Tedarikçi seçimi için kriter ağırlıklarının eniyilenmesi temelli yeni bir bulanık çok kriterli karar verme yaklaşımı
A new fuzzy multi-criteria decision making approach based on optimizing criteria weights for supplier selection
Yazar: MERVE CEREN TAŞKENT
Danışman: DOÇ. DR. ELİF KILIÇ DELİCE
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Tedarikçi seçim = Supplier selection

Özet:
Amaç: Bu çalışmada tedarikçi seçimi için Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden bulanık FUCOM(Full Consistency Method- Tam Tutarlılık Yöntemi) ve bulanık MARCOS(Measurement Alternatives and Ranking according to the COmpromise Solution-Uzlaşık Çözümüne Göre Ölçüm Alternatifleri ve Sıralama Yöntemi) yöntemleri kullanılarak karar vericilerin sübjektif değerlendirmelerine dayanan optimizasyon temelli yeni bir ÇKKV modeli önerilmiştir. Önerilen bulanık FUCOM&MARCOS modeli dekoratif taş sağlayıcısı bir firma için en iyi tedarikçinin seçilmesinde kullanılmıştır. 
Yöntem: Bulanık FUCOM&MARCOS modelinde, kriter ağırlıkları bulanık FUCOM metodu ile belirlenirken; tedarikçiler bulanık MARCOS yöntemiyle sıralanmıştır. Önerilen modelin tutarlılığının belirlenmesi için bulanık FUCOM&WASPAS, bulanık FUCOM&EDAS, bulanık FUCOM&ARAS, bulanık FUCOM&MABAC yöntemleri kullanılarak karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Bu yöntemler kullanılarak ortaya çıkan alternatif sıralamaları TPOP yöntemi kullanılarak birleştirilmiş ve tek bir sıralama sonucu elde edilmiştir.
Bulgular: Karar vericiler tarafından subjektif değerlendirmeler sonucunda firma açısından en önemli kriterin C4, Kalite kriteri olduğu belirlenmiştir. A2 alternatifinin bütün ÇKKV yöntemleri sonuçlarına göre en iyi alternatif olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Karşılaştırmalı analizde kullanılan yöntemler ile bulanık FUCOM&MARCOS yöntemi arasında Spearman Korelasyon Katsayısına bakıldığında kolerasyon derecesi 1 veya 1'e yakın çıktığı görülmektedir. 
Sonuç: Bulanık FUCOM ve bulanık MARCOS yöntemleri ilk defa bu çalışmada birlikte kullanılmış ve tedarikçi seçimine uygulanmıştır. Ayrıca TPOP yöntemi ile ilgili çok az çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmanın belirtilen özellikleri nedeniyle litratüre katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Purpose: A new MCDM model based on optimisation according to decision makers' subjective assessments was proposed in this study, employing fuzzy FUCOM and fuzzy MARCOS methods for supplier selection. The proposed fuzzy FUCOM & MARCOS model was used to select the best supplier for a decorative stone provider company.
Method: In the fuzzy FUCOM & MARCOS model, while the criteria weights were determined by the fuzzy FUCOM method; suppliers were ranked using the fuzzy MARCOS method. Comparative analysis was performed to determine the consistency of the proposed model by employing WAPSAS, EDAS, ARAS, MABAC methods. Alternative sequences were achieved by these methods then combined using the TPOP method and a single ranking result was obtained.
Findings: As a result of subjective evaluations by decision makers, the most important criterion for the firm was determined to be the C4, Quality. It is seen that the A2 alternative was happened to be as the best alternative according to the results of all MCDM methods. When the Spearman Correlation Coefficient is analysed between the results coming from methods used in the comparative analysis and the fuzzy FUCOM&MARCOS method, it is seen that the degree of correlation was calculated as close to 1 or 1.
Results: In this study, fuzzy FUCOM and fuzzy MARCOS methods were used together for the first time and these methods were applied supplier selection problem with this study. In addition, there are very few studies on the TPOP method, and it is thought that this study would also contribute to the researches related to this field.