İmam Hatip Lisesi öğrenci, öğretmen ve idarecilerinin okullarına yönelik görüşlerinin Okul Gelişim Modeli'ne göre incelenmesi
Examining the views of Imam Hatip High School students, teachers and administrators towards their schools according to the School Development Model
Yazar: KAZİM SELEK
Danışman: PROF. DR. CEMAL TOSUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Okul geliştirme çalışmaları 20.  yy. da Amerika ve İngiltere'de ortaya çıkan ve daha sonra tüm dünyaya yayılan ve tüm öğrencilerin öğrenebilir olduğu anlayışını benimseyerek okulların niteliklerini geliştirmeyi amaçlayan çalışmalardır. Modern çağın gerekleri doğrultusunda ülkelerde uygulanan okul geliştirme çalışmaları 90'lı yıllardan itibaren Türkiye'de Müfredat Laboratuvar Okulu Modeli, Toplam Kalite Yönetimi Anlayışı, Planlı Okul Gelişim Modeli olarak uygulanmış ve "2023 Eğitim Vizyonu" nda Okul Gelişim Modeli olarak güncellenmiş ve uygulamaya konulmuştur.
Geçmişten günümüze dini eğitim ve öğretimin yapıldığı kurumlar farklı isimler ve yapılarla var olmuşlardır. İslam tarihinin ilk dönemlerinde Suffe, Selçuklu'da Nizamiye Medresesi, Osmanlı'da Medresetü'l-Vâizîn, Medresetü'l-Eimme ve'l-Hutabâ, Medresetü'l-İrşâd ve Dâr'ul-Hilâfet-i Âliyye Medresesi dini eğitim ve öğretimin yapıldığı kurumlar olup Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra eğitimdeki modernleşme anlayışının neticesinde imam hatip okulları eğitim sistemi içerisinde dini eğitim ve öğretimin yapıldığı kurumlar olmuşlardır. Bu okullar ülkenin aydın din adamlarını yetiştirmek amacıyla açılan kurumlarken zamanla dini eğitim-öğretimin yapıldığı ortaöğretim kurumlarına dönüşmüşlerdir. Günümüzde imam hatip liselerinde program çeşitliliği oluşturularak öğrencilerin farklı alanlarda gelişimleri sağlanmaktadır.
Okul geliştirme çalışmalarının planlanmasında okul paydaşlarının görüşlerine başvurulmakta ve görüşler doğrultusunda çalışmalara yön verilmektedir. İmam hatip liselerinde okul geliştirme çalışmalarına yön verilebilmesinde aynı şekilde okul paydaşlarının görüşleri önemli olduğundan araştırmada okulun iç paydaşları olan öğrenci, öğretmen ve idarecilerin okullarına yönelik değerlendirmeleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yönteminin çoklu durum deseni aracılığıyla katılımcıların okullarındaki Okul Gelişim Modeli'nde gelişim alanı olarak belirlenen kurumsal kapasite, akademik ve etkinlik alanlarına yönelik görüşleri tema, kategori ve kodlar oluşturularak incelenmiştir. Katılımcıların bulgulanan görüşleri Okul Gelişim Modeli açısından değerlendirilmiş ve okul geliştirme çalışmalarına yön vermeye çalışılmıştır.

Abstract:
School improvement studies are studies that emerged in the United States and England in the 20th century and then spread all over the world and aim to improve the quality of schools by adopting the understanding that all students can learn. School improvement studies implemented in countries in line with the requirements of the modern age have been implemented as Curriculum Laboratory School Model, Total Quality Management Approach, Planned School Development Model in Turkey since the 90's, and it has been updated and put into practice as the School Development Model in the "2023 Education Vision".
From past to present, institutions where religious education and training are carried out have existed with different names and structures. In the early periods of Islamic history, Suffe, Nizamiye Madrasa in Seljuks, Medresetü'l-Vâizîn, Medresetü'l-Eimme ve'l-Hutabâ, Medresetü'l-İrşâd and Dâr'ul-Hilâfet-i Âliyye Madrasa in Ottoman After the establishment of the Republic of Turkey, as a result of the understanding of modernization in education, imam hatip schools have become institutions where religious education and training are carried out within the education system. While these schools were institutions opened to train the enlightened clergy of the country, they turned into secondary education institutions where religious education was given over time. Today, by creating a variety of programs in imam hatip high schools, the development of students in different fields is ensured.
In the planning of school improvement studies, the opinions of school stakeholders are sought and the studies are directed in line with their opinions. Since the opinions of school stakeholders are equally important in directing school development studies in Imam Hatip High Schools, the evaluations of students, teachers and administrators, who are the internal stakeholders of the school, were tried to be determined. In the research, the opinions of the participants on the institutional capacity, academic and activity areas determined as the development area in the School Development Model in their schools were examined by creating themes, categories and codes through the multiple case pattern of the qualitative research method. The findings of the participants were evaluated in terms of the School Development Model and it was tried to direct the school improvement studies.