Kapalı konut yerleşkelerinin Antalya kenti örneğinde incelenmesi
Gated communities in Antalya keys
Yazar: AYŞE YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ESİN BOYACIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Kentlerin karmaşık, yoğun ve heterojen yapısından rahatsızlık duyan ve kendini bu ortamdan izole etmek isteyen varsıl kesimin farklı konut arayışları, kentlerde "kapalı konut yerleşkelerinin" oluşumunu tetiklemiştir. Kapalı konut yerleşkeleri sosyo-mekânsal ayrışmalara, kent toprağının parçalanmasına ve belli gelir gruplarının bu parçalanmadan fayda sağlayıp diğerlerinin bu alanları kullanamamasına, kentin içinde ayrışmış adacıklar oluşmasına neden olmaktadır. Bu yerleşkeler "ideal ev" ve "ideal yaşamın" bir arada sunulduğu ve pazarlandığı benzer bir kurgu çerçevesinde şekillendiği prestij, statü, seçkinlik gibi kavramlar üzerinden yaşam biçimlerini tanımlayan birer tüketim nesnesi halinde sunulmaktadır. Bu çalışmada, kentteki sayıları, kapladıkları alan ve sahip oldukları nüfus göz önüne alındığında belli bir yaşam biçimi ve kent ile kurulan sınırlı/sorunlu ilişki üzerine kurgulanmış olan bu yerleşkeler araştırılmaya değer görülmüştür. Bunun için Antalya kenti çalışma alanı olarak belirlenmiştir. 1980 yılında Türkiye'nin birçok kentinde varsıl kesime yönelik inşa edilmeye başlanan kapalı konut yerleşkelerinin örnekleri, aynı yıllarda Antalya'da da görülmeye başlanmış ve günümüzde büyük bir alana yayılmıştır. Bu çalışmada, Antalya'daki kapalı konut yerleşkelerinin oluşum süreci incelenmiş, mevcut örnekler araştırılmış, bu yerleşkelerin ortak özellikleri, kullanıcılar açısından tercih nedenleri ve bulunduğu kenti ve kentte yaşayan insanlara oluşturduğu/oluşturacağı olumlu ve olumsuz etkiler tespit edilmiştir. Neticede, ekonomik kazanç sağlamak için yapılan ve varsıl kesimin tercih ettiği, kapalı konut yerleşkeler bireyleri avantajlı-dezavantajlı olarak ayrıştırmaktadır. Kapalı konut yerleşkelerinin sebep olduğu sınıfsal ayırımın Antalya kentinin biçimlenmesinde etkili olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, kentsel bütünlük ve toplumsal birliktelik açısından olumlu bir durum değildir. Kentin hem fiziksel hem de toplumsal yapısında bozulmalara yol açan bu durumun önümüzdeki yıllarda kaygı verici sonuçlara yol açacağı görülmektedir.

Abstract:
Since a large portion of the world population began to live in cities, intensive migrations from rural areas to populated urban centers have begun. The search for different housing for affluent segments who are troubled with complex, dense and heterogeneous structures of cities has triggered "gated communities" in cities. Gated communities cause socio-spatial segregation, the fragmentation of urban land and particular income groups benefit from this fragmentation whereas others are not allowed to use those areas. Gated communities have been an object of consumption promoted as "ideal home" and "ideal life" which presented a combination of fiction and prestige. Thus they became tools of marketing, status and consumption has become a way of life as the object that defines excellence. These settlements which are build on the limited relationship with the city are seen worth investigating with their rapidly increasing numbers in the city, the space they occupy and their population. It is important to investigate the evolution of gated communities, the reasons and mechanenisms how and why they are spreading in the world and in Turkey. Antalya is one of the cities where these settlements proliferate. 1980 onwards these settlements spread over a large area in Antalya. In this study, the formation process of gated communities in Antalya is examined, outcoming examples are researched, the common features of these settlements, preference causes for users and the positive and negative effects on the city have been investigated.