Piramit satış sistemlerinin Türk ceza hukukundaki yeri
The place of pyramid sales systems in Turkish criminal law
Yazar: LATİFE KUYUGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. REŞİT KARAASLAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Piramit satış sistemleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 80. maddesi kapsamında yasaklanmıştır. Para ya da malvarlığı kazanılacağına dair vaatler verilmesi nedeniyle kısa yoldan zengin olma hayali kuran çok sayıda kişinin katıldığı, ancak çoğu insanın para kaybetmesi ile sonuçlanan bu sistemlerin yasaklanması ile hem zayıf konumda olan tüketicilerin hem de kamu düzeninin korunması amaçlanmıştır. Çalışmamızda öncelikle piramit satış sistemlerine ilişkin genel bilgilere yer verilmiş, bu sistemlerin karşılaştırmalı hukuktaki ve Türk hukukundaki yeri irdelenmiştir. Ardından, aralarında benzerlik bulunması nedeniyle doktrinde piramit satış sistemleri ile karıştırılan yasal ve yasal olmayan sistemler ile ilgili bilgi verilmiş, bu sistemler ile farkları ortaya konularak aralarındaki çizgi belirginleştirilmeye çalışılmıştır. Akabinde, piramit satış sisteminin kurulması, yayılması ve tavsiye edilmesi yasağına ilişkin özel hukuk ve idari yaptırımlar ele alınmıştır. Çalışmamızın ana konusunu ise piramit satış sistemlerine ilişkin getirilen yasağa aykırı davranan kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanacağını düzenleyen Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 77. maddesinin 17. fıkrası oluşturmaktadır. Zira Türk Ceza Kanuna genel bir gönderme yapan bu düzenleme nedeniyle doktrinde piramit satış sistemlerinin hangi suç kapsamında cezalandırılacağı tartışmalıdır. Bu nedenle çalışmamızda piramit satış sistemlerinin Türk Ceza Hukukundaki yerinin, doktrindeki görüşler ve Yargıtay kararları ışığında saptanması amaçlanmıştır. Söz konusu amaç doğrultusunda çalışmamızın ikinci bölümünde, doktrinde piramit satış sistemlerinin uygun düştüğü iddia edilen suç tipleri incelenecektir. 
Anahtar Sözcükler: Piramit satış sistemleri, Saadet zinciri, Ponzi, Çok katlı pazarlama sistemi, Dolandırıcılık.

Abstract:
Pyramid sales systems are prohibited under Article 80 of the Consumer Protection Law No. 6502. The prohibition of these systems, in which a large number of people who dream of getting rich in a short time due to promises of earning money or assets, but which result in most people losing money, aims to protect both consumers who are in a weak position and public order. In our study, firstly, general information on pyramid selling systems is given and the place of these systems in comparative law and Turkish law is analyzed. Then, information on legal and illegal systems, which are confused with pyramid sales systems in the doctrine due to the similarities between them, is given, and the line between these systems is tried to be clarified by revealing their differences. Subsequently, private law and administrative sanctions regarding the prohibition of the establishment, dissemination and recommendation of pyramid selling systems are discussed. The main subject of our study is paragraph 17 of Article 77 of the Law on the Protection of Consumers, which regulates that the relevant provisions of the Turkish Criminal Code will be applied to persons who violate the prohibition on pyramid sales systems. Due to this regulation, which makes a general reference to the Turkish Criminal Code, it is controversial in the doctrine under which offense the pyramid sales systems will be punished. For this reason, our study aims to determine the place of pyramid sales systems in Turkish Criminal Law in the light of the opinions in the doctrine and the decisions of the Court of Cassation. In line with this purpose, in the second part of our study, the types of crimes that are claimed to be appropriate for pyramid selling systems in the doctrine will be examined.

Keywords: Pyramid selling systems, Ponzi scheme, Ponzi, Multilevel marketing system, Fraud.