Üniversite öğrencilerinin otoriteryen eğilimleri ile bilişsel esneklik ve genel sistemi meşrulaştırma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between authoritarian tendency of university students and levels of cognitive flexibility and system legitimation
Yazar: KEVSER KAVAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE CEYLAN
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Otoriter kişilik = Authoritarian personality ; Otoriteriyenizm = Authoritarianism ; Sağ kanat yetkeciliği = Right wing authoritarianism ; Sistemi Meşrulaştırma Kuramı = System Justification Theory ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Toplumlara tahripkâr izler bırakan otoriteryen eğilim; itaat, saldırganlık, önyargı ve faşist tutumları içerisinde barındırır. Bununla birlikte geleneksellik ile yoğrulan katı düşünme biçimiyle karakterize edilir. Bilişsel esneklik genel olarak değişen durumlara uygun tepkiyi verebilmeyi sağlayan bilişsel beceridir. Sistemi meşrulaştırma ise sistemsel yapıların geçmişte beri var olmaları sebebiyle haklılaştırılmasıdır. Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin otoriteryen eğilim düzeyi ile bilişsel esneklik ve genel sistemi meşrulaştırma düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. İstanbul Topkapı Üniversitesinde 2022-2023 yılları arasında öğrenim gören 284 kişi katılmıştır. Uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen öğrenciler Sosyo-demografik bilgi formu, Sağ Kanat Yetkeciliği Ölçeği Bilişsel Esneklik Envanteri ve Sistemi Meşrulaştırma Ölçeğini tamamlamıştır. SPSS 26.0 programı aracılığıyla betimleyici analizler, T-test, ANOVA ve Pearson korelasyon testi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre otoriteryen eğilim ile sistemi meşrulaştırma anlamlı düzeyde pozitif ilişkidedir. Otoriteryen eğilim ile bilişsel esneklik arasında ise kısmi negatif ilişki bulunmaktadır. Sosyo-demografik değişkenlere bakıldığında ise otoriteryen eğilim ve sistemi meşrulaştırma; ekonomik durum, siyasi görüş ve dine olan bağlılık değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Ekonomik durumunu kötü olarak ifade eden öğrencilerin sistemi meşrulaştırma ve otoriteryen eğilim puanları iyi olarak ifade eden öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksektir. Dine bağlılığını zayıf olarak ifade eden öğrencilerden güçlü olarak ifade edenlere doğru ise otoriteryen eğilim ve sistemi meşrulaştırma düzeyi artış göstermektedir. Bilişsel esneklik ise dine olan bağlılık ve öğrenim birimine göre farklılık göstermiştir.

Abstract:
It includes authoritarian tendency, obedience, aggression, prejudice and fascist 
attitudes that leave devastating traces on societies. However, it is characterized by a 
rigid way of thinking mixed with tradition. Cognitive flexibility is the cognitive skill 
that enables to respond appropriately to changing situations in general. System 
legitimation is the justification of systemic structures because they have existed in the 
past. In this study, the relationship between the level of authoritarian tendency of 
university students with the levels of cognitive flexibility and justification of the 
system were examined. 284 person studying at Istanbul Topkapı University between 
2022 and 2023 years attended. The students determined by the convenience sampling 
method completed the Socio-Demographic İnformation Form, Right-Wing 
Authoritarianism Scale, Cognitive Flexibility İnventory, and System Justification 
Scale. Descriptive analysis, T-test, ANOVA and Pearson correlation tests were applied 
through the SPSS 26.0 program. According to the survey results, a positive 
relationship was found between the authoritarian tendency and the legitimation of the 
system. However, a partial negative relationship was found between cognitive 
flexibility and authoritarian disposition. Authoritarian tendency and legitimation of the 
system: It differs according to the level of economic status, political opinion and 
religious belief declared by the students. On the other hand, cognitive flexibility 
differed religious belief and among faculties.