Türev araçlar ve Türk bankacılık sektöründeki uygulamaları
Derivative instruments and applications in the Turkish banking sector
Yazar: ÖMER KÜTÜK
Danışman: DR. ADALET HAZAR
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı / Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Finans sektörü = Financial sector ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Türevler = Derivatives ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets

Özet:
Gün geçtikçe daha fazla globalleşen finans piyasaları sayesinde dünya ülkeleri, adeta ortak bir finans dünyası oluşturmuşlardır.  Gelişen teknoloji ve finans sektörü sayesinde, para transferleri saniyeler içinde gerçekleştirilebilmektedir. Öyle ki, dünya etrafında her gün yüksek miktarlarda para birimi yer değiştirmektedir. Bu nedenle, finans sektörünün bu denli büyüdüğü bir piyasada yatırımcılar arz ve talebe göre oluşan ani dalgalanmalardan etkilenmemek için çeşitli yollarla kendilerini koruma altına alma gereksinimini duymaktadırlar.  Bu amaçla yola çıkılarak geliştirilen türev ürünler de, yatırımcıların çeşitli yollarla kendilerini korumaya alabilecekleri bir araç haline gelmiştir. Kurumların bu araçları kullanarak gelecekle ilgili belirsizlikleri en aza indirebilmeleri, bu ürünlere olan ilgiyi günden güne artırmaktadır. Bu çalışmanın amacı; ülkemiz finans sektörünün en büyük kurumları olan bankaların giderek artan türev araç kullanımlarını inceleyerek, daha çok hangi ürünlerde yoğunlaştıklarına ilişkin analiz gerçekleştirmektir. Bu amaçla oluşturulan kavramsal çerçevede; öncelikle türev piyasalardaki ürünler (forward, futures, opsiyon ve swap) açıklanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, Türk Bankacılık Sektörü ve risklerine ilişkin genel bilgi verilerek, risk türleri detaylandırılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, 2012 ve 2011 yılları için aktif büyüklüğüne göre ilk 10 banka,  analize dahil edilmiştir. İlk 10 bankanın incelenme nedeni; piyasanın genel bir görünümü hakkında bilgi vermesi amacıyla yeterli olmasıdır. Çünkü aktif büyüklüğü açısından ilk 10 banka sıralamasında yer alan bankalar, bankacılık sektörünün 2012 yılı sonu itibariyle, %87'ünü oluşturmaktadır. Yapılan analizde, bankacılık sektöründe daha çok hangi türev ürünlerin bulunduğuna, türev ürünlerin TL ve YP olarak işlem hacimlerine yer verilmiştir. 
Analiz sonucunda elde edilen veriler 2012-2011 yılları bazında karşılaştırmalı olarak ele alınarak sonuç ve öneriler kısmı oluşturulmuştur. 


Anahtar Kelimeler: Finansal Piyasalar, Türev Piyasalar, Türev Ürünler

Abstract:
Due to financial markets which have been more global day by day, world countries have created a financial world. Currency transfers have occured immediately thanks to improving Technologies and financial sector. Therefore, lots of currencies have moved all over the world everyday. Because of this reason, investors have needed a guarantee in case lots of types againts sudden fluctuations which may be occured according to demand and supply in financial markets. For this purpose, products have become a tool which provides to investors to protect them with various ways. Also, derivative products have decreased uncertainities about future, so investors have shown an interest in this market and products more.The purpose of this study is analyzing about investigating banks, which are the biggest firms of financial sector in Turkey and on which derivative products they have been focused.  In conceptual framework which is constituted for this purpose, at first derivative products (which are forward, futures, options and swap) were explained. In the second part of the study, it was given a general information about Turkish Banking Sector and risks as well as the type of the risks were explained in detail. In the third part of the study, first ten banks according to the size of assets for the years 2011 and 2012 were included to the analysis. The cause of the exploration of the first ten banks is that these banks have enough to give information for general view about the market, these banks hold a place approximately 84 per cent of banking sector considering 2012 year-end. In the analysis, it was given which derivative products have used most and how much derivative products have trading volume as turkish lira and foreign currency. The datas which were obtained via this analysis were explored relatively in 2011 and 2012 terms and the part of the result and suggestions was occured. 



Keywords: Financial Markets, Derivative Markets, Derivative Products