Sanal gerçeklik deneyim kalitesinin destinasyon ziyaret niyetine ve sanal gerçeklik seyahat niyetine etkisi
The effect of virtual reality experience quality on destination visit intention and virtual reality travel intention
Yazar: SEZER YERSÜREN
Danışman: PROF. DR. ÇAĞIL HALE ÖZEL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sanal gerçeklik deneyim kalitesinin teknoloji kabul modeli aracılığıyla destinasyon ziyaret niyetine ve sanal gerçeklik seyahat niyetine etkisini araştırmaktır. Ayrıca, ele alınan değişkenler arasındaki ilişkilerin ortaya konulması ve bu ilişkilerin nedensel bağlarının açıklanması amaçlanmıştır. Bu amaçla, farklı destinasyon türlerini içinde barındıran üç boyutlu hayali bir destinasyon tasarlanarak deneyimsel bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, deneyim ekonomisi ve algılanan risk değişkeniyle genişletilmiş teknoloji kabul modelinden yararlanılmıştır. 
Çalışmanın verileri, kolayda ve amaçlı örnekleme tekniklerinden yararlanılarak, Eskişehir'de yaşayan ve araştırma sırasında Eskişehir'de bulunan, turist olma potansiyeli taşıyan kişilerden toplanmıştır. Veriler, 15 Mart-15 Mayıs 2022 tarihleri arasında yüz yüze anket tekniğiyle elde edilmiştir. 207 ankete ulaşılmış, geçerliliği kabul edilen 198 anket analize dahil edilmiştir. Elde edilen veriler, PLS-SEM tekniğiyle çözümlenmiştir. 
Araştırma sonucunda, sanal gerçeklik deneyim kalitesinin kolaylık, risk ve fayda algısını etkilediği anlaşılmıştır. Aynı zamanda, sanal gerçeklik deneyim kalitesinin destinasyon ziyaret niyetini ve sanal gerçeklik seyahat niyetini etkilediği anlaşılmıştır. Bu etkide estetik ve eğitim unsurlarının önemli bir yerinin olduğu tespit edilmiştir. Algılanan kullanım kolaylığının tutumu, algılanan faydanın ise sanal gerçeklik seyahat niyetini etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, algılanan riskin yalnızca sanal gerçeklik seyahat niyetini etkilediği anlaşılmıştır. 
Çalışma, sanal gerçeklik kullanımıyla, turizmin, deneyim ekonomisinin ve teknoloji kabul modelinin gelişimine yeni bakış açıları ve yeni anlayışlar kazandırmıştır. Sanal gerçeklik, destinasyon için etkili bir pazarlama ve motivasyon aracı ve bir rehber olma niteliği taşıyabilir. Sanal gerçeklikte hayali yerlere yapılan seyahatler, yeni bir seyahat şekli ve ekonomik bir sunu oluşturabilir. Sanal gerçeklik, sosyoloji, psikoloji, yönetim ve sürdürülebilirlik çerçevesinde incelenebilir. Tekrarlı ölçüm teknikleriyle ve nitel araştırmalarla daha detaylı bilgiler edinilebilir.

Abstract:
The aim of the study is to investigate the effect of virtual reality experience quality on destination visit intention and virtual reality travel intention through technology acceptance model. In addition, it is aimed to reveal the relations between the variables discussed and to explain the causal links of these relations. For this purpose, an experiential study was carried out through a three-dimensional imaginary destination design that includes different types of destinations. The extended technology acceptance model with perceived risk variable and experience economy was used in the study. 
The data for the study were collected from people with the potential to become tourists, living in Eskisehir and who were in Eskisehir during the research; using convenience sampling and purposive sampling techniques. The data were obtained via face-to-face survey technique between March 15 and May 15, 2022. 207 questionnaires were collected, and 198 valid questionnaires were included in the analysis. Data were analyzed by PLS-SEM technique.
As a result of the research, it was understood that the quality of virtual reality experience affects the perceived ease of use, risk and usefulness. Besides, the quality of virtual reality experience affects destination visit intention and virtual reality travel intention. Moreover, aesthetic and educational elements have an important role in this effect. The perceived ease of use does not affect the attitude, and the perceived usefulness does not affect the virtual reality travel intention. In addition, perceived risk only affects virtual reality travel intention.
The study has brought new perspectives and new insights to the development of tourism, experience economy and technology acceptance model with the use of virtual reality. Virtual reality can be an effective marketing and motivation tool and a guide for the destination. Travels to imaginary places in virtual reality can create a new form of travel and an economic offering. Virtual reality can be studied within the framework of sociology, psychology, management and sustainability. More detailed information can be obtained with repeated measurement techniques and qualitative research.