Sağlık bakım hizmetlerinde disiplinlerarası takım çalışmasının etkililiğinin belirlenmesi
Determination of the effectiveness of interdisciplinary teamwork in health care services
Yazar: DERYA GÜNDÜZ HOŞGÖR
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL SÖNMEZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık personeli = Health personnel ; Takım çalışması = Team work ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma; Hastaların Takım Etkililiği Algısı: Hasta-Ailesi Anketi ile Sağlık Hizmeti
Verenlerin Takım Etkililiği Algısı Anketi'nin Türkçeye uyarlanması ve hasta/ailesinin ve
sağlık çalışanlarının disiplinlerarası takım çalışması etkililiğine ilişkin görüşlerinin ve
etkileyen etmenlerin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. İki aşamadan oluşan
araştırmanın, birinci aşamasının örneklemini 230 hasta/ailesi ile 260 sağlık çalışanı, ikinci
aşamasının örneklemini 205 hasta/ailesi ile 209 sağlık çalışanı oluşturdu. Veri toplamada;
Hasta-Ailesi Tanıtıcı Bilgi Formu, Hastaların Takım Etkililiği Algısı: Hasta-Ailesi
Anketi, Sağlık Çalışanı Tanıtıcı Bilgi Formu ve Sağlık Hizmeti Verenlerin Takım
Etkililiği Algısı Anketi kullanıldı. Veri analizinde, birinci aşama için dil ve kapsam
geçerliği, bilinen grup ile karşılaştırma yöntemi ve güvenirlik analizleri; ikinci aşama için
tanımlayıcı analizler, korelasyon ve lojistik regresyon analizi kullanıldı. Yapı
geçerliğinde, her iki ankette katılımcıların özelliklerine göre anlamlı farklılıklar
belirlendi. Anketin duyarlılığı için düşük ve yüksek işlevli takımların puan ortalamaları
karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı. Hastalar/aileleri ile
sağlık çalışanlarının takım etkililiği algısı yüksek düzeyde saptandı. Hastaların/ailelerinin
takım etkililiği algısına ilişkin en yüksek puanın uyum, en düşük puanın ise hasta-aile
odaklılık alt boyutunda; sağlık çalışanlarının takım etkililiği algısına ilişkin, en yüksek
puanın takım etkililiği algısı, en düşük puanın ise rol belirginliği alt boyutunda olduğu
saptandı. Hem hastaların/ailelerinin hem de sağlık çalışanlarının Takım Etkililiği Algısı
Ölçeği ve Sonuçlar puanı arasında yüksek düzeyde anlamlı ilişki belirlendi.
Hastaların/ailelerinin Takım Etkililiği Algısı Ölçeği puanı üzerinde, hastanede yatılan
servis puanının, Sonuçlar puanı üzerinde ise medeni durum ve yüksek Takım Etkililiği
Algısı Ölçeği puanının anlamlı etkisi saptandı. Sağlık çalışanlarının Takım Etkililiği
Algısı Ölçeği puanı üzerinde, meslekte toplam çalışma yılı puanının, sonuçlar puanı
üzerinde ise meslekte toplam çalışma yılının ve yüksek Takım Etkililiği Algısı Ölçeği
puanının anlamlı etkisi belirlendi. Sonuç olarak Türkçe uyarlaması yapılan her iki anketin
de geçerli ve güvenilir ölçüm araçları olduğu belirlendi. Bulgular, takım etkililiğinin
arttırılması için hasta-aile odaklılığı ve sağlık çalışanlarının rol belirginliğinin
geliştirilmesinin gerekli olduğunu, takım süreçlerini iyileştirmenin bakım sonuçları
üzerinde etkisi olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Takım etkililiği algısı, disiplinlerarası takım çalışması,
sağlık ekibi, geçerlik, güvenirlik

Abstract:
This study was conducted to adapt the Patient-Perceptions of Team Effectiveness
Questionnaire and Provider-Perceptions of Team Effectiveness Questionnaire into
Turkish and to determine the patient/family and healthcare professionals' views on the
effectiveness of interdisciplinary teamwork and factors affecting its effectiveness. The
study was conducted in two stages. The sample of the first stage included 230
patients/families and 260 healthcare professionals, whereas the sample of the second
stage included 205 patients/families and 209 healthcare professionals. The data were
collected using the Patient-Family Descriptive Information Form, Patient-Perceptions of
Team Effectiveness Questionnaire, Health Professional Descriptive Information Form
and Provider-Perceptions of Team Effectiveness Questionnaire. In the data analysis,
while language and content validity, known group comparisons and reliability analysis
were performed for the first stage, descriptive analysis, correlation and logistic regression
analysis were performed for the second stage. The construct validity study revealed
significant differences between the participants' scores for both questionnaires in terms
of their characteristics. The comparison of the mean scores obtained by the low- and highfunctioning teams for the sensitivity of the questionnaire demonstrated a statistically
significant difference. The team effectiveness perception of the patients/their families and
health workers was high. While the patients/families obtained the highest score from the
cohesion subscale and the lowest score from the patient/family focus subscale, healthcare
professionals obtained the highest score from the belief about team effectiveness subscale
and the lowest score from the role clarity subscale. A highly significant correlation was
determined between the mean scores obtained from the overall Perceptions of Team
Effectiveness Questionnaire and Outcomes subscale both by the patients/families and by
the healthcare professionals. While the score for the service where the patients were
hospitalized variable had a significant effect on the patients/families' scores for the
Perceptions of Team Effectiveness Questionnaire, the marital status variable and high
Perceptions of Team Effectiveness Questionnaire score had a significant effect on the
Outcomes subscale score. While the score for the length of service in the profession
variable had a significant effect on the healthcare professionals' scores for the Perceptions
of Team Effectiveness Questionnaire, the length of service in the profession variable and
high Perceptions of Team Effectiveness Questionnaire score had a significant effect on
the Outcomes subscale score. In conclusion, it was determined that both questionnaires,
which were adapted into Turkish, were valid and reliable measurement tools. The findings
revealed that patient-family focus and role clarity of healthcare professionals should be
developed in order to increase team effectiveness, and that improving team processes had
an effect on care outcomes.
Keywords: Perception of team effectiveness, interdisciplinary teamwork,
healthcare team, validity, reliability