Uzaktan eğitim sürecinde yaşanan problemler ve öğretmenlerin mesleki tükenmişliği
Problems experienced in the distance education process and professional burnout of teachers
Yazar: BİLAL AZİZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUAMMER ERGÜN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Denetimi Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Tükenmişlik = Burnout ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
2019 yılı Aralık ayında başlayıp 2022 yılının ilk aylarına kadar devam eden Covid -19 küresel salgının, bu süreci yaşayan küçük büyük her bireyde kalıcı etki bıraktığı göz ardı edilemez bir gerçektir. Yakın tarihte eşi görülmemiş ölümcül bir tehdit, bütün dünyayı etkisi altına aldı ve dünya genelinde neredeyse zarar görmeyen bir sektör kalmadı. Eğitim sistemleri de bu süreçte en çok zarar gören alanlardan birisidir. Salgının başlangıcında virüsün bulaşıcılığını ve salgının yayılımını azaltma amacıyla uygulanan kısıtlamalar, eğitim faaliyetlerinin durmasına sebep olmuştur. Salgının bertaraf edilmesinin zaman alacağı anlaşılınca eğitim faaliyetlerini sürdürebilmek için alternatif bir çözüm yolu olarak uzaktan eğitim yöntemi uygulanmaya başladı.  Bu araştırmada salgın sürecindeki uzaktan eğitim sürecinde yaşanan problemlerin belirlenmesi ve bu problemlerin öğretmenlerin mesleki tükenmişliği ile ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenleri kapsamaktadır. Araştırmaya gönüllülük esasına göre 261'i kadın, 218'i erkek olmak üzere toplam 479 öğretmen katılmıştır. Veri toplama aracı, uzaktan eğitim sürecinde yaşanan problemleri belirleme ölçeği, kişisel bilgiler formu ve mesleki tükenmişlik envanteri eğitici formu olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Veriler SPSS 23 paket programı kullanılarak analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlar neticesinde uzaktan eğitim sürecinde yaşanan problemleri tespit eden beş alt faktörden oluşan 29 soruluk bir ölçek geliştirilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda salgın sürecindeki uzaktan eğitim faaliyetlerinde yaşanan problemlerin öğretmenlerin mesleki tükenmişliğini artırdığı, diğer yandan kişisel başarıyı da düşürdüğü belirlenmiştir. Araştırmada mesleki kıdemi 5 yıl ve altı olan öğretmenlerin daha yüksek kıdeme sahip öğretmenlere göre uzaktan eğitim sürecinde daha fazla problem yaşadığı, bu nedenle mesleki kıdemi düşük olan öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin kıdemli öğretmenlere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada ayrıca temel eğitim branşı öğretmenlerinin sayısal ve sözel branş öğretmenlerine göre daha az problem yaşadıkları ve mesleki tükenmişlik seviyelerinin de sayısal ve sözel branş öğretmenlerinden düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Salgının bitmesine rağmen uzaktan eğitim faaliyetlerinin devam edeceği gerçeğinden hareketle, elde edilen sonuçlar sayesinde uzaktan eğitim faaliyetlerindeki eksikliklerin tamamlanması; hataların düzeltilmesi ve uzaktan eğitimden yüksek verim alınması için bu çalışmanın yol gösterici olması hedeflenmektedir.

Abstract:
It is an undeniable fact that the Covid -19 global epidemic, which started in December 2019 and continued until the first months of 2022, left a lasting impact on every individual, big or small, who experienced this process. A deadly threat, unprecedented in recent history, has taken the whole world by storm and there is almost no industry left untouched. Education systems are also one of the most damaged areas in this process. At the beginning of the epidemic, the restrictions applied to reduce the contagiousness of the virus and the spread of the epidemic caused the educational activities to cease. When it was understood that it would take time to eliminate the epidemic, distance education method started to be applied as an alternative solution to continue education activities. In this study, it is aimed to determine the problems experienced in the distance education process during the epidemic process and to determine the relationship between these problems and professional burnout of teachers. The research includes teachers working in official primary, secondary and high schools affiliated to the Ministry of National Education in the 2021-2022 academic year. A total of 479 teachers, 261 female and 218 male, participated in the study on a voluntary basis. The data collection tool consists of three parts: the scale to identify the problems experienced in the distance education process, the personal information form and the professional burnout inventory trainer form. The data were analyzed using the SPSS 23 package program, and as a result of the results obtained, a 29-question scale consisting of five sub-factors was developed to identify the problems experienced in the distance education process. As a result of this study, it was determined that the problems experienced in distance education activities during the epidemic process increased the professional burnout of teachers and on the other hand, decreased personal success. In the study, it was determined that teachers with a professional seniority of 5 years or less experienced more problems in the distance education process than teachers with higher seniority, therefore, the professional burnout levels of teachers with low professional seniority were higher than senior teachers. In the study, it was also concluded that the teachers of the basic education branch had fewer problems than the numerical and verbal branch teachers, and their professional burnout levels were lower than the numerical and verbal branch teachers. Based on the fact that distance education activities will continue despite the end of the epidemic, the completion of the deficiencies in distance education activities thanks to the results obtained; It is aimed that this study will be a guide for correcting mistakes and getting high efficiency from distance education.