Kestel bölgesinde (Kadınhanı-Konya) yaygın olarak yetişen bazı makromantarların antimikrobiyal aktivitelerinin araştırılması
Investigation of the antimicrobial activities of some macrofungus growing in the Kestel Region (Kadınhanı-Konya)
Yazar: AYŞEGÜL YAPRAK
Danışman: PROF. DR. GIYASETTİN KAŞIK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Agar = Agar ; Antimikrobiyal aktivite = Antimicrobial activity ; Disk difüzyon yöntemi = Disk diffusion method ; Duyarlılık deneyleri = Susceptibility test ; Konya-Kadınhanı = Konya-Kadınhanı ; Makrofunguslar = Macrofungi ; Şapkalı mantarlar = Parasol mushroom

Özet:
Bu çalışma Kestel (Kadınhanı-Konya) bölgesinde yaygın olarak yetişen bazı makromantarların antimikrobiyal aktivitelerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma için gerekli materyal yapılan arazi çalışmaları ile elde edilmiştir. Laboratuvara getirilen makromantar örneklerinin makroskobik ve mikroskobik özellikleri belirlenmiş ve mevcut literatür yardımıyla teşhisleri yapılmıştır. Yaygın olarak bulunan ve teşhisleri yapılan antimikrobiyal aktivite çalışmalarında materyal olarak kullanılan makromantarlar; Boletopsis leucomelaena (Pers.) Fayod, Infundibulicybe geotropa (Bull.) Quel., Lactarius sanguifluus (Paulet) Fr., Rhizopogon roseolus (Corda) Th.Fr., Russula delica Fr. türlerine ait örneklerdir. Mantarların bazidiyokarpları kurutulmuş, daha sonra öğütülerek toz haline getirilmiştir. Bütün olarak toz haline getirilen bazidiyokarplardan sokselet cihazı kullanılarak metanol ektsrakları elde edilmiştir. Elde edilen metanol ekstraktları 25 mg/ml stok konsantrasyonda hazırlanıp, on standart bakteri suşu ve bir maya suşuna karşı test edilmiştir. Antimikrobiyal aktiviteyi belirlemek için Agar Disk Difüzyon ve Sıvı Mikrodilüsyon metotları uygulanmıştır. Çalışmada pozitif kontrol olarak ticari gentamisin diski, negatif kontrol olarak da DMSO kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, Boletopsis leucomelaena ekstraktının her iki yöntemde sadece Escherichia coli suşuna karşı herhangi bir antibakteriyel aktivite göstermediği, mikrodilüsyon yönteminde ise çalışmada kullanılan tüm bakteri suşlarına 1.56 – 0.39 mg/ml dozlarında etkili olduğu, en yüksek aktivitenin ise 0.39 mg/ml dozunda Staphylococcus aureus suşuna karşı olduğu tespit edilmiştir. Disk difüzyon yönteminde ise en yüksek aktivite Staphylococcus aureus suşu ve Sarcina lutea suşuna karşı saptanmıştır. Yine bu türün mikrodilüsyon yöntemiyle Candida albicans maya suşuna1.56 mg/ml dozunda antifungal aktiviteye sahip olduğu görülmüştür. Infundibulicybe geotropa ekstaktının ise kullanılan tüm suşlar arasında sadece Citrobacter freundii suşuna karşı sıvı mikrodilisyon yönteminde 1.56 mg/ml dozunda antibakteriyal aktiviteye sahip olduğu belirlenmiştir. Rhizopogon roseolus ekstraktı ise, mikrodilüsyon yönteminde Citrobacter freundii, Enterococcus faecalis ve Sarcina lutea suşlarına karşı sırasıyla 1.56, 0.78 ve 0.39 mg/ ml dozlarında antibakteriyel aktivite saptanırken en etkili olduğu suş ise 0.19 mg/ml dozuyla Staphylococcus aureus olduğu belirlenmiştir. Yine bu ekstraktın her iki yöntemde de antifungal bir aktiviteye sahip olmadığı tespit edilmiştir. Russula delica ve Lactarius sanguifluus ekstraktları değerlendirildiğinde ise her iki yöntemde de test edilen tüm suşlara karşı potansiyel bir antimikrobiyal aktiviteye sahip olmadığı görülmüştür. Yapılan çalışmalar sonucunda en yüksek antimikrobiyal aktiviteye sahip olan türün Boletopsis leucomelaena olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the antimicrobial activities of some macrofungi commonly grown in Kestel (Kadınhanı-Konya) region. The necessary material for the study was obtained through field studies. The macroscopic and microscopic properties of the macrofungus samples brought to the laboratory were determined and their diagnosis was made with the help of the available literature. Macrofungi that are commonly found and used as material in diagnostic antimicrobial activity studies; Boletopsis leucomelaena (Pers.) Fayod, Infundibulicybe geotropa (Bull.) Quel., Lactarius sanguifluus (Paulet)Fr., Rhizopogon roseolus (Corda) Th.Fr., Russula delica Fr. are examples of the species. The basidiocarps of the mushrooms were dried, then ground into powder. Methanol extracts were obtained from basidiocarps that were powdered as a whole by using a soxelet device. The methanol extracts obtained were prepared at a stock concentration of 25 mg/ml and tested against ten standard bacterial strains and one yeast strain. Agar Disk Diffusion and Liquid Microdilution methods were applied to determine the antimicrobial activity. Commercial gentamicin disc was used as positive control and DMSO as negative control in the study. According to the findings obtained from the study, Boletopsis leucomelaena extract did not show any antibacterial activity against only Escherichia coli strains in both methods. It was determined that it was effective at doses of mg/ml, and the highest activity was against Staphylococcus aureus strain at a dose of 0.39 mg/ml. In the disc diffusion method, the highest activity was detected against Staphylococcus aureus strain and Sarcina lutea strain. Again, this strain was found to have antifungal activity at a dose of 1.56 mg/ml against Candida albicans yeast strain by microdilution method. Infundibulicybe geotropa extract, on the other hand, was determined to have antibacterial activity at a dose of 1.56 mg/ml in liquid microdilution method against only Citrobacter freundii strains among all strains used. Rhizopogon roseolus extract, on the other hand, showed antibacterial activity against Citrobacter freundii, Enterococcus faecalis and Sarcina lutea strains in the microdilution method at 1.56, 0.78 and 0.39 mg/ml doses, respectively, while Staphylococcus aureus was found to be the most effective strain with a dose of 0.19 mg/ml. Again, it was determined that this extract did not have an antifungal activity in both methods. As a result of the studies, it was concluded that the species with the highest antimicrobial activity was Boletopsis leucomelaena.