Travmatik fasiyal paralizi tedavisinde  Exendin-4'ün etkinliği /
Yazar: BEGÜM YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. KADRİ İLA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Eksendin = Exendin ; Fasiyal paralizi = Facial paralysis ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Paralizi = Paralysis ; Sinir rejenerasyonu = Nerve regeneration ; Sıçanlar = Rats ; Tedavi = Treatment ; Yüz siniri = Facial nerve ; Yüz siniri hastalıkları = Facial nerve diseases

Özet:
AMAÇ: Deneysel sıçan modeli oluşturulmuş travmatik fasiyal paralizide glukagon benzeri peptit-1 (GLP-1) reseptör agonisti olan exenatide kullanımının fasiyal sinir rejenarasyonu üzerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya sağlıklı, 12-16 haftalık, 210-290 gr ağırlığında 28 adet dişi Sprague Dawley ırkı sıçan dahil edilmiştir. Fasiyal paralizi fasiyal sinir ana trunkusuna yapılan ezilme hasarı ile oluşturulmuştur. Sıçanlar 7'şerli 4 gruba ayrılmıştır. Grup 1 kontrol grubu olup sol fasiyal sinir ana trunkusuna hasar oluşturularak subkutan serum fizyolojik tedavisi uygulanmıştır. Grup 2 sham grubu olarak belirlenmiş ve fasiyal sinir ana trunkusu eksplore edilmiş ek müdahale de bulunulmamıştır. Grup 3'te sol fasiyal sinir ana trunkusuna ezilme hasar oluşturulduktan sonra 2 hafta boyunda subkutan 2,5 µg/rat/gün exenatide tedavisi uygulanmıştır. Grup 4'te sol fasiyal sinir ana trunkusuna hasar oluşturulduktan sonra 2 hafta boyunda subkutan 10 µg/rat/gün exenatide tedavisi uygulanmıştır. Sinir rejenerasyonunun değerlendirilmesi için cerrahi işlem sonrası dönemde haftalık fasiyal hareket skorlaması ile, cerrahi işlem sonrası ikinci ve dördüncü haftalarda elektromiyogrofi (EMG) ile yapılmıştır. Dördüncü haftada sıçanlar sakrifiye edilerek fasiyal sinir iyileşmesi histopatolojik incelemelerde ışık mikroskobu ile vasküler konjesyon, makrovakualizasyon ve miyelin kalınlığı ile değerlendirilmiştir. İmmünohistokimyasal incelemelerde TNF-alfa ve caspas-3'ün boyanma derecesi ve boyanma yaygınlığı değerlendirilmiştir. Elde edilen tüm veriler gruplar arasında kıyaslanmıştır.  
BULGULAR: Cerrahi işlem sonrası 1. haftada yapılan göz kırpma derecesinin değerlendirilmesinde sham grubu ile 10 µg extenatide grubu arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmazken, sham ve 10 µg extenatide grubu ölçümleri kontrol ve 2.5 µg extenatide grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Cerrahi işlem sonrası 2., 3. ve 4. haftada yapılan değerlendirmelerde bütün gruplarda tam ve tama yakın iyileşme olduğu için istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmemiştir.  
Cerrahi işlem sonrası 1. hafta burun kılı (vibrissal) hareketleri değerlendirildiğinde kontrol, 2.5 µg extenatide ve 10 µg extenatide gruplarının sham grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olarak daha düşük seviyede olduğu izlendi. 2. Haftada 10 µg extenatide grubu ile sham grubu arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık izlenmedi. 3. ve 4. hafta kontrolünde 2.5 µg extenatide ve 10 µg extenatide grubu ile sham grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark izlenmedi. Ayrıca 4. hafta kontrolünde kontrol grubunun sham grubuna göre daha düşük burun kılı hareketinin olduğu izlendi.  
Kontrol, 2,5 µg exenatide ve 10 µg exenatide gruplarında cerrahi işlem sonrası 2. hafta EMG amplitüd ölçümleri ile 4. hafta EMG amplitüd ölçümleri karşılaştırıldığında tüm gruplarda amplitüd değerlerinin arttığı ancak kontrol ve 10 µg exenatide grubunda istatiksel olarak anlamlı artış olduğu izlenmiştir (p=0,018; p<0,05). 
Çalışmamızda yapılan histomorfolojik incelemeler vasküler konjesyon, makrovakuolizasyon ve myelin kalınlığı parametreleri ile değerlendirildi. Işık mikroskobu ile yapılan vasküler konjesyon değerlendirmesinde kontrol grubunda 6 (%85.8) vakada orta-şiddetli vasküler konjesyon görülürken, 2.5 µg extenatide grubunda 6 (%85.7) vakada hafif, 10 µg extenatide grubunda 4 (%57.1) vakada hafif konjesyon bulguları saptandı. Işık mikroskobisinde yapılan miyelin kalınlığı değerlendirmelerinde kontrol grubunda 7 (%100) vakada miyelin çok ince, sham grubunda 7 (%100) vakada normal, 2.5 µg extenatide ve 10 µg extenatide grubunda ince olarak tespit edildi.  Bu farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı sonuçlandı (p=0.008).  
Işık mikroskobisinde yapılan makrovakualizasyon değerlendirmelerinde kontrol grubunda 7 (%100) vakada şiddetli makrovakualizasyon görülürken 2.5 µg extenatide grubunda 4 (%57.1) vakada ve 10 µg extenatide grubunda 5 vakada (%71.4) orta şiddette makrovakualizasyon görüldü. Exenatide tedavi gruplarında makrovakualizasyonun şiddetli görülme oranı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptandı (p=0.001). 
            Gruplar arasında immünohistokimyasal incelemelerde TNF-alfa ve caspas-3'ün boyanma derecesi ve boyanma yaygınlığı karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık izlenmedi (p>0,05). 
SONUÇ: Bu çalışma, exenatide tedavisinin fasiyal sinirin ezilmesi ve yaralanması durumunda fonksiyonel ve histopatolojik sonuçları ile fasiyal sinir iyileşmesini kolaylaştırıldığını göstermiştir.  
Anahtar kelimeler: fasiyal sinir, exenatide, sinir rejenerasyonu, travmatik fasiyal paralizi, nöroprotektif etki

Abstract:
ABSTRACT 

AIM: It was aimed to investigate the effect of the use of exenatide, which is a glucagon-like peptide-1 (GLP-1) receptor agonist, on facial nerve regeneration in an experimental rat model of traumatic facial paralysis. 
MATERIALS AND METHODS: Twenty-eight female Sprague Dawley rats, 12-16 weeks old, weighing 210-290 g, were included in the study. Facial paralysis is caused by crush damage to the main trunk of the facial nerve. The rats were divided into 4 groups of 7 each. Group 1 was the control group, and subcutaneous saline therapy was administered by causing damage to the left facial nerve main trunk. Group 2 was determined as the sham group and the facial nerve main trunk was explored and no additional intervention was made. In group 3, subcutaneous 2.5 µg/rat/day exenatide treatment was administered for 2 weeks after crushing damage to the left facial nerve main trunk was created. In group 4, subcutaneous 10 µg/rat/day exenatide treatment was applied for 2 weeks after damage to the left facial nerve main trunk. In order to evaluate nerve regeneration, weekly facial movement scoring was performed in the postoperative period, and electromyography (EMG) was performed in the second and fourth weeks after the surgical procedure. At the fourth week, rats were sacrificed and facial nerve healing was evaluated by light microscopy, vascular congestion, macrovacualization and myelin thickness in histopathological examinations. The degree of staining and the extent of staining of TNF-alpha and caspas-3 were evaluated in immunohistochemical studies. All obtained data were compared between groups.
RESULTS: While no statistically significant difference was found between the sham group and the 10 µg extenatide group in the evaluation of the degree of blinking performed in the 1st week after the surgical procedure, the measurements of the sham and 10 µg extenatide groups were found to be statistically significantly higher than the control and 2.5 µg extenatide groups. There were no statistically significant differences in the evaluations made at the 2nd, 3rd and 4th weeks after the surgical procedure, as there was complete and almost complete recovery in all groups. 
When the nasal hair (vibrissal) movements were evaluated in the first week after the surgery, it was observed that the control, 2.5 µg extenatide and 10 µg extenatide groups were statistically significantly lower than the sham group. At week 2, no statistically significant difference was observed between the 10 µg extenatide group and the sham group. No statistically significant difference was observed between the 2.5 µg extenatide and 10 µg extenatide groups and the sham group in the 3rd and 4th week control. In addition, it was observed that the control group had lower nasal hair movement than the sham group in the 4th week control. 
When the 2nd week EMG amplitude measurements and the 4th week EMG amplitude measurements were compared in the control, 2.5 µg exenatide and 10 µg exenatide groups, it was observed that the amplitude values increased in all groups, but there was a statistically significant increase in the control and 10 µg exenatide groups (p= 0.018; p<0.05). 
The histomorphological examinations performed in our study were evaluated with the parameters of vascular congestion, macrovacuolization and myelin thickness. In the evaluation of vascular congestion with light microscopy, moderate to severe vascular congestion was observed in 6 (85.8%) cases in the control group, mild in 6 (85.7%) cases in the 2.5 µg extenatide group, and mild in 4 (57.1%) cases in the 10 µg extenatide group. In the evaluations of myelin thickness made under light microscopy, myelin was found to be very thin in 7 (100%) cases in the control group, normal in 7 (100%) cases in the sham group, and thin in the 2.5 µg extenatide and 10 µg extenatide groups. These differences were statistically significant (p=0.008). 
In the light microscopy evaluations, 7 (100%) patients in the control group had severe macrovacualization, while 4 (57.1%) cases in the 2.5 µg extenatide group and 5 (71.4%) cases in the 10 µg extenatide group. Severe incidence of macrovacuumization in the exenatide treatment groups was found to be statistically significantly lower than in the control group (p=0.001) 
When the degree of staining and the extent of staining of TNF-alpha and caspas-3 in immunohistochemical examinations were compared between the groups, no statistically significant difference was observed (p>0.05). 
 
 
CONCLUSION: This study demonstrated that exenatide therapy facilitated facial nerve recovery with improved functional and histopathological outcomes in the case of facial nerve crush and injury. 
Key words: facial nerve, exenatide, nerve regeneration, traumatic facial paralysis, neuroprotective effect