Sanatsal bağlamda yaratıcı toplumsal hareketler
Creative social movements in the artistic context
Yazar: SÜNDÜZ HAŞAR
Danışman: PROF. DR. NİGAR PÖSTEKİ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kavramsal sanat = Conceptual art ; Postmodern sanat = Postmodern art ; Sanatsal yaratıcılık = Artistic creativity

Özet:
1990'lardan bu yana, toplumsal hareketlerde yeni ifade biçimleri görülmeye başlamıştır. Yeni Toplumsal Hareketler olarak tanımlanan bu yeni üretimler, kapsam, dil ve görüntü olarak klâsik toplumsal hareketlerden farklılıklar taşımaktadır. Bu yeni biçimler, entelektüel bilgi ve birikim taşıdıkları, disiplinlerarası çalışmalar oldukları, yaratıcılık ve sanatsal özellikler taşıdıkları yolundaki teşhisler üzerinden, katılımcıları, konuları, üretim alanları, üretim biçimleri ya da malzemeleri açısından incelemelere tâbi tutulmuş ve bilimsel çalışmalara konu olmuşlardır. Ne var ki, söz konusu üretimler, ulaşabildiğimiz kaynaklar üzerinden yapılan incelemelere göre,  sanatsal nitelik taşıyıcısı olarak incelemeye tâbi tutulmamışlardır. 
Bu çalışma yaratıcı toplumsal hareket pratiklerini sanatsal bir ürün olarak değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bunun için sanatın ve toplumsal hareketlerin tarihsel gelişimini ortaya koymuş ve her iki başlığı bileşenlerine ayırarak incelemiştir. Sanatın tarihsel gelişimi içinde temel olarak ortaya çıkan gerçekçilik, dışavurumculuk, biçimcilik ve postmodernist yaklaşımlar, dolaşıma soktuğu kavramlar ve üretim yaklaşımları açısından ele alınarak incelenmiştir. Toplumsal hareketler, tarihsel gelişimi içinde, eski ve yeni toplumsal hareketler olarak ayrılarak, temel uygulamaları, benzerlikleri ve farkları açısından ortaya koyulmuştur. Yeni toplumsal hareketlerin ve sanatın değişim ve dönüşümüne etki eden kuramsal yaklaşımlar incelenmiştir. İki kavramın ilişkisi, kavramsal sanat, feminist sanat, ilişkisel estetik, kültürel kuram, karnaval ve karnavalesk, hegemonya ve karşı hegemonya, iletişimsel eylem, biyo-politik gibi yaklaşımlarla analiz edilmiştir. Dünyadan ve Türkiye'den seçilmiş yeni toplumsal hareketler bağlamında üretilen yaratıcı pratikler, önce örneklenmiş, söz konusu örnekler arasından seçilen beş çalışma, tezin bütününde ortaya koyulan sanatsal akımlar, yaklaşımlar, tanımlar ve kriterler açısından bir sanat eseri bağlamında incelenmiştir. Sonuç olarak, ele alınan bütün örneklerin sanatsal nitelik taşıdıkları ve sanatsal ürün olarak incelenebildikleri görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Yaratıcı Toplumsal Hareketler, Sanat, Sanatta Değişim, Kavramsal Sanat, Postmodernite, Heterotopya.

Abstract:
Since the 1990s, new forms of expression have emerged in social movements. These new productions, defined as New Social Movements, differ from classical social movements in terms of scope, language and image. These new forms have came up for review for their participants, subjects, production platforms, forms of production or materials used and have been subject to scientific research for the reasons which have been diagnosed as that they have carried intellectual information and accumulation, that they have used sophisticated ways, that they are interdisciplinary performances and that they have carried makings of creativity and artistic characteristics. However, productions in question, have not come up for review for carrying artistic qualities, according to the reviews focusing on the sources we have been able to obtain.
 This study aims to evaluate creative social movement practices as an artistic product. For this, the historical development of art and social movements have been presented and the two titles have been analyzed by their components. Realism, expressionism, formalism and postmodernist approaches, which emerged as the basis for the historical development of art, are examined in terms of concepts and production approaches. The social movements are sepereated as the old and the new social movements within their historical development and their basic applications, similarities and differences are revealed. The theoretical approaches that influence the change and transformation of new social movements are examined. The relationship of the two concepts is analyzed by approaches such as conceptual art, feminist art, relational aesthetics, cultural theory, carnival and carnivales, hegemony and counter-hegemony, communicative action and bio-political. The creative practices created in the context of new social movements, selected from Turkey and around the world are exemplified first and five practices selected from these examples have been examined in the context of a work of art in terms of the artistic currents, approaches, definitions, and criteria set forth along the thesis. As a result, it has been observed that all examples reviewed carry artistic qualities and can be examined as artistic products.
Key words: Creative Social Movements, Art, Conceptual Art, Postmodernity, Heterotopia