Hiç evlenmemiş gençlerin benlik modelleri ile eş seçimini sınırlandırıcı inançları arasındaki ilişki: Ankara, İstanbul, Şanlıurfa ve Mardin örnekleri
The relationship between the self-models and constraining mate selection beliefs of never married youth: An investigation on samples of Ankara, İstanbul, Şanlıurfa and Mardin
Yazar: AHMET SARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. KAMİLE BAHAR AYDIN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik kavramı = Self concept ; Benlik tipleri = Self-construals ; Birey = Individual ; Eş seçimi = Mate selection ; Gençler = Youngs ; Kültürel yapı = Cultural structure ; Sınırlandırıcı inançlar = Constraining beliefs ; Toplulukçuluk = Collectivism ; Özerk ilişkisel benlik = Autonomous-relational Self

Özet:
Bu tez çalışmasında, hiç evlenmemiş bekâr gençlerin eş seçiminde sınırlandırıcı inanışları ile benlik modelleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve bu ilişkinin bireylerin yaşamlarının çoğunu geçirdiği İstanbul, Ankara ve Şanlıurfa, Mardin şehirleri arasında karşılaştırılması amaçlanmıştır. 
Araştırmanın katılımcılarını, yaşamlarının çoğunu İstanbul, Ankara, Şanlıurfa ve Mardin illerinde geçirmiş olan 18-27 yaş aralığındaki 531 birey oluşturmuştur. Katılımcıların cinsiyet açısından 290 kadın, 240 erkek ve yaşamının çoğunu geçirdiği şehir açısından ise 188 Ankara, 122 Şanlıurfa, 117 İstanbul ve 104 Mardin şeklinde ayrıldıkları görülmüştür. Araştırmada, katılımcıların cinsiyet, yaşamlarının çoğunu geçirdikleri şehir, eğitim durumu, ebeveynlerinin eğitim durumu ile ebeveyn kaybı ve boşanmasına dair bilgilerin elde edilebilmesi adına Demografik Bilgi Formu, bireylerin eş seçimini sınırlandırıcı inanışlarının belirlenebilmesi amacına yönelik REST ile benlik modellerinin belirlenebilmesi adına ÖİBÖ kullanılmıştır. 
Yapılan analizlere göre eş seçimini sınırlandırıcı inanışlar ile özerk benlik modeli arasında negatif, ilişkisel benlik arasında ise pozitif yönde zayıf anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkeni, özerk ve ilişkisel benlik modelleri ile REST'in beraber yaşama, aşk yeterli, çaba gösterme, zıt kutuplar ve tam güven alt faktörleri üzerinde anlamlı bir etkiye (p≤0,05) sahip iken eş seçiminde sınırlandırıcı inanış toplam puanları ve Yalnız ve Tek Doğru ile İdealleştirme alt ölçekleri üzerinde anlamlı bir etkiye sahip bulunmamıştır (p≥0,05). Yaşanılan il açısından istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edilemeyen tek alt faktör idealleştirme (p≤0,05) olurken; ilişkisel benlik en fazla Mardin'de ve Özerk benlik ise İstanbul'da görülmüştür. Bireylerin eğitim durumuna göre beraber yaşama, anne eğitim durumuna göre idealleştirme ve baba eğitim durumuna göre ise idealleştirme ve zıt kutuplar alt faktörlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç elde edilememiştir (p≤0,05). Diğer tüm alt faktörlerde ise anlamlı sonuçlar (p≥0,05) elde edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to determine the relationship between constraining mate selection beliefs and self-models of single young people who have never married, and compare this relationship between Istanbul, Ankara and Sanliurfa, Mardin where individuals spentmost of their lives.
The participants of the study consisted of 531 individuals between the ages of 18-27 who spent most of their lives in Istanbul, Ankara, Şanlıurfa and Mardin. 
The participants were divided into 290 women, 240 men in terms of gender and 188 Ankara, 122 Şanlıurfa, 117 Istanbul and 104 Mardin in the city where they spent most of their lives. In order to obtain information about the participants gender, city where they spend most of their lives, education level, education level of their parents and parental loss and divorce, 'Demographic Information Form' used; determine to constraining beliefs of participants RMSA scale used and also ARS used to determine participants self-models.
According to the analyzes, there was a weak-negative relationship between constraining mate selection beliefs and autonomous self model and a weak positive relationship between relational self model. While gender variable had a significant effect (p≥0,05)  on autonomous and relational self-models and RMSA's subscales which cohabitation, love is enough, ease of effort, opposites complement and complete assurance dimensions. On the contrary gender had not significant effect(p≤0,05) on constraining mate selection beliefs total scores and one and only true and idealization subscales. İn terms of the province where most of the life is spent, the only subdimension is idealization what don't founded the statistically significant effect; most of the relational self was in Mardin and the autonomous self was in Istanbul.There was no statistically significant result in cohabitation according to educational status, idealization according to mother education status, idealization and opposites complement according to father education status (p≤0.05).Significant results (p≥0.05) were obtained in all other sub-dimensions.