Yüzey dalgaları analiz yöntemleri ile S dalgası hızlarının elde edilmesi
Determination of I-D shear wave velocities using the analysis of surface wave methods
Yazar: ALİ ERDEN BABACAN
Danışman: PROF. DR. KENAN GELİŞLİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Yüzey dalgaları = Surface waves

Özet:
Ülkemizde jeofizik mühendislerinin yer almasını istediğimiz zemin projelerinde mutlaka sığ yeraltına ait enine dalga hız bilgisine ihtiyaç duyulmaktadır.Jeofiziksel ve Jeoteknik açıdan mühendislik problemlerinin çözümünde kesme dalgası hızının hesaplanması ve bu hıza bağlı olarak yeraltındaki tabakaların dinamik elastik özelliklerinin ve yer tepkisinin belirlenmesi oldukça önemli bir yer tutmaktadır.Günümüzde kesme dalgası hızı farklı yöntemlerle elde edilebiliyor olsa da, bu yöntemlerde karşılaşılan bazı zorluklar bilim adamlarını alternatif yöntemler arayışına yöneltmiştir. Son yıllarda geliştirilmiş olan yüzey dalgalarının çok kanallı analizi de bu yöntemlerden birisidir. Bu yöntemde, heterojen malzemeden oluşan gerçek ortamda dispersif özellik gösteren Rayleigh tipi yüzey dalgaları kullanılmaktadır. Bu amaçla Rayleigh dalgalarının frekansa karşı faz hızı eğrisi yüzey dalgalarının çok kanallı analiz yöntemleriyle elde edilebilir. Bu şekilde elde edilen eğriler dispersiyon eğrisi olarak adlandırılmaktadır. Bu dispersiyon eğrilerine doğrusal olmayan en küçük kareler yöntemi uygulanarak Bir boyutlu (1B) kesme dalgası hız bilgisi elde edilir. Elde edilen hız bilgilerinden yararlanmak suretiyle bir bölgede zeminin herhangi bir kuvvetin etkisi altında nasıl bir tepki vereceğini bazı mühendislik jeofiziği parametrelerini (Poisson oranı, elastisite modülü, kayma modülü, bulk modülü, zemin büyütme faktörü, taşıma gücü ve zemin hakim titreşim periyodu gibi) hesaplayarak belirlemek mümkündür.Bu tezde genel olarak kesme dalgası hızını elde etme yöntemleri anlatılmış olup, yüzey dalgalarının analiz yöntemleri ayrıntılı olarak irdelenmiştir. Yapay ölçümlerden elde edilen kayıtlar yüzey dalgalarının çok kanallı analiz yöntemi ile değerlendirilip 1-boyutlu kesme dalgası hızları belirlenmiştir.Trabzon ve yöresi için temel olma özelliği taşıyan Beşirli formasyonunda sismik veriler toplanarak yüzey dalga analizi ile enine dalga hız bilgisi hesaplanmış ve formasyona ait mühendislik değiştirgenleri belirlenmiştir. Gerçekleştirilen yapay veri ve arazi uygulamalarında yöntemin başarılı sonuçlar verdiği görülmüştür.Anahtar Kelimeler : Yüzey Dalgaları, Dispersiyon, Faz Hızı, Kesme Dalgası Hızı

Abstract:
It is need that the Geophysical Engineers must have information about the shear wave which belongs to the near surface in our country.Determination of shear wave velocity is very important, because the determined velocity is used to calculate dynamic-elastic properties and site effect of the underground layers for solving of geophysics and geotechnics problems.Altough shear wave velocity, nowadays, is determined by using of different methods, the difficulties that appear when the methods are used, have orientated the to scienstist investigated the new methods. Multichannel Analysis of Surface Wave method has recently been improved, is one of the these methods. In this method. İt is used Rayleigh waves that consist of heterogen materials and indicate the dispersion properties. Phase velocity curve that versuses frequency of Rayleigh wave is calculated by multichannel analysis of surface wave. This curves are named as a dispersion curve. Shear wave velocity is obtained by practising non-lineer least square method on this curve. Some Geophysical parameters, which belong to field, is calculated by using S wave velocity. The soil?s act which is under any stress can be determined by this parameters.In this thesis, it has generally been explained about the methods that use for obtaining the shear wave velocity and it has been mentioned about multichannel analysis surface wave method in detail. One dimension shear wave velocity has been determined by shot gathers, which had been obtained from synthetic and field measured, i nterpreted with multichannel analysis of surface wave method.By gathering seismic data that belongs to the Besirli formation which is crucial for Trabzon provine and its around, shear wave velocity has been calculated by using MASW methods. With the obtained data from both field and synthetic ıt has been seen that the results are reliable.Keywords: Surface waves, Dispersion, Phase velocity, Shear Wave Velocity.