Bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülerinde safra kesesi taşının morfometrik özelliklerinin belirlenmesi ve karaciğer içi safra kanallarının tespiti
Determination of morphometric properties of gallstone and detection of intra-hepatic bile ducts in computerized tomography images (CT)
Yazar: MAHMUT NEDİM EKERSULAR
Danışman: PROF. DR. AHMET ALKAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Safra kesesi ve buna bağlı rahatsızlıklar toplumda oldukça sık görülmektedir. En sık görülen durumlardan birisi ise safra kesesinde taş oluşumudur. Safra taşları, safra kesesinde safra sıvısından oluşan katı parçacıklardır. Safra kesesi taşları hastada bazen hiçbir şikâyet oluşturmadığı gibi, bazen de safra kesesi iltihabına sebep olarak karın bölgesinde şiddetli sancı, bulantı, ateş ve iştahsızlıkla kendini gösterebilir. Safra taşlarının safra kanalına düşmesiyle safra yolları tıkanabilir ve bu da tıkanma sarılığı veya pankreas iltihaplarına bağlı olarak hastanın hayatını tehdit edebilecek boyutlara ulaşabilir.
Bu tez çalışmasında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim dalından temin edilen BT görüntüleri kullanılarak safra taşlarının bölütlenmesi ve safra yollarında tıkanıklığa işaret eden karaciğer içi genişlemiş safra kanallarının tespiti işlemleri yapılmıştır. BT görüntülerine görüntü kalitesini artırmak ve analizi kolaylaştırmak için gerekli görüntü ön işleme adımları uygulanmıştır. Safra kesesi taşlarını bölütlemek için eşikleme, aktif kontur ve bölge büyütme yöntemleri kullanılmıştır. Karaciğer içi genişlemiş safra kanallarının tespiti maksadıyla level set ve fast marching algoritmaları tez çalışmasına dâhil edilmiştir. Bölütleme başarımı DICE ve JACCARD benzerlik indeksleri kullanılarak ölçülmüş ve sırasıyla ortalama % 88 ve % 80 olarak bulunmuştur. Bu çalışma ile bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülerinden safra kesesi taşlarının bölütlenmesi ve safra kanallarının tespiti işlemleri gerçekleştirilerek doktora gerekli tedavinin planlanmasında ve uygulanmasında kolaylık sağlayacağı düşünülmüştür.

Abstract:
Gallbladder and related disorders are common in the society. One of the most common conditions is the formation of stones in the gallbladder. Gallstones are solid particles of bile in the gallbladder. Gallstones sometimes cause no complaints in the patient, sometimes cause gallbladder inflammation, and may present with severe pain in the abdomen, nausea, fever and anorexia. When gallstones fall into the bile duct, the biliary tract may become clogged, which may be life-threatening due to obstructive jaundice or pancreatic inflammation.
In this thesis, CT images obtained from the Department of Radiology of Kahramanmaraş Sütçü İmam University Faculty of Medicine were performed for segmentation of gallstones and detection of intra-hepatic dilated bile ducts that indicate obstruction in the biliary tract. The necessary image preprocessing steps were applied to the CT images to improve the image quality and facilitate the analysis. Thresholding, active contour and region growing methods were used to segmentation the gallstones. Level set and fast marching algorithms for the detection of dilated bile ducts in the liver were included in the thesis. Segmentation performance was measured by using DICE and JACCARD similarity indices and found to be 88% and 80%, respectively. With this study, segmentation of gallstones and detection of bile ducts from computerized tomography (CT) images are thought to facilitate the planning and implementation of the necessary treatment to the doctor.