Sınıf öğretmenlerinin Türkçe dersi ölçme değerlendirme yaklaşım ve uygulamalarının incelenmesi
Analysing the measurement and evaluation approaches and practices of classroom teachers in Turkish lesson
Yazar: OZAN GÜNDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. EMEL BAYRAK ÖZMUTLU
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin Türkçe dersi kapsamında ölçme değerlendirme yaklaşım ve uygulamalarının nasıl bir görünüme sahip olduğunu ortaya koymaktır. Sınıf Öğretmenlerinin Türkçe dersi ölçme değerlendirme yaklaşım ve uygulamalarının incelendiği bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden temel nitel araştırma ve doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama araçları ve kapsamını "Ölçme Değerlendirme Deneyimleri Görüşme Formu", "Ölçme Değerlendirme Deneyimleri Görüş Formu" ve "4. Sınıf Türkçe Dersi Sınav Kâğıtları" oluşturmaktadır. Katılımcıları belirlerken amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmada 10 ilkokuldan 120 öğretmen Ölçme Değerlendirme Deneyimleri Görüş Formu doldurmuştur. 13 öğretmen ile de Ölçme Değerlendirme Deneyimleri Yapılandırılmış Görüş Formu üzerinden görüşmeler gerçekleştirilmiştir. 75 adet 4. Sınıf Türkçe yazılı sınav kâğıdı doküman incelemesinde kullanılmak üzere toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularında Türkçe dersi yazılı sınav kâğıtlarında yer alan soruların çok büyük bir çoğunluğunun hatırlama, ayırt etme, sıralama, eşleştirme gibi bilgi düzeyinde düşünme becerilerini ölçmeye yönelik hazırlandığı; bilgiyi transfer etme, analiz etme, sentez yapma, sorgulama, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme gibi üst düzey düşünme becerilerini ölçmeye yönelik sorulara yer verilmediği gözlenmiştir. Soruların Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki konuşma, dinleme, okuma ve yazmayı içeren dört temel dil becerilerini eşit düzeyde ölçecek şekilde hazırlanmadığı; çoktan seçmeli ölçme araçlarının daha çok tercih edilip hatırlama düzeyindeki açık uçlu düzenlenirken, bunun dışında sıralama, eşleştirme, boşluk doldurma gibi ölçme araçlarından yararlanıldığı ancak düşünme becerilerini harekete geçirecek soru türlerine yer verilmediği görülmüştür. Araştırmanın diğer alt probleminde yer alan "Sınıf öğretmenlerinin ölçme değerlendirme konusunda gördüğü eğitimlere yönelik değerlendirmeleri, ölçme değerlendirme konusunda yeterliliklerine yönelik değerlendirmeleri, ölçme değerlendirmenin işlevlerine yönelik değerlendirmeleri, ölçme değerlendirme uygulamalarına yönelik değerlendirmeleri ve ölçme değerlendirmenin güncel uygulamalarına yönelik değerlendirmeleri nelerdir?" şeklinde soruların cevapları aranmıştır. Araştırmada öğretmenlerin verdikleri cevapların analizi yapılarak her bir alt soruya ilişkin oluşturulan kategorik yapılar ile bulgulara ulaşılmıştır. Bu kategorik yapılar ile birlikte yapılan tartışma ile sonuçlar elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ölçme ve Değerlendirme, Türkçe Dersi, Yazılı Sınav Kâğıtları, Düşünme Becerileri, Üst Düzey Düşünme Becerileri

Abstract:
The aim of this study is to reveal how classroom teachers' assessment and evaluation approaches and practices look like within the scope of Turkish lesson. In this research, which examines the measurement and evaluation approaches and practices of classroom teachers in the Turkish course, basic qualitative research and document analysis were used among qualitative research designs. The data collection tools and scope of the research consist of "Assessment and Evaluation Experiences Interview Form", "Assessment and Evaluation Experiences Opinion Form" and "4th Grade Turkish Course Examination Papers". While determining the participants, maximum diversity sampling method, one of the purposeful sampling methods, was preferred. In the study, 120 teachers from 10 primary schools filled out the Assessment and Evaluation Experiences Opinion Form. Interviews were conducted with 13 teachers on the Assessment and Evaluation Experiences Structured Opinion Form. 75 4th grade Turkish written exam papers were collected to be used in document analysis. The data obtained in the study were analyzed by content analysis method. In the findings of the study, it was observed that the majority of the questions in the written exam papers of the Turkish course were prepared to measure knowledge level thinking skills such as remembering, distinguishing, sorting and matching; questions to measure higher level thinking skills such as transferring knowledge, analyzing, synthesizing, questioning, critical thinking, creative thinking and problem solving were not included. It was observed that the questions were not prepared in a way to measure the four basic language skills in the Turkish Curriculum, which include speaking, listening, reading and writing, at an equal level; multiple-choice measurement tools were mostly preferred and open-ended at the recall level, while other measurement tools such as sorting, matching, gap-filling were used, but question types that would stimulate thinking skills were not included. In the other sub-problem of the study, the answers to the questions such as "What are the evaluations of classroom teachers about the trainings they received on measurement and evaluation, their evaluations about their competencies in measurement and evaluation, their evaluations about the functions of measurement and evaluation, their evaluations about measurement and evaluation practices and their evaluations about the current practices of measurement and evaluation?" were sought. These categorical constructs were discussed and conclusions were drawn.

Keywords: Measurement and Evaluation, Turkish Lesson, Written Examination Papers, Thinking Skills, Higher Level Thinking Skills