Ortaokul öğretmenlerinin matematiksel yaratıcılığı destekleme süreçlerinin incelenmesi
The examination of middle school teachers' mathematical creativity development processes
Yazar: MİNE TURAN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF SAYGI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYMA ŞENGİL AKAR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul matematik öğretmenlerinin matematiksel yaratıcılığı destekleme süreçlerini incelemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Katılımcıları belirlemek için amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada katılımcıları belirlemek amacıyla öncelikle dokuz yüz ortaokul matematik öğretmenine Yaratıcılığa Teşvik Edici Öğretmen Davranışları İndeksi gönderilmiştir.  Bu öğretmenlerden doksan ikisi indeksi cevaplamıştır. Ardından ölçeği dolduran öğretmenlerin puanları hesaplanmış ve ölçekten yüksek puan alan on öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Öğretmenlerin, ölçekten yüksek puan alması sınıflarında yaratıcılığı teşvik edici davranışları sergilediklerinin delili olarak düşünüldüğünden bu öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler düzenlenmiştir. Görüşmelerde öğretmenlere matematiksel yaratıcılığa ve matematiksel yaratıcılığın nasıl desteklenebileceğine yönelik sorular sorulmuştur. Bu görüşmelerden, görüşleri alan yazın ile en fazla örtüşen öğretmen seçilmiştir. Seçilen öğretmenden daha detaylı veri alabilmek için, matematiksel yaratıcılığı desteklediğini düşündüğü üç etkinlik istenmiş ve etkinlikleri neden seçtiğine yönelik görüşme yapılıp seçtiği etkinlikler detaylı incelenmiştir. Son olarak, seçilen öğretmenin sınıf içinde yaratıcılığı teşvik edici davranışlarını incelemek amacıyla dersleri altı saat boyunca gözlemlenmiş ve gözlem sonrası görüşmeler yapılmıştır. Gözlemlerden elde edilen alan notları ve ses kaydı da veri setine dahil edilmiştir. Veriler betimsel analiz ile analiz edilirken, etkinliklerde kullanılan problemler, Schiver ve Maker tarafından geliştirilen DISCOVER Problem Matrisinden (DPM) yararlanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, görüşme yapılan öğretmenlerin alan yazınla örtüşen görüşlerinin (orijinallik, açık uçlu problem çözme, demokratik sınıf) olduğu gibi yanılgılarının da (öğretmenin yaratıcılığı, yetenekli öğrenciye özel ilgi) olduğu görülmüştür. Ayrıca, seçilen öğretmenin matematiksel yaratıcılık ve desteklenmesi bakımından görüşlerinin alan yazınla örtüştüğü ama sınıf içi davranışlarına bu görüşleri birçok nedenden dolayı tam olarak yansıtamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine middle school teachers' mathematical creativity development processes. The case study design, which is one of the qualitative research designs, was used in the research. Purposive sampling method was used to determine the participants. To determine the participants in the research, nine hundred middle school mathematics teachers were sent the Creativity Encouraging Teacher Behaviors Index. Ninety-two of these teachers answered the index. Then, semi-structured interviews were conducted with ten teachers who got high scores from the scale. In the interviews, the teachers were asked questions about what mathematical creativity is and how mathematical creativity can be fostered. From these interviews, a teacher who gave the most overlapping view with the literature was selected. To obtain more detailed data from the selected teacher, three activities that she thought fostered mathematical creativity were asked, and the activities she chose were interviewed and examined in detail. Finally, to examine the creativity-promoting behaviors of the selected teacher in the classroom, they were observed in their classes for six hours and post-observation interviews were conducted. The obtained data were analyzed with descriptive analysis. As a result of the research, it was seen that the teachers had misconceptions as well as their views that overlap with the literature. Moreover, it was concluded that the views of the selected teacher overlap with the literature, but they could not fully reflect these views on their in-class behaviors for many reasons.