Primiper annelere gebelikte ve doğum sonu bebek bakımı konusunda verilen danışmanlık ve eğitim hizmetinin yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of the counseling and education program on baby care, wihich is given to the primipar mothers during the last trimester of pregnancy and postpartum period, upon the quality of life
Yazar: FİLİZ ARSLAN
Danışman: PROF.DR. SEVGİ HATİPOĞLU
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
VI. ÖZET Araştırma, primipar anne adaylarına, gebeliğin son trimestrinden, pospartum 2. aya kadar, bebek bakımı, ebeveynlik rollerine adapte olma, annenin kendi sağlığı ve bebeğin sağlığı ile ilgili olarak karşılaştığı problemlere yönelik olarak verilen eğitim ve danışmanlık hizmetinin annelerin bilgi düzeyi,, bebek bakımı ile ilgili sorun çözme beceri düzeyleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla ön-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılarak yapılmıştır. Araştırma, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Eğitim Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı polikliniğine başvuran primipar anneler ile Nisan-Kasım 2000 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, en az ilkokul mezunu olan, doğal yolla gebe kalan, gebeliğinin son trimestirinde olan, normal vajinal yolla doğum yapması planlanan, sağlıklı gebelik geçiren, iletişim kurmakta güçlük yaşamayan 59 primipar anne oluşturmuştur. Annelerin bilgilendirilmiş onamlan alınmış ve araştırmanın verileri Primipar Anneleri Tanıtıcı Bilgi Formu, Primipar Annelerin Sağlıklı Bebek Bakımına Yönelik Bilgi Düzeyi Değerlendirme Formu, Sorun Çözme Becerileri Değerlendirme Formu (Bebeğimin Bakım Sorunları İle İlgilenme Durumum) ve Rolls Royce Modeli Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Deney grubundaki annelerle bebek bakımı ve gelişimi konusunda bilgi vermek ve ön ve son test uygulamak üzere 3 defa yüz yüze, danışmanlık etmek ve eğitimin sürekliliğini sağlamak için en az 6 defa telefonla görüşme yapılmıştır. Kontrol grubundaki anneler normal prosedüre bırakılmış, deney grubuna alınan annelere video izlettirilmiş ve broşür verilmiştir. Doğumdan itibaren araştırmacı tarafından haftada bir kez aranarak bebekle ilgili yaşadıkları problemler belirlenmiş ve gereksinim duydukları alanlarda eğitim ve danışmanlık verilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde, Ortalamalar, Yüzdelik Hesaplan, İki ortalama Arasındaki Farkın Önemlilik Testi, İki Eş Arasındaki Farkın Önemlilik Testi, Korelasyon, Ki-kare, Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Değerlendirme sonuçlarına göre, - Annelerin en sık bebeklerle ilgili konularda danışmanlık istedikleri, bebekle ilgili olarak danıştıkları konuların başında bebek beslenmesinin geldiği, kendileri ile ilgili olarak en sık meme ile ilgili problemler ve aile planlaması konularında danıştıkları bulunmuştur. 74- Verilen planlı eğitim ve danışmanlık hizmetinin, annelerin bilgi ve sorun çözme beceri düzeyini verilmeyenlere göre önemli ölçüde artırdığı, ayrıca eğitim ve danışmanlık verilen grubun bilgi düzeyi ve sorun çözme beceri düzeyleri arasında ilişki olduğu bulunmuştur. - Verilen eğitim ve danışmanlık hizmetinin annelerin yaşam kalitesi alanlarında değişime neden olduğu, fakat gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olmadığı bulunmuştur. - Evlilik süresi, eğitim durumu ve doğum sonu yardımcı bulunması durumunun annelerin yaşam kalitesini etkilediği, yaş, eşin mesleği, yardım süresi, çalışma durumu, doğum sonu yardım süresi, aile yapısı, doğum öncesi bebek bakma durumlarının yaşam kalitesini etkilemediği bulunmuştur. Araştırma sonunda, araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda en önemli olarak doğum öncesi dönemden başlayarak doğum sonu dönemde en az bir yıl süreyle annelere eğitim ve danışmanlık hizmetinin planlı bir biçimde verilmesi, bu amaçla doğuma hazırlık ve doğum sonu bakım sınıflarının oluşturulması önerilmiştir. 75

Abstract:
SUMMARY The aim of this study was to determine the effect of the education and counselling program lasting from last trimester to postpartum second month on mothers' knowledge level, problem solving skills about childbearing and quality of life. This program was including childbearing information, adaptation to maternal roles, health care of mother and newborn, and some difficulties could be faced in this period. Research was designed as pre and post test with control group research model. The research was performed in Gulhane Military Medical Academy Obstetric and Gynecolgical Department between April and November 2000. The sample includes an experiment and a control group of primipar women. Data were obtained from, Problem Solving Skills Assessment Form, Childbearing Knowledge Level Assessment Form for primipar mothers, Rolls Royce Quality of Life Scale and data assessment form designed by researcher. The mothers in the experiment group were interviewed three times to have pre and post tests filled and to teach childbearing information. Telephone calls has been done 6 times to provide the maintenance of education. The control group followed to the routine outpatient procedures. Mothers sought childbearing information, especially about the nurturing the baby, mostly. They asked about breast care and contraception for themselves, mostly. Education and counselling program made an increase on knowledge level and problem solving skills. Knowledge level and problem solving skills were highly correlated after the counselling period. Education and counselling program also made an increase on quality of life scores but there was not statistically significant difference between the groups. Duration of marriage, educational level, having an asisstant in the house in the post partum period were found to be important on quality of life scores. Contrary, age, husband's job, duration of having assistance in the house, being working, structure of family, and having experience of childbearing before childbirth had no effect on quality of life scores. 76