Bazı Salvia türlerinin antikanser potansiyellerinin araştırılması
Investigation of the anticancer potential of some Salvia species
Yazar: AYDIN SEVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KADİR ERDOĞAN
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Onkoloji = Oncology ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
Kanser her yıl milyonlarca insanın yaşamını yitirmesine sebep olan önemli bir hastalıktır. Etkilediği geniş kitle, mevcut tedavi seçeneklerinin yetersizliği, tedavilere karşı direnç, ilaçların yan etkilerinin ve tedavi maliyetlerinin çok fazla olması sebebiyle kanser tedavisinde ve kanserden korunma süreçlerinde yeni yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bitkiler ve bitkisel ürünler uzun yıllardır kanser dahil birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır. Kanser hücrelerinde mevcut tedavi yaklaşımlarının etkinliğini artırmak ve yan etkilerini azaltmak amacıyla birçok bitki kemoterapik ajanlar ile birlikte tercih edilmektedir. Genellikle sinerjizmin ortaya çıktığı bu kombine tedavilerde bazen antagonistik etki ortaya çıkabilmektedir. Bu sebeple kombine tedavilerin ortaya çıkardığı etkileşimlerin ayrıntılı incelenmesi gerekmektedir.

Bu çalışmada; dünyanın birçok bölgesinde hastalıklardan korunmak amacıyla tercih edilen 3 farklı Salvia türünün çeşitli kanser hücre hatlarında gösterdiği antikanser etki monoterapi olarak incelendi. Buna ek olarak, farklı kanser türlerinin tedavisinde sıklıkla tercih edilen cisplatin ile bu Salvia türlerinin birlikte kullanımının HT-29 kolon kanseri hücre hattında gösterdiği etki araştırıldı.  Kristal viyole canlılık deneyleri ile ilgili S. türlerinin en etkili olduğu hücre hattı tespit edildi. Sinerjizmin belirlenmesi amacıyla yapılan kristal viyole canlılık deneylerinde Salvia türleri ile cisplatin arasında antagonizm tespit edildi. Hücrelerde mono/kombine tedavi ile ortaya çıkan koloni oluşturma kabiliyeti koloni formasyon ve 3D soft agar koloni oluşturma deneyleri ile, migrasyon yeteneği Wound healing deneyleri ile, apoptoz, otofaji, anjiyogenez sürecinde etkili olan protein seviyelerinin değişimi Western blot ile, ortaya çıkan DNA hasarı DNA agaroz jel deneyi ile  test edildi. 

Yapılan çalışmalar neticesinde elde edilen bulgular; ilgili Salvia türlerinin ve cisplatinin HT-29 hücre hattında tek başına kullanılmasıyla sitotoksik etkinin ve DNA fragmantasyonunun  daha fazla olduğu, koloni oluşturma ve migrasyon yeteneğinin daha iyi baskılandığı, p53, p38, cPARP, Cas-9, Beclin-1 protein seviyelerinin yükseldiği, mTOR, VEGF, Akt1 protein seviyelerinin düştüğü görüldü. Bu sonuçlar kullanılan Salvia türleri ile cisplatin arasında antagonistik etki olduğunu, kanser tedavisinde ve kanserden korunma sürecinde birlikte kullanımına dikkat edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır

Abstract:
Cancer is a major disease that causes millions of people to lose their lives every year. Due to the large population it affects, the inadequacy of current treatment options, resistance to treatments, the side effects of drugs and the high cost of treatment, new approaches are needed in cancer treatment and cancer prevention processes. Plants and herbal products have been used in the treatment of many diseases, including cancer, for many years. Many plants are preferred with chemotherapeutic agents in order to increase the effectiveness of current treatment approaches in cancer cells and to reduce their side effects. In these combined treatments, where synergism usually occurs, sometimes antagonistic effects may occur. For this reason, the interactions that occur in combined treatments need to be examined in detail.

In this study; the anticancer effect of 3 different Salvia species, which are preferred in many parts of the world for protection against diseases, was examined as monotherapy in various cancer cell lines. In addition, the effect of the combined use of these Salvia species with cisplatin, which is frequently preferred in the treatment of different types of cancer, was investigated in the HT-29 colon cancer cell line. The cell line in which the S. species were most effective was determined with crystal violet viability experiments. In crystal violet viability experiments performed to determine synergism, antagonism was detected between Salvia species and cisplatin. Colony formation ability resulting from mono/combined treatment in cells was tested with colony formation and 3D soft agar colony formation experiments, migration ability with Wound healing experiments, change in protein levels effective in apoptosis, autophagy, angiogenesis processes was tested with Western blot, and DNA damage was tested with DNA agarose gel experiment.

The findings obtained as a result of the studies were; It was observed that when the relevant Salvia species and cisplatin were used alone in the HT-29 cell line, cytotoxic effect and DNA fragmentation were higher, colony formation and migration ability were better suppressed, p53, p38, cPARP, Cas-9, Beclin-1 protein levels increased, mTOR, VEGF, Akt1 protein levels decreased. These results show that there is an antagonistic effect between the Salvia species used and cisplatin, and caution should be exercised when used together in cancer treatment and cancer prevention.