Kedilerde baş ve boyun bölgesinin Bilgisayarlı Tomografik muayenesi
Computed Tomographic examination of the head and neck in cats
Yazar: DUYGU FİDAN
Danışman: PROF. DR. MURAT SARIERLER
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Veteriner Cerrahi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Kedilerin baş ve boyun bölgesine ilişkin anatomik yapılarının bilgisayarlı tomografik görüntülerine ilgili bilgi, ulusal ve uluslararası kaynaklarda yok sayılabilecek kadar azdır. Konu ile ilgili temel alınan kitaplarda da kedilere dair bilginin yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Tanısal görüntülemenin temeli, normal anatomik yapıların görüntülerinin bilinmesidir. Bu nedenle bu çalışmada, kedilerde baş ve boyun bölgesinin bilgisayarlı tomografik anatomisinin detaylı olarak ortaya konması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın hayvan materyalini farklı şikayetler ile getirilen, ancak baş ve boyun bölgesine ilişkin herhangi bir sağlık problemi olmayan 10 adet kedi oluşturmuştur. Kediler melez ırk, 1 ila 5 yaş arasında, vücut ağırlıkları 4,22±0,96 kg'dır. Kedilerin baş ve boyun bölgesinin kontrastsız ve kontrastlı sagittal, transversal ve dorsal kesitlerdeki bilgisayarlı tomografi görüntülerinde, anatomik yapıların yerleşimleri belirtilmiş, boyutsal ölçümleri yapılmış ve bazı indeksler hesaplanmıştır. Kafatasının, nazal septumun, temporomandibular eklemin, horizontal kulak kanalı ve bulla tympanica'nın, bulbus oculi'nin, tiroid bezinin, trachea'nın, hipofiz bezinin ve servikal vertebraların ölçümleri yapılmıştır. İncelenen yapıların atenüasyon değerleri, kontrastsız ve kontrastlı görüntülerde ROI aracı ile ölçülmüş ve ölçümler arası istatistiksel anlamda farklılık olup olmadığı Wilcoxon Sıralı İşaret Testi aracılığıyla belirlenmiştir. SPSS paket programı ile ölçümlerin %95 güven aralıkları, ortalama, ortanca (medyan) ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen değerlerin birbiri ile korelasyonu ve tekrarlı ölçümlerin anlamlı farklılıkları analiz edilmiştir.
Bulgular: Kraniometrik ölçümlerin ortanca değerleri, kranial uzunluk 66,75±4,03 mm, kafatası uzunluğu 85,60±5,44 mm, nazal kemik mesafesi 28,25±2,42 mm, viscerokranial uzunluk 18,80±2,31 mm, nörokraniumun yüksekliği 31,55±1,40 mm, nörokranimunun uzunluğu 60,65±2,97 mm, sagittal yay 73,60±5,45 mm, maksimum zigomatik genişlik değerleri 61,75±3,89 mm, nörokraniumun maksimum genişliği 41,05±1,50 mm ve biauricular yay 78,70±3,98 mm olarak bulunmuştur. Kraniometrik ölçümler ile hesaplanan kranial indeks 48,37±2,88, kafatası indeksi 71,34±3,90, fasiyal indeks 312,83±33,91, nörokranium indeksi 52,87±2,52 ve nörokranium ve kafatası indeksi 70,91±1,78 olarak bulunmuştur. Nazal septum deviasyon açısının ortanca değeri 1,65±6,93º ve mesafesinin 0,15±0,52 mm olduğu saptanmıştır. Temporomandibular eklemin aralığı üç farklı kesit üzerinde ölçülmüş ve aralarında anlamlı (p=0,200) farklılık olmadığı gözlenmiştir, değeri 0,60±0,11 mm'dir. Horizontal kulak kanalının (Hkk) yüksekliği transversal ve sagittal kesitlerde ölçülmüş ve anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür (p=0,343). Hkk yüksekliği 4,80±0,30 mm, bulla tympanica'nın alanı 81,67±21,02 mm², bulla tympanica'nın kemik kalınlığı 0,90±0,03 mm bulunmuştur. Göz boşluklarının ve lensin AP ve ML mesafe ölçümleri gerçekleştirilmiş. Ön kamaranın, lensin, vitröz kamaranın, gözün AP mesafesini sırasıyla 5,05±0,29 mm, 7,70±0,63 mm, 8,20±0,36 mm, 20,95±0,81 mm olarak bulunmuştur. Lens ve gözün ML ölçümleri sagittal ve dorsal kesitlerde yapılmıştır. Lensin ML mesafesi sagittal kesitte 12,05±1,13 mm ve dorsal kesitte 11,70±0,83 mm'dir ve aralarında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir (p=0,058). Gözün ML mesafesinin sagittal kesitte 21,05±0,95 mm ve dorsal kesitte 21,05±1,11 mm olduğu görülmüş ve aralarında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir (p=0,480). Oblik sagittal kesitte optik sinirin çapı 2,40±0,39 mm'dir. Göz hacmi, tiroid hacmi ve hipofiz hacmi hesaplanmıştır ve sırasıyla 5078,26±495,63 mm³, 72,18±42,93 mm³, 16,03±5,38 mm³ bulunmuştur. Hipofiz bezi beyin oranı 0,33±0,06 bulunmuştur. Beyin dokusunun, glandula mandibularis'in, temporomandibular eklemin, optik sinirin, tiroid ve hipofiz bezinin, vertebral kanalın atenüasyon değerlerinin kontrastlı görüntülerde anlamlı olarak arttığı görülmüştür (p<0,05).
