Bilimsel ve teknik enformasyonun Türkiye'nin sosyal yapısına etkisi /
Yazar: AYLİN GÖRGÜN
Danışman: DOÇ. DR. M. CİHAT ÖZÖNDER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1990
Konu: Dokümantasyon ve Enformasyon = Documentation and Information
Dizin: Bilgi = Information ; Sosyal enformasyon = Social information ; Sosyal yapı = Social structure ; Teknik bilgi = Technical knowledge ; Türkiye = Turkey

Özet:
Günümüzde bilim, eskiye oranla büyük bir önem ve öncelik kazanmıştır. Bunun nedeni bilim ve teknolojide meydana gelen gelişmelerdir. Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin sosyo-kültürel yapıyı etkilediği görülmektedir. Bu düşünceden hareketle bilimsel ve teknik enformasyonun Türkiye'nin sosyal yapısına etkisi araştırılmıştır. Araştırmada üç konu ele alınmıştır. Bunlar: 1. Bilimsel ve teknik enformasyonun sosyal yapıya etkisi 2. Bilgisayarlı iletişimin sosyo-kültürel yapıya etkisi 3. Bu iki konunun Türkiye'deki mevcut durumudur. Bilimsel ve teknik enformasyon araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin sonucunda elde edilmektedir. Bu nedenle bilimsel ve teknik bilgi birikimi enformasyon teknolojilerini doğurmuştur. Bu gelişmeler karşısında bası bilim adamları, toplumların yeni bir aşamaya geçtikleri görüşünü ileri sürmüşlerdir. örneğin Bell (1979) bu yeni aşamaya "Sanayi Sonrası Enformasyon Toplumu" adını vermiştir. Bu toplumun temel aracını bilgisayar oluşturmaktadır. Böylece elektronik iletişim araçlarıyla kültürlerin birbirini etkilemesi söz konusu olmaktadır. Çalışmamızda Türkiye'nin bilimsel ve teknik enfor masyona sahip olma bakımından 44. sırada yer aldığı, belirgin ve etkin bir bilim politikasının bulunmadığı sonucu çıkarılmıştır. Araştırma bulgularına göre bilgisayarlı iletişim yapılan işleri anında ve hızlı bir şekilde gerçekleştirmekte ve kişilere kolaylık sağlamaktadır. Türkiye'de en çok bankacılık sektöründe (%49) kullanılan bilgisayar müşteriye büyük hizmet ve imkanlar sunmaktadır.Ill Türkiye'de bilgisayar destekli eğitim projesinin (BDE) 1989-1990 öğretim yılında uygulamaya başlanması, bilgisayarı kullanmayı öğretmeye yönelik olmuştur. Gerek eğitim gerekse siyasi alanda hemen hemen tüm kuruluşların bilgisayar donanımına sahip oldukları, ancak bu araçları personelin sicilini tutma, bordrosunu tanzim etme gibi rutin İşlerde kullandıkları göze çarpmaktadır. Bütün bunların yanı sıra araştırmamızın sonucunda; Boğaziçi üniversitesi başta olmak üzere 15 üniversitenin ABD' deki BITNET bilgi merkezine, YÖK ve TÜBİTAK'ın Kütüphanecilik hizmetleri için DIALOG ve EARN' a, Türkiye İşbankası başta olmak üzere 32 bankanın dünya bankacılık hizmetleri topluluğu olan SWIFT 'e ve T. C. Başbakanlık Bilgi îşlem Başkanlığının idari konularda bilgi almak üzere AT ve OECD ülkelerinin bilgi ağlarına bağlı olduğu saptanmıştır. Kısacası bilgisayar, sosyal yapıyı büyük ölçüde etkilemekte ve değişmesine neden olmaktadır. Fakat günümüzde insan; enformasyon teknolojileriyle ne kadar içice yaşarsa yaşasın, bireyin içinde yaşadığı toplumda diğer bireylerle ve toplumun bütünüyle olan yüzyüze ve resmi ilişki ve etkileşimi devam etmektedir.

Abstract:
In these days, science achieved more importance and priority than before. Progress achieved in science and.technology became the major cause of this. It is a fact that socio-cultural structure is influeced by scientific and technological progress. Therefore we tried -to s-tudy the impact of the technological and scientific information on the Turkish social structure. In these study we reviewed three subjects: l.The impact of scientific and technological progress on social structure. 2. The impact of computerized communication on sociocultural structure. 3. Present status of these two subjects in Turkey. Scientific and technological information can be obtained as a result of research and progressive activity. The accumulation of the secientific and technological knowledge creates information technologies. In spite of this progress some scientists have proposed that, societies have changed into a new stage. For example according to Bell (1979) this new stage is called "Post ndustrial Information Society". This kind of society mainly depends on computers. Therefore by the way of electronical communication devices cultural interaction have taken place. Our study showed that Turkey is in 44th row on account of having scientific and technological information and Turkey doesn't have a clear and effective science policy.According to the result of our study, computerized communication help people to make their work easily and rapidly. In Turkey, computers have been giving good services to the customers. The application of the computer supported project (BDE), started in 1989-1990 education term. This application was directed to the use of computer. Almost all of the institutions in the area of education and politics were computarized. But these institutions use these equipments in routine works such as; the registration of staff data and ordering their detailed account. In addition, the result of our study showed that fifteen universities including the University of Boğaziçi were connected to BITNET in USA. Also the institute of Higher Education and Turkish Scientific and Technological Research Institude libraries were connected to DIALOG and EARN, likewise thirty-two banks including Türkiye îş Bankasx were connected to SWIFT which is world banking association and Turkish Prime Ministry Computers to EC and OECD to obtain information about administration. As a summary, both in Turkey and in other countries computers put great impacts on social structures and changed them. But in spite of living with todays tech nological information, individual still keeps its relation with the society which he lives in, as a whole, and other individuals in the form of formal and face-to-face relation.