Otizm düzeyinin ebeveynlerin algıladığı sosyal destek ve gelecek planına etkisi
The effect of autism level on parents' perceived social support and future planning
Yazar: ELİF ZEYNEP ÇORAKLIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA ÖZBAŞ GENÇARSLAN
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), anormal sosyal etkileşim, bozulmuş iletişim ve tekrarlayan davranış kalıpları ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizmli çocuk ebeveynlerinin çocuklarının geleceğine yönelik kaygılar taşıdığı ve yaşanılan kaygıyı azaltmada algılanan sosyal desteğin önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde olan bu çalışmada otizm düzeylerinin, algılanan sosyal destek ve gelecek planına olan etkisini incelemek amaçlandı. Çalışma bir ilde bulunan üç özel merkezde ve bir devlet okulunda eğitim gören DSM-5'e göre OSB tanısı almış çocuğa sahip 123 ebeveyn ile gerçekleştirildi. Veriler Sosyodemografik Bilgi Formu, Aile Destek Ölçeği (ADÖ), Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği-2-Türkçe Versiyonu (GOBDÖ-2-TV), Geleceğe İlişkin Plan Ölçeği (GİPO) ile toplandı. Verilerin analizi IBM-SPSS 25'de yapıldı. Ebeveynlerin ADÖ puan ortalaması 65.53±10.64, GİPO medyanı 5'tir. GOBDÖ-2-TV'ye göre en fazla hafif düzey otizmli birey yer almaktadır. Otizm düzeyi ile ebeveynlerin geleceğe ilişkin planları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur (p>0.05). Otizm düzeyi ile duygusal destek alt boyutu arasında anlamlı bir fark olduğu saptandı (p<0.05). ADÖ ile GİPÖ arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p<0.05). Geleceğe ilişkin plan, otizm düzeyinden etkilenmemekle birlikte duygusal destek otizm düzeylerine göre farklılık göstermektedir. Ayrıca algılanan sosyal desteğin artması geleceğe ilişkin planları olumlu yönde etkilemektedir. Eşlerinden daha çok yardım alan ebeveynlerin algıladıkları sosyal destek diğer ebeveynlerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p<0.05). GİPO'ya göre otizmli çocuğuna bakamayacak duruma gelip, onun gelecekteki bakım gereksinimlerini karşılayamama endişesi taşıyan ebeveynler araştırmadaki tüm ebeveynlerin %86'sını oluşturmaktadır. Ebeveynlerin geleceğe ilişkin planlarını olumlu yönde etkileyeceğinden, sosyal desteğin etkin bir şekilde kullanımını desteklemeye yönelik girişimlerin planlanıp uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder characterised by abnormal social interaction, broken communication and repetitive behaviour patterns. It is known that parents of children with autism have concerns about the future of their children and social support perceived by parents plays an important role in reducing the anxiety experienced. In this correlational and explanatory research, it is aimed to examine the effect of autism level on social support perceived by parents and future plans. The study was conducted with parents of 123 children diagnosed with ASD according to DSM-5 who are educated in one public school and three private centres in a province. Data were collected with the Sociodemographic Information Form, Family Support Scale (FSS), the Turkish version of the Gilliam Autism Rating Scale-2 (TV-GARS-2), and Global Future Scale (GFS). The following findings were obtained from analysing the data SPSS 25.0. The mean FSS score of the parents was 65.53±10.64 and the median score of GFS was 5. According to TV-GARS-2, the majority of the population included individuals with mild autism. There was no statistically significant difference between autism severity and parents' plans for the future (p>0.05). There was a significant difference between the autism level and the emotional support sub-dimension. (p<0.05). A statistically significant negative correlation was found between FSS and GFS (p<0.05). Planning for the future is not affected by autism level, but emotional support differs according to autism levels. In addition, the increase in perceived social support plans for the future are positively affected on the parents. Social support perceived by parents of children with autism who receive more help from their spouses, was found to be statistically higher than the other parents (p<0.05). The results of GFS point out that parents who were worried about not being able to care for their child with autism and not being able to meet his/her future care needs constituted 86% of all parents in the study. It is recommended that initiatives to support the effective use of social support be planned and implemented as it will positively affect parents' plans for the future.