İki aşamalı bootstrap veri zarflama analizi ile TIMSS verileri kullanılarak eğitim sisteminde etkinliklerin değerlendirilmesi
Evaluation of efficiencies in the education system using TIMSS data with two-stage bootstrap data envelopment analysis
Yazar: FİRDEVS CEVHEROĞLU EREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL AYDIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İstatistik = Statistics

Özet:
Okul düzeyindeki etkin olmayan kaynak kullanımı ve kötü yönetim, insan kaynakları gelişimi ve işgücü piyasası sonuçları üzerinde ciddi olumsuz etkilere neden olmaktadır. Dolayısıyla okul girdilerinin daha yüksek öğrenme çıktılarına dönüştürülmesi aşamasında daha fazla verim elde etmek için insan kaynaklarının yanı sıra fiziksel kaynakların da etkin yönetimiyle tamamlanması gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu nedenle bu tez çalışması küresel bağlamda eğitim sistemlerinin etkinliğini ölçmek ile ülkeler arası düzeyde etkinsizliğin kaynak ve insan yönetimi boyutlarıyla kapsamını ve sonuçlarını araştırmayı amaçlamıştır. Bu kapsamda 4. ve 8. sınıf düzeyindeki öğrencilere dört yılda bir yapılan dünyadaki en büyük ve en kapsamlı uluslararası öğrenci başarılarını değerlendirme çalışması olan TIMSS sınavının yalnızca eğitimin temelini oluşturan 4. sınıf düzeyindeki öğrencilere yapılan kısmı dikkate alınmıştır. Böylece eğitim seviyesinin en başında öğrenmeyi etkileyen bağlamsal faktörlerdeki boşlukların belirlemesi ve herhangi bir zayıflık alanını saptaması hedeflenmiştir. Araştırma kapsamında kullanılan veriler; öğrencilerin, öğretmenlerin ve okul müdürlerinin doldurduğu anketlerden elde edilen değişkenler ile öğrencilerin matematik ve fen başarılarını temel alarak elde edilmiştir.  Bu amaç doğrultusunda ülkelerin göreli toplam etkinlik skorlarını tahmin etmek için parametrik olmayan yeniden örnekleme veri zarflama (bootstrap VZA) analizinden yararlanılmıştır. Burada bootstrap yaklaşımının kullanılmasının nedeni, tahmin edilen sınırın örnekleme varyasyonlarına göre etkinlik puanlarının duyarlılığını analiz etmenin kolay bir yolu olmasındandır. Matematik ve fen başarısına etki eden eğitim girdilerini göreceli olarak etkin kullanan ülkeler sırasıyla Danimarka, Almanya, Macaristan bulunmuş olup, bu bölgelerin neredeyse optimal düzeyde faaliyet gösterdiği ve istenen sabit çıktıyı üretmek için girdi tüketimleri de neredeyse optimal kullandıkları gözlemlenmiştir.  En düşük etkinliğe sahip olan ülkeler ise sırasıyla; Karadağ, Birleşik Arap Emirlikleri, Bosna Hersek olarak belirlenmiştir. İkinci aşamada teknik etkinliği regresyona tabi tutarak okulların okul yönetimi değişkenleri üzerindeki etkilerini Tobit modeli kullanarak incelemiştir.  Tobit regresyon analizi kaynak kullanımı ve yönetiminin özellikle ülkelerdeki okulların girdi odaklı etkinliklerini artırabileceğini ortaya koymuştur.  Bu sonuçlar göstermektedir ki araştırmaya konu olan ülkelerdeki okulların etkisizliğinin hem matematik ve fen öğretimine özgü kaynakların yetersizliği hem de aynı kaynakların en iyi şekilde kullanılmaması ve yönetilmemesi olduğudur.

Abstract:
Inefficient resource use and mismanagement at the school level have serious negative impacts on human resource development and labor market outcomes. Hence, in order to achieve greater efficiency in transforming school inputs into higher learning outcomes, it is necessary to complement the efficient management of physical as well as human resources. Therefore, this thesis aims to measure the effectiveness of education systems in a global context and to investigate the scope and consequences of inefficiency at the cross-country level in terms of resource and human management dimensions. In this context, only the part of the TIMSS exam, which is the largest and most comprehensive international student achievement assessment study in the world, administered every four years to students at the 4th and 8th grade level, which constitutes the basis of education, was taken into consideration. Thus, it was aimed to identify gaps in the contextual factors affecting learning at the very beginning of the education level and to identify any areas of weakness. The data used in the study were based on students' achievement in mathematics and science, together with variables obtained from questionnaires completed by students, teachers and school principals.  For this purpose, nonparametric resampling data envelopment analysis (bootstrap VZA) was used to estimate the relative aggregate efficiency scores of countries. The bootstrap approach is used here because it is an easy way to analyze the sensitivity of efficiency scores to sampling variations of the estimated frontier. Denmark, Germany, and Hungary were found to be relatively efficient in the use of education inputs that affect math and science achievement, respectively, and these regions were found to operate at near-optimal levels and to use input consumption at near-optimal levels to produce the desired constant output.  The six countries with the lowest efficiency are Montenegro, United Arab Emirates, Bosnia and Herzegovina, respectively. In the second stage, technical efficiency was regressed and the effects of schools on school management variables were analyzed using a Tobit model.  Tobit regression analysis revealed that resource utilization and management can increase the input-oriented efficiency of schools in particular countries.  These results suggest that the ineffectiveness of schools in the countries under study is both a lack of resources specific to mathematics and science teaching and a lack of optimal use and management of these same resources.