Türkiye'nin su ürünleri işleme sanayisinin mevcut durumu ve işleme atıklarının miktarı ve değerlendirilme şekillerinin araştırılması
An investigation into evaluation of the current situation of seafood processing industry in Turkey and determination of processing by-products and their utilization ways
Yazar: MUHARREM AYDINLI
Danışman: PROF. DR. SEVİM KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology ; Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada ülkemizde su ürünleri işleyen işletmelerin mevcut durumu, ve işlenen su ürünlerinden ortaya çıkan atıkları ve bu atıkların değerlendirme şekilleri araştırılmıştır. Ayrıca işletmelerin pazar ve pazarlama problemlerini içine alan mevcut sorunları, AR-GE faaliyetleri ve pazar portföylerini belirlemeye de katkı sağlamak hedeflenmiştir. Tez çalışması kapsamında belirlenen su ürünleri işleme fabrikalarına yönelik bir anket çalışması uygulanarak sonuçlar değerlendirilmiştir. Anket uygulanan 53 adet firmanın toplam kapasitelerinin % 60'ını kullandıklarını ve yıllık olarak toplam 15 bin ton su ürünü atığı olduğunu bildirmişlerdir. Ülkemizde işleme fabrikalarında yoğun olarak işlenen su ürünlerinden bazı balık türleri ile midyenin laboratuar koşullarında atık tespitine ışık tutması bakımından et randımanları ve atık miktarları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada; balıkların et randımanları %42.4-69.0, midyenin %55.0, atık kısımları ise balıklarda % 29.0-45.0 ve midyede %79.6 olarak belirlenmiştir. İşletmelerin % 60'nın işledikleri ürünlerin atıklarını değerlendirmedikleri ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda işletmelerin %33'ünde atık depolama biriminin olmadığı ve atıklarını değerlendiren işletmelerin ise bu atıkları balık unu fabrikalarına gönderdikleri tespit edilmiştir. Elde edilen verilerin ülkemiz su ürünleri işleme atıklarının etkili şekilde değerlendirilmesi üzerine gelecekte yürütülecek çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, the current situation of seafood processing companies, and the amount of seafood processing wastes and utilization techniques of the relating waste in this country were investigated. Moreover, this study is aimed to contribute into investigation on the current problems of seafood industry in Turkey including market and marketing problems, R & D activities and marketing portfolios?. A survey with a questionnaire was carried out with the selected seafood companies covered in this thesis and the results were evaluated. It was found that the surveyed companies use 60 % of their processing capacity and total annual seafood processing waste was calculated as 15 thousand tonnes. The amount of meat yield and waste of several fish species, and mussel were calculated under laboratory conditions. The results showed that the meat yield were ranged for fishes in 42.4-69.0% and for mussel as 55.0%, the waste as 29.0-45.0% for fishes and 79.6% for mussel. It was observed that 60% of processing companies do not utilize the processing wastes and 33% of the companies reported that they do not have waste storage facilities. The companies claimed that they send their processing waste to the fish meal and oil processing plants. The results of this study may help to future studies on the effective utilization of seafood processing waste in this country.