Birinci basamak takibindeki COVID-19 enfeksiyonu geçiren bireylerin ruhsal hastalık riski üzerinde etkili olan faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors affecting the risk of mental illness in individuals with COVID-19 infection in primary care follow-up
Yazar: AYŞENUR KANAT
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Ruh sağlığı = Mental health ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç: 2019 yılının sonlarında başlayıp ülkemizi ve dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi insanların bedensel sağlığını etkilediği gibi, ruhsal sağlığını  da etkilemektedir. Çalışmamızda Covid-19 geçiren bireylerde yaşam kalitesini ve ruhsal hastalık riskine etki edebilecek bazı faktörleri incelemeyi amaçladık.
Gereç ve yöntem: Bu kesitsel araştırma; 1 Nisan 2020 ve 30 Haziran 2020 tarihleri arasında Adana'da Sarı Hamzalı Aile Sağlığı Merkezi'ne (ASM) herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş üstü Covid-19 enfeksiyonu geçirmiş 273 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik verileri kaydedildikten sonra Covid-19'la ilgili devam eden semptomlar, hastanede-yoğun bakım ünitesine yatış, pozitiflik üzerinden geçen zaman, aile/akraba/arkadaşlarında Covid-19 geçmişi gibi anksiyete-depresyon ve yaşam kalitesi üzerine etki edebilecek risk faktörlerini içeren yapılandırılmış bir anket formu yüz yüze görüşülerek uygulandı. Ayrıca katılımcılara Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HADs), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve WHOQOL-Bref Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulanmıştır. Veriler SPSS 22 programı kullanılarak analiz edildi. Verilerin analizi için iki örneklemli t testi, Oneway-Anova, Mann-Withney U, Kruskal Wallis, Ki-kare testleri ve Spearman's korelasyon analizi kullanıldı. P<0,05 olan değerler anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 40,2±14,4 yıl idi. Katılımcıların % 57,9'u kadın, % 72,5'i evli, % 40,3'ü yüksek eğitimli, % 37,7'si yüksek gelirli, % 53,1 çalışıyor idi. Katılımcıların %32,2'sinde devam eden en az bir semptom mevcuttu. Katılımcıların HADs-Anksiyete riski % 20,9 HADs-Depresyon riski % 42,5 idi. Anksiyete ve depresyon riski erkek cinsiyette, tanıdıklarında Covid-19 nedeniyle hastanede/yoğun bakım ünitesinde yatış olanlarda daha yüksek tespit edildi. Depresyon riski düşük gelirli, işsiz, kronik hastalığı olanlarda daha yüksek tespit edildi. Yaşam kalitesi kadın cinsiyet, eşi vefat etmiş/ayrılmış, işsiz, düşük gelirli, kronik hastalık sahibi, devam eden semptomu olan, tanıdıklarında Covid-19 nedeniyle hastanede/yoğun bakım ünitesinde yatış olan katılımcılarda daha düşük saptandı. 
Sonuç: Covid-19 geçiren hastaların takiplerinde semptom devamı olup olmadığı sorgulanmalı, anksiyete-depresyona neden olabilecek ve yaşam kalitesini bozabilecek risk faktörleri açısından hasta değerlendirilmelidir.

Abstract:
Aim: The Covid-19 pandemic, which started at the end of 2019 and affected our country and the world, affects people's physical health as well as their mental health. In our study, we aimed to examine some factors that may affect the quality of life and the risk of mental illness in individuals with Covid-19.
Materials and Methods: This cross-sectional study; It was carried out on 273 participants over the age of 18 who had Covid-19 infection, who applied to the Sarı Hamzalı Family Health Center (ASM) in Adana between April 1, 2020 and June 30, 2020. After recording the sociodemographic data of the participants, structured risk factors that may affect anxiety-depression and quality of life such as ongoing symptoms related to Covid-19, hospitalization-intensive care unit, time since positivity, Covid-19 history in family/relatives/friends A questionnaire form was administered through face-to-face interviews. In addition, the Hospital Anxiety Depression Scale (HADS), the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), and the WHOQOL-Bref Quality of Life Scale were administered to the participants. Data were analyzed using the SPSS 22 program. Two-sample t-test, Oneway-Anova, Mann-Withney U, Kruskal Wallis, Chi-square tests and Spearman's correlation analysis were used for data analysis. P values <0.05 were considered significant.
Results: The mean age of the participants was 40.2±14.4 years. 57.9% of the participants were women, 72.5% were married, 40.3% were highly educated, 37.7% were high-income, 53.1% were working. 32.2% of the participants had at least one ongoing symptom. The risk of HADs-Anxiety was 20.9% and the risk of HADs-Depression was 42.5%. The risk of anxiety and depression was found to be higher in male gender, and those who were hospitalized in the hospital/intensive care unit due to Covid-19 in their acquaintances. The risk of depression was found to be higher in low-income, unemployed, and chronically ill patients. The quality of life was found to be lower in female gender, spouse deceased/separated, unemployed, low-income, chronic disease, ongoing symptoms, and those who were hospitalized in the hospital/intensive care unit due to Covid-19 in their acquaintances.
Conclusion: In the follow-up of patients with Covid-19, it should be questioned whether there is a continuation of symptoms, and the patient should be evaluated in terms of risk factors that may cause anxiety-depression and impair quality of life.