Çeviribilim açısından kültürel çeviri kavramı
The concept of cultural translation from the viewpoint of translation studies
Yazar: UTKU ÇAĞIRICI
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL PARLAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Kültür = Culture ; Postkolonyalizm = Postcolonialism ; Sosyal antropoloji = Social anthropology ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Yirminci yüzyılın ortalarında İngiliz Sosyal Antropoloji çevresinde ortaya çıkan kültürel çeviri terimi, yakın zamanda postkolonyal kuramların etkisiyle yeni bir bağlamda da kullanılmaya başlanmıştır. Çeviribilim ise odağını, dil düzleminden metin, söylem ve kültür düzlemlerine doğru genişlettikçe, diğer disiplinlerle ortak zeminler ve işbirliği olanakları da çoğalmaktadır. Fakat yeni kültürel çeviri teriminin gelişi ve artan kullanımı, Çeviribilim ile bu terime başvuran alanlar arasında kavramsal açıklık sorunları getirmektedir. Özellikle Kültürel İncelemeler alanında çalışma yapan bazı araştırmacıların başvurduğu bu terim, potansiyel olarak anlamlandırma, yorumlama, kültürlerarası iletişim, kültürel dönüşümler gibi farklı süreçleri aynı potada eritme ve böylece anlam bulanıklığına yol açma riski taşımaktadır. 
Eldeki çalışmanın amacı, bu karışıklığın temelinde, sıklıkla öngörüldüğü gibi çeviri kavramına metaforik yaklaşılmasının değil, çeviri ile yorumlama arasında var olan sinekdoki ilişkisinin gözden kaçırılmasının yattığını ortaya koymaktır. Bu amaçla, öncelikli olarak kültürel çeviri kavramının oluşmasının ardındaki tarihsel koşullar hakkında genel bir açıklama verilmektedir. Kavramın kullanıldığı farklı akademik alanlarda nasıl bir gönderime, kapsam ve işleyişe sahip olduğu gösterilmektedir. Çevirinin kavramsallaştırılmasına yönelik Çeviribilimsel yaklaşım ile diğerleri arasındaki benzerlik ve farklar ortaya konmaktadır. Ayrıca, kültürel çeviri kavramının Çeviribilim açısından ne tür sorunlar doğurabileceği da değerlendirilmektedir.

Abstract:
A product of postcolonial theory, cultural translation, a term coined around the mid-twentieth century in British Social Anthropology, has recently been in use in a new context. Whilst Translation Studies extends its focus from language level to text, discourse and culture, new common grounds and cooperation opportunities with other disciplines become manifold. The advent and growing use of this new cultural translation however, creates problems that require conceptual refinement between Translation Studies and the ones appropriating the term. Significantly popular among some researchers in the field of Cultural Studies, this term carries with it the potential to conflate different processes such as signification, interpretation, intercultural communication and even cultural transformations and thus leading to ambiguity.
The goal of the present work is to demonstrate that the underlying basis of such confusion arises not as a result of metaphorical uses of the term translation, as commonly postulated, but a failure to notice the synecdochical relation between translation and interpretation. To this end, initially an overview of the historical background which has brought forth the concept of cultural translation is treated. Its reference, scope and mechanism are presented in relation to different academic fields where the term is used. Essential distinctions and similarities are shown between an approach from a Translation Studies perspective and others regarding how translation is conceptualized; followed by an assessment for potential problems that the term cultural translation might cause for Translation Studies itself.