Yoğunluk ayarlı radyoterapi tedavi planlamalarında farklı dozimetrik sistemler kullanılarak yapılan hastaya özel kalite kontrol testlerinin karşılaştırılması
Comparison of patient specific quality assurance tests done with using different dosimetric systems for intensity modulated radiotherapy treatment plans
Yazar: KAMİL ERKAN ÖZGEN
Danışman: PROF. DR. ARİF BÜLENT ARAS ; ÖĞR. GÖR. NEZAHAT OLACAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Gama ışınları = Gamma rays ; Kalite kontrol = Quality control ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) üç boyutlu konformal radyoterapi tekniklerinin gelişmiş bir yöntemidir. Bu teknikte ışınlanan alanlar birçok alt alana bölünebilir ve herbir alt alanın radyasyon yoğunluğu değiştirilebilir. Kompleks alanlara ve yüksek doz değişim bölgelerine sahip olan YART planlarının kalite kontrolü çok önemlidir. Bu çalışmada Monaco tedavi planlama sisteminde (TPS) yapılmış YART planlarının dozimetrik kalite kontrollerinin farklı dozimetrik sistemler kullanılarak yapılması ve karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Farklı yerleşimli tümörlere sahip 30 hastanın YART planlarının kalite kontrolleri Matrixx ve Delta4 dozimetrik sistemleri kullanılarak yapılmış; farklı doz farkı / DTA değerlerine sahip kriterler uygulanarak ve hasta grupları için ayrı ayrı gama analizleri  yapılarak elde edilen gama geçme yüzdeleri karşılaştırılmıştır.
Çalışmamızda iki dozimetrik sistemle yapılan ölçümler sonucunda elde edilen ortalama gama geçme yüzdeleri arasındaki fark istatistiksel olarak incelemiş ve iki dozimetrik sistem için anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0.001).
Beyin tümörlü 10 hasta için uygulanan gama analizi sonucu elde edilen ortalama gama geçme yüzdeleri incelendiğinde fark istatistiksel olarak anlamsız iken (p=0.326), baş-boyun ve prostat kanserli 10'ar  hasta  için değerlerin Matrixx için daha yüksek olduğu belirlenmiş ve  farkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür  (sırasıyla p=0.032 ve p=0.008).        
Farklı doz farkı ve uyum mesafesi kriterleri uygulanarak yapılan gama analizleri sonucunda ortalama gama geçme yüzdeleri bakımından sistemler arasında anlamlı bir fark olduğu istatistiksel olarak desteklenmiştir.
30 hasta için,  %2 ile %3 doz farkı ve 2 mm DTA kriterleri kullanılarak uygulanan gama analizi sonucu elde edilen gama geçme yüzdeleri  incelendiğinde farklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (sırası ile p=0.000, p=0.002). %3 doz farkı ve 4 mm ile 5 mm  DTA kriterleri kullanılarak uygulanan gama analizi sonucu elde edilen gama geçme yüzdeleri  incelendiğinde farklar istatistiksel olarak anlamlı olarak belirlenmiştir  (4mm için p=0.002, 5 mm için p=0.016). 
YART tedavi planlamalarının dozimetrik doğrulamasında, Matrixx ve Delta4 gama geçme yüzdeleri bakımından başarılı olup uygulanabilir olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
Intensity modulated radiation therapy is the developed technique of 3D conformal radiation therapy. In this method, irradiated fields can be seperated into many subfields that are called segments. Each segments' radiation dose can be adjusted. IMRT plans have complex segments and high gradient dose regions. Therefore, quality assurance (QA) of IMRT plans are very important. The aim of this study is to perform quality assurance tests of IMRT plans by using different dosimetric systems and compare of results.
IMRT teratment plans of thirty patients' QA were tested using Matrixx and Delta4. Then, gamma pass rates that were determined as a result of the gamma analysis done using gamma pass-fail criteria that had values of different dose difference and distance to agreement.
In our study, the difference between the mean values of gamma pass rates determined before were statistically examined and there was significant difference between two dosimetric systems (p=0.001).
There wasn't significant difference between two systems in terms of mean values of gamma pass rates that were determined as a result of the gamma analysis performed for 10 patients with brain tumors (p=0,326). However, there were significant differences between two systems in terms of mean values of gamma pass rates that were determined as a result of gamma analysis performed for 10 patients with head and neck cancer (p=0,032) and 10 patients with prostate cancer (p=0.008). Also the mean values of gamma pass rates were determined higher for Matrixx system.
That was statistically supported that there were significant differences between two systems in terms of mean values of gamma pass rates which were determined as a a result of gamma analysis performed using different pass-fail criteria that had values of different dose difference and DTA.
There were significant differences between two systems in terms of mean values of gamma pass rates that were determined as a result of gamma analysis done using pass-fail criteria %2/2mm (p=0.000), %3/2mm (p=0.002), %3/4mm (p=0.002) and %3/5mm (p=0.016).
It was shown that both Matrixx and Delta4 dosimetric systems were successful in gamma analysis and applicable for the dosimetric verification of the IMRT treatment plans.