Yazıca zenginleştirilmiş oyunun anaokuluna devam eden zihinsel engelli öğrencilerin yazı farkındalığı becerilerine etkisi
The effect of print enriched plays in development of print awareness of kindergarden students with mild intellectual disability
Yazar: MERVE DEMİR
Danışman: ÖĞR. GÖR. ARZU DOĞANAY BİLGİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Zihin Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anaokulları = Kindergartens ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Farkındalık = Awareness ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Okuma-yazma öğretimi = Reading-writing instruction ; Oyunlar = Plays ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu araştırmada anaokuluna devam eden hafif düzeyde zihinsel engelli öğrencilere yazı farkındalığı becerilerinin kazandırılmasında yazıca zenginleştirilmiş oyunun etkili olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmaya yaşları 50 ile 83 aylık arasında olan hafif düzeyde zihinsel engelli üç öğrenci katılmıştır. Araştırmada tek-denekli deneysel desenlerden denekler arası yoklama denemeli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın deney süreci başlama düzeyinin belirlenmesi, yazıca zenginleştirilmiş oyunların öğretimi ve öğretim sonu değerlendirme olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Öğretim sekiz oturum şeklinde uygulanmış ve her bir oturumda bir oyun olmak üzere toplam sekiz yazıca zenginleştirilmiş oyun kullanılmıştır. Oyunlar anaokuluna devam eden öğrencilerin yaş ve performanslarına uygun oyunlardır, farklı olarak oyunların içine yazı ögeleri eklenmiş ve yazı farkındalığına yönelik öğretimsel amaçlar yerleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Okul Öncesi Dönemde Sözcük ve Yazı Farkındalığı Değerlendirme Aracı" kullanılmıştır. Veriler görsel analiz yolu ile yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda yazıca zenginleştirilmiş oyunların araştırmaya katılan hafif düzeyde zihinsel engelli öğrencilerin yazı farkındalığı becerilerinin gelişmesinde ve kazandıkları yazı farkındalığı becerilerini 3 ile 6 hafta arasında sürdürmelerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırma sürecinin sonunda öğrencilerin öğretmenlerinden sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Yüz yüze yapılan görüşmelerde öğretmenler uygulamanın amacı, yöntemi ve sonuçlarına yönelik olumlu görüşler bildirmişler, öğrencilere sözcük gösterme, harf gösterme, yazı yönünü gösterme gibi yazı farkındalığı becerilerini kazandırmanın ilerde çocukları okuma-yazmayı daha kolay öğrenmesine hizmet edeceğini ve öğrencilerin okuma-yazma becerilerine yönelik ilgi ve tutumlarını olumlu yönde etkileyeceğini ifade etmişlerdir.


Anahtar Kelimeler : Erken Okuryazarlık, Yazı Farkındalığı, Yazıca Zenginleştirilmiş Oyun, Zihinsel Engel

Abstract:
In this study, it was studied whether print-enriched plays are effective in gaining writing awareness ability for kindergarten students with mild intellectual disability. The participants were three students with mild intellectual disability between 50 to 83 months old. In the study, multiple probe with probe trials, which is one of the single subject design, was used. The study was carried out in three steps; determination of baseline, instruction of print-enriched plays and evaluation of process at the end of the instruction. Teaching was comprised of eight sessions with one play for each session and eight print enriched plays in total. Even though the plays were appropriate for the age and performance of kindergarten students, some print items and instructive print awareness objects were placed in to them. Research data were collected by using "Pre-school Period Word and Text Awareness Assessment Tool". The data were interpreted by visual analysis. As a result of the research, it was stated that print-enriched plays are effective in improving print awareness ability of the kindergarten students with mild intellectual disability and in maintaining this ability from 3 to 6 weeks. Social validity data were collected from teachers of the students. In face-to-face interviews, teachers stated positive opinions about the purpose, method and results of study. They mentioned that gaining print awareness ability such as introducing words, letters and the way of writing helps students in learning literacy with ease in the future and affects students' interests and attitudes of literacy in a positive way.


Key Words : Early Literacy, Print Awareness, Print Enriched Play, Mild Intellectual Disability