Diş çürüğü saptanan 0-18 yaş arası hastalarda risk faktörlerinin saptanması açısından anemi, hipotiroidi, vitamin D ve çinko eksikliğinin diş çürüğü ile ilişkisinindeğerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between anemia, hypothyroidism, vitamin d and zinc deficiency with tooth decay in the determination of risk factors in patients 0-18 years old
Yazar: MELEK ÜNLÜSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT DEMİR
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Diş çürükleri = Dental caries ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Çinko = Zinc ; Şeker tüketimi = Sugar consumption

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Çocuk hastalarda diş çürüğü oluşumunda etkili risk faktörlerinin
belirlenmesi, sosyodemografik veriler, bebek beslenmesi, anemi, hipotiroidi ile D vitamini,
kalsiyum, fosfor ve çinko eksikliğinin diş çürüğü ile ilişkisini saptamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 0-18 yaş arası diş çürüğü saptanan 40 hasta ve diş çürüğü
olmayan 38 çocuk kontrol grubu olarak alındı. Çalışmaya alınan tüm çocukların ailesi ile birebir
görüşme yapılarak; sosyo-ekonomik durum, beslenme, ağız hijyeni alışkanlıkları ve çocukluk
çağında diş ile ilgili özgeçmiş bilgisi ve çocukluk çağında kullanılan vitamin, mineral ve ilaç
bilgilerinin sorulduğu 23 soruluk bir anket formu dolduruldu. Pediatrik diş hekimi tarafından
çocuklar muayene edilerek DMFS ve dfs indeksleri belirlendi. Hastalardan ferritin, demir, total
demir bağlama kapasitesi, TSH, Ft4, vitamin D, B12, folik asit, fosfor ve çinko düzeyleri bakıldı.
Elde edilen veriler NCSS (NumberCruncher Statistical System) 2007 (Kaysville, Utah, USA)
programı kullanıldı.
Bulgular: Sosyodemografik veriler yaş, cinsiyet, tartı, boy, BMİ (Vucut kitle indeksi),
ebeynlerin meslek ve eğitim düzeyleri, ailenin gelir düzeyleri açısından her iki grup arasında fark
saptanmadı(p>0.05). Çocukların bebeklik döneminde ilk diş çıkarma yaşı ve bireylerinin diş
fırçalamada çocuklara yardımcı olma durumları, bebeklikte biberon kullanım oranı ve biberon
kullanım süresi, bebeklikte emzik kullanma süresi, çocukların beslenmesinde yoğurt, süt, peynir
kullanımı oranı, D vit 3 damla, multivitamin ve demir şurupları kullanma, çocuklarda demir
eksikliği anemisi, hipotiroidi görülme oranı, D vitamini, kalsiyum, magnezyum ve B12 vitamini
düzeyleri açısından bir fark saptanmadı (p>0.05). Ailede sigara kulanımı, annelerde görülen diş
çürüğü, beslenmede düzenli öğün saati yokluğu, beslenmede ara öğün azlığı, bebeklikte sadece
formül mama ile beslenme, bebeklikte emzik kullanma oranı, çocukların ara öğünlerde şekerX
çikolata ve asidik içecekler tüketme, çocukların günde 1-2 kez ve daha fazla sayıda şeker tüketme,
bebeklik döneminde yiyeceklerin tatlandırılması, devamlı süspansiyon ilaç(antiepileptik,
antibiyotik vs.) kullanımı, çocuklarda kontrol grubuna göre serum çinko ve fosfor düşüklüğü, folik
asit yükseklği diş çürüğü gelişmesi açısndan risk oluştururken ( p<0.01), çocukların diş fırçalama
sayısını fazlalığı, ara öğün sayısının fazlalığı, koruyucu faktör olarak görüldü( p<0.01). Ayrıca
istatistiksel olarak anlamlı olmasada bebeklikte 12 aydan fazla biberon kullanan çocuklarda diş
çürüğü görülme oranı yüksek olması ve bebeklik döneminde 6-12 ay süre anne sütü ile beslenme
dikkat çekici düzeyde bulundu.
Sonuç: Ebeveynlerin diş sağlığı tutum ve eğitim durumu; çocukların bebeklik döneminde
beslenme şekilleri, bebeklerin büyüme ve gelişmesinde rol alan vitamin ve mineral desteğinin
özellikle diş çürüğü saptanan çocuklarda değerlendirmeye alınması dikkat edilmelidir.

Abstract:
Objective: This study aims to identify the risk factors effective in dental caries in
pediatric patients and to determine the relationship between dental caries and sociodemographic
data, infant nutrition, anemia, hypothyroidism and vitamin D, calcium, phosphorus and zinc
deficiency.
Methods: Forty patients with dental caries and 38 children without dental caries in the 0-
18 age group were included in the study. One-to-one interviews were carried out with parents of
all children included in the study to fill in a questionnaire of 23 items that collects information
about socioeconomic status, nutrition, oral hygiene habits and childhood dental history and
vitamins and minerals administered in childhood. Children were examined by a pediatric dentist,
and their DMFS and DFS indexes were determined. Ferritin, iron, total iron binding capacity,
TSH, Ft4, vitamin D, B12, folic acid, phosphorus and zinc levels of the patients were measured.
The data obtained were analyzed with NCSS (Number Cruncher Statistical System 2007)
(Kaysville, Utah, USA).
Results: There was no difference between two groups in terms of sociodemographic data,
age, gender, weight, height, BMI (body mass index), education levels and employment statuses of
parents and income level of the family (p>0.05). There were no significant difference between the
children in terms of initial teething age and the status of assisting children in brushing their teeth,
rate and duration of bottle-feeding in infancy, duration of pacifier use in infancy, the rate of use of
yogurt, milk, cheese in the children's diet, administration of D vit 3 drops, multivitamins and
ferrum syrups, iron deficiency anemia in children and hypothyroidism rate, vitamin D, calcium,
magnesium and vitamin B12 levels (p>0.05). The risk factors found include smoking in the
family, tooth decay seen in mothers, irregular meal times, insufficient number of refreshments in
nutrition, formula-feeding in infancy, rate of pacifier use in infancy, consumption of sugarchocolate
and acidic beverages at snack times, sugar consumption 1-2 times a day or more in
XII
children, sweetening of the foods during the infancy, use of continuous suspension medication
(antiepileptic, antibiotics etc.), low serum zinc and phosphorus in children compared to the control
group, and elevated folic acid (p<0.01), whereas increased number of brushing teeth, increased
number of refreshment times were among the protective factors (p<0.01). In addition, it was found
that the rate of dental caries was high, albeit not significant, in children who used baby bottle more
than 12 months and who had been breastfed for 6-12 months during the infancy.
Conclusion: Paternal education level and attitudes towards dental caries, childhood
nutritional patterns, vitamins and mineral supplements that play a role in the growth and
development of infants should be taken into consideration especially in children with dental caries.