Farklı stres düzeyindeki kişilerin aritmetik zihinsel stres koşulunda olaya ilişkin beyin potansiyellerinin karşılaştırılması
Comparison of event-related brain potentials of people with different stress levels in arithmetic mental stress condition
Yazar: İLHAN ÇİFTÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇER ESKİKURT
İstinye Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Psikolojik olarak birçok soruna neden olan stres zihinsel sağlığımız üzerinde olumsuz etkiler yaratır. Çalışmamızın amacı stresli ve stressiz kişilerin EEG ölçümleri sırasında farklı zorluktaki aritmetik uyaranlara karşılık oluşan beyin potansiyellerini hafif ve yoğun zihinsel stres koşulunda değerlendirmektir. Çalışmamıza katılan gönüllüler DASS 21 ölçeğinden aldıkları puanlara göre stresli ve stressiz olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Ardından yoğun zihinsel stres ve hafif zihinsel stres oluşturacak matematik sorularını cevapladıkları sırada EEG kaydı alınmıştır. Daha sonra EEG kaydı sırasında aritmetik uyaranlara karşılık oluşan P200, N300 ve P300 bileşenleri incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda stresli ve stressiz grupların yoğun zihinsel stres koşulunda yanlış cevaplı uyaranlarının P200 bileşeninde stressiz grubun daha uzun bir latansa sahip olduğu bulunmuştur. Yoğun stres koşulunda stresli grupta görülen daha kısa P200 latansının görsel bilginin nispeten erken bir aşamada daha hızlı yönlendirilmesi ve işlenmesi ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda stresli ve stressiz grupların yoğun zihinsel stres koşulunda doğru cevaplı uyaranlarının N300 bileşeninde stressiz grubun daha uzun bir latansa sahip olduğu bulunmuştur. Çalışmamızdan elde edilen sonuçlar yoğun stres koşulundaki stresli grubun yüksek semantik aktiviteden dolayı daha hızlı cevap verdikleri düşünülmüştür. Çalışmamızda stresli ve stressiz grupların hafif zihinsel stres koşulunda doğru cevaplı uyaranlarının P300 bileşeninde stresli grubun daha kısa bir latansa sahip olduğu bulunmuştur. Bu sebeple stresli grubun bu hafif zihinsel koşulun doğru yanıtlı uyaranlarında, uyaranları daha hızlı değerlendirebilmesinin yüksek sempatik aktivite ile ilişili olabileceği düşünülmektedir. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular daha önceki araştırmalarda P200, N300 ve P300 dalga bileşenleri ile ilişkilendirilen bilişsel işlevler göz önüne alınarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler : Stres, Zihinsel Stres, Olaya İlişkin Beyin Potansiyeli, EEG

Abstract:
Stress, which causes many psychological problems, has negative effects on our mental health. The aim of our study is to evaluate the brain potentials of stressed and non-stressed individuals in response to arithmetic stimuli of different difficulty during EEG measurements under mild and intense mental stress conditions. Volunteers participating in our study were divided into two groups as stressed and non-stressed according to the scores they got from the DASS 21 scale. Then, EEG recordings were taken while they were answering math questions that would cause intense mental stress and mild mental stress. Then, the P200, N300 and P300 components formed in response to arithmetic stimuli during EEG recording were examined. As a result of the analyzes, it was found that the stressed and unstressed groups had a longer latency in the P200 component of the false-responder stimuli under the intense mental stress condition. The shorter P200 latency seen in the stressed group under intense stress is thought to be associated with faster orientation and processing of visual information at a relatively early stage. In our study, it was found that the stressed and unstressed groups had a later latency in the N300 component of the correct response stimuli under the intense mental stress condition. The results obtained from our study suggest that the stressed group under intense stress gave a faster response due to high semantic activity. In our study, it was found that the stressed and unstressed groups had an earlier latency in the P300 component of the correct-response stimuli under mild mental stress. For this reason, it is thought that the fact that the stressed group can evaluate the stimuli faster in correct response stimuli of this mild mental condition may be related to high sympathetic activity. The findings obtained as a result of the study were evaluated by considering the cognitive functions associated with the P200, N300 and P300 wave components in previous studies.
Key Words: Stress, Mental Stress, Event-Related Brain Potential, EEG