Aydınlanmayla birlikte değişen doğa algısı ve güncel ekolojik paradigmalar
Nature perception and current ecological paradigms thatchanged with englightenment
Yazar: SEVGİ ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS EMRE AKBAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aydınlanma = Enlightenment ; Aydınlanma felsefesi = Enlightenment philosophy ; Doğa = Nature ; Doğa felsefesi = Nature philosophy ; Ekoloji = Ecology ; Felsefe = Philosophy ; Paradigma = Paradigm ; Paradigmal geçiş = Paradigm transformation ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development

Özet:
Bu tez günümüzde yaşanılan çevre sorunlarının Aydınlanma felsefesiyle ortaya
atılan düşünsel temellerini konu edinmektedir. Aydınlanma Döneminin İnsan-doğa
anlayışında insanı doğadan ayrıştıran ve doğayı ötekileştiren felsefi düşüncelerine yer
verilmiştir. Aydınlanma Döneminde insan-doğa ilişkisinin efendi-köle ilişkisine
indirgenmesi doğa aleyhine bir dönüşümü kaçınılmaz kılmıştır. Bu dönemde yaşanılan
insan-doğa arasındaki zihinsel dönüşüm, sonraki süreçlerde insanın bütün eylemlerini
etkileyen bir paradigma olmuştur.
Günümüzde hava, su kirliliği, nükleer kirlilik, küresel iklim değişikliği, ozon
tabakasının aşınması, biyolojik çeşitliliğin azalması gibi birçok çevre sorunları
yaşanmakla birlikte bu sorunlar sınırları aşan bütün dünyayı etkileyen boyutlara
ulaşmıştır. Çevre sorunlarına karşı farkındalık 19.yüzyılda başlasa da günümüzde hala
gerçek manada bir çözüm bulunamamıştır. Bu kadar zaman dilimi içerisinde çevre
sorunlarına kalıcı bir çözüm üretilememesinin arkasında yatan temel sebep sorunların
üretim süreçleri odaklı değerlendirilmesiyle yakından ilintilidir. Üretimi yönlendiren
Aydınlanma felsefesinin temel kabulleri göz ardı edilmektedir. İnsan yaşanılan çevre
sorunlarının doğrudan muhatabı olmasına rağmen Aydınlanma felsefesinin sürekli
ilerleme büyüme ideallerinden vazgeçememekte çözüm önerileri de bu doğrultuda
geliştirmektedir. Sonuç olarak çevre sorunları azalmak bir yana her geçen gün daha da
artmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Çevre Sorunları, Doğa, Aydınlanma, Aydınlanma felsefesi, Akıl,
Sürdürülebilir Kalkınma,Ekoloji, Ekolojik Paradigmalar

Abstract:
This thesis focuses on the intellectual foundations of the environmental
problems of the present day with the philosophy of Enlightenment. In the
Enlightenment period, the human-nature understanding includes philosophical thoughts
that differentiate human from nature and disengage nature. The degradation of the
human-natura relationship to the master-slave relationship in the Enlightenment period
has made a transformation between human and nature during this period has been a
paradigm that affects all human beings in the subsequent processes.
Today, there are many environmental problems such as air pollution, water
pollution, nuclear pollution, global climate change, ozone depletion, degradation of
biodiversity. These problems have reached the degree that gives rise significant
consequences for the entire world. Although awareness of environmental problems
started in the 19th century, no real solution still has been found today. The main reason
not being able to produce a permanent solution to environmental problems in such a
period of time is closely related to the evaluation of problems focused on production
processes. The basic assumption of the Enlightenmentphilosophy that directs production
are ignored. Although human beings are directly involved in environmental problems,
the Enlightenment philosophy cannot give up the ideals of continuous growth and
develops solution accordingly. As a result, environmental problems are not decreasing
but increasing day by day.
Keywords: Environmental Problems, Nature, Enlightenment, Enlightenment
Philosophy, Mind, Sustainable Development, Ecology,Ecological Paradigms.