Farklı yüzey tiplerinde ve farklı yüksekliklerde fotogrametrik yöntemlerle üretilen ortofotoların konum doğruluğu analizi
Positional accuracy analysis of orthophotos produced by photogrammetric methods on different surface types and different heights
Yazar: MEHMET EMİN SAĞIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FRED BARIŞ ERNST
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Doğruluk analizi = Accuracy analysis ; Fotogrametri = Photogrammetry ; Çözünürlük = Solubility ; Örnekleme = Sampling ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
İHA fotogrametrisi, son yıllarda gerek Harita Mühendisliği gerekse diğer disiplinler için oldukça güncel bir çalışma konusu olmuştur. Özellikle geniş alanlar için detaylı ölçüm olanağı sunması sayesinde doğru veriye hızlı ulaşım noktasında önemli bir yöntem haline gelmiştir. İHA fotogrametrisinin çıktı ürünlerinden birisi olan ortofotolar (ortomozaik) genelde iki boyutlu çalışmalarda; proje ve planlara altlık olma, alan üzerindeki belli zaman aralığındaki değişimleri izleme, vektörel veri tabanlarına altlık görsel oluşturma vb. gibi amaçlarla kullanılmaktadır. Ayrıca üç boyutlu verilerin görsel yorumlamasını kolaylaştırma amacıyla da kullanılabilmektedir. Bu açıdan bakıldığında üretilen ortofotoların geometrik çözünürlüğün kullanılacağı çalışmaya göre değişiklik göstermesi beklenmektedir. Geometrik çözünürlüğün artışı detay sınıflarının tespitini arttıracağı gibi donanımdaki işlem yükünü de arttıracaktır. Bu yüzden ortofotoların üretimi esnasında ihtiyaca göre en doğru parametrelerin seçilmesi uygun alacaktır. Ayrıca üretilen verilerin geometrik çözünürlüğü kadar konum doğruluğu da önemlidir. Çalışma, Adıyaman ili Merkez ilçesinde farklı yüzey tiplerini bir arada bulunduran 20.2 hektarlık bir alanda gerçekleştirilmiştir. Çalışma alanı içerisine Yer Kontrol Noktaları (YKN) ve Analiz Noktalarını (AN) oluşturmak üzere 17 adet nokta işaretlenmiştir. İHA ile 100 ve 200 metre uçuş yüksekliklerinde, kamera açıları düşey ve eğik ayarlı olmak üzere 4 uçuş gerçekleştirilmiştir ve YKN sayısının ve uçuş tipinin veri üzerindeki yatay ve düşey konum doğruluğu irdelenmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda en az hataya sahip sonuç 100 metre yükseklikten düşey kamera açısıyla çekilen fotoğrafların sahaya homojen olarak dağılmış olan YKN tasarımıyla dengelenmesi ile elde edilmiştir ve 0.07m karesel ortalama hata değeri hesaplanmıştır. En fazla hataya sahip sonuç ise 200 metre yükseklikten eğik kamera açısıyla çekilen fotoğrafların saha köşelerine dağılmış olan YKN tasarımıyla dengelenmesi ile elde edilmiştir ve 0.12 m karesel ortalama hata değeri hesaplanmıştır. Bu sonuçlar İHA fotogrametrisinin konum doğruluğu açısından oldukça yüksek doğruluğa sahip veriler ürettiğini ve değişken parametre seçimleri ile doğruluğun daha da arttırılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
UAV photogrammetry has been a verycurrentstudytopicforbothGeomaticEngineeringandotherdisciplines in recentyears. Especiallyforlargeareas, it has become a greatmethod of fastaccesstoaccurate data, thankstoitsdetailedmeasurement. Orthophotos (orthosaic), one of theoutputproducts of UAV photogrammetry, areusuallytaken as two-dimensional; being a baseforprojectsandplans, monitoringthechanges in a certain time interval on thearea, creating a baseimageforvectordatabases, etc. usedforsuchpurposes. It can also be resizedtofacilitatethree-cellvisualinterpretation. Replacementenclosuresaccordingto data obtainedfromgeometricshapes of orthophotosproducedfromtheseframes. Thegrowth of geometricdesignwillincreasethedetection of detailclasses as well as increasetheprocessingload on the hardware. Forthisreason, it will be suitablefortheoutput of themostaccurateparametersaccordingtotheneedsduringtheproduction of orthophotos. Locationmodifiersarealsoimportant, downtothegeometricenclosuresfound in prisons. Thestudywascarriedout on an area of 20.2 hectareswithdifferentsurfacetypes in thecentraldistrict of Adıyaman province. 17 pointsaremarkedto form theworkareaentranceGround Control Points (GCP) and Analysis Points (AN). Fourflightswerecarriedoutwiththe UAV at 100 and 200 metersflightaltitudes, withcameraanglesadjustedverticallyandobliquely, andthe horizontal andverticalpositions of the YKN observerandflighttype on the data wereexamined. As a resultwith0.07  Rootmeansquarevalue of thestatisticalanalyzes, theresultwiththeleasterrorwasobtainedbyadjustingthephotostakenwith nadir cameraanglefrom a height of 100 meterswiththe GCP valueshomogeneouslydistributedoverthefieldwascalculated. The resul twith0.12  Rootmeansquarevaluewiththehighesterrorwasobtainedbyadjustingthephotostakenwith a verticalcameraanglefrom a height of 200 meterswiththe YKN valuesdistributed in the form of a verticalline on thefieldwascalculated. Theseresultsshowthat UAV photogrammetryproduces data withveryhighaccuracy in terms of locationaccuracyandtheaccuracy can be furtherincreasedwithvariableparameterselections.