Lomber intervertebral nörol foramenin mikroanatomisi
Anatomy of lumbal intervertebral neural foramina
Yazar: HABİBULLAH DOLGUN
Danışman: PROF. DR. ATİLLA ERDEM
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroşirürji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2002
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery

Özet:
Günümüzde intraforaminal ve ekstraforaminal lomber disk hernilerinin tespit edilmesi ve yeni cerrahi tekniklerin geliştirilmesine rağmen, hala bu bölgenin anatomisi ve varyasyonları konusunda yeni çalışmalara gereksinim duyulmaktadır. Bu nedenle amacımız bu bölgenin detaylı mikroanatomisini ortaya koymaktır. Bunun için 10 erkek, 5 kadın kadavranın lumbal arterleri renklendirilmiş latex ile doldurularak cerrahi mikroskop altında incelenmiştir. Lumbal arter aortadan çıktıktan sonra iki vertebral korpusu arasından dorsale doğru foramen hizasında seyrettikten sonra ön ve arka dallarına ayrılırlar. Öne giden daldan ganglionu besleyen arter (ganglionik dal) ile foramenin içine giden spinal dal (radiküler arter) çıkar. Bu arterlerden spinal dal rootun süperiorundan girerken, ganglionu besleyen dal inferiorundan girer. Foramenin sagital çapı, inc. vertebralis superior ve inferiorun en derin bölümleri arasındaki mesafedir ve sağ tarafın ortalama 19,3 mm (15,5-22,8) olarak bulunmuştur. Sol tarafın ortalaması 19,5 mm (15,0- 24,25) olarak bulunmuştur. Transvers çap diskin en çıkıntılı yeri ile faset eklemin öne doğru olan bölümü arasındaki mesafedir ve sağda 16,6 mm (14,5-18,7), sol tarafta ise 17,3 mm (13,3-20,3) olarak bulunmuştur. Bir üst omurun pedinkülün alt yüzünün transvers çıkıntı ile birleştiği yerde başlayarak aşağı doğru uzanan ters dönmüş Y şeklinde bir bağ bulunmaktadır. Bu bağın medialdeki alt kolu bir alt omurun üst eklem çıkıntısının üst kenarının ön ucuna, diğer kolu ise yani lateraldeki kolu ise 25yine bir alt omurun pedinkülünün omur gövdesine tutunduğu yerin üst kenarına tutunmaktadır. Böylece foramen arkadan öne doğru üç ana geçide ayrılmaktadır. Bu geçitlerden arkadaki en küçükleri olup, alt eklem çıkıntısının ön dış kenarı ile Y ligamentin arka kolu arasında oluşmaktadır. Bu geçidin boyutu yaklaşık 10X4,5 mm olup, içerisinde bir ven ile 1,98 mm çapında bir arter geçmektedir. Geri kalan kısmı yağ dokusu ile dolu olan bu geçitte sinir bulunmamaktadır. Y ligamentin kolları arasında kalan orta geçit yaklaşık 10,40X5.20 mm çapında olup, üstten Y ligamenti, aşağıdan da bir alttaki omurun alt eklem çıkıntısının konkav olan üst kenarı tarafından sınırlanmıştır. İçerisinden bir ven ve yaklaşık 1,40 mm çapında bir arter ile ortalama 1,78 mm ve 0,8 mm çaplarında olan iki sinir bulunmaktadır, (ince olan sinir facet eklemin diş yüzünü yukardan aşağı doğru çaprazlayarak bir alt segmentin paraspinal yapılarına gittiği gözlenmiştir). Y ligamentinin oluşturduğu geçit %6 oranında bir bağ aracılığı ile ikiye bölünmüştür. Bu şekilde oluşan ikinci geçit esas geçidin yukarısında oluşmakta ve içerisinden yaklaşık 0,9 mm çapında bir arter ile bir ven geçmektedir. Ön geçit üstten pedinkülün alt yüzü (inc. vert sup) önden aynı omur gövdesinin arka ve yan yüzlerinin birleşim yeri, diskus intervertebrale ve az miktarda da bir alttaki omurun aynı yeri, arkada da Y ligamentinin geniş olan ön kolu sınırlar. Bu geçit yaklaşık 2x1 cm ebatlarında olan geniş kısmında yukarda bulunan bir yumurta şeklindedir. Bu geçittin 1/3 üst kısmında venler, orta 1/3'ünde arter ve sinir, alttaki 1/3'ünde de ise yağ dokusu bulunur. 26

Abstract:
Anatomy of Lumbal Intervertebral Neural Foramina Abstract Introduction Despite the facility in determination of intraforaminal and extraforaminal disc herniations and advances in the surgical procedures applied in this area.there has been limited number of studies concerning the anatomy and variations. Thus, this study aims at scrutinizing the microanatomy of the region. Methods: To serve this end, lumbar arteries of 10 male and 5 female cadavers were filled with colored latex, and lumbar foramen were examined under operative microscope. Median vertical diameter and transverse diameter of the foramen were measured Results: Lumbar foramen is branched into three main passages composed of connective tissue from posterior to anterior. The smallest passages located in the back and has the artery and the vein running through. Conclusions: Lumbar foramen is branched into three main passages composed of connective tissue from posterior to anterior, the smallest passages located 27in the back and has the artery and the vein running through, through the other two passages located in the front, however, a vein, an artery, a nerve and fat tissue were observed in this study the origins of the lumbar arteries, the branches of which run through the foramen have also been studied. 28