Sürdürülebilir ekoturizm: Her zaman mümkün mü
Sustainable ecotourism: Is it always possible
Yazar: SEYYİDE NALINÇAK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALPARSLAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ekoturizm Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Ekoturizm = Ecotourism ; Kosta Rika = Costa Rica ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İzmir-Seferihisar = İzmir-Seferihisar

Özet:
Ekoturizm, doğal çevrenin ve yerel kültürlerin sürdürülebilirliği doğrultusunda turizm faaliyetlerinden fayda sağlama amacı taşımaktadır. Ekoturizm kavramı Türkiye'de yeni tanınmaya başlayan bir kavram olup, resmi kurumların ekoturizm sürdürülebilirliği için gerekli düzenlemeleri henüz yeterli düzeyde gerçekleştirmediği görülmektedir. Ancak son yıllardaki olumsuz uygulamalar, ekoturizm felsefesinin sorgulanmasına ve yeni alternative arayışlarına yol açmıştır. Kavramsal olarak içeriğinde sürdürülebilirliği barındırmasına rağmen ekoturizme alternative olarak "sürdürülebilir ekoturizm" kavramının ortaya atıldığı gözlemlenmiştir. Ekoturizm faaliyetlerinin doğal kaynaklarda tükenme, yerel kültürde ve kırsal yaşantıda olumsuz değişimlere neden olma gibi sonuçlar, ekoturizmin kendi kendisini tüketmesi ve amacından sapması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla sürdürülebilirlik ve ekoturizm kavramlarının birbiriyle iç içe olan kavramlar olduğu, ancak ekoturizmin her zaman sürdürülebilir olmadığı düşüncesi ortaya çıkmaktadır.
Bu çalışmada ekoturizmin her zaman sürdürülebilir olup olmadığına ilişkin olarak Seferihisar ve Kosta Rika örneklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında iki bölgenin coğrafi konumları, tarihi, doğal ve kültürel değerleri, konaklama bilgileri, ekoturizmdeki mevcut durumları ve ekoturizm faaliyetlerinin olası çevresel, sosyo-kültürel ve ekonomik etkileri dikkate alınmıştır. Metodolojik olarak literatür tarama yöntemi kullanılarak her iki bölgeye ait yapılan araştırmalara ve rapolara erişim sağlanmış ve bu kaynaklardan derleme yapılmıştır.
Çalışma bulgularına göre Kosta Rika örneğinde ekoturizmin sürdürülebilirlik özelliğinin Seferihisar örneğine göre daha fazla sağlanabildiği, ancak ekoturizmin her zaman sürdürülebilir nitelikte olmadığı kanısına varılmıştır. Özellikle ekoturizmin çevresel ve ekonomik etkilerinin Kosta Rika örneğinde daha iyi yönetildiği belirlenmiştir. Ayrıca Kosta Rikaya özgü olarak ekoturizmin hem çevreyi koruma hem de yerel halkın refahını arttırma işlevinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Milli park ve ekoturizm merkezlerine yönelik yabancı turistlerin yoğun katılımı ile Kosta Rika'nın uluslararası alanda öne çıktığı tespit edilmiştir.
Seferihisar örneğinde Cittaslow hareketi sayesinde yerel ürünlerin ön plana çıktığı, yerel halk için alternatif istihdam ve gelir imkanı sağlandığı görülmektedir. Ancak Seferihisar'daki turizmin genellikle uluslararası turizm hareketinden ziyade iç turizm olarak kaldığı, bu nedenle ekoturizmden elde edilen gelirin daha kısıtlı olduğu belirlenmiştir. Türkiye açısından ekoturizmin sürdürülebilir nitelik kazanması için çevreye duyarlılık konusunda eğitimlere, sağlıklı bir altyapıya, ekonomik kaygının azaltılmasına ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ekoturizm, sürdürülebilirlik, Kosta Rika, Seferihisar

Abstract:
The purpose of ecotourism is to benefit from tourism activities in accordance with the sustainability of the natural environment and local cultures. The ecotourism term has been emerged to be recognized in Turkey, and it has been considered that official institutions have not met the necessary arrangements yet for the sustainability of ecotourism. However, the negative practices in recent years have led to the questioning of the ecotourism philosophy and to the search for new alternatives. Although it conceptually contains sustainability, the term "sustainable ecotourism" has been put forward as an alternative to ecotourism. The outcomes of ecotourism activities such as depletion in natural resources, causing negative changes in local culture and rural life mean that ecotourism is self-consuming and deviated from its purpose. Therefore, the idea that sustainability and ecotourism are intertwined, but ecotourism is not always sustainable.
The purpose of this study is to examine the cases of Seferihisar and Costa Rica regarding whether ecotourism is always sustainable. For this purpose, geographical locations, historical background, natural and cultural values, accommodation information, their current status in ecotourism and possible environmental, socio-cultural and economic effects of ecotourism activities of two destinations have considered. Methodologically, literature review method was used to access researches and reports related to both cases.
According to the findings of the study, it is concluded that the sustainability of ecotourism in Costa Rica can be achieved more appropriate than that of Seferihisar, but the ecotourism is not always sustainable. In particular, environmental and economic impacts of ecotourism have been better managed in the case of Costa Rica. In addition, ecotourism has been shown to have a higher function of both protecting the environment and increasing the well-being of the local people in Costa Rica case. It has been determined that Costa Rica stands out internationally with the intense participation of foreign tourists towards national parks and ecotourism centers.
In the case of Seferihisar, it has been considered that local products are highlighted and alternative employment and income opportunities are provided for the local people via Cittaslow movement. However, it was determined that tourism in Seferihisar generally remained as domestic tourism rather than the international tourism movement, so the income from ecotourism was more limited. Also, need for education about environmental awareness, healthier infrastructure and reducing economic concerns have emerged for sustainable ecotourism in Turkey.

Keywords: Ecotourism, sustainability, Costa Rica, Seferihisar