Gastrointestinal sistem kanser tanısı almış yatan hastalarda uyku ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
The evaluation of sleep and life quality in patients who have gastrointestinal system cancer diagnosis
Yazar: ÇAĞDAŞ ULUÇAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLBAHAR KESKİN
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal neoplazmlar = Gastrointestinal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Uyku = Sleep ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
GASTROİNTESTİNAL SİSTEM KANSER TANISI ALMIŞ YATAN HASTALARDA UYKU VE YAŞAM KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bu çalışma, Gastrointestinal Sistem (GİS) kanseri tanısı alan hastalarda uyku ve yaşam kalitesinin incelenmesi, değerlendirilmesi ve yükseltilmesi amacı ile tanımlayıcı nitelikte gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya, 01 Mart– 01 Haziran 2018 tarihleri arasında İstanbul ili Avrupa bölgesinde yer alan bir eğitim ve araştırma hastanesinin Genel Cerrahi servisinde GİS kanser tanısı almış 65 yatan hasta dâhil edildi. Örneklem grubunun hastaların min-max yaş sınırları 35-85 saptanmış olup; yaş ortalaması 62.87 ± 11.96‟dir. Hastaların %40'ı ‟i kadın, %60‟ı ise erkektir. Hastaların hastalık süresi ortalaması 18.03±34.20'dır.  Veriler, 21 sorudan oluşan anket formu, EORTC QLQ C-30 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi kullanılarak yüz yüze yapılan görüşme sonucunda toplanmıştır. EORTC-QLQ-C30 genel yaşam kalitesi ölçeğini güvenilirlik analizlerinde genel sağlık skoru Cronbach's Alpha katsayısı 0,857 yüksek derecede güvenilir olarak belirlenmiştir. PUKİ ölçeğinde ise Cronbach's Alpha katsayısı 0,636 oldukça güvenilir olarak belirlenmiştir. Hastaların fonksiyonel yaşam kalite skorlarının %64,78, genel sağlık skorlarının ise %40,38 olarak bulunmuştur. Uyku bozukluklarının, gastrointestinal kanser hastalık sürecinde, uyku-uyanıklık döngüsünde ve uyku kalitesi üzerinde etkisinin olduğu bilinmektedir. 45-64 yaş arası yatan hastalarda uyuma güçlüğünün yüksek olduğu saptanmıştır. Kanser tedavisinin yol açtığı bulantı, kusma, enfeksiyonlar ve tedavi sonucunda oluşabilecek komplikasyonlar ve hastanın uzun süreçte hastanede kalması yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilediği saptanmıştır. Hastalarda bulantı ve kusmanın artmasıyla uyku sürelerinin kısaldığı bulunmuştur (r: -,253, p: 0,042, p˂0,05). Genel iyilik durumunun azalması ile birlikte uykuya dalmada güçlük durumunu arttırdığını bulunmuştur (r: -,261, p: 0,036, p˂0,05).

Anahtar kelimeler: Gastrointestinal Sistem Kanserleri, Yaşam Kalitesi, Uyku Kalitesi

Abstract:
THE EVALUATION OF SLEEP AND LIFE QUALITY IN PATIENTS WHO HAVE GASTROINTESTINAL SYSTEM CANCER DIAGNOSIS

This study was conducted as a descriptive study in order to investigate, evaluate and improve sleep and quality of life in patients diagnosed with gastrointestinal system cancer. A total of 65 inpatients diagnosed with GIS cancer were included in the study at the General Surgery Department of a training and research hospital located in the European region of Istanbul between 01 March and 01 June 2018. The min-max age limits of the patients in the sample group were 35-85; the mean age was 62.87 ± 11.96. 40% of the patients are women and 60% are men. The mean duration disease of patients was 18.03 ± 34.20. The data were collected through a questionnaire consisting of 21 questions, face to face interview using EORTC QLQ C-30 Quality of Life Scale and Pittsburgh Sleep Quality Index. The Cronbach's Alpha coefficient was found to be highly reliable at 0.857 in the general health score in the reliability analysis of EORTC-QLQ-C30 general quality of life scale. On the PSQI scale, the Cronbach's Alpha coefficient was found to be highly reliable at 0.636. The functional quality of life scores of the patients was found 64.78% and the general health score was 40.38%. Sleep disorders are known to have a effect on gastrointestinal cancer disease process, sleep-wake cycle and sleep quality. It was found that the difficulty of sleeping in patients between 45-64 years of age was high. Nausea, vomiting, infections caused by cancer treatment, complications that may occur as a result of treatment and long term hospital stay were found to have a negative effect on the quality of life. It was found that the duration of sleep was shortened with increased nausea and vomiting (r: -,253, p: 0,042, p˂0,05). It has been found that the decrease in general well-being together with the difficulty in falling a sleep has increased (r: -,261, p: 0,036, p˂0,05).


Key words: Gastrointestinal System Cancers, Quality of Life, Sleep Quality