Türkiye'de arşivcilik ile ilgili yayın yapan süreli yayınların konu analizi (1985-2023)
Topic analysis of periodicals publishing on archival in Turkey (1985-2023)
Yazar: AYŞE BAYRAKTAR ÇETİN
Danışman: PROF. DR. İSHAK KESKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arşiv = Archive ; Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Arşivcilik = Record keeping ; Arşivleme = Archiving ; Elektronik dergiler = Electronic magazines ; Elektronik yayıncılık = Electronic publishing ; Konu modelleme = Subject modeling ; Metin madenciliği = Text mining

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca bilgi, bir nesilden diğerine aktarılarak kültürel ve entelektüel mirasın sürdürülmesini sağlamıştır. İlk çağlarda, bilgi genellikle kil ve taş tabletler, el yazmaları ve basılı eserler gibi fiziksel formatlarda saklanmıştır. Ancak bilgi ve teknoloji alanlarındaki hızlı ilerlemeler, bilgiyi kayıt altına almanın ve paylaşmanın yöntemlerini de önemli ölçüde değiştirmiştir. Basılı materyalin ötesine geçilerek elektronik ortamların kullanılması, bilgiye erişim ve paylaşımda önemli gelişmeleri beraberinde getirmiştir. Elektronik yayıncılığın sunduğu hızlı erişim olanakları, akademik ve bilimsel çalışmaların daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlamıştır. Elektronik ortamların yaygınlaşması, bilginin saklanma ve paylaşılma yöntemlerini yeniden şekillendirmiş; böylelikle bilgiye erişim ve paylaşımda büyük bir hız ve kolaylık sağlanmıştır.
Tezin başlığında geçen "süreli yayın" kavramı, özel olarak "dergi" türünü ifade etmektedir. Bu bağlamda, çalışmada Türkiye'de halen aktif olarak yayın yapan, elektronik ortamda erişim sağlayan ve temel yayın amacı Bilgi ve Belge Yönetimi olan dergilerde yayınlanan bilimsel makalelerin arşivcilik mesleği ve uygulama süreçlerine yönelik konu eğilimleri incelenmiştir. Çalışma, bu dergilerdeki bilimsel yayınların arşivcilik alanındaki konu eğilimlerini belirlemeyi ve bu alandaki mevcut araştırma eğilimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Çalışmada, hakemli makalelerin tanımlayıcı unsurlarının detaylı incelemeleri yapılmıştır. Bu yayınlar, İngilizce özet metinleri üzerinde metin madenciliği teknikleri kullanılarak yapılandırılmış bir formata dönüştürülmüş ve analiz süreçleri için hazır hale getirilmiştir. Çalışmada verilerin analizi için Python programlama dili kullanılmıştır. Metin ön işleme aşamasından geçirilen veri seti üzerinde konu modellemesi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, konu modellemesi için BERTopic algoritması tercih edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Arşiv, Arşivcilik, Elektronik Yayıncılık, Elektronik Dergi Yayıncılığı, Metin Madenciliği, Konu Modelleme, BERTopic.

Abstract:
Throughout human history, knowledge has been passed from one generation to another, ensuring the preservation of cultural and intellectual heritage. In ancient times, information was often stored in physical formats such as stone tablets, manuscripts, and printed materials. However, rapid advancements in the fields of information and technology have significantly changed the methods of recording and sharing knowledge. Moving beyond printed materials, the use of electronic media has brought about major developments in access to and dissemination of information. The rapid access provided by electronic publishing has enabled academic and scientific works to reach a broader audience. The widespread adoption of electronic media has reshaped the methods of storing and sharing information, resulting in significant speed and ease in accessing and disseminating knowledge.
The term "periodicals" in the title of this thesis specifically refers to the genre of "journals." In this context, the study examines the topic trends of scientific articles related to the field of archival published in journals that are currently active in Turkey, provide electronic access, and have a core publishing focus on Information and Records Management. The aim of this study is to determine the topic trends of scientific publications in these journals related to the field of archival and to reveal current research trends in this area.
The study includes a detailed examination of the descriptive elements of peer-reviewed articles. The English abstracts of these publications have been converted into a structured format using text mining techniques and prepared for analysis. The data analysis was conducted using the Python programming language. Topic modeling was performed on the dataset, which was preprocessed through text preprocessing stages. For topic modeling in this study, the BERTopic algorithm was chosen.
Keywords: Archive, Archival, Electronic Publishing, Electronic Journal Publishing, Text Mining, Topic Modeling, BERTopic.