Eleştirel teori'de normatif ve metodolojik arayışlar: Axel Honneth ve tanınma tartışmaları
Normative and methodological quest in the critical theory: Axel Honneth and the debates on recognition
Yazar: METE HAN ARITÜRK
Danışman: PROF. DR. KUBİLAY AYSEVENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Eleştirel kuram = Critical theory ; Felsefe = Philosophy ; Honneth, Axel = Honneth, Axel ; Tanınma = Recognition

Özet:
Bu çalışmada, Axel Honneth'in tanınma teorisiyle şekillenen felsefesi ve geliştirdiği normatif rekonstrüksiyon yönteminin, Eleştirel Teori'de uzunca bir süredir problematik bir yön olmaya devam eden metodolojik arayışlara ne ölçüde çözüm sunduğu irdelenmektedir. Bunun için çalışmada öncelikle tanınma teorisinin kavramsal ve felsefi temelleri çözümlenmekte; tanınma kavramının ilişkili kavramlarla bağları serimlenmekte ve ardından kavramın özellikle G. W. F. Hegel'in tanınma kavrayışında şekillenen felsefi temelleri tartışılmaktadır. Bu bağlamda, Axel Honneth'in yeni bir toplumsal teori olarak geliştirdiği tanınma teorisinin, Eleştirel Teori ile ilişkisi ele alınmaktadır. Bunu yaparken tanınma teorisinin Eleştirel Teori'ye yön verebilecek bir muhteviyatta olup olmadığı çözümlenmektedir. Böylelikle Axel Honneth'in felsefesi ile ilişkili olarak başlıca iki problemin ve bu iki problemi kapsayan bir temel problemin öne çıktığını ifade etmek mümkündür. Bu problemlerden ilki Axel Honneth ve Nancy Fraser'ın yeniden dağıtım ve tanınma üzerine tartışmasıyla ortaya koyulan tanınmanın, yeniden dağıtımı da kapsayabilecek bir üst kategori olarak kabul edilip edilmeyeceği ekseninde şekillenmektedir. Bu konuyla bağlantılı olan ve Eleştirel Teori bağlamında önem arz eden diğer bir sorun ise, Honneth'in de bir parçası olduğu ve onun felsefesinin çerçevesini ve kapsamını belirleyen Eleştirel Teori'nin çağımızda yetersiz kaldığı kabul edilen yöntem probleminin, Honneth'in normatif rekonstrüksiyon yöntemiyle çözülüp çözülemeyeceğidir. Bu iki problemi kapsayan temel problem ise Honneth'in, Hegel'den yola çıkarak ama Hegel'deki metafizikten arındırılmış bir toplum felsefesi oluşturma amacında, tanınma teorisiyle ve normatif rekonstrüksiyonla ne ölçüde başarılı olabildiği ve bu metafizik bağlamdan kendisini soyutlayıp soyutlayamadığı sorunu etrafında şekillenmektedir. Bu çalışmada bu soruna verilen yanıt Honneth'in metafizik bir bağlamdan uzak durmayı istemekle birlikte topluma belli bir rasyonalite atfetmesiyle yine de felsefesinde metafizik bir tınının halen bulunduğu yönündedir.

Anahtar Kelimeler: Axel Honneth, Eleştirel Teori, Normatif Rekonstrüksiyon, Tanınma Teorisi, Yeniden Dağıtım, Toplumsal Patolojiler

Abstract:
This study investigates the extent of Axel Honneth's philosophy shaped by the theory of recognition and the method of normative reconstruction he developed providing solutions to the methodological searches that have long been a problematic aspect of Critical Theory.  Accordingly, the conceptual and philosophical foundations of the theory of recognition are analyzed first; the ties of the concept of recognition with related concepts are examined later; and the philosophical foundations, especially as shaped by G. W. F. Hegel, are discussed here. In this context, the relationship between the recognition theory developed by Axel Honneth as a new social theory and the Critical Theory is considered. With this attempt, whether the theory of recognition qualifies to reshape the Critical Theory is discussed. In this context, it is possible to state that two main problems and a fundamental problem encapsulating these two main problems are visible for Axel Honneth's philosophy. The first of these main problems is shaped by Axel Honneth and Nancy Fraser's exchange about redistribution and recognition, the question of whether the recognition can be accepted as an overarching category that includes redistribution.  One of the other significant problems within the context of Critical Theory concerning our current subject is whether the problem of method of which Honneth is a part of and which determines the framework and scope of his philosophy is considered inadequate in these times and whether this inadequacy can be solved by Honneth's normative reconstruction method.  The fundamental problems encapsulating these two problems is shaped around the extent of success of Honneth in recognition theory and normative reconstruction with the purpose of creating a social philosophy purified from the Hegelian metaphysics by setting off from Hegel and whether it can abstract itself in the metaphysical context. The answer to this question suggested in the present study is that Honneth intends to abstain from a metaphysical context, but still has a metaphysical tone in his philosophy, attributing to certain rationality to society.

Keywords: Axel Honneth, Critical Theory, Normative Reconstruction, Theory of Recognition, Redistribution, Social Pathologies