Sosyal medyada çocuğun tüketim ve toplumsal cinsiyet bağlamında konumlandırılışı: Kidfluencerlar üzerine bir araştırma
Positioning the child in the context of consumption and gender in social media: A research on Kidfluencers
Yazar: ECE TOSUN
Danışman: PROF. DR. ŞADİYE DENİZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Sosyal medya = Social media ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Yeni iletişim teknololojileri her ne kadar bilgiye kolay ve çabuk ulaşma gibi avantajlar sağlasa da bu teknolojiler kapitalist sistemin mantığını sürdüren, güç ve iktidar ilişkilerine dayanan teknolojilerdir. Özellikle sosyal medya mecralarında yapılan paylaşımlar izleyicilerin tüketim alışkanlıklarını etkileyebilmektedir. Toplumun büyük bir kesiminin bu mecralarda geçirdikleri zamana ilişkin istatistikler de bu durumu kanıtlar niteliktedir. Buradan hareketle çalışmanın birinci bölümünde, tüketim kavramı anlamlandırmaya ve kavramın zaman içerisinde geçirdiği evrim tüketim kuramcıları üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. Ardından tüketim toplumu kavramı geçmişten günümüze incelenmiş, neoliberalizm, küreselleşme ve tüketim ilişkisi, küreselleşmenin yaygınlaşması, kapitalizmin küresel bir boyuta ulaşması ve tüm bu gelişmelerin tüketim kültürünü nasıl yarattığı ortaya konmuştur. Ayrıca tüketim kültürünün gücünü borçlu olduğu kitle iletişim araçlarının ve yeni iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte karşımıza çıkan, kapitalist sistemin devamını sağlayan sosyal medyanın tüketim ile olan ilişkisi anlatılmıştır.Çalışmanın ikinci bölümünde, çocukların sosyal medya mecralarında geçirdikleri zamanın artması ile paralel olarak çocukluk üzerine yapılan eleştirilerin artmasından hareketle, çocukluğun geçmişten bugüne değişimini gözler önüne sermek amacıyla, ilkçağdan bugüne çocukluğun değişimi ve gelişimi anlatılmıştır. Yine bu bölümde ataerkil düşüncenin yeniden üretildiği ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin var olduğu düşüncesinden yola çıkılarak toplumsal cinsiyet rollerinin sosyal medyada nasıl yer aldığı açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde YouTube'da yer alan 14 Kidfluencerın Ocak-Aralık 2021 tarihleri arasında paylaştıkları 168 videoya nicel ve nitel içerik analizi uygulanmıştır. Nicel içerik analizinde videolarda tüketim ve toplumsal cinsiyet içerikli unsurların sayısal verilerine ulaşılırken, nitel içerik analizinde görseller üzerinden bu unsurların yorumlanmasına yer verilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Kidfluencerlar kanal ve videolarında alışveriş, lüks yaşam gibi tüketime dayalı hayata özendirici unsurlara sıklıkla yer vermekte ve toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının devamını sağlamaktadır.

Abstract:
Although new communication techologies provide the advanges of easy and quick access to information, these technolojies are technologies that continue the logic of the capitalist system and are based on power relations. Particulary, the shares made on social media channels can affect the consumption habits of the audience. Statistic on the time spent by a large part of the society in these media also prove this situation. From this point of view, in this part of the study, it has been tried to make sense of the concept of consumption and to explain the evolution of the concept over time, considering that it will shed light on the study. In addition, the relationship between consumption and social media, which has emerged with the development of mass media and new communication technologies, to which the consumption culture owes its power, and which ensures the continuation of the capitalist system, has been discussed. In the second part of the study, the change and development of childhood from antiquity to the present is explained in order to reveal the change of childhood from the past to the present, based on the increase in the criticism made on chilhood in paralel with the increase in the time children spend on social media. Again in this section, it has been tried to explain how gender roles take place in social media based on the idea that patriarchal thought is reproduced and that there are gender inequalities. In the third and final part of the study, quantitative and qualitative content analysis was applied to 168 videos shared by 14 Kidfluencers on YouTube between January and December 2021. According to the findings, Kidfluencers frequently include elements that encourage consumption-based life such as shopping and luxury life in their channels and videos and ensure the continuation of gender stereotypes.