Duygusal yeme bozukluğu olan hastalara yönelik emdr terapisi protokolü geliştirilmesi ve etkinliğinin araştırılması
Development of an emdr protocol for patients diagnosed with emotional eating disorder and the efficacy study of the protocol
Yazar: İREM CAN ESENKAYA
Danışman: PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Yeme davranışlarındaki bozukluklar fiziksel sağlığın ve psikolojik sağlığın önemli bir belirleyicisidir. Yeme davranışındaki bozukluklar yemeyi reddetme, yenmeyecek ürünleri yeme, yemek yeme sonrası kilo almayı engelleme ve aşırı yeme davranışı gibi farklı spektrumlarda gözlenmektedir. Yeme bozukluklarının tedavisinde psikoterapiler etkin bir şekilde kullanılmaktadır. Bu psikoterapilerde kullanılan bir yöntem olarak EMDR faydalı sonuçları ile bilinmektedir. Göz hareketleri veya beden duyumlarının kullanılarak beynin bilateral uyarılması ve bilgilerin yeniden işlenmesi prensibine dayanan EMDR, yeme bozukları için de kullanılan bir yöntemdir. Bu çalışmanın ana amacı literatürde eksik olan "Duygusal Yeme Bozukluğu'nun EMDR protokelleri ile tedavisine" dair bir el kitabı oluşturmak, Duygusal Yeme Bozukluğu'nda EMDR uygulamalarının etkinliği araştırmak ve bunu araştırmayı yaparken geliştirilen protokolün pilot çalışmasını yapmaktır. Bu amaçla yapılan çalışmaya 3 erkek ve 16 kadın olmak üzere toplam 19 kişi katılmıştır. Katılımcılara içerisinde, Türkçe Duygusal Yeme Ölçeği, Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Maudsley Obsesif-Kompülsif Soru Listesi, Barratt Dürtüsellik Ölçeği, Travma Sonrası Bilişler Ölçeği ve Çocukluk Çağı Travma Ölçeği'nin bulunduğu anket uygulanmıştır. Daha sonra katılımcılar "Travması olan" ve "Travması olmayan" şeklinde iki gruba ayrılmış, ve her iki gruba da 10'ar seans EMDR uygulanmıştır. Daha sonra her iki gruba da Türkçe Duygusal yeme ölçeği tekrar uygulanmıştır. Elde edilen bulgularda, EMDR seansları sonunda katılımcıların Duygusal Yeme Ölçeği ve alt boyut puanlarında istatistiksel olarak anlamlı düşüşler gözlenmiştir. Travmatik deneyimi olan ve olmayan katılımcıların Duygusal Yeme Ölçeği ve alt boyut puanları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Korelasyon analizi sonucunda, duygusal yeme puanları ile diğer araştırma ölçekleri arasında anlamlı ilişkiler elde edilmemiştir. Sonuç olarak uygulanan EMDR seanslarının duygusal yeme davranışında etkili olduğu görülmüştür. Dürtüsellik, travma, mükemmeliyetçilik ve obsesif-kompulsif belirtiler duygusal yeme davranışı ile ilişkili bulunmamıştır. Elde edilen bulgular duygusal yeme davranışının doğasının anlaşılmasında ve sağaltımı noktasında literatüre güncel bilgiler sunmaktadır. Elde edilen bulgular gerek hastalara gerek uzmanlara farklı bakış açıları kazanma fırsatı sağlamaktadır.

Abstract:
Eating disorders are an important determinant of physical and psychological health. Eating disorders are observed in a great range of spectrum, from refusal to eat, eating inedible products or preventing weight gain after eating to excessive eating behavior. Psychotherapies are used effectively in the treatment of eating disorders. As a method used in these psychotherapies, EMDR is highlighted with its beneficial results. EMDR, which is based on the principle of bilateral stimulation of the brain and reprocessing of information using eye movements or body sensations, is also a method used for eating disorders. The main purpose of this study is to test the effectiveness of EMDR applications in Emotional Eating Disorder, to develop a manuel based on an EMDR protocole for Emotional Eating Didorder and to make a pilot study using that manuel. A total of 19 people, 3 men and 16 women, participated in the study conducted for this purpose. A set of questionnaire including, Turkish Emotional Eating Scale, Multidimensional Perfectionism Scale, Maudsley Obsessive-Compulsive Question List, Barratt Impulsivity Scale, Post Traumatic Cognition Scale and Childhood Trauma Scale were applied to the participants. Afterwards, the participants were divided into two groups as "Having Trauma" or "Not Having Trauma". Both groups recieved 10 sessions of EMDR. After the sesissions the participnats were given the Turkish EMotional Eating Scale. There was a statistically significant decrease in the Emotional Eating Scale. There was no significant difference between the Emotional Eating Scale and sub-dimension scores of the participants with and without traumatic experience. As a result of the correlation analysis, no significant relationships were found between emotional eating scores and other research scales. As a result, it was observed that the EMDR sessions applied were effective in emotional eating behavior. Impulsivity, trauma, perfectionism, and obsessive-compulsive symptoms were not found to be associated with emotional eating behavior. The findings provide up-to-date information to the literature at the point of understanding the nature of emotional eating behavior and its treatment. The findings obtained offer different perspectives to both patients and specialists.