Bazı lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinde ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi
Determination of ontogenetic variability in some lavender (Lavandula angustifolia Mill.) varieties
Yazar: ZELAL TÜRKASLAN
Danışman: PROF. DR. ABDULHABİP ÖZEL
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tıbbi ve Aromatik Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hasat zamanı = Harvesting date ; Lavandula angustifolia = Lavandula angustifolia ; Lavanta = Lavender ; Uçucu yağ asitleri = Volatile fatty acids ; Verim = Yield

Özet:
Şanlıurfa ili koşullarında, lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinde (Yubileyna, Hemus, Druzhba, Sevtapolis) ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışma, 2020 yılında, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Osmanbey Yerleşkesi Tarımsal Uygulama Alanında, Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Deseninde, 3 tekerrürlü olarak, yürütülmüştür. Araştırmada; bitki boyu, kanopi çapı, başak uzunluğu, başakta boğum sayısı, boğumda çiçek sayısı, taze herba verimi, kuru herba verimi, kuru sap verimi, kuru yaprak verimi, kuru çiçek verimi, sapta uçucu yağ oranı, yaprakta uçucu yağ oranı, çiçekte uçucu yağ oranı, uçucu yağ bileşenleri ve oluşan kimyasal gruplar gibi özellikler incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, bitki boyunun 41.97-46.40 cm, kanopi çapının 46.14-48.60 cm, başak uzunluğunun 6.49-7.05 cm, başakta boğum sayısının 5.53-5.74 adet/başak, boğumda çiçek sayısının 6.07-6.82 adet/boğum, taze herba veriminin 56.84-70.30 g/bitki, kuru herba veriminin 22.63-27.42 g/bitki, kuru sap veriminin 8.50-10.55 g/bitki, kuru yaprak veriminin 2.27-2.68 g/bitki, kuru çiçek veriminin 11.02-13.87 g/bitki, sapta uçucu yağ oranının %0.075-0.106, yaprakta uçucu yağ oranının %0.27-0.41, çiçekte uçucu yağ oranının% 2.05-2.51, uçucu yağ bileşenlerinden linalool oranının %6.26-24.69, linalyl acetate oranının %8.50-16.89, lavandulyl acetate oranının %7.22-12.26, caryophyllene oxide oranının %4.41-10.52, borneol oranının %1.03-8.83, 1,8-cineole oranının %1.05-3.11 ve camphor oranının %0.66-61.91 arasında değiştiği saptanmıştır. Ayrıca, uçucu yağ bileşenleri kimyasal grupları oransal dağılımı incelendiğinde, monoterpenlerin %37.49-52.69 öne çıktığı, uçucu yağ bileşenlerinin çeşitlere ve hasat dönemlerine göre önemli derecede değişim gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the ontogenetic variability of lavender (Lavandula angustifolia Mill) cultivars (Yubileyna, Hemus, Druzhba, Sevtapolis) under Şanlıurfa province conditions, in 2020 at Harran University Faculty of Agriculture Osmanbey Campus, Agricultural Application Area on the Split Plot in Randomized Blocks design with 3 replications. In the research, plant height, canopy diameter, spike length, number of nodes per spike, number of flowers per node, fresh herb yield, dry herb yield, dry stem yield, dry leaf yield, dry flower yield, essential oil ratio of stem, essential oil ratio of leaf, essential oil ratio of flower, essential oil components rate and chemical groups were examined. According to the results of the research, it was determined that plant height ranged between 41.97-46.40 cm, canopy diameter between 46.14-48.60 cm, spike length between 6.49-7.05 cm, number of nodes between 5.53-5.74 piece/spike, number of flowers between 6.07-6.82 piece/per node, fresh herb yield between 56.84-70.30 g/plant, dry herb yield between 22.63-27.42 g/plant, dry stem yield between 8.50-10.55 g/plant, dry leaf yield between 2.27-2.68 g/plant, dry flower yield between 11.02-13.87 g/plant, essential oil content of stem between 0.075-0.106%, essential oil ratio of leaves between 0.27-0.41%, essential oil ratio of flowers between 2.05-2.51%, the ratio of linalool between 6.26-24.69%, the ratio of linalyl acetate between 8.50-16.89%, the ratio of lavandulyl acetate between 7.22-12.26%, the ratio of caryophyllene oxide between 4.41-10.52%, the ratio of borneol between 1.03-8.83%, the ratio of 1,8-cineole between 1.05-3.11%, and the camphor ratio between 0.66-61.91%. In addition, when the proportional distribution of the chemical groups of essential oil components was examined, it was determined that monoterpenes (37.49-52.69%) came to the fore, the essential oil components changed significantly according to the varieties and harvest periods.