Şah-ı Zinde taç kapıları çini süslemelerinin bilgi grafikleri tasarımı
Information graphics design of Shah-i Zinde entrance gates tile decorations
Yazar: ÖMER OKUR
Danışman: PROF. DR. SULTAN MURAT TOPÇU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Motifler = Motifs ; Timur = Timur ; Çini sanatı = Tile art ; İnfografik = Infographic

Özet:
ŞAH-I ZİNDE TAÇ KAPILARI ÇİNİ SÜSLEMELERİNİN
BİLGİ GRAFİKLERİ TASARIMI

Ömer OKUR

Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Doktora Tezi, Temmuz 2024
Danışman: Prof. Dr. Sultan Murat TOPÇU

ÖZET
Tarihi kaynaklar, ağırlıklı olarak yazılı kaynaklardır. Bir taşın üzerinde oldukları gibi, bir kâğıt veya papirüs üzerinde olabilirler. Sanatın tarihini araştıran Sanat Tarihi'nde; elde edilen bulguların yazılı kaynaklar haline gelmesinin yanında görsel olarak da (fotoğraflar, planlar, çizimler vb.) desteklenmesi gerekmektedir. Sanat Tarihi'nde kullanılan görseller, oluşturulan metinlerin destekçileri ve görsel kanıtlarıdır. Sanatı, en basit tabiri ile insanoğlunun duygu ve düşüncelerin aktarımı diye tanımlarsak; sanatın tarihinde, sadece metinlerin bu duygu ve düşünceyi aktaramayacağı gerçeğini daha iyi anlarız.
Grafik Tasarım, bir sanat dalıdır. Misyonu gereğince temel amacı "görsel iletişimi" sağlamaktır. Bu sebepledir ki, birçok bilim dalı ile disiplinlerarası çalışmalara uygundur. Grafik Tasarım bünyesinde bir uygulama olarak İnfografik, farklı verilerin kullanıcıya grafik destekli sunularak daha kolay ve anlaşılır hale getirmesini amaçlayan dosya türüdür. Elde edilen verileri ve bilgi birikimlerini görsel olarak sergileyen tasarımlardır. Bu tasarımlar çok karışık veya kapsamı geniş konuları, anlaşılır ve açıklayıcı bir şekilde sergiler.
Türk İslam sanatının motif zenginliği ile dikkati çeken en önemli yapı topluluklarından biri, Özbekistan'ın Semerkant şehrinde Timur döneminde inşa edilen Şah-ı Zinde yapı topluluğudur. Bu çalışma, Şah-ı Zinde yapı topluluğunu, yapıların taç kapılarında yer alan çini temelli süsleme motiflerinin infografik uygulamalarla genelden özele doğru görünürlüklerinin ön plana çıkarılması için gerçekleştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Timur, Şah-ı Zinde, İnfografik, Çini, Motif.

Abstract:
INFORMATION GRAPHICS DESIGN OF SHAH-I ZINDE
ENTRANCE GATES TILE DECORATIONS 

Ömer OKUR

Erciyes University, Graduate School of Social Sciences
PhD Thesis, July 2024
Supervisor: Prof. Sultan Murat TOPÇU

ABSTRACT
Historical sources are mainly written sources. They may be on a piece of paper or papyrus, just as they are on a stone. In "Art History", which investigates the history of art; In addition to turning the findings into written sources, they also need to be supported visually (photographs, plans, drawings, etc.). Images used in Art History are supporters and visual evidence of the created texts. If we define art, in its simplest terms, as the transfer of emotions and thoughts of human beings; In the history of art, we better understand the fact that texts alone cannot convey these feelings and thoughts.
Graphic Design is a branch of art. According to its mission, its main purpose is to provide "visual communication". For this reason, it is suitable for interdisciplinary studies in many branches of science. As an application within Graphic Design, Infographic is a file type that aims to make different data easier and more understandable by presenting different data to the user with graphical support. These are designs that visually display the obtained data and knowledge. These designs display very complex or broad topics in an understandable and descriptive way.
One of the most important building groups of Turkish-Islamic art, which attracts attention with its richness of motifs, is the Shah-ı Zinde building group built during the Timur period in Samarkand, Uzbekistan. This study was carried out to highlight the visibility of the Shah-ı Zinde building community, from the general to the specific, with infographic applications of the tile-based ornamental motifs on the crown gates of the buildings.

Keywords: Timurid, Shah-i Zinda, Infographic, Tile, Ornament.