Sokratic Elenchos üzerine inceleme
The analysis on Socratic Elenchos
Yazar: BELGİN BORA
Danışman: Y.DOÇ.DR. YILDIZ KARAGÖZ YEKE
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmada Sokratik tartışma yöntemi, elenchos, inceleme konusudur. Buyöntem insan edimlerine ilişkin yanılgılı ya da yetersiz görüşleri çürütme sanatıdır.Sokrates kavramların bozuk kullanılışının ve böyle akıl yürütmenin kimseyi hakikateulaştıramayacağını göstermek için bir ömür harcadı. Onun rakipleri bilgiyi görelileştirenünlü Sofistler idi. Sokrates girişimini sadece epistemolojik bir konu olarakdüşünmüyordu; onun savı, kavramların açıklığa kavuşturulmasının doğru ahlaki tavırayol açacağı idi. Ona göre ahlaki tavır toplumsal hayatın, iyi, erdemli bir yurttaş olmanıntemeliydi. ronik olarak, ama onun `kişisel' ironisine tam uygunca, bu nedenden dolayıölüme mahkum edildi.Çalışmanın ilk bölümünde onun, `sofistik tavrın' parça parça kavrayışlarınıaşmak için düşünsel çabası üzerinde yoğunlaşan kısa bir biyografi vermeye çalıştım.kinci bölümde elenchos'un çekirdeği olan `Sokratik ironi', diyaloglardan seçmemetinler dayanağında incelenmektedir. roninin etimolojik arka yapısı, bunun, hoşkonuşmalarla basitçe eğlenmek olmadığını; tersine, aydınlatıcı söyleşmeler uğruna ciddibir hatırlatma olduğunu gösteriyor. Bu çevrimsel bir öğedir, çünkü Sokrates `bilgiyiüstlenmeme' tavrını benimser (birçok araştırmacı bu durumunu incelemiştir) ve bu tavıronun soru biçimindeki ilk önermelerinin ve daha başka sorulara yer bırakançıkarımlarının güçlenmesiyle sonuçlanır. Böylece konuşmacılar bütün hakkındaki, yanikavramların mantıksal bağlantıları hakkındaki bilgisizliklerinin bilincine varırlar.Onlara kendi ahlaki edimlerini soruşturma görevi verilmiş olur. Bu sürekli bir çabadır,çünkü ulaşılması gereken `idea', aşılması gereken yüzeysel sanıların çok üstündedir.Sokrates herkesin ahlaki bir hayat sürdürmek istediğini, ama çoğunun buna nasılerişeceğini bilmediğini düşünür. Erişmeleri için bilmeye ihtiyaçları var; o haldeöğrenmeye ihtiyaçları var. Sokrates için, erdemli yaşamak öğretilebilir. Öğretme sanatıdışarıdan dikte etme değildir; gözleri bulanıklaştıran küllerden temizlenmeyi bekleyenateş koru gibi, ruhun derinliklerinde yer etmiş düşünceleri doğurtmaktır.Üçüncü ve başlıca önemdeki bölümde elenchos yöntemi daha ayrıntılıincelenmektedir.Diyaloglardan canlandırıcı örnekler, karşılıklı görüşlerin, konuşmaların arzu edilenamacına doğru nasıl sürdürüldüğünü göstermek için sunulmaktadır. roni ve maieutike(doğurtma) yapay değil, doğal olarak birbirine örülüdür. Sonra, numune diyalog olarakMenon incelenmektedir, çünkü sözü edilen bütün teknikler onda mevcuttur. Nihayette,elenchos'un katharktik/arındırıcı etkileri, bazı araştırmacıların yönteme eleştirileriylebirlikte değerlendirilmektedir.

Abstract:
In this study the Socratic method of debate, the elenchos, is the subject ofinvestigation.It is the art of refutation of erronous or insufficient views concerning humanconduct. Socrates spent a life trying to show that defective use of concepts and suchreasoning cannot lead to truth. His opponents were the famous Sophists who relativizedknowledge. Socrates undertook the enterprise not merely as an epistemological issue; hecontended that the clarification of concepts paved the way for correct moral conduct.Moral conduct, for him, was the basis of social life, of being a good, that is, of being avirtuous citizen. Ironically, but in full accordance to his personal `irony?, he wascondemned to death for this reason.In the first part of the study, I endeavour to give a short biography concentratingon his intellectual efforts to overcome the piecemeal conceptions of the `sophisticalattitude?. In the second part, `the Socratic irony?, the core of the elenchos is examineddepending on selected texts from dialogues. The etymological background of ironyshows that it is not simply a light-hearted entertainment by speech, but a seriousreminder for the sake of enlightening conversation. This element is a twisting one,because Socrates assumes a `disavowel of knowledge? (many scholars have studied thisin detail) which ends up with the strengtening of his initial propositions in questionform and conclusions which still leave place for furher questions. Thus interlocutersbecome conscious of their ignorance about the whole, that is, about the logicalconnections of concepts. They are thus given the task to search after their own moralattitudes. This is a continual effort, because `the idea? to be attained is high above the`opinions? taken at face value and which must be transcended. Socrates thinks thatevery body wishes to live a moral life but most people do not know how to achieve it.They need to know it in order to achieve it; therefore, they need to be taught. For him,virtuous living can be taught. The art of teaching is not a dictation from outside. It is agiving-birth to thoughts seated deep in one?s soul like covered fire waiting to be clearedof blurring ashes.In the third and main part, the method of elenchos is studied in more detail.Illustrative examples from dialogues are provided to show how reciprocal viewsproceed towards the desired aim of the conversation. The irony and the maieutike (birth-giving) are interwoven naturally, not artificially. Then The Meno is investigated as themaster dialogue which includes all the mentioned techniques. Finally, the catharcticeffects of elenchos are evaluated together with the criticisms of the method by somescholars.