Asma köprülerde kullanılan askı halatlarının incelenmesi
Examination of hanger cables used in suspension bridges
Yazar: AHMET KAAN AKPUNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ALEMDAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Tel halatlar ekonomik olarak kullanılabilecek taşıyıcı sisteme uygun tasarım prensibine sahip köprü yapıları, asansör ve kren tipi kaldırma-taşıma amacıyla kullanılan sistemlerde veya madencilik alanında taşıma ihtiyacı gibi çeşitli amaçlara cevap verme niteliğine sahiptirler.
Halatlar yapısal olarak birden çok demetin bir araya gelmesiyle oluşur. Demetlerin konfigürasyonu, türleri ve kendi içlerinde farklı geometrik özelliklere sahip olmaları çeşitli türdeki halatları meydana getirmektedir. 
Halatlar merkezlerinde bulunan malzeme türüne göre çelik özlü ve lif özlü olarak ikiye ayrılmaktadırlar. Malzeme türleri dışında halatlar merkez çekirdeklerinin oluşumun göre de ayrışmaktadırlar. Halatların merkez çekirdekleri demet ya da halat formunda olabilmektedir. Merkez çekirdeği demet formunda olan halatlar çekirdeği saran demetlerle farklılık gösteriyorsa bağımsız çekirdekli tel halat olarak adlandırılırlar. Eğer merkez çekirdek halattan meydana geliyorsa halat demetli halatlar ismini almaktadır. 
Basit demetler, bir merkez tel ve onu saran 6 adet dış telin belirli bir dönme açısıyla sarılmasıyla oluşturulurlar. Bu demetleri saran dış teller helisel forma sahiptir ve helis açısına bağlı olarak demet uzunluğu boyunca belirli bir tur sayısını (adım sayısı) tamamlarlar. Tellerin sarılırken bir turda demet ekseni boyunca aldıkları uzunluğa hadve boyu denir.
Tel halatlar yüksek taşıma gücüne sahiptir. Çalışma sırasında ortaya çıkan aşınma ve korozyon etkisi dışında yorulma ve nemin etkisi ile mukavemetlerinden kayıp oluşmaz. Yükler halat içindeki çok sayıda tele dağılması nedeniyle emniyetleri oldukça yüksektir.
Tel halatların en önemli özellikleri eğilmede ve burulmada az rijitliklere sahip olmalarıdır. Bu özelliklerinden dolayı iç kuvvetlerin aktarılmasında kabloların üzerine gelecek kuvvet taleplerini düşük bırakmakta, kablo kesitlerinde momentlerin, çekme kuvvetlerine oranla çok düşük seviyelerde oluşması ve yüksek çekme kuvvetlerini karşılayabilmeleri halatların çok geniş açıklıklarda kullanılmasında etkili bir rol oynamaktadır.
Bu çalışmada köprü yapılarında kullanılan tel halat ve demet türleri eksenel kuvvet ve eğilme etkisi altında incelenmiştir. Çalışmada ele alınan demet ve halat türleri köprülerde kullanılan askı, eğik askı halatlarını ve ana kabloları meydana getiren demet ve halatların karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır. 
Köprü kablolarını oluşturan halatlar büyük kalınlıklara sahiptir. Bu sebeple çalışmada kullanılan kesitler belli oranlarda küçültülerek fakat aynı karakteristik davranışı gösterecek şekilde ele alınmıştır. 
Tezin amacı farklı kalınlıkta tellerden meydana gelen büyük kesitlere sahip kabloları oluşturan demet ve halatların irdelenmesidir.

Abstract:
Wire cables have quality of responsing various aims such as transportation requirement in mining field or in systems used for elevation-transportation type crane, elevator and bridge structures having designing principle suitable to conveyor system that can be used economically. 
Cables are structurally made up of gathering of many strands. The configuration, types and having different geometric properties of strands in themselves forms various types of ropes. 
According to their material type in themselves, cables seperate into two types as steel core rope and fibre core rope. Apart from material type, cables also seperate according to the core of formation. The centre cores of cables can be in the form of a strand or a rope. If the cables that their centre core is in the form of a strand show difference with strands wrapping core, they are named as independent wire rope core. If centre core is made of a rope, it is named as rope core ropes. 
Simple strands are formed with a centre cable and wrapping specific turning angle of 6 exterior wires that wraps it. The exterior wires that wrap these strands have helical form and depending on helical angle they complete specific number of turn along strand length. The length that wires take along strand axis while wrapping is called as pitch length. 
Wire cables have high carrying capacity. Apart from wear and corrosion effect reveal during working, any loss does not occur in endurance with the effect of fatigue and moisture. Due to distribution of load to many wires in the cable, their safety is rather high. 
The most important property of wire cables is having less rigidity in bending and twisting. Because of this property, in transmitting of inner forces it decreases force demands on cables, in cable sections it keeps moments at very low levels compared to tension forces and plays an effective role in using of cables in very large spans to compansate high tension forces.  
In this study wire rope and stranded cable types used in bridge structures were examined under axial force and bending effect. Wire rope cables and stranded cables, held in the study reflect the characteristic properties of strands and ropes that form hanger cables, stiffening cables and main cables used in bridges. The cables that form bridges have major thicknesses. That is why, the sections used in the study were held by minimizing at specific ratios but showing the same characteristic behaviour. 
The aim of notice is to examine strand and ropes that form cables having big sections consisted of different thickness wires.