Orta yaş grubundaki bireylerin otomatik düşünce düzeylerinin depresyon, anksiyete ve pozitif-negatif duygular üzerindeki etkisi
The effect of automatic thought  levels of the middle age group on depression, anxiety, positive-negative emotions
Yazar: GÜLŞAH YAYAN
Danışman: DR. MURAT ARTIRAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Olumlu duygulanım = Positive mood ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Orta yaş = Middle age ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts

Özet:
Bilişsel davranışçı terapiler ruh sağlığı alanında günümüzde yaygınlaşan psikoterapilerdir. ABC modeli olarak bilinen modeli temel alarak (B)'deki işlevsel olmayan düşünce yapılarını psikopatolojik rahatsızlıkların tedavisinde kullanan bu terapötik yaklaşımın en önemli unsuru düşüncelerdir. Otomatik düşüncelerin de çekirdek inanışlar, irrasyonel inanışlar gibi diğer düşünce yapıları arasında tedavide önemli bir yeri vardır. Bu araştırmanın ana amacı; orta yaş grubundaki bireylerin otomatik düşüncelerinin anksiyete, depresyon, pozitif ve negatif duygular üzerinde etkisinin olup olmadığının incelenmesidir. Otomatik düşüncelerin, depresyonun, anksiyetenin, pozitif ve negatif duyguların cinsiyet, yaş, medeni durum gibi sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi de araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Bu araştırma; bireylerin sahip oldukları otomatik düşünce yapılanmalarının depresyon, anksiyete, pozitif ve negatif duygu üzerindeki etkisini orta yaş grubu üzerinde test etmek ve literatürdeki mevcut bulguları doğrulamakla birlikte bilimsel anlamda literatüre bir katkı sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. İlişkisel tarama modeline uygun olarak düzenlenmiş araştırmanın örneklemini kolaydan örnekleme yöntemiyle seçilmiş Denizli ilinde yaşayan, 30 ile 50 yaş arası 247 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılara veri toplama araçları olarak, örneklemin demografik özelliklerini belirlemek için  "Demografik Bilgi Formu", otomatik düşünce düzeylerini belirlemek için "Otomatik Düşünceler Ölçeği", depresyon düzeylerini belirlemek için "Beck Depresyon Envanteri", anksiyete düzeylerini belirlemek için "Beck Anksiyete Ölçeği", pozitif ve negatif duygu düzeylerini belirlemek için "Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin analizinde Tek Yönlü Varyans Analizi(ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi, Basit Doğrusal Regresyon Analizi, Bağımsız Gruplar t-Testi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre; cinsiyet değişkenine bakıldığında kadınların anksiyete düzeylerinin erkeklere göre daha yüksek olduğu ; yaş değişkenine bakıldığında yaş ilerledikçe negatif duygunun azaldığı; medeni durum değişkenine bakıldığında ise bekar bireylerin otomatik düşünce düzeylerinin evli bireylere kıyasla daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bir diğer önemli bulgu ise otomatik düşüncelerin depresyon, anksiyete, pozitif ve negatif duygular üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu sonucuna varılmıştır. Bulguların gerekli önleyici ve tedavi planlamalarında önemli rol oynacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Otomatik Düşünceler, Depresyon, Anksiyete, Pozitif ve Negatif Duygu, Orta Yaş Grubu.

Abstract:
Cognitive behavioral therapies are psychotherapies that are becoming popular in the field of mental health today. The most important element of this therapeutic approach, which is used in the treatment of psychopathological disorders by considering nonfunctional thoughts in (B) through the model known as the ABC model, is considered. Automatic thoughts have an important place in therapy among other thought processes such as core beliefs, irrational beliefs. The main purpose of this research is to examine whether the automatic thoughts of individuals in the middle age group has an effect on anxiety, depression and positive-negative emotions. Determining whether automatic thoughts, depression, anxiety, and positive-negative emotions differ according to socio-demographic variables such as gender, age, marital status, etc. constitute the sub-objectives of the research. This research was designed to test the effect of automatic thoughts structures of individuals on depression, anxiety and positive-negative emotions on the middle-age group and to provide a literary contribution in scientific sense, with confirming current findings in the literature. 247 participants from 30 to 50 years of age living in the province of Denizli who selected the sampling of the researcher arranged according to the relational screening model were selected by random sampling method. The "Demographic Information Form" to determine the demographic characteristics of the sample, "Automatic Thought Scale" to determine the automatic thought levels, "Beck Depression Inventory" to determine the depression levels, "Beck Anxiety Scale" to determine anxiety levels, Positive-Negative Emotion Scale "to determine the levels of positive and negative emotion were used as participant data collection tools. One-way analysis of variance (ANOVA), Pearson Correlation Analysis, Simple Linear Regression Analysis, Independent Group t-Test were used in the analysis of the data. According to the analysis results; the anxiety level of women is higher than men when the gender variable is examined; when the age variable is examined, the negative effect decreases as age increases; when the marital status variable is examined, the automatic thoughts of the single individuals are higher than the married individuals is concluded. Another important finding of the study was that automatic thoughts was a significant predictor of depression, anxiety, positive and negative emotions. The findings are thought to play an important role in the necessary preventive and treatment planning.
Key words: Automatic Thoughts, Depression, Anxiety, Positive and Negative Emotions, Middle Age Group