Aşkın zararın ispatı
Proof of excessive damage
Yazar: BÜSEYNE KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. SELMA ÇETİNER
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Alacak borç ilişkisinde borçlu, edimin ifasını şartları oluşması kaydıyla para borçlarının zamanında gerçekleştirmediğinden dolayı temerrüt faizi ile karşı karşıya gelmektedir. Ayrıca bu durumda temerrüt faizi ile karşılanmayan zararlar ortaya çıkabilmektedir. Para borçları; tutar borcu ve nominal değerdir. Borçlu,  anlaşılan tutarı ifa ettiği zaman paranın değeri azalsa da artsa da borcundan kurtulmuş olacaktır. Borçlu eğer zamanında ödeme yapmazsa temerrüt faizini ödemek zorundadır. Ancak ülkemizde yaşanılan enflasyon karşısında, geciken ifa nedeniyle temerrüt faizi alacaklının zararını karşılamayacak duruma gelinmiştir. İşte paranın değer kaybettiği,  satın alma gücünün azaldığı ve temerrüt faizinin zararı karşılamaya yetmediği durumlarda aşkın zarar müessesesi devreye girmektedir. Böyle durumda alacaklı,  temerrüt faizinin yetersiz kaldığını öne sürerek aşkın zarar talebinde bulunabilmektedir. 
Paranın değerindeki değişimlerden tarafların zarar görmemeleri ve hukuki güvenliğin sağlanması için bu konuda kanuni düzenlemeler yapılmıştır. Zira Hukuk düzeni, zarar göreni korumanın yollarını ortaya koymaktadır. Para borcu da bu düzen bakımından oldukça önemlidir. Zira en önemli borç türü, para borçlarıdır. Para borçlarının vaktinde ödenmemesi borçlunun temerrüt faiziyle karşı karşıya kalması sonucunu doğuracaktır. Alacaklının temerrüt faiziyle karşılanmayan zararını kanun koyucu aşkın zarar olarak düzenlemiştir. Aşkın zarar TBK 122'ye göre "Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğramış olursa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe, bu zararı da gidermekle yükümlüdür" (www.mevzuat.gov.tr) şeklinde düzenlenmiştir. Aşkın zarar, "borçlu borcunu zamanında ödemiş olsaydı, alacaklının zarara uğramadan önceki hâli ile temerrütten kaynaklı malvarlığında meydana gelen farkı ifade etmektedir" (Yavuz, 2018: s. 418).
Aşkın zararı ispat konusunda iki farklı yöntem olarak; somut ve soyut yöntem uygulanmaktadır. Yasa koyucu ispat açısından yöntem hakkında bir düzenlemeye gitmemiştir.  Bu yöntemlerin hangisine başvurulacağı ve ispatı konusunda öğreti ve içtihat arasında görüş ayrılığı yaşanmaktadır. Bu çalışmada aşkın zararın tanımı, unsurları şartları, soyut ve somut ispat açısından yöntemlerine, öğretiyle içtihat farklılıklarına ve çözüm önerilerine değinilecektir.

Abstract:
In the receivable debt relationship, the borrower faces default interest due to the fact that the money debts are not realized on time, provided that the conditions for the performance of the action are formed. In addition, in this case, damages that are not covered by the default interest may arise. Money debts are; amount debt and nominal value. When the debtor fulfills the agreed amount, he will be freed from his debt, whether the value of money decreases or increases. Pay pay the default interest if the borrower does not make the payment on time, he/she has to pay the default interest. However, in the face of the inflation experienced in our country, the default interest will not cover the loss of the creditor due to delayed performance. This is where the excessive loss institution comes into play when the money loses value, the purchasing power decreases and the default interest is not enough to cover the loss. In such a case, the creditor can claim excessive damages by claiming that the default interest is insufficient.
Legal regulations have been made on this issue to ensure that the parties are not harmed by changes in the value of money and to ensure legal security. Because the legal order reveals the ways to protect the injured. Monetary debt is also very important in terms of this order. Because the most important type of debt is money debts. Failure to pay money debts on time will result in the debtor facing default interest. The legislator has regulated the loss of the creditor that is not covered by the default interest as excessive loss. Excessive damage is regulated according to TBK 122 as follows: "If the creditor suffers a loss that exceeds the default interest, the debtor is obliged to compensate for this damage unless he proves that he has no fault" (www.mevzuat.gov.tr). Excessive loss "refers to the difference in the assets of the creditor resulting from default and the situation before the loss occurred, if the debtor had paid his debt on time" (Yavuz, 2018: s. 418).
As two different methods of proving excessive harm; concrete and abstract methods are applied. The legislature has not made any regulation regarding the method in terms of proof. There is a difference of opinion between doctrine and jurisprudence regarding which of these methods to use and their proof. In this study, the definition of excessive damage, its elements, conditions, methods in terms of abstract and concrete proof, differences between doctrine and jurisprudence and solution suggestions will be discussed.