Tutuklama tedbirine karşı başvuru hakkına Anayasa Mahkemesinin yaklaşımı
Approach of the Constitutional Court of the republic of Turkey to the right to apply against the detention on remand
Yazar: MUZAFFER KORKMAZ
Danışman: DOÇ. YAŞAR SALİHPAŞAOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Bireysel başvuru = Individual application ; Suç = Crime ; Tutuklama = Arrest ; İsnad = Charges

Özet:
Suç isnadı altındaki kişiler hakkında ceza muhakemesi süresince sıklıkla uygulanan tutuklama tedbiri, kişiyi hürriyetinden doğrudan yoksun bırakması nedeniyle oldukça ağır nitelikte bir tedbirdir. Bu sebeple, tutuklanan kişilerin tutuklama tedbirinin hukuki olup olmadığının tespit edilmesini ve tutuklama hukuka aykırı ise serbest bırakılmalarını yargısal bir merciden talep edebilmeleri diğer bir deyişle tutuklama tedbirine karşı başvuru hakkına sahip olmaları büyük önem taşımaktadır. Dört bölümden oluşan bu çalışmada; tutuklama tedbirine karşı başvuru hakkının içeriği ve bu hakka ilişkin Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru yoluyla oluşan içtihadının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda; tutuklamaya karşı başvuru hakkının unsurları, diğer temel hak ve hürriyetlerle bağlantısı, hakkın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesiyle Türk Hukukundaki düzenleniş biçimi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesinin hakka ilişkin genel yaklaşımları irdelenmiştir. Çalışmanın bütününde birincil kaynaklar olarak Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları kullanılmış olup Türk Hukukundaki yasal düzenlemeler de dikkate alınarak iki mahkemenin içtihadı üzerinden genel ilkeler ve sonuçlar tespit edilmiştir. Buna göre; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin tutuklama tedbirinin ağırlığına istinaden ulusal mercilerin bahsi geçen hakkın güvencelerine ciddi düzeyde riayet etmelerini beklediği ve güçlü bir içtihat oluşturduğu, Anayasa Mahkemesinin de anlatım konusu hakka ilişkin şikâyetleri içeren bireysel başvurularda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadına büyük ölçüde benzer bir yaklaşım geliştirdiği görülmektedir. Ancak Anayasa Mahkemesinin, mezkûr hak kapsamındaki şikâyetlerin incelenmesinde Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141 ve devamı maddelerinde düzenlenen tazminat yolunu daha güçlü bir şekilde gözeterek güncel içtihadını bu yönde geliştirmesinin isabetli olacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
The detention on remand, which is frequently applied during the criminal proceedings against persons charged with a crime, is a very severe measure since it directly deprives the person of his/her liberty. For this reason, it is of great importance that the people can request their release from a judicial authority to determine whether the detention on remand is unlawful or not, in other words, they have the right to apply against the detention on remand. In this study, which consists of four parts; it is aimed to reveal the content of the right to apply against the detention on remand measure and the case law of the Constitutional Court of the Republic of Turkey, which are formed through individual applications to the Court. In this context; the elements of the right to apply against detention on remand, its connection with other fundamental rights and freedoms, the way in which the right is regulated in the European Convention on Human Rights and Turkish Law, and the general approaches of the European Court of Human Rights and Constitutional Court to the this right are examined. The decisions of the Constitutional Court and the European Court of Human Rights were used as primary sources for the whole study, and general principles and results were determined based on the jurisprudence of the two courts, taking into account the legal regulations in Turkish Law. According to this analysis; based on the severity of the detention on remand, the European Court of Human Rights expects the national authorities to comply with the guarantees of the aforementioned right at a serious level and it constituted a strong case law, and the Constitutional Court has developed a substantially similar approach to the case law of the European Court of Human Rights in individual applications involving complaints about the this right. However, it is considered that it would be appropriate for the Constitutional Court to develop its current case-law in this direction by strongerly taking into account the way of compensation regulated in Articles 141 and the rest of the Criminal Procedure Code in the examination of the complaints within the scope of the aforesaid right.