Abdulla Aripov'un şiirleri üzerine dil ve üslup çalışması (İnceleme-metin)
Language and style study on Abdulla Aripov's poems (Research-text)
Yazar: TUĞBA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÜLJANAT KURMANGALIYEVA ERCİLASUN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Abdulla Aripov'un şiir türündeki eserleri üzerinden yapılan doktora tez çalışmasıyla şairin dil ve üslup özellikleri, Özbek Türkçesi'nin ifade kudreti, anlam evreni tespit edildikten sonra Özbekistan'ın bağımsızlığını kazanmasından sonraki döneminde şiir alanında işlenen konular tematik olarak tasnif edilmiştir. Ayrıca bu çalışmada şairin eserlerindeki vezinlerin, kafiyelerin, atasözlerinin, deyimlerin, epigrafların, ithafların, söz sanatlarının, leksikolojik özelliklerin, üslup çeşitlerinin incelenmesiyle ortak kültür mirasına katkı sağlaması hedeflenmiştir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bağımsızlık, vatan, millet, bayrak, dil, din gibi kutsal kavramlar etrafında yeniden şekillenen Özbek Edebiyatı, diğer edebî türlerde olduğu gibi şiir türünde de bu asli temalar çerçevesinde işlenmiştir. Sovyet tahakkümü altında varlık mücadelesi veren diğer Türk Cumhuriyetleri'nde olduğu gibi, Özbekistan halkının da maruz kaldığı sıkıntıları yerinde tetkik etmek, şiir sahasında tanınmış araştırmacılar ile görüşmek, buhranlı dönemlerin edebiyata nasıl aksettirildiğini gözlemlemek özgün bir çalışma için son derece önemlidir. Abdulla Aripov'un eserlerine ilişkin yapılan dil ve üslup çalışmasında sadece dönemin dil özellikleri tespit edilmemiş, aynı zamanda bağımsızlık konusu etrafında konumlanan tüm kavram ve motiflerin oluşturduğu muhteva incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı; Özbekistan ile Türkiye arasındaki kültürel ilişkilere bağımsızlık kavramının sembol ismi Aripov'un kültürel mirası ekseninde akademik katkı sağlamaktır. Bu bağlamda şair ve onun eserleri üzerine çok yönlü okumalar yapılarak ulaşılan sonuçlar ortaya konulan tezde bilimsel bir perspektifle sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The language and stylistic features of the poet, the power of expression of Uzbek Turkish, the universe of meaning were determined, and the topics covered in the field of poetry in the period after the independence of Uzbekistan were classified thematically with the doctoral thesis study on the poetic works of Abdulla Aripov. In addition, in this study, meters, rhymes, proverbs, idioms, epigraphs, dedications, rhetoric, lexicological features, stylistic types in the poet's works were examined and it was aimed to contribute to the common cultural heritage. After the dissolution of the Union of Soviet Socialist Republics, Uzbek Literature, which was reshaped around sacred concepts such as independence, homeland, nation, flag, language, religion, was processed within the framework of these essential themes in poetry, as in other literary genres. As in other Turkic Republics struggling for existence under the Soviet domination, it is extremely important for an original study to examine the problems faced by the people of Uzbekistan, to meet with well-known researchers in the field of poetry, and to observe how the depressed periods are reflected in literature. In the language and style study of Abdulla Aripov's works, not only the language features of the period were determined, but also the content of all the concepts and motifs positioned around the subject of independence were examined. The main purpose of the research is; It is to make an academic contribution to the cultural relations between Uzbekistan and Turkey on the axis of the cultural heritage of Aripov, the symbol name of the concept of independence. In this context, the results obtained by making multi-dimensional readings on the poet and his works have been tried to be presented with a scientific perspective in the thesis.