Hemodiyaliz hastalarında kan nötrofil-lenfosit ve trombosit-lenfosit oranları ile TGF-β düzeyleri
Blood neutrophil-lymphocye, platelet-lymphocyte rates and TGF-β levels in hemodialysis patients
Yazar: MERVE YILMAZ KARS
Danışman: PROF. DR. NEDİM YILMAZ SELÇUK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Lenfositler = Lymphocytes ; Nötrofiller = Neutrophils ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Kronik hemodiyaliz hastalarında mortalitenin en önemli nedeni kardiyovasküler hastalıklardır. Bunların da temelinde ateroskleroz vardır. Önemli bir sitokin olan TGF-β (Dönüştürücü Büyüme Faktörü Beta)'nın skleroz meydana gelmesinde önemli rolü olduğu bilinmektedir. Diabetik ve non-diabetik olup kronik hemodiyalize alınan kardiyovasküler hastalığı kanıtlanmış ve kanıtlanmamış hastalarda ateroskleroz patogenezinde önemli olan inflamasyon ve fibrozun varlığının ve ciddiyetinin belirteçlerle ortaya koyulması, böylece tedavi yönetimine katkıda bulunulması amacıyla bu çalışma planlanmıştır. 
Yöntem: Çalışmamıza 147 hemodiyaliz hastası ile 23 kişilik sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Hemodiyaliz hastaları diyabetik ve non-diyabetik olarak iki gruba ayrıldı, bu iki grup da kendi aralarında kanıtlanmış kardiyovasküler hastalığı olanlar ve olmayanlar şeklinde gruplandırıldı ve dört grup elde edildi. Ek olarak hemodiyaliz sürelerine göre hastalar 0-12 ay arası hemodiyalize girenler(Grup A), 12-60 ay arası hemodiyalize girenler(Grup B)  ve 60 aydan fazla süredir hemodiyalize girenler(Grup C) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Hasta gruptan hemodiyalize girilmeyen en uzun dönem sonundaki günde diyaliz öncesi, kontrol grubunda sabah açlıkta biyokimya tüplerine 5 ml venöz kan alındı. İnsan TGF-β düzeyleri Tıbbi Biyokimya A.b.d. laboratuvarı'nda ELISA (Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay) yöntemi ile çalışıldı. Ayrıca hasta ve sağlıklı kontrol grubunda NLO (nötrofil-lenfosit oranı), TLO (trombosit-lenfosit oranı) hesaplandı. CRP (C-reaktif protein), total kolesterol, LDL-K (düşük dansiteli lipoprotein), trigliserit, PTH (parathormon), ALP (alkalen fosfataz), fosfor, kalsiyum, ferritin seviyeleri incelendi.
Verilerin analizi için SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows v. 15) programı kullanıldı. SPSS'te verilerin normallik analizi için Kolmogorov-Smirnov testi yapıldı ve verilerin normal dağılmadığının görülmesi üzerine non-parametrik testler kullanıldı. Verilerin tanımlayıcı analizi için ortalama ± standart sapma, ortanca (minimum, maximum) değerleri kullanıldı. Gruplar arası sayısal verilerin karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testi kullanıldı. Kruskal Wallis testi sonucu p<0,05 olan karşılaştırmalarda anlamlılığın hangi grupta olduğunu saptamak için posthoc testi Mann Whitney U yapıldı. Değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman'ın korelasyon testi kullanılarak araştırıldı. Sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık p < 0.05 olarak değerlendirildi. 
Bulgular: Dört hasta grubu ile sağlıklı kontrol grubunda TGF-β düzeyleri ve NLO karşılaştırıldığında, hasta gruplarında değerler yüksekti(p<0,05); TLO değerlerinde ise  istatistiki olarak anlamlı fark saptanmadı. Bu dört hasta grubunun kendi aralarındaki karşılaştırmalarda bu parametrelerin hiçbirinde istatistiki olarak anlamlı farklılık yoktu. Hemodiyaliz sürelerine göre incelendiğinde Grup A ile kontrol grubu karşılaştırıldığında TGF-β düzeyi istatistiki olarak anlamlı farklılık göstermemekteydi. Hemodiyaliz sürelerine göre ayrılmış diğer gruplar olan Grup B (12-60 ay arasında hemodiyalize girenler) ve Grup C (60 aydan daha uzun süredir hemodiyalize girenler) kontrol grubuna göre kıyaslanıldığında TGF-β istatistiki olarak anlamlı yüksek bulundu(p<0.05). Hemodiyaliz süresi ve TGF-β arasında korelasyon analizi yapıldı ve sonuç p<0.05 olarak istatistiki olarak anlamlı bulundu. Hemodiyaliz süresi arttıkça TGF-β düzeyleri artmaktaydı.  

