Okul öncesi dönem çocukları için basılan resimli öykü kitaplarının toplumsal cinsiyete ilişkin kalıpyargılar yönünden incelenmesi
An investigation of picture story books published for preschool children in terms of gender role and stereotyping
Yazar: SİNEM GÜNDÜZ ŞENTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİLAY DEREOBALI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Hikaye kitapları = Story books ; Kitaplar = Books ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Resimli kitaplar = Illustrated books ; Toplumsal kalıp yargılar = Social mold judgments ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu çalışmada resimli hikâye kitapları toplumsal cinsiyet kalıpyargılar açısından incelenerek kitapların içerik ve resimlemedeki cinsiyetçiliğe ilişkin öğelere dikkat çekmek amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma özelliği taşımaktadır. Farklı zaman, yer ve yayınevlerinden satın alınan 70 resimli kitap incelenmiştir.  Resimli kitaplar 3-6 yaş grubu çocuklar için basılan kitaplar arasından seçilmiştir. Veriler nitel veri toplama yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemiyle elde edilmiştir. Her bir resimli kitap için kitap künyesi doldurulmuş ve kitaplar araştırmacı tarafından geliştirilen "Metin İnceleme Formu" ve "Resim İnceleme Formu" kullanılarak incelenmiştir. Veriler yazar ve çizer cinsiyeti, kitabın ismi, aile yapısı, meslek, eylem, oyun, oyuncak, ilgi alanı, kişilik özellikleri, mekân, kitaplarda yer alan karakterler, fiziksel görünüş, aksesuar, kıyafet gibi toplumsal cinsiyet ipuçları açısından incelenerek toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda kadın ve erkek cinsiyetinin temsil edilme oranlarının birbirine yakın olduğu, kadınların erkek mesleği olarak düşünülen çeşitli mesleklerde gösterildiği, 3-6 yaş çocuklara yönelik resimli kitaplardaki yazar ve çizer cinsiyetlerinin daha çok kadın olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra eylem, oyun, oyuncak ve ilgi alanı kodlarında erkekler lehine toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının devam ettiği söylenebilir. Özetle resimli kitaplarda kadın ve erkekler için toplumsal cinsiyet kalıpyargıları azalmış görünse de varlığını sürdürdüğü görülmektedir.


Anahtar kelimeler: resimli öykü kitapları, okul öncesi dönem, toplumsal cinsiyet kalıpyargıları

Abstract:
In this study, picture story books were analyzed in terms of gender stereotypes and it was aimed to draw attention to the elements related with sexism in the contents and illustrations of the books. The study is a qualitative study. 70 picture books, purchased from different publishers in different times, were analyzed. Picture books were chosen from the books published for children of 3-6 ages. Data were collected through document analysis method, one of the qualitative data collection methods. Book tags were written for each picture book and books were analyzed by using "Text Analysis Form" and "Picture Analysis Form" developed by the researcher. Data were collected by analyzing gender clues like the sex of author and illustrator, the name of the book, family structure, profession, activity, game, toy, area of interest, personal characteristics, place, characters in the book, physical appearance, accessories, clothes, etc. The data collected were analyzed with content analysis method. As a result of the analyses, it was detected as follows: The representation rates of men and women are closer to each other. Women are illustrated in various professions thought as professions of men. The sexes of authors and illustrators of picture books for children between the ages of 3 and 6 are mostly women. Furthermore, it can be said that gender stereotypes still exist in favor of men in the codes of activity, game, toy and area of interest. In conclusion, although gender stereotypes for women and men in picture books decrease, they still exist.



Keywords: picture story books, early childhood, gender stereotypes