Pandemi  sürecinde  kadınların  servikal kanserin erken tanısına yönelik tutumları ve etkileyen faktörler
Women's perceptions of cervical cancer and the factors affecting it N the pandemic process
Yazar: ECE ULAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞENAY ÜNSAL ATAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı Kocaeli'nin Körfez ilçesindeki bir aile hekimliği birimine kayıtlı olan 18-49 yaş arası kadınların pandemi sürecinde servikal kanserin erken tanısına yönelik tutumlarını ve bunu etkileyen faktörleri belirlemektir.
Gereç  ve  Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki araştırma, Ekim 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında ankete katılmaya gönüllü olan kadınlarla yüz yüze veri toplanarak yürütülmüştür. Veri toplama amacıyla Birey Tanıtım Formu ve Serviks Kanserin Erken Tanısına İlişkin Tutum Ölçeği (SKETTÖ) kullanılmıştır. Birey Tanıtım Formu; 'Kişisel Özellikler', 'Jinekolojik Öyküye Yönelik Sorular', 'Üreme Sağlığı Koruyucu Soruları', 'COVID-19 Pandemisi ve Serviks Kanserine Yönelik Sorular' olmak üzere toplamda dört bölüm ve 28 sorudan oluşmaktadır. Serviks Kanserinin Erken Tanısına İlişkin Tutum Ölçeği ise; 'Algılanan Duyarlılık', 'Algılanan Yarar', 'Algılanan Ciddiyet' ve 'Algılanan Engel' olmak üzere dört alt boyuttan ve 30 sorudan oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini 354 kadın oluşturmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Bağımsız Örneklem t testi, One-Way Anova analizi, Post Hoc testlerden Tukey HSD kullanılmıştır. Pos Hoc testlerin uygulanması öncesinde Bonferroni düzeltmesi yapılmıştır. 
Bulgular: Araştırmada yer alan kadınların %45.5'i 35-49 yaş aralığında olup, %65'i evli, %59'u üniversite mezunu ve %29.7'si herhangi bir işte çalışmamaktadır. Araştırmaya katılan kadınların ilk adet (menarş) yaşları minimum 10, maksimum 18, ortalama 13.10 olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların %70.9'u en az bir cinsel ilişki deneyimine sahip olmasına rağmen yalnızca %43.5'i pap smear testi yaptırmıştır. Pap smear testi yaptıran kadınların %85.1'i rutin kontrol sebebiyle test yaptırmıştır. Kadınların %77.1'i Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) hakkında bilgi sahibidir, %80.2'si pandemi sürecinde yürütülen kanser taramalarında aksamalar olduğunu ve % 81.6'sı KETEM'in pandemi sürecinden etkilendiğini düşünmektedir. Araştırmaya katılanların %34.5'i pandemi sürecinde pap smear testi yaptırmayı ertelemiş, erteleme sebebi olarak %41'i pandemi sürecinde hasta olmaktan korktuğunu bildirmiştir. Kadınların %7.9'u ise cinsel bölgede yanma/kaşınma, kötü kokulu akıntı, cinsel birliktelik sırasında ağrı, anormal menstrual periyot vb. gibi şikayetleri olmasına rağmen pandemi sürecinde test yaptırmayı ertelediğini belirtmiştir. SKETTÖ puan ortalaması  92.07±13.71 olarak bulunmuştur. Araştırmada medeni durum ve yaş grubu  ile algılanan yarar alt boyut ortalama puanı arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Öğrenim durumu ve kadınların meslekleri ile algılanan duyarlılık ve algılanan yarar arasında anlamlı bir fark görülmüştür (p<0.05). Kadınların pap smear yaptırma durumları ile algılanan engel alt boyut ortalama puanı arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Pap smear yaptırmayanlarda algılanan engelin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Üreme sağlığı problemi yaşadığında kadınların doktora başvurma durumları ile SKETTÖ, algılanan ciddiyet ve algılanan engel arasında anlamlı farklar bulunmuştur (p<0.05). Kadınların pandemi sürecinde kanser taramalarının aksatılmasına dair düşünceleri ile SKETTÖ ve alt boyutları arasında anlamlı bir fark bulunamazken, pandemi sürecinin KETEM faaliyetlerine etkisi ile algılanan engel arasında anlamlı fark bulunmuştur. KETEM faaliyetlerinin pandemi sürecinden etkilendiğini düşünenlerin algılanan engel puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Pandemi sürecinde kadınların pap smear testi yaptırmayı ertelemesi durumu ile SKETTÖ toplam ve algılanan duyarlılık, algılanan yarar ortalama puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). 
