Acil Serviste hepatik ensefalopati tanısı alan hastalarda santral görüntülemenin gerekliliği
The necessity of central imaging in patients diagnosed with hepatic encephalopathy in the Emergency Department
Yazar: SALİHA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SEDAT KOÇAK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Giriş
Hepatik ensefalopati (HES), kronik karaciğer fonksiyon bozukluğu olan hastaların
%50-70'inde ortaya çıkan geçici ve potansiyel olarak geri dönüşümlü nöropsikiyatrik
anormallikler spektrumunu tanımlar. Hastaların semptomları oldukça değişkenlik
göstermesine rağmen, en sık izlenen semptomlar bilinç bozukluğu veya değişikliğidir.
Kronik karaciğer yetmezliği olan hastalardın acil servise bilinç bozukluğu nedeniyle kabulü
sonrasında belirgin bir fokal nörolojik defisit olmadığında dahi kraniyal bilgisayarlı
tomografi (BT) veya diffüzyon manyetik rezonans görüntüleme (MR) planlanmaktadır.
Ancak HES şüphesi olan hastalarda kraniyal görüntüleme yapılması gerektiği hakkında
uzlaşı sağlanmış rehberler bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı acil servise başvuran ve
HES tanısı alan siroz hastalarında santral görüntüleme bulgularının değerlendirilmesi ve
santral görüntülemede izlenen patolojilerle ilişkili demografik, klinik ve laboratuvar
verilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem
Nisan 2018 ila Haziran 2022 tarihleri arasında acil servise başvuran, kraniyal BT ve
diffüzyon MR görüntüleme tetkiki olan 216 HES hastası çalışmaya dahil edildi. Bu
retrospektif çalışmaya santral görüntülemesi olmayan hastalar dahil edilmedi. Tanımlayıcı
özellikler arasından yaş ve cinsiyet değerlendirildi. Acil servis başvuruş sırasındaki
semptom, fizik muayene bulguları ve vital bulgular analizlere dahil edildi. Hasta
dosyalarından siroz etiyolojileri değerlendirildi. Hastaların tanısı veya ayırıcı tanısı için
istenen laboratuvar sonuçları çalışmaya dahil edildi. Bu laboratuvar testleri arasında glukoz,
üre, kreatinin, sodyum, potasyum, C-reaktif protein, amonyak, beyaz küre sayısı,
hemoglobin, platelet, INR, pH ve laktat seviyesi yer almaktaydı.
Bulgular
Hastaların yaş ortalaması 63,9 ± 11,1 yıl idi (23-90 yaş). Hastaların %50,9'u kadın,
%49,1'i erkekti. Kadın/erkek oranı 1,03/1 idi. En sık izlenen semptomlar sırasıyla bilinç
bozukluğu (%97,2), konuşma bozukluğu/yavaşlığı (%34,7), uyku hali (%27,8) ve yorgunluk
(%12) yer almaktaydı. Hastaların fizik muayenesinde en sık izlenen bulgular sırasıyla
oryantasyon ve kooperasyon bozukluğu (%83,3), konfüzyon (%51,4), letarji (%29,6), motor
yavaşlama (%17,1) ve flapping tremor (%11,6) idi. Siroz etiyolojileri arasından en sık
izlenenler sırasıyla kriptojenik (%36,6), HBV (%21,3), malignite (%9,7), HCV (%7,4),
alkolik (%7,4) ve otoimmün (%7,4) siroz ve NASH (%6,9) idi. Yeni gelişen bir patoloji veya
olay için santral görüntüleme istenen hastaların %6'sında difüzyon MR'da, %3,7'sinde
kraniyal BT'de patoloji izlenmiştir. Her iki görüntüleme yöntemi birlikte dikkate alındığında
ise hastaların sadece %7,4'ünde santral patoloji izlenmişti. Santral patoloji izlenen ve
izlenmeyen hastalar arasında demografik, klinik özellikler ve laboratuvar sonuçları
karşılaştırıldı, ancak santral patoloji varlığıyla ilişkili herhangi bir parametre izlenmedi.
Sonuç
Acil servise kabul edilen HES hastalarında santral görüntülemede nadiren patoloji
izlenmektedir. Hastaların demografik ve klinik özellikleri kraniyal görüntülemelerin
planlanmasında yol gösterici olmayabilir. Gereksiz görüntülemelerin özlenmesi ve
görüntüleme yöntemleriyle ilişkili sağlık maliyetlerinin azaltılması için hekimlerin HES'e
karşı farkındalığı arttırılabilir, görüntüleme tekniklerin planlanması için algoritmalar
oluşturulabilir.

