Optik sinir çapının preeklamptik ve normal gebelerde intrakranial basınçla korelasyonunun karşılaştırılması
Comparison of correlation between optic nerve sheath diamater and intracranial pressure in preeclamptic and normal pregnant women
Yazar: HAYRUNNİSA ÖCALAN
Danışman: PROF. DR. FATİH UĞUR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Göz = Eye ; Kan akış hızı = Blood flow velocity ; Optik sinir = Optic nerve ; Preeklampsi = Pre-eclampsia ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler ; İntrakraniyal basınç = Intracranial pressure

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Transkranial Doppler (TKD) ultrason ölçümleri ile elde edilen Orta Serebral Arter Kan Akış Hızı (OSAKAH) değerleri ve oküler sonografi ile ölçülen Optik Sinir Kılıfı Çapı (OSKÇ) değerleri arasındaki korelasyonun araştırılması amaçlanmıştır. İntrakranial basınç (İKB) yüksekliği ile bilinen preeklamptik gebeler, sağlıklı gebelerle karşılaştırılmıştır. OSAKAH ve OSKÇ arasındaki korelasyon olması halinde, İKB tahminine yönelik uygulamalarda zahmetli ve uzmanlık gerektiren ve hasta konforuna etki eden TKD ultrason ölçümlerine ihtiyaç duyulmaksızın, oküler sonografi ile pratik bir şekilde OSKÇ ölçümü yapılacaktır. Bu değer elektif sezaryen uygulanacak hastalarda örneğin post-dural ponksyion baş ağrısına yatkınlık gibi prediktif faktör olarak kullanılabilecektir. 
Gereç ve Yöntem: Etik kurul onayı onayı alındıktan sonra Kasım 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında elektif sezaryen operasyonu planlanan 30. Gebelik haftasını doldurmuş preeklamptik hastalar ve 30'u da sağlıklı ASA II sağlıklı gebe olarak 61 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya genel anestezi altında sezaryen olmak isteyen hastalar dahil edilmiştir. Hastalar preeklamptik hasta grubu Grup I ve sağlıklı ASA II gebe hasta grubu Grup II olarak 2 gruba ayrılmıştır. Hastalar ameliyathaneye geldikten sonra preoperatif olarak optik sinir kılıfı çapı (OSKÇ) yüksek frekanslı lineer prob ile ölçülmüştür. Transkranial Doppler ultrason (TKD) ile intrakranial basınç göstergesi olan Pulsatil İndeks (Pİ) 2 mhz pulse probu kullanılarak ölçülmüştür. TKD ultrason ile elde edilen parametreler ve OSKÇ ölçümleri arasındaki korelasyon araştırılmıştır. Ek olarak, hastaların nörolojik semptomları sorgulanmış ve her iki grup için preoperatif ameliyathane tek ölçüm alınmıştır. 
Bulgular: Hastaların optik sinir çapı ve pulsatil indeks bulguları ile gruplar arasındaki farklılıklar incelendi. Yapılan değerlendirmede Grup I'de yer alan hastalarda Optik sinir çapı (p<0,001) ve Pulsatil indeks (p<0,001) değerlerinin Grup II'de yer alan hastalarla karşılaştırıldığında anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,05). Grup I'de yer alan hastalarda  6,2 mm olarak normal değerden ( üst sınır 5,8 mm ) yüksek olarak saptandı. Grup II'de ise 4,8 mm ile normal değerler arasında çıktığı tespit edildi. Grup I'deki hastaların 18 (%77,41)' inin optik sinir çapı üst sınırın üzerinde saptanırken Grup II'deki hastaların 2 (%6,66)'sinin optik sinir çapı normal değerden yüksek çıktı. 
Sonuç: Preeklampsili hastalarda OSKÇ'nin, ASA II gebe hastalara göre daha yüksek olduğu ve TKD kullanılarak ölçülen PI ile OSKÇ'nin korele olduğu tespit edilmiştir. TKD ultrason, uygulaması uzmanlık gerektiren ve hasta konforu açısından değerlendirildiğine dezavantajlı bir yöntem olarak kabul edilebilir. TKD ile ölçülen parametrelerin OSKÇ ile korele olduğunun ilk kez gösterildiği bu çalışma ile, İKB tahmini yapılması amacıyla TKD ultrason uygulanan durumlarda, buna gerek kalmadan kolaylıkla oküler ultrason ile OSKÇ ölçümü yapılarak sonuç elde etmek mümkün olacaktır. Bu çalışma ile elde edilen bulguların hasta sayısı artırılarak ve farklı hasta grupları ile desteklenmesi gerekmektedir. 
Oküler ultrasonla ölçülen OSKÇ'nin İKB için prediktif bir faktör olarak kullanılması ise uygulanacak spinal anestezi öncesi oluşabilecek post-dural ponksiyon baş ağrısının tahminine olanak sağlayacaktır.

Abstract:
Objective:  In this study, it was aimed to assess correlation between middle cerebral artery blood flow velocity (MCABFV) measured by transcranial Doppler (TCD) sonography, and optic nerve sheath diameter (ONSD) measured by ocular sonography. To do this,in a group of preeclamptic pregnant women known to have elevated intracranial pressure (ICP) compared with the ASA II pregnant women. If a correlation between MCABFV and ONSD can be demonstrated, the ONSD measurement, which can be readily performed using ocular sonography, holds the potential to be used as a means to ICP without the need for TCD sonography. An inconvenient method which interferes with patient comfort and requires expertise. The ONSD parameter can be used as predictive factor such as predisposition to post-dural puncture headache occurrence, in patients undergoing elective cesarean section.   
Material and method: After ethical approval, we recruited 61 patients including 31 preeclamptic pregnant women (gestational age>30 weeks) and 30 ASA II healthy pregnant women  scheduled for elective cesarean section between November, 2020 and April, 2021. The study included patients who accepted cesarean section under general anesthesia. The patients were assigned into two groups: group I including preeclamptic pregnancies and group II including ASA II healthy pregnancies. After arrival to operating room, the ONSD was preoperatively measured using high-frequency linear probe. Pulsatile index (PI), an indicator for intracranial pressure, was measured by TCD sonography using 2 Mhz pulse probe. The correlations between parameters from TCD sonography and ONSD measurements were evaluated. In addition, neurological symptoms were questioned in the patients and a single measurement at operation room in both groups.  
Findings: The differences in optic nerve diameter and pulsatile index findings were evaluated. It was found that the ONSD (p<0,001) and PI (p<0,001) values were significantly higher in group I compared to group II (p<0,05). The mean ONSD was found as 6,2 mm which was above normal range (upper limit of normal: 5,8  mm).  In group II, it was found as 4,8 mm which was within normal range. It was found that optic nerve diameter was higher than upper limit of normal in 18 patients (77,41%) in group I and in only 2 patients (6,66%) in group II. 
Conclusion: It was found that ONSD was higher in preeclamptic pregnant women when compared to ASA II healthy pregnant women and that MCABFV measured by TCD sonography, was correlated with ONSD. TCD sonography requires expertise and is a disadvantageous method in terms of patient comfort. With this study the correlation between parameters measured by TCD sonography and ONSD was demonstrated for the first time, therefore it will be possible to draw conclusions more readily by ONSD measurement using ocular sonography without the need for TCD sonography which is performed to predict ICP. The findings of our studyawaits futher confirmed with studies involving higher number of patients and diverse patient groups. Implementation of ONSD parameters measured by ocular sonography as a predictive factor for ICP will allow prediction  of post-dural puncture headace which may develop following spinal anasthesia.