Anonim ortaklıklarda kar ve karın dağıtımı
Profit and profit distribution in incorporated companies
Yazar: OĞUZHAN AŞCI
Danışman: PROF. DR. RIZA AYHAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law ; İşletme = Business Administration
Dizin: Anonim ortaklıklar = Incorporated companies ; Kar = Profit ; Kar dağıtımı = Profit distribution ; Kar payı = Dividend ; Kazanılmış hak = Vested right

Özet:
Bu çalışmada, anonim ortaklıklarda kârın ne olduğu, önemi, fonksiyonları, nitelikleri, nasıl tespit edildiği, dağıtımı, kârdan kimlerin nasıl yararlanacağı, haksız kâr dağıtımından sorumluluk gibi hususlar, halka açık olmayan anonim ortaklıklar ve HAAO' lar bakımından, mümkün olduğunca hukuki mevzuata bağlı kalınarak incelenmeye çalışılmıştır.Çalışmanın konusu, muhteviyatı geniş birçok yan konuyla (yedek akçeler, genel kurul, yönetim kurulu, bilanço vs.) bağlantılıdır. Bu sebeple anonim ortaklık hukukunun en kapsamlı konularından biridir.Anonim ortaklıklarda tasarruf sahiplerinin en büyük gayesi ortaklığa koydukları sermaye karşılığında kâr payı elde etmektir. Anonim ortaklığın elde ettiği kârdan, sadece ortaklar değil, yönetim kurulu üyeleri, intifa senedi sahipleri, kurucular gibi kimseler ve anonim ortaklık da mümkün olduğunca fazla pay almak istemektedir. Bu kişilerin nihai amacı kâr elde etmek olunca, bunlar arasında menfaat çatışması doğması kaçınılmaz olmaktadır.TTK' da ortakların kâr payı hakkının ?müktesep hak? olduğu kabul edilerek bu hak korunmaya çalışılmıştır. Ancak yine TTK' da kâr payı aleyhine, kâr payının müktesepliği ile bağdaşmayacak nitelikte düzenlemeler yapılarak bu hak zayıflatılmıştır. Bu nedenle ortakların kâr payı hakkının müktesepliği üzerinde Türk Hukukunda tartışma mevcuttur. HAAO' larda, bazı eksiklikler bulunsa da bu hakkın müktesep hak niteliğini pekiştiren, bu hakkı gerçek anlamda koruyan düzenlemeler SPK ile yapılmıştır.Anonim ortaklık kâr elde ettiğinde, kâr payı dağıtılmadan önce bundan bazı paraların ayrılması gerekir. Bu paralar ayrılırken takip edilmesi gereken sıra kârda tertibi oluşturur. Halka açık olmayan anonim ortaklıklarda bu tertip kâr payı aleyhinedir. SPK düzenlemeleriyle, HAAO' larda tertip kâr payı lehine değiştirilmiştir. Diğer taraftan bu tertipte, halka açık olmayan anonim ortaklıklarda kâr payının ayrılması yeterli görülmüşken; HAAO' larda SPK tarafından belirlenecek asgari kâr payı oranın kural olarak ödenmesi zorunludur.Esas sözleşmede aksine hüküm yoksa ortak, kâr payından sermaye taahhütlerine karşılık yapmış olduğu ödemelere orantılı olarak ve payı nispetinde yaralanabilir.Kâr dağıtımının haksız olması durumunda, kârdan pay alan kişilerle birlikte, yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin hukuki sorumlulukları bulunmaktadır.Anahtar Sözcükler:1. Anonim Ortaklık2. Kâr3. Kâr Payı4. Müktesep Hak5. Kâr Dağıtımı

Abstract:
In this paper; the meaning, importance, functions and distribution of the profit in incorporated companies, responsibility of unfair profit distribution, beneficiaries of the profit and ways of having benefit from profit was tried to explain according to legal legislations in the extend of public or non-public incorporated companies.The subject and content of this paper related with many sub subjects (excess reserves, general meeting, board of directors, balance sheet etc.) because of this reason this subject is one of the largest subject of law of incorporated companies.The most important aim of the savers in incorporated companies is to get profit inconsideration of their capital which is put into the incorporated company. Not just partners of the incorporated companies also members of the board of directors, owners of the redeemed shares, founders of the companies and incorporated company want to get as much profit as they can. So when the aim of these people is to get profit, it is unavoidable to have conflict of interests between each other for their benefits.The right of the dividend is accepted as a vested right and tried to protect by this way in the Turkish Commercial Code. However again in the Turkish Commercial Code some regulations have been done in opposite of this approach and undermined vested right character of partners? dividend. Therefore there is a discussion on the vested right character of partners? dividend in Turkish Law. However there are some deficiencies in public incorporated companies the real regulations which support and protect the vested right character of the partners? dividend in Securities Exchange Act.When the incorporated company gets profit before distribution of the dividends some money should separate from this amount. The queue of this process forms the formation in profit. This formation is counter to dividends in non-public incorporations. Securities Exchange Act changed this situation in favor of dividends in public incorporations with its regulations. Separation of the dividends was accepted enough for non-public incorporations on the other hand for public incorporations principally the minimal percentage of dividends which is determined by Capital Markets Board must be paid.If there is no opposite clause in the Articles of Association, a partner can have benefit from dividends proportionally with his payments for capital commitments and his shareIn case of the unfair profit distribution, there will be the responsibility of members of the board of directors and auditors with the persons who taken profit.Key Words:1. Incorporated Company2. Profit3. Dividend4. Vested Rights5. Profit Distribution