Disleksili çocuklarda kaba motor ve bilişsel becerilerin okuduğunu anlamaya etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of gross motor and cognitive skills on reading comprehension in children with dyslexia
Yazar: MELİKE DIRAMSIZ
Danışman: DOÇ. GÖKÇEN AKYÜREK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Akademik katılım = Academical participation ; Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Disleksi = Dyslexia ; Görsel algılama = Visual perception ; Kaba motor becerileri = Gross motor skills ; Motor beceriler = Motor skills ; Okuma güçlüğü = Reading difficulty ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Bu çalışmanın amacı, disleksili çocuklarda kaba motor becerileri, motor planlama, görsel algı becerileri, reaksiyon hızı, yürütücü işlevlerin okuduğunu anlamaya etkisini incelemektir. Çalışma grubunu 7-12 yaş arasında 64 disleksi tanılı çocuk oluşturmuştur ve Hacettepe Üniversitesi Ergoterapi bölümü, pediatri ünitesine başvuran çocuklar arasından rastgele seçilmiştir. Kontrol grubu (n=64) sosyal medya ilanı yolu ile katılmaya başvuran gönüllü bireyler arasından seçilmiştir. Çocukların kaba motor becerileri için Bruininks-Oseretsky Motor Yeterlik Testi-2 Kısa Formun (BOMYT 2-KF) bilateral koordinasyon, denge, hız ve çeviklik maddeleri, motor planlama için Dinamik Ergoterapi Biliş Ölçeği-Çocuk (DEBÖ-Ç) versiyonunun motor taklit, obje kullanımı ve sembolik eylemleri içeren 3 alt parametre, görsel algılama becerileri için Görsel Algı Beceri Testi-3 (GABT-3) görsel ayırt etme ve şekil zemin parametreleri, reaksiyon hızını değerlendirmek için bilgisayar programı, yürütücü işlevlerini değerlendirmek için Yürütücü İşlevler ve Aktivite Rutinleri Ölçeği (YİARÖ) kullanıldı. Bu becerilerin okuduğunu anlamaya etkisini incelemek için Sesli Okuma Becerisi ve Okuduğunu Anlama Testi II (SOBAT II)'nin A formunda bulunan 13 metin kullanıldı. Disleksili çocuklarda yapılan yol modeline göre motor planlama (ß=0,536, p=0,002) ve görsel algı-şekil zemin algısı alt parametresinin (ß=0,380, p=0,002) okuduğunu anlama üzerinde doğrudan etkisi bulundu. Kaba motor beceri (ß=0,942, p=0,002) motor planlama ölçümü üzerinden okuduğunu anlama üzerinde dolaylı bir etkiye sahipti. Tipik gelişim gösteren çocuklarda yapılan yol analizine göre yürütücü işlevler (ß=0,439, p=0,002), görsel algı-görsel ayırt etme alt parametresinin (ß=0,623, p=0,002) okuduğunu anlamaya doğrudan etkisi vardı. Görsel reaksiyon hızı (ß=-0,592; p=0,002), motor planlamanın (ß=0,218; p=0,002) ise yürütücü işlevler üzerinden okuduğunu anlamaya dolaylı olarak etkisi vardı. Okumayı etkileyen faktörler, tipik gelişim gösteren çocuklar ile disleksi olan çocuklar arasında farklıydı. Bu çocuklarla çalışan sağlık profesyonelleri ve öğretmenler bunun farkında olmalıdırlar.

Abstract:
This study aimed to examine the effects of gross motor skills, motor planning, visual perception skills, reaction speed, and executive functions on reading comprehension in children with dyslexia. The study group consisted of 64 children diagnosed with dyslexia between the ages of 7-12 and were randomly selected from among the children who applied to the pediatric unit of Hacettepe University Occupational Therapy Department. The control group (n=64) was chosen from among the volunteers who applied to participate via social media posting. Bilateral coordination, balance, speed, and agility items of Bruininks-Oseretsky Motor Proficiency Test-2 Short Form (BOT 2-SF) for gross motor skills of children, Dynamic Occupational Therapy Cognition Scale-Children's version (DOTCA-Ch) for praxis for motor imitation for motor planning, 3 sub-parameters including object use and symbolic actions, Test of Visual Perception Skills-3 (TVPS-3) for visual perception skills, visual discrimination and shape background parameters, a computer program to evaluate reaction rate, Executive Functions, and Activity Routines Scale to evaluate executive functions (EFORTS) was used. In order to examine the effects of these skills on reading comprehension, 13 texts in the A form of the Reading Aloud Skill and Reading Comprehension Test-II (SOBAT-II) were used. According to the path model made in children with dyslexia, motor planning (ß=0.536, p=0.002), and visual perception-shape ground perception sub-parameter (ß=0.380, p=0.002) was a direct effect on reading comprehension. The gross motor skill (ß=0.942, p=0.002) had an indirect effect on reading comprehension through the motor planning measure. According to the path analysis performed in children with typical development, executive functions (ß=0.439, p=0.002), visual perception-visual discrimination sub-parameter (ß=0.623, p=0.002) was a direct effect on reading comprehension. Visual reaction speed (ß=-0.592; p=0.002) and motor planning (ß=0.218; p=0.002) were an indirect effect on reading comprehension through executive functions. The factors affecting reading were different between children with typical development and children with dyslexia. The health professionals and teachers working with these children should be aware of it.