Muhammed Tahir Safveddin Divanı (inceleme-metin)
Divan of Muhammed Tahir Safveddin (analysis-text)
Yazar: YUNUS BAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TOPAL
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Muhammed Tahir Safveddin = Muhammed Tahir Safveddin ; Tasavvuf = Mystic ; Uşşakilik = Ushakiyya ; Şiir = Poem

Özet:
19. yüzyıl Türk edebiyatı için bir dönüm noktasıdır. Divan edebiyatının yerini yeni edebiyata bıraktığı bu süreçte birçok şair eski tarzda şiirler yazmaya ve divan tertip etmeye devam etmiştir. Hazırlanan bu çalışmada divanı ele alınan Muhammed Tahir Safveddin de bu anlayışla divan kaleme almış şairlerden biridir. Edebiyat tarihi kaynaklarında hakkında herhangi bir bilgi bulunmayan Muhammed Tahir Safveddin'in, divanındaki bilgilerden hareketle, 19. yüzyılda yaşadığı ve Uşşaki tarikatına mensup olduğu tespit edilmiştir. Tekke ve tasavvuf şairi olarak değerlendirilen Muhammed Tahir Safveddin'in divanında toplam 163 şiir yer almaktadır.

Tez çalışması bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde divandaki şiirlerin anlaşılmasında katkı sağlayacağı düşünülen konular yer almaktadır. Birinci bölümde Muhammed Tahir Safveddin'in hayatı ve edebî kişiliği incelenmiştir. İkinci bölümde Muhammed Tahir Safveddin Divanı; şekil, dil-üslup-sanat ve muhteva açılarından değerlendirilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ise Muhammed Tahir Safveddin Divanı'nın nüsha özelliklerine ve transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde şair ve eseri hakkında hazırlanan çalışmadan ve yapılan araştırmalardan elde edilen bilgilerin genel bir değerlendirmesi yapılmış ve sonuçlar ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Divan edebiyatı, Muhammed Tahir Safveddin, Uşşaki tarikatı, tasavvuf şairi, şiir.

Abstract:
The 19th century is a milestone for Turkish literature. Many poets continued to write old-style poems and compose their divans (compilation of poem) during this period where divan literature was replaced by new literature. Muhammed Tahir Safveddin, whose divan was the subject of this study, was one of the poets who wrote his divan with this understanding. It was found that Muhammed Tahir Safveddin, about whom no information in the literature history resources was available, lived in the 19th century based on the information in his divan and belonged to the Ussaki sect. Muhammed Tahir Safveddin, who is considered a sufi poet, has 163 poems in his divan.

This thesis study consists of an introduction and three sections. In the introduction section of the study, subjects considered to contribute to the understanding of poems in the work were addressed. In the first section, the life and literary personality of Muhammed Tahir Safveddin were evaluated. In the second section, the form, language-style-art features, and content of Muhammed Tahir Safveddin's Divan were discussed. In the third section of the thesis, the properties of the copy of Muhammed Tahir Safveddin's Divan and the transcribed text of his divan were presented. In the conclusion section, the general evaluation of the information that was obtained from studies on the poet and his work was made and the results were presented.

Keywords: Divan literature, Muhammed Tahir Safveddin, Ussaki sect, sufi poet, poem.