Erken çocukluk döneminde anne baba çocuk iletişiminin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative examination of parent and child communication in early childhood period
Yazar: SEYRAN SARISOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi iletişim = Family communicatin ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ana-baba çocuk ilişkileri =   ; Ana-çocuk iletişimi = Mother-child communication ; Baba-çocuk iletişimi = Father-child communication ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children

Özet:
İletişim, insan yaşamının tüm önemli yönlerinin belirleyici ve anahtarıdır. Bir çocuğun ilk sosyalleştiği kişiler olan ebeveynleri ve iletişim becerilerini keşfetmeleri için en önemli bilgi kaynağıdır. Ebeveynlerin çocukları ve birbirleri ile iletişim kurma şekilleri çocuğun çevresindeki dünyayı nasıl göreceğine dair temel oluşturur. Anne ve babaların iletişime dair bilgilerinin, düşüncelerinin, algılarının ve kullandıkları yöntemlerin çocukların iletişim algısını, kurdukları ve kuracakları iletişim yöntemlerini ne şekilde etkilediği, çocuğun dünyasına nasıl yansıdığına dair sorulara verilen cevapların yetersiz olduğu düşünülmektedir. Mevcut çalışmada baba-çocuk, anne- çocuk arasındaki iletişimin çocuğun iletişim algısı üzerindeki potansiyel etkisi; iletişim kurma özellikleri, etkili iletişim becerileri, iletişim engelleri, çatışma çözme becerileri, iletişimde gelişim dönemi özellikleri, anne – baba tutumları, çocukla iletişimde kuşak aktarımı, olarak farklı unsurlarla kapsamlı bir çerçevede belirlenmeye çalışılmıştır. Anne-baba-çocuk iletişiminin karşılıklı olarak incelendiği bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada basit rastgele örneklem yöntemi ile belirlenen 5-7 yaş arasında çocuğu olan 18 ebeveyn ve bu ebeveynlerin çocukları olmak üzere toplam 54 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verilerinin toplanmasında ebeveynlerle araştırmacı tarafından literatür taraması yapılarak ve uzman görüşü alınarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme soruları, çocuklarla çizilmesi istenen resimler, resimlere ait anlatımlar ve sorular kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesi aşamasında içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Açık uçlu sorular çerçevesinde yapılan görüşmeler ebeveyn ve çocuk ismi verilmeden kodlanarak, doğrudan, orijinal alıntılar verilerek değerlendirilmiştir.
Araştırmanın sonucunda bulgular incelendiğinde; çocukların anne ve babalarına dair olumsuz iletişim algıları olduğu, ebeveyn- çocuk arasında etkili iletişimin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin çocukları ile sağlıklı iletişim kurma noktasında bilgi ve becerilerinin yetersiz olduğu, bu durumun çocuğun resim ve anlatımlarına yansıdığı görülmüştür. Ebeveynlerin çocukları ile iletişimlerinde olumsuz yöntemler kullanması, yeterli vakit ayıramaması, aktif dinlememesi, sözel şiddet, ceza uygulamaları, kaliteli zaman geçirme etkinliklerinin sınırlı olması, gelişim dönemi ihtiyaçlarının karşılanmaması, iletişim kurmak için zamanın değişen ihtiyaçlarına göre geliştirmek yerine, kendi anne ve babaları ile olan ilişkileri örnek almaları çocuklarla iletişimi engelleyen unsurlar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonucun çocukların çizim ve anlatımlarına yansıması ise; anne ve baba figürüne yer verilmemesi şeklinde olmuştur. Ulaşılan tüm sonuçlar literatür ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Communication is the determinant and key to all important aspects of human life. A child's first social contacts are parents and they are the most important source of information for them to explore their communication skills. The way parents communicate with their children and with each other forms the basis for how the child sees the world around him. It is thought that the answers are insufficient to the questions about how the knowledge, thoughts, perceptions and methods of communication of the mothers and fathers affect the children's perception of communication, the communication methods they establish and will establish, and how they reflect on the child's world. In the present study, the potential effect of father-child, mother-child communication on the child's perception of communication has been tried to be determined in a comprehensive framework with different elements such as communication characteristics, effective communication skills, communication barriers, conflict resolution skills, developmental period characteristics in communication, parental attitudes, generational transmission in communication with the child. In this research, qualitative research method was used in which mother-father-child communication was examined mutually. The study was conducted with a total of 54 participants; 18 parents with their children between the ages of 5-7 whom were determined by the simple random sampling method. In collecting the data of the research, semi-structured interview questions developed by the parents and the researcher by reviewing the literature and expert opinions, the pictures that were asked to be drawn with the children, the descriptions of these pictures and the questions were used. Content analysis and descriptive analysis were used in the analysis of the data. Interviews conducted within the framework of open-ended questions were evaluated by coding without giving the name of the parent and child, and by giving direct and original quotations.
When the findings of the research are examined; It was concluded that children have negative communication perceptions about their parents and that there is no effective communication between parents and children. It has been observed that the knowledge and skills of the parents in establishing healthy communication with their children are insufficient, and this situation is reflected in the child's pictures and expressions.
It has been concluded that parents' use of negative methods in their communication with their children, not allocating enough time, not listening actively, verbal violence, punishment practices, spending limited time on quality activities, not meeting the needs of the developmental period, taking examples from their parents instead of developing their own relationships according to the changing needs of time are factors that prevent communication with children. The reflection of this result on children's drawings and expressions are seen as that mother and father figures were not included to the drawings. All the results are discussed within the literature and finally suggestions are presented.