Türkiye'de savunma harcamalarının ekonomik büyümeye olan etkisinin ekonometrik analizi
Econometric analysis of the effect of defense expenditures on economic growth in Turkey
Yazar: KAMİL ENES PÖGE
Danışman: PROF. DR. FATMA BAHAR ŞANLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
1973 yılında, Benoit'in "Gelişmekte Olan Ülkelerde Savunma ve Ekonomik
Büyüme" adlı eserinin yayınlanmasından sonra pek çok araştırmacı için, savunma
harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki önemli bir araştırma konusu
olmuştur. Yapılan araştırmalar sonucunda, savunma harcamalarının ekonomik
büyümeye olan etkisi ülkeden ülkeye farklılık arz ettiği ortaya çıkmıştır. Bu farklılık
bilhassa ülkelerin içerisinde bulundukları siyasi, ekonomik ve yapısal özelliklerden
kaynaklanmaktadır. Bu nedenle savunma harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi
üzerine farklı görüşler ortaya çıkmıştır. En fazla bilinen görüşler; Keynesyen görüş,
Neo-Klasik görüş ve savunma harcamaları ile ekonomik büyüme arasında bir ilişki
olmadığını savunan görüştür.
Devletler, günümüzde daha da girift hale gelen güvenlik ve risk ortamında,
egemenliği ile ulusal çıkarlarını koruyabilmek için savunma harcamalarını
artırmaktadır. Bu artışla birlikte savunma harcamaları makroekonomik göstergeleri
etkiler düzeye gelmiştir. Etkilenen makroekonomik göstergeler arasında ekonomik
büyüme, enflasyon ve gelir dağılımı yer almaktadır.
Makroekonomik göstergeler arasında en önemli yeri ekonomik büyüme
tutmaktadır. Ekonomik büyüme farklı faktörlerden etkilenen ve birçok devletin
hedeflediği makroekonomik bir olgudur. Devletler, istihdamın devamlılığı,
vatandaşlarının refahı ve ülkenin sürekliliği açısından ekonomik büyümeye önem
vermektedir.
Ülkelerin savunma harcaması yaptığı en önemli yer savunma sanayileridir.
Savunma sanayine yapılan yatırımlar hem ülke ekonomisine hem de ülke güvenliğine
katkı sağlamaktadır. Gelişmiş ülkelere bakıldığında savunma sanayine büyük
bütçeler ayrıldığı görülmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye'de, Cumhuriyetin ilk
yıllarından bugüne kadar savunma sanayini geliştirmek için çeşitli faaliyetlerde ve
girişimlerde bulunmuştur. Bugün Türkiye'nin savunma sanayinde geldiği nokta göz
önüne alındığında Türkiye'nin savunma sanayine yapmış olduğu yatırımların başarılı
sonuçlar verdiği görülmektedir.
Bu çalışmada, Türkiye'nin 1985-2022 arasındaki yılları kapsayacak biçimde
savunma harcamalarının ekonomik büyümeye olan etkisinin ampirik analizi
yapılmıştır. Aynı zamanda Türkiye'de savunma sanayinin gelişimi dönemsel olarak
anlatılmıştır. Çalışmada, birim kök analizi, Johansen eşbütünleşme analizi ve Granger
nedensellik analizi kullanılmıştır. Ampirik sonuçlar, söz konusu yıllar için Türkiye'nin
savunma harcamaları ile ekonomik büyümesi arasında herhangi bir nedensellik ilişkisi
bulunmadığını ortaya çıkarmıştır.
Anahtar Kelimeler: Savunma harcamaları, Ekonomik büyüme, Savunma sanayi,
Görüşler, Nedensellik analizi

Abstract:
After the publication of Benoit's work "Defense and Economic Growth in
Developing Countries" in 1973, the relationship between defense expenditures and
economic growth became an important research topic for many researchers. As a
result of the research, it has been revealed that the impact of defense expenditures
on economic growth varies across countries. This difference arises especially from
the political, economic and structural characteristics of the countries. For this reason,
different views have emerged regarding the relationship between defense
expenditures and economic growth. The most well-known opinions are; the
Keynesian view, the Neo-Classical view and the view that there is no relationship
between defense expenditures and economic growth.
In today's increasingly complex security and risk environment, states are
increasing their defense expenditures in order to protect their sovereignty and national
interests. With this increase, defense expenditures have reached a level that affects
macroeconomic indicators. Affected macroeconomic indicators include economic
growth, inflation and income distribution.
Economic growth has the most important place among macroeconomic
indicators. Economic growth is a macroeconomic phenomenon affected by different
factors and targeted by many states. States attach importance to economic growth in
terms of the continuity of employment, the well-being of their citizens and the
continuity of the country.
The most important place where countries spend on defense is their defense
industry. Investments made in the defense industry contribute to both the national
economy and the national security. When we look at developed countries, it is seen
that large budgets are allocated to the defense industry. In this direction, it has carried
out various activities and initiatives to develop the defense industry in Turkey from the
first years of the Republic until today. Considering the point that Turkey has reached
in the defense industry today, it is seen that the investments that Turkey has made in
the defense industry have yielded successful results.
In this study, an empirical analysis of the impact of Turkey's defense
expenditures on economic growth has been conducted to cover the years between
1985 and 2022. At the same time, the development of the defense industry in Turkey
is described periodically. In the study, unit root analysis, Johansen cointegration
analysis and Granger causality analysis were used. Empirical results have revealed
that there is no causal relationship between Turkey's defense expenditures and its
economic growth for the years in question.
Keywords: Defense expenditures, Economic growth, Defense industry, Opinions,
Causality analysis