Abdominal masajın mekanik ventilasyondaki hastalarda enteral beslenmeye bağlı ventilatör ilişkili pnömoni ve boşaltım üzerine etkisi
The effect of abdominal massage on ventilator- associated pneumonia and excretion induced by enteral feeding in patients receiving mechanical ventilation
Yazar: VESİLE ESKİCİ
Danışman: PROF. DR. NADİYE ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Abdomen = Abdomen ; Dışkılama = Defecation ; Enteral beslenme = Enteral nutrition ; Masaj = Massage ; Pnömoni = Pneumonia ; Sindirim sistemi = Digestive system ; Ventilatörler-mekanik = Ventilators-mechanical ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Çapraz enfeksiyon = Cross infection

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı mekanik ventilasyonda (MV) enteral beslenen hastalarda abdominal masajın ventilatör ilişkili pnömoni (VİP) ve boşaltım üzerine etkisini belirlemekti.
Materyal ve Metot: Randomize kontrolü deneysel türde olan araştırma, Ağustos 2015- Haziran 2017 tarihleri arasında yapıldı. Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi Beyin Cerrahi ile Anestezi ve Reanimasyon yoğun bakım ünitelerinde yürütüldü. Araştırmada örnekleme yöntemine gidilmedi, evrenin tamamına ulaşılmaya çalışıldı ve araştırmaya alınma kriterlerini sağlayan 74 hasta ile çalışma yürütüldü. On bir hastada araştırma sürecinde dışlanma kriterleri oluştuğu için çalışma 63 hasta ile tamamlandı (31 deney, 32 kontrol). Çalışma verileri toplandıktan sonra örneklem büyüklüğünün yeterliliğini belirlemek için güç analizi yapıldı ve örneklem büyüklüğünün yeterli olduğu saptandı. Veri toplamada tanıtıcı özellikler formu, hasta izlem formu, Bristol dışkı kıvamı skalası, ağız değerlendirme ölçeği kullanıldı. Hastalar MV'ye bağlandıktan 48 saat sonra, 3 gün süre ile günde 2 kez ziyaret edilerek formlar uygulandı. Deney grubu hastalarına günde 2 kez sabah ve akşam bakım saatinden önce 15 dakika abdominal masaj yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik dağılım, ortalama,  ki kare testi, bağımsız gruplarda t testi, Mann- Whitney U testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, McNemar, Tukey, Z ve Fridman testi  kullanıldı.
Bulgular: Gruplar arasında yapılan ölçümlerde deney grubunda kontrol grubuna göre gastrik rezidüel volüm, kusma, abdominal distansiyon az; dışkı kıvamı normale yakın; defekasyon sıklığı fazla bulundu. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Grup içi değerlendirmelerde deney grubunda gastrik rezidüel volüm, abdominal distansiyon ve VİP kontrol grubuna göre daha düşüktü. Grup içindeki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05).
Sonuç: Abdominal masajın VİP gelişimini azalttığı, boşaltımı düzenlediği belirlendi. Bu sonuç doğrultusunda abdominal masajın enteral beslenen MV'ye bağlı hastalarda uygulanması önerilebilir.

Abstract:
Aims: The purpose of this study was to determine the effect of abdominal massage on ventilator-associated pneumonia (VAP) and excretion induced by enteral feeding in patients receiving mechanical ventilation (MV). 
Material and Method: This randomized controlled experimental study was conducted in the Brain Surgery and Anesthesiology and Reanimation intensive care units of Atatürk University Health Research and Application Center Hospital between August 2015 and June 2017. Sampling method was used in the study, the whole population was tried to be reached and the study was conducted with study. The sample involved 74 patients determined by randomization method. The study was completed with 63 patients (31 experimental, 32 control) since eleven patients had the exclusion criteria. After the data of the study were collected, the power analysis was carried out to determine the adequacy of the sample size and the sample size was determined to be enough. Form of descriptive characteristics, patient follow-up form, Bristol stool chart, and mouth analysis scale were used for data collection. 48 hours after the patients were attached to MV, they were visited twice a day for 3 days and the forms were administered. Abdominal massage was administered to patients in experimental study twice a day for 15 minutes before the morning and night care hours. Percentage distribution, chi square test, independent samples t test, Mann-Whitney U test, analysis of variance with repeated measures, McNemar, Tukey, Z and Fridman tests were used to assess the data.
Results: In between-groups measurements, gastric residual volume, vomiting, and abdominal distention were lower, stool consistency was close to normal, and defecation frequency was more in experimental group compared to control group. The difference between the groups was statistically significant (p<0.05). In within-group evaluations, gastric residual volume, abdominal distension, and VAP were lower in experimental group than control group. The within-group difference was statistically significant (p<0.05).
Conclusion: It was determined that abdominal massage decreased VAP development and regulated the excretion. Based on this result, it can be recommended to apply the abdominal massage in patients enterally fed and receiving MV.