Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of Mental Health Literacy
Yazar: FATMA YURTSEVEN
Danışman: DOÇ. DR. GANİME CAN GÜR
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Psikiyatrik durum derecelendirme ölçekleri = Psychiatric status rating scales ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmada, ruh sağlığı okuryazarlık düzeyini belirlemek amacıyla O'Connor ve arkadaşı tarafından geliştirilen Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (Mental Health Literacy Scale)'ni Türkçe'ye uyarlamak ve ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik analizlerini yapmaktır. Bu araştırma, 05.02.2021- 02.12.2022 tarihleri arasında, çevrimiçi ortamda Google Forms uygulaması aracılığıyla anket linki gönderilerek çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden kişilerle yürütülmüştür. Araştırmaya 342 (%80.7) kadın ve 82 (%19.3) erkek olmak üzere toplamda 424 kişi katılmıştır. Verilerin toplanmasında, "Kişisel Bilgi Formu"ve "Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (RSOÖ)"kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde; basıklık ve çarpıklık analizi, dil geçerliliği, kapsam geçerliliği, güvenirlik analizleri, tekrar test analizi, madde analizi, doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizi, yakınsak geçerlilik ve ayrışma geçerliliği ve Hotelling's T2 testleri kullanılmıştır. Madde elemesi analizleriyle 26 maddeye indirilen RSOÖ'nin Kaiser Mayer Olkin değeri 0.869, Bartlett Küresellik Testi değeri p<0.001'dir. Bu değerler faktör analizine alınan değişkenler arasında ilişkinin olduğunu ve örneklem büyüklüğünün faktör analizi için yeterli olduğunu göstermiştir. Faktör analizi sonucunda değişkenler toplam açıklanan varyansı %53.903 olan 4 faktör altında toplanmıştır. DFA sonuçları uyum indeks değerlerinin literatürde önerilen aralıklar içinde olduğunu ortaya koymuştur. Faktör 1 "Ruhsal Hastalıklara ve Uygun Yardım Arayışına Yönelik Tutumlar", Faktör 2 "Ruhsal Hastalığı Olan Bireylere Yönelik Tutum", Faktör 3 "Ruhsal Bozuklukları Tanıma Becerisi", Faktör 4 "Bilgiye Nasıl Ulaşabileceğine Yönelik Bilgi" olarak adlandırılmıştır. Güvenirlik analizleri sonucunda, ölçeğin genel Cronbach Alfa katsayısı 0.851'dir. Bu değerin ölçek alt boyutlarından "Faktör 1" için 0.872, "Faktör 2" için 0.901, "Faktör 3" için 0.815 ve "Faktör 4" için 0.663 olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin faktör yüklerinin 0.5 ve üzeri olduğu saptanmıştır. Ölçeğin yapı güvenilirliği (CR) değerleri Ortalama Açıklanan Varyans (AVE) değerlerinden büyük ve AVE değerlerinin ise 0.5'ten büyük olduğu belirlenmiştir.Test-tekrar test ölçümleri arasındaki uyuma ilişkin Intraclass Correlation Coefficient ve test-tekrar test korelasyon değerlerinin yüksek düzeyde olduğu ve ayrıca test-tekrar test korelasyon değerleri arasında fark olmadığı saptanmıştır (p<0.05). RSOÖ'nin Türkçeye uyarlanması amacıyla yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışması sonuçları, bu ölçeğin ruh sağlığı okuryazarlığı (RSO) düzeyini ölçmede kullanılabileceğini göstermiştir. Bu ölçek, RSO düzeyine ilişkin bilgi, inanç ve tutumları belirlemede geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilinir.

Abstract:
The study aims to perform Turkish adaptation and conduct the validity and reliability analysis of the Mental Health Literacy Scale developed by O'Connor et al. to determine the level of mental health literacy. This study was conducted by sending a survey link through the Google Forms application online to people who voluntarily agreed to participate in the research between February 5th, 2021, and December 2nd, 2022. A total of 424 people, 342 (80.7%) females and 82 (19.3%) males participated in the research. "Personal Information Form" and "Mental Health Literacy Scale" were used in the data collection. In statistical analysis, kurtosis and skewness analysis, language validity, content validity, reliability analysis, retest analysis, item analysis, confirmatory and exploratory factor analysis, convergent validity and divergent validity, and Hotelling's T2 tests were used. The Kaiser Mayer Olkin value of the Mental Health Literacy Scale, which was reduced to 26 items through item removal analysis, was 0.869, and Bartlett's Sphericity Test value was p<0.001. These values revealed that there was a relationship between the variables included in the factor analysis and that the sample size was sufficient for factor analysis. As a result of the factor analysis, the variables were grouped under 4 factors with a 53.903% total variance explained. Factor 1 was named "Attitudes toward Mental Illnesses and Seeking Appropriate Help", Factor 2 was "Attitudes toward Individuals with Mental Illness", Factor 3 was "Ability to Recognize Mental Disorders", and Factor 4 was "Knowledge on How to Access Information". As a result of the reliability analysis, the overall Cronbach's Alpha coefficient of the scale was 0.851. This value was 0.872 for "Factor 1", 0.901 for "Factor 2", 0.815 for "Factor 3", and 0.663 for "Factor 4". The factor loadings of the scale were found to be 0.5 and above. The construct reliability (CR) values of the scale were greater than the Average Variance Explained (AVE) values, and AVE values were greater than 0.5. Intraclass Correlation Coefficient and test-retest correlation values regarding the agreement between test-retest measurements were found to be at a high level, and there was no difference between test-retest correlation values (p<0.05). The results of the validity and reliability study conducted to adapt the Mental Health Literacy Scale into Turkish showed that this scale can be used to measure the level of mental health literacy in the Turkish population. This scale can be used as a valid and reliable tool in determining knowledge, beliefs, and attitudes about the level of mental health literacy.