Şirketlerde yönetim yapısının örgütlenme ve toplu pazarlık üzerine etkisi (BİST 100 şirketleri üzerine ampirik bir araştırma)
The effect of management structure on unionization and collective bargaining in companies (An empirical research on the BIST100)
Yazar: ERCAN İSMAİL ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MELTEM GÜNGÖR DELEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Şirketlerin yönetim yapıları küçük, orta ve büyük ölçekli işletmelerde farklılık göstermektedir. Diğer yandan sendikaların büyük işletmelerde, orta ve küçük ölçekli işletmelere kıyasla, daha rahat örgütlenme olanağı bulduğu kabul edilmektedir. Yönetim yapısı; küçük, orta ve büyük ölçekli işletme ayırımı dışında, işletmelerin aile işletmesi olup olmaması bakımından da farklı özellikler taşımaktadır.
Bu çalışmanın amacı, aile işletmesi kavramından hareket ederek, yönetim yapısının sendikal örgütlenme ve toplu pazarlık üzerine etkisini analiz etmektir. Araştırma için kullanılan veri seti, Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'ndan temin edilmiştir. 
Örneklem grubundan sağlanan verilerle ANOVA ve Chi-Square testleri kullanılarak, şirket türleri arasındaki farklılıklar analiz edilmiştir. Araştırmanın bağımlı ve bağımsız değişkenleri arasındaki ilişkinin gücü ve yönü, Pearson korelasyon analizi ile ölçülmüştür. Nihayet bağımlı değişkenleri tanımlamada, hiyerarşik ve lojistik (Binary) regresyon analizleri kullanılmıştır. 
Regresyon analizi sonuçlarına göre, şirket türünün sendikalaşma oranı için açıklayıcı değişken olduğu görülmüştür. 2. Modelde, tüm değişkenler bir arada sendikalaşma oranını %33,3 oranında açıklayabilmektedir. 
İkinci olarak korelasyon analizinin sonuçları sendikalaşma ile şirket türü, imtiyazlı hisse ve şirket yaşı değişkenleri ile anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon ilişkisine sahip olduğunu göstermektedir. Buna karşılık sendikalaşma ile aile üye sayısı, aile üye oranı, aile sermaye oranı ve sektör arasındaki korelasyon ilişkisi negatif yönlüdür. Buna göre, aile işletmelerinde ailenin üye sayısı, yönetimde yer alan aile birey sayısı ve sermayedeki aile payı azaldıkça sendikalaşma oranı artmaktadır. 
Nihayet, ANOVA analizi sonuçları, şirketlerin yönetim şekillerine göre farklı sendikalaşma oranlarına sahip olduklarını göstermiştir. Öte yandan, sendikalı işletme sayısı ve toplu sözleşmeli işletme sayısı bakımından da benzer sonuçlar tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Aile işletmeleri, sendikacılık ve toplu pazarlık, yönetimin devri, kurumsallaşma.

Abstract:
Management structures of companies differ in small, medium-sized, and large enterprises. On the other hand, compared to medium-sized and small firms, it is accepted that unions find the opportunity to organize more easily in large companies. Apart from the small, medium-sized and large firms, management structure also has different characteristics regarding whether the firms are family businesses. 
This study aims to analyze the management structures effect on union organization and collective bargaining, based on the family-run business concept. The data set used for this research was obtained from the Public Disclosure Platform (KAP) and the Ministry of Family, Labor, and Social Services.
The data were analyzed using ANOVA and Chi-Square tests in terms of differences between company types. The strength and direction of the relationship between the dependent and independent variables of the study were measured by Pearson correlation analysis. Finally, Hierarchical and Logistic (Binary) regression analyzes were used to define the dependent variables.
According to the results of the regression analysis, it was seen that the type of company is the explanatory variable of unionization. In model 2, all variables together can explain unionization at a rate of 33,3%. On the other hand, industry and company age variables that are statistically significant in this model, were not found to explain unionization.
Secondly, the correlation analysis results show that there is a significant and positive correlation between unionization and the variables of company type, preferred share and company age. On the other hand, the correlation between unionization and the number of family members, family member ratio, family capital ratio, and the sector is negative. Accordingly, unionization increases as the number of family members in family businesses, family members in management, and family share in the capital decrease. Similar results; the number of unionized workplaces, the number of employer unionized workplaces, and the number of workplaces with collective agreements were found separately for the dependent variables.
Finally, ANOVA analyzes show that there are statistically significant differences in terms of dependent and independent variables.

Keywords: Family businesses, trade unionism and collective bargaining, transfer of management, institutionalization.