Pilotlarda bilinçli farkındalık düzeyi ile algılanan stres düzeyi arasındaki ilişkide yaşam doyumunun aracı rolü
The mediating role of life satisfaction in the relationship between mindfulness level and perceived stress level in pilots
Yazar: KÜBRA ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP KÜÇÜK
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Havayolu pilotları, stresli ve zorlu çalışma koşullarına maruz kalan bir meslek grubunu temsil etmektedir. Uzun saatler boyunca yoğun konsantrasyon gerektiren görevler üstlenmeleri, sürekli değişen hava koşullarıyla baş etmeleri, uçuş operasyonunun aksamaması adına zaman baskısı altında kararlar almaları gibi faktörler, pilotların stres düzeylerini etkilemektedir. Pilotların stres düzeylerine etki eden mekanizmaları anlamak, çalışma şartlarında yapılabilecek iyileştirmelere ve dolaylı olarak uçuş emniyetini desteklemeye katkı sağlayabilecektir. Bu araştırmada, pilotların bilişsel ve duygusal bilinçli farkındalık ölçeğinden aldıkları puanlar ile yaşam doyumu ölçeğinden aldıkları puanların algılanan stres düzeyleri ile ilişkileri incelenmiştir. Ek olarak araştırma değişkenleri; pilotların yaş, görev, havayolu tecrübesi gibi demografik özelliklerine göre de karşılaştırılmıştır. Veriler; Sosyodemografik Form, Yaşam Doyumu Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Bilişsel ve Duygusal Bilinçli Farkındalık Ölçeği kullanılarak çevrimiçi ortamda elde edilmiştir. Verilerin analizi SPSS paket programı kullanılarak yapılmıştır. Değişkenler arası ilişkinin belirlenmesi için korelasyon, demografik verilerin karşılaştırılmasında bağımsız örneklem T-Testi ve tek yönlü ANOVA uygulanmıştır. SPSS Process Makro eklentisi kullanılarak, aracı değişken modellemesi incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, bilişsel ve duygusal bilinçli farkındalık, yaşam doyumu ve algılanan stres arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmanın bir diğer hipotezi olarak yaşam doyumunun bilişsel ve duygusal bilinçli farkındalık ile algılanan stres arasındaki ilişkide aracı rolünün de anlamlı olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın sonunda, sivil havacılık sektöründe çalışan pilotlara yönelik destek programlarının tasarlanması, pilotların stresle başa çıkma becerilerini geliştirerek psikolojik sağlıklarının desteklenmesi için bir temel oluşturması hedeflenmektedir.

Abstract:
Airline pilots are the members of an occupation that is exposed to stressful and challenging working conditions. Factors such as undertaking tasks that require intense concentration for long hours, coping with constantly changing weather conditions, and making decisions under time pressure to avoid disruption of flight operations affect pilots' stress levels. Understanding the mechanisms affecting pilots' stress levels can contribute to improvements in working conditions and indirectly support flight safety. In this study, the relationships between the cognitive and affective mindfulness and life satisfaction concepts and the perceived stress levels of pilots were examined. Additionally, research variables were also compared according to the participants' demographic characteristics such as age, current duty, and airline experience. 130 airline pilots participated in the study. The data consisting of Sociodemographic Form, Life Satisfaction Scale, Perceived Stress Scale, and Cognitive and Affective Mindfulness Scale were obtained online. Data analysis was completed using the SPSS program. Correlation was utilized to determine the relationship between variables, and independent sample T-Test and one-way ANOVA were applied to compare the demographic data. Mediator variable analysis was made using the SPSS Process Macro extension. According to the results, a significant relationship was found between cognitive and affective mindfulness, life satisfaction, and perceived stress. As another hypothesis of the research, the mediating role of life satisfaction in the relationship between cognitive and affective mindfulness and perceived stress was also found to be significant. In this study, it is aimed to create a basis for supporting the psychological health of pilots by improving their skills in coping with stress and designing support programs for pilots working in the civil aviation sector.