Görme engelli bireylerin erişilebilir teknolojik araç kullanım düzeylerinin yaşam doyumlarına katkısı hakkında görüşlerinin incelenmesi
Investigations on the contribution ofaccommodated technological vehicle use levelsto life behavior of visually handicapped individuals
Yazar: SERAP ÇİFCİBAŞI
Danışman: DOÇ. DR. HASAN SAİD TORTOP
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Erişilebilirlik = Accessibility ; Görme engelliler = Visually impaired ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın amacı, erişilebilir teknolojik araç kullanım düzeylerinin görme engelli bireylerin yaşam doyumlarına katkısının incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ilindeki kartopu örnekleme çeşitlerinden amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiş 7'si erkek, 6'sı kız olmak üzere 13 yetişkin dönemindeki görme engelli birey oluşturmaktadır. Bu araştırmada katılımcıların konuya ilişkin görüşlerinin tespit edilmesi için yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan görüşme yöntemi ve yaşam doyum ölçeği uygulanmıştır. Çalışmamızda uyguladığımız; araştırma yöntemi, karma model yöntemine göre tasarlanmış durum çalışmasıdır. Bu modelde nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılır. Nitel araştırma yönteminde, görüşme, gözlem ve döküman analizi gibi nitel veri toplama yöntemleri kullanılarak olaylar doğal ortamda gerçekçi ve bütüncül bir şekilde ortaya konulmaktadır. Yapılan görüşmelerin sonucu elde edilen görüşme metinlerinin analizinde içerik analizi kullanılarak, içerik analizi çeşitlerinden de "kategorisel analiz" gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel veri analizinde kategorizasyondan yararlanılarak iki verinin bulguları birbiri ile karşılaştırılmıştır. Engel durumlarından dolayı bireyler, özel ve kamusal alanda; eğitim eksikliği, destek ve ekipman eksikliği, önyargılar gibi fiziksel, çevresel ve toplumsal birçok sorunla karşılaşmaktadır. Bu durumların görme engelli bireylerde yetersizlik, korku ve bunalıma sebep olmaması, içe kapanık bir kişiliğe dönüşmemesi için eğitim ve destek büyük önem arz etmektedir.
Ayrıca bir insana bağlı yaşamak, ayrımcılık ve toplumsal önyargılar görme engelli bireylerin yaşam doyumu düzeylerini olumsuz etkilemektedir. Bu olumsuzlukları azaltmak ve görme engelli bireylerin hayata kolay uyum sağlayabilmesi ve bir insana bağlı olarak yaşama durumunun onlara verdiği psikolojik yükten kurtulması adına, teknoloji ve onun insana sağladığı kolaylaştırıcı aletler devreye girmektedir. Bu sıkıntılar erişilebilir teknolojik araçlar sayesinde bir bakıma aşılmıştır. Araştırmanın sonucunda; görme engelli bireylerin yaşam doyum düzeyleri ve yaşam doyum düzeylerine katkı sağlayan erişilebilir teknolojik araçlar ve bu araçlara duyulan ihtiyaçlar, yeterlilikleri, ulaşılabilirlikleri ve yaşanan sorunların belirlendiği söylenebilir. Toplum, özel kurumlar ve devlet olarak yapılabilecekler hakkında önerilerde bulunulmuş ve bu alanda literatüre katkı sunması açısından önemli bir çalışma olması umulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Engellilik, Görme Engelli, Erişilebilirlik, Teknolojik araçlar, Yaşam Doyumu

Abstract:
The aim of this research is to examine the contribution of accessible technological tools to the life satisfaction of visually impaired individuals. The study group of the study is composed of 7 non-selective sampling methods in Istanbul and 13 adult blind individuals, 7 boys and 6 girls. In this research which was conducted in order to determine the opinions of visually impaired individuals regarding the contribution of accessible technological vehicle use levels to life satisfaction, interview method and life satisfaction scale consisting of semi-structured questionnaires were applied to determine participants' opinions about the topic. In our work; research method, is a case study designed according to the mixed model method. In this model, qualitative and quantitative research methods are used together. In the qualitative research method, events are revealed realistically and holistically in natural environment by using qualitative data collection methods such as interview, observation and document analysis. In the analysis of the interview texts resulting from the interviews, "categorical analysis" was also performed on the content analysis types using content analysis. In the quantitative data analysis of the study, the findings of the two data were compared with each other using the categorization. Because of the obstacles, individuals, private and public areas; There are many physical, environmental and social problems such as lack of education, lack of support and equipment, prejudices. Education and support are crucial to prevent visually impaired individuals from becoming inadequate, fearful and depressed, and not becoming a person who is depressed. Moreover, living a human being, discrimination and social prejudices negatively affect the level of life satisfaction of visually impaired individuals. Technology and its facilitating tools are put into action in order to reduce these negative effects and to help the visually impaired individuals to adapt easily to life and to save the psychological burden given to them by their living situation. As a result of the research; accessible technological tools that contribute to life satisfaction levels and life satisfaction levels of visually handicapped individuals and the needs, competencies, accessibility and living problems of these tools have been determined. Suggestions have been made on what can be done as society, private institutions and the state, and it is hoped that this area will be an important work in terms of contributing to the literature.

Keywords: Disability, Visually Impaired, Accessibility, Technological Tools, Life Satisfaction