İsmail Hakkı İzmirli'nin kelam ilmine katkıları
The contribution of İsmail Hakki İzmirli to scientific Islamic teology
Yazar: TAHİR OSMAN KAPANCI
Danışman: DOÇ.DR. MUHİT MERT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Osmanlının son dönemi ile cumhuriyet döneminin ilim adamı vedüşünürlerinin en önemlilerinden birisi, hiç kuşkusuz İsmail Hakkı İzmirli'dir.İzmirli'nin 1868'de başlayıp 1 Şubat 1946'da Ankara'da sona eren yetmişsekizyıllık hayat serüveninin en belirleyici niteliği ilim heyecanıdır.İzmirli'deki bu ilim heyecanı onu çok geniş bilgi alanlarındauzmanlaştırmış bir takım bilim dallarında kuruculuk yapmasına sebep olmuş,yine bir takım bilim alanlarında da kendini yenilikler yapmaya sevketmiştir.İzmirli, Yeni İlm-i Kelam adlı eseri ve aynı konuda çıkan birçokmakalesiyle kelamın yenilenmesi için büyük gayret sarf etmiştir. İzmirli'ye göreasrın ihtiyaçlarına cevap verecek ve mevcut felsefeye denk bir kelamınyazılması gerekmektedir. O'na göre İslam'ın ana savunucusu olan kelamilminde bu yeniliğin yapılmadığı takdirde İslam dininin ilmi çevrelere yayılmasızorlaşmakta, nitekim son asırlarda bunun ihmal edilmesi, fıtri ve makul bir dinolan İslam'ın nüfuz gücünün zayıflamasına yol açmaktadır.İzmirli'nin felsefe ile kelamı birleştirme çabasından anlaşılmalıdır ki, o,felsefesiz kelamın yapılamayacağına inanmıştır. Bu amaçla kaleme aldığıkelam eserlerinde Batılı filozofların görüşlerinden alıntılar yapmış İslam kelamıile batı felsefesinin müspet fikirlerini ve metotlarını uzlaştırma yoluna gitmiştir.80Tezimizde İsmail Hakkı İzmirli'nin hayatıyla birlikte onun ilmi çalışmalarıincelenmiş, ilim dünyasındaki yeri ve önemi hakkında bilgiler verilmiştir. Bununlabirlikte kelam ilminin teşekkülünden itibaren yaşadığı değişim süreci ile yeni ilmikelama duyulan ihtiyaç ve yeni bir kelam ilmi arayışları üzerinde durulmuş olupİsmail Hakkı İzmirli'nin bu sürece katkıları ele alınmıştır.

Abstract:
The most important one of the philosophers and the scientists of thelast period of the Ottoman Empire and Republic Period is definitely İsmail Hakkıİzmirli. İzmirli?s the most determining characteristic of his 78 years of lifeadventure starting in 1868 and ending on 1 February in 1946 in Ankara is hisscience enthusiasm.This enthusiasm of science of İzmirli made him to be an expert in a verylarge information fields and caused him to be the founder of a set of sciencebranches and again motivated him to renew himself in a set of sciences. İzmirlimade a big effort to renew Islamic theology by his work called Yeni İlm-i Kelamand many articles including the same topic. According to İzmirli an Islamictheology which meets the need of the time and is eguivalent to the existingphilosophy should be written. According to him unless making an innovation inthe science of Islamic theology which is the main defender of Islam it getsdifficult to extend Islam religion to the scientific environment. As a matter of factby neglecting this in the last centuries, it causes the decrease in the authoritypower of Islam which is an inborn a rational religion.İt is to be understood from İzmirli?s effort to join the philosophy andIslamic theology that he believed Islamic theology coult not be made withoutphilosophy. In his works of Islamic theology which he wrote in this purpose he82guote from the opinion of the westerner philosophers and accompanied theIslamic theolgy and positive ideas and methods of western philosophy.