Üst düzey performans sporcusu ve sedanterlerde duygusal zeka kişilik özelliklerinin araştirilmasi
Comparıson of emotıonal ıntellıgences and personality characterıstıcs ın college student athletes and non-athletes
Yazar: SERDAR TOK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN L. MORALI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı duygusal zekaya ilişkin literatür özeti sunmanın yanı sıra Schutte ve ark. (1998) tarafından geliştirilen, Austin ve ark.(2004) tarafından revize edilen Shutte Duygusal Zeka Ölçeği'ni (SDZÖ) Türkçeye uyarlanmak, psikometrik özelliklerini Türkçe konuşan sporcu ve sedanter örneklem üzerinde incelemektir. SDZÖ den elde edilen puanların 5 ana kişilik özelliği ile olan ilişkisinin incelenmesi, 5 ana kişilik özelliği ile duygusal zeka açısından sporcu ve sedanter örneklem arasındaki farklılıkların incelenmesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğrencilerinin akademik başarılarında kişilik ve duygusal zeka etkisinin araştırılması da araştırmanın diğer amaçlarıdır. Üç aşamada yürütülen çalışmanın birinci aşamasında SDZÖ 677 sporcu ve sedanter üniversite öğrencisine uygulanarak ölçeğin iç tutarlık katsayısı incelenmiştir. İkinci aşamada ise Beş Faktörlü Kişilik Envanteri ve SDZÖ 729 sporcu ve sedanter üniversite öğrencisine uygulanmıştır. Verilerin analizinde açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, betimsel istatistikler, Pearson Korelasyon katsayısı, tek yönlü varyans analizi ve regresyon teknikleri kullanılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi SDZÖ'nin güçlü model uyumuna işaret etmiştir. Açıklayıcı faktör analizi sonuçları ise SDZÖ Türkçe formu faktör yapısının orjinali ile uyumlu olduğunu göstermiştir. Duygusal zeka ve Beş Faktörlü Kişilik Modeli'nin Dışadönüklük ve Gelişime Açıklık faktörlerinin ilişkili olduğu saptanmış, sporcu ve sedanter üniversite öğrencileri arasında duygusal zeka ve kişilik özellikleri açısından farklılaşmalar olduğu tespit edilmiştir. Üçüncü aşamada ise Schutte Duygusal Zeka Ölçeği ve Kısa Form Beş Faktörlü Kişilik Envanteri Ege Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulunda öğrenimlerine devam 295 öğrenciye uygulanmıştır. Akademik yıl sonunda aynı örneklem grubundaki öğrencilerin yıl sonu not ortalamaları kişilik ve duygusal zeka skorları ile eşleştirilerek kişilik ve duygusal zeka yapılarının akademik başarı ile ilişkileri incelenmiştir. Üçüncü çalışmadan elde edilen sonuçlar 5 ana kişilik özelliğinden oluşan regresyon modelinin akademik başarı varyansını bir dereceye kadar öngörebildiğine ancak duygusal zekanın, kişilik özelliklerinden oluşan regresyon modelinin öngörücü gücüne ciddi bir katkı yapamadığına işaret etmiştir.

Abstract:
In this study it was aimed to present a comprehensive literature summary on emotional intelligence and to adopt Schutte Emotional Intelligence Scale (SEIS) developed by Schutte et al. (1998) and revised by Austin et al. (2004) into Turkish and examine scale?s psychometric properties on Turkish speaking athlete and non-athlete population. Other purposes of the study were to study the relationship between emotional intelligence and main five personality traits, examine whether a significant differences exist between athlete and non-athlete college students in terms of emotional intelligence and personality, and determine the predictive ability of the emotional intelligence and personality on college student athletes? academic success. Study was carried out in three phases. In the first phase SEIS was applied 677 college students and scale?s internal consistency was examined. In the second phase, SEIS and Short form of Five Factor Personality Inventory were applied to a sample consisting of 729 college student athletes and non-athletes. Confirmatory factor analyses, explanatory factor analyses, descriptive statistics, one way ANOVA, Pearson Correlation were used in order to examine obtained data set. Confimatory factor analyses indicated good model fit for SEIS. Explanatory factor analyses showed that Turkish form of SEIS? factor structure consistent with scale?s original factor structure. One way ANOVA indicated that some significant differences exist between athletes and non-athletes? emotional intelligence and some personality traits scores. Emotional intelligence also have been found to be associated with Openness to Experience and Extroversion. In the third phase A total of 295 college student athletes completed the Short Form Five Factor Personality Inventory and the revised and adopted Schutte Emotional Intelligence Scale at the beginning 2007-2008 academic year. At the end of the year, participants? grade point averages were matched to their EI and personality scores. A regression model consisting of main five personality traits could predict significant amount of variance in student athletes academic success operationalized as the end of year grade point average. However, emotional intelligence measured by SEIS did not make any considerable contribution to the predictive ability of the Big Five personality traits.