Siyasal finans teorisi: Siyasal ve finansal kuramların ortak dinamikleri üzerine bir deneme
Political finance theory: An experiment on the common dynamics of political and financial theories
Yazar: SAMİ MAHİR KİREŞCİ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKTAŞ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal politikalar = Financial policies ; Siyasal ekonomi = Political economics ; Siyasal kuram = Political theory ; Siyaset = Politics ; Siyaset bilimi = Political science

Özet:
Tarihi ve güncel çok sayıda örnekte siyaset ve finans arasındaki güçlü
etkileĢim açıkça görülebilir. Bazı durumlarda siyasi geliĢmelerin finansal piyasaları
bazı durumlarda ise finansal kararların siyasal alanı etkilediği çok sayıda örnek
vardır. Bunun ötesinde devletlerin farklı hukuki ve yönetsel alt yapılarının farklı
finansal sistemlerle mevcudiyet gösterdiği de bir gerçektir. Bu gözlemler "siyaset ve
finans arasında nasıl bir etkileĢim olduğu ve etkileĢimin yönünün ne olduğu"
sorununu ortaya çıkarmıĢtır. ÇalıĢmanın temel problemi, siyaset ve finans
disiplinlerinin ortak dinamiklerinin kuramsal düzeyde belirlenmesi ve böylece iki
disiplin arasındaki etkileĢimin anlaĢılması ve açıklanmasıdır.
ÇalıĢmada siyaset ve finans disiplinleri felsefi temellerine inilerek
çözümlenmeye çalıĢılmıĢtır. Mübadele olgusunun siyaset ve finans için temel bir
yapı taĢı olduğu sonucuna ulaĢılmıĢtır. Siyasal ve finansal her mübadeleyi bir
sözleĢme olarak ele alan çalıĢma, iki disiplinin sözleĢme kavramı içerisinde ortak bir
paydada buluĢtukları sonucuna varmıĢtır.
ÇalıĢma insan doğası, etik, sözleĢme ve iktidar olguları arasındaki iliĢkiyi
ifade etmek için ÇESĠ Modeli‟ni önermektedir. ÇalıĢma modelin siyaset ve finansı
kapsayan temel bir yapı oluĢturduğu savunmaktadır. Model, Magna Carta süreci ve
Fransızların Madagaskar‟ı iĢgali örneğini açıklamak için analize tabi tutulmuĢtur.
Sonuç olarak ÇESĠ Modeli‟ nin bu iki örneği yeterli bir Ģekilde açıklayabildiği
bulgulanmıĢtır.
Ġlk örnek olayda Magna Carta sürecinin neden Ġngiltere‟de yaĢandığı
sorgulanmıĢtır. Bunun cevabı ÇESĠ Modeli kapsamında aranmıĢtır. Buna göre; o
dönemde Ġngiltere‟de yaĢayan insanların, Kıta Avrupası‟ndan farklı bir tarihi miras
ve coğrafya içerisinde yaĢadıkları bulgulanmıĢtır. Bu durum "ÇevrelenmiĢlik" olarak
ifade edilmiĢtir. Böyle farklı bir çevrenin, farklı toplumsal ve siyasal değerlere
sebebiyet vermesi "Etik" kapsamında değerlendirilmiĢtir. Bu farklı değer sisteminin
sonucu olarak imzalanan Magna Carta Libertatum, modelin "SözleĢme" olarak ifade
ettiği kavram kapsamında değerlendirilmiĢtir. Bu anlaĢma sonunda kralın bazı
yetkilerini kaybetmesi buna karĢın halkın bir takım yetkiler elde etmesi "Ġktidar"
kapsamında değerlendirilmiĢtir.Fransızların Madagaskar‟ı iĢgali ve sonraki uygulamalarının ele alındığı
örnek olayda ÇESĠ Modeli sürecinin ters Ģekilde çalıĢtığı bulgulanmıĢtır. Fransızların
Madagaskar‟ı iĢgali, askeri güç olarak, " Ġktidar" kapsamında değerlendirilmiĢtir.
ĠĢgal sonrasında halka yüklenen vergi ve yeni para basımı "SözleĢme" kapsamında
değerlendirilmiĢtir. Bu süreç sonunda Madagaskar halkının üretim ve tüketim
alıĢkanlıkları temelinde değiĢen yaĢam Ģekilleri, "Etik" kapsamında
değerlendirilmiĢtir. Böylece Madagaskarlı gelecek nesillerin "ÇevrelenmiĢ" oldukları
savunulmuĢtur.
Siyasal Finans Teorisi, ÇESĠ Modeli kapsamında, siyaset ve finans arasındaki
bağlamı açıklamaktadır. Dolayısıyla bu model siyasal ve finansal karar alıcılar için
bütüncül bir karar alma mekanizması sağlayabilir.

Abstract:
The strong interaction between politics and finance can be clearly seen in
many historical and current examples. In some cases, there are many examples of
political developments affecting the financial markets, and in some cases financial
decisions affecting the political sphere. Furthermore, it is a fact that different legal
and administrative infrastructures of states exist in different financial systems. These
observations have raised the question of "what interaction between politics and
finance is and what the direction of interaction is". The main problem of the study is
to determine the common dynamics of the disciplines of politics and finance at the
theoretical level and thus to understand and explain the interaction between the two
disciplines.