Sonuç: Bu tez çalışmasında kedilerde baş ve boyun bölgesinin tomografik anatomisine ilgili önemli veriler elde edilmiştir ki bulguların bir bölümü kedilerde ilk kez bu çalışma ile ortaya konmuştur. Dolayısıyla bu çalışmanın literatüre büyük katkı sağlayacağı, kedi hekimliği ile uğraşan veteriner hekimler için önemli bir kılavuz olacağı ve yeni çalışmalara da rehberlik edeceği kanaatindeyiz.

Abstract:
Objective: Information on computerized tomographic images of the anatomical structures of the head and neck region of cats is negligible in national and international sources. It has been determined that there is insufficient information about cats in the books based on the subject. The basis of diagnostic imaging is knowledge of images of normal anatomical structures. Therefore, this study aimed to reveal in detail the computed tomographic anatomy of the head and neck region of cats.
Materials and Methods: The animal material of the study consisted of 10 cats brought in with various complaints but without any health problems related to the head and neck regions. These cats were of mixed breed, aged between 1 and 5 years, with body weights of 4.22±0.96 kg. In the computed tomography (CT) images of the head and neck regions of the cats in both unenhanced and contrast-enhanced sagittal, transverse, and dorsal sections, the locations of anatomical structures were indicated, dimensional measurements were made, and some indices were calculated. Measurements were made of the skull, nasal septum, temporomandibular joint, horizontal ear canal and tympanic bulla, bulbus oculi, thyroid gland, trachea, pituitary gland, and cervical vertebrae. The attenuation values of the examined structures were measured using the ROI tool in both unenhanced and contrast-enhanced images, and whether there were statistically significant differences between the measurements was determined using the Wilcoxon Signed-Rank Test. The 95% confidence intervals, mean, median, and standard deviation values of the measurements were calculated using the SPSS package program. The correlation between the obtained values and the significant differences between repeated measurements were analyzed.
Results: The median values of craniometric measurements are as follows: cranial length 66.75±4.03 mm, skull length 85.60±5.44 mm, nasal bone distance 28.25±2.42 mm, viscerocranial length 18.80±2.31 mm, height of neurocranium 31.55±1.40 mm, length of neurocranium 60.65±2.97 mm, sagittal arc 73.60±5.45 mm, maximum zygomatic breadth 61.75±3.89 mm, maximum breadth of neurocranium 41.05±1.50 mm, and biauricular arc 78.70±3.98 mm. The craniometric measurements are as follows: cranial index 48.37±2.88, skull index 71.34±3.90, facial index 312.83±33.91, neurocranium index 52.87±2.52, and neurocranium and cranial index 70.91±1.78. The median value of nasal septum deviation angle is 1.65±6.93°, and its distance is 0.15±0.52 mm. The temporomandibular joint space was measured on three different sections, and no significant difference (p=0.200) was observed among them; its value is 0.60±0.11 mm. The height of the horizontal ear canal was measured on transverse and sagittal sections, and no significant difference was observed (p=0.343). The height of the horizontal ear canal is 4.80±0.30 mm, the area of the tympanic bulla is 81.67±21.02 mm², and the thickness of the tympanic bulla bone is 0.90±0.03 mm. AP and ML distance measurements of the eye and lens were performed. The AP distances of the anterior chamber, lens, vitreous chamber, and eye are 5.05±0.29 mm, 7.70±0.63 mm, 8.20±0.36 mm, and 20.95±0.81 mm, respectively. ML measurements of the lens and eye were performed on sagittal and dorsal sections. The ML distance of the lens is 12.05±1.13 mm in the sagittal section and 11.70±0.83 mm in the dorsal section, with no significant difference observed between them (p=0.058). The ML distance of the eye is 21.05±0.95 mm in the sagittal section and 21.05±1.11 mm in the dorsal section, with no significant difference observed between them (p=0.480). In the oblique sagittal section, the diameter of the optic nerve is 2.40±0.39 mm. The volumes of the eye, thyroid, and pituitary gland were calculated to be 5078.26±495.63 mm³, 72.18±42.93 mm³, and 16.03±5.38 mm³, respectively. The Hb/B ratio is 0.33±0.06. It was observed that the attenuation values of brain tissue, mandibular gland, temporomandibular joint, optic nerve, thyroid and pituitary gland, and vertebral canal increased significantly in contrast images (p<0.05).
Conclusion: In this thesis study, important data were obtained regarding the tomographic anatomy of the head and neck region in cats, and some of the findings were revealed for the first time in cats. Therefore, we believe that this study will make a great contribution to the literature, will be an important guide for veterinarians practicing cat medicine, and will guide new studies.