18-45 yaş bireylerde karbon monoksit düzeyi ile gündüz uykululuğu arasındaki ilişkinin saptanması
Determination of the relationship between carbon monoxide level and dayti̇me sleepi̇ness in individuals aged 18-45
Yazar: BANU ÇİÇEK UVAÇİN
Danışman: PROF. DR. VİLDAN MEVSİM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Karbonmonoksit = Carbon monoxide ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Zehirlenmeler = Poisonings ; Zehirler = Poisons ; İnsomni = Insomnia

Özet:
Giriş ve amaç: Gündüz aşırı uykululuk (GAU) hali, normal koşullarda uyku uyanıklık döngüsü içinde gün içinde uyanık kalmada güçlük ve istemsiz uyuklamalar olarak tanımlanmıştır. 
GAU hali dünyada artış gösteren ve hekimlerin sıklıkla karşılaştığı bir sorun olmasına rağmen, bu durumdan sorumlu mekanizmalar hala büyük ölçüde bilinmemektedir. Literatürde bazı kohort çalışmalarında sigara içen kişilerde gündüz aşırı uykululuk hali oranının arttığı ve sigarayı bırakan kişilerde ise azaldığı gözlenmiştir.
Bu çalışmanın amacı 18-45 yaş bireylerde ekspiryum havasındaki karbon monoksit düzeyi ile GAU hali arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmaktır.
Yöntem: kesitsel tipteki bu çalışma 280 kişi de yapılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında; Sosyodemografik Veri Formu ve Epworth Uykululuk Ölçeği anketi uygulandı. Ayrıca Micro Smokerlyzer CO monitörü ile ekspiryum havasındaki karbon monoksit ölçüldü.
Bulgular: Katılımcıların yaşları 18-45 arasında dağılmaktaydı ve katılımcıların yaş ortalamaları 27,09 (± 6,537) idi. Katılımcıların %55 i kadındı. Ekspiryum havasındaki karbon monoksit düzeyi ortalaması 9,33 ppm idi. Sigara içenlerde ekspiryum karbonmonoksit ortalaması 20,22(± 7,82) ppm ve sigara kullanmayanlardaki ekspiryum karbonmonoksit ortalaması 3,83(± 1,206) ppm 'den yüksektir. Katılımcıların %10,7'sinde gündüz aşırı uykululuk hali mevcuttu. GAU hali olan ve olmayan gruplar arasındaki ekspiryum karbonmonoksit değerleri ortalamaları anlamlı olarak farklıydı. Gündüz aşırı uykululuk halini etkileyen değişkenleri lojistik regresyon modelinde değerlendirdiğimizde riski en fazla artıranın karbon monoksit düzeyi olduğunu belirledik. 
Sonuç: GAU hali olanlar ile olmayanlar arasında ekspiryum havasındaki karbon monoksit düzeyleri arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı. Bu sonuç ekspiryum havasındaki karbon monoksit düzeyinin sigara içenlerde veya maruz kalanlarda yüksek olması nedeniyle literatürdeki sigara içenlerde GAU hali daha fazla olma durumu ile dolaylı olarak ilişkiliydi.

Abstract:
Introduction
Excessive daytime sleepiness (EDS) is defined as difficulty in staying awake during the day in the sleep awake cycle and involuntary sleepiness. Although EDS is an increasing problem in the world and is frequently encountered by physicians, the mechanisms responsible for EDS are still largely unknown. In the cohort studies, it was observed that the rate of EDS increased in smokers and decreased in those who quit smoking.
The aim of this study was to investigate whether there is a relationship between EDS and expiratory carbon monoxide (CO) level in individuals aged 18-45 years.
Method
This cross-sectional study was conducted in 280 people. The data were collected by sociodemographic data form, and Epworth Sleepiness Scale (ESS) questionnaire. The expiratory carbon monoxide level will be measured with the "Micro Smokerlyzer" CO monitor.
Result
The age of the participants was 18-45 years and the mean age of the participants was 27.09±6.53. 55% of the participants were women. Average carbon monoxide level in expiratory air was 9,33 ppm. The mean expiratory carbon monoxide in smokers was 20.22±7.82 and 3.83±1.206 higher than the mean expiratory carbon monoxide in non-smokers. 10.7% of the participants had excessive daytime sleepiness. Mean expiratory carbon monoxide values between EDS and non EDS groups were significantly different. When we evaluated the variables daytime sleepiness in the logistic regression model, we found that the highest risk increased was the carbon monoxide level.
Conclusion
Increased expiratory carbon monoxide levels increase excessive daytime sleepiness in individuals.