Mersiye şiirinde İslam'ın izleri ve Hz. Peygamber'e yazılmış bazı mersiyeler
The traces of İslam i̇n elegy poems and some elegi̇es wri̇tten to Prophet
Yazar: MAHMUT ÜSTÜN
Danışman: PROF. DR. KENAN DEMİRAYAK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Ağıtlar = Dirges ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; İslamiyet = Islam ; Şiir = Poem

Özet:
Bütün varlıklar gibi belirli bir sona sahip olan insanoğlunun en büyük acısı ölüm veya kayıptır. Geride kalanlar ise, bu büyük acının sonunda, birlikte geçirilen vakitleri hatırlayıp, ağıtlar yakarak, kayıplarına ağlamıştır. Bu kayıp bazen canlı bir varlık, bazende cansız bir varlık olmuştur. Kişi ilk olarak kaybettiği şeyin arkasından ağlamış sonra onun güzellikleri saymış ve son olarakta kendisini teselli edecek şeyler aramıştır. Bu şekilde oluşan ahenkli sözler mersiye (ağıt) adını almıştır. İlk başlarda sözlü olarak söylenen mersiyeler, zamanla yazıya geçmiş ve edebiyatta kendisine geniş bir yer bulmuştur. Bu mersiyeleri, şiirin ve şairliğin çok önemli olduğu, gurur kaynağı sayıldığı Arap toplumundan ayrı düşünmek doğru olmayacaktır. Arap toplumunda son derece öneme sahip olan şiir ve onun bir türü olan mersiye, İslam'ın etkisiyle içerik ve kapsam yönünden değişikliğe uğramış, dini motifler şiirlerde sıkça kullanılmaya başlanmıştır. Şairler, şiirlerinde ayetlerden ve hadislerden oldukça istifade etmişlerdir. Ayrıca İslam'ın gelişiyle birlikte, cahiliye devri mersiyelerinde işlenen intikam, yas tutma, içki, ağlamada yardımlaşmak, ölümden sonra bedeni bekleyen bir kuş inancı, feryat figan etmek gibi İslam dinine aykırı davranış ve sözler mersiyelerdeki yerini ve önemini kaybetmiştir.


Anahtar Kelimeler: 1) Mersiye, 2) Arap Edebiyatı, 3) ġiir, 4) Ġslam.

Abstract:
The biggest suffering of humankind who has a specific end like all entities has been death or loss. At the end of this great pain, the alives have cried their losts by lamenting and remembering the times spent together. This loss has sometimes been a living entity and sometimes an inanimate entity. As the first thing, person has cried behind of his loss, then counted his beauty and finally has looked for something which comfort himself. Homophonic words which were formed with this way have taken elegy (dirge) name. The elegies which were said oral in the beginning have been formed by writing and have found a wide range to itself in literature. İt will not be true to think these elegies are seperate from Arab society in which poem and poetry are very important and have been counted as pride source. The poem and a kind of it elegy which are extremely important for Arab society have changed by the way content and scope, and also religious motifs have been started to be used frequently in poems. Further, with the rise of Islam, the attitudes and words which were contrary to Islam and were used in pre-Islamic era elegies like revenge, mourning, drink, helping each others in crying, the belief of bird which waits body after death, wailing have lost their places and importances in the elegies.


Anahtar Kelimeler: 1) Elegy, 2) Arab Literature, 3) Poem, 4) Ġslam.