Cemâlî Karamânî Nasihatnâmesi ile Nasihat-ı Günahkâr karşılaştırması (Metin-inceleme-dizin)
Comparison of Cemâlî Karamânî Nasihatnâmesi and Nasihat-ı Günahkâr (Text-index)
Yazar: AYŞENUR YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANZADE GÜZELOĞLU
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dini eserler = Religious objects ; Nasihat = Advice ; Nasihatname = Nasihatname ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Bu çalışmada dinî ve tasavvufî nasihatnâmelerin üzerine genel değerlendirme yapılarak Cemâlî Karamânî Nasihatnâmesi ile Nasihat-ı Günahkâr eserleri karşılaştırılmıştır. Nasihatnâmeler, şairleri tarafından genellikle dinî ve tasavvufî öğütlerle insanoğlunu yanlışlardan, kötülüklerden uzaklaştırıp; iyiliğe, doğruluğa, güzele yöneltir. Bu eserler toplum içerisinde "ideal bir insan nasıl olmalıdır" ve toplumun da "tercih edilen ideal bir toplum" haline nasıl getirilmesi gerektiğine odaklanan eserlerdir. Bu tanım üzerine tez çalışmasında ele alınan Cemâlî Karamânî Nasihatnâmesi ile Nasihat-ı Günahkâr eserleri dinî, tasavvufî nasihatlerle okuyucularına dinin emir ve yasaklarını öğreterek doğruya, iyi ve güzel olana yönlendiren eserler olması bakımından incelenmiştir.
Tez çalışması beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak nasihatnâmelerden bahsedilerek dinî ve tasavvufî nasihatnâmelerin nasıl meydana geldiğini, muhtevalarının nasıl oluştuğuna, hangi kaynaklardan yararlanıldığına değinilmiş ve Türk edebiyatındaki 13. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasında yazılan dinî, tasavvufî nasihatnâmeler değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise Cemâlî Karamânî'nin hayatı, edebî kişiliği ve eserleri üzerine bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde de dinî - tasavvufî türünde yazılan ve iman, Allah, peygamberler, namaz, oruç, kıyamet, ölüm, tövbe, cennet-cehennem, kabir, aşk, tasavvufun dört kapısı gibi konularda öğüt veren Cemâlî Karamânî Nasihatnâmesi ile Nasihat-ı Günahkâr eserleri şekil ve içerik bakımından karşılaştırılarak dördüncü bölüme geçilmiştir. Dördüncü bölümde Cemâlî Nasihatnâmesi'ni transkripsiyonlu metne aktarılırken hangi yolun izlenmiş olduğundan bahsedilerek transkripsiyonlu metin oluşturulmuştur. Son bölüm olan beşinci bölümde ise dizin çalışması yapılmıştır.

Abstract:
In this study, Cemâlî Karamânî Nasihatnâmesi and Nasihat-ı Günahkâr works are compared by making a general evaluation on religious and mystical nasihatnâmes. Nasihatnâmes, by their poets, generally direct human beings away from wrongs and evils with religious and mystical advice and direct them towards goodness, righteousness and beauty. These works focus on "how an ideal person should be" in society and how society should be transformed into a "preferred ideal society". Based on this definition, Cemâlî Karamânî Nasihatnâmesi and Nasihat-ı Günahkâr (Nasihat-ı Günahkâr), which are discussed in this thesis, are analyzed in terms of being works that guide their readers to what is right, good and beautiful by teaching the commandments and prohibitions of religion with religious and mystical advice.
The thesis consists of five main chapters. In the first chapter, religious and Sufi nasihatnâmes are mentioned in general, how religious and Sufi nasihatnâmes are formed, how their contents are formed, which sources are utilized, and religious and Sufi nasihatnâmes written between the 13th century and the 19th century in Turkish literature are evaluated. In the second part, information on the life, literary personality and works of Cemâlî Karamânî is given. In the third part, Cemâlî Karamânî Nasihatnâmesi and Nasihat-ı Günahkâr (Nasihat-ı Günahkâr), which were written in the religious - Sufi genre and gave advice on subjects such as faith, Allah, prophets, prayer, fasting, judgment, death, repentance, heaven-hell, grave, love, the four gates of Sufism, are analyzed.