Perkütan endoskopik gastrostomili hastaların bakım verenlerine yönelik geliştirilen mobil uygulamanın bakım verenlerin bilgi düzeyi, beceri ve bakım yükü üzerine etkisi
The effect of mobile application developed for caregivers of patients with percutaneous endoscopic gastrostomy on the caregivers knowledge, skill and care burden
Yazar: EYLEM AKYÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİYE ERBAŞ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Enteral beslenme = Enteral nutrition ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Mobil aplikasyon = Mobile application

Özet:
Bu araştırma, perkütan endoskopik gastrostomi tüpü yerleştirilen hastaların bakım
vericileri için geliştirilen mobil uygulamanın bakım verenlerin bilgi düzeyi, beceri ve
bakım yükleri üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Paralel gruplu yarı
deneysel randomize kontrollü olarak gerçekleştirilen bu araştırmanın evrenini, Kasım
2022-Ocak 2024 tarihleri arasında Kocaeli ilinde bulunan üç kamu hastanesinde perkütan
endoskopik gastrostomi tüpü yerleştirilen hastaların bakım vericileri oluşturmuştur.
Araştırma örneklemini çalışmaya katılmayı kabul eden 13 müdahale, 14 kontrol grubu
olmak üzere toplam 27 bakım verici oluşturmuştur. Gruplara atama blok randomizasyon
yöntemi ile yapılmıştır. Çalışma için geliştirilen mobil uygulamada bakım vericiler için
yol gösterecek eğitim panelleri, bakım ve beslenme gibi uygulamaları hatırlatıcı bildirim
gönderme özelliği ve bakım vericilerin hemşireye danışabilecekleri bir platform
bulunmaktadır. Araştırma verileri, Demografik Bilgi Formu, Mobil Uygulama
Kullanılabilirlik, Kullanma Sadakati, Kullanma İsteklilik Ölçekleri, Mobil Uygulama
Değerlendirme Formu, Bilgi Düzeyi Değerlendirme Formu, Zarit Bakım Yükü Ölçeği ve
Beceri Gözlem Formu ile toplanmıştır. Çalışmada müdahale ve kontrol grubunun tümüne
standart perkütan endoskopik gastrostomi eğitimi verilip, müdahale grubuna mobil
uygulama hizmeti uygulanmıştır.Veriler hasta taburcu olduktan sonra 1. ay ve 3. ay ev
ziyaretleri yapılarak toplanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 23 programı
kullanılmıştır. Elde edilen veriler Kolmogorov Smirnov testi, Shapiro Wilk testi, Mann
Whitney U testi, Ki-Kare (Pearson Ki-kare, Olabilirlik oranı, Fisher Kesin) testi, iki yönlü
ANOVA ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.Araştırmada
bilgi düzeyi, beceri ve bakım yüklerini değerlendimek üzere yapılan ilk ve son ölçümler
arasındaki değişime bakıldığında Zarit Bakım Yükü Ölçeği'nde müdahale grubunda
toplam puan azalırken kontrol grubunda artmıştır (<0,001), Bilgi Düzeyi Değerlendirme
Formu puanları müdahale grubunda değişmemiş olup, kontrol grubunda artmıştır (0,015),
son olarak Beceri Gözlem Formu puanları müdahale grubunda artarken, kontrol grubunda
azalmıştır(<0,001). Ayrıca müdahale grubuna uygulanan mobil uygulama kullanma
isteklilik, mobil uygulama kullanma sadakati ve mobil uygulama kullanılabilirlik ölçek
puan ortalamalarının yüksek olduğu bulunmuştur (5,74±0,46 - 6,42±0,77 - 5,20±0,33).
Araştırmanın sonucunda geliştirilen mobil uygulamanın bakım vericilerin becerilerini
arttırmada, bakım yüklerini ise azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmadan elde
edilen sonuçlar doğrultusunda, perkütan endoskopik gastrostomi tüpü yerleştirilen
hastaların eğitiminde ve taburculuk sonrası hasta takibinde mobil uygulamanın
kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Bakım veren, Bakım yükü, Mobil uygulama, Perkütan endoskopik
gastrostomi, Taburculuk.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effect of a mobile application developed for
caregivers of patients with percutaneous endoscopic gastrostomy tube placement on
caregivers' knowledge, skills and care burdens.The population of this parallel-group
quasi-experimental randomized controlled study consisted of caregivers of patients with
percutaneous endoscopic gastrostomy tube placement in three public hospitals in Kocaeli
province between November 2022 and January 2024. A total of 27 caregivers (13
intervention and 14 control group) who agreed to participate in the study constituted the
research sample. Assignment to the groups was made by block randomization method. In
the mobile application developed for the study, there are training panels that will guide
caregivers, a feature to send notifications to remind caregivers of practices such as care
and nutrition, and a platform where caregivers can consult the nurse.The research data
were collected with the Demographic Information Form, Mobile Application Usability,
Use Loyalty, Use Willingness Scales, Mobile Application Evaluation Form, Knowledge
Level Evaluation Form, Zarit Care Burden Scale and Skill Observation Form. In the
study, standard percutaneous endoscopic gastrostomy training was given to all of the
intervention and control groups, and mobile application service was applied to the
intervention group.Data were collected by making home visits at the 1st month and 3rd
month after the patient was discharged.SPSS 23 program was used to evaluate the data.
The data obtained were evaluated using Kolmogorov Smirnov test, Shapiro Wilk test,
Mann Whitney U test, Chi-Square (Pearson Chi-square, Likelihood ratio, Fisher's exact)
test, two-way ANOVA and Spearman Correlation Analysis. When the changes between
the first and last measurements made to evaluate the level of knowledge, skills and care
burdens were analyzed, the total score on the Zarit Care Burden Scale decreased in the
experimental group and increased in the control group (<0.001), the scores on the Level
of Knowledge Assessment Form did not change in the experimental group and increased
in the control group (0.015), and finally, the scores on the Skill Observation Form
increased in the experimental group and decreased in the control group (<0.001). In
addition, it was found that the mean scores of willingness to use mobile application,
loyalty to use mobile application and usability scale scores of mobile application applied
to the intervention group were high (5.74±0.46 - 6.42±0.77 - 5.20±0.33). As a result of
the study, it was determined that the mobile application developed as a result of the
research was effective in increasing the skills and of caregivers and reducing the burden
of care. In line with the results obtained from the study, it is recommended to use the
mobile application in the education of patients with percutaneous endoscopic gastrostomy
tube placement and in patient follow-up after discharge.

Keywords: Care burden, Care giver, Discharge, Mobile application, Percutaneous
endoscopic gastrostomy.