Kaynak tabanlı ihracat performansı: Türkiye İSO 500 ihracatçı imalat işletmeleri üzerine bir uygulama
Resource - based export performance: An application on Turkey ISO 500 exporter manufacturing companies
Yazar: AHMET SONGUR
Danışman: PROF. DR. NURHAN PAPATYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: ISO 500 = ISO 500 ; Kaynak tabanlı maliyetleme = Resource-based costing ; Kaynak yönetimi = Resource management ; Performans = Performance ; Rekabet = Competition ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; Varyans analizi = Variance analysis ; Üretim işletmeleri = Production companies ; İhracat = Export ; İhracat politikaları = Export policies

Özet:
Bu çalışma, "Kaynak Tabanlı Kuram" bağlamında ihracatçı imalat işletmelerinin kaynak ve yeteneklerinin ihracat performansı üzerideki bütünleşik etkisini araştırmaya yöneliktir. Daha açık deyişle, çalışmada, Türkiye imalat işletmelerinin deneyimsel kaynakları, ölçek kaynakları ve finansal kaynakları ile bilgisel yetenekleri, müşteri ilişkileri yeteneklerini ve ürün geliştirme yeteneklerinin ihracat performansına -pazar payı, kârlılık ve yeni ürün geliri ölçütleri- etkisi araştırılmış ve değerlendirilmiştir. 
Bu bağlamda Türkiye imalat işletmelerinin kaynak ve yeteneklerin ihracat performansına bütünleşik etkisini ölçmeye ilişkin, İSO 500 listesindeki ihracatçı işletmelere anket uygulanmış; 196 anket analize tabi tutulmuştur. Elde edilen verilerle, doğrulayıcı faktör analizi, varyans analizi ve regresyon analizi yapılmıştır. 
Doğrulayıcı faktör analizi ile kuramsal olarak ortaya koyulan modelin, istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde doğrulandığı görülmüştür. Varyans analizi ile işletmenin büyüklüğü, yıllık satışları, faaliyet yılı, ihracat deneyimi, ihracat yaptığı ülke sayısı, faaliyette bulunduğu sektör ve ihracat yüzdesi değişkenlerinin ortalamaları ile işletmenin kaynak ve yeteneklerinin ortalamaları arasında fark olup olmadığı ile ilgili hipotezler test edilmiştir. Varyans analizi ile deneyimsel kaynaklar ve ihracat yüzdesi, ölçek kaynakları ve yıllık satış, ürün geliştirme yetenekleri ve faaliyette bulunulan sektör, kârlılık ve yıllık satış arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Ayrıca araştırma hipotezlerini test etmek için regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, deneyimsel kaynakların özellikle pazar payını etkilediği görülmüştür. Ölçek kaynaklarının ise, pazar payı ve kârlılık ölçütlerini etkilediği izlenmiştir. Yanı sıra finansal kaynakların, pazar payı, kârlılık ve yeni ürün geliri performans ölçütleri üzerinde olumsuz etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bilgisel yetenekler ile kârlılık arasında da, U şeklinde bir ilişki gözlenmiştir. Yanısıra, bilgisel yeteneklerin, yeni ürün gelirini olumsuz etkilediği izlenmiştir.

Abstract:
This study aims to investigate the integrated effects of manufacturing companies' resources and capabilities on the export performance within the context of the "Resource-Based Theory". More clearly, in the study, the effects of Turkish manufacturing companies' experiential resources, scale resources, financial resources as well as informational capabilities, costumer relationship capabilities, and product development capabilities on the export performance (market share, profitability, new product revenue criteria) were investigated and evaluated.
In this context, a poll was conducted on the exporter companies operating in the ISO 500 list to measure the integrated effect of Turkish manufacturing companies' resources and capabilities on the export performance, and 196 questionnaires were analyzed. With the obtained data, confirmatory factor analysis, analysis of variance, and regression analysis were performed. The model which was theoretically set forth by the confirmatory factor analysis was observed to be confirmed in a statistically significant manner. The size of the company, its annual sales, export experience, the number of countries it exports, averages of the sector and export percentages as well as the hypotheses regarding whether there exists any difference between the averages of the company's resources and capabilities were tested through the analysis of variance, By the variance analysis, a significant correlation was found between experiential resources and export percentage, scale resources and annual sales, product development capabilities and sector, profitability and annual sales.
In addition, regression analysis was performed to test the research hypotheses. According to the analysis results, experiential sources were observed to affect the market shares in particular. As for the scale resources, they were found to affect the market share and profitability criteria. Moreover, financial resources were found to have a negative impact on market share, profitability, and new product revenue performance criteria. Furthermore, a U-shaped relationship was observed between profitability and informational capabilities. It was also determined that the informational capabilities affect the new product revenue adversely.