Etçi sığırlarda et kalitesinin artırılması amacıyla yem katkı maddesi olarak konjuge linoleik asidin kullanılması
The USE of conjugated linoleic acid as feed additive in order to promote improve meat quality in beef cattle
Yazar: SONER MAVİ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Et kalitesi = Meat quality ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; Linoleik asit = Linoleic acid ; Sığır eti = Beaf ; Sığırlar = Cattles ; Yağ asitleri = Fatty acids ; Yem katkı maddeleri = Feed additives

Özet:
Bu çalışma, bir organik asit olan konjuge linoleik asidin besinin son fazında entansif besleme koşulları altında 30 günlük periyotta etçi sığırlara yem katkı maddesi olarak uygulanmasını içeren doğal bir yöntemdir. Çalışmada konjuge linoleik asit hayvanların gelişmesini teşvik etmek ve/veya karkasın veya etin kalite özelliklerini geliştirmek amacıyla etçi sığırlara 25 g /hayvan olacak şekilde yem katkı maddesi olarak verilmiştir. 
Araştırmada 17 aylık yaşta toplamda 20 baş erkek simental melezi etçi sığır kullanılmıştır. Hayvan sayısı 10 baş olan deneme ve kontrol grupları, beşer hayvandan oluşan iki alt gruba ayrılarak çalışma yürütülmüştür. Araştırma sonunda sığırlarda, canlı ağırlık artışlarında, yemden yararlanma oranlarında, sıcak karkas randımanlarında, bel gözü kas alanı ve kabuk yağı kalınlığı değerlerinde iki grup arasında anlamlı bir fark görülmemiştir.  
Kalite özellikleri bakımından KLA kullanılan grupta kullanılmayanlara göre ortaya çıkan pişirme kaybı yüzdesi istatistiksel açıdan anlamlı biçimde farklıdır (p<0,05). Buna göre KLA kullanılan grupta pişirme kaybı ortalaması % 36, kullanılmayanda % 39 olarak hesaplanmıştır. Kontrol (x̄ =5,87) ve deneme (x̄ =5,76) grupları arasında pH değerleri bakımından ortaya çıkan fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Kırmızı etin gevreklik değerlerinde deneme grubu ortalaması (x̄ =7814) ile kontrol grubu ortalaması (x̄ =5795) arasında anlamlı bir fark bulunmamakla birlikte (p>0,05) deneme grubu ortalaması daha yüksek bulunmuştur. Renk parametreleri bakımından L*, a*, b*, C (Chroma) ve HA (Hue Angle) değerlerinde çalışma grupları arasında anlamlı bir ayrışma bulunmamakla birlikte (p>0,05) deneme ve kontrol grupları değerleri sırasıyla; 37,25, 37,51; 18,63, 17,28; 9,44, 8,56; 19,99, 19,29; 27,98, 26,11 olarak bulunmuştur. Yapılan korelasyon analizi sonuçlarına göre, gevreklik ile a* değeri arasında 0,55 aynı yönlü, kabuk yağı kalınlığı ile mermerleşme arasında 0,50 ters yönlü, pH ile a* değeri arasında 0,60 aynı yönlü, a* değeri ile pişirme kaybı arasında 0,52 aynı yönlü, b* değeri ile yapışkanlık arasında 0,60 aynı yönlü, HA değeri ile yapışkanlık arasında 0,70 aynı yönlü, pişirme kaybı değeri ile gevreklik arasında 0,45 aynı yönlü istatistiksel açıdan anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Deneme ve kontrol grubundaki besi sığırlarının fırında pişirilme yöntemiyle hazırlanan bel gözü kasları panelist eğitimlerini tamamlamış 8 uzman panelist tarafından duyusal analize tabi tutulmuştur. Her bir panelist Deneme ve Kontrol grubu olmak üzere etlerin görünüş, renk, koku, lezzet, sululuk, tekstür, bağ doku, yağ oranı ve genel beğeni olarak değerlendirmiştir. Genel beğeni açısından deneme (x̄ =6,63)  ve kontrol (x̄ =5,80) grupları arasında ortaya çıkan fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Diğer parametreler açısından deneme ve kontrol grupları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık bulunmamakla birlikte deneme grubu ortalamaları kontrol grubu ortalamalarına göre daha yüksek bulunmuştur. 
Sonuç olarak etçi sığırlarda yem katkı maddesi olarak kullanılan KLA etin kalite özelliklerine ilişkin fayda sağladığı görülmekle birlikte günlük kullanımda hangi oranda tercih edileceğini tespit etmek amacıyla daha fazla araştırma ve çalışma yapmak gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, as a natural method, conjugated linoleic acid, which is an organic acid, was applied in the last phase of the feeding as a feed additive for meat cattle under intensive feeding conditions for 30 days. Conjugated linoleic acid was given as a feed additive with amount of 25 g per flesh cattle in order to to promote the development of animals and / or to improve the quality characteristics of carcass or meat. 
A total of 20 male simental cross-bred beef cows aged 17 months were used in the experiment. Experiment was carried out with 10 animals in each groups with two sub-goups containg 5 animals. Live weight gains, feed efficiency, hot carcass yield, rib eye area, back fat thickness were not significantly different between two groups.
In terms of quality characteristics, the percentage of cooking loss compared to those not used in the CLA group was statistically significantly different (p <0,05). Accordingly, the mean loss of cooking in the group using CLA was calculated as 39% without using 36%. In terms of pH values, the difference between experimental (x̄ =5,75) and control (x̄ =5,86) groups was statistically significant (p <0,05). Although there was no statistically significant difference between the experimental group (average=7814) and control group (average=5795) in the thoughness of red meat (p> 0,05), the average value of experimental group was numerically higher. While there was no significant difference between two groups in terms of color parameters, L*, a*, b*, C (Chroma) and HA (Hue Angle)  (p> 0,05), the avegarge values of experimental and control subgroups were 37,25, 37,51; 18,63, 17,28; 9,44, 8,56; 19,99, 19,29; 27,98, 26,11 respectively. According to the results of the correlation analysis, the correlation between the a* value and the thoughness was +0,55, between the thickness of the back fat and marbles – 0,50, between the pH value a* +0,60, a* value between the loss of cooking +0,52, between the b* value and the stickiness between +0,60, between the HA value and adhesiveness +0,70, between the loss of cooking value and the thoughness +0,45 were found statistically significant (p <0,05). By oven cooking method the  rib eye area of the beef cattles in the experimental and control groups were subjected to sensory analysis by 8 expert panelists who completed their panelist training. Each panelist evaluated the appearance, color, smell, flavor, juiciness, texture, connective tissue, fat ratio and general appreciation of the meats as experimental and control groups. In terms of general appreciation, the difference of mean between Experimental (x̄ =6,63) and Control (x̄ =5,80) groups was statistically significant (p <0,05). Although there was no statistically significant difference between the experimental and control groups in terms of other parameters, the parameter means of the experimental group were higher than the parameter means of control group. 
As a result, in this study, it was observed that CLA as feed additive in beef cattle can provide some benefit to the quality characteristics of meat. It was also concluded that more studies are needed with usage of not less than the dose level in the study, to determine the degree to which CLA can be preferred.