Multimodal taşıma sözleşmesine uygulanacak hukuk
Applicable law to the multimodal transport contract
Yazar: ÖZLEM BURDURLU AHLAT
Danışman: DOÇ. DR. BANU ŞİT KÖŞGEROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devletler özel hukuku = Private international law

Özet:
Multimodal taşıma, bir taşıma sözleşmesi kapsamında taşıyıcı tarafından birden fazla taşıma türünden yararlanılarak, eşyanın bir noktadan diğerine ulaştırılmasını içeren bir taşımacılık şeklidir. Uluslararası ticarette konteyner taşımacılığının yaygınlaşması multimodal taşımanın da tercihini sıklaştırmıştır. Konteyner içerisinde güvenli, hızlı ve ekonomik biçimde taşınan eşya, çoğu zaman, üreticinin kapısından alınarak doğrudan nihaî tüketicinin kapısına ulaştırılmaktadır. Çok boyutlu bir organizasyon içeren böyle bir taşıma sürecinin multimodal taşıma operatörü adı verilen taşıyıcı tarafından organize edilerek icra edilmesi ticarî aktörlerce olumlu karşılanmıştır. 
Multimodal taşımanın uluslararası ticarette işgal ettiği yer derinleşmiş ise de hukukî yönü uluslararası düzenlemelerde henüz yeterince yer edinememiştir. Taşıma hukuku, özellikle Kıta Avrupası hukuku açısından değerlendirildiğinde, uluslararası konvansiyonlar çerçevesinde yeknesak kuralların benimsendiği bir disiplindir. Fakat yabancılık unsuru içeren multimodal taşıma sözleşmesinin hangi kurallara ve hangi hukuka göre değerlendirileceği meselesi hala belirsizliğini sürdürmektedir. Multimodal taşıma sözleşmesi hakkında geniş kabul gören yeknesak kurallar bütününün bulunmaması sebebiyle uyuşmazlık çözüm mercileri tarafından karayolu, demiryolu, havayolu ve denizyolu taşımasına özgü niteliği bulunan mevcut uluslararası konvansiyonlar farklı biçimlerde yorumlanarak multimodal taşımaya uygulanmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte, multimodal taşıma ilişkilerinin çok farklı yorumlara ve uygulamalara konu olması yeknesaklaşmanın yoğun olduğu uluslararası taşıma hukuku disiplininde bu amaca zarar vermekte, tarafları kendi menfaatleri çerçevesinde karar elde edebilecekleri mahkeme arayışına yönlendirmektedir. Ayrıca, uluslararası taşıma hukuku konvansiyonlarının kendi hükümlerinde yer alan düzenlemeler ile uygun düşmeyen yorumlara tâbi tutulmasına neden olmaktadır. 
Çalışma üç bölümden oluşmakta olup multimodal taşıma sözleşmesine uygulanacak hukukun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İlk Bölüm'de multimodal taşıma ilişkileri ve sözleşmesi hakkında genel bir inceleme gerçekleştirilecektir. İkinci Bölüm'de uluslararası taşıma hukuku konvansiyonlarında multimodal taşıma sözleşmesinin ne ölçüde ele alındığı değerlendirilmektedir. Bu kısımda pek çok mahkeme kararına yer verilmiş olup, konvansiyonların yorumlanmasındaki problemlere işaret edilecektir. Son bölümde ise, Avrupa Birliği düzenlemeleri ile Türk kanunlar ihtilâfı kuralları çerçevesinde multimodal taşıma sözleşmesine uygulanacak hukukun tespitine ve önerilere yer verilmesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
Multimodal transport is a form of transportation that the carrier moves goods from one point to another by using more than one means of transportation. Container transportation has increased the preference of multimodal transportation in international trade. Goods transported in the container are usually taken from the door of the producer to the door of the consumer. The execution of such practice involving a multi-dimensional organization by the carrier, called the multimodal transportation operator, was welcomed by the commercial actors.
Although the place occupied by multimodal transportation in international trade has deepened, its legal aspect has not yet gained sufficient ground in international regulations. In Continental European Transport Law uniform rules are adopted within the framework of international conventions. However, which rules and laws should be applied to the multimodal transport contract involving a foreign element still remains unclear. Due to the lack of a widely accepted uniform set of rules on the multimodal transport contract, the existing international conventions, specific to road, rail, air and sea transport, have been interpreted in different ways and applied to multimodal transport. But, this practice undermines the purpose of uniformity and leads the parties to seek a court where they can obtain a favorable decision. Additionally, transport law conventions may be subjected to a risk of misinterpretation, conflicting with their own provisions. 
The study consists of three parts aiming to evaluate the applicable law. Firstly, multimodal transport relations and contracts are reviewed generally. Secondly, international transport law conventions are evaluated in terms of multimodal relations. Court decisions and the problems in the interpretation of conventions will be pointed out in this section. Lastly, it is aimed to determine the applicable law to the multimodal transport contract and to state recommendations within the framework of European Union and Turkish conflict of laws rules.