Kömür ocaklarının çevreye verdiği zararların giderilmesinde kullanılan yöntemler ve teknikler
The Minimization methods and techniques of environmental hazards of coal mining
Yazar: TANSEL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. BEDRİ İPEKOĞLU ; PROF. DR. FRANK OTTO
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Ağaçlandırma = Afforestation ; Dekapaj = Pickling ; Kömür ocakları = Coal mines ; Çevre Kanunu = Environment Law ; Çevresel etki = Environmental impact

Özet:
ÖZET KÖMÜR OCAKLARININ ÇEVREYE VERDİĞİ ZARARLARIN GİDERİLMESİNDE KULLANILAN YÖNTEMLER VE TEKNİKLER Ülkemiz doğal kaynaklan içinde önemli bir payı olan kömür rezervleri, kullanım alanlarının (ısınma, enerji, sanayi) vazgeçilemezliği açısından önemli bir hammaddeyi oluşturmaktadır. Günümüzde kömür üretim miktarı istenilen düzeylerde olmamasına rağmen, madencilik faaliyetleri sonucu ortaya çıkan çevresel etkileri de küçümsenmeyecek boyutlardadır. Gelişmiş ülkelerde üretim sonrası terkedilen alanların bir program dahilinde ıslahı, projenin önemli bir kademesini oluştururken, ülkemizde bu uygulamalar ancak ÇED Yönetmeliğinin yürürlüğe girmesiyle bir programa bağlanmıştır. Ancak mevcut haliyle, madenciliği ilgilendiren ÇED Yönetmeliği de dahil, Çevre ve Orman Kanunları, madencilik faaliyetlerini teşvik edici bir sadeliğe sahip olmamakla birlikte, bu haliyle ülke madenciliğinin gelişmesine karşı bir görünüm de taşımaktadır. Ülkemizde kömür rezervlerinin çoğunun ekilebilir ve ormanlık alanlarda bulunması; kullanım alanı çok geniş olan bu madenin üretimine verilmesi gereken önemle birlikte madencilik faaliyetlerinin çevre koruma ve gözetme bilinci ile beraber yapılmasını ve sonlandırılmasını da zorunlu kılmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında, Türkiye Kömür Madenciliği, ilgili yasa ve yönetmelikler, madencilik faaliyetlerinden etkilenen alanların yeniden kullanılabilir hale getirilmesi genel hatlarıyla değerlendirilmiştir. Ayrıca madencilik sonrası terk edilen alanların ıslahına yönelik çeşitli ülkelere ait yasalar ve uygulamalar da incelenerek, ülkemizdeki mevcut koşullarla mukayesesi yapılmıştır. Tez kapsamında çalışma alanı olarak; Kutman Tic. ve Ltd. Şti'nin İstanbul Ağaçlı Bölgesinde sahip olduğu I.R. 2549 işletme ruhsatlı sahada bulunan 77.4 hektar büyüklüğündeki kömür üretimi tamamlanmış kömür ocağı seçilmiştir. Ancak ıslah önerisi bu saha içinde bulunan 18 hektarlık alan üzerinde geliştirilmiştir. Çalışma sahasında mevcut dekapaj malzemesi ve göletlerden temsili numuneler alınmış, bu numuneler üzerinde çeşitli testler yapılmıştır. Çalışma alanının mevcut haliyle çevreyi tehdit edici herhangi bir kirlilik taşıyıp taşımadığının yanı sıra, arazide mevcut dekapaj malzemesi ve su örneklerinin özellikleri, mevcut sahanın durumu ve şirketin geleceğe yönelik üretim planlan da dikkate alınarak arazi ıslah önerisi getirilmiştir. Deneysel çalışmalarda; dekapaj malzemesinin; boyut dağılımı, hidrometre ölçümleri, yoğunluk ve permeabilite ölçümleri, çözünen madde oranı ve yüzey elektrik yükü gibi fiziksel özellikleriyle, kimyasal ve mineralojik özellikleri belirlenmiştir. Elde edilen tüm değerlerden sahanın mevcut haliyle herhangi bir kirlilik unsuru taşımadığı tespit edilmiş ve basit tesviye işlemleriyle düzeltilip ağaçlandınlarak ıslahının yapılabileceği belirlenmiştir. Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Araştırma Fonunca desteklenmiştir. Proje No: T-833/07032000. XI

Abstract:
ABSTRACT THE MINIMISATION METHODS AND TECHNIQUES OF ENVIRONMENTAL HAZARDS OF COAL MINING Coal reserves, which have an important share in our country's natural resources, constitute a considerable raw material because of its inevitable use areas (heating, energy, industry). Although the coal production is not in adequate amounts today, the environmental effects resulting from mining activities are in considerable dimensions. While the remediations of the lands, that are left after production, constitutes an important step of the project in developped countries, in contrast in our country this processes are tied to a program only by the Environmental Impact Assessment coming into force. However, the existing profile of the Environment and Forest Law, including the Environmental Impact Assessment, does not encourage mining activities, instead holds an opposing aspect to the improvement of country's mining activities. Since the coal reserves in our country exist in plantation and forest areas; with the importance of production of this mine, that has a wide range of use, it becomes compulsory to hold mining activities with the consciousness of environment protection and care. In the concept of this thesis, the coal mining of Turkey, related laws and regulations, remediation of land that are affected by mining activities are evaluated in general. In addition, the comparison has been made between various countries' laws and applications directed remediation of land that are abandoned after mining activities and existing conditions in our country. Within the concept of this thesis, coal production completed area of 77,4 ha, located in Istanbul, Ağaçlı Region and I.R. 2549 numbered licence area of Kutman Co., was chosen as a study area. However, remediation proposal is developped on 18 ha. from this area. Representative samples were taken from existing excavating material and ponds in study area, and various experimental studies were carried out. It was investigated whether the study area has any contamination which may affect environment, and depending on properties of excavating material and water samples, taking the situation of the existing field and the future production plans of the company into consideration land remediation proposal was developped. In the experimental studies, physical properties such as size distribution, hydrometer measurement, density and permeability measurement, dissolving substance ratio and surface electricity charge, chemical and mineralogical properties of excavating material were evaluated. According to these data, it was determined that existence study area has not any contamination and it could be remedied by simple levelling studies and plantation. This study is supported by Research Fund of The University of Istanbul. Project Number: T-833/07032000. XII