Kırsal kalkınma çalışmalarında (TKV) Türkiye Kalkınma Vakfı'nın yeri ve işlevi (bu kuruluşun Uzunyayla uygulaması) /
Yazar: BÜLENT GÜLÇUBUK
Danışman: PROF.DR. NURETTİN YILDIRAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kırsal kalkınma = Rural development ; Türkiye Kalkınma Vakfı = Development Foundation of Turkey

Özet:
ÖZET Doktora Tezi KIRSAL KALKINMA ÇALIŞMALARINDA TÜRKİYE KALKINMA VAKFI'NIN YERİ VE İŞLEVİ (BU KURULUŞUN UZUNYAYLA UYGULAMASI) Bülent GÜLÇUBUK Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman : Prof.Dr. Nurettin YILDIRAK 1997, Sayfa: 236 Jüri : Prof.Dr. Nurettin YILDIRAK Prof.Dr. Hasan TATLIDİL Prof.Dr. Mustafa SOYSAL Araştırmada, Türkiye'de hükümete bağlı kuruluşlar ve hükümete bağlı olmayan gönüllü kuruluşlar tarafından yürütülen kırsal kalkınma çalışmaları ile bu çalışmalar içinde Türkiye Kalkınma Vakfi'nın (TKV) yeri ve öneminin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma bulguları şu biçimde özetlenebilir: Cumhuriyet'in kuruluşundan beri değişik yaklaşımlarla hükümetler tarafından sürdürülen kırsal kalkınma çalışmaları hükümetlerin kısa ömürlü olmaları nedeniyle.çoğunlukla uygulamaya bile konulamamıştır. Kalkınmayı belirli bir plan ve hedef doğrultusunda yürütmek amacıyla 1963 yılında uygulamaya konulan Beş Yıllık Kalkınma Planlan hükümetlerin etkisi altında kalmaktadır. Bundan dolayı, kırsal alanın kalkınmasına yönelik hedefler, yaklaşımlar sık sık değişmekte ve sorunlar bir sonraki plana bırakılmaktadır. Kırsal kalkınma için yapılan çalışmalar arasında, kırsal kalkınma projelerinin ayrı bir yeri vardır. Bu projeler, esas olarak değişik yörelerde, doğal kaynakların değerlendirilmesi, yeni istihdam alanlarının oluşturulması, gelirin yükseltilmesi ve kır ile kent arasındaki sosyo ekonomik farklılıkların kaldırılması amacıyla uygulanmaktadır. Türkiye'de kırsal kalkınma alanında çalışmalar yapan ve gönüllü bir kuruluş olan TKV, bugüne kadar özellikle Doğu, Güneydoğu ve İç Anadolu'daki geri kalmış yörelerde toplam 459 köyde çalışmalarda bulunmuştur.Araştırmada, TKV'nin kırsal kalkınma uygulamalarım yerinde görüp, değerlendirmek amacıyla, Uzınryayla yöresinde (Kayseri) 6'sı TKV çalışma alam kapsamında, 6'sı kapsam dışmda olmak üzere 12 köyde saha çalışmasında bulunulmuştur. Buna göre; ele alınan aile başkanlarının % 12.64'ü çeşitli biçimlerde yönetime katılmaktadır. Ailelerde mevcut işgücü varlığının % 40.95'ı kullanılmamaktadır (atıl işgücü). Hayvancılığın daha yoğun olarak yapıldığı yörede, sahip olunan sığır varlığının % 25.25 'i kültür ırkından oluşmakta olup, bu oran TKV kapsamındaki köylerde, TKV'nin çalışmalarının da katkısıyla % 32.83 iken, kapsam dışındaki köylerde % 11.21'dir. Ortalama olarak en alt gelir basamağında bulunan aileler ile en üst gelir basamağında bulunan aileler arasında yaklaşık 18.5 kat gelir farkı bulunmaktadır. TKV'nin araştırma yöresinde çalışmaya başlaması, halkta kırsal kalkınma yönündeki düşünceleri etkilemiştir. Ele alınan aile başkanlarının % 89.56'sı farklı biçimlerde de olsa kırsal kalkınma çalışmalarına katılmayı istemektedirler. Ekonomik açıdan TKV ile bağlantı halinde bulunan aile başkanlarının % 85. 75 'ine göre, gelirlerinde değişen oranlarda artış olmuştur. TKV kapsamında bulunan köylerden ele alınan aile başkanlarının % 88.61 'i TKV ile birlikte ailelerinde işgücü kullanımının, % 85.37'si hayvansal üretimin, % 26.02'si ise kadınların üretime katılımının arttığım belirtmiştir. TKV'nin çalışmaları kısmen de olsa köyden kente göçü yavaşlatmada da etkili olabilmektedir. 1980 yılından 1993 yılına kadar TKV kapsamında bulunan köylerde nüfus % 17.65 oranında artarken, kapsam dışındaki köylerde % 19.21 oranında azalmıştır. TKV bazı eksikliklere rağmen, yörede kırsal kalkınma konusunda başarılı çalışmalarda bulunmuş ve yörenin gerek üretim ve ekonomik, gerekse toplumsal kalkınmasına olumlu katkılar yapmıştır. Mevcut sorunlar ve eksiklikler, TKV'nin geçmiş deneyimlerinin ışığında ve TKV'yi yakından tanıyan yöre halkının işbirliği ile çözülebilecektir. ANAHTAR KELİMELER : Kalkınma, kırsal kalkınma, gönüllü kuruluşlar, kırsal yapı, tarımsal yapı, sosyal yapı, toplumsal değişme, katılım, örgütlenme

