Mali yerelleşmenin kamu kesimi büyüklüğüne ve harcama kompozisyonuna etkisi: Ampirik bir inceleme
The effect of fiscal decentralisation on government size and expenditure composition: An empirical analysis
Yazar: EBRU CANIKALP
Danışman: PROF. DR. M. FATİH CİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal politikalar = Financial policies ; Harcama sistemi = Expenditure system ; Kamu ekonomisi = Public economy ; Kamu gücü = Public force ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Mali yerelleşme = Fiscal decentralization ; Yerelleşme = Decentralization

Özet:
Mali yerelleşme, merkezi yönetim yetkilerinin alt yetki alanlarına harcama, gelir ve borçlanma gibi mali sorumluluklarının devredilmesidir. Ülkelerin mali yerelleşme politikaları izlemesinin temelinde, kamu kesimi büyüklüğünün kontrol altına alınması ve toplum refahında artış sağlanması savları yer almaktadır. Bu çalışma kapsamında mali yerelleşmenin genel ve yerel yönetim düzeyinde kamu kesimi büyüklüğüne ve harcama kompozisyonuna etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. 
Bu amaçla birlikte teorik ve ampirik düzeyde araştırmalara konu olan kavramın, ölçümleme konusunda birçok eleştiri ile karşı karşıya kaldığını belirtmek mümkündür. Mali yerelleşmenin farklı boyutlarını tek bir gösterge veya basit endeksler ile ölçmenin enformasyon kaybına neden olduğu belirtilmelidir. Mali yerelleşmenin doğru ölçülememesi ya da çok boyutluluğunun göz ardı edilmesi, yapılan analizlerde elde edilen bulguların güvenilirliğinin tartışılmasına neden olmaktadır. Bu çalışma kapsamında, ölçümlemeye ilişkin bu eleştiriye istinaden, mali yerelleşme ve mali yerelleşmenin göstergelerine dair basit ve kompozit endeks hesaplamaları yer almaktadır. Yapılan endeks hesaplamaları ile çalışma kapsaımında iki farklı ampirik analiz uygulanmaktadır. Bunlardan ilki çok boyutlu istatistiksel analiz teknikleri ile 36 ülkenin mali yerelleşme politikalarındaki konumunun kümeleme analizi ve çok boyutlu ölçekleme analizi ile tespit edilmesidir. Elde edilen bulgular sonucunda, üniter yapıdaki Nordik ülkeleri ve yüksek kamu yönetimi performansına sahip federal ülkeler arasında bir yakınsama olduğu, yüzölçümü küçük ve nüfusu az olan ada ülkelerinin ayrıştığı dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, geçiş ekonomisi ülkeleri izledikleri merkeziyetçi yapı ve politik süreç ile benzeşirken, diğer AB ülkelerinin ise "Hizmette Halka Yakınlık İlkesi", 2008 krizi öncesi izlenen yerel yönetim politikaları, asimetrik mali yerelleşme politikaları nedeni ile aynı kümede olması dikkat çekmektedir. Çalışmanın ikinci ampirik kısmında ise mali yerelleşmenin kamu kesiminin büyüklüğüne ve harcama kompozisyonuna etkisi analiz edilmektedir. 1972-2019 yıllarına ait beşer yıllık ortalama veriler ile mali yerelleşme ve genel ve yerel yönetim düzeyinde kamu kesiminin büyüklüğü test edilirken, harcama kompozisyonuna ilişkin hipotezler 1990-2019 yıllarına ait üçer yıllık ortalama veriler ile test edilmektedir. Bu hipotezlerin test edilmesi için Arellano ve Bover (1995), Blundell ve Bond (1998, 2000)'un İki Aşamalı Sistem Genelleştirilmiş Momentler Tahmincisi Dirençli Standart Hatalar kullanılmaktadır.
Elde edilen bulgular sonucunda, mali yerelleşme ve genel düzeyde kamu kesiminin büyüklüğü arasında anlamlı bir ilişki bulunamazken, yerel yönetim düzeyinde kamu kesiminin büyüklüğü arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmaktadır. Harcama kompozisyonuna ilişkin elde edilen bulgular sonucunda, mali yerelleşmenin eğitim ve sağlık harcamaları gibi toplum refahı ile ilişkili olan harcamalar üzerinde negatif ve anlamlı bir ilişkiye sahip olması, birinci nesil teorisyenler tarafından öne sürülen mali yerelleşmenin toplum refahında artış sağlaması ile çelişmektedir. Bu bulguya karşılık, mali yerelleşme genel yönetim düzeyinde sunulan sosyal harcamalar üzerinde negatif ve güçlü bir etkiye sahipken, yerel yönetim düzeyinde ise pozitif fakat daha az açıklayıcı bir etkiye sahip olduğu bulgusuna ulaşılmaktadır.

Abstract:
Fiscal decentralisation is the devolution of fiscal responsibilities such as expenditure, revenue and borrowing from central government authorities to sub-national government. The argument of controlling the size of the public sector and increasing the welfare of the society are the basis of countries' fiscal decentralization policies. Within the scope of this study, it is aimed to investigate the effect of fiscal decentralisation on the size and composition of expenditures at the general and local government level.
For this purpose, it is possible to state that the concept of fiscal decentralisation, which is the subject of theoretical and empirical research, has faced many criticisms about its measurement. It is stated that fiscal decentralisation with only a single indicator or simple indexes causes information losses. Mismeasurement of fiscal decentralization or ignoring its multidimensionality causes the reliability of the empirical findings. In the scope of this study, simple and composite index for fiscal decentralization and indicators of fiscal decentralization are measured taking into these criticism of measurement. Two different empirical analyzes are applied by using the different indexes calculations. In the first empirical part of study, it is aimed to determine the location of 36 countries in fiscal decentralization policies with multidimensional statistical analysis techniques by Cluster Analysis and Multidimensional Scaling Analysis. As a result of the findings, it is noteworthy that there is a convergence between Nordic countries in unitary structure and federal countries with high public administration performance, whereas island countries with small surface area and low population are diverge from other countries. Addition to that, the transition countries are similar cluster due to the centralized structure and political process,while other EU countries are in the same cluster due to the "Principle of Subsidiarity", local government policies followed before the 2008 crisis, and asymmetric fiscal decentralization policies. In the second empirical part of the study, the effect of fiscal decentralization on the size of the public sector and the composition of expenditure is analyzed by using five-year average data for the years 1972-2019 on the size of the public sector at the general and local government level, and the hypotheses regarding the expenditure composition are analyzed by using three-year average data for the years 1990-2019 by Arellano and Bover (1995), Blundell and Bond (1998, 2000)'s Two-Stage System Generalized Moment Estimator Robust Standard Errors.
As a result of the findings, while there is no significant relationship between fiscal decentralisation and the size of the public sector at the general level, although there is a positive and significant relationship between the size of the public sector at the local government level. As a result of the findings related to the expenditure composition, fiscal decentralization has a negative and significant relationship on the expenditures related to the welfare of the society such as education and health expenditures. This contradicts the fact that fiscal decentralization promoted by first-generation theorists leads to an increase in social welfare. It is found that while fiscal decentralisation has a negative and strong effect on social expenditures at the general government level, it has a positive but less explanatory effect at the local government level.