Otizm spektrum bozukluğu olan bireye yiyecek hazırlama becerisinin öğretiminde videoyla model olma öğretim yöntemi ile sunulan "Cooking simülatör vr" sanal gerçeklik uygulamasının etkililiği /
Yazar: UFUK MUTLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAŞAK BAĞLAMA
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Zihin Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Bu araştırmada Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireye yiyecek hazırlama
becerilerinin öğretiminde video modelle öğretim yöntemiyle sunulan "Cooking
Simulator VR" sanal gerçeklik uygulamasının etkililiğinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden davranışlar arası yoklama denemeli
çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni video modelle
öğretim yöntemiyle sunulan "Cooking Simulator VR" sanal gerçeklik uygulamasıdır.
Araştırmadaki bağımlı değişkenler ise yiyecek hazırlama becerileri kapsamındaki;
yumurta haşlama becerisi, kahvaltı tabağı hazırlama becerisi ve hamburger yapma
becerisidir. Araştırma bir otizm spektrum bozukluğu olan birey ve üç yiyecek
hazırlama becerisi ele alınarak yürütülmüştür. Ayrıca araştırmada Otizm Spektrum
Bozukluğu bireye eğitim veren öğretmenlerin Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireye
yiyecek hazırlama becerilerinin öğretiminde video modelle öğretim yöntemiyle
sunulan "Cooking Simulator VR" sanal gerçeklik uygulamasının etkililiğine yönelik
görüşlerininin neler olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın öğretim ve izleme oturumları
"Cooking Simulator VR" uygulamasının sanal ortamında gerçekleştirilmiştir.
Yoklama ve genelleme oturumları ise gerçek mutfak ortamında gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonucunda Araştırma sonucunda OSB'li birey; yumurta haşlama, kahvaltı
tabağı hazırlama ve hamburger yapma becerisini video modelle öğretim yöntemiyle
sunulan "Cooking Simulator VR" sanal gerçeklik uygulaması ile bağımsız olarak
gerçekleştirmiş, becerileri edindikten sonra becerilerin kalıcı olduğu görülmüş ve bu
becerileri gerçek ortama genelleyebilmiştir. Sosyal geçerlik bulguları incelendiğinde
ise öğretmenlerin genel olarak OSB'li bireye yiyecek hazırlama becerilerinin
öğretiminde video modelle öğretim yöntemiyle sunulan "Cooking Simulator VR"
sanal gerçeklik uygulamasının etkililiğine ilişkin olumlu görüşleri olduğu
görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Cooking Simülatör VR, Otizm Spektrum Bozukluğu, Sanal
Gerçeklik, Yiyecek hazırlama becerisi.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effectiveness of the "Cooking Simulator
VR" virtual reality application presented with the video model teaching method in
teaching food preparation skills to individuals with autism spectrum disorder. In the
study, one of the single-subject research models, multiple probes between behaviors
with probe trial design was used. The independent variable of the study was the
"Cooking Simulator VR" virtual reality application presented with video model
teaching method. The dependent variables in the study were the egg boiling skill,
breakfast plate preparation skill and hamburger making skill within the scope of food
preparation skills. The study was conducted with one individual with autism spectrum
disorder and three food preparation skills. In addition, in the study, the opinions of the
teachers who teach individuals with ASD on the effectiveness of the "Cooking
Simulator VR" virtual reality application, which is presented with the video model
teaching method in teaching food preparation skills to individuals with ASD, were
determined. The teaching and monitoring sessions of the study were conducted in the
virtual environment of the "Cooking Simulator VR" application. Probe and
generalization sessions were conducted in the real kitchen environment. As a result of
the research, as a result of the research, the individual with ASD performed the skills
of boiling eggs, preparing a breakfast plate and making hamburgers independently
with the "Cooking Simulator VR" virtual reality application, which was presented with
the video model teaching method, and it was seen that the skills were permanent after
acquiring the skills and he was able to generalize these skills to the real environment.
When the social validity findings were examined, it was seen that the teachers
generally had positive opinions about the effectiveness of the "Cooking Simulator VR"
virtual reality application presented with the video model teaching method in teaching
food preparation skills to individuals with ASD.
Keywords: Autism Spectrum Disorder, Cooking Simulator VR, Food Preparation
Skill, Virtual Reality,