Boğaziçi tarihi sit alanının yok olma süreci ve kalan sınırlı değerlerin korunma olasılıkları
The physical corruption of the Bosphorus historic site and conservation possibilities of the remaining limited values
Yazar: SAKİNE YILDIZ SALMAN
Danışman: PROF. DOĞAN KUBAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
"Boğaziçi Tarihi Sit Alanının Yok Olma Süreci ve Kalan Sınırlı Değerlerin Korunma Olasılıkları" başlıklı çalışma dokuz bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; çalışmanın tanımı, amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. Amaç; Boğaziçi olgusunu tarihsel perspektif içinde ele alarak, seçilen örnek bölgelerin değerlendirilmesi, korunma olasılıklarının belirlenmesi ve öneriler getirilmesidir. İkinci bölümde, Boğaziçi'nin sahip olduğu tarihsel, doğal, estetik değerleri ve kendine özgü yaşam biçimi ile yarattığı imge tamamlanmıştır. Üçüncü bölümde, Boğaziçi'nin doğal yapısı, topografya ve yeşil doku özellikleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, Boğaziçi'nin Bizans Dönemi'nden başlayarak, Osmanlı Dönemi ve 20.yüzyılın ilk yansına kadar olan süre içinde yerleşme düzeninin özellikleri ve değişimi incelenmiştir. Beşinci bölümde, yerleşme düzeniyle bağlantılı olarak zaman içinde değişim gösteren sosyo-kültürel yapı; Boğaziçi'nin, kentin bir sayfiyesi niteliğini kazandığı 18. yüzyıldan günümüze kadar geçirdiği süreçte; nüfus yapısı ve yaşama alışkanlıkları bağlamında incelenmiştir. Altıncı bölümde, yerleşme düzenindeki değişim açısından bir dönüm noktası olarak değerlendirilen 50'li yıllardan 1970'lere kadar olan süre içinde; kentleşme çabalarının Boğaziçi'ne yansıması, mevcut yerleşimlerin genişleyen sınırlan ve oluşan yeni yerleşimlerle, Boğaziçi nin fiziksel yapısının değişim süreci incelenmiştir. Boğaziçi'nin korunmasına ilişkin yasal süreç ve bu süreçte yapılan uygulamalar; koruma çalışmalarının başladığı 1970 yılından, 1983'te yürürlüğe giren Boğaziçi Yasası'na kadar olan ve Boğaziçi Yasası'nın yürürlüğe girmesinden günümüze kadar olan süreleri kapsayacak biçimde, iki dönemde incelenmiştir. xıııYedinci bölümde, fiziksel yapının değişimine paralel olarak doğal yapı ve bitki örtüsünün bozulması aynı dönemlemeyle açıklanmıştır Sekizinci bölümde, Boğaziçi'nde yapılacak bir koruma çalışmasında genel yaklaşım kararlarının tanımı yapılarak, yaşanan değişim süreci sonunda geride kalan değerlerin korunması olasılıkları üzerinde durulmuştur. Seçilen örnek bölgelerin, korunmuşluk durumları ve sorunları incelenmiş, koruma önerileri getirilmiş, incelenen bölgelerin farklı nitelikleri göz önüne alınarak bir değerlendirme yapılmıştır. Genel bir değerlendirme niteliği taşıyan dokuzuncu bölümde, çalışma sürecinde elde edilen bilgi ve sonuçların bir yorumu yer almaktadır. xıv

Abstract:
This study titled "The Physical Corruption of the Bosphorus Historic Site and Conservation Possibilities of the Remaining Limited Values", consists often chapters. In the first chapter; the definition, aim, content and research methodology of the study are explained. The aim of the study is to determine the conservation possibilities of the selected case-study areas, considering the Bosphorus fact with a historical perspective. In the second chapter; the Bosphorus image, created due to its historical, natural and aesthetic values and the authentic way of living is defined. In the third chapter; the natural, topographical, and landscape values of Bosphorous are described. In the fourth chapter; beginning from the Byzantine Period, the characteristics and transformation of historical pattern is examined throughout Ottoman Period up to the first half of the 20th century. In the fifth chapter; beginning from the 18th century when the Bosphorus was transformed to a summer residence area, the change of the socio-cultural profile related to the urban development is examined in the context of demographical data and daily life. In the sixth chapter; during the period from 1950's that can be considered as a turning point in the urbanization process, up tol970's, the affects of urbanization exertions in the Bosphorus Area is analyzed due to the legal preservation process beginning from the 70's in two periods. The first one consists the time interval beginning from 1970's when the conservation attempts began up to 1983, when the Bosphorus Law came into force and the second from 1983 to 1999. In the seventh chapter, the corruption of the natural and vegetation characteristics parallel to the physical transformation is explained regarding the same periods. In the eighth chapter; the general approach for a conservation study in the Bosphorus area is defined, the present situation and problems of the selected case-study areas are analyzed and proposals are made. A comparative evaluation is made considering the different problems of the case study areas. The ninth and the last chapter is a general conclusion of the study. XV