Hemodiyaliz alan hastalarda uyku kalitesinin klinik, laboratuvar ve vücut kompozisyonu parametreleri ile ilişkisi
The relationship of sleep quality with clinical, laboratory and body composition parameters in patients receiving hemodialisis
Yazar: HERA SAMUELYAN
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT KARADAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Hemodiyaliz hastalarında uyku bozuklukları sık görülmekte olup mortalite ve morbidite artışına neden olmaktadır. Çalışmamızda diyaliz hastalarında uyku kalitesinin rutin klinik veriler, laboratuvar değerleri ve vücut kompozisyonu ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel bir çalışma olarak yapılmıştır. Uyku kalitesi Pittsburgh uyku kalite indeksi kullanılarak değerlendirilmiştir. Uyku kalitesi ile hastaların fizik muayene bulguları (kilo, sistolik kan basıncı, diyastolik kan basıncı, son 1 ay içerisindeki iki diyaliz arası ağırlık artışı, idrar miktarı), laboratuvar testleri (üre, kreatinin, sodyum, potasyum, kalsiyum, fosfor, PTH, AST, ALT, hemoglobin, lökosit, ürik asit, albümin, 25-OH-D vitamin,
trombosit, ferritin, CRP değeri, TSAT, ALP) , biyoelektriksel empedans cihazı ile ölçülen parametrelerin (vücut yağ oranı, kas kütlesi, kemik kütlesi, VKİ, bazal metabolizma hızı, metabolik yaş, su oranı, viseral yağ derecesi) ilişkisi araştırılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya 74 hasta dahil edilmiştir. Katılımcıların % 45,9'u kadın (n=34), % 54,1'i (n=40) erkek hastalardan oluşmaktaydı. Hastaların %69,1'inin (n=47) ise uyku kalitesinin kötü olduğu görülmüştür.  Uyku bozukluğu olan grupta olmayanlara göre sırasıyla yaş, metabolik yaş, viseral yağ derecesi ve kardiyovasküler hastalığa sahip hasta oranı anlamlı olarak daha yüksek olduğu saplanmıştır [50,3 ±17,9, 59,2±15, p=0,026; 43,7±19,6, 55,3±19,6, p=0,017; 10,5 (IQR: 6-15), 8,5 (IQR:3-11); % 7,4, % 29,8, p= 0,024) ].  Global skora göre uyku bozukluğu olan grupta olmayanlara göre PTH değeri, D vitamini kullanma oranı ve Kt/V değeri anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir [sırasıyla  307 (IQR: 193-564), 402 (IQR 272-564), p=0,040; % 21,3, % 44,4, p=0,036; 1.48±0,36, 1,75±0,34, p=0,047). 
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda hemodiyaliz alan hastaların uyku kalitesi bozuk olan hasta oranının oldukça yüksek olduğunu saptadık. Çalışmamızda hemodiyaliz hastalarında uyku kalitesi, Kt/V düzeyleri, parathormon düzeyleri, kardiyovasküler hastalık varlığı, viseral yağ derecesi ve D vitamini kullanımı ile ilişki göstermekteydi. Bu faktörlere yönelik düzeltici tedavilerin yapıldığı prospektif ileri düzey çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: Poor sleep quality is commonly observed in hemodialysis patients and can lead to increased mortality and morbidity. In our study, we aimed to determine the relationship between sleep quality in hemodialysis patients and laboratory examinations, clinical data and body composition in routine dialysis patients.
Materials and Methods: The study was conducted as a cross-sectional study in the hemodialysis unit of Istanbul Haseki Training ve Research Hospital. Sleep quality was assessed using the Pittsburgh sleep quality index. Physical examination findings (weight, systolic blood pressure, diastolic blood pressure, weight gained between two dialysis in the last 1 month, amount of urine), laboratory tests (urea, creatinine, sodium, potassium, calcium, phosphorus, PTH, AST, ALT, hemoglobin, leukocyte, uric acid, albumin, vitamin D, platelet, ferritin, CRP value, TSAT, ALP), parameters measured with bioelectrical impedance device (body fat percentage, muscle mass, bone mass, BMI, basal metabolic rate, metabolic age, water ratio, visceral fat) and their relationship with Pittsburgh sleep quality index were evaluated.
Results: The study included 74 patients. Of the participants, 34 (45,9%) were female patients and 40 (54,1%) were male patients. It was observed that 69.1% (n=47) of the patients had poor sleep quality. Those with poor sleep quality have significantly higher values compared to those high sleep quality in terms of age, metabolic age, visceral fat level, and the proportion of patients with cardiovascular disease [50.3 ± 17.9, 59.2 ± 15, p = 0.026; 43.7 ± 19.6, 55.3 ± 19.6, p = 0.017; 10.5 (IQR: 6-15), 8.5 (IQR: 3-11); 7.4%, 29.8%, p = 0.024]. According to the global score, poor sleep quality group has significantly lower PTH values, vitamin D usage rates, and Kt/V values compared to the high sleep quality group (307 [IQR: 193-564], 402 [IQR: 272-564], p = 0.040; 21.3%, 44.4%, p = 0.036; 1.48 ± 0.36, 1.75 ± 0.34, p = 0.047).
Conclusion: In patients undergoing hemodialysis, a high number of patients with poor sleep quality has been identified. It has been observed that sleep quality is associated with age, metabolic age, cardiovascular disease, parathyroid hormone levels, vitamin D usage, visceral fat levels, and Kt/V values. Based on these results, it is necessary to take appropriate measures considering the sleep quality of hemodialysis patients and to conduct further studies on this topic.