Anahtar kelimeler: Hepatik ensefalopati, Kraniyal görüntüleme, Kraniyal BT, Difüzyon MR, Acil servis

Abstract:
Introduction
The term hepatic encephalopathy (HES) describes the spectrum of transient and
potentially reversible neuropsychiatric abnormalities that occur in 50-70% of patients with
chronic liver dysfunction. Patients present with a variety of symptoms. The most common
are confusion or changes in mental status. Many patients with liver disease and altered
mental status have a CT scan or diffusion-weighted MR of the head during admission of
emergency unit. This is often done even if there are no obvious signs of neurological
problems. Currently, there are no universally accepted protocols for deciding whether
patients with suspected HES in emergency medicine should receive a central imaging. The
aim of this study is to evaluate the central imaging results of patients diagnosed with HES
who have applied to the emergency department with cirrhosis and to assess the demographic,
clinical and laboratory data associated with pathologies observed in central imaging.
Material and methods
The study involved 216 patients who were diagnosed with HES in the emergency
department and also had a head CT and diffusion-weighted MR scan between April 2018
and June 2022. Patients without central imaging were not included in this retrospective study.
Among the descriptive characteristics, age and gender were evaluated. The symptoms,
findings and vital signs at the time of emergency department admission were included in the
analyses. Cirrhosis etiologies were evaluated by patient files. Laboratory tests requested
from the patients for diagnosis and differential diagnosis were included in our study. These
laboratory tests included glucose, urea, creatinine, sodium, potassium, C-reactive protein,
ammonia, white blood cell count, haemoglobin, platelet, INR, pH and lactate level.
Results
The mean age of the patients was 63.9 ± 11.1 years (23-90 years). 50.9% of the
patients were female and 49.1% were male. The female/male ratio was 1.03/1. The most
common symptoms were impaired consciousness (97.2%), abnormal speech (34.7%),
somnolence (27.8%) and fatigue (12.0%) The most common findings on physical
examination were disorientation and co-operation (83.3%), confusion (51.4%), lethargy
(29.6%), slowing in motor functions (17.1%) and flapping tremor (11.6%). The frequent
causes of cirrhosis were cryptogenic (36.6%), HBV (21.3%), malignancy (9.7%), HCV
(7.4%), alcoholic (7.4%) and autoimmune (7.4%) cirrhosis and NASH (6.9%), respectively.
In patients who undergo brain imaging for newly developing central pathology or event,
pathology was detected in diffusion MRI in 6% of cases and in cranial CT in 3.7%. When
both imaging methods were evaluated together, central pathology was observed in only 7.4%
of cases. Demographic and clinical characteristics and laboratory results of patients with and
without central pathology were compared. However, no variable associated with the
presence of central pathology was found.
Conclusion
Pathology is rarely observed on central imaging in HES patients admitted to
emergency unit. Demographic and clinical features alone may not be guiding in the planning
of cranial imaging. In order to prevent unnecessary imaging and reduce health costs
associated with imaging, physicians' awareness of HES should be increased and imaging
planning algorithms can be established.

Key words: Hepatic encephalopathy, Cranial imaging, Head CT, Diffusion-weighted MR, Emergency department