Urartu çivi yazılı belgelerinde savaş ve propaganda metinleri ve değerlendirilmesi
War and propaganda texts and their evaluation in Urartian cuneiform documents
Yazar: MURAT ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ GÜNAŞDI
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Propaganda = Propaganda ; Savaş = War ; Urartu Devleti = Urartian State ; Urartular = Urartians ; Urartular Dönemi = Urartians Period ; Yazıtlar = Inscriptions ; Çivi yazısı = Cuneiform ; Önasya = Anterior Asia

Özet:
Ön Asya coğrafyası Eski Çağlardan günümüze güç odaklarının tesiri altında kalmış
bir yerdir. Burası başta siyasi, askeri ve ekonomik olmak üzere birçok alanda
mücadelelerin meydana geldiği ve bu mücadelelerde üstün gelmek adına birbirinde farklı
stratejilerin uygulandığı bir coğrafyadır. MÖ I. binde Ön Asya'da kendini ön plana
çıkaran siyasi güçlerden biri Urartu Devleti'dir. Urartu, dönemin önde gelen siyasi
güçlerinden Asur başta olmak üzere birçok siyasi oluşumla mücadele içerisinde olmuştur.
Bu mücadelenin bir yönü özellikle halk üzerinde tesiri yüksek olan yazılı, sözlü ve görsel
teknikler yoluyla yapılmıştır. Günümüz bilim insanları tarafından terimsel karşılığı olarak
"Propaganda" şeklinde adlandırılan bu yöntemler, devrin önde gelen siyasi güçleri
tarafından toplumu istedikleri yönde kanalize etmek için bir araç olarak kullanılmıştır.
Urartu kralları başa geçtikten hemen sonra iktidarlarını güçlü bir zemine oturtmak
ve topluma istedikleri gibi yön vermek istemişlerdir. Bunu yaparken de başta yazıtlar
olmak üzere, rölyefleri, mimari yapıları, ziyafetleri, kutlamaları, törenleri bir araç olarak
kullanmışlardır. Bunların içinde kuşkusuz kazanılan zaferlerin, tanrılara adanan
adakların, mimari yapıların anlatıldığı yazıtların ayrı bir önemi vardır. Çünkü yazıtlar
hem çağımız Eski Çağ araştırmacıları için zengin bilgi akışı sağlamakta hem de dönemin
kralları için fikirlerini topluma aktarmada etkin bir araç olarak kullanılmaktadır. Urartu
kralları hükmettikleri coğrafyada yegâne söz sahibi olduklarını göstermek adına siyasi ve
dini gücü kendi potalarında toplamışlardır. Bu bakımdan yazıtlarda iletilmek istenen mesajın türüne göre kullanılan dil incelendiğinde siyasi ve dini merkezli olup propaganda
yönlü olduğu görülür.
Araştırmamızda Urartu krallarının yazıtlarda kullandığı dil ve anlamsal içeriği
propaganda açısından incelenmiştir. Dönemin siyasi ve dini düzeni ile toplumlar arası
ilişkilerine ışık tutan Urartu çivi yazılı belgeleri, günümüzde terimsel karşılıkları olan
propaganda ve türleri açısından ele alınmıştır. Propagandanın günümüzde olduğu gibi
geçmişte de siyasi yapılar ve bu siyasi yapıların kontrol etmek istediği toplumlar üzerinde
etkisinin ne kadar ciddi boyutta olduğu ortaya konmak istenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ön Asya, Urartu, Yazıt, Propaganda, Metot, Strateji

Abstract:
Front Asian geography is a place that has been under the influence of power centers
since ancient times. This is a geography where struggles take place in many areas,
primarily political, military and economic, and where different strategies are applied in
order to prevail in these struggles. One of the political forces that brought themselves to
the fore in the B. C. 1st thousandth in Asia Minor is the Urartu State. Urartu struggled
with many political formations, especially Assyria, one of the leading political powers of
the period. One aspect of this struggle was made through written, verbal and visual
techniques that had a high impact on the public. These methods, which are termed as
"Propaganda" by today's scientists, were used by the leading political forces of the era
as a tool to channel society in the direction they wanted.
Immediately after the Urartian kings came to power, they wanted to place their
power on a strong ground and to direct the society as they wanted. In doing so, they used
primarily inscriptions, reliefs, architectural structures, banquets, celebrations, and
ceremonies as a tool. Among them, the inscriptions in which the victories won, the
dedication to the gods and the architectural structures are described have a special
importance. This is because the inscriptions are used both as a rich flow of information
for the ancient age researchers and as an effective tool for the kings of the period to
convey their ideas to the society. The Urartian kings gathered political and religious
power in their own ladles in order to show that they had the only say in the geography they ruled. In this respect, when the language used in the inscriptions according to the
type of message to be conveyed is examined, it is seen that it is politically and religiously
centered and propaganda oriented.
In our research, the language and semantic content used by the Urartian kings in the
inscriptions were examined in terms of propaganda. Urartian cuneiform documents,
which shed light on the political and religious order of the period and the relations
between societies, are discussed in terms of propaganda and its types, which are their
terminology today. It was aimed to reveal how serious the impact of propaganda has on
political structures and the societies that these political structures want to control in the
past, as it is today.

Keywords: Front Asia, Urartian, Inscription, Propaganda, Method, Strategy