Anamur ilçesi bahşiş köyleri kolan dokumaları
Tablet weaving of Anamur district bahşiş villages
Yazar: SERPİL ERDELİĞ DEMİRBAŞ
Danışman: DOÇ. HANDE KILIÇARSLAN
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Bahşiş yörükleri = Bahşiş nomads ; Bahşişler = Tips ; Dokuma sanatı = Weaving art ; Dokumacılık = Weaving ; Dokumalar = Weavings ; El sanatları = Handicrafts ; Kolan dokuma = Kolan weaving ; Mersin-Anamur = Mersin-Anamur ; Yörükler = Yuruks

Özet:
Anamur Bahşiş köyü, yörük kültürünü yaşayan ve yansıtan bir yöredir. Yörede, el sanatının önemli bir dalı olan dokumacılığın varlığı, geçmişe dayanmaktadır. Dokuma çeşitlerinden biri olan kolan dokuma, yörede yaygın olarak yapılmakta ve kullanılmaktadır. Taşıma ve taşınma işinde, çocukları sırta ya da beşiğe bağlamada, hayvancılık uğraşında, yük taşınmasında, giyim ve aksesuar alanında, cenazede kullanılan malzemelerde ve daha birçok alanda yörede kullanılan kolan, yöre insanının ihtiyaçlarını karşılamada yardımcı olmaktadır. Kolan dokumada iki adet çubuk (tezgâh), seren, gücü çubuğu, kılıç ve ipten oluşan araç-gereçler kullanılmaktadır. Dokumada kullanılan ipler, keçi kılı ve koyunun yününden elde edilmektedir. Genelde yün ip kullanılmakta olup kırmızı, kınalı sarı, sarı, beyaz, siyah, yeşil ve mor renkler tercih edilmektedir. Çalışma yöresinde 31 tane kolan dokuma ve bir tane çarpana dokuma tespit edilmiştir. Bu örneklerden 10 tanesi diğer örnekler ile aynı motif ve desen özelliğine sahiptir. Bu nedenle bu on örnek çalışma kapsamına dahil edilmemiştir. Çalışmada değerlendirilen kolan dokuma örneklerinde; yaybaşı, yılanbaşı, boncuk, koç boynuzu, keme dişi, baklava dilimi, üç gücü, bıçkı, su gibi farklı motifler bulunmaktadır. Yörede tespit edilen kolan dokuma örnekleri, geçmişte yapılmış olan dokumalar olup günümüzde, az kişi tarafından, aniden gelişen ihtiyaçlar için motifsiz ve basit kolanlar yapılmaktadır. Yeni nesil bu sanata ilgi duymamakta, sanayi ve teknoloji çağı, bu sanatı ötelemektedir. Ayrıca, yöre kadınları, hayvancılık uğraşı yanında tarımla da uğraşmakta olup kalan zamanını ev işlerine ayırmaktadır. Sürekli hareket halinde olan kadınlar, kolan ihtiyacını, satın aldığı hazır ürünlerden ve eskiden dokunmuş olan kolanlardan karşılamaktadır. Tüm bu sebepler, yörede özgün kolan dokuma örneklerinin sayısını azaltmaktadır. Yörede sayısı azalan kolanların incelenmesi, günümüzdeki durumu, yapılmasında kullanılan araç-gereçlerin tespit edilmesi, kolanlarda uygulanan teknik, kolanların kullanım alanları, renk, motif ve desen özelliklerinin belgelenmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Ayrıca çalışma yöresinde bulunan kolanlarla ilgili alanda çalışma olmaması, bu çalışmanın önemini göstermektedir. Çalışmada yararlanılan veriler, konuyla ilgili literatür taraması yapılıp yörede karşılıklı görüşme yöntemiyle toplanmıştır.

Abstract:
Anamur Bahsis village is a region that lives and reflects the nomad culture. The existence of weaving, an important branch of handicraft in the region, dates back to the past. Tablet weaving, one of the weaving varieties, is widely made and used in the region. The girdle, which is used in the region in transportation and transportation, in tying children to the back or cradle, in animal husbandry, in the transportation of loads, in the field of clothing and accessories, in the materials used in funerals and in many other areas, helps to meet the needs of the local people. In tablet weaving, tools consisting of two rods (looms), doretree, power rod, sword and rope are used. The ropes used in weaving are obtained from goat hair and sheep's wool. In general, wool rope is used and red, henna yellow, yellow, white, black, green and purple colors are preferred. In the region, the ropes are dyed with chemical dyes and the dyeing of the ropes is usually done for a certain fee by the person called the painter in the Barcin plateau, which is usually migrated in the summer months. In the study region, 31 tablet weaving and one girth weaving were detected. 10 of these examples have the same motif and pattern characteristics as the other examples. Therefore, these ten examples were not included in the scope of the study. In the tablet weaving samples evaluated in the study; there are different designs such as bowhead, snakehead, bead, ram horn, truffle tooth, baklava slice, three powers, knife, water. The examples of tablet weaving identified in the region are the weavings made in the past and today, pure and simple girth are made by few people for suddenly developing needs. The new generation is not interested in this art, and the age of industry and technology postpones this art. In addition, local women are engaged in agriculture as well as animal husbandry and devote the rest of their time to housework. Women who are constantly on the move meet their need for tablet from ready-made products they buy and from the tablet that used to be touched. All these reasons reduce the number of original girdle weaving samples in the region. The aim of the study is to examine the decreasing number of tablet in the region, to determine the current situation, to determine the tools and materials used in the construction, the technique applied in the tablet weavings, the areas of use of the girths, the color, motif and pattern characteristics. In addition, the fact that there is no study in the field related to the belt weaving in the study region shows the importance of this study. The data used in the study were collected by mutual interview method in the region after a literature review on the subject.