Hulusi Behçet ve Behçet hastalığının tıp literatürüne giriş süreci
Hulusi Behçet and the appearance of Behçet's disease in medical literature
Yazar: GÜLAY SATAR
Danışman: PROF. DR. İLTER UZEL
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Deontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Tıp tarihi = History of medicine

Özet:
Hulusi Behçet (1889-1948) idadi kısmından girdiği Askeri Tıbbiye'den 1910 yılında yüzbaşı olarak mezun olmuştur. Deri hastalıkları ve frengi alanında ihtisasını tamamladıktan sonra Kırklareli ve Edirne askeri hastanelerinde uzman ve başhekim muavini olarak çalışmıştır. 1917 yılında uzmanlık alanında kendini geliştirmek üzere yurtdışına çıkmış, önce Budapeşte sonra Berlin hastanelerinde çalışmalarını sürdürmüştür. Türkiye'ye döndükten sonra serbest çalışma, Hasköy Deri ve Zührevi Hastalıklar Hastanesi başhekimliği yapma, Gureba Hastanesi'nde klinik şefi olma dönemleri birbirini izlemiştir. Üniversite Reformu'nda Tıp Fakültesi kadrosuna geçmiş ve buradaki görevini ömrünün sonuna kadar sürdürmüştür.Hulusi Behçet, uzun bir çalışma döneminin ürünü olarak 1937'de Hipokrat'tan beri bilinen, ağız ve genital mukoza aftları ile göz bulgularını, bütünleştirici bir yaklaşımla değerlendirerek, tek bir hastalık olarak tanımlamış ve hakkında bir dizi önemli yayın yapmıştır. Bu başarıyı Türk tıbbının evrensel tıbba en önemli katkısı olarak nitelemek mümkündür. Söz konusu hastalık 1947 yılında Zürih'te toplanan uluslararası dermatoloji kongresinde Profesör Mieschner'in önerisiyle ?Morbus Behçet? olarak adlandırılmıştır.Tez çalışmasının iki ana bölümünden ilkinde Hulusi Behçet'in yaşamı onun çok yönlü mesleki ve bilimsel çalışmalarına odaklanan bir bakışla ele alınmış; ikincisinde ise Behçet Hastalığı'nın çoğu Hulusi Behçet tarafından yazılan makalelerle tıp literatürüne giriş öyküsü ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Hulusi Behçet'in yaşamı sadece bir başarı öyküsü olmaktan veya kahramanının çarpıcı kişiliğinden ötürü değil, genel olarak dünyanın ve Türkiye'nin, özel olarak tıbbın önemli dönüşümler geçirdiği bir döneme yerleşmiş olmasından ötürü ilgi çekicidir. Behçet Hastalığı'nın tanımlanma sürecinin ayrıntılarının ve Hulusi Behçet'in bu süreçte oynadığı rolün ağırlığının vurgulanması ise, günümüzde hastalığın adının değiştirilmesine yönelik çabaların gündemde bulunması bağlamında önem taşımaktadır.

Abstract:
Hulusi Behçet (1889-1948) graduated from Military Medical School in 1910. After he completed his specialty training in dermatology and syphilology, he began to work in Kırklareli and Edirne Military Hospitals. In 1917 he went first to Budapest and then to Berlin for further trainings. After returning home, he had a private practice for a while then became the chief of Hasköy Dermatology and Venereal Diseases Hospital and the chief of dermatology clinic of Gureba Hospital respectively. After the Turkish university reform (1933) he also became a member of the academic staff of the university and kept this position until his death.In 1937, after a long study period, he combined the mucosal (oral and genital) aphtes known since Hippocrates and some ocular symptoms as the components of a disease and published several important studies about it. We may consider this achievement as the most important Turkish contribution for the medical world. In 1947, with the proposal of Professor Mieschner, this disease was named as ?Morbus Behçet? at the Geneva International Congress of Dermatology.This study consists of two main parts. The first part deals with Hulusi Behçet?s life story with a specific emphasis on his diverse professional and scientific studies. In the second part, the story of the appearance of Behçet?s Disease in the medical literature is told in detail with the help of Hulusi Behçet?s own papers. Hulusi Behçet?s life is interesting not because of his remarkable personality or his achievements but because it was spent during a period of major transformations in the world, in Turkey and particularly in the medical world.The details of the description of the Behçet?s Disease and Hulusi Behçet?s major role in this process is significant in the context of the current attempts for changing the name of the disease.