Çift gelirli ailelerde meşru olmayan görevler ile işe ve aileye angaje olma arasındaki ilişkide psikolojik kopmanın rolü: Aktör-Partner karşılıklı bağımlılık aracılık modeli (APIMeM)
The role of psychological detachment in the relationship between illegitimate tasks  with work engagement and family engagement in dual-earner couples: Actor-Partner interdependence mediation model (APIMeM)
Yazar: GİZEM KARADENİZ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN HÜSEYİN UZUNBACAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Stresör- Kopma Modelini temel alan bu çalışmanın amacı, çift gelirli ailelerde çiftlerin meşru olmayan görevleri (gereksiz ve mantıksız görevler) ile işe ve aileye angaje olmaları arasındaki ilişkilerde işten psikolojik kopmanın rolünün ikili (dyadic) bağlamda incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubu en az bir yıllık evli ve en az bir yıldır çalışan 212 evli çiftten (N=424) oluşmaktadır. Araştırmaya her iki eş ayrı ayrı katılım göstermiştir. Katılımcılara kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılmış ve veriler anket yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın veri analizinde SPSS 25, AMOS 23 ve MEDYAD makrosu kullanılmıştır.  Araştırmada analizler, Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Aracılık Model analiziyle yürütülmüştür (APIMeM). Sonuçlar, her iki eş için psikolojik kopmanın meşru olmayan görevlerin (gereksiz ve mantıksız görevler dahil) hem işe hem de aileye angaje olma ile ilişkilerine aracılık ettiğini gösterdi. Ayrıca, kadınların psikolojik kopmalarının, erkeklerin meşru olmayan görevleri ile (gereksiz ve mantıksız görevler dahil) kadınların hem işe hem aileye angaje olmaları arasındaki ilişkide aracı etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Benzer şekilde, erkeklerin psikolojik kopmaları, erkeklerin meşru olmayan görevleri ile kadınların aileye angaje olmaları arasındaki ilişkiye aracılık etmektedir. Diğer bulgular ise; hem kadınların hem de erkeklerin meşru olmayan görevleri ile erkeklerin işe ve aileye angaje olmaları arasındaki ilişkide kadınların psikolojik kopmalarının dolaylı etkiye sahip olduğunu göstermektedir ve bu etkinin baskılayıcı bir etki olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın bulguları, çift gelirli ailelerde, çeşitli yayılma ve çapraz etkilerin olduğunu göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, Stresör-Kopma Modeli çerçevesinde tartışılmış olup yöneticilere ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Based on the Stressor-Detachment Model, this study aims to examine the role of psychological detachment in the relationship between dual-earner couples' illegitimate tasks (unnecessary and unreasonable tasks) and their work and family engagement in a dyadic context. The sample of the study consists of 212 married couples (N=424) who have been working for at least one year. Both spouses participated in the study separately. The participants were reached by convenience sampling method and the data were collected through a questionnaire. SPSS 25, AMOS 23 and MEDYAD Macro were used to analyse the data. The analyses in the study were conducted with the Actor-Partner Interdependence Mediation Model (APIMeM). Results showed that psychological detachment for both spouses mediated the relationships of illegitimate tasks (including unnecessary and unreasonable tasks) with work and family engagement. It also showed that women's psychological detachment mediated the relationship between men's illegitimate tasks (including unnecessary and unreasonable tasks) and women's both work and family engagement. Similarly, the results indicated that men's psychological detachment had a mediator effect on the relationships between men's illegitimate tasks and women's family engagement. Other findings are that women's psychological detachment has an indirect effect on the relationship between both women's and men's illegitimate tasks and men's work and family engagement, and this effect is considered to be a suppressor effect. The findings of the study showed that there are various spillovers and crossover effects in dual-earner couples.  The results are discussed within the framework of Stressor-Detachment Model and recommendations are made to managers and researchers.