Kentin hafızasında bir travma: Sulukule yıkımı
Trauma of the city memory: Demolition of Sulukule
Yazar: PELİN ÇETKEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKKI YIRTICI ; YRD. DOÇ. DR. İPEK AKPINAR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Hafıza =   ; Kentsel değişim = Urban change ; Travma = Trauma

Özet:
İstanbul'un, son 6 yılda tarihi yerleşim bölgeleriyle bugüne dek kurmuş olduğu ilişki, 5366 sıralı ?Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılması? yasasının kabulüyle değişmiş, o, geçmişi ile kurduğu ilişkide bir kırılma yaşamıştır. Bu yasa ile kentin tarihi bölgeleri imara açılmış, planlanan kentsel dönüşüm projeleriyle kentin geçmişi üzerinden yıkarak yapılanmasında bir artış yaşanmıştır. Bu bölgelerde yaşayan insanlar ise, yerlerinde tahliye edilmiş, yaşamaları için kentin çeperlerine gönderilmişlerdir. Bu bölgelerden biri olan Sulukule, yıkımın ilk gerçekleştiği yer olarak sürecinde sunduklarıyla yıkma eyleminin kentte, mimarlığın içinde sorgulanmasına neden olmuştur.Bu çalışma Sulukule yıkımının hafızada nasıl bir etki bıraktığını sorgulama amacıyla önce yıkma eyleminin modern dünya ile ilişkisini sorgulayarak başlar. Bu bağlamda 1850'lerde Paris'te Baron Haussmann'ın, 1950'lerde Robert Moses'ın New York, Bronx'ta yaptığı yıkımlarla İstanbul'un tarihi sürecinde yaşadığı 1930'larda Henri Prost, 1950'lerde Adnan Menderes ve 1980'lerde Bedrettin Dalan yıkımlarını anlatır, tarihte kentlerde yıkma eyleminin nasıl bir modernleşme aracı olarak kullanıldığından bahseder. Yıkma eyleminin modern dünyadaki yerini belirledikten sonra bu eylemin, kentte ?yeni? olana yer açarken, insanlarda ne gibi bir etki bıraktığını hafıza, hafıza kaybı ve nostalji gibi kavramlar üzerinden sorgular, bu sorgulamadan yola çıkarak yıkma eyleminin, yitirttiklerinin hafızada bir travma yarattığını söyler. Tüm bu kavramsal alt yapısını 2005 yılında başlayıp, 2010'da tamamlanan Sulukule yıkımı üzerinden ele alan çalışma, Sulukule'nin bu yıkımla hafızada değişen yerini gösterir.Niteliksel araştırma yöntemleri kullanılan çalışmada bu bağlamda arşiv ve medya taramasından yararlanılarak, Sulukule yıkım süreci üzerine çekilmiş 3 belgesel film olan ?Sulukule? (Pınar, 2009), ?Canım Sulukule? (Osseiran, 2010), ?Selahattin'İn İstanbul'u? (Türkmen, 2010) filmlerinin okuması yapılır. Bu filmler üzerinden Romanların yıkımla yaşadıkları değişim ele alınır, yıkımın toplumun, özellikle de Romanların hafızasında neleri, nasıl değiştirdiği anlatılır, İstanbul'da yıkarak yapılanan bir bölgede, fiziksel yıkma ve yapma eylemlerinin ötesinde duran insanların hayatlarında neler olduğu ortaya koyulur.

Abstract:
There is a change in the relationship between İstanbul and his historical places, in last 6 years. This is because of the change of the law 5366. This law gives permission on public improvements of the histrorical places of İstanbul, with urban reneval plans, even he gives permission on demolition, destruction of these places to built new hotels, houses, shopping centers? These historical places are in depression and people who are poor mostly live in these places. After demolition of these historical places, poor people who get used to live in there will remove, and throw away to the city boundaries.Sulukule ise one of the the place that has finished its urban renewal process with demolition. Now there is no Sulukule on İstanbul. And Romany people who live in there with a great past for 1000 years has removed in there. This study is about the trauma of demolishing Sulukule in memory. In this context firstly this study looks the relationship between demolishing process and modern world. The demolishing of Paris in 1850?s by Haussmann, New York Bronx in 1950?s by Robert Moses and also in the history demolishing of İstanbul in 1930?s by Henri Prost, in 1950?s by Adnan Menderes and in 1980?s by Bedrettin Dalan will be told to show how a city uses demolishing to be modern.After showing the relationship between demolishing process and the modern world this study will search the things over the demolishing process. What is happening when people live the demolishing in their citys? To answer this question this study will focus on the memory and its types. After this focusing this study will say demolishing process in citys are the cause of traumas in memories. The things they lose with demolishing has a damage on memory, and this damages name is trauma.After completing the conceptual part of study, the study will focus on the demolition of Sulukule period whic was between 2005 and 2010. This part of study will be read on three documentary film, ?Sulukule? (Pınar, 2009), ?Canım Sulukule? (Osseiran, 2010) and ?Selahattin?in İstanbul?u? (Türkmen, 2010). These films will show the demolition process on screen shots and speech of Romany people who will tell and show the trauma of demolition of Sulukule. These films will show the change in societys and Romanys memory and produce the information of people who has left behind demolition and big urban renewal processes.