Dış borçların sürdürülebilirliği ve Türkiye örneği
Sustainability of external debt and the model of Turkey
Yazar: HATİCE ÖZKAN
Danışman: DOÇ.DR. REFİA YILDIRIM
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüzde Türkiye'nin de içinde bulundu u pek çok GOÜ'nin ortak sorunu,kalkınmalarının finansmanı için gerekli yurtiçi sermayenin yetersizli i ve ödemeler dengesiaçıklarının giderek artması nedeniyle dı borçlanmaya zorunlu ba vurmalarıdır.Dı borçların sürdürülebilirli i kavramı, özellikle 1980'lerde çı gibi büyüyen dı borçkullanım oranlarının, birkaç sanayile mi ülkenin sürekli olarak ya adı ı cari i lemler dengesiaçıklarının ve GOÜ' lerin ya adıkları dı borç krizlerinin etkisi ile önem kazanmı tır. Borçlubir ülkenin dı borçlarını ödeyebilir olması, dı borcunun ve dı borç politikasınınsürdürülebilir oldu u anlamına gelmektedir. Dı borç stokunun milli gelire oranının uzundönemde sabit kalması, ülkenin dı borçlarını ödeyebilir oldu unu göstermektedir. Türkiyeekonomisi göz önüne alındı ında; yüksek borç stoklarına sahip oldu u, dı borçgereksiniminin artarak devam etti i, dı borç göstergelerinin sürdürülebilirlik konusundaendi e yarattı ı görülmektedir.Çalı manın amacı, Türkiye'nin dı borçlarının halâ sürdürülebilir olup olmadı ınıara tırmaktır. Türkiye'nin dı borçlarının sürdürülebilirli i, birim kök testi ve zaman serisiekonometrisi kullanılarak ARIMA modeliyle analiz edilmi tir. Türkiye'nin dı borçlarınınsürdürülebilir olup olmadı ının ara tırılmasında ülke riski yakla ımı ele alınmı tır. Çalı mada1964-2005 dönemini kapsayan toplam dı borçlar, GSMH ve ihracat yıllık zaman serilerikullanılmı tır. ARIMA modeli kullanılarak gelecek be yıla ait toplam dı borçlar, GSMH veihracat de erleri tahmin edilmi tir. Tahmin de erlerinden elde edilen dı borçlulukgöstergeleri baz alınarak, Türkiye'nin dı borçlarının sürdürülebilirli i ko ulude erlendirilmi tir.Çalı ma ile elde edilen ampirik bulgular, Türkiye'nin Dünya Bankası'nın i aret etti irisklilik sınırlarını a tı ını, çok borçlu bir ülke olarak dı borçlarını sürdürememe riski ilekar ı kar ıya oldu unu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Dı Borçlar, Sürdürülebilirlik, Dı Borç Göstergeleri, Ülke Riski,ARIMA.

Abstract:
Nowadays, common problem of many developing countries which include Turkey isobligatory apply to external debt because of insufficiency of domestic capital in the finance ofdevelopment and increase in the balance of payments deficits.The issue of external debt sustainability has gained importance by the effect of hugeamount of increase in using external debt in 1980?s, a few developed countries? prolongedbalance of payments deficits and the debt crisis of developing countries. For an indebtedcountry being solvent means that the external debt and external debt policies are sustainable.The stationary of the ratio of external debt stock to national product in the long run shows thatthe country is solvent. When Turkish economy is taken into consideration it is seen that; it hashigh debt stocks, the need of external debt continues by increasing and the external debtindicators give rise to the anxieties about the issue of external debt sustainability.The aim of this study is to investigate if the Turkish external debt is stil sustainable.The sustainability of the Turkish external debt is analyzed by employing the unit root testingand the time series econometrics with ARIMA model. Country risk approximation is used forto analyze if Turkey?s external debt sustainable or not. Total external debt, gross nationalproduct and export annual datas between 1964-2005 are used in this study. By using ARIMAmodel, next five year?s total external debt, gross national product and export values areestimated. According to external debt indicators, which are obtained from estimated values,sustainability condition of Turkey?s external debt is apprised.The empirical findings, reached from the study, show that; Turkey is over the riskborder which World Bank indicates and as being heavily indebted country, it is confrontedwith the risk of unsustainability of its external debt.Keywords: Foreign Debt, Sustainability, Foreign Debt Indicators, Country Risk,ARIMA.