Nargile satışı yapılan mekanlardaki bireylerin nargilenin sağlığa etkileri ile ilgili farkındalıkları
Awareness of the effects of hookah on health in places where Hookah is sold
Yazar: FATMA HANDAN BÖLÜKBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPTEKİN ÇETİN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algı = Perception ; Nargile = Water pipe ; Sağlık = Health ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Tütün = Tobacco ; Tütün endüstrisi = Tobacco industry ; Tütün ürünleri = Tobacco products

Özet:
Bu araştırma, nargile satışı yapılan mekanlardaki bireylerin nargilenin sağlığa etkileri ile ilgili farkındalıklarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi nargile satışı yapılan mekândaki 18-45 yaş arasında olan 303 kişilik bir grup oluşturmuştur. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak katılımcıların sosyodemografik özellikleri ile nargile ve sigara kullanma davranışıyla ilgili özelliklerinin yer aldığı Kişisel Bilgi Formu ve Çakmak ve Çınar (2014) tarafından geliştirilmiş Nargilenin Sağlığa Etkileri Algı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programında tanımlayıcı testler, ortalama ve Pearson Momentler Çarpımı, Dunnet T3 Post Hoc testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Anova, Student t test, Lojistik Regresyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, Nargilenin Sağlığa Etkileri Algı Ölçeği'nin toplam puan ortalaması 58.32±10,91 olarak tespit edildi. Nargile içme durumlarına göre, nargile içmeyenlerin ölçek puan ortalamasının (64.17±7.58) nargile içenlere göre (55.57±11.17) daha yüksek olduğu saptanmıştır ve bu iki grup ortalamaları arasında istatiksel olarak farklılık vardır (p<0.001). Ayrıca nargile kullanımının 18-24 yaş aralığında en yüksek olduğu, erkeklerin kadınlara göre daha fazla nargile kullandığı, Eğitim durumu ilköğretim olan bireylerin en fazla nargile kullandığı ve bu durumun diğer eğitim durumlarına göre istatiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.005). Anne ve babanın eğitim durumunun artışı ile birlikte nargile kullanan birey sayısının düştüğü ve bu durum istatiksel olarak da anlamlı bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç olarak, nargile satışı yapılan mekanlardaki bireylerin nargilenin sağlığa etkileri ile ilgili farkındalıklarının yüksek olduğu ve bireylerin eğitim düzeyleri arttıkça farkındalıklarının da arttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out to determine the awareness of the individuals in the places where hookah is sold, about the effects of hookah on health. The sample of the study consisted of a group of 303 people between the ages of 18-45 in the place where hookah is sold. In this study, the Personal Information Form, which includes the sociodemographic characteristics of the participants and their characteristics related to hookah and smoking behavior, and the Health Effects of Hookah Perception Scale developed by Çakmak and Çınar (2014) were used as data collection tools. The data obtained from the research were evaluated in SPSS 22.0 package program using descriptive tests, mean and Pearson Product of Moments, Dunnet T3 Post Hoc test, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis H test, Anova, Student t test, Logistic Regression analysis. 
According to the findings obtained from the study, the total mean score of the Perception Scale of the Effects of Hookah on Health was determined as 58.32±10.91. According to the hookah smoking status, the mean score of the non- hookah smokers (64.17±7.58) was found to be higher than the hookah smokers (55.57±11.17), and there was a statistical difference between the mean scores of these two groups (p<0.001). In addition, it was determined that hookah use was highest in the 18-24 age group, men used hookah more than women, individuals with primary education level used hookah the most, and this situation was statistically significant compared to other education levels (p<0.005). It was found that the number of individuals using hookah decreased with the increase in the educational status of the parents, and this situation was statistically significant (p<0.05).
As a result, it has been determined that individuals in the places where hookah is sold have a high awareness of the effects of hookah on health, and their awareness increases as the education level of the individuals increases.