Düşük asit yüklü (PRAL) akdeniz tarzı beslenme modelinin egzersiz performansı ve laktat eliminasyonu üzerine etkisi
Effect of a low acid load (PRAL) mediterranean-style DİET on exercise performance and lactate elimination
Yazar: GİZEM HELVACI
Danışman: PROF. DR. ASLI UÇAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Aktivite performansı = Activity performance ; Beslenme = Nutrition ; Egzersiz = Exercise ; Laktatlar = Lactates

Özet:
Çalışmanın amacı, adölesan sporculara 15 gün boyunca uygulanan negatif PRAL değerine sahip akdeniz tarzı beslenme modelinin aerobik performans, antropometrik ölçümler ve vücut kompozisyonu üzerine etkisini araştırmaktır. Diğer bir amaç, performans sırasında biriken laktatın toparlanma boyunca uzaklaştırılması üzerine diyetin etkisinin olup olmadığını değerlendirmektir. Çalışma kayaklı koşu sporu yapan 13-18 yaş arası profesyonel erkek sporcular ile gerçekleştirilmiştir. Sporcular gereksinmeleri kadar enerji içeren, negatif böbrek asit yüküne sahip, akdeniz diyet kurallarına uygun bir menüyü 15 gün boyunca tüketmişlerdir. Diyet müdahalesi öncesi ve sonrası çeşitli antropometrik ölçümleri alınmış, vücut bileşimleri incelenmiş, performans ölçümleri yapılmıştır. Performans değerlendirmeleri dikey sıçrama testi, el kavrama kuvveti, 20-metre mekik koşusu testi ve Borg yorgunluk ölçeği ile ölçülmüştür. Laktat ölçümleri mekik koşusu öncesinde ve koşu sonrası her üç dakikada bir 30 dakika boyunca alınmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre mekik koşusu sırasında geçen süre, gidilen toplam mesafe, mekik sayısı ve maksimum oksijen tüketimi diyet müdahalesi sonrası artmıştır (p<0.05). Mekik koşusu sırasında algılanan yorgunluk puanları bazı kademelerde azalmıştır (p<0.05).  Dikey sıçrama yüksekliği ve el kavrama kuvveti müdahale sonrası artmıştır (p<0.05). Sporcuların vücut bileşimi ve koşu sonrası toparlanma boyunca laktatın yarılanma süresi değişmemiştir (p>0.05). Sporcuların boy uzunluğu ortalama 0.8 cm artarken üst orta kol çevresi azalmıştır(p<0.05). Bu çalışmanın sonuçları aerobik performans artışı için akdeniz diyetinin uygulanabilir ve güvenli bir diyet yaklaşımını temsil edebileceğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of the study is to investigate the effect of a Mediterranean style diet with a negative PRAL value applied to adolescent athletes for 15 days on aerobic performance, anthropometric measurements and body composition. Another aim was to determine whether diet affects the removal of performance-related lactate accumulation during recovery. The study was conducted on professional male athletes aged 13 to 18 interested in ski-running sports. Athletes consumed a menu that provides as much energy as they need, has a negative renal acid load and adheres to the Mediterranean diet rules for 15 days. Various anthropometric measurements were taken before and after the dietary intervention, body compositions were examined, and performance measurements were made. Hand grip strength, vertical jump test, 20-meter shuttle run test, and Borg fatigue scale were used to assess performance. Lactate levels were measured before the shuttle run and every three minutes after the run for 30 minutes. Results showed that the time elapsed during the shuttle run, total distance covered during that time, the number of shuttles, and maximal oxygen consumption were increased following the diet intervention (p<0.05). Perceived fatigue scores during the shuttle run were decreased at some stages (p<0.05). Vertical jump height and hand grip strength increased after the dietary intervention (p<0.05). The athletes' body composition and the half-life of lactate during recovery after running did not change (p>0.05). While the athletes' height increased by 0.8 cm on average, their upper-middle arm circumference decreased (p<0.05). The findings suggest that the Mediterranean diet might be a practical and safe dietary approach to improving aerobic performance.