Türkiye Cistus L. türlerinin morfolojik özellikleri ve sistematiği
Morphological properties and systematics of Cistus L. species in Turkey
Yazar: FATMA ŞEN GÖKMEN
Danışman: PROF. DR. HAYRİ DUMAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Cistus = Cistus ; Morfoloji = Morphology ; Palinoloji = Palinology ; Revizyon = Revision

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye'de doğal yayılış gösteren Cistus L. (Laden)/Cistaceae cinsine ait taksonların morfolojik, sistematik ve palinolojik özellikleri incelenmiştir. 2019-2021 yılları arasında yapılan arazi çalışmaları ve herbaryum araştırmalarından elde edilen veriler klasik taksonomi yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Cistus cinsi Türkiye Florası'nda Cistus creticus L., C. parviflorus Lam., C. laurifolius L., C. salviifolius L. ve C. monspeliensis L. türleri olmak üzere 5 takson ile temsil edilmektedir. Bu çalışma ile bilinen 5 türe ek olarak Cistus x florentinus Lam. melez türünün de saptanması ile Türkiye'de doğal yayılışı olan takson sayısı 6 olarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamında araziden 53 farklı popülasyona ait yaklaşık 150 adet bireyden örnek toplanmış, bu örneklere ek olarak Türkiye'de bulunan 8 herbaryumdan 588 adet örnek mikroskopta incelenmiş ve ölçümleri yapılmıştır. Çalışma kapsamında Türkiye Cistus taksonlarının güncel betimleri ve bu betimler üzerinden teşhis anahtarı oluşturulmuştur. Türkiye için yayılış haritaları, karşılaştırmalı karakter tabloları ve çizimleri verilmiştir. Taksonlara ait tohum ve polenler ışık mikroskobu (IM) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelenerek tohum ve polen morfolojisi özellikleri belirlenmiştir. Bu tezin amacı Türkiye Cistus türlerinin sistematik durumunu açıklığa kavuşturmak ve yazımı devam eden Resimli Türkiye Florası'na katkı sağlamaktır. Çalışma kapsamında Türkiye Cistus taksonlarının güncel betimleri ve bu betimler üzerinden teşhis anahtarı oluşturulmuştur. Türkiye için yayılış haritaları, karşılaştırmalı karakter tabloları ve çizimleri verilmiştir. Taksonlara ait tohum ve polenler ışık mikroskobu (IM) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelenerek tohum ve polen morfolojisi özellikleri belirlenmiştir. Bu tezin amacı Türkiye Cistus türlerinin sistematik durumunu açıklığa kavuşturmak ve yazımı devam eden Resimli Türkiye Florası'na katkı sağlamaktır.

Abstract:
In this study, morphological, systematic and palynological features of taxa belonging to Cistus L. (Shrubby rock-roses)/Cistaceae that are naturally distributed in Turkey were investigated. The data obtained from field studies and herbarium research between 2019-2021 were evaluated using classical taxonomy methods. The genus Cistus is represented by 5 taxa in the Flora of Turkey: Cistus creticus L., C. parviflorus Lam., C. laurifolius L., C. salviifolius L. and C. monspeliensis L. species. In addition to the known 5 species, Cistus x florentinus Lam. hybrid species was determined in this study. As a result, the number of taxa with natural distribution in Turkey has increased to 6. Within the scope of the study, approximately 150 samples were collected from 53 different populations from the field. In addition to these field samples, 588 samples from 8 herbariums in Turkey were examined under microscope and their measurements were made. In the study, up to date descriptions of the Turkish Cistus taxa were established and the identification keys were created based on these descriptions. Distribution maps for Turkey, comparative character tables and drawings of the species are also provided. Seed and pollen belonging to taxa were examined by light microscopy (IM) and scanning electron microscopy (SEM), and seed and pollen morphology characteristics were determined. The aim of this thesis is to clarify the systematic status of the Turkish Cistus species and to contribute to the Illustrated Flora of Turkey, which is still being prepared.