AHP-TOPSIS tabanlı matematiksel programlama ile jandarma karakolu kuruluş yeri seçimi ve CAS/CBS ile analizi
Selecting the facility location of the gendarmerie station with an AHP-TOPSIS based mathematical programming and analysing with GAS/GIS
Yazar: ADNAN ABDULVAHİTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MELİK KOYUNCU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Küreselleşmenin, nüfus artışının ve teknolojideki hızlı değişimin sebep olduğu dinamik ortam; devletlerin iç ve dış güvenlik tanımlarının belirsizleşmesine ve güvenlik modellerinin değişmesine neden olmaktadır. Bu nedenle kamu düzeni ile ulusal güvenliğe yönelik tehditler de farklılaşmaktadır. Bu bağlamda terörizm, ayrılıkçı hareketler, etnik ve dini çatışmalar, uluslararası organize suçlar vb. asimetrik tehditler, olarak ortaya çıkan bu yeni parametreler güvenlik algılarını büyük oranda değiştirmektedir. Bununla birlikte hızla artan dünya nüfusunun ihtiyaç duyduğu kaynaklar da hızla tükenmektedir. İnsanların ihtiyaçlarının karşılanamaması nedeniyle ortaya çıkan toplumsal kargaşa ve ekonomik sorunlar kamu düzeninin bozulmasına neden olmaktadır. Bu nedenle hızla azalan doğal kaynaklar ve bu kaynakların paylaşımı ile birlikte teknolojik gelişmelere paralel olarak artan suç ve suç çeşitleri, ülkelerin en önemli güvenlik sorunu haline gelmektedir.
Bununla birlikte halen dünya genelinde etkili olan Covid-19 salgını da ülke genelinde birtakım olağanüstü tedbirlerin alınmasını gerekli kılmaktadır. Türkiye'de iç güvenliğin ve kamu düzeninin sağlanması, İçişleri Bakanlığı'na bağlı polis,  jandarma ve sahil güvenlik birimleri tarafından yerine getirilmektedir. Bunlardan kendisine has değerler sistemi, örnek bir disiplin anlayışı ve kurumsal bir yapısı olan Jandarma, ülkemizin en ücra köşelerindeki karakolları vasıtasıyla sorumluluk sahasında emniyet ve asayişi sağlamaktadır. Bu çalışmada Jandarma karakollarının kuruluş yerleri, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleriyle değerlendirilerek ve Karma Tam Sayılı Programlama kullanılarak belirlenecektir. Bu şekilde oluşturulan matematiksel modelin GAMS programı kullanılarak çözülmesi ile sezgiler ve duygulardan uzak optimum karar verilmiş olunacaktır. Daha sonra tespit edilen kuruluş yeri Coğrafi Analiz Sistemi(CAS) ve Coğrafi Bilgi Sistemi(CBS) kullanılarak analiz edilecektir.

Anahtar Kelimeler: AHP, TOPSIS, karma tam sayılı programlama, jandarma karakolu, CAS/CBS

Abstract:
Dynamic environment brought about by globalization, population growth and rapid change in technology; causes the internal and external security distinction of the countries to become more ambiguous and to change security paradigms too. Therefore, threats to national security and public order also differ. In this context, terrorism, separatist movements, ethnic and religious conflicts, international organized crime etc. asymmetric threats emerge as new parameters, and their security perceptions also change drastically. However, the resources needed by the rapidly increasing world population are also rapidly depleting. The social turmoil and economic problems that arise due to the inability to meet the needs of people cause public order to deteriorate. For this reason, with the rapidly decreasing natural resources and sharing of these resources, cause increases in crime numbers and crime types in parallel with technological developments which become the most important security problem of the countries. 
However, the Covid-19 epidemic, which is still effective worldwide, requires some extraordinary measures to be taken across the country.  Ensuring internal security and public order in Turkey are fulfilled by the police, the gendarmerie and the coast guard units that are affiliated to the Ministry of Interior. Gendarmerie, which has its institutional characteristics, values system and an exemplary discipline understanding, provides safety and security in the field of responsibility through its stations in the most remote corners of the country. In this study, facility locations of Gendarmerie stations will be determined by using Multiple Criteria Decision Making (MCDM) methods and using Mixed Integer Programming. By solving the mathematical model created in this way by using the GAMS program, the optimum decision was made without intuition and emotions. Then the detected facility location was analyzed using Geographic Analysis System (GAS) and Geographic Information System(GIS).

Key Words: AHP, TOPSIS, mixed integer programming, gendarmerie station, GAS/GIS