Viral hepatit b hastalarında ilk tedavi öncesi reverse transkriptaz inhibitörü nükleosid analoğu ilaç direnç profilinin çıkarılması
Determination of reverse transcriptase inhibitor nucleoside analogue resistance profile in pre-treatment phase of patients with viral hepatitis b
Yazar: ZEHRA ÖKSÜZ KARAARSLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SAMİ SERİN
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: DNA = DNA ; Dizi analizi-DNA = Sequence analysis-DNA ; Hepatit = Hepatitis ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Mutasyon = Mutation ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
Hepatit B virusu, viral hepatit B hastalığının etkeni olan bir DNA virusudur. İnfeksiyon kronikleştiği zaman fibroz, siroz ve/veya hepatosellüler karsinoma gibi önemli hastalıklara neden olabilir.  Hepatit B bulaşıcı bir hastalıktır ve halen tüm dünyada önemli bir sağlık sorunudur. Türkiye'de günümüzde her üç kişiden birinin Hepatit B virusu ile karşılaştığı bilinmektedir. Aynı zamanda her 10 kişiden 1'i Hepatit B virusunu taşımakta ve bulaştırmaktadır. Tedavisinde intravenöz yol ile verilen interferon/ Pegile interferon veya oral yoldan verilen lamivudin, adefovir, entekavir, telbivudine, tenofovir gibi nükleosid/nükleotid analoğu ilaçlar kullanılmaktadır. Tedavide daha çok yukarıda belirtilen oral antiviraller tercih edilmektedir. Ancak bu ilaçlara karşı HBV'nin replikasyon stratejisi ve biyolojik özelliklerinden dolayı, zamanla ilaçtan ilaca değişiklik göstermekle beraber farklı oranlarda ilaç direnç mutasyonları ortaya çıkmaktadır. Gelişen dirençli viruslar hastalardan sağlam bireylere de bulaşabilme olasılığına sahiptir. Bu nedenle tedavi öncesinde de ilaç dirençli HBV ile infeksiyon olasılığı vardır. Çalışmaya 72 tedavi alan ve 52 tedavi almamış toplam 124 hasta dâhil edilmiştir. Bu bireylere ait plazma örneklerinden DNA izole edilerek, HBV genomunda tüm nükleosid analoglarının bağlandığı, reverse transkriptaz bölgesi içerisinde yer alan B, C ve D domainlerini içine alan 511 bç'lik DNA bölgesinin PZR-DNA dizi analizi ile dizileme reaksiyonu gerçekleştirilmiştir. Çalışılan reverse transkriptaz geninin kodon rt150-193 arasında kalan bölgesinde, tedavi alan 72 hastanın 13 (% 18,05)'ünde ve tedavi almamış 52 hastanın ise 18 (% 34,61)'inde farklı mutasyonlar belirlenmiştir (p<0.05). Hiç bir hasta örneğinde rtI169T, rtA181T/V, rtT184A/C/F/G/I/L/M/S, rtA194T, rtS202C/G/I, rtM204I/V/S, rtN236T, rtM250I/L/V ve rtV173L gibi primer ilaç direnci ile ilişkili mutasyonlar belirlenememiş olmakla beraber reverse transkriptaz geninin B, C, D ve E domainlerinde belirlediğimiz rtR164R, rtG165D/A, rtG172Q, rtS176N, rtF178V, rtA181G, rtS185N/G/C, rtV207M, rtQ215H/S, rtL231V, rtI233K, rtN238S, rtV253T, rtC256G/S ve rtI266R/V mutasyonlarının ilaç direnciyle ilişkili olma potansiyeli vardır.

Abstract:
Hepatitis B virus is a DNA virus and the causative agent of hepatitis B disease. When the infection become chronic, it may cause serious statements such as fibrosis, cirrhosis and / or hepatocellular carcinoma. Hepatitis B is a contagious disease and is still a major health problem all over the world. Today, about 1 out of every 3 people in Turkey are faced with the hepatitis B virus. In addition, one out of every 10 people are carries and transmits hepatitis B virus. Interferon/pegylated interferon by intravenous route and nucleosid/nucleotid analogues such as lamivudine, adefovir, entecavir, telbivudine and tenofovir by oral route are used in treatment. Oral antivirals are mostly choosen. However, drug resistance mutations occurs over time due to HBV replication strategy and biological properties of the virus, although at different rates depending on the drug. Have the posibility of drug resistant virus may be transmitted from patient to healthy individuals. Therefore, there is a possibility of infection with drug-resistant HBV before the first treatment. A total of 124 patients who 72 received treatments and 52 without treatment were included in the study. By isolating DNA from plasma samples of these individuals,  the binding of all nucleoside analogs in the HBV genome, the sequencing reaction was performed by PCR-DNA sequence analysis of the 511-bp DNA region containing the B, C and D domains located in the reverse transcriptase region. Different types of mutations were detected in 13 (18,05 %) of 72 treated patients and in 18 (34,61 %) of 52 untreated patients (p<0.05). Primary drug resistance mutations such as rtI169T, rtA181T/V, rtT184A/C/F/G/I/L/M/S, rtA194T, rtS202C/G/I, rtM204I/V/S, rtN236T,rt M250I/L/V ve rtV173L were not detected in any patient samples. However, potential drug resistance mutations such as rtR164R, rtG165D/A, rtG172Q, rtS176N, rtF178V, rtA181G, rtS185N/G/C, rtV207M, rtQ215H/S, rtL231V, rtI233K, rtN238S, rtV253T, rtC256G/S and rtI266R/V were detected in untreated patient samples in B, C, D and D domains of reverse transcriptase region.