Kayseri-Develi Bileç höyük kazısından ele geçen bir grup içi siyah-dışı devetüyü çanak çömlek ve arkeometrik analizleri
A group of inside black, outside buff pottery and archaeometric analysis from Bileç höyük (Kayseri-Develi) excavations
Yazar: ÇAĞIL İSTANBULLUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KAZIM SERDAR GİRGİNER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Arkeometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeometri = Archaeometry
Dizin: Arkeometri = Archaeometry ; Erken Tunç Çağı = Early Bronze Age ; Kalkolitik Dönem = Chalcolithic Period ; Kayseri-Develi = Kayseri-Develi ; Petrografik özellikler = Petrographic properties ; Çanak = Pottery

Özet:
Bu çalışma, Kayseri ili, Develi ilçe merkezinin Güney Aşağı Mahallesi'nde; Develi-Yahyalı karayolunun yaklaşık 300 m batısında yer alan Bileç Höyük'ten ele geçen 53 parça içi siyah dışı devetüyü seramiğin arkeolojik ve arkeometrik analizini içermektedir. Ağız ve kulp parçalarından oluşan bu çanak çömlek parçaları, katkı maddelerine göre üç gruba ayrılarak çalışılmıştır. 53 adet çanak çömlek parçası, bünye bileşimi ve form açısından gruplandırılmıştır. Çalışmada bölgeden ele geçen çanak çömlek buluntular, yerli/ithal üretim olup olmadığı (provenans analizi), hammadde içerikleri ve pişirim sıcaklıkları gibi üretim teknolojisini anlamaya yönelik arkeometrik analizler ile karakterize edilmiştir. Bu analizler X-ışınları difraksiyonu (XRD), X-ışını floresans (XRF), taramalı elektron mikroskobu (SEM) ve optik mikroskop (OM) cihazları ile yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre buluntularda karışık magmatik kayaçların varlığı ve bölgenin de volkanik bir bölge olması, üretimin yerli olduğunu düşündürmektedir. Ayrıca örneklerde diopsit ve anortit gibi fazların varlığı, bu örneklerin fırınlama sıcaklığının 850℃-950℃ arasında olduğunu düşündürmektedir. Seçilen örneklerin üretim yöntemi CI-1, CI-8, CI-9, CI-12 ve CI-14 kodlu örneklerin dijital, optik mikroskop ve taramalı elektron mikroskobu görüntüleri incelendiğinde iç ve dış yüzeylerinin perdahlı olduğu görülmektedir. CI-2, CI-3, CI-4, CI-9, CI-13, CI-14, CI-15 kodlu örneklerde temper malzeme olarak kuvars ve CI-3, CI-4, CI-14, CI-15 kodlu örneklerde kalsitin kullanıldığı görülmüştür.

Abstract:
This study includes the archaeological and archaeometric analysis of 53 sherds of black inside and buff outside ceramics recovered from the Bileç Höyük; located about 300 m west of the Develi-Yahyalı highway; in the Güney Aşağı Quarter of Develi district center in Kayseri province. These sherds, consisting of rim and handle fragments, were divided into three groups according to their additives. The 53 sherds were grouped in terms of composition and form. The ceramic finds recovered from the region were characterized by archaeometric analyses to understand the production technology such as local/imported production (provenance analysis), raw material contents and firing temperatures. These analyses were performed by X-ray diffraction (XRD), X-ray fluorescence (XRF), scanning electron microscopy (SEM) and optical microscopy (OM). According to the analysis results, the presence of mixed igneous rocks in the finds and the fact that the region is a volcanic region suggest that the production is local. In addition, the presence of phases such as diopside and anorthite in the samples suggests that the firing temperature of these samples was between 850℃-950℃. The production method of the selected samples. When the digital, optical microscope and scanning electron microscope images of the samples coded CI-1, CI-8, CI-9, CI-12 and CI-14 are examined, it is seen that the inner and outer surfaces are polished. It was observed that quartz was used as temper material in samples coded CI-2, CI-3, CI-4, CI-9, CI-13, CI-14, CI-15 and calcite in samples coded CI-3, CI-4, CI-14, CI-15.