, Aliya's criticism of Godless morality has been extensively covered. Under the title of politics, Aliya's views on what democracy is in real terms and what kind of an administrator should be governed by the people are analyzed. Aliya's views on his political understanding in the context of religion were evaluated, and it was emphasized that there was a strong connection between morality and politics. In the last part of the study, İzzetbegovic's understanding of religion was examined, and pure religion and materialist perspectives, which were the reflections of Christianity and Judaism, were discussed. As a result of the examination, it was understood that he had the view that Christianity and Judaism had a one-sided structure and were insufficient to satisfy people materially and spiritually. From this point of view, it was concluded that Aliya adopted the idea that Islam is the "middle way".

Keywords : Aliya İzzetbegovic, Ethics, Politics, Religion, Islam