İstatistiki bölgelere göre Türkiye'de 2000 sonrası tarım ve imalat (gıda-içki) sektörlerinde düzenlenen yatırım teşvik belgelerinin dağılımının değerlendirilmesi
Evaluation of distribution of investment incentives certifıcates by statistical regions on agriculture and manufacturing (food-beverage) sectors in Turkey after 2000
Yazar: YAĞIZ DAĞHAN DERİNSU
Danışman: DOÇ. DR. NERİMAN YÖRÜR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Teşvikler, belirli ekonomik ve sosyal faaliyetlerin daha hızlı gelişmesini sağlamak amacıyla kamu tarafından verilen destekler olarak tanımlanabilirler. Yatırım teşvikleri, devletlerin önemli ekonomik politika unsurlarından biridir. Teşviklerin amacı sermayenin harcama maliyetini azaltmaktır ve ülkenin gelişmesi için daha faydalı görülen sektörlere kamu kaynaklarının kaydırılmasıdır. Teşviklerin bir diğer amaçları da; az gelişmiş bölgelere yatırımları çekerek bölgelerarası gelişmişlik farkını azaltmak, istihdamı artırmak ve yabancı sermayeyi ülkeye çekmektir. 
Yatırım teşvik belgeleri (YTB), devletin sağladığı desteklerden yararlanma olanağı sağlayan, yatırımcılar adına düzenlenen bir belgedir. Bu belge, devlet tarafından Türkiye'de 1968 yılından itibaren düzenlenmeye başlamıştır. Yatırımcıya parasal destek verilmesi söz konusu olmayıp belirli desteklerden faydalanması sağlanmaktadır. YTB düzenlemekle yükümlü mercii T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü'dür.
Bu çalışmada; yerli ve yabancı sermaye yatırımlarının Türkiye içindeki mekânsal dağılımlarını, düzenlenen YTB aracılığı ile analiz etmek ve değerlendirmek temel konu edinilmiştir. Tarım ve imalat (gıda-içki) sektörlerinde, yerli ve yabancı sermaye için 2001-2018 yılları arasında düzenlenen YTB'ler kullanılarak İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına (İBBS) göre dağılımlar değerlendirilmiştir. Çalışmada, yerli ve yabancı sermayenin teşviklerden ne kadar yararlandığı mekânsal olarak ortaya konulmuş, zayıf kalan bölgeler için nasıl bir yol izlenmesi gerektiğine dair öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Incentives can be defined as subsidies which are given by public in order to ensure rapid growth of certain economic and social activities. Investment incentives are one of the important economic policy factors of the governments. The purpose of incentives is to reduce the expense of capital expenditure and shift public resources to the sectors which are considered more beneficial for the development of country. Other purposes of the incentives are to reduce the development level difference between regions by attracting investment in less developed regions, increase employment and captivate foreign capital in the home country.
Investment incentive certificates (IIC) are issued on behalf of investors, providing the opportunity to benefit from government supports. This certificate has been arranged by the government since 1968 in Turkey. Providing financial support to the investor is not a matter of this but investor can benefit from certain supports. The official authority who is responsible for IIC management is the Ministry of Industry and Technology, General Dırectorate of Incentive Implementation and Foreign Investment.
In this study, the spatial distribution of domestic and foreign capital investments in Turkey will be analyzed and evaluated based on arranged IIC. Distribution in the agriculture and manufacturing (food-drink) sectors are evaluated based on the Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS) by using the IIC which is made between 2001 and 2018 for domestic and foreign investments. This study presents the spatial demonstration of domestic and foreign capitals concerning the benefit from incentives. Also suggestions have been developed for the less developed regions on how to proceed.