Akut inmeli bireylerde bilişsel rezervin fonksiyonel iyileşme üzerine etkisi
The effect of cognitive reserve on functional recoveryin acute stroke patients
Yazar: HAZAL KILINÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZDEN ERKAN OĞUL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy ; Nöroloji = Neurology
Dizin: İnme rehabilitasyonu = Stroke rehabilitation

Özet:
Çalışmamızın amacı akut dönemde inme geçiren bireylerin fonksiyonel iyileşme sürecinde bilişsel rezervin etkisinin incelenmesidir. Çalışmaya 60 akut inme tanısı almış birey dahil edildi. Katılımcıların demografik bilgileri ve klinik özellikleri sorgulandıktan sonra, akut dönemde ilk değerlendirmeleri yapıldı. Bilişsel rezervin değerlendirilmesi için Bilişsel Rezerv Skalası (BRS), bilişsel etkilenimi değerlendirmek için; Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MOCA), fonksiyonel iyileşmeyi değerlendirmek için; Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ), fonksiyonel bağımsızlığını değerlendirmek için; Modifiye Rankin Skalası (MRS), inmenin şiddetini belirlemek için; Ulusal İnme Sağlık Ölçeği Skalası (NIHSS), hastaların depresyon ve anksiyete durumunu değerlendirmek için; Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), spastisite varlığını değerlendirmek için Modifiye Ashworth Skalası (MAS), üst ve alt ekstremitelerdeki fonksiyonu değerlendirmek amacıyla Fugl Meyer Üst Ekstremite ve Alt Ekstremite Ölçekleri kullanıldı. Değerlendirmeler iyileşmeyi sorgulamak amacı ile 3.ayda tekrarlandı. Akut inmeli bireylerde, inme sonrası fonksiyonel iyileşme sürecine etki eden faktörleri belirlemek için FBÖ toplam puanı kullanıldı. 22 puanlık klinik anlamlılık değerine göre bireyler gruplara ayrıldı. Aynı zamanda bağımsızlığı kategorize etmek üzere MRS puanı kullanıldı. Yapılan istatistik analize göre, bilişsel rezervin fonksiyonel iyileşme süreci üzerinde anlamlı etkisi bulundu (p=0,009). Aynı zamanda inme sonrası bağımsızlığın öngörülmesinde akut dönemdeki üst ekstremite fonksiyonunun anlamlı etkisi tespit edildi (p=0,025). Bulgularımız, inme sonrası bireylerin günlük yaşama uyum sağlamasında yaşam boyunca edinilen deyimlerden oluşan bilişsel rezervin destekleyici olduğunu, bireylerin bağımsızlıklarını öngörmede ise başlangıç üst ekstremite değerlerinin etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of our study is to investigate the impact of cognitive reserve on the functional recovery process in individuals who have experienced an acute stroke. Sixty individuals diagnosed with acute stroke were included in the study. After collecting demographic information and clinical characteristics of the participants, initial assessments were conducted in the acute phase. The Cognitive Reserve Scale (CRS) was used to assess cognitive reserve, while the Montreal Cognitive Assessment (MoCA) was employed to evaluate cognitive impairment. The Functional Independence Measure (FIM) was used to assess functional recovery, and the Modified Rankin Scale (MRS) was utilized to evaluate functional independence. The National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS) was employed to determine stroke severity, and the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) was used to assess patients' anxiety and depression levels. The presence of spasticity was evaluated using the Modified Ashworth Scale (MAS). To assess upper and lower extremity function, the Fugl-Meyer Assessment for Upper and Lower Extremity Scales were used. Assessments were repeated in the third month to monitor recovery. To determine the factors influencing the functional recovery process in individuals with acute stroke, the total FIM score was used. Based on the clinically significant value of 22 points, participants were divided into groups. The MRS score was also used to categorize independence. Statistical analysis revealed that cognitive reserve has a significant impact on the functional recovery process (p = 0.009). Additionally, it was found that upper extremity function in the acute phase significantly predicts post-stroke independence (p = 0.025). Our findings indicate that cognitive reserve, accumulated through life experiences, supports individuals in adapting to daily life post-stroke, and that initial upper extremity values are significant in predicting independence.