Kendi belgeleri ışığında Amerikan Board'ın Osmanlı Ülkesindeki teşkilatlanması
The organization of the American Board in The Ottoman land according to it's own documents
Yazar: İDRİS YÜCEL
Danışman: Y.DOÇ.DR. GÜLBADİ ALAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
1810 yılında Boston'da kurulmuş olan Amerikan Board misyonerlik örgütü kısa süre içindebirçok kıtada ve ülkede faaliyete başlamıştır. Osmanlı Devleti'nin sınırları içerisinde kalan?Kutsal Topraklar? Amerikan Board'ın öncelikli hedefleri arasındadır. Dolayısıyla örgüt,Osmanlı topraklarına misyoner göndermekte fazla zaman kaybetmemiştir.Osmanlı toprakları üzerine görevlendirilen ilk Amerikan Board misyonerleri Levy Parsons vePliny Fisk, 1819 yılının sonlarında zmir'e ulaşmışlardır. Bundan kısa bir süre sonra ikimisyoner ailesi Beyrut şehrine ayak basmışlardır. Amerikan Board'ın bu dönemde göndermişolduğu misyonerler daha çok, keşif amaçlıdır. Örgüt misyonerleri ilk yıllarını geniş çaplıaraştırma ve gezilerle geçirmiştir. Yapılan bu ilk dönem çalışmaları bir anlamda AmerikanBoard için nabız yoklama girişimlerdir.Amerikan Board misyonerleri, ilk yıllarda yapmış oldukları hazırlık çalışmaları sonucundaMüslümanlar arasında olumlu sonuç alamayacaklarını kısa süre içinde anlamışlardır. Bunoktada asıl hedef olarak Osmanlı topraklarında yaşayan Hıristiyan azınlıklar seçilmiştir.Başlıca Rumlar, Bulgarlar ve Ermeniler arasında misyonerlik çalışmaları yürütmüş olanAmerikan Board, Osmanlı topraklarında yaşayan diğer toplulukları da gözardı etmemiştir.Teşkil etmiş olduğu misyon bölgeleri aracılığıyla misyonerlik faaliyetleri sürdüren AmerikanBoard, Osmanlı Devleti sınırları içerisinde başlıca beş misyon bölgesi oluşturmuştur. Bumisyonlar Suriye Misyonu, Batı Türkiye Misyonu, Doğu Türkiye Misyonu, Merkezû TürkiyeMisyonu ve Avrupa Türkiyesi Misyonu'dur.Suriye Misyonu'nu 1870 yılında Presbiteryenler'e teslim eden Amerikan Board, bu tarihsonrasında Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da bulunan topraklarında Avrupa TürkiyesiMisyonu'nu teşkil etmiş ve bu bölgeye ağırlık vermiştir. Bu iki misyonun dışında kalan veağırlıklı olarak Anadolu topraklarında tesis edilmiş olan diğer üç misyonun odağındaErmeniler bulunmaktadır. Ancak diğer yandan o dönemde Anadolu'da bulunan Rumlar vediğer topluluklar arasında da çalışmalar sürdürülmüştür.

Abstract:
American Board, which was organized in 1810 in Boston, started to work over countries andcontinents by short time. ?The Holy Land? in Ottoman State were the prior object of theAmerican Board. This is why the organization wasn?t late to send out missionaries to theselands.The first missionaries who had been sent to Izmir in Ottoman lands in 1819 by AmericanBoard were Levy Parsons and Pliny Fisk. The anticipated location of these two missonaries?was Jerusalem. However they settled in Izmir for a while. Thereupon, two more missionaryfamilies arrived at Beirut in 1823. The missionaries who were sent out by American Board inthe first times aimed to survey the country stretched from Balkan provinces to the deserts ofArabia. The first period of the missionaries was spent for inquiry and tours. Actually, theseworks had been made to discover both the conditions and the wish from people.The missionaries of the American Board found out that there was no way to convert Muslimsand in this respect Christian minorities in the country were decided as main subjects. TheAmerican Board laboured mainly among Greeks, Bulgarians and Armenians but didn?tneglect others too.The American Board, worked through missions over the world, organized five missons inOttoman lands. These were Syrian Mission, Western Turkey Mission, Eastern TurkeyMission, Central Turkey Misson and European Turkey Mission. The American Board kept onoccupying new places in Ottoman State from the beginning to the First World War.After leaving the Syrian Mission to Presbyterian Church, the American Board opened theEuropean Turkey Misson in Balkan provinces of the country. Main target of the othermissions except these two, had been organized mostly in Anatolia was the Armenians. Inaddition to this, the American Board worked among the Greeks and the other people who hadsettled in Anatolia.