Amerikan asma anaçlarında kurağa dayanımın erken belirlenmesinde In vitro bir yöntem geliştirilmesi
Development of an In vitro method for the early determination of drought resistance in American grape rootstocks
Yazar: NURAY MEŞE
Danışman: PROF. DR. SERPİL TANGOLAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Kober 5 BB, 110 R ve 1103 P anaçları kullanılarak, Amerikan asma anaçlarında kuraklığa dayanımın erken belirlenmesi için in vitro yöntem geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak in vitro koşullarda kuraklık stresi oluşturmak için Polietilen Glikol (PEG)' ün %0, 2.5, 5, 7.5 ve 10 dozları ile Mannitol'ün %0, 0.9, 1.8 ve 3.6 dozları Murashige ve Skoog (MS) besi ortamına ilave edilmiştir.  Farklı dozlarda PEG ve Mannitol içeren MS ortamında kültüre alınan sürgünlerde zararlanma derecesi, bitki boyu, boğum sayısı, ortalama kök uzunluğu ve kök sayısı, bitki yaş ve kuru ağırlığı, kök yaş ve kuru ağırlığı, yaprak oransal su içeriği, membran zararlanması, klorofil miktarı ve besin elementi konsantrasyonları incelenmiştir.
Çalışma sonucunda anaçlarda kuraklık skala değerinin MS ortamına ilave edilen artan PEG ve Mannitol dozları ile arttığı, buna karşın büyüme ve gelişmenin gerilediği, ayrıca bitki yaş ve kuru ağırlığı ile kök yaş ve kuru ağırlığının da azaldığı belirlenmiştir. 5 BB anacının %5 PEG ve %3.6 Mannitol uygulamalarından; 1103 P anacının ise %5, 7.5 ve 10 PEG dozu ile %3.6 Mannitol uygulamasından kök elde edilememiştir. Kuraklık uygulamalarında stres dozların artmasıyla hücre membran geçirgenliği değerlerinde artışlar olduğu tespit edilmiştir. Farklı kuraklık uyartımı uygulamalarında, çoğunlukla, makro besin elementlerinden P yeterli, K, Mg ve Ca miktarlarının yetersiz olduğu bulunmuştur. Mikro besin değerlerinde ise Fe ve Zn miktarlarının yeterli, Mn'ın fazla ve Cu değerlerinin ise noksan olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop an in vitro method for determination of drought resistance in American grape rootstocks by using Kober 5 BB, 110 R and 1103 P rootstocks. For this purpose, doses of 0, 2.5, 5.0, 7.5 and 10.0% of Polyethylene Glycol (PEG) and 0, 0.9, 1.8 and 3.6% of Mannitol were added to Murashige and Skoog (MS) medium to promote drought stress in vitro. The level of damage on shoots cultured in MS medium containing different doses of PEG and Mannitol, the level of damage on plant length, number of buds, average root length and number of roots, fresh and dry weight of both root and plant and relative water content of leaves, membrane damage, chlorophyll amount and nutrient content were examined.
As a result of the study, it was determined that the damages in rootstocks increased with increasing doses of PEG and Mannitol added to MS medium, whereas, growth and development, plant fresh and dry weight and root fresh and dry weight decreased. No root was obtained in 5 BB rootstock from the dose of 5% PEG and 3.6% Mannitol applications and also in 1103 P rootstock from 5-7.5% and 10% PEG and 3.6% Mannitol doses. It has also been observed that there is an increase in cell membrane permeability values with the increasing doses of stress agents in drought applications. In different drought stimulation applications, it has been determined that the amount of P was sufficient, while K, Mg and Ca amounts were insufficient from the macro nutrients. In micro nutrient values, the amounts of Fe and Zn were found to be sufficient, whereas Mn value was excess and copper value was deficient.