Ankara Şehir Hastanesi Nöroloji Polikliniğine baş ağrısı şikayeti ile ilk kez başvuran hastaların aile hekimleri tarafından takip ve tedavi edilebilirliğinin değerlendirilmesi
Evalution follow-up and treatment of patients WHO applied to Ankara City Hospital Neurology outpatient Clinic with headache for the first time by Family physicians
Yazar: ESRA HÜNDÜR
Danışman: UZMAN İRFAN ŞENCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Giriş ve Amaç: Baş ağrısı en yaygın görülen nörolojik semptomlardan biri
olup günlük yaşantıyı olumsuz etkilemekte, iş gücü kaybına ve yüksek sağlık
maliyetlerine neden olmaktadır. Birinci basamakta da sık karşılaşılan bu semptomun
yine birinci basamakta yönetilmesi, ilgili uzman tarafından izlenmesi gereken
hastaların ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerinden en iyi şekilde
yararlanması için olanak sağlayacaktır. Biz bu çalışmada baş ağrısı ile üçüncü
basamağa ilk kez başvuran hastaların birinci basamakta ne oranda yönetilebileceğini
göstermeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız analitik tipte kesitsel bir araştırma olup
evreni Ankara Şehir Hastanesi nöroloji polikliniklerine 01.02.2020-31.03.2020
tarihleri arasında baş ağrısı şikayetiyle ilk kez başvuran, 18 yaşından büyük tüm
hastalar oluşturmaktadır. Çalışmamızda araştırmacılar tarafından hazırlanan iki ayrı
anket formu kullanılmıştır. Birinci formda hastanın muayene işlemleri ve birinci
basamakta değerlendirilebilme durumu aile hekimi, nöroloji hekimi ve hastaya
sorulmuştur. İkinci formda ise hastaya demografik özellikleri ve önceki tıbbi
öyküsüyle ilgili sorular yöneltilmiştir. Çalışmaya 207 hasta dahil edilmiştir. İstatiksel
analiz için IBM SPSS Statistics 23 istatistik paket programı kullanılmış, anlamlılık
p<0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza katılan 207 hastanın baş ağrısının birinci basamakta
değerlendirilebilirliği ile ilgili görüşler karşılaştırılmış, aile hekimi ve nöroloji
hekimi hastalık yönetimi ile ilgili %96,6 oranında benzer yanıtlar vermiş, bu ilişki
istatistiksel olarak anlamlı bulunup aralarında çok iyi düzeyde uyum saptanmıştır.
Her iki hekim ortalama %70 oranında hastanın birinci basamakta yönetilebileceğini
düşünmüştür. Hastaların ise yalnızca %9,2'si hekimlerle aynı görüşü paylaşmaktadır.
Birinci basamakta çözülebileceği düşünülen vakaların çoğunu primer baş ağrıları
oluşturmaktadır. Hastaların bu şikayetle birinci basamağa başvurusunun beklenenden
az olduğu, başvuranların ise aile hekiminin önerisinden memnun kalmadığı
saptanmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Sıklığı ve yarattığı iş gücü kaybı ile önemli bir halk
sağlığı sorunu olan baş ağrısı birinci basamakta en sık görülen semptomlardan 
ix
biridir. Baş ağrısı olan hastalar farklı nedenlerle birinci basamak yerine çoğunlukla
üçüncü basamağa başvurmaktadırlar. Yaptığımız çalışmada bu sonucun yanında hem
nöroloji hem aile hekimi üçüncü basamakta değerlendirilen bu hastaların çoğunun
birinci basamakta yönetilebileceğini belirtmiştir. Aile hekimliği uzmanlık eğitimi
sürecinde nöroloji eğitiminin öneminin artırılması ve mezuniyet sonrası eğitim
programları ile birinci basamak hekimlerinin yeterliliği artırılabilir. Ayrıca ASM
şartlarının iyileştirilmesi, uzman sayısının arttırılarak her ASM'ye en az bir uzman
hekimin görevlendirilmesi ve toplum bilinçlendirilmesi ile baş ağrısı semptomu olan
hastaların öncelikle birinci basamakta değerlendirilmesi sağlanabilir. Böylece birinci
basamağa başvuru özendirilerek ve kademeli sevk zinciri uygulanarak ikinci ve
üçüncü basamak başvuru yoğunluğu azaltılabilir.

Abstract:
Introduction And Aim: Headache is one of the most common neurological
symptoms, negatively affecting daily life, causing loss of labor and high health costs.
Managing this symptom, which is also common in primary care, in primary care will
enable patients who need to be examined by the specialist to make the most of
secondary and tertiary health services. In this study, we aimed to show the
manageability of patients who applied to the third care with headache to primary
care.
 Materials and Methods: Our research is an analytical type of cross-sectional
research. The universe of research was all patients who are older than 18 year and
applied for the first time to the neurology clinics of Ankara City Hospital between
01.02.2020-31.03.2020 with the complaint of headache. In our study, two separate
questionnaire forms prepared by the researchers were used. In the first form, the
examination procedures of the patient and the evaluation of patients in the primary
care were asked to the family doctor, neurologist and the patient. In the second form,
questions were asked to the patient about their demographic characteristics and
previous medical history. 207 patients were included in the study. For statistical
analysis, IBM SPSS Statistics 23 statistics package program was used and the
significance was taken as p <0.05.
Results: : Opinions of the 207 patients participating in our study about the
evaluability of headache in primary care were compared, and the family physician
and neurologist gave similar 96.6% responses related to disease management, and
this relationship was found to be statistically significant and a very good agreement
was found. Both physicians thought that an average of 70% of patients could be
managed in primary care. Only 9.2% of patients share the same opinion with
physicians. Most of the cases that are thought to be resolved are primary headaches.
It was determined that the application to primary care with this comlpaint was less
than expected, and the patients were not satisfied with the recommendation of the
family doctor.
Conclusion and Suggestions: Headache, which is an important public health
problem with its frequency and loss of labor force, is one of the most common 
xi
symptoms in primary care. Patients with headaches mostly refer to the third care
instead of the primary care. In our study, both neurology and family doctor stated
that most of these patients, who were evaluated in the third care, could be managed
in primary care. Adequacy of primary care physicians can be increased by increasing
the importance of neurology education in the family medicine specialist training
process and postgraduate education programs. By improving the conditions of family
medicine clinic, increasing the number of specialists, assigning at least one specialist
physician to each family health center, increasing the awareness of the society, and
improving the trust and reputation of physicians. Second and third care application
density can be decreased by encouraging the application to the primary care and
applying the gradual referral chain.