Çağdaş kamu yönetiminde enformasyon teknolojisinin yeri ve enformasyon sistemleri
The Place of information technology in contemporary public administration and public information systems
Yazar: DOĞAN NADİ LEBLEBİCİ
Danışman: PROF.DR. SÜLEYMAN TÜRKEL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1996
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bilgi sistemleri = Information systems ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Karar verme = Decision making ; Verimlilik = Productivity ; Yönetim = Management ; Örgüt yapısı = Organizational structure

Özet:
Kamu yönetiminin son yıllarda, hizmet sunumunda verimlilik ve etkililik konusunda çeşitli yönetsel sorunlarla karşı karşıya geldiği bilinmektedir. Bu sorunların aşılabilmesinde bilgi teknolojileri kullanımımn etkili olacağı ileri sürülmektedir. Bilgi teknolojileri kullanımı ile etkili ve verimli hizmet sunabilmesi, örgütlerinin faaliyetlerinde ihtiyaç duyduğu enformasyona etkin biçimde ulaşabilmesini sağlayacak "yönetim enformasyon sistemleri"nin (YES) kurulmasına ve sağlıklı olarak işletilmesine bağlı görünmektedir. Kamu yönetimi enformasyon sistemlerinin (KYES) bu konuda başardı olabilmesi, örgütsel yapı ve yönetsel süreçlerde gerekli değişiklik ve rasyonalizasyon çalışmalarının yapılmasıyla mümkündür. YES'nin örgütsel yapıda ve yönetsel süreçlerde değişikliğe yol açacağı iddia edilmektedir. Bu çalışmada, YES'nin örgütsel yapı ve yönetsel süreçlerde bir değişikliğe kendiliğinden yol açıp açmadığı teorik açıdan incelenmiş ve bir örnek olay incelemesiyle pratikteki durumun teoriye ne kadar uyduğu görülmek istenmiştir. Örnek olay incelemesi, Milli Eğitim Bakanlığı, Bilgisayar Hizmetleri ve Eğitimi Genel Müdürlüğü'nün yürütmekte olduğu "Milli Eğitim Bakanlığı Yönetim Enformasyon Sistemi (MEBSÎS) Projesi"ni hedef almış, projenin bugünkü safhadaki durumundan yola çıkılarak gelecekte uygulanması halinde ne tür sorunlarla karşılaşılacağı tespit edilmeye çalışılmıştır. Teorik çerçeve ve ömek olay incelemesi bulgularının birbirini desteklediği görülmüştür. Ortaya çıkan sonuç, kamu YES'nin kamu örgütlerinde yapısal ve yönetsel süreçlere ilişkin değişiklikleri kendiliğinden gerçekleştirmeyeceğini; bu değişikliklerin, YES'ne paralel reorganizasyon ve yeniden yapılanma çalışmalarını gerektirdiğim göstermiştir. Bu tez çalışmasında, KYES'nin örgütsel yapı ve yönetsel süreçlerle olan ilişkisinin yanında, kamu ve özel kesim arasındaki farklılıklardan kaynaklanan bazı sorunların enformasyon sisteminin iç işleyişim de etkileyebileceği düşünülmüş ve bu konuda ortaya çıkabilecek sorunların aşılabilmesine yönelik mekanizmaları içeren bir model denemesine yer verilmiştir. Model denemesinde, ayrıca, kamu yönetimi enformasyon sistemlerinin işleyişindeki yönetsel sorunların sadece iç işleyişe ilişkin mekanizmalarla bütünüyle aşılamayacağı vurgulanmış ve yine enformasyon sistemleri tasarımına paralel yapı ve süreç değişikliklerinin yapılması gereği üzerinde durulmuştur.

Abstract:
It has been recognized that public administration has recently faced with various managerial problems on efficiency and effectiveness. It has been argued that the utilization of information technology would likely to be effective to overcome these problems. Effective and efficient service supply by the use of information technologies seems to be depended on the setting up and true operation of the "management information systems" (MIS) that could provide organizations to access information for their activities effectively. The success of public management information systems (PMIS) in this aspect would only be possible with necessary modifications and rationalization efforts on organizational structure and administrative processes. MIS are said to change organizational structure and administrative processes. In this study, it has been examined that whether MIS would create a change in organizational structure and administrative processes by itself, and it has been observed how actual findings fit into the theoretical framework through a case study. Case study has targeted on the "project of Management Information System for Ministry of National Education (MEBSIS)" executed by General Directorate of Computer Services and Training of the Ministry (BİLGEM), and problems to be faced with in the application phase of the project have been searched through with existing findings of the project. It has been concluded that findings of the case study supports theoretical framework. This conclusion points out that PMIS would not create a change in organizational structure and administrative processes by itself and such changes would require additional reorganization and restructuring efforts parallel to MIS. In this study, in addition to relation of PMIS with organizational structure and administrative processes, it has been considered that some of the problems stemming from differences between public and private sector could have certain effects on the inner-operation of information systems, and thus a model covering mechanisms to overcome these problems has been developed. In the model proposal the point that administrative problems in the operation of PMIS could not only be solved by such inner- mechanisms, and structural and process changes with parallel to the requirement of an information system design has been also emphasized.