İskemik serebrovasküler hastalıkta metabolik sendrom sıklığı ve karotis intima-media kalınlığı ilişkisi
The frequency of metabolic syndome in ischemic cerebrovascular disease and the relation of carotid intima-media thickness
Yazar: EDA ÇOBAN
Danışman: PROF. DURSUN KIRBAŞ
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
AMAÇ: Metabolik sendrom (MtS), sedanter yaşam ve beslenme tarzı değişiklikleri nedeni ile
sıklığı giderek artan bir klinik sendromdur. Kardiyovasküler hastalıklar üzerinde yapılan
çalışmalar MtS'un ateroskleroz gelişiminde etkili olduğunu göstermiş ve bu sonuçlar iskemik
inmede de MtS varlığını araştırmaya neden olmuştur. Aterosklerozun erken damarsal
değişiklikleri, karotis intima-media kalınlığında (IMK) artış ile kendini göstermektedir. Bizim
çalışmamızın amacı, iskemik inmede MtS sıklığını tespit etmek, karotis IMK'lığı ile MtS
veya parametrelerinin ilişkisini sorgulamaktır.
METOD: Bu çalışmaya Nisan 2007- Nisan 2009 tarihleri arasında Bakırköy Ruh ve Sinir
Hastalıkları Hastanesi 3. Nöroloji Kliniği'nde iskemik inme tanısı ile yatarak tedavi altına
alınan 194 hasta dahil edilmiştir. Hastalara açlık kan şekeri ölçümü (AKŞ) ve lipid profilini
içeren rutin kan tetkiklerinin yapılmasının yanı sıra kan basınçları kaydedilmiş, bel çevre
ölçümleri alınmıştır. Hastalar National Cholesterol Education Panel (NCEP) tanı kriterlerine
göre MtS varlığı açısından incelenmişlerdir. 194 iskemik inme hastanın 133 tanesine karotis
IMK'nı ölçmek amacıyla karotis Doppler Dupplex USG uygulanmıştır. 133 hastanın 99 tanesi
yatış sırasına göre MtS varlığı ve yokluğuna göre iki gruba ayrılmış ve karotis IMK ile MtS
varlığı, Trial of Org 10172 in Acute Stroke Treatment (TOAST) ve Oxfordshire Community
of Stroke Project (OCSP) arasındaki ilişki sorgulanmıştır.
BULGULAR: Çalışmaya alınan 194 iskemik inme hastasının 126 tanesinde ( % 64.9) MtS
tespit edildi. MtS olan hastaların 76 (% 60.3) tanesi kadın, 50'si (% 39.7) erkekti. Metabolik
sendrom 50 yaş altı hastalarda % 22,2, 50-60 yaş arası hastalarda % 23, 60-70 yaş arası
hastalarda % 32,5 ve 70 yaş üzerindeki grupta % 22,2 olarak gözlendi. MtS'lu hastalarda yaş
ve cinsiyet dağılımı genel iskemik inme hasta populasyonumuzla aynı oranlarda bulundu.
Benzer şekilde Metabolik sendromlu hastalarda TOAST ve OCSP sınıflamaları genel iskemik
inme populasyonumuzla benzer dağılım oranları gösterdi.
Karotis Doppler Dupplex USG uygulanan 133 hastanın 117 tanesinde karotis IMK normalden
artmış olarak tespit edildi. Karotis IMK ile AKŞ, High Density Lipoprotein (HDL) kolesterol
düzeyi ve bel çevresi arasında bir ilişki tespit edilmezken, Trigliserid (TG) yüksekliği ve
Hipertansiyon (HT) varlığı ile arasında istatistiki olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p=0.007).
Çalışmanın ikinci aşamasında MtS olan ve olmayan hastalar arasında cinsiyet, karotis IMK ve
TOAST sınıflaması açısından istatistiki olarak anlamlı bir ilişki kurulamadı. Ancak Posterior
Sirkülasyon Sendromu (POCİ) alt grubunda MtS riskinin diğer OCSP alt gruplarına göre
anlamlı olarak düşük olduğu tespit edildi (p=0.04).
SONUÇ: Metabolik sendrom iskemik inmede genel populasyona kıyasla daha yüksek
oranlarda gözlenmekte ve giderek sıklığı artmaktadır. Çalışmamızda MtS varlığı ile karotis
IMK arasında istatistiki olarak anlamlı bir ilişki saptanmamış olsa da, MtS
komponentlerinden HT varlığı ve TG yüksekliği ile arasında anlamlı bir ilişki tespit
edilmiştir. Erken aterosklerozun bir bulgusu olan karotis IMK, özellikle hipertansif ve TG
yüksekliği olan MtS hastalarında iskemik inmenin bir habercisi olabilir.

Abstract:
PURPOSE: Metabolic syndrome is a clinical syndrome whose insidance is increasing
because of sedentary lifestyle and alimentary changes. Researches done about cardiovascular
diseases show that metabolic syndrome has influence on atherosclerosis. This leads new
searches in ishemic cerebrovascular disease. The early sign of atherosclerosis is the carotid
intima-media thickness of the carotid arteries. The aim of our study is to detect the insidance
of MtS in ishemic cerebrovascular disease and to interrogate the relation between karotid
intima-media thickness and MtS and its components.
METOD: 194 patients who admitted to Bakırköy Mental Health Hospital 3rd Neurology
Clinic as ishemic stroke between April 2007 and April 2009 are included to the study. The
routine blood samples, including blood glucose and lipid profiles, blood pressures and waist
circumferences are taken of 194 patients. The patients are explored about MtS using NCEP
diagnostic criterias. Karotid Doppler Dupplex USG is performed to 133 patients in order to
detect the carotid intima-media thickness. 99 patients were grouped into two groups according
to presence of MtS. Karotid intima-media thickness, OCSP and TOAST are examined in two
groups.
FINDINGS: 126 patients had MtS in 194 strokes in our study. % 60.3 of these were women
and % 39.7 were men. MtS was detected as % 22.2 in patients younger than 50 years of age,
% 23 between 50-60 years, % 32.5 between 60-70 years and % 22.2 older than 70 years of
age. The distribution of age and gender didn't differ between stroke and MtS patients. Also
TOAST and OCSP were similar in two groups.
Karotid intima-media thickness was higher in 117 patients. There was no relation between
blood glucose level, waist circumference, HDL and karotid intima-media thickness. However
there were istatistically significant relations between TG, HT and intima-media thickness
(p=0.004, p=0.007).
In the study, there was no relation between the MtS group and non-MtS group about gender,
karotid intima-media thickness and TOAST. However, in MtS group there was less POCİs
(p=0.04).
RESULTS: Metabolic syndrome has higher incidence in stroke patients according to general
population. In our study, we found no relation between MtS and carotid intima media
thickness but there was a significant relation between TG, HT and karotid intima-media
thickness. As karotid intima-media thickness is an early sign of atherosclerosis, especially in
hypertensive patients and in patients who have high TG levels, it can also warn about the
future strokes.