Boşanma uyuşmazlıklarında arabuluculuk
Mediation in divorce disputes
Yazar: TANSU GÜNDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHMAN KAVASOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Arabuluculuk = Mediation ; Boşanma = Divorce ; Medeni hukuk = Civil law ; Uyuşmazlık = Incompatibility

Özet:
Adalete erişim akımının etkisiyle bireylerin haklarına en az maliyetle, en hızlı, en basit ve en etkin biçimde ulaşmaları amaçlanmıştır. Yargının ağır iş yükü, yavaşlığı, yüksek maliyet, kuralların esnek olmayışı sebebiyle alternatif çözüm yöntemleri bireylere yargı yolu dışında bir seçenek olarak sunulmuş ve bu yola başvuru teşvik edilmiştir. Arabuluculuk, karşılaştırmalı hukukta uygulanan alternatif çözüm yolu yöntemlerinden en yaygın olanıdır. Arabuluculuğun en yoğun uygulandığı alan ise aile hukuku uyuşmazlıklarıdır. Zira uyuşmazlığı en az maliyetle, basit, hızlı, etkin çözmesinin yanında aile mahremiyeti, aile kurumunun saygınlığı, çocuğun üstün yararı gibi sebeplerle aile uyuşmazlıklarında özellikle boşanma uyuşmazlıklarında en tercih edilen yöntem olmuştur. Nitekim boşanmanın hukuki sonuçlarından velayet, çocukla kişisel ilişki kurma, iştirak nafakası gibi tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konular da dahil olmak üzere arabuluculuğa başvurulmuş ve daha sonraki takiplerde ebeveynler ve çocuklar için etkili sonuçlar alındığı tespit edilmiştir. Birçok ülkede çok önce getirilen bu sistem için ülkemizde henüz yasal düzenleme bulunmamaktadır. Bu konuda 2015 yılından beri başlatılan çalışmalar hala devam etmektedir. Bu tezle, bu konuda karşılaştırmalı hukukta yapılan ve ülkemizde yürürlükte olan kurallar bakımından bir değerlendirme yapılarak ileride yapılacak düzenlemelere öneri sunmak amaçlanmıştır. Tezin ilk bölümünde bu konuda uluslararası ve ülkemizdeki gelişmelere değinilmiştir. İkinci bölümünde yürürlükteki mevzuatımız ve karşılaştırmalı hukuk bakımından arabuluculuk süreci incelenmiş ve boşanma hukuku uyuşmazlıkları bakımından ayrıntılı olarak bu süreç irdelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde boşanma hukuku uyuşmazlıklarında arabulucuların niteliklerine, eğitimine, yükümlülüklerine, sorumluluklarına yer verilmiş ve ortaya çıkacak etik meselelere, arabuluculuk sürecinde çocuğun konumuna ve son olarak çeşitli koşullara göre uygulanabilecek arabuluculuk usullerine yer verilmiştir. Ayrıca bu bölümlerde arabuluculuk sürecinin mevcut ve sonraki davalara hukuki etkileri de incelenmiştir.

Abstract:
On the effect of the access to justice movement, it is aimed for individuals to reach their rights at the least cost, in the fastest, simplest and most effective way. Due to the heavy workload, slowness, high cost, and inflexibility of the rules of the judiciary, alternative dispute solution methods have been presented to individuals as an option other than the judiciary, and this method has been encouraged. Mediation is the most common alternative dispute solution method applied in comparative law. Mediation is most intensively applied is family law disputes. Because in addition to the least cost, simple, fast and effective resolution of the dispute, it has become the most preferred method in family disputes, especially in divorce disputes, for reasons such as family privacy, the prestige of the family institution, and the best interests of the child. Actually, mediation was applied, including the legal consequences of divorce, matters such as custody, personal relationship with the child, and child support, which the parties cannot freely dispose of, and it was determined that effective results were obtained for both parents and children in the subsequent follow-ups. There is no legal regulation in our country for this system despite mediation was introduced in foreign countries a long time ago. Studies on this subject started since 2015 are still continuing. With this thesis, it is aimed to make an evaluation in terms of both the rules made in comparative law and the rules in force in our country, and to present a suggestion for future regulations. In the first part of the thesis, both international and national developments are mentioned. In the second part, the mediation process in terms of both our current legislation and comparative law has been examined and this process has been examined in detail in terms of divorce law disputes. In the third and last chapter, the qualifications, education, obligations and responsibilities of the mediator in divorce law disputes are included and the ethical issues that may arise, the position of the child in the mediation process and finally the mediation procedures that can be applied according to various conditions are given. In addition, in these parts, the legal effects of the mediation process on current and future cases are examined.