Sonuç: Servikal kanser taraması yürüten KETEM Birimleri faaliyetlerinde COVID-19 pandemisi sebebiyle aksamalar yaşandığını ifade ettikleri bulunmuştur. Pap smear taramalarının kadınlar tarafından ertelendiği saptanmıştır. Sağlık profesyonelleri tarafından COVID-19 pandemisi sebebiyle kadınların aksattığı ya da yaptırmadığı kanser taraması faaliyetlerinin telafi edilmesine yönelik iyileştirici çalışmalar yapılmalıdır. 
Anahtar  Kelimeler: COVID-19, Pandemi, Servikal Kanser, Pap Smear

Abstract:
Objective: The aim of the research is to determine the perceptions of women aged 18-49 enrolled in a family medicine unit in the Körfez district of Kocaeli about cervical cancer during the pandemic and the factors affecting it. 
Materials and Methods: Cross-sectional and descriptive type research was conducted by collecting face-to-face data from women who volunteered to participate in the survey between October 2022 and February 2023. For the purpose of data collection, the Individual Introduction Form and the Attitude Scale for Early Diagnosis of Cervical Cancer (SKETTÖ) were used. The Individual Introduction Form consists of four sections and 28 questions in total, including 'Personal Characteristics', 'Questions about the Gynecological History', 'Reproductive Health Protective Questions', 'Questions About the COVID-19 Pandemic and Cervical Cancer'. The Attitude Scale for Early Diagnosis of Cervical Cancer is; It consists of four sub-dimensions and 30 questions including 'Perceived Sensitivity', 'Perceived Benefit', 'Perceived Seriousness' and 'Perceived Obstacle'. The sample of the study consisted of 354 women. In the evaluation of the data, number, percentage, mean, standard deviation, Independent Sample t test, One-Way Anova analysis, Tukey HSD from Post Hoc tests were used. Bonferroni correction was performed before the application of Pos Hoc tests.
Results: 45.5% of the women in the study December are between the ages of 35-49, 65% are married, 59% have university degrees and 29.7% do not work in any job. The first menstrual (menarche) ages of the women participating in the study were calculated as minimum 10, maximum 18, average 13.10. Although 70.9% of the participants had at least one sexual intercourse experience, only 43.5% had undergone a pap smear test. 85.1% of the women who had a pap smear test had a test due to routine check-up. 77.1% of women have information about Cancer Early Diagnosis, Screening and Education Center (KETEM),80.2% think that there have been disruptions in cancer screenings conducted during the pandemic process, and 81.6% think that KETEM has been affected by the pandemic process. 34.5% of the participants in the study postponed having a pap smear test during the pandemic, and 41% reported that they were afraid of being sick during the pandemic as the reason for postponement. 7.9% of women have burning/itching in the sexual area, foul-smelling discharge, pain during sexual intercourse, abnormal menstrual period, etc. although he had complaints, he stated that he postponed getting tested during the pandemic process. The mean score of the study was found to be 92.07±13.71. In the study, a significant difference was found between marital status and age group and the average score of the perceived benefit sub-dimension (p<0 Dec 05). There was a significant difference between the educational status and occupations of women and the perceived sensitivity and perceived benefit (p<0 Dec 05). A significant difference was found between the status of women having pap smear and the average Deciency sub-size score (p<0.05). It was found that the perceived barrier was higher in those who did not have a pap smear. Significant differences were found between the status of women to consult a doctor when experiencing a reproductive health problem and the Dec, perceived severity and perceived disability (p<0.05). While there was no significant difference between women's thoughts about the Dec Decrement of cancer screenings during the pandemic and the dimensions of the SKETTÖ and its sub-dimensions, a significant difference was found between the effect of the pandemic process on KETEM activities and the perceived obstacle. It was found that the perceived disability scores of those who thought that KETEM activities were affected by the pandemic process were higher. A significant difference was found between the postponement of pap smear test by women during the pandemic and the total and perceived sensitivity, perceived benefit average scores Dec (p<0.05).
Conclusion: It was found that KETEM Units conducting cervical cancer screening stated that there had been disruptions in their activities due to the COVID-19 pandemic. It has been found that pap smear scans are postponed by women. As a result of the COVID-19 pandemic, health professionals should employ a healer to repair the breasts of cancer that women have neglected or not had.
Key Words: COVID-19-19, Pandemic, Cervical Cancer, Pap Smear