Ardeşen yöresi müzik kültüründe söyleme biçimleri
The singing styles of Ardeşen region in music culture
Yazar: ERKAN SARAL
Danışman: DOÇ. DR. BURÇİN UÇANER ÇİFDALÖZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music
Dizin: Horon = Horon ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Müzik kültürü = Music culture ; Rize-Ardeşen = Rize-Ardeşen ; Söylem ezgisi = Discourse prosody ; Türküler = Folk songs ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; Çalgılar = Musical instruments ; Şarkılar = Songs

Özet:
Bu çalışmada Ardeşen yöresinin geleneksel müzik pratikleri araştırılmıştır. Geleneksel müzik pratiklerinin nasıl isimlendirildiği, genel özellikleri, kullanılan çalgılar, icra ortamları ve hikâyeler gibi kültürel özellikler ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Buna göre; alan araştırması ve literatür taraması yapılarak bölgede tespit edilen geleneksel müzik kültürüne ait söyleme biçimleri konularına göre; destan, karşılama, horon, ninni, ağlama, imece türküleri ve halk türküleri olarak tespit edilmiştir. Sınıflandırılan söyleme biçimleri, yapılan derleme çalışmaları sonrasında notaya aktarılarak arşivlenmiştir. Derlenen türlerin ilgili metinleri, yörede kullanılan şekli ile Lazca ya da Türkçe olarak olduğu gibi aktarılmış, gereken bölümlerde Türkçe çeviriler ve açıklamalar yapılmıştır. Transkripsiyon aşamasında; alınan kayıtlar notaya aktarılmış; kaynak kişi ve yöre bilgileri, eser adı, ezgi hızı ve derleyen bilgilerine de yer verilmiştir. Buna ek olarak eserlerin sözleri de çeviri yazıma eklenmiştir. İcra ortamları ve eser hikâyeleri ile ilgili bilgiler, yapılan görüşmelerin aynen aktarımı ve sonrasında yorumlanmasıyla çalışmaya dâhil edilmiştir.  Ardeşen yöresi geleneksel müziklerinde temel ritmik yapı, ağırlıklı olarak aksak ölçülerden oluşmaktadır. Özellikle horon, ninni ve halk şarkısı türlerinde bu özellik ağırlıktadır. Destan türünde çoğu zaman serbest ritimli ezgilere rastlanmaktadır. Diğer türlerde ise iki, üç ya da dört zamanlı eserlerle de karşılaşılmıştır. Kullanılan kıta yapıları destan türü hariç yedi ya da sekiz heceli mani türündedir. Destanlarda ise kıtalar, onbir heceli olarak icra edilmektedir. Bazı türler için karakteristik ezgi kalıpları kullanılmaktadır. Fakat yörenin farklı bölgelerinde bu karakteristik kalıplar, küçük melodik değişikliklerle icra edilebilmektedirler.

Abstract:
In this study, traditional music practices of Ardeşen region were investigated. It has been tried to put forward how the traditional music practices are named, the general characteristics, the instruments used, the performances and the cultural features such as stories. According to this; According to the subjects of traditional music culture discourse forms determined in the region by field research and literature review; epic, greeting, horon, lullaby, crying, imece songs and folk songs. The classified discourse styles were transferred to notes after archiving. The relevant texts of the compiled species were transcribed in the same way as in Laz or in Turkish, and Turkish translations and explanations were made in required sections.  In the transcription phase; the musical notes of the records taken; the name of the source person and the information of the work, the speed of the melody and the compiled information were recorded. In addition, the lyrics of the works have been added to my translation writing. The information about the executive environment and the stories of the works was embodied in the study with the same transfer and interpretation of the interviews. The basic rhythmic structure of the Ardeşen region traditional music consists mainly of clunky measures. Especially in horon, lullaby and folk songs, this feature is dominant. In the epic genre, free rhythm tunes are often to be encountered. In other species, two, three or four-stroke works were encountered. The verse structures used except the epic type are seven or eight syllable mania types. Epic in the verses are performed with eleven syllables. For some species, characteristic melody molds are used. However, these characteristic patterns, in different regions of Ardesen, can be performed with small melodic changes.