Matematik test sorularının bilgi işlemsel düşünme beceri bileşenleri ile ilişkisi
Relations between mathematics test questions and computational thinking skill components
Yazar: ARİF EMRAH TOYOĞLU
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN AYDIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Bilgi işlemsel düşünme = Computational thinking ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sorular = Questions ; Test sınavı = Test exam ; Testler = Tests

Özet:
Bu araştırmada matematik test sorularının yapısal özelliklerinde ve çözümlerinde, bilgi işlemsel düşünme beceri bileşenlerinin eylemsel olarak varlığına işaret eden kavramsal ilişkilerin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Bu hedefe yönelik, ülkemizde 2018–2021 yılları arasında üniversiteye giriş sınavlarında sorulan 160 matematik test sorusu incelenmiştir. Ayrıca çözüme yönelik inceleme yapabilmek için bu sorulardan 30 adetinin seçilmesiyle oluşturulan uygulama soru kitapçığının, 11. sınıf düzeyinde öğrenim gören 8 farklı öğrenciye uygulanması sonucunda elde edilen öğrenci çözümleri kullanılmıştır. 
Araştırmada nitel bir yaklaşımla doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem altında, matematik test sorularının yapısal özellikleri ve öğrenci çözümleri ile bilgi işlemsel düşünme beceri bileşenleri arasındaki kavramsal ilişkileri ortaya çıkarmak için içerik analizi yapılmıştır. İçerik analizi esnasında sınıflandırma yapmaya yönelik oluşturulan kodlamalar için, ilgili alan yazından betimsel bir yöntemle derlenen bilgi işlemsel düşünmenin kavramsal çerçevesindeki problem çözme boyutuna ait beceri bileşenlerinin tanım ve açıklamalarından yararlanılmıştır. Bu bileşenler: veri işleme, algoritmik düşünme, soyutlama, ayrıştırma, örüntü tanıma-modelleme, test etme-hata ayıklama ve genelleme-otomasyon olmak üzere 7 farklı beceriden oluşmaktadır. 
Araştırma sonucunda, matematik test sorularının yapısal özelliklerine göre bilgi işlemsel düşünme beceri bileşenleri ile ilişkilendirmelerine yönelik; örüntü tanıma-modelleme becerisi için 5, diğer becerilerin her biri için 2 adet olmak üzere toplam 17 sınıflandırma yapılmıştır. Öğrenci çözümleri için ise; ayrıştırma becerisi için 1, soyutlama becerisi için 3 ve diğer becerilerin her biri için 2 adet olmak üzere toplam 14 sınıflandırma yapılmıştır. Bu sınıflandırmalar sayesinde, matematik test sorularının yapısal özelliklerinde ve öğrenci çözümlerinde bilgi işlemsel düşünme beceri bileşenlerine ait yansımalar ortaya çıkarılmış olup bilgi işlemsel düşünme beceri bileşenleri perspektifinin matematik test sorularında uygulanabilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this research, it is aimed to reveal the conceptual relations that point to the actual existence of computational thinking skill components in the structural features and solutions of mathematics test questions. For this purpose 160 math test questions asked in the university entrance exams in our country between 2018 and 2021 were examined. In addition, in order to make a solution-oriented analysis, the student solutions obtained as a result of the application of the practice question booklet, which was created by selecting 30 of these questions applied to 8 different students studying at the 11th grade were used. 
In this research document analysis method with a qualitative approach was used. Under this method, the content analysis was used to reveal the conceptual relations between the structural features and student solutions of mathematics test questions, and computational thinking skill components. For the codes created for classification during content analysis, the definitions and explanations of the skill components of the problem-solving dimension in the conceptual framework of computational thinking, compiled with a descriptive method from the related literature, were used. These components consist of 7 different skills: data processing, algorithmic thinking, abstraction, decomposition, pattern recognition-modeling, testing-debugging, generalization-automation. 
As a result of the research; A total of 17 classifications were made, 5 for the pattern recognition-modeling skill and 2 for each of the other skills in order to associate the math questions according to their structural features with computational thinking skill components. As for the student solutions; a total of 14 classifications were made, 1 for the decomposition skill, 3 for the abstraction skill, and 2 for each of the other skills. Thanks to these classifications, reflections of computational thinking skill components were revealed in the structural features of math test questions and student solutions, and it has been concluded that the perspective of computational thinking skill components is applicable in math test questions.