Abstract:
Ill ABSTRACT Ph.D. Thesis THE PLACE AND FUNCTION OF DEVELOPMENT FOUNDATION OF TURKEY IN RURAL DEVELOPMENT ACTIVITIES (ITS IMPLEMENTATION IN UZUNYAYLA PLATEAU) Bülent GÜLÇUBUK Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Agricultural Economics Supervisor : Prof.Dr. Nurettin YILDIRAK 1997, Page: 236 Jury : Prof.Dr. Nurettin YILDIRAK Prof.Dr. Hasan TATLIDÎL Prof.Dr. Mustafa SOYSAL The main purpose of this research is to study the rural development activities of Non- Govemmental Organizations and the government, and the place and importance of Turkish Development Foundation ( TKV). The findings of this research can be summarized as follows; Rural development activities that have been carried out by government since the foundation of Republic, mostly even couldn't be put in practice because of short period of being in office of governments. Since 1963 practice of Five Years Development Plans, realization of development targets have been affected by governments. Targets and approaches of rural development, have changed frequently and problems have been transferred to following plan. Rural development projects have an important place among rural development activities. These projects mainly, have been implemented with the aims of evaluation of natural resources, creating of new employment possibilities,raising income and removing of socio economic differences between rural and urban areas in different regions.IV TKV,in the field of rural development and as a voluntary organisation, has been working in 459 villages located in under-developed areas of East, Southeast and Central Anatolia regions. The interviews were held in 12 villages; 6 of them are in TKV's working area and 6 of them are outside of TKV's working area in Uzunyayla region (Kayseri) with the aim of observing and evaluating of development activities of TKV. 12.64 % of the interviewed family chiefs have been participated to administration in different types. 40.95 % of the labour isn't being used in families. Intensive livestock production is dominated in the research area and 25.25 % of the cows owned are cultural breeds, this figure is 32.83 % in TKV's operating area (because of the contribution of TKV's activities) and 11.21 % in non-TKV's area. The income difference between lowest income group and highest income group families is about 18.5 times. TKV's activities has effected rural development ideas and thoughts of people in the research area. 89.56 % of the interviewed family chiefs have desive to participate to rural development activities in different types. According to 85.75 % of the family chiefs who have contacts with TKV, their income increased. 88.61 % of the interviewed family chiefs in villages of TKV's area declared that labour use increased, 85.37 % of them declared that livestock production is increased and 26.02 % of them declared that participation of women to production increase through TKV. The activities of TKV; can be partly effective slowing down of migration from rural to urban areas. While population increased 17.65 % in villages of TKV's area between 1980 and 1993, it decreased 19.21 % in villages located outside the TKV's area. In spite of some deficiencies TKV is been making several successful implementations and contributed both production, economic and social development of the region positively. Present problems will be solved with experiences of TKV and co-orperation of people who are familiar with TKV. KEY WORDS : Development, rural development, voluntary organizations (NGOs), rural structure, agricultural structure, social structure, social change, participation, organisation.