Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda beslenme durumunun ilaç kullanımı ile ilişkisi
The relationship between nutritional status and drug use in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: NURCAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. BETÜL ÇİÇEK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Obezite = Obesity ; Çocuklar = Children ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) dünya üzerinde yaygınlığı giderek artmakta olan genetik ve çevresel faktörlerin etkili olduğu bir hastalıktır. DEHB'nin yeme bozuklukları ile ilişkisi son dönemlerde dikkat çeken bir konudur. DEHB tedavisinde kullanılan stimülan ilaçların iştah ve ağırlık kaybına neden olma ihtimali de dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, 7 ile 11 yaş aralığında doktor tarafından DEHB tanısı alan ve ilaç kullanmayan 60 çocuk, DEHB tanısı almış ve en az üç aydır düzenli ilaç kullanan 40 çocuk ile karşılaştırılmıştır. Çocukların beslenme durumunu değerlendirmek için bir birini izleyen üç günlük besin tüketim kaydı alınmış ve yaş gruplarına uygun enerji ve besin ögesi gereksinmeleri değerlendirilmiştir. Ayrıca vücut ağırlığı, boy uzunluğu, üst orta kol çevresi, bel çevresi ile vücut yağ ölçümleri gibi çeşitli antropometrik ölçümleri alınmıştır. İlaç kullanmayan çocukların %45'inin vücut ağırlığı normal sınırların üzerinde (>85. persentil) bulunmuştur. İki grup antropometrik ölçümleri açısından karşılaştırıldığında; boy uzunluğu ölçümleri hariç, bütün ölçümlerde ilaç kullanan grupta daha düşük değerler bulunmuştur (p<0.05). Beslenme alışkanlıkları sorgulandığında ilaç kullanan grup (%42.5) kullanmayanlara göre daha fazla öğün atladıklarını belirtmişlerdir (%25.0). Değerlendirilen makro ve mikro besin ögesi tüketim miktarlarının günlük gereksinimi karşılama yüzdeleri, D vitamini hariç, ilaç kullanan grupta istatistiksel olarak anlamlı düşük bulunmuştur (p<0.05). Çalışma sonucunda DEHB'nin beslenme sorunları ile ilişkili olabileceği, etiyolojisi ve izleminde beslenmenin önemli bir role sahip olduğu ve tedavi süresince çocukların beslenme durumlarının değerlendirilmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Beslenme Durumu, Obezite.

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a disease on which genetic and environmental factors are effective with an increasing prevalence around the world. Recently, the relationship between ADHD and eating disorders is attentive. The possibility of appetite and weight loss due to stimulant medications used in the treatment of ADHD has attracted attention. In this study, 7-11 years old 60 children diagnosed with ADHD by a physician and not using drug are compared with 40 children diagnosed with ADHD and using drugs for at least three months regularly. In order to evaluate nutritional status of the children, food comsumption was recorded for three consecutive days and evaluated in terms of energy and nutrient requirements for age. In addition; various anthropometric measurements like body weight, height, upper arm, and waist circumferences and body fat percentages are taken. 45% of children not using drugs had body weights upper than normal limits (>85th p.). When two groups are compared for anthropometric measurements, except height measures, drug using group had significantly lower rates (p<0.05). When nutritional habits are questioned, drug using group skipped meals (42.5%) more than drug using group (25.0%). The percentages of macro and micronutrient consumption to meet daily requirements were significantly lower in the drug group, except vitamin D (p<0.05). In conclusion, the AHDH may be associated with nutritional problems, nutrition plays an important role in etiology and follow-up and the nutritional status of children should be evaluated during treatment.

Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Nutritional Status, Obesity