Konut alanları tasarımını etkileyen mimari tasarım kriterleri: Teoride ve uygulamada Türkiye örneği
Architectural design criteria affecting the design of housing areas: The case of Türki̇ye in theory and practice
Yazar: AYSU PÜSKÜLCÜ AYDIN
Danışman: PROF. DR. SARE SAHİL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kapalı konut siteleri = Gated community ; Toplu konut alanları = Housing estates

Özet:
Konut alanları tasarımını çok boyutluluğu ile ele alan çalışmaların eksikliği üzerine, bu tez çalışması konut alanlarında iyi tasarım ve kaliteli çevre tanımını etkileyen tasarım kavram ve kriterlerini, teorik, uygulama ve kullanıcı boyutunu araştırmaya dahil ederek belirlemeyi amaçlamaktadır. Konut alanları tasarımını etkileyen mimari tasarım kriterleri üç aşamalı bir yöntem ile araştırılmıştır. Her bir aşama, sırası ile teori, uygulama ve kullanıcı beklentileri olmak üzere, farklı bir yaklaşımı odağına alan ve kendi içinde tamamlanmış, kendi belirli yöntemleri ve sonuçları olan birer alt çalışmadan oluşmaktadır. Konut alanları tasarımının teorik kavramsallaştırılması hedefi ile birinci aşamayı oluşturan çalışmada, teoride konut alanlarında iyi tasarımın ve kaliteli yaşam alanlarının hangi tasarım kavramları ile tanımlandığı araştırılmış, teoride kullanılan tasarım kavramlarının bir listesi oluşturulmuştur. İkinci aşamayı oluşturan çalışmada, Türkiye'de uygulanmış yeni konut projelerinin tanıtımlarında kullandıkları söylemler analiz edilmiş ve ilk aşamada oluşturulan teori tabanlı liste temel alınarak, Türkiye'de konut alanlarında uygulamada kullanılan tasarım kavramları listesi oluşturulmuştur. Üçüncü aşamayı oluşturan çalışmada, konut kullanıcısının konut alanlarından beklentilerini ölçebilmek için kapsamlı bir konut tasarımı-kullanıcı ilişkisi araştırma modeli geliştirme hedefi ile, birinci ve ikinci aşamalar sonucunda elde edilen teoride ve uygulamada kullanılan tasarım kavram ve kriterleri listeleri temel alınarak bir 'Konut Tercihleri Anketi' oluşturulmuştur. Konut Tercihleri Anketi için alan araştırması olarak İzmir İlinin 13 farklı ilçesinde, üst ve üst-orta sosyo-ekonomik gruptan potansiyel konut kullanıcısı ile iki anket çalışması yapılmıştır. Anket sonuçlarının değerlendirilmesi ile modelin uygulanabilirliği ve konut alanlarında iyi tasarım çalışmalarında kullanılabilirliği araştırılmıştır.

Abstract:
On the lack of studies that deal with the design of housing areas with its multidimensionality, this thesis study aims to define the design concepts and criteria affecting the definition of good design and quality living environments in housing areas by including the theoretical, application and user dimension in the research. The study is conducted in three stages, each with a sub-study that focus on a different approach, respectively theory, practice and user expectations, and have its own specific method and results. In the first stage, definition of good design and quality living environments in housing areas are searched in literature, and a list of the design concepts used in theory is formed. In the second stage, the advertising explanations of the new housing projects implemented in Türkiye are analyzed and a list of design concepts used in practice is formed based on the theoretical list created in the first stage. In the third stage, the aim is to develop a comprehensive housing design-user relationship research model to measure the expectations of housing users. A 'Housing Preferences Questionnaire' is created based on the lists of design concepts and criteria used in theory and practice. As a field research for the Housing Preferences Questionnaire, two surveys are conducted with potential housing users from the high and high-middle socio-economic groups in 13 different districts of İzmir. By evaluating the survey results, the applicability of the model and its usability in good design studies in residential areas are investigated.