Güneybatı Türk lehçelerinde yalancı eş değerlik
False equivalency in South-West Turkic languages
Yazar: MUSTAFA CENGİZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ARGUNŞAH
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Güneybatı Anadolu bölgesi = Southwest Anatolia region ; Lehçeler = Dialects ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Yalancı eş değer = False friends

Özet:
Bir çeşit metin aktarma hatası olarak görülen yalancı eş değerlik, kaynak dil/lehçe ile hedef dilde/lehçede ses, şekil ve yapı olaran benzerlik gösterip, kavram alanı bakımından farklılık gösteren kelimelerin durumunu ifade etmektedir. Diğer bir deyişle iki anlaşma birliğinde ses ve şekil olarak benzer olan, fakat farklı anlamlarda kullanılan sözlere yalancı eş değer denmektedir. Sesteş sözcükler de yalancı eş değerlik bağlamında değerlendirilmektedir.
Yalancı eş değerlik çalışmaları, genellikle kaynak ve hedef lehçe olmak üzere iki lehçe arasında yapılan çalışmalardır. Ayrıca yalancı eş değerlik çalışmalarını sadece aktarma hatası olarak görmek yanlış ve eksik olur. Çünkü bu tarz çalışmalar, karşılaşırmalı söz varlığını incelediği için, aynı temel lehçe grubunda veya farklı temel lehçe grubunda yer alan Türk lehçelerinin, zaman içerisinde, kelime hazinelerinde, semantik olarak nasıl bir değişim ve gelişim gösterdiğini izlememize olanak sağlar. Diğer bir deyişle bu tür çalışmalar, dilde meydana gelen değişiklikleri takip edebilmemizi sağlamaktadır.
Bu çalışmada, Oğuz grubu Türk lehçelerinin tamamı (Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Gagavuz Türkçesi) ele alınmış, