Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının makroekonomik etkileri - Türkiye örneği
Macroeconomic effets of foreign direct investments - Turkey case
Yazar: KHAGANİ OSMANOV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİYE ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; Uluslararası sermaye hareketleri = International capital movements ; Uluslararası ticaret = International trade ; Ödemeler bilançosu = Payments balance

Özet:
Dünya çapında finansal piyasaların bütünleşme faaliyetleri 1980'lerin sonu ve 1990'larda önemli ölçüde artmıştır. Bu sürecin gerisinden yatan temel faktör, uluslararası düzeyde risk çeşitlendirme fırsatı ve daha yüksek getiri oranı arayan yatırımların küreselleşmesinin artmasıydı. Ülkeler piyasa odaklı reformları bu çerçevede gerçekleştirerek sermaye hareketleri üzerindeki engelleri kaldırıp oluşan bu yatırım ortamından mümkün olduğunca faydalanmak istemişlerdir.Bu süreç sonrasında ise yapılan tartışmaların merkezinde ülkeye gelen yabancı yatırımın katkısının sorgulanması yer almıştır.Dünya genelindeki DYSY'nin tarihsel gelişim sürecine bakıldığında 1980'lerde artmaya başlayan DYSY, özellikle 1990'lı yıllarda Geçiş Ekonomilerinin de sürece katılmasıyla 2000'li yıllarda yüksek miktarlara ulaşmıştır.DYSY'nin gelişimi dünya genelinde sektörler bazında da incelenmiş ve temel olarak üç sektörde büyüdüğü görülmüştür. Bunlar birincil ürünler, imalat sanayi ve hizmetler sektörleridir.Çalışmanın amacı, DYSY'nin Türkiye'deki tarihsel gelişim sürecini inceleyerek temel bazı makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır.Çalışmada öncelikle DYSY'nin dünya genelindeki gelişim seyri incelenmiştir. Daha sonra DYSY sektörel bazda ele alınmış ve yoğunlaşmanın olduğu sektörler belirlenmiştir. Daha sonra Türkiye özeline inilerek yine DYSY'nin tarihsel gelişim süreci, yoğunlaştığı sektörler ve Türkiye ekonomisine katkısı sorgulanmıştır.Bu konu ile ilgili yapılmış olan araştırmalara da yer verildiği çalışmada, DYSY'nin Türkiye'ye geliş şekli ve sektörel dağılımları da ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Çalışmada temel bazı ekonomik değişkenlerin süreç içerisinde değişimleri gelen DYSY ile karşılaştırılmış ve konuyla ilgili çıkarımlar yapılmıştır.Elde edilen sonuç olarak, Türkiye'nin DYSY'den yeteri kadar yararlanamadığı ve potansiyelinin altında DYSY çektiği görülmüştür. Bu bağlamda gelen DYSY'nin özellikle ihracat üzerindeki etkisinin yüksek, büyüme, istihdam ve ödemeler bilançosuna etkisinin ise sınırlı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The global integration activities of financial markets has been increased significantly in the late 1980s and 1990s. The basic factor lying under this process was the opportunity of risk diversification at international level and the rise in globalization of investments seeking higher yields. Countries wanted to gain from this atmosphere as much as they could by realizing market-oriented reforms within this context of removing obstacles on investment shares.Following this process, the center of the debates has been questioning of the contribution of FDI into the country.It is observed that when we take a look at the historical development process of the FDI started to rise in 1980s has reached the high-level amounts in 2000s with the participation of transition economies especially in 1990s.The devopment of FDI has also examined worldwide in the sector-specific and It is observed that It has basically grown in three sectors. These are primary product, manufacturing industry and services sector.The aim of the study is to examine the historical development stage of FDI and to search the impact of the basic macroeconomics variables.After examining the definition and components of the international capital movements in the study, the development process of FDI has examined throughout the world. Later, FDI is undertaken by sectoral-base and the sectors, on which has concentration, has been determined. At the last part of the study, particularly in Turkey, the historical development process of FDI, the sectors on which It has concentration and the Its contribution to Turkey has been questioned.The way FDI come to Turkey and the sectoral distribution of these investments are examined detail in the study where researches about this subjects are given place as well. In the study, changes in some of the basic macroeconomic variables are compared with incoming FDI and the inferances related to issue has been made.In conclusion, It is observed that Turkey could not benefit sufficiently from FDI and attracted foreign capital below her potential. In this context, It is stated that incoming FDI had high contribution to export, whereas It has had limited contribution to balance of payment, growth and employment.