Vitamin D eksikliğinin kalp yetmezliği ve kalp yetmezliği klinik evrelendirmesi ile ilişkisi
Clinical staging of heart failure associated with vitamin D deficiency
Yazar: ÖMER İLERİ
Danışman: PROF. DR. REFİK DEMİRTUNÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kalp = Heart ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Amaç: Vitamin D eksikliği dünyada ve Türkiye'de yaygın görülen bir sağlık sorunudur.
Günümüzde otoimmün hastalıklar, inflamatuar barsak hastalığı, romatoid artrit, multipl skleroz,
diyabet, kanser, psoriasis ve kardiyovasküler hastalıkların oluşmasında vitamin D eksikliğinin
rolü olduğu bilinmektedir. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda düşük vitamin D düzeylerinin
kardiovasküler risk faktörleri (yaş, obezite, diabetes mellitus, metabolik sendrom, kronik
böbrek hastalığı) ile ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Dahası vitamin D eksikliğinin karotis
intima, media kalınlığındaki artış, endotelyal disfonksiyonu ve koroner arter kalsifikasyonu gibi
subklinik kardiyovasküler hastalıklar ve total mortalitedeki artış ile ilişkisini gösteren
çalışmalar da vardır. Kalp yetmezliği ise diğer bütün kalp hastalıklarının bir komplikasyonu
olup , prevelansı ve insidansı giderek artan bir sağlık sorunudur. Çalışmamızda kalp yetmezliği
gelişmiş olan hastalar ile normal kalp fonksiyonu olan hastaların vitamin D düzeyini
karşılaştırmak, kalp yetmezliği gelişen hastaların kalp yetmezliği klinik evrelerine göre vitamin
D düzeyi arasındaki ilişkiyi saptamak amaçlanmıştır.
Materyal metod: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Sağlık
Uygulama ve Araştırma Merkezi İç Hastalıkları Klinik ve Poliklinikleri'ne 01.01.2018-
31.12.2018 tarihleri arasında başvuran kalp yetmezliği tanısı olan 98 hasta (%55,1 kadın, %44,9
erkek) ve 14 kontrol grubu (%71,4 kadın, %28,6 erkek) olmak üzere toplam 112 olgu dahil
edildi. ACC/AHA evreleme ve NYHA foksiyonel sınıflama sistemine göre 1. grup Evre A, 2.
grup Evre B (NYHA-1), 3. grup Evre C (NYHA-II), 4.grup Evre C (NYHA-III), 5. grup Evre
D (NYHA-4) olan ve 6. grup kontrol grubu olarak hastalar ayrıldı. Hastaların sonuçları geriye
dönük olarak dosyalarından ve hastanenin elektronik kayıtlarından bakılarak incelendi.
Hastaların yaş, cinsiyet, fizik muayene ve sistem sorgulama bulguları, hastaneye yatışından
önce kullanmakta olduğu ilaçlar, kalp yetmezliği etiyolojisi, kalp yetmezliğine eşlik eden
kronik hastalıkları, ekokardiyografi bulguları (EF, ventrikül sistol ve diyastol sonu çapı,
pulmoner arter basıncı), vitamin D düzeyi, BNP, hemoglobin, MPV, RDW, trombosit sayısı,
lökosit, nötrofil ve lenfosit sayısı, LDL, trigliserid, BUN, kreatinin, sodyum, potasyum,
kalsiyum, fosfor, magnezyum, CRP düzeyleri kaydedildi. Gruplar arasındaki vitamin D
düzeyleri karşılaştırıldı.
Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS
Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışma sonuçlarına göre gruplar arasında vitamin D değerleri açısından
istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır (p:0.000; p<0.05). Farklılığın tespiti için
yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda; evre C-D grubu hastaların vitamin D değerleri, evre
A-B grubuna ve kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Vitamin D düzeyinde
ciddi eksiklik (<10ng/L) olan hastaların kalp yetmezliği klinik evrelerinin daha ileri olduğu
saptanmıştır.
Sonuç: Kalp yetmezliği hastalarında vitamin D düzeyi daha düşüktür ve kalp
yetmezliğinin evresi arttıkça vitamin D düzeyi düşer. Bu nedenle KY hastaları için vitamin D
seviyelerinin bir marker olarak kullanabileceği düşünülmektedir ve aktif olarak taranması
önerilir.
Anahtar kelimeler: kalp yetmezliği, vitamin D

Abstract:
Aim: Vitamin D deficiency is a common health problem in Turkey and world. Today,
it is known that vitamin D deficiency plays a role in the formation of autoimmune diseases,
inflammatory bowel disease, rheumatoid arthritis, multiple sclerosis, diabetes, cancer, psoriasis
and cardiovascular diseases. Recent studies have concluded that low vitamin D levels are
associated with cardiovascular risk factors (age, obesity, diabetes mellitus, metabolic
syndrome, chronic kidney disease). Moreover, there are studies showing the relationship
between vitamin D deficiency and subclinical cardiovascular diseases such as increase in
carotid intima and media thickness, endothelial dysfunction and coronary artery calcification
and increase in total mortality. Heart failure is a complication of all other heart diseases, and its
prevalence and incidence is increasing. In our study, it was aimed to compare the vitamin D
level of patients with developed heart failure and patients with normal heart function, and to
determine the relationship between vitamin D level of patients with heart failure according to
the clinical stages of heart failure.
Materials and Methods: To our work a total of 112 cases were included, 98 patients
(55.1% female, 44.9% male) diagnosed with heart failure, 14 control groups (71.4% women,
28.6% men) who applied to the Internal Medicine Clinic and Polyclinics of Haydarpaşa
Numune Health Application and Research Center of Health Sciences University between 01.01,
2018- 31.12.2018. The patients were divided into 6 groups. According to ACC/AHA staging
and NYHA functional classification system, patients were in group 1 Stage A, group 2 Stage B
(NYHA-1), group 3 Stage C (NYHA-II), group 4 Stage C (NYHA-III), group 5 stage D
(NYHA-4) and group 6 as control group. The results of the patients were analyzed
retrospectively by looking at the files and electronic records of the hospital. Age, gender,
physical examination and system inquiry findings, medications used before hospitalization,
etiology of heart failure, accompanying chronic diseases, echocardiographic findings (EF,
ventricular systole and end diastolic diameter, pulmonary artery pressure), vitamin D level,
BNP, hemoglobin, MPV, RDW, platelet count, leukocyte, neutrophil and lymphocyte count,
LDL, triglyceride, BUN, creatinine, sodium, potassium, calcium, phosphorus, magnesium,
CRP levels were recorded. Vitamin D levels were compared between the groups.
When evaluating the findings obtained in the study, IBM SPSS Statistics 22 for
statistical analysis (SPSS IBM, Turkey) programs were used.
Results: According to the results of the study, there is a statistically significant
difference between the groups in terms of vitamin D values (p: 0.000; p <0.05). As a result of
the binary comparisons made for the determination of difference; Vitamin D values of patients
in stage C-D group were significantly lower than stage A-B group and control group. Patients
with severe deficiency in vitamin D level (<10 ng / L) were found to have advanced clinical
stages of heart failure.
Conclusion: In patients with heart failure, the level of vitamin D is lower, and as the
stage of heart failure increases, the level of vitamin D decreases. Therefore, it is thought that
vitamin D levels can be used as a marker for patients with HF and actively screening is
recommended.
Key words: heart failure, vitamin D