Proje yönetimi bilgi birikim kılavuzu'nun (PMBOK 7'nci sürüm) uyarlanması üzerine bir araştırma
A study on tailoring of the project management body of knowledge (PMBOK 7th edition)
Yazar: ERSİN AKTÜRK
Danışman: PROF. DR. MURAT PAŞA UYSAL
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Proje yönetimi alanı, geçmişte olduğu gibi gelecekte de birçok akademik disiplin, endüstri, iş dünyası ve toplumsal hayat için önemini koruyacak bir çalışma ve araştırma alanıdır. İlk olarak detaylı planlama ve süreç kontrolu ile sıralı ilerlemeyi gerektiren geleneksel proje yönetimi benimsenmiş ve genel kabul görmüştür. 1996 yılında ilk sürümü yayımlanan PMBOK (Proje Yönetimi Bilgi Birikim Kılavuzu) söz konusu geleneksel yaklaşımı temel almış, o tarihten günümüze kadar proje yönetimi alanında en iyi uygulamalar arasında ön sırada yer almıştır. Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, yazılım mühendisliği ve bilişim uygulamalarına da yansımıştır. Geleneksel proje yönetimi hızlı değişen, dinamik ve karmaşık yazılım projelerinin ihtiyaçlarını karşılamada çeşitli güçlükler ortaya koymuştur. Bu bağlamda 2000'li yılların başından itibaren çevik proje yönetim modelleri yazılım projelerinde yaygın olarak kullanılmaya başlamış ve çevik yaklaşım günümüzde göreceli olarak standart hale gelmiştir. Öte yandan geleneksel süreç odaklı yaklaşım PMBOK Sürüm-6'ya kadar devam ettirilmiştir. Ancak, donanım, yazılım ve en önemlisi yapay zekadaki baş döndürücü gelişmeler 2021 yılında sunulan PMBOK Sürüm-7'de değer teslimine odaklı, ilke tabanlı, dinamik ve esnek bir çerçevenin temel alınmasını, yapısı ile felsefesinin değişimini zorunlu kılmıştır. PMBOK, dünya ve ülkemiz genelinde kamuda ve özel sektörde yaygın kullanılan proje yönetim çerçeveleri arasında önde gelenlerden biri olduğunu söylemek mümkündür. Bu durum ve söz konusu köklü değişiklikler dikkate alındığında, proje yönetimiyle ilgili endüstri uygulamaları ve bilimsel araştırma alanı için yeni ve önemli problem sahaları oluşturduğu söylenebilir. Geleneksel, çevik ve hibrit proje yönetim modellerinin projeye ve organizasyona nasıl uyarlanacağı konusu bu problemlerin başında gelmektedir. PMBOK'ta uyarlama kavramı; proje yönetim metodu, yönetişim ve süreçlerin hem proje ekibi hem de organizasyon açısından projeye uygun hale getirilmesi olarak (PMI, 2021a) tanımlanmaktadır. Her ne kadar PMBOK Sürüm-7'de uyarlamaya yönelik bir bölüm ve öneriler sunulsa da içerik, yapı ve yöntem bağlamında mevcut önerilerin ülkemiz bağlamında ve bilimsel çerçevede araştırılma gerekliliği ortaya çıkmıştır. Literatür incelediğinde, söz konusu probleme yönelik araştırmaların son derece sınırlı olduğu gözlenmektedir. Dolayısıyla bu araştırmanın temel amacı, PMBOK Sürüm-7 kapsamındaki sekiz proje performans alanı doğrultusunda proje yönetiminin uyarlamasındaki yaklaşımları, kullanılan yöntem, teknik, araç ve uyarlama güçlüklerini belirlemektir. Çalışma karma araştırma yaklaşımı doğrultusunda, yöntemsel üçgenlemeyle nicel ve nitel araştırma teknikleri kullanılarak iki aşamada yürütülmüştür. Anketle toplanan veri araştırmanın nicel bileşenini ve birinci aşamasını; yarı yapılandırılmış mülakatlarla toplanan veriler araştırmanın nitel bileşenini ve ikinci aşamasını oluşturmuştur. Araştırmanın tasarımı, benimsenen felsefe ve bilişim sistemleri literatürü dikkate alındığında, bu çalışmanın bir kuramı açıklamayı ve test etmeyi amaçlayan bir araştırma olduğunu söylemek mümkündür. Sekiz performans alanına yönelik elde edilen bilimsel bulgular PMBOK Sürüm 7'de yer alan kimi önerileri desteklemekte, ancak bazıları ile farklılık göstermektedir. Çalışmada elde edilen bulgular yorumlanarak gelecekteki araştırmalar ve endüstri uygulamalarına yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Project management field will continue to maintain its importance for various academic disciplines, industries, businesses, and societal life in the future, just as it has in the past. Initially, traditional project management, which emphasizes detailed planning and sequential model through process control, is adopted and widely accepted. The Project Management Body of Knowledge (PMBOK), first published in 1996, has been based on this traditional approach and has been among the best practices in project management since then. The rapid advancements in information and communication technologies have also influenced software engineering and IT applications. However, traditional project management has posed various challenges in meeting the needs of rapidly changing, dynamic, and complex software projects. In this context, agile project management models have been widely adopted in software projects since the early 2000s, and the agile approach has become relatively standardized today. Meanwhile, the traditional process-oriented approach has been continued until PMBOK Version-6. However, the staggering developments in hardware, software, and most importantly artificial intelligence necessitated a shift towards a value-driven, principle-based, dynamic, and flexible framework in PMBOK Version-7, requiring a change in its structure and philosophy. PMBOK may be said to be the foremost project management framework widely used in both public and private sectors globally and in our country. Given this situation and the significant changes mentioned, new and important problem areas have emerged for industry practices and scientific research in project management. The issue of how traditional, agile, and hybrid project management models can be adapted to projects and organizations is at the forefront of these problems. Although PMBOK Version-7 provides a section and recommendations for adaptation or tailoring, its current content, structure, and methods necessitate the investigation of its existing recommendations within a scientific framework. When reviewing the literature, it is observed that research on this issue is extremely limited. Therefore, the main purpose of this research is to explore the approaches, methods, techniques, tools, and tailoring difficulties in project management within the scope of PMBOK Version-7's eight project performance domains. Conducted in line with the mixed research approach, the study was carried out in two stages using methodological triangulation with both quantitative and qualitative research techniques. The data collected through surveys constituted the quantitative component and the first stage of the research, while the data collected through semi-structured interviews constituted the qualitative component and the second stage of the research. Considering the adopted philosophy and the literature on information systems, it can be said that this study aims to explain and test a theory. Scientific findings obtained for the eight performance domains both support some recommendations in PMBOK Version-7 and differ from others. The findings of the study are interpreted, and various recommendations for future research and industry practices are made. As of the writing time of this report, it can be said that this research is the most significant contribution to scientific, industrial, and practical fields, as it is the first study to explore both PMBOK Version-7 and its tailoring.