İptal ve itiraz başvuruları bakımından anayasa yargısında ilk inceleme
L'examen de la recevabilité des recours en matière de contentieux constitutionnel normatif
Yazar: ÖZEN ÜLGEN ADADAĞ
Danışman: PROF. DR. NECMİ YÜZBAŞIOĞLU
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa yargısı = Constitutional justice ; İptal davası = Annulment action ; İtiraz = Objection

Özet:
İptal davası ve itiraz yolunda başvuru koşulları Anayasada düzenlenmiş olmakla birlikte, asıl belirleyici olan Anayasa Mahkemesinin bu kurallara ilişkin yorumudur. Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme aşamasında verdiği kararlar çerçevesinde, iptal davası ve itiraz yolunda başvuru hakkının sınırları incelenirken, sadece teknik usul kurallarının belirlenmesi değil, Anayasaya uygunluk denetiminin etkinliğinin ölçülmesi de amaçlanmıştır. Tümevarım yönteminin tercih edildiği çalışmada, Anayasa Mahkemesinin kurulduğu günden itibaren verdiği kararların tamamı üzerinde çalışılmış, ancak özellikle 1982 Anayasası sonrası döneme ağırlık verilmiştir.Yapılan inceleme sonucunda, Anayasa Mahkemesinin, ilk inceleme aşamasında verdiği kararlarda istikrarlı bir çizgi izlemediği ve özellikle itiraz yolu ile yapılan başvurulara yönelik kararlarının çelişkili olduğu tespit edilmiştir. Kararlardaki çelişkili ifadeler, Mahkemenin daraltıcı ya da genişletici bir yorum yaptığı yönünde bir genelleme yapılmasını engeller niteliktedir. İtiraz yolu ile yapılan başvurular bakımından bir diğer önemli sorun ise, Anayasa Mahkemesinin dava mahkemelerinin ve temyiz mercilerinin alanına müdahale etmesidir. Mahkemenin bu müdahalesi, aslında çok da fazla olmayan iş yükünün artmasına ve başvuruların makul sürede sonuçlanmamasına neden olmaktadır.

Abstract:
La vérification de la conformité avec la constitution est lié à un recours dûment effectué. La Constitution prévoit deux voies de recours tant recours en annulation que l?exception d?inconstitutionnalité. Bien que les conditions de base ont determiné par les règles écrites, le principal déterminant est l?interprétation de ces règles par la Cour Constitutionnelle. Cette étude vise à déterminer les limites réelles du droit au recours lors de la vérification de la conformité à la constitution par considération des décisions prises à la première étape d?étude de la Cour Constitutionnelle lors d?une demande en annulation et en exception d?inconstitutionnalité. Pendant 45 ans, plus de trois milles recours a été effectué à la Cour Constitutionnelle pour la vérification de la conformité avec la Constitution. Malgré la prise en considération de toutes les décisions au niveau de chaque règle que nous avons examinée , si une différence est en cause , nous avons intesifié notre étude sur des décisions prises à l?époque de la Constitution 1982.Suite de l?étude effectué, il est constaté que la Cour Constitutionnelle n?a pas suivi un trajet stable lors de la première étape de la prise de décision. Notamment, les décisions prises au sens des recours formulés par l?exception d?inconstitutionnalité sont contradictoires. L?intervention de la Cour Constitutionnelle à la compétence des Hautes Juridictions comme le Conseil d?Etat et la Cour de Cassation et celle des tribunals de première d?instance constitue un autre probleme important pour des recours formulées par la voie d?exception d?inconstitutionnalité.