Öğretmen adaylarının beslenme okuryazarlıklarının medya okuryazarlıkları ile ilişkisi
The relationship between candidate teachers nutritional literacy and media literacy
Yazar: DİCLE ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE MERTOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma ile öğretmen adaylarının beslenme ile medya okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, 2020-2021 akademik takviminde İstanbul İlinde bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören 142 öğrenci yer almıştır. İlişkisel tarama yönteminin kullanıldığı nicel çalışmada öğretmen adaylarının medya okuryazarlık düzeylerini belirlemek üzere "Medya Okuryazarlığı Ölçeği", beslenme okuryazarlık düzeylerini belirlemek üzere ise "Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği" kullanılmıştır.
Öğretmen adaylarından elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler, demografik özelliklerine göre ölçek puanlarının karşılaştırılmasında ise t testi ile Kruskal-Wallis H testi uygulanmıştır. Öğrencilerin, medya ile beslenme okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek için 'Pearson momentler çarpımı korelasyonu katsayıları' (r) tespit edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda, medya okuryazarlığı bakımından öğrencilerin kendilerini en çok "bilgi sahibi olma" bakımından, daha sonra ise "yargılayabilme ve örtük mesajları görebilme" ve en son "analiz edebilme ve tepki oluşturabilme" bakımından 'yüksek' düzeyde yeterli gördükleri tespit edilmiştir. Biyoloji Öğretmenliği bölümü öğrencilerinin medya okuryazarlığı düzeyleri ile Kimya Öğretmenliği bölümü öğrencilerinin medya okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark olduğu ve bunun Biyoloji Öğretmenliği öğrencileri lehine olduğu, dördüncü sınıflarda okuyan öğrencilerin medya okuryazarlığı düzeylerinin ikinci sınıflarda okuyan öğrencilerden daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
Öğrencilerin, Beslenme Okuryazarlığı Ölçeğinin üç alt boyutundan aldıkları puanlara göre kendilerini işlevsel ve etkileşimli beslenme okuryazarlığı bakımından 'yüksek', kritik beslenme okuryazarlığı bakımından ise 'orta' düzeyde yeterli algıladıkları sonucu elde edilmiştir. Öğrencilerin, (genel) beslenme okuryazarlığı bakımından da kendilerini 'yeterli' algıladıkları söylenebilir. Fen ve Biyoloji Öğretmenliği öğrencilerinin işlevsel beslenme okuryazarlığı düzeyleri Kimya Öğretmenliği öğrencilerinden daha yüksek, Biyoloji Öğretmenliği öğrencilerinin ise etkileşimli, kritik ve genel beslenme okuryazarlığı düzeylerinin diğer öğrencilerden daha yüksek olduğu bulunmuştur.      Araştırmadan elde edilen diğer bir sonuca göre de dördüncü sınıf öğrencilerinin işlevsel, kritik ve genel beslenme okuryazarlığı düzeyleri ikinci sınıf öğrencilerinden daha yüksektir.      
Öğrencilerin, medya ile beslenme okuryazarlığı düzeyleri arasında pozitif yönde ve 'orta' ile 'güçlü' derecede anlamlı ilişki bulunduğu görülmüştür. Öğrencilerin medya okuryazarlığı düzeyleri beslenme okuryazarlığı düzeylerini olumlu yönde etkilemektedir. Öğrencilerin medya okuryazarlık düzeylerindeki artışın beslenme okuryazarlığını da pozitif yönde etkilediği (ilişki olduğu) düşünüldüğünde; tüm öğrencileri kapsayan ve medya okuryazarlığı konusunda onların daha bilinçli olmalarını sağlayacak, ders, seminer, broşür ve çeşitli etkinliklerin düzenlenmesinin faydalı olacağı düşünülebilir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between nutrition and media literacy levels of university students. 142 students attending the Faculty of Education of a state university in Istanbul in the 2020-2021 academic calendar years participated in the research. In the quantitative study in which the relational screening method was used, the "Media Literacy Scale" was used to determine the media literacy levels of the candidate teachers, and the "Nutrition Literacy Scale" was used to determine the nutritional literacy levels.
Descriptive statistics were used in the analysis of the data obtained from the candidate teachers, and the t-test and Kruskal-Wallis H test were used in the comparison of the scale scores according to their demographic characteristics. In order to examine the relationships between the media and nutrition literacy levels of the students, the 'Pearson product moment correlation coefficients' (r) were selected.
It was found that there was a significant difference between the media literacy levels of the students of the Biology Teaching department and the media literacy levels of the students of the Chemistry Teaching department, and this was in favor of the Biology Teaching students, and the media literacy levels of the students in the fourth grade were higher than the students in the second grade.
It was concluded that the students perceived themselves as 'high' in terms of functional and interactive nutritional literacy and 'moderate' in terms of critical nutrition literacy, according to the scores they got from the three sub-dimensions of the Nutritional Literacy Scale. It can be said that the students perceive themselves as sufficient in terms of (general) nutritional literacy. While the functional nutrition literacy levels of the Science and Biology Teaching students are higher than the Chemistry Teaching students, the interactive, critical and general nutrition literacy levels of the Biology Teaching students were found to be higher than the other students. According to another result obtained from the research; The functional, critical and general nutritional literacy levels of the fourth year students are higher than the second year students.
It was observed that there was a positive relationship between the media and nutritional literacy levels of the students, and a significant relationship between 'moderate' and 'strong' strength. Media literacy levels of students positively affect nutritional literacy levels. Considering that the increase in students' media literacy levels positively affects nutritional literacy (there is a relationship); It can be thought that it would be beneficial to organize lectures, seminars, brochures and various activities that involve all students and that will make them more conscious about media literacy.