Hadislerde hastalara yönelik manevi destekler
Spiritual support to patients in the hadiths literature
Yazar: GARİP AYDIN
Danışman: PROF. DR. TALAT SAKALLI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Hadis = Hadith ; Hastalar = Patients ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Manevi faktörler = Moral factors ; Tedavi = Treatment ; İbadet = Worship ; İslamiyet = Islam ; Şifa = Healing

Özet:
Doğumundan itibaren maddi yardıma muhtaç olarak yaratılan insanoğlu aynı şekilde manevi desteğe de muhtaç yaratılmıştır. Kendi ayakları üzerinde durmaya başladıktan sonra bu ihtiyaçtan müstağni olduğu yanılgısına kapılanlar herhangi bir musibet karşısında acizliklerini itiraf etmek zorunda kalmaktadırlar. Özellikle hastalık ve yaşlılık gibi hayatın anlamının yoğun olarak sorgulandığı dönemlerde bu ihtiyaç daha da belirginleşebilmektedir. 
Bu sebeple tarih boyunca insanlar manevi desteğe her dönemde müracaat etmişler farklı şekil ve formlarda bu ihtiyaçlarını tatmin etmişlerdir. Son yüzyılda insanların bu ihtiyaçları resmî olarak da karşılanmaya başlamış huzurevlerinde, yetimhanelerde, hapishanelerde ve hastanelerde maddi bakım  ile birlikte, manevi destek (spritüal care/seelsorge) uygulamaları da başlamıştır.
Vurgusu genellikle maneviyat olan dinlerin manevi destek konusuna yaklaşımı önemli bir araştırma olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda son dinin son peygamberinin manevi desteğe muhtaç kesime karşı yaklaşımı ve onlara ne tür manevi destekler verdiği önem arz etmektedir. Buradan hareketle bu çalışmada hadislerde hastalara yönelik manevi destekle ilgili rivayetler araştırılmış, bu veriler ile günümüz hastalarının ihtiyaçları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmada ahlak felsefesi ve psikolojinin verilerinden yararlanılmış dünyadaki çağdaş uygulamalar da dikkate alınmıştır.
Dört bölüm üzerine inşa edilen bu tez çalışmasının giriş kısmında kavram tahlil ve analizleri yapılmış, manevi destekle ilgili bilim dalları zikredilmiştir. Tezin birinci bölümünde manevi desteğin önemi, hasta psikolojisi, ahlak felsefesiyle ilişkisi ve dünyadaki uygulamalara değinilmiştir. İkinci bölümde hasta psikolojisinden hareketle, hastaların hastalıklara vermiş oldukları tepkiler ve hastalık sürecinde yaşamış oldukları haller dikkate alınarak hadislerin bu kimselere yönelik tesellileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Hz. Peygamber'in hasta ziyaretleri esas alınarak, günümüz hastalarına da uygulanabilecek sistem denemesine girişilmiştir. Dördüncü bölümde ise hadisler ışığında manevi destek uygulamasına esas olabilecek ilkeler tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: 
Maneviyat, Ahlak, Şifa, Hasta, Hastane, Manevi Destek, Hadis.

Abstract:
Human beings need spiritual help / support as they need physical help / support throughout their life. Some of them think that they don't need any physical or spiritual supports because they are adults, however in a case of trouble or tribulation; they change their opinion and want to be supported in both two dimensions. Especially in periods of illness or senescence in which meaning of the life is deeply investigated, this need can become clearer.
That's why human beings have demanded spiritual care every time throughout history, and have fulfilled these needs in different forms. In the last century, these needs of human beings have fulfilled officially, and in addition to physical care, spiritual care / seelsorge applications have started in nursing homes, orphanages, prisons and hospitals.
The approaches of religions, those main focuses are spirituality, to the point of spiritual care are very important. From this point, the approaches of the last Prophet to the people who need spiritual care and what kind of spiritual cares he performed are investigated in this dissertation.  In this context, Hadiths related with spiritual care for patients are searched, and then these Hadiths are compared with current spiritual needs of patients. The datas of ethics and psychology are used in this comparison, and contemporary practices are also taken into consideration.
This dissertation is divided into four main chapters except for introduction and conclusion. In the first chapter, the framework of 'spiritual care' is described, and disciplines related with 'spiritual care' are mentioned. In the second chapter, the importance of spiritual care, and its relation with patient psychology and ethics, and contemporary practices in the world are explained. In the third chapter, consolations for patients in Hadiths are determined considering responses of patients to illnesses and their psychological conditions during illnesses. In the fourth chapter, a new methodology is tried on the basis of implementations of the Prophet while he visits patients. In the fifth chapter, some principles which can be basis for spiritual care implementations are defined on the light of Hadiths.

Keywords: 
Spirituality, Ethic, Cure, Patient, Hospital, Spiritual Care, Hadith.