Aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin aşı soğuk zinciri hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge and awareness levels of family medicine specialist students on vaccine cold chain
Yazar: TURNA BALKOZAK TAN
Danışman: DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi = Knowledge ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Farkındalık = Awareness ; Soğuk zincir = Cold chain ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İmmünizasyon = Immunization ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Aşılama ile bağışıklama, salgın olarak görülebilen bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde en önemli faktörlerdendir. Yapılan bağışıklamanın başarılı olabilmesi için olmazsa olmaz koşulların başında aşının üretiminden son tüketiciye ulaşana kadar soğuk zincir koşullarına uygun saklanması gelmektedir. Ülkemizde bağışıklama hizmetleri önemli ölçüde birinci basamakta, aile hekimlerince yürütülmektedir. Biz de çalışmamızda, aile hekimi uzmanı olarak sahaya çıkacak olan aile hekimleri uzmanlık öğrencilerinin soğuk zincir konusundaki bilgi ve farkındalıklarını ve buna etki edebilecek faktörleri tespit etmeyi amaçladık. 
Yöntem: Çalışmamız tek merkezli prospektif, kesitsel tanımlayıcı ve analitik bir çalışma olup, örneklem büyüklüğü 2019 yılı ocak ve nisan ayları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne (SBÜ) bağlı eğitim araştırma hastanelerinde (EAH) çalışmış olan tam zamanlı uzmanlık öğrencilerinden Basit rastgele örneklemde örneklem genişliği tahmini" yöntemiyle hesaplanarak dahil edilme kriterlerini karşılayan 178 kişi çalışmaya dahil edildi. Anket; sosyodemografik özellikleri, aşı soğuk zinciri hakkındaki bilgi ve farkındalıkları değerlendiren 36 sorudan oluşmaktadır.  İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmamızda genel olarak aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin soğuk zincirle ilgili bilgilerinin yetersiz olduğu görüldü. Tüm soruları doğru yanıtlayan katılımcı yoktu ve katılımcıların ancak %50.6'sı ortalama puanın üstünde puan almıştı. Soğuk zincirle ilgili genel bilgi sorularına verilen doğru cevapların oranı aşılara özgü soğuk zincir sorularını içeren bölüme göre nispeten daha yüksekti. Aşıların ve aşı sulandırıcılarının buzdolabı yerleşimi ile ilgili tüm sorular için doğru yanıt verilme oranı %50'nin altındaydı. Asistanlık süresince eğitim aile sağlığı merkezinde (EASM) çalışmış olan asistanların birçok soruda anlamlı olarak daha yüksek oranda doğru yanıt verdikleri görüldü. 
Sonuç: Çalışmamızda aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin aşı soğuk zinciri hakkında bilgi eksiklikleri olduğu tespit edilmiştir. 
Daha iyi bir soğuk zincir yönetimi ve sonucunda verimli bağışıklama için uzmanlık eğitimi sürecinde soğuk zincir eğitiminin sıklaştırılması önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Aşı, Bağışıklama, Soğuk zincir, Birinci basamak, Aile sağlığı merkezi, Eğitim aile sağlığı merkezi

Abstract:
Objective: Immunization by vaccination is of the utmost importance for averting epidemical diseases. In order for immunization to be successful, vaccines must be stored as per cold chain standards during the entire transportation process from their production to their consumption. In our country, immunization services are mostly administered in primary care facilities by family physicians. The purpose of this study is to test the knowledge and awareness of family physician candidates as to the cold chain and to ascertain the factors that could affect those. 
Methods: Our study is monocentric, prospective, cross-sectional and analytic, with 178 full-time attending family medicine speciality trainees at training and research hospitals under Sağlık Bilimleri University who satisfied the criteria included after the sample size was evaluated by using "the method of sample size estimation in simple random sampling." The survey comprises 36 questions testing sociodemographic attributes; knowledge, and awareness as to the cold chain. SPSS 15.0 for Windows was used for statistical analysis. Statistical alpha limit of significance was taken as p <0,05. 
Results: It has been perceived in our study that the knowledge of family medicine residents as to the cold chain is inadequate. No respondents answered all questions correctly, and only %50,6 of the respondents' scores were above average. In comparison with the questions about specific vaccines in the cold chain, the proportion of correct answers given to the questions on general cold chain knowledge was slightly higher. The proportion of correct answers given to the questions on locations of vaccines and liquidisers within refrigerators was below %50. It has been noticed that the proportion of correct answers given by respondents who had worked in training health care centres were significantly higher than that of those who had not. 
Conclusion: It has been established that family medicine students are deficient in knowledge as to the cold chain. 
For a more effective cold chain management, it is paramount that the frequency of cold chain education during the family medicine speciality training be increased. EASMs can play important role in this context. 
Keywords:  Vaccine, Immunization, Cold Chain, Primary Care, Family Health Centre, Training Family Health Centre