Spinal veya genel anestezi altında sezaryen ameliyatı sonrası gelişen atelektazinin transtorasik akciğer ultrasonografisi kullanılarak saptanması /
Yazar: ELMAS GÖKGÜN
Danışman: PROF. DR. HİLMİ ÖMER AYANOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi-genel = Anesthesia-general ; Anestezi-spinal = Anesthesia-spinal ; Atelektazi = Atelectasis ; Cerrahi-kadın doğum = Surgery-obs.-gyn. ; Doğum = Delivery ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Sezaryen operasyonu = Cesarean section ; Solunum fizyolojisi = Respiratory tract physiology ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Spinal veya Genel Anestezi Altında Sezaryen Ameliyatı Sonrası Gelişen Atelektazinin Transtorasik Akciğer Ultrasonografisi Kullanılarak Saptanması
Amaç: Atelektazi en sık karşılaşılan postoperatif pulmoner komplikasyondur, kendiliğinden rezorbe olabildiği için genellikle klinik bulgu vermez. Yüksek riskli hasta grubunda diğer ciddi postoperatif pulmoner komplikasyonlara zemin hazırlayabilir. Gebeliğe bağlı gelişen solunum sistemi değişiklikleri, normal vajinal doğum(NVD) ve sezaryen sırasında uygulanan anestezi yöntemi atelektazi görülme sıklığını etkileyebilir. Akciğer ultrasonografisi, radyasyon içermemesi, kolay ulaşılabilir olması ve yatak başında uygulanabilir olması nedeniyle perioperatif atelektazi tanısında kullanılmaktadır. Çalışmamızda spinal veya genel anestezi ile sezaryen yapılan gebelerde gelişen atelektaziyi transtorasik akciğer ultrasonografisi kullanarak saptamayı hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde elektif sezaryen endikasyonu konulan, yazılı ve sözlü bilgilendirilmiş onamları alınmış, yaşları 18-40 arası değişen, ASA ("American Society of Anesthesiologists") II-III grubu gebeler dahil edildi. Çalışmaya alınan olgular 3 gruba ayrıldı. Grup S (n=23) olgulara spinal anestezi ve Grup G olgulara (n=25) genel anestezi uygulandı. Grup N ise normal vajinal doğum yapan gebelerdi. Anestezi uygulanan gebelerin hepsine standart monitorizasyon (EKG, non-invaziv kan basıncı ölçümü, end-tidal CO2, pulse oksimetre, vücut sıcaklığı) uygulandı. Tüm anestezi uygulamaları aynı ekip tarafından yapıldı. Hemodinamik parametreler, blok seviyesi, operasyon süresi, VAS değerleri düzenli aralıklarla kaydedildi. Doğum öncesi ve doğumdan sonra transtorasik akciğer ultrasonografisi ile değerlendirildi. Değerlendirmede akciğer USG protokolüne göre toraks anterior duvar 4, sağ ve sol yan duvarlar 4 ve posterior duvar 4 olmak üzere toplam 12 bölge incelendi, görüntüler kaydedildi. Görüntüler akciğer ultrasonografisi konusunda deneyimli iki farklı hekim tarafından kör olarak değerlendirildi. Her bir bölgenin USG incelemesi ile elde edilen görüntüler akciğerin havalanmasını göstermek için kullanılan skorlamaya göre 0 ila 3 arasında verilen puanlar toplanarak preoperatif (LUS1) ve postoperatif (LUS2) skorları elde edildi. 0 (havalanma azlığı yok), 36 (tam kollaps) olarak kabul edildi.
Bulgular: Yaş ve VAS değerleri dışında demografik veriler açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Spinal anestezi ve normal doğum yapan grupta LUS 2 skoru LUS 1'e göre azalırken, genel anestezi grubunda LUS 2 değerinin arttığı görüldü. LUS 2 açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı ve bu farkın normal doğum ve genel anestezi ile sezaryen uygulanan gruplar arasındaki farktan kaynaklandığı saptandı. En düşük LUS ortalaması normal vajinal doğum grubunda saptandı. Genel anestezi grubu ise LUS 2 ortalaması en yüksek olan gruptu.
Sonuç: Genel anestezi atelektazi insidansını artırmaktadır. Postoperatif atelektazinin erken saptanması ve tedavisi özellikle risk grubundaki hastalarda postoperatif pulmoner komplikasyon gelişme riskini azaltabilir. Akciğer ultrasonu, gebelerde gelişen atelektazinin yatak başı muayene ile hızlı ve doğru şekilde tanısının konulmasını sağlayabilir.
Anahtar kelimeler: Akciğer ultrasonografisi, atelektazi, obstetrik anestezi, postoperatif pulmoner komplikasyonlar, normal doğum, solunum fizyolojisi

Abstract:
Detection of Atelectasis with Lung Ultrasonography in Parturients having Normal Labour and Cesarean Section (CS) Under Spinal or General Anesthesia
Objective: Changes in respiratory system functions in pregnancy can increase the risk of atelectasis and because of this risk, the type of anesthesia performed can be a significant factor for atelectasis. In our study, we aimed to determine the development of atelectasis using transthoracic lung ultrasonography in patients planned for cesarean section (CS) either under spinal or general anesthesia.
Material and Methods: Forty-eight 18-40 years old parturients with the ASA II-III group, who underwent informed written and verbal consent for elective CS at the Obstetrics and Gynecology Clinic, were included in the study. Our study had 3 groups: spinal anesthesia in Group S (n = 23) and general anesthesia in Group G (n = 25) patients had CS, and Group N patients preferred normal vaginal delivery without any labor analgesia. Standardized monitoring was applied to all patients. Hemodynamic parameters, block level, operative time, visual analog scale pain values were recorded at regular intervals. Transthoracic pulmonary ultrasound examination was performed pre- and postpartum.
According to USG protocol, 4 images for each of the three thoracic walls' (anterior, sides and posterior) images were recorded as totally 12 images per ultrasound examination. Images were evaluated by two physicians experienced in transthoracic lung ultrasonography and the lung ultrasound (LUS) scored between 0 (no atelectasis) and 36 (total atelectasis) and recorded as LUS 1 (preoperative) and LUS 2 (postoperative) values.
Results: There was no difference between groups in terms of demographic data except age and VAS values. It was observed that LUS2 score increased in general anesthesia group (3.7±3.5) while LUS2 score decreased in spinal anesthesia (1.9±2.2) and normal delivery (1.2±1.4) group . There was a difference between groups in terms of LUS2 caused by the difference between Group N and other groups (p=0.006).
Conclusion: General anesthesia increases the incidence of postoperative atelectasis in parturients having CS. Early detection of atelectasis may reduce the risk of developing postoperative pulmonary complications, especially in patients with high risk. Ultrasonography is a method that can be repeated when necessary and can be available faster than other radiological methods without causing any radiation while it can be easily applied at the bedside, as well.
 
Key words: Lung ultrasonography, atelectasis, obstetric anesthesia, postoperative pulmonary complications, normal delivery, respiratory physiology