Ankara Etnografya Müzesi'nde bulunan bazı cild örnekleri
Some samples of book book bindgs at Ankara Etnography Museum
Yazar: KADRİYE DOĞAN
Danışman: PROF. DR. AHMET SAİM ARITAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Cilt sanatı = Book binding

Özet:
Bir mecmua yada kitabın yapraklarını dağılmadan, sırası bozulmadan, arada tutabilmek için yapılan koruyucu kapağa cild denilmektedir. Cild için en uygun malzeme de deridir.Cild San'atı Türk El Sanatları içerisinde ayrı bir öneme sahiptir. San'at değeri taşıyan ilk cildler Uygurlara dayanır. Türkler yazıya ve kitaba her zaman önem vermişlerdir. Müslüman oluşları ve Kur'an-ı Kerim'le tanışmaları bu önemi daha da artırmıştır. İslam cidlerine dair bilinen ilk örnekler Tolunoğulları dönemine aittir. Daha sonraki asırlarda Gazneliler ve Büyük Selçuklular cild sanatını devam ettirmişlerdir. Anadolu Selçuklu Cildi Türk-İslam cild sanatı içerisinde büyük önem taşır. Anadolu Selçuklu Cild Sanatı , Orta Asya Türk Cild Sanatı birikimini Anadolu'ya ulaştırmış ve güzelleştirmiştir. Bu gelişen üslup İlhanlılar ve Karamanoğulları başta olmak üzere Anadolu Beylikleri cildlerinde devam etmiştir. Ayrıca bu üslup Osmanlı Devleti zamanında altın çağını yaşamış Cild Sanatına da geçişi sağlamıştır.Bu çalışmada Anadolu kültürünü yansıtan bir merkez olan Ankara'da bulunan Ankara Etnografya Müzesi'nde sergilenmekte olan 21 eser incelenmiştir. Bu cildler XIV. Yüzyıldan XX. Yüzyıla kadar seyreden geniş bir tarih dilimi içerisinde yapılmıştır.Üç bölümden oluşan tezde; birinci bölümde, konunun tanımı, materyal ve yöntem ve konu ile ilgili literatür bulunmaktadır. İkinci bölümde,Klasik Türk Cild Sanatı hakkında genel bilgiler ve üçüncü bölümde Ankara Etnografya Müzesi'nde bulunan 21 tane eserin incelemesi bulunmaktadır.Cildler incelenirken, yapım teknikleri, süsleme unsurları, kullanılan malzeme ve yapıldıkları dönem göz önünde bulundurularak değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
The protective cover which is made for keeping pages of a magazine or book together properly without diffusion is named as binding. Most suitable material for binding is leather.Binding art has a special importance in Turkish Crafts. First bindings which have artistic merit belong to Uighurs. Turks always give importance to writing and books. Being muslim and acquainted with Quran increased this importance. First known samples of Islamic bindings belog to Tolunoğulları. In following centruies Gazneliler?s and Great Seljuks continued binding art. Anatolian Seljuk binding has special importance in Turkish-Islamic Binding. Anatolian Seljuk binding, carried accumulation of the Middle Eastern Turkish binding and adorned. This developed genre continued in Anatolian States bindings especially in İlhanlılar and Karamanoğuuları. Also this genre lived it?s golden age in Otoman Empire period and accommodate to binding art.In this study 21 works which are keeping in Ankara Etnography Museum inspected in Ankara which is a center of Anotolian culture. These bindings made in a great historic period from 14th century to 20th century.This study is made up of three parts; first part exists description of the subject, material and method, literatures about the subject. Second part exists general informations about Classical Turkish Binding Art and third part exists inspection of the 21 works which are keeping in Ankara Etnography Museum.While these bindings inspection, evaluations made by taking into consideration of making technics, adornment methods, materials used and period of making.