İşyerlerindeki  iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının mevzuata uygunluğu: Çorum ili örneği
Compliance of occupational health and safety practices in workplaces with legislation: The case of çorum province
Yazar: EMRE BAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. CEM KOÇAK
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
İşyerinde var olan tehlikelere karşı önleyici ve sınırlayıcı tedbirler alındığında iş kazalarının %98'lik kısmı önlenebilir niteliktedir. Bu yüzdeyi yakalayabilmenin yolu ise etkili ve uygulanabilir iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmasıdır. Ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınabilmesi için yasa koyucu tarafından 6331 sayılı İSG Kanunu çıkarılmıştır. Bununla birlikte, 6331 sayılı kanunun yürürlüğe girdiğinden günümüze kadar, iş kazası sayılarında ciddi bir azalış ve meslek hastalıklarının belirlenmesinde de önemli bir artış sağlanmamıştır. Bu bilgiler, ilgili kanunun işyerlerinde ne düzeyde uygulandığının ve kanunun eksik yönlerinin belirlenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.  Bu nedenle, bu tez çalışmasında, nitel araştırma yöntemlerinden Yapılandırılmış Derinlemesine Görüşme Yöntemi kullanılarak işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kanunu ve ilgili yönetmeliklerin uygulanıp uygulanılmadığını belirlemeye yönelik bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ilgili kanunun uygulanabilirliğini istatistiksel olarak tartışan literatürde ki ilk çalışma olması açısından önemlidir. Çalışmada işyerlerinde ilgili kanun ve yönetmelik maddeleri 46 adet sorudan oluşan bir ankete dönüştürülmüş olup; bu anket, video kaydı ya da ses kaydına alınarak, 10 iş güvenliği uzmanı, 10 işyeri hekimi, 10 işveren ve 10 çalışanla tartışılmıştır. Daha sonra, bu video kayıtları ve ses kayıtları incelenerek ayrıntılı tanımlayıcı istatistikler elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, daha az sayıda bazı kanun maddelerinin doğru uygulandığı saptanmakla birlikte, birçok kanun maddesinin eksik veya tamamen uygulanmadığına yönelik çok sayıda bulgu elde edilmiştir. 
Bu bulgular sonucunda; 6331 sayılı kanununda, iş sağlığı ve güvenliği maliyetinin tamamının işverenin sorumluluğunda olmamasının sağlanması, iş güvenliği uzmanlarının devlette istihdam edilmelerinin gerektiği ve her görevin her paydaşa verilmesinden vazgeçilerek, iş güvenliği uzmanı, işveren ve işyeri hekimlerinin yetki ve sorumluklarının paylaştırılmasının daha doğru olacağı gibi dikkat çekici önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
When preventive and restrictive measures are taken against existing workplace hazards, 98% of occupational accidents can be prevented. Achieving this percentage requires effective and feasible occupational health and safety measures. In our country, Law No. 6331 on Occupational Health and Safety (OHS) was enacted by the legislator to ensure such measures are taken. However, since the enactment of Law No. 6331, there has not been a significant decrease in the number of occupational accidents, nor a significant increase in the identification of occupational diseases. These findings highlight the need to determine the level of implementation of the relevant law in workplaces and identify its deficiencies. Therefore, in this thesis, a study was conducted using the Structured In-Depth Interview Method, one of the qualitative research methods, to determine whether the OHS law and related regulations are being implemented in workplaces. This study is significant as it is the first in the literature to statistically discuss the applicability of the relevant law. In the study, the articles of the relevant law and regulations were transformed into a questionnaire consisting of 46 questions, and the questionnaire was then discussed with 10 occupational safety specialists, 10 workplace physicians, 10 employers, and 10 employees through video or audio recordings. Subsequently, these video and audio recordings were examined to obtain detailed descriptive statistics. According to the results, while a smaller number of law articles were found to be correctly implemented, a substantial amount of evidence indicated that many articles were either inadequately implemented or not implemented at all. As a result of these findings, several notable recommendations have been made: ensuring that the entire cost of occupational health and safety is not solely the responsibility of the employer, the need for occupational safety specialists to be employed by the state, and the allocation of authority and responsibility among occupational safety specialists, employers, and workplace physicians rather than assigning every task to each stakeholder.