Bir aile sağlığı merkezine başvuran kadınların osteoporoz bilgi düzeylerinin ve osteoporoz sağlık inançlarının araştırılması
Research of osteoporosis knowledge levels and health beliefs of women consult to family health center
Yazar: FATMA BETÜL ÇETİN
Danışman: PROF. DR. HALİM İŞSEVER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Kadınlar = Women ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Sağlık inanç modeli = Health belief model

Özet:
Araştırma kişilerin osteoporoz hakkındaki bilgi ve hastalığa karşı algıladıkları sağlık inancının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı bir aile sağlığı merkezinde 18-45 yaş aralığında araştırmaya katılmayı kabul eden 280 kadın katılımcıya, Osteoporoz Sağlık İnanç Ölçeği ve Osteoporoz Bilgi Testi formu bire bir görüşme tekniği ile uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 21,0 programında Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Pearson ve Spearman Korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 32,8±7,78 yıldır. Araştırmaya katılan bireylerin %34,3'ü üniversite, %32,9'u lise, %32,9'u ilk öğretim düzeyinde eğitime sahiptir ve kişilerin %75,0'ı evlidir. Kişilerin %92,9'unun daha önce hiç kemik mineral yoğunluğu ölçtürmediği ve %60,0'ının daha önce osteoporoz hakkında hiç bilgi almadığı tespit edilmiştir. Kadınların Osteoporoz Bilgi Testi toplam puanı 15,4±2,91 alt başlıklarından olan Osteoporoz Egzersiz Bilgi puanı 10,6±2,21 ve Osteoporoz Kalsiyum Bilgi puanı 10,6±2,24 olarak bulunmuştur. Katılımcıların Osteoporoz Sağlık İnanç Ölçeği toplam puanı 135,1±12,59 ve ölçeğin alt başlıklarını oluşturan duyarlılık algı puanı 18,6±4,23; ciddiyet algı puanı 19,9±5,52; egzersiz faydaları algı puanı 26,6±3,34; kalsiyum alımı faydaları algı puanı 24,7±3,54; egzersiz engelleri algı puanı 13,2±5,78; kalsiyum alımı engelleri algı puanı 10,3±3,52 ve sağlık motivasyonu puan ortalaması ise 21,5±4,64 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, katılımcılar bir takım osteoporoz risk faktörü davranışına sahiptir. Sosyo-demografik özellikler, eğitim seviyesi ve çeşitli risk faktörleri ile osteoporoz sağlık inanç algıları ve osteoporoz bilgi seviyesi arasında anlamlı farklılıklar olduğu gözlemlenmiştir. Osteoporoza karşı ciddiyet, hassasiyet, fayda algısının ve sağlık motivasyonunun artması, engeller algılarının da azalması, buna ilave olarak osteoporoz bilgi seviyesinin de yüksek olması kişilerde hastalığa karşı koruyucu sağlık davranışına yönelme eğilimi sağlayacağını düşündürmektedir.



Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, Sağlık İnanç Modeli, Osteoporoz Bilgi Testi, Halk Sağlığı, Osteoporoz Risk Faktörü

Abstract:
The aim of the study is to evaluate the knowledge of people about osteoporosis and their belief in health against the disease. The study was carried out by applying the Osteoporosis Health Belief Scale and Osteoporosis Information Test form with a one-to-one interview technique to 280 female participants who agreed to participate in the study between the ages of 18-45 at a family health center affiliated to the Istanbul Provincial Health Directorate. The data obtained from the study were statistically analyzed using Mann Whitney U, Kruskal Wallis and Pearson and Spearman Correlation tests in SPSS 21.0 program. The mean age of the participants was 32.8 ± 7.78 years. In the research, 34.3% of the participants were university education graduated, 32.9% were high school graduated, 32.9% were primary education graduated, and 75.0% of the people are married. It was determined that 92.9% of the people had never measured bone mineral density and 60.0% had never received any information about osteoporosis before. Women's Osteoporosis Knowledge Test total score was found to be 15.4 ± 2.91. Osteoporosis Exercise Information score was 10.6 ± 2.21 and Osteoporosis Calcium Information score was 10.6 ± 2.24, which are the subtitles of the knowledge test. The total score of the participants' Osteoporosis Health Belief Scale was found to be 135.1 ± 12.59.  That forms the subtitles of the scale, sensitivity perception score was 18.6 ± 4.23; severity perception score was 19.9 ± 5.52; exercise benefits perception score was 26.6 ± 3.34; calcium intake benefits perception score was 24.7 ± 3.54; exercise barrier perception score was 13.2 ± 5.78; The perception score of calcium intake barriers score was 10.3 ± 3.52 and the average of health motivation score was 21.5 ± 4.64. As a result, participants have a number of osteoporosis risk factor behavior. It has been observed that there are significant differences between socio-demographic characteristics, education level, various risk factors and perceptions of osteoporosis health beliefs and knowledge of osteoporosis.Increased severity, sensitivity, benefit perception and health motivation against osteoporosis, decreased perception of obstacles, and also high level of knowledge of osteoporosis suggests that it will tend to be directed towards preventive health behavior.
Keywords: Osteoporosis, Health Belief Model, Osteoporosis Knowledge Test, Public Health, Osteoporosis Risk Factor