Bazı organik gübrelerin farklı olgunlaşma dönemlerinde biçilen italyan çiminin (Lolium multiflorum Lam.)  ot verimi ve yem değeri üzerine etkileri
The effects of some organic fertilizers on grass production and feed value of italian grass (Lolium multiflorum Lam.) moved at different maturation periods
Yazar: VEDAT ESER
Danışman: PROF. DR. ŞEYDA ZORER ÇELEBİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Van ekolojik koşullarında yetiştirilen Ryegrass'da (süt otu) üç farklı olgunluk döneminde yapılan biçimin ve üç farklı organik gübrenin  verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 2021-2022 yılları içerisinde yürütülmüştür. Ryegrass bitkisine standart gübre ile organik gübre olarak deniz yosunu, vermikompost ve hümik asit yaprak uygulaması yapılmıştır. Biçimler; çiçeklenme öncesi, erken çiçeklenme ve geç çiçeklenme olmak üzere üç farklı olgunluk aşamasında yapılmıştır. Araştırma tesadüf bloklarında faktöriyel deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırmada farklı organik gübre uygulamaları ile  farklı olgunlaşma dönemlerinde yapılan biçimin, bitkinin bitki boyu, yeşil ot verimi, kuru ot verimi, kuru madde oranı, ham protein oranı, ham protein verimi, ADF ve NDF oranları, sindirilebilir kuru madde (SKM), kuru madde tüketimi (KMT), nispi yem değeri (NYD) oranlarına ilişkin veriler alınmıştır.
 	Araştırma sonucunda; bitki boyu 38.43-72.50 cm arasında değişmiş olup en yüksek değer geç çiçeklenme döneminde vermikompost uygulamasından alınmıştır. Yeşil ot verimi ise 3130.0-1347.5 kg/da arasında değişmiş olup en yüksek yeşil ot verimi erken çiçeklenme döneminde vermikompost uygulamasından elde edilmiştir. Biçim dönemi ortalamalarına bakıldığında en yüksek bitki boyu erken ve geç çiçeklenme döneminde , en yüksek yeşil ot verimi ise erken çiçeklenme dönemlerinden elde edilmiştir. Gübre uygulama ortalamalarına göre ise en yüksek bitki boyu ve yeşil ot verimleri hümik asit ve vermikompost uygulamalarından alınırken en düşük değerler kontrolden elde edilmiştir. En yüksek ham protein oranı erken çiçeklenme biçim döneminde tüm organik gübrelerden alınmıştır. Gübre uygulama ortalamalarına göre en yüksek ham protein verimi vermikompost ve hümik asit uygulamalarından sırasıyla 119.23 kg/da ve 109.49 kg/da olarak alınmış olup, biçim dönemi ortalamalarına göre ise erken çiçeklenme dönemi 151.54 kg/da olarak en yüksek ham protein oranına ulaşmıştır. Sindirilebilir kuru madde ve nispi yem değeri  çiçeklenme öncesi hümik asit uygulamasında sırasıyla % 53.06, % 107.36 olarak en yüksek değerlere ulaşmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre verim açışından erken çiçeklenme döneminin uygun biçim zamanı olarak değerlendirilebileceği ancak kalite açısından çiçeklenme öncesi biçim döneminin dikkat çektiği belirlenmiştir. Genel olarak organik gübre yaprak uygulamasının bitkinin verim ve kalitesini arttırdığı özellikle organik gübrelerden vermikompost ve hümik asidin ön plana çıktığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out in order to determine the yield and quality characteristics of three different organic fertilisers and the form harvested in three different maturity periods in Ryegrass (milkgrass) grown in Van ecological conditions. Standard fertiliser and seaweed as organic fertilizer, vermicompost and humic acid foliar application were applied to the Ryegrass plant. Harvests were made at three different maturity stages: pre-flowering, early flowering and late flowering. The research was established in randomised blocks according to the factorial design with three replications. In the study, data on plant height, green grass yield, dry grass yield, dry matter ratio, crude protein ratio, crude protein yield, ADF and NDF ratios, digestible dry matter (DMM), dry matter consumption (DMC), relative feed value (RFV) ratios of the plants were obtained by harvesting at different maturity periods with different organic fertilizer applications.
 	 As a result of the research, plant height varied between 38.43-72.50 cm and the highest value was obtained from vermicompost application in the late flowering period Green grass yield varied between 3130.0-1347.5 kg/ha and the highest green grass yield was obtained from vermicompost application during early flowering period. Considering the averages of the cutting periods, the highest plant height was obtained in the early and late flowering periods, and the highest green grass yield was obtained in the early flowering periods. According to the fertilizer application averages, the highest plant height and green grass yields were obtained from humic acid and vermicompost applications, while the lowest values were obtained from the control. The highest crude protein ratio was obtained from all organic fertilizers in the early flowering form period. According to the fertilizer application averages, the highest crude protein yield was obtained from vermicompost and humic acid applications as 119.23 kg/da and 109.49 kg/ha, respectively, and according to the cutting period averages, the early flowering period reached the highest crude protein rate as 151.54 kg/da. Digestible dry matter and relative feed values reached the highest values as 53.06% and 107.36%, respectively, in humic acid application before flowering.
According to the findings obtained from the research, it was determined that the early flowering period can be considered the appropriate cutting time in terms of yield, but the cutting period before flowering attracts attention regarding quality. It has been generally concluded that applying organic fertilizers directly to the leaves of plants can increase both their yield and quality. Specifically, vermicompost and humic acid have been found to be effective organic fertilizers for this purpose.