Cumhuriyet Devrimi'nin mekânsal çözümlemesi: Payitaht İstanbul'dan Devrim Mekânı Başkent Ankara'ya
Spatial analysis of the Republican Revolution: From Payitaht Istanbul to the Revolutionary Capital Ankara
Yazar: BERK İLKE DÜNDAR
Danışman: PROF. DR. TAYFUN ÇINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu çalışmada, Cumhuriyet Devrimi ile yeni başkent Ankara'daki mekânsal düzenlemeler vasıtasıyla tasarlanmış olan gündelik hayat tasavvurunun mekânsal çözümlemesine ilişkin tarihsel ve teorik bir çerçevenin oluşturulması amaçlanmaktadır. Devrim mekânı Ankara'nın, yeni siyasal rejimin benimsemiş olduğu hayat tarzına yönelik değerlendirmeler kapsamında ancak tarihsel bir bakış açısıyla ele alınabileceği şeklindeki varsayım yönlendirici olmuştur.
Tezde benimsenen tarihsel bakış açısı, teorik zemini büyük ölçüde Henri Lefebvre'den yararlanılarak oluşturulmuş olan mekânsal çözümleme uyarınca mekân ile yabancılaşmanın birlikte değerlendirildiği üçlü yapı ile somutlaştırılmıştır: Mekâna yabancılaşma, mekânda yabancılaşma ve mekânın yabancılaşması.
Mekân-yabancılaşma üçlüsü, Lefebvre'in virtüel nesne üzerinde düşünme esasına dayalı transdüksiyon yöntemi çerçevesinde anlamlandırılmıştır. Buna göre cumhuriyet virtüel nesne, Galata-Pera bölgesi ise virtüel nesnenin ütopyası olarak saptanmıştır.
Osmanlı eski rejiminden (1453-1703) mekâna yabancılaşma, İstanbul'dan ise mekânda yabancılaşma mirasını devralan Cumhuriyet Türkiyesi'nde, Pera'dakine benzer bir yaşam tarzının kamusallaştırılması esasına dayalı bir gündelik hayatı kamusal mekânlarda somutlaştırmak üzere gerekli düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Ancak yeni yaşam tarzının iktisadî temelden önemli ölçüde yoksun olarak yapısı, Devrim'in sınıfsal sınırlarına işaret edecek şekildeki bir mekânın yabancılaşmasıyla sonuçlanmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to create a historical and theoretical framework for the spatial analysis of the everyday life that designed through the spatial arrangements in the new capital Ankara with the Republican Revolution. The assumption that Ankara, the place of revolution, can only be analyzed from a historical point of view within the scope of the evaluations of the lifestyle adopted by the new political regime has been guiding.
This thesis' historical perspective is embodied in the triple structure in which space and alienation are evaluated together, in accordance with the spatial analysis, the theoretical ground of which was largely created by making use of Henri Lefebvre: alienation from space, alienation in space and alienation of space.
The space-alienation trio is interpreted within the framework of Lefebvre's transduction method based on thinking on the virtual object. Accordingly, the Republic was determined as the virtual object, and the Galata-Pera region as another Lefebvrian concept of utopia of the virtual object.
In Republican Turkey, which inherited the legacy of alienation from the Ottoman ancient régime (1453-1703) and alienation in space from Istanbul, necessary arrangements were made to embody a daily life in public spaces based on the socialization of a lifestyle like that in Pera. However, the structure of the new lifestyle, largely devoid of any economic basis, resulted in the alienation of a space that pointed to the class limits of the Revolution.