İbn Haldun'da şehir ve medeniyet
City and civilization in İbn Haldun
Yazar: RECEPCAN ŞEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERDAR SAĞLAM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Düşünce boyutu = Thinking dimesion ; Düşünce yapısı = Construction of the theought ; Medeniyet = Civilization ; İbn Haldun = İbn Haldun ; Şehir anlayışı = Urban understanding

Özet:
Bu çalışmada,İbn Haldun'un şehir ve medeniyet konularındaki düşünce ve değerlendirmeleri araştırılmıştır. Çalışmada öncelikle,İbn Haldun'un düşünce ve sistematiğini anlamak açısından esas olan kavramlar tespit edilmiş ve bunların açıklamaları yapılmıştır. Bu kapsamda asabiyet ,umran,bedevilik ve hadarilik kavramları üzerinde yoğunlaşılmıştır.Çalışmada daha sonra İbn Haldun'un medeniyet kuramı tartışılmıştır. İbn Haldun, Mukaddime'de medeniyet kavramını doğrudan kullanmadan, umran,bedevilik,hadarilik kavramları üzerinden bir medeniyet teorisi geliştirir. Bu çerçevede İbn Haldun bir yandan genel bir insanlık medeniyeti/insan uygarlığı düşüncesi ortaya koyar, diğer yandan toplumların, ülkelerin medeniyetinden bahseder. Yine bir taraftan bedevi umran-hadari umran vurgularıyla medeniyet-kültür ayrımına dikkat çeker, öte taraftan şehirlilik ve şehirleşme üzerinden medeniyet-ilerleme ilişkisini ortaya koyar.Çalışmada, medeniyet kuramı ile ilgisi bakımından ayrı bir bölüm halinde İbn Haldun'un şehir kuramı ele alınmıştır. Bu kapsamda şehirlerin oluşumu, şehirlerin özellikleri,şehirleşme ve beraberinde getirdiği sorunlar, şehir ve medeniyet etkileşimi İbn Haldun'un bakış açısıyla ortaya konmuştur.Çalışmada son olarak, İbn Haldun'un şehir kuramı ile çağdaş batılı yaklaşımların kısa bir değerlendirmesi yapılmıştır.Çalışmada temel kaynak olarak İbn Haldun'un Mukaddime isimli eseri kullanılmıştır. Bu kapsamda Mukaddime'nin dört farklı çevirisi (Ugan,1968;Dursun,1977;Kendir,2004;Uludağ,2007) temel kavramlar ve dil özellikleri açısından karşılaştırılmış ve çevirilerde ortak algı ve değerlendirmeler bulunduğu tespit edilmiştir. Kavramlara yönelik yakın-ortak anlamlandırmalar söz konusu olduğu için çalışmanın bütününde Halit Kendir(Kendir,2004) ve Süleyman Uludağ(Uludağ,2007) tarafından yapılan çeviriler kullanılmıştır.Anahtar sözcükler: Mukaddime,Umran,Medeniyet,Şehir.

Abstract:
The consideration and assessments of Ibn Haldun about the city and civilization have been inquired in this study. Main conceptions, in view of understanding the system of Ibn Haldun?s perception, have been determined and explained. Solidarity, society, primitivism and city planning have been focused.Then, the civilization theory of Ibn Haldun has been considered. Ibn Haldun develops a civilization theory through society, primitivism and city planning without using civilization conception directly in Mukaddime. In this framework, in one hand, Ibn Haldun points out a general thought of mankind civilization / human civilization, on the other hand he points out the civilization of societies and countries. At the same time, he points out the differentiation of civilization and culture by emphasizing solidarity, society, primitivism and city planning and the relationship between civilization and progress emphasizing urbanization and citizenship.In a different chapter, the city theory of Ibn Haldun, in view of civilization theory, has been considered in this study. The formation and features of cities, urbanization and its problems, interaction of city and civilization have been put forth in view of Ibn Haldun. The last thing considered in this study is a short assessment of the city theory and modern western approach.Key words: Mukaddime, Society, Civilization, City