Türkiye'de askeri alanlarda katı atık yönetimi, Aksaz örneği
Solid waste management in military areas in Turkey, Aksaz example
Yazar: HASAN KÖKEN
Danışman: DOÇ. DR. FERAY KOCA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada; çevre ve insan sağlığı açısından risk oluşturan ve yönetimsel açıdan ciddi bir sorun haline gelen 'katı atık' problemine dikkat çekmek ve kurumsal düzeyde Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) örneğinden hareketle; katı atık yönetimi (KAY) konusundaki planlama ve uygulama süreçlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Ayrıca, tez çalışması ve sonucunda elde edilen bulgu ve tespitlerin yerel ve kurumsal düzeydeki çalışmalara referans teşkil etmesi, çevre bilinci ve atık yönetimi konularındaki toplumsal farkındalığa katkı sağlaması hedeflenmiştir.
Türkiye'deki askeri alanları kapsayan bu tez çalışmasının hazırlanması sürecinde; yazılı ve görsel kaynaklar ile internet kaynakları taranmış, TSK'nın tabi olduğu kanun, yönetmelik ve yönergeler incelenmiş ve alan çalışmasında; Aksaz bölgesindeki yetkili ve sorumlu kişilerle yüz yüze görüşülmüş ve bölgedeki katı atık yönetimi faaliyetleri incelenerek kapsamlı bir saha araştırması yapılmıştır.
Çevresel açıdan risk oluşturan faaliyetlerine rağmen TSK'nın, doğal çevreyi korumaya yönelik geçmişten bu yana her daim hassas bir tutum sergilediği ve icra edilen askeri faaliyetler nedeniyle oluşabilecek çevresel zararları asgari düzeye indirgemek için gereken önlemleri alma gayreti içerisinde olduğu gözlemlenmiştir. TSK'nın çevre mevzuatına uyum ve katı atık yönetimi uygulamaları konusunda ortaya koyduğu performans, ülkemizdeki diğer kurum/kuruluşlarla karşılaştırıldığında kuşkusuz iyi seviyede olduğu ve Silahlı Kuvvetlerin dinamik personel mevcuduyla toplumdaki çevre bilincine pozitif yönde katkı sağladığı söylenebilir. 
Buna karşın, özellikle 90'lı yılların başından itibaren çevresel değerlerin korunması ve atıklardan kaynaklanan kirliliğin önlenmesine yönelik AB ve NATO düzeyinde yapılan çalışmalar hız kazanmış, ancak, Türkiye'nin içinde bulunduğu siyasi, ekonomik ve sosyal atmosferden kaynaklanan olumsuzluklar, ülkemizin ve dolayısıyla TSK'nin bu sürece entegre olmasını geciktirmiştir. Bu süreçte, AB uyum yasaları çerçevesinde mevzuata ve kurumsal yapılanmaya yönelik merkezi düzeyde yapılan çalışmalar yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı yeterince hayata geçirilememiştir.
Bu tez, TSK'nın, ulusal mevzuata adaptasyon, personel çevre eğitimleri ve atık yönetimi gibi konulardaki pozitif uygulamalarına dikkat çekmekle birlikte, NATO üyesi gelişmiş ülke ordularına kıyasla henüz arzu edilen seviyede olmadığını ortaya koymaktadır. TSK'nın, NATO'nun belirlediği çevre standartlarına ulaşması için hala atması gereken adımlar ve gerçekleştirmesi gereken reformlar olduğunu belirtmek gerekir.

Anahtar Kelimeler: Çevre, Katı Atık, TSK, Askeri Alan, Aksaz

Abstract:
This study aims to draw attention to the 'solid waste' problem, which poses a risk for the environment and human health and becomes a serious problem in terms of management, and by considering the case of the Turkish Armed Forces (TAF) at the institutional level; to reveal the planning and implementation processes on solid waste management (SWM). Furthermore, the findings obtained from this thesis study aims to be a reference to local and institutional level studies and to contribute to social awareness and environmental consciousness on waste management. 
During the preparation phase of this thesis study including the military fields in Turkey; written and visual sources together with internet resources were scanned and the laws, regulations and directives which the TAF is subject to were examined. During the fieldwork; interviews were hold with responsible authorities in Aksaz region and a comprehensive field survey was conducted by investigating the solid waste management activities in the region. 
Although its environmentally risky activities, it has been observed that the TAF has always been sensitive to protect environmental values and has been in endeavor to take necessary measures to minimize the environmental damages that may be caused by the military activities. It can be said that TAF's performance in compliance with environmental legislation and solid waste management practices is undoubtedly at a good level when compared to other institutions in our country and that the armed forces have contributed positively to the environmental consciousness of the society with dynamic staff presence.
Nevertheless, since the beginning of the 1990s, efforts have been made at EU and NATO levels to protect environmental values and prevent pollution derived from wastes increased dramatically, but the negative political, economic and social atmosphere in which Turkey and thus TAF in, caused the delay of the integration to the above mentioned process. During the process, central level studies of legislation and institutional structure within the framework of EU harmonization laws have not been adequately came into action due to the same reasons.
Although this thesis remarks the positive applications of the TAF, such as adaptation to national legislation, staff environmental education and waste management, it puts forth that the TAF is not at the desirable level when compared with the developed NATO member country's armed forces yet. It is important to note that the TAF still needs to take more steps to achieve the environmental standards set by NATO and the reforms that need to be undertaken.

Key Words: Environment, Solid Waste, TAF, Military Area, Aksaz