Bazı seçici serotonin gerialım inhibitörlerinin protonasyon sabitlerinin kromatografik tayini
Chromatographic determination of protonation constants of some selective serotonin re-uptake inhibitors
Yazar: FATMA ÜRER
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÇUBUK DEMİRALAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Ters faz kromatografisi = Reverse phase chromatography ; Yüksek basınç sıvı kromatografisi =

Özet:
Protonasyon sabiti, çözünürlük, lipofilisite, biyolojik aktivite, absorpsiyon gibi ilaç özellikleri hakkında bilgiler sağlayan çok önemli fizikokimyasal parametrelerden birisidir. Bu tezde asetonitril yüzdeleri % 40, 45, 50 ve 55 (h/h) olan asetonitril-su ikili karışımlarındaki kromatografik veriler kullanılarak fluvoksamin, sertralin ve sitalopramın protonasyon sabiti (pKa) ters faz sıvı kromatografik metotla tayin edilmiştir. pH değerleri hareketli faz olarak kullanılan hidroorganik karışımda ölçülmüştür. Bu bileşiklerin kromatografik davranışlarında iki faktörün (solvent yüzdesi ve hareketli fazın pH' sı) birleştirilmiş etkisi araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar hareketli fazda organik modifiyerin artmasıyla protonasyon sabitlerinin azaldığını göstermektedir. Bu bileşiklerin pKa değerleri ve alıkonma faktörleri kromatografik eşitlikler kullanılarak hesaplanmıştır. Bu değerlerden çalışılan ilaçların sudaki pKa değerleri farklı yaklaşımlarla hesaplanmıştır. Kromatografik tayin Xterra RP18 (250 mm × 4.6 mm, 5 μm I.D.) analitik kolonla gerçekleştirilmiştir. Bazı HPLC metotları ilaçlarda ve biyolojik numunelerde bu ilaçların tayini için daha önce rapor edilmiştir. Fakat pKa değerleri için hiçbir sistematik çalışma bulunmamaktadır. Geliştirilen metot bu ilaç aktif bileşiklerin aynı anda ayrımı ve onların ticari ilaç dozaj formlarında tayini için başarıyla uygulanmıştır.

Abstract:
The protonation constant is one of the most important physicochemical parameters that can provide critical information about drug properties such as solubility, lipophilicity, biological activity, absorption. In this thesis, protonation constant (pKa) of fluvoxamine, sertraline and citalopram using chromatographic data in acetonitrile-water binary mixtures with acetonitrile percentages of 40, 45, 50 and 55% (v/v) were determined with reverse phase liquid chromatographic method (RPLC). pH values were measured in the hydroorganic mixture, which was used as the mobile phase. The combined effect of the two factors (solvent percentage and pH of the mobile phase) on the chromatographic behavior of these compounds was investigated. The results obtained show that the protonation constants decrease with increasing organic modifier in mobile phase. pKa values and limiting retention factors of these compounds were calculated chromatographically using equations derived. From these values, the aqueous pKa of studied drugs was calculated by different approaches. The chromatographic determination was achieved on a Xterra RP18 (250 mm × 4.6 mm, 5 μm I.D.) analytical column. Several HPLC methods have been previously reported for the determination of these drugs in pharmaceuticals and biological samples. But there is no systematic report for pKa values. The developed method was successfully applied to both the simultaneous separation of these drug active compounds and individual determination in their commercial pharmaceutical dosage forms.