Özel eğitim öğretmenlerinin psikolojik iyi oluş, iş doyumu ve okul yaşam kalitesi bakımından karşılaştırılması
A comparison of special education teachers in terms of psychological well-being, job satisfaction and quality of school life
Yazar: SEDA SEYMEN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM DİKEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma Millî Eğitim Bakanlığına bağlı olan resmi eğitim kurumlarında görev yapan özel eğitim öğretmenlerinin, görev yaptıkları sınıftaki öğrencilerin yetersizlik türleri doğrultusunda psikolojik iyi oluş düzeyleri, iş doyum düzeyleri ve okul yaşam kalitesi düzeylerini incelemek ve karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında resmi okullarda görev yapan ölçüt temelli örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 185 kadın ve 73 erkek özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı kapsamında katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Minnesota İş Doyum Ölçeği, Okul Yaşam Kalitesi Ölçeği çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Nicel verilerin toplandığı bu araştırmada karşılaştırma türü ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler normal dağılımı sağlamadığı için Spearman katsayısı kullanılmıştır. Katılımcılardan toplanan veriler Kruskal Wallis Testi, Post Hoc Testi, Mann Whitney U Testi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre psikolojik iyi oluş, iş doyumu ve okul yaşam kalitesi düzeyi arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Çalışılan sınıfın yetersizlik türüne göre psikolojik iyi oluş, iş doyumu düzeyinin farklılaşmadığı görülmüştür. Okul yaşam kalitesi düzeyinin görme ve işitme yetersizliği sınıflarında çalışan öğretmenlerde otizm sınıfında çalışanlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik iyi oluş ve okul yaşam kalitesi düzeyleri ile yaş arasında düşük düzeyde pozitif ilişki olduğu bulunmuştur. Cinsiyet, kıdem, çalışılan sınıfın yetersizlik türü ile bağımlı değişkenler arasında ilişki bulunamamıştır. Bulgular ışığında ileride yapılacak olan araştırmalar ve uygulamaya yönelik öneriler tartışılmıştır.

Abstract:
This research was carried out to examine and compare the psychological well-being levels, job satisfaction levels and school life quality levels of the special education teachers working in the official education institutions affiliated to the Ministry of National Education, in line with the disability types of the students in the class they work. The study group of the research consists of 185 female and 73 male special education teachers working in public schools in the 2022-2023 academic year, determined by criterion-based sampling method. Within the scope of the research, Demographic Information Form, Psychological Well-Being Scale, Minnesota Job Satisfaction Scale, School Life Quality Scale were applied online to the participants. In this study, in which quantitative data were collected, the comparison type relational survey model was used. Spearman coefficient was used because the data did not provide a normal distribution. The data collected from the participants were analyzed with the Kruskal Wallis Test, Post Hoc Test, and Mann Whitney U Test. According to the results of the research, it was determined that there is a moderately significant positive relationship between psychological well-being, job satisfaction and school life quality. It was observed that the level of psychological well-being and job satisfaction did not differ according to the type of disability of the working class. It was determined that the level of school life quality was significantly higher in the teachers working in the visual and hearing impairment classes compared to the teachers working in the autism class. It was found that there was a low level of positive correlation between psychological well-being and school life quality levels and age. No relationship was found between gender, seniority, type of disability and dependent variables. In the light of the findings, future research and recommendations for practice are discussed.