Kızılçam ve karaçam meşcerelerinde hava hallerine bağlı olarak ölü ve canlı yanıcı madde nem içeriğinin belirlenmesi
Determination of moisture content of the dead live fuel depend on meteorological parameters in calabrian pine and anatolian black pine stands
Yazar: EKREM ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. ÖMER KÜÇÜK
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Hava hareketi = Air movement ; Karaçam = Black pine ; Kızılçam = Red pine ; Nem = Moisture ; Yanıcı maddeler = Burnable substances

Özet:
Orman ölü örtü tabakası içerisinde bulunan nem, tutuşma ile doğrudan ilgilidir. Ölü örtüde çeşitli boyutlarda bulunan yanıcı maddeler içerisindeki nem miktarının gün içerisinde nasıl bir değişim gösterdiğinin belirlenmesi, yangın potansiyelinin ortaya konulması açısından son derece önemlidir. Bugüne kadar yapılan çalışmaların çoğu ölü örtüdeki yanıcı madde nem içeriklerinin belirlenmesi ile ilgili olup, canlı yanıcı madde nem içeriğinin belirlenmesi ile ilgili uluslararası çalışma ise yok denecek kadar azdır. Bu yönüyle bu çalışma, ülkemiz için ilk olma özelliğini taşımaktadır. Bu çalışma, Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü, Karadere Orman İşletme Müdürlüğü ile İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü Kanlıca Orman İşletme Müdürlüğündeki karaçam ve kızılçam ormanlarında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, orman yangınlarının başladığı ölü örtüdeki nem değişiminin hava hallerine bağlı olarak nasıl değiştiğinin belirlenmesidir. Diğer bir ifade ile hava hallerine bağlı olarak ölü örtü ve ağaçların tepe kısmında bulunan yanıcı maddelerdeki nem içeriğinin modellenmesidir. Kızılçam ve karaçam meşcerelerinin ölü örtü (ibre, 0-0,6 cm, 0,6-2,5 cm çaplarındaki materyaller) ve humus tabakasından örnekler ile ağaçların tepe taç kısmından (canlı ibre, sürgün, 0-0,3 cm ve 0,3-0,6 cm çaplı ince dallar) örnekler gün içerisinde 13:00-14:00 saatleri arasında alınmıştır. Nem içeriklerinin ölçülmesi için yanıcı madde örnekleri rastgele alınmıştır. Arazide örneklerin alınması sırasında meteorolojik veriler, araziye kurulan mobil meteorolojik (nisbi nem, sıcaklık, rüzgar) istasyonundan elde edilmiştir. Çalışma alanından alınacak örnekler yaş olarak arazide tartılarak, daha sonra fırın kurusu ağırlıkları belirlenmek üzere laboratuvara getirilmiştir. Örneklerin yaş ve kuru ağırlıkları değerlendirilerek nem içerikleri belirlenmiştir. Ölü ve canlı yanıcı madde nem içerikleri verileri ile meteorolojik veriler SPSS istatistik programında analiz edilmiştir. Yanıcı madde nem içerikleri ile meteorolojik veriler arasındaki ilişkileri belirlemek ve modeller geliştirmek için korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Sonuçlar, Ülkemizde tüm yangın amenajman uygulamaları (örneğin kontrollü yangınların planlanması, yangın tehlike oranları, yangın potansiyeli ve yangın davranışının anlaşılması) için kullanışlı olabilir.

Abstract:
Moisture content of dead fine fuel is directly related to ignition. It is very important to determine how the amount of moisture in forest fuels in various sizes in the dead cover changes during the day, in terms of putting out the fire potential. Much of the work to date has been concerned with the determination of the moisture content of dead fuel, and the international study of the determination of the content of live fuel moisture is scarce. In this respect, this study is the first for our country. This study was carried out in Karacam and Kızılçam forests in Kastamonu Regional Directorate of Forestry, Karadere Forest Enterpirese and İstanbul Regional Directorate of Forestry Kanlıca Forest Enterprise. The purpose of this study is to determine how the change of humidity in the dead bedding that forest fires begin to change due to weather conditions. In other words, it is the modeling of the moisture content in dead fuel at the top of the dead cover and trees depending on the weather conditions. Within the scope of this study, dead litter (0-0,6 cm, 0,6-2,5 cm diameter materials) and samples from humus layer and top of crown of trees (live needle, shoot, 0-0,3 cm and thin branches of 0,3-0,6 cm diameter) were taken between 13: 00-14: 00 hours during the day. Examples of fuels were taken randomly to measure moisture content. Meteorological data were obtained from the mobile meteorological station (relative humidity, temperature, wind). The samples to be taken from the study area were weighed in the field and then brought to the laboratory to determine the owen dry weight. Moisture contents were determined by evaluating the wet and dry weights of the samples. Meteorological data with dead and live fuel moisture content data were analyzed in the SPSS statistical program. Correlations and regression analyzes were carried out to determine the relationship between combustible fuel moisture content and meteorological data and to develop models. The results may be useful for all fire management applications in our country (eg planning controlled fires, fire hazard rates, fire potential and understanding of fire behavior).