Sonuç: HD'e alınan hastalarda erken dönemde TGF-β düzeylerinin yükselmemesi ve ilerleyen süreçte bu yüksekliğin olması inflamasyon ve ateroskleroz gelişimi nedeniyle olmuş olabileceğini düşündürmektedir. Çalışmamız ile alakalı olarak, hastalarda aldosteron düzeyi ve mineralokortikoid reseptör aktivitesinin inhibisyonu ile TGF-β ekspresyonunun azaltılarak fibrozisin ve aterosklerozun gerilediği ile ilgili literatürde çalışmalar mevcuttur. Bu konuda daha çok çalışma yapılmasının literatüre katkısı olacağı düşüncesindeyiz.

Anahtar kelimeler: kronik böbrek Hastalığı, ateroskleroz, inflamasyon, nötrofil-lenfosit oranı, trombosit-lenfosit oranı, TGF-β

Abstract:
Purpose: The most important cause of mortality in patients with chronic hemodialysis is cardiovascular diseases. At the core of these are atherosclerosis. It is known that TGF-β (Transforming Growth Factor Beta), an important cytokine, has an important role in the development of sclerosis. This study was planned in order to reveal the presence and severity of inflammation and fibrosis, which are important in the pathogenesis of atherosclerosis, and which are important in the pathogenesis of atherosclerosis, in diabetic and non-diabetic patients who have proven and not proven cardiovascular disease.
Method: Our study included 147 hemodialysis patients and 23 healthy controls. Hemodialysis patients were divided into two groups as diabetic and non-diabetic, both groups were grouped with and without proven cardiovascular disease among them, and four groups were obtained. In addition, patients were divided into three groups according to their hemodialysis duration: those who underwent hemodialysis between 0-12 months (Group A), those who underwent hemodialysis between 12-60 months (Group B) and those who underwent hemodialysis for more than 60 months (Group C). 5 ml of venous blood was collected from the patient group on the day of the longest period without hemodialysis before dialysis, and in the control group in the morning fasting biochemical tubes. Human TGF-β levels Medical Biochemistry U.S.A. laboratory was studied with the ELISA (Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay) method. In addition, NLO (neutrophil-lymphocyte ratio) and TLO (platelet-lymphocyte ratio) were calculated in the patient and healthy control groups. CRP (C-reactive protein), total cholesterol, LDL-K (low density lipoprotein), triglyceride, PTH (parathormone), ALP (alkaline phosphatase), phosphorus, calcium, ferritin levels were examined.
SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows v. 15) program was used for data analysis. Kolmogorov-Smirnov test was used for normality analysis of the data in SPSS and non-parametric tests were used when it was seen that the data were not distributed normally. For the descriptive analysis of the data, mean ± standard deviation, median (minimum, maximum) values were used. Kruskal Wallis test was used to compare numerical data between groups. Posthoc test Mann Whitney U was used to determine which group the significance was in comparisons with p <0.05 as a result of the Kruskal Wallis test. Relationships between variables were investigated using Spearman's correlation test. The results were evaluated as 95% confidence interval and significance p <0.05.
Findings: When the TGF-β levels and NLO were compared in four patient groups and the healthy control group, the values were high in the patient groups (p <0.05); There was no statistically significant difference in TLO values. In comparisons between these four patient groups, there was no statistically significant difference in any of these parameters. When the hemodialysis time was analyzed, when compared with Group A and the control group, TGF-β level did not show statistically significant difference. TGF-β was found statistically significantly higher when compared to the control group, Group B (those who underwent hemodialysis between 12-60 months) and Group C (those who had been on hemodialysis for more than 60 months) compared to the hemodialysis time (p <0.05). Correlation analysis was performed between hemodialysis time and TGF-β and the result was statistically significant at p <0.05. TGF-β levels increased as hemodialysis time increased.
Results: The fact that TGF-β levels do not rise in the early period in patients who are taken to HD and this elevation in the following process suggests that it may be due to the development of inflammation and atherosclerosis. In relation to our study, there are studies in the literature about decreasing TGF-β expression and decreasing fibrosis and atherosclerosis by decreasing aldosterone level and mineralocorticoid receptor activity. We think that more studies on this subject will contribute to the literature.

Keywords: chronic kidney disease, atherosclerosis, inflammation, neutrophil-lymphocyte ratio, platelet-lymphocyte ratio, TGF-β