Kobaylarda Ovarium ve Oviduct'un morfolojik ve ultrastruktural postnatal gelişimi
Morphological and ultrastructural postnatal development of ovarium and oviduct in guinea pig
Yazar: DERVİŞ ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ.DR. GÜRSEL DİNÇ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu araştırmada, kobayların ovaryum ve ovidukt'lannda postnatal dönemde meydana gelen morfolojik ve ultrastruktürel değişimler incelendi. Çalışmada; bir günlük, iki, dört, altı,,oniki,onsekiz hafta ve onsekiz haftalıktan büyük olmak üzere yedi grup oluşturuldu. Her gruptan sekiz, toplam ellialtı adet dişi kobay kullanıldı. Kobay yaşı ile vücut ağırlığı, kobay yaşı ile sağ ovaryum ağırlığı ve kobay yaşı ile sol ovaryum ağırlığı arasındaki korelasyonlar ( r=0.99, r=0.95 ve r=0.98) mükemmeldi. Işık mikroskop çalışmalarda, ovaryum'lann yüzey epitelinin basit kübik veya alçak prizmatik hücrelerden meydana geldiği gözlendi. Poliovular follikül ve polinuklear oosit'lere rastlanılmadı. Zona pellusida her zaman P.A.S. pozitif bulundu. İlk defa dört haftalıklarda, antrum şekillenmiş folliküller gözlendi. Bu folliküller ve gelişmiş sekunder folliküllerde teka interna ve eksterna belirgindi. Ovidukt basit prizmatik epitelle kaplıydı. Sekretorik hücrelerin sitoplazmaları, silyumlu hücrelerin sitoplazmalanna göre toluidin mavisi ile daha koyu boyanmıştı. Myosalpinks; içte longitudinal, dışta ise sirküler bir tabakadan oluşmaktaydı. Dört ve altı haftalıklarda, tunika mukozadaki plikalann uzunluklarında ve ovidukt lumenin çapında bir artışın meydana geldiği tespit edildi. Elektron mikroskop çalışmalarda, ovaryum'lann yüzey epitel hücrelerinin Golgi kompleksi, mitokondriyon gibi sitoplazmik yapılara sahip olduğu görüldü. Epitel altındaki bazal membranın kalınlığı tedricen artmaktaydı. Yüzey epitel hücrelerinin sitoplazmalannda çok sayıda elektron- yoğun cisimcikler ve lipid inkluzyonlan bulunmaktaydı. Nukleusların tamamına yakını belirgin bir lobulasyon göstermekteydi. Ovidukt epitel hücrelerinin çoğu ya silyumlu ya da sekretorik idi. Sekretorik hücrelerin kendine has en belirgin özellikleri iki tip granül bulundurmalarıydı. Biri elektron-yoğun homojen matriksli, diğeri ise elekron-saydam matriksli idi. Bazı granüller homojen matrikslerinde elektron-yoğun odaklara sahipti. Silya ve mikrovilluslar hücre yüzeyinden lumene uzanmaktaydı. Silyumlu hücrelerin mitokondriyon sayısı fazlaydı ve genellikle supranuklear bölgeye yerleşmişlerdi. Sonuç olarak, elde edilen makro, mikro ve ultra bulguların bazı literatür bildirimlerinden farklı olduğu görüldü. Bu farklılıkların yaş, beslenme, ırk ve ölçüm tekniklerinin uygulanması gibi etkenlerden ileri gelebileceği kanısındayız.

Abstract:
In this study, morphological and ultrastructural changes on ovaries and on oviducts of guinea pigs during postnatal development were investigated. The study population was consist of 56 female guinea pigs which were divided into seven groups according to age; 1 days, 2,4,6,12,18 week and older than 18 weeks. Each group contained 8 guinea pigs. An excellent correlation was found between age and body weight (r=0. 99) age and right ovary weight (r=0.95) and between age and light ovary weight (r=0.98). In the light microscopic studies, it was observed that the surface epithelium around the ovary was consisted of simple cuboidal or low columnar cell arrangements. Polyovular follicles and polynuclear oocytes were not observed. Zona pellusida was found to be PAS. positive. At the 4 week, for the first time follicles with antrum appeared. Theca interna and externa were obvious in secondary follicles and in follicles with antrum. The oviduct was lined with uniform layer of simple columnar epithelium. In the oviductal epithelium, the cytoplasm of non-ciliated cells was stained more densely with toluidine blue than that of the ciliated cells. The myosalpinx was consisted of an inner longitudinal layer and an outer circular layer. At the 4th and 6th weeks an increase was detected in the height of mucosal folds and lumen diameter of oviduct. In the electron microscopic studies, it was shown that surface epithelium cells of ovaries usual cytoplasmic structures such as the Golgi complex and mitochondria. The basement membrane beneath the epithelium was gradually increased in thickness. Electron-dense elements and lipid inclusions were observed in the cytoplasm of surface epithelial cells. Almost all nuclei displayed distinct lobulation. Most of the epitelial cells of oviduct were either ciliated cells or secretory cells. The most conspicious characteristics of the secretory cells, based on their staining property, was the presence of two types of secretory granules: those with a homogenous electron-dense matrix and those with an electron-lucent matrix. Some of these granules had an electron-dense spot within the homogenous matrix. Cilia and microvilli were observed to extend from the surface of the cell into the lumen. The mitochondria of the ciliated cell were numerous, located mostly in the supranuclear region. In conclusion, macro, micro and ultra data obtained in this study were seen to differ from some literatüre knowledge. The reason for this may be due to differences in age, feeding, race and measurement techniques.