Aydın ilinde üniversite hastanesi ve a, b ve c grubu birer hastane örneğinde hastane afet planlarının hazırlık ve görevli personelin bilgi durumu
Preparation of hospital disaster plans and knowledge level of assigned personnel in a university hospital and examples of hospitals in groups a, b, and c in Aydın province
Yazar: KENAN İLKAY ALP
Danışman: PROF. DR. PINAR OKYAY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Acil durum planlaması = Emergency planning ; Afet yönetimi = Disaster management ; Doğal afetler = Natural disasters ; Eylem planı = Action plan ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Kurumsal hazırlık = Institutional preparation

Özet:
Bu çalışmada Hastane Afet Planları (HAP) kapsamında olay yönetim ekibinde görevli üst ve orta düzey yöneticilerin çalıştıkları kurumun HAP'ı, görevlendirildikleri alan ile ilgili görev tanımları hakkında bilgi düzeylerini değerlendirmek, HAP'ların kılavuz, hazırlama ve uygulama aşamalarında eksik gördükleri yerlerin olup olmadığı, var ise neler olduğu ve önerilerini, ayrıca hastanelerin afete hazırlık durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırma, kesitsel olarak, 01 Haziran 2022 - 02 Mayıs 2023 tarihleri arasında, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Aydın, Didim ve Kuşadası Devlet Hastanelerinde HAP Olay Yönetim Ekibi (OYE) üst ve orta derecede görevli 91 birim sorumlusu ile gerçekleştirilmiştir. Literatür taranarak oluşturulan veri toplama formu ile veriler toplanmıştır. Çalışmaya alınan hastanelere HAP kapsamında hazırlanan hastane kontrol listesi uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatisitikler ve ki-kare testi kullanılmıştır.
Katılımcıların %65,9'unun idari birimde ve %26,4'ünün yönetici pozisyonunda çalıştığı, %36,3'ünün kurum HAP'ını okumadığı veya hatırlamadığı, %57,1'inin HAP hazırlama, %56'sının ise güncelleme sürecine dahil edilmediği görülmüştür. Her beş katılımcıdan biri hangi pozisyonda görevli olduğunu bilmemekte/yanlış bilmektedir. Yaklaşık yarısı görev tanımlarını bilmemekte veya yetersiz derecede bilmektedir. Katılımcıların %36,7'si OYE'deki görevleri ile ilgili eğitim almamıştır, %25'i olay yönetim merkezinin yerini bilmemekte, biliyorum şeklinde cevaplayanların %16,4'ü yanlış bilmektedir ve %35,2'si yapılan tatbikatlara katılmadığını veya bilmediğini ifade etmiştir. Hastanenin olası afetlere hazır olduğunu düşünenler %48,4'tür. HAP ile ilgili eksiklikler sorulduğunda eğitim eksikliği, planın geniş ve detaylı olması, önerilerde ise eğitimlerin sık aralıklarla verilmesi ilk sıralarda belirtilmiştir.
Bu çalışmada OYE görevli personellerin kurumlarının HAP'ına, tatbikat ve eğitimlere yeterli önemi göstermediklerini, görevleri ile ilgili yeterli bilgi düzeyine sahip olmadıkları ayrıca hastane tarafından görevlilere görevleri, tatbikatlar ve HAP'la ilgili yeterli bilgilendirmenin yapılmadığı ve görevlilerin HAP'ın her aşamasına aktif şekilde dahil edilmediği görülmüştür. Olası afet ve acil durumda verilecek sağlık hizmetinin aksaması için hastanelerin ve birim sorumlularının tüm senaryolara karşı hazırlıklı olmaları gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
This study aims to assess the knowledge levels of senior and middle-level managers serving in the incident management team regarding their institution's Hospital Disaster Plan (HAP) and the job descriptions of the assigned responsibilities within the scope of HAP. The study also aims to identify any deficiencies in the guidance, preparation, and implementation stages of HAPs, if any, and provide recommendations. Additionally, the evaluation of hospitals' preparedness for disasters is intended.
The research was conducted cross-sectionally between June 1, 2022, and May 2, 2023, with 91 unit supervisors serving in the HAP Incident Management Team (OYE) at Aydın Adnan Menderes University Training and Research Hospital, Aydın State Hospital, Didim State Hospital, and Kuşadası State Hospital. Data was collected using a data collection form created through a literature review. A hospital checklist prepared within the scope of HAP was applied to the participating hospitals. Descriptive statistics and chi-square test were used for data analysis.
It was observed that 65.9% of the participants worked in administrative units, and 26.4% held managerial positions. Additionally, 36.3% of the participants had not read or could not recall the institutional HAP, 57.1% were not involved in HAP preparation, and 56% were not involved in the updating process. One out of every five participants did not know or incorrectly knew their position. Approximately half of the participants were unaware of or had insufficient knowledge of their job descriptions. Furthermore, 36.7% of the participants had not received any training related to their duties in the OYE, 25% did not know the location of the incident management center, and among those who responded "I know," 16.4% provided incorrect answers. Moreover, 35.2% stated that they did not participate in or were unaware of the conducted drills. Those who believed that the hospital was prepared for potential disasters accounted for 48.4%. When asked about deficiencies related to the HAP, training deficiencies, the need for a comprehensive and detailed plan, and recommendations for providing frequent training were among the top responses.
This study reveals that OYE personnel do not give sufficient importance to their institution's HAP, drills, and training. It is also observed that they lack sufficient knowledge about their responsibilities, and there is a lack of adequate information provided by the hospital regarding their duties, drills, and HAP. Furthermore, the personnel are not actively involved in all stages of the HAP. It is believed that hospitals and unit supervisors should be prepared for all scenarios to prevent any disruptions in the provision of healthcare services during potential disasters and emergencies.