Deprem tehlikesi ve artçı şok olasılığı değerlendirme yöntemlerinin Türkiye'deki depremlere bir uygulaması
An application of the earthquake hazard and aftershock probability evaluation methods to Turkey earthquakes
Yazar: SERKAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF BAYRAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de 1970-2005 yılları arasında meydana gelen, 36.00ºD-45.00ºD boylamları ile 36.00ºK-42.00ºK enlemleri arasında kalan ve son yıllarda magnitüdü 5.0'ten büyük depremlerin meydana geldiği bölgelerde deprem tehlikesi ve artçı şok değerlendirme çalışmaları yapılmıştır. Analizler için, 1970-2005 yılları arasında Türkiye ve civarında toplam 73530 depremi içeren MD magnitüdüne göre tekdüze bir katalog hazırlanmıştır. Beş farklı depreme ait artçı şok dizisi detaylı olarak analiz edilmiştir. Bu dizilere ek olarak, altı depreme ait artçı şok dizisi de kullanılarak, ana şok magnitüdü ile artçı şok parametreleri ve her bir artçı şok parametresi arasında güvenilir ilişkiler hesaplanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, 1970 yılından itibaren çalışma bölgelerinde bir depremin oluşumundan önceki sismik durgunluk dönemleri belirlenmiş ve bu durgunluğun deprem tahminindeki kullanımı araştırılmıştır.Tüm artçı şok dizileri için b, p ve c-değerleri literatürde verilen değerlerle uyumlu ve detaylı analizler için uygundur. b=0.7-2.0 ve p=0.6-1.35 arasında bir bölgesel değişim göstermiştir. Genel olarak düşük b-değerleri, büyük artçı şokların meydana geldiği alanlarla ve yüksek gerilmeli alanlarla, düşük p-değerleri yüksek topografya değerleri ile uyumludur. Yüksek p-değerleri genellikle alüvyon yapılar üzerinde gözlenirken, düşük ve yüksek b-değeri ile jeoloji ve topografya arasında net bir ilişki gözlenememiştir. Ana şok ile G-R ilişkisinden elde edilen en büyük artçı şok arasındaki fark ortalama olarak 0.89'dur. Ana şoktan sonraki en büyük olayın oluşumu ilk dört gün içerisindedir. Artçı şok parametreleri arasında geliştirilen ampirik eşitlikler birkaç ilişki dışında yeterince güvenilir değildir. Ayrıca, yeniden kümelendirme işlemi uygulanmış veri kullanılarak, 2000 yılından sonra meydana gelen depremler için, bir depremin oluşumundan önceki ortalama durgunluk süresi 4.9 yıl olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
In this study, it was made earthquake hazard and aftershock evaluation studies in the regions where the earthquakes greater than 5.0 recently occurred and between 36.0ºN and 42.0ºN in latitude and 36.0ºE and 45.0ºE in longitude and taking place in Turkey between 1970 and 2005. For the analyses, a homogeneous catalogue for MD was prepared, in which totally includes 73530 earthquakes in and around Turkey between 1970 and 2005. Aftershock sequences of five different earthquakes were analyzed in detailed. In addition to these sequences, an attempt is made to calculate the reliable relationships between the main shock and aftershock parameters and between each aftershock parameters using the aftershock sequences of six earthquakes. Also, the periods of seismic quiescence before the occurrence of an earthquake in the study regions from 1970 were determined and it is investigated the utilization of this quiescence in the earthquake prediction.For whole aftershock sequences, b, p and c-values are compatible with the values given in literature and acceptable for detailed analyses. b-values show a regional variability between 0.7 and 2.0, and p-values between 0.6 and 1.35. In general, the lower b-values are compatible with the areas in high stress and the largest aftershocks occurred and the lower p-values with high topography values. It is not observed a clear relation between the lower and higher b-value with geology and topography while the larger p-values are generally observed on alluvium structures. The difference between main shock and the largest aftershock detected G-R relationship is 0.89. The occurrence of the largest event after the main shock is in the first four days. Except for a few relations, the empiric relationships developed between the aftershock parameters are not reliable enough. Also, using the data which is applied the declustering algorithm, the mean duration of seismic quiescence before the occurrence of an earthquake is calculated as 4.9 years for the earthquakes which occurred after 2000.