Tip 2 diyabetli bireylerin eat-lancet diyetine uyumunun belirlenmesi
Determination of adherence to the eat-lancet diet in individuals with type 2 diabetes
Yazar: MELTEM KARABIÇAK
Danışman: DOÇ. AYSUN YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2

Özet:
Bu çalışmada, Tip 2 diyabetli bireylerin EAT-Lancet diyetine uyumunun belirlenmesi ve diyete uyum ile çeşitli parametrelerin ilişkisinin incelenmesi amaçlandı. Çalışma, Ağustos-Kasım 2023 tarihleri arasında Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Seyrantepe Yerleşkesi beslenme polikliniğinde, 385 Tip 2 diyabetli birey ile yürütüldü. Bireylerin demografik ve sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı verileri alındı, biyokimyasal parametreleri kaydedildi ve antropometrik ölçümleri yapıldı. Ek olarak, Sürdürülebilir Gıda Okuryazarlığı Ölçeği uygulandı. EAT-Lancet Diyet İndeksi kullanılarak, EAT-Lancet diyetine uyum belirlendi. Tüm veriler IBM SPSS 25.0 ile analiz edildi. Çalışmaya katılan Tip 2 diyabetli bireylerin 203'ü (%52,7) kadın, 182'si (%47,2) erkektir. Tüm bireylerin yaş ortalaması 54,42±11,53 yıldır. Açlık kan glikozu, HbA1c seviyeleri ve BKİ ortalamaları sırasıyla 184,41±86,49 mg/dL, %8,63±2,47 ve 32,29±6,65 kg/m2 bulunmuştur. EAT-Lancet diyetine en yüksek uyumun sırasıyla domuz eti, patates, kümes hayvanları, eklenti şeker ve süt ürünleri tüketiminde olduğu belirlenmiştir. Diyete uyum ile günlük tüketilen protein miktarı (g), proteinden gelen enerji yüzdesi ve açlık kan glikozu seviyesi arasında negatif yönlü; günlük diyet lifi alımı (g) ile pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Diyete uyum ile sürdürülebilir gıda okuryazarlık düzeyi arasında ilişki saptanmamıştır. Daha yüksek uyuma sahip bireylerin, daha iyi glisemik kontrol ve daha düşük HbA1c seviyelerine sahip oldukları, ayrıca daha yaşlı bireylerin diyete daha yüksek uyum gösterdiği bulunmuştur. Bu çalışma, Tip 2 diyabetli bireylerde EAT-Lancet diyetine uyumunun artmasının iyileştirilmiş glisemik kontrol ve daha iyi sağlık sonuçları ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu sonucuna varmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to determine the adherence of individuals with type 2 diabetes to the EAT-Lancet diet and to examine the relationship between dietary adherence and various parameters.The study conducted between August and November 2023 in the nutrition outpatient clinic of Şişli Etfal Training and Research Hospital Seyrantepe Campus with 385 individuals with type 2 diabetes. Demographic and health information, dietary habits, 24-hour retrospective food consumption record and food consumption frequency data were obtained, biochemical parameters and anthropometric measurements were recorded. In addition, the Sustainable Food Literacy Scale was administered. Using the EAT-Lancet Diet Index, adherence to the EAT-Lancet diet was determined. All data were analyzed with IBM SPSS 25.0. Of the individuals with type 2 diabetes who participated in the study, 203 (52.7%) were female and 182 (47.2%) were male. Mean age of all individuals was 54.42±11.53 years. Mean fasting blood glucose, HbA1c levels and BMI were 184.41±86.49 mg/dL, 8.63±2.47% and 32.29±6.65 kg/m2, respectively. The highest adherence to the EAT-Lancet diet was found in the pork, potato, poultry, added sugar and dairy respectively. Adherence to the diet was negatively correlated with daily protein intake (g), protein (E%), fasting blood glucose level and positively correlated with daily dietary fiber intake (g). No relationship between dietary adherence and sustainable food literacy level was found. Individuals with higher adherence were found to have better glycemic control and lower HbA1c levels, and older individuals showed higher dietary adherence. This study concluded that increased adherence to the EAT-Lancet diet was significantly associated with improved glycemic control and better health outcomes in individuals with Type 2 diabetes.