Çocukluk çağı örselenme yaşantıları ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide bilişsel duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediating role of cognitive emotion regulation in the relationship between childhood trauma and psychological resilience
Yazar: BÜŞRA ALTINIŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU PINAR BULUT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Çalışmada örselenmiş çocukluk yaşantıları ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide
uyumlu ve uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin aracı rolü incelenmiştir.
Çalışmanın örneklemini 18-35 yaş aralığında olan 355 üniversite öğrencisi
oluşturmaktadır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği,
Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği
uygulanmıştır. Veriler SPSS 26.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin
analizinde t testi, Pearson korelasyon analizi, hiyerarşik regresyon analizi ve Process
makro kullanılarak (Model 4) aracı değişken analizi yapılmıştır. Yapılan analizler
sonucunda cinsiyete göre çocukluk travmaları, psikolojik dayanıklılık, uyumlu ve
uyumsuz duygu düzenleme stratejilerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çocukluk
travmalarının alt boyutlarında erkeklere kıyasla kadınlarda cinsel istismar, kadınlara
kıyasla erkeklerde ise duygusal istismar ve fiziksel ihmal anlamlı düzeyde yüksek
bulunmuştur. Kendine zarar verme düşünceleri/eylemleri ve psikiyatrik desteğe ihtiyacı
olanların çocukluk travmaları ve uyumsuz stratejileri kullanımı yüksek, psikolojik
dayanıklılıkları ve uyumlu stratejileri kullanımı ise düşük bulunmuştur. Korelasyon
analizi sonucunda ise çocukluk travmalarının psikolojik dayanıklılık ve uyumlu
stratejilerle negatif, uyumsuz stratejilerle ise pozitif bir ilişkisinin olduğu görülmüştür.
Travmanın farklı alt boyutlarıyla duygu düzenleme stratejileri arasında anlamlı bir ilişki
bulunmuştur. Ayrıca fiziksel istismar ve cinsel istismar dışındaki diğer türlerin psikolojik
dayanıklılıkla ilişkisi olduğu görülmüştür. Regresyon analizi sonucunda çocukluk
travması, uyumlu ve uyumsuz stratejilerinin dayanıklılığı anlamlı olarak yordadığı
bulunmuştur. Yapılan aracılık analizleri sonucunda ise çocukluk çağı travmasının
psikolojik dayanıklılıkla ilişkisinde uyumlu ve uyumsuz duygu düzenleme stratejilerinin
kısmi aracı rolünün olduğu bulunmuştur. Bulgular literatür ışığında tartışılarak çalışmanın
önemi, klinik doğurguları ele alınmış ve ileriki çalışmalar için öneriler sunulmuştur.
Sonuç olarak çalışma, çocukluk travmasının psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisinde
bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin önemini ortaya koymuştur.

Abstract:
In the study, the mediating role of adaptive and maladaptive cognitive emotion regulation
strategies in the relationship between childhood trauma and psychological resilience was
examined. The sample of the study consisted of 355 university students between the ages
of 18-35. Personal Information Form, Childhood Trauma Questionnaire, Psychological
Resilience Scale for Adults, and Cognitive Emotion Regulation Scale were applied to the
participants. The data were analyzed using SPSS 26.0 program. In the analysis of the
data, t test, Pearson correlation analysis, hierarchical regression analysis and mediating
variable analysis using Process macro (Model 4) were performed. As a result of the
analysis, no significant difference was found in childhood traumas, psychological
resilience, adaptive and maladaptive emotion regulation strategies according to sex. In the
subscales of childhood traumas, sexual abuse in women compared to men and emotional
abuse and physical neglect in men compared to women were found to be significantly
higher. Childhood traumas and use of maladaptive strategies were found to be high in
those with self-harming thoughts/actions and need for psychiatric support, while their
psychological resilience and use of adaptive strategies were found to be low. Correlation
analysis revealed that childhood traumas had a negative relationship with psychological
resilience and adaptive strategies and a positive relationship with maladaptive strategies.
There is a significant relationship between the different subscales of trauma and emotion
regulation strategies. Other types of trauma other than physical abuse and sexual abuse
were found to have a relationship with psychological resilience. Regression analysis
revealed that childhood trauma, adaptive and maladaptive strategies significantly
predicted resilience. As a result of the analysis, it was found that there was a partial
mediating role of adaptive and maladaptive emotion regulation strategies in the
relationship between childhood trauma and psychological resilience. The findings were
discussed in the light of the literatüre, the importance and clinical implications of the
study were discussed and recommendations for future studies were presented. In
conclusion, the study revealed the importance of cognitive emotion regulation strategies
in the effect of childhood trauma on psychological resilience.