Orhun Türkçesi söz varlığının Oğuz grubu lehçeleriyle ses ve şekil bilgisi bakımından karşılaştırılması
Comparison of Orkhon Turkic vocabulary with Oghuz dialects in terms of phonetics and morphology
Yazar: MUHAMMET OLGUN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ HALUK AKALIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Orhon Türkçesi = Orhon Turkish ; Oğuz Türkçesi = Oghuz Turkish

Özet:
Bu çalışmada ilk bölümde Orhun Türkçesiyle ilgili, ikinci bölümde Oğuz grubu lehçeleriyle ilgili bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde inceleme konularımızdan olan ses bilgisine yer verilmiş, lehçelerde kullanılan sesler hakkında bilgi ve lehçelerdeki ses olaylarından örnekler verilmiştir. Dördüncü bölümde şekil bilgisi ele alınmış, Orhun Türkçesi ve lehçelerdeki kelimelerin yapısı hakkında bilgiler verilmiştir. Beşinci bölümde Orhun Türkçesinden Oğuz grubuna geçen sözcükler incelenmiş, bu sözcüklerin lehçelerde yaşadığı değişimler veya korunan şekilleri ele alınmıştır. Aynı lehçede bir sözcük veya sözcüğün kökteşi ses özelliklerini koruyabilir, farklı ses özelliği gösterebilir. Bu bakımdan bu özellikleri gösteren tüm sözcükler değerlendirmeye alınmış, ses bilgisi ve şekil bilgisi başlıkları altında ayrı ayrı incelenmiştir. Ses değişikliğine uğrayan veya ses özelliklerini koruyan sözcükler doğrudan verilmiş, kökteşi verilen sözcükler köşeli parantez içinde gösterilmiştir. Sonuç bölümünde Orhun Türkçesindeki sözcüklerin Oğuz grubu lehçelerinde ne kadar bulunduğu sayı ve grafik hâlinde verilmiştir. Son olarak genel bir değerlendirme yapılmıştır. Ekler bölümünde ise ses özelliklerini koruyan, ses değişikliğine uğrayan ve sadece kökteşi bulunan sözcüklerin listesi verilmiştir. Ayrıca hiçbir lehçede bulunmayan sözcüklerin listesi de eklenmiştir.

Abstract:
In this study, in the first chapter, information about Orkhon Turkic and in the second chapter, information about Oghuz group dialects are given. In the third chapter, phonetics, which is one of our subjects of study, is included, information about the sounds used in dialects and examples of phonetic events in dialects are given. In the fourth chapter, morphology is discussed and information is given about the structure of words in Orkhon Turkic and dialects. In the fifth chapter, the words transferred from Orkhon Turkic to the Oghuz group were examined, and the changes these words experienced in dialects or their preserved forms were discussed. In the same dialect, a word or its cognate may preserve its sound characteristics or show different sound characteristics. In this regard, all words showing these features were evaluated and examined separately under the headings of phonology and morphology. Words that have undergone sound changes or preserved their sound characteristics are given directly, and words whose cognates are given are shown in square brackets. In the conclusion section, the number of words in Orkhon Turkic in the Oghuz group dialects is given in numbers and graphs. Finally, a general evaluation was made. In the appendices section, the list of words that preserve their phonetic features, undergo phonetic changes and have only cognate forms is given. In addition, the list of words that are not found in any dialect is also included.