Ortaöğretim okullarında görev yapan okul yöneticisi ve öğretmenlerin mobbing (psikolojik şiddet)'e maruz kalma düzeyleri
The level of being exposed to mobbing (psychological violence) of the managers and the teachers working at secondary schools
Yazar: ÖZGÜR BEKİR AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA AYDIN BAŞAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim = Education ; Psikoloji = Psychology ; Şiddet = Violence

Özet:
Çalışanlara üstleri, astları veya kendileriyle eşit düzeyde olanlar tarafından, sistematik biçimde uygulanan her türlü kötü muamele, tehdit, şiddet, aşağılama davranışlarını kapsayan psikolojik şiddet (mobbing), örgüt psikolojisi konusunda çalışanlar tarafından, günümüzün işyeri hastalığı olarak kabul edilmektedir. Örgütsel, yönetsel, hukuksal ve psikolojik boyutları olan bu kavram; kendine özgü karmaşık nedenleri, telafisi güç sonuçları, olaya değil kişiye dönük yapılması ve etik olmayan zorbaca davranışlar içermesi bakımından çatışmadan farklılaşmaktadır. Sözlü, hatta sözsüz saldırıdan başlayan psikolojik şiddet davranışları fiziksel saldırıya, hatta cinayete kadar uzanan geniş bir yelpazede kendini gösterebilmektedir.Avrupa ve Amerika'da yapılmış bazı araştırma sonuçlarına göre, çalışanlar arasındaki kişisel ilişkiler ve iletişimin üst düzeyde yaşandığı, kâr amacı gütmeyen hizmet sektörü, psikolojik şiddetin yaşanmasına daha yatkındır. İletişim ve sosyal ilişkilerin, işin doğası gereği üst düzeyde yaşandığı okullar, kâr amacı gütmeyen kamu kurumlarının başında gelmekte ve bu örgütsel hastalığın bulaşmasına uygun özellikler taşımaktadır.Bu çalışma ortaöğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin psikolojik şiddete maruz kalma düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ayrıca cinsiyet, okul türü, kıdem, görev ve branş değişkenlerinin yönetici ve öğretmenlerin psikolojik şiddete maruz kalma düzeyine etkisi olup olmadığı araştırılmıştır. Kavramsal altyapısı doğrultusunda psikolojik şiddet beş boyutta ele alınmıştır.Tarama modeline dayalı olarak desenlenen bu çalışmanın evreni 2007-2008 eğitim-öğretim yılında, Çanakkale ilindeki ortaöğretim okullarında görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenlerdir. Örneklem grubu ise toplam 705 okul yöneticisi ve öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmış, verilerin istatistiksel analizi SPSS paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Mobbing, Psikolojik Şiddet, Eğitim, Ortaöğretim, Yönetim, Öğretmen.

Abstract:
Mobbing (psychological violence) refers to every kind of hostile behaviors like treat, violence, humiliation shown to people employees by their colleagues (inferior, superior or equal positions) is accepted as a present day disease by the people study on work and organizational psychology. This concept that has organizational, administrative, forensic and psychological dimensions acquires a different character than clash due to its unique complicated reasons, irretrievable consequences and being a special case basing on individuals but not on events. Mobbing can show itself at a wide spectrum starting from psychological violence behaviors like verbal or nonverbal attacks to physical attack and even murders.According to the results of some studies made in Europe and the USA, psychological violence is much more tended to be lived at nonprofit service sector in which the personal relations between the employees and the communication is at a top level. The schools in which communication and social relationships naturally take place at the top levels are in the front rank of nonprofit public bodies and have some features that may infect this organizational disease.This study aims to find out the levels of being exposed to psychological violence of the teachers and managers working at secondary schools. The study also search for whether the variables of gender, type of school, seniority, assignment and branch will affect the level of being exposed to psychological violence or not. Psychological violence was discussed in five dimensions in accordance with its conceptual substructures that are: ?attacks against way of communication?, ?attacks against social relationships?, ?attacks against honor?, ?attacks against life standards and professional status? and ?attacks against health?.The participants of this survey study are the teachers and managers working at secondary schools in Çanakkale. The sample group presents 48 percent of all the participants and consists of 705 school manager and teacher working in 55 secondary schools in 12 districts of Çanakkale. A questionnaire was developed by the researcher basing on a long literature review and consulting to specialists is used as a data collecting instrument. Statistical analysis of collected data was done via SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) and the significance level at the tests of significance between the groups was based on the level of p=0.05. Standard deviation, t- test and One-Way Anova methods were used for data analysis.Key Words: Mobbing, Psychological Violence, Education, Secondary School Education, Management, Teacher.