Türk İş Hukukunda haksız fesih
Unjust termination in Turkish Labor Law
Yazar: SERACETTİN GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. HALUK HADİ SÜMER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fesih = Cancellation ; Fesih hakkı = Cancellation right ; Haksız fesih = Unjust termination ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Türk İş Hukukuna göre iş sözleşmesi, işçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de ücret ödemeyi üstlenmesi ile kurulmuş olur. İş sözleşmesi belirli veya belirsiz süreli yapılabilir. Belirsiz süreli iş sözleşmeleri süreli fesih yoluyla her zaman feshedilebilir. İşverenin süreli fesih hakkı kötüye kullanması halinde kötüniyet tazminatı söz konusu olur. Dürüstlük kuralları uyarınca belirli veya belirsiz süreli iş sözleşmesini sürdürmeyi çekilmez hale getiren durum ve şartlar derhal fesih sebebidir.

Türk İş Hukukunda işçi ve işveren ilişkileri dört kanunda düzenlenmiştir. İş Ka-nunu ve Deniz İş Kanunu'nda derhal fesih hakkının altı iş günlük ve herhalde bir yıllık süre içinde kullanılması gerektiği düzenlenmiştir. Haklı bir sebep olmadan veya hak düşürücü süre geçtikten sonra yapılan fesih, haksız fesih olarak nitelendirilmektedir.

İşverenin haksız feshinin sonuçları İş Kanunu ve Basın İş Kanunu'nda sadece iş güvencesi kapsamındaki işçiler için düzenlenmiştir. İş güvencesi kapsamındaki işçi, iş söz sözleşmesinin haksız feshedilmesi halinde feshin geçersizliğinin tespitini mahkemeden isteyebilir. İş güvencesi kapsamında olmayan işçiler için açık bir düzenleme bu-lunmamaktadır. Deniz İş Kanunu'nda doğrudan haksız feshin sonuçlarını düzenlemiş değildir. Türk Borçlar Kanunu yürürlüğe girinceye kadar iş kanunlarına tabi iş ilişkile-rinde haksız feshe, tahvil yoluyla usulsüz feshin hükümleri uygulanmıştır.

Haksız feshin sonuçları Türk Borçlar Kanunu'nun 438 ve 439. maddelerinde açıkça düzenlenmiştir. Kanunun 438. maddesinin 1. fıkrasına göre, işveren sözleşmeyi haklı bir neden olmadan feshederse işçi, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim süre-sine ait ücret tutarında, belirli süreli iş sözleşmelerinde ise kalan süre ücreti tutarında tazminata hak kazanır. Türk Borçlar Kanunu'nun 438. maddesinin 3. fıkrasında hâkimin de durum ve şartlara göre alt aya kadar ücret tutarında bir tazminatı takdir edebileceği öngörülmüştür.

Türk iş hukukunda işçi ve işveren arasında alacak ve tazminat davaları bakımın-dan arabuluculuk dava şartı olarak düzenlenmiştir. Arabulucuya başvurmadan dava açılması halinde hâkim hiçbir bir işlem yapmadan davayı usulden reddetmelidir.

Bu doktora tezinde Türk iş hukuku mevzuatı, öğretinin görüşleri ve yargı içti-hatları ışığında öncellikle iş sözleşmesinin niteliği ve özellikleri belirtilmiştir. Fesih hakkı, fesih türleri ve kullanılma şartları da açıklandıktan sonra haksız fesih ve hukuki sonuçları mevzuat ve teorik dayanakları ile birlikte incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: İş sözleşmesi, süreli fesih, derhal fesih, haklı sebep, haksız fesih, haksız feshin hukuki sonuçları,ihbar tazminatı, haksız fesih tazminatı

Abstract:
According to the Turkish Labor Law, the employment contract is established when the employee undertakes to work dependently, and the employer undertakes to pay wages. Employment contract can be made for a definite or indefinite term. Indefinite term employment contracts can be terminated at any time by termination. If the employer abuses the termination with notice right, compensation for bad faith damages is in question. In accordance with the good faith, the situations and conditions that ren-der the contract unbearable are just cause for the immediate termination.

In Turkish Labor Law, employee and employer relations are specifically regulated in four different laws. In the Labor Law and the Maritime Labor Law, it is regulated that the right of termination must be used within six workdays and probably within a year. The termination made without just cause or after the lapse of time is described as unjust termination.

The results of the employer's unjust termination are regulated in the Labor Law and the Press Labor Law only for workers covered by job security. In case the employ-ment contract is unjust terminated, the employee covered by the job security can ask the court to determine the invalidity of the termination. There is no clear regulation for em-ployees who are not covered by job security. The Maritime Labor Law did not directly regulate the consequences of an unjust termination. Until the Turkish Code of Obliga-tions comes into effect, irregular termination provisions have been applied through con-version in case of unjust termination.

The results of unjust termination are clearly regulated in Art. 438 and 439 of TCO. According to Art.438/1 of the Law, if the employer terminates the contract without a just cause, the employee is entitled to compensation in the amount of the notification period in indefinite-term employment contracts and in the amount of remaining time wages in definite term employment contracts. In Art. 438/3 of TCO, it is envisaged that the judge can also appreciate compensation up to six months according to the situation and conditions.

In Turkish labor law, mediation procedure has been regulated as a cause of action for the act of debt or compensation between the employee and employer. If an act is filed without applying to the mediator, the judge must reject the case directly on a pro-cedure ground.

In this doctoral thesis, firstly, in the light of Turkish Labor Law legislation, doc-trine's views and judicial jurisprudence, the nature and characteristics of the employ-ment contract are specified. After the right and types of termination and its conditions are explained, the unjust termination and its legal results are examined together with the legislation and theoretical basis.

Key Words: Employment contract, termination with notice, immediate termination, just cause, unjust termination, Legal results of unjust termination, payment in lieu of notice, unjust termination compensation