Neoliberal dönemde yerel medyanın dönüşümü: Kocaeli ve Bolu örneği
Transformation of local media in the neoliberal era: Examples of Kocaeli and Bolu
Yazar: YİĞİT BATU MARADİT
Danışman: PROF. DR. BANU DAĞTAŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bolu = Bolu ; Dönüşüm = Transformation ; Kocaeli = Kocaeli ; Medya = Media ; Medya ilişkileri = Media relations ; Yerel basın = Local press ; Yerel medya = Local media

Özet:
İletişim çalışmalarında, eleştirel paradigma içinde konumlanan eleştirel ekonomi politik yaklaşım, toplumsal yapıların temelinde tarihsel süreçlerin sonucu olan üretim ilişkilerinin yer aldığına işaret etmektedir. Medyanın ticarileşmesi olgusu, dünyanın ve devletlerin tarihsel süreçleriyle doğrudan ilişkilidir. 1970'lerin sonlarında yaşanan stagflasyonun ardından tüm dünyada izlenen neoliberal politikalar, medyanın bugünkü yapısını oluşturan temel süreçlerden biri olmuştur. Bu politikalarla medya mülkiyetinin yoğunlaşarak belirli sermaye grupları elinde toplanması, yayın politikalarının ticari kaygılar etrafında şekillenmesi gibi önemli sonuçlar ortaya çıkmıştır. Diğer yandan neoliberal birikim modelinin parçası olan dijitalleşme ise, büyük sermaye gruplarının etkinlik alanını genişletmiş ve reklam sektörü için sınırsız bir alan yaratmıştır. Neoliberal politikalar sonucunda Türkiye'de de tekelleşme ve yoğunlaşmanın egemen olduğu, kamu yararını önceleyen yayın politikalarının, ticari kaygılar uğruna terk edildiği bir medya yapısı oluşmuştur. Bu araştırmada neoliberal politikaların yerel medyada yarattığı dönüşüm, Kocaeli ve Bolu örnekleri üzerinden analiz edilmiştir. Yerel medyanın dönüşümünü analiz etmek için derinlemesine mülakat tekniği kullanılarak, Kocaeli ve Bolu'da yayın yapan gazete ve televizyonlarda çalışan gazetecilerle görüşülmüştür. Neoliberal dönüşüm şu temalar altında tartışılmıştır: Mülkiyet yapısının değişmesi, reklam ve ilan politikaları, medya içeriği, editoryal bağımsızlık ve çoğulcu medya, sendikalaşma ve ücretler, dijitalleşmenin etkileri. Bulgular değerlendirildiğinde, Kocaeli ve Bolu medya mülkiyet yapısının çoğunlukla basın dışı sermayenin eline geçtiği, kamusal yayıncılığın yüksek oranda terk edildiği, editoryal süreçlerde ticari kaygıların baskın olduğu, medya kuruluşlarının özellikle reklam alanında büyük şirketlere ve yerel iktidarlara ve Basın İlan Kurumu'nun ilanlarına bağımlı kaldığı, sendikalaşmanın çalışmadığı ve ücretlerin çok düşük olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte dijitalleşme sürecinin etkileri de, nitelikli haberciliğin azalması ve reklam verenlerin eğilimlerinin sosyal medya platformlarına yönelmesiyle sonuçlanmıştır.
Anahtar Sözcükler: Kocaeli medyası, Bolu medyası, Yerel medyada neoliberal dönüşüm, Medyanın ekonomi politiği, Derinlemesine mülakat

Abstract:
The critical political economy approach, which is positioned within the critical paradigm in communication studies, points out that production relations, which are the result of historical processes, are at the base of social structures. The phenomenon of commercialization of the media is directly related to the historical processes of the world and states. Neoliberal policies followed all over the world after the stagflation in the late 1970s have been one of the basic processes that formed the current structure of the media. With these policies, important results have emerged, such as the concentration of media ownership in the hands of certain capital groups and broadcasting policies shaped around commercial concerns. On the other hand, digitalization, which is a part of the neoliberal accumulation model, has expanded the field of activity of large capital groups and created an unlimited space for the advertising industry. As a result of neoliberal policies, a media structure dominated by monopolization and concentration and in which broadcasting policies prioritizing the public interest are abandoned for the sake of commercial concerns has become dominant in Turkey. In this research, the transformation created by neoliberal policies in the local media analyzed through the examples of Kocaeli and Bolu. In order to analyze the transformation of local media, in-depth interview were made with the journalists working in newspapers and televisions broadcasting in Kocaeli and Bolu. The neoliberal process of local media has been discussed under these themes: The change of ownership structure, advertising policies, media content, editorial independence and pluralistic media, unionization and wages and the effects of digitalization. When the findings are evaluated, it has been detected that: the media ownership structure in Kocaeli and Bolu is mostly in the hands of capital coming from outside the press, public broadcasting is abandoned at a high rate, commercial concerns are dominant in the editorial processes, especially in the field of advertising media organizations are dependent on large companies and local governments and the adverts of the Basın Ilan Kurumu, unionization does not work and wages are very low. In addition to this, the effects of the digitalization process have resulted in the decrease of qualified journalism and the tendency of publishing advertisements on the social media platforms.
Keywords: Kocaeli media, Bolu media, Neoliberal transformation in local media, Political economy of media, In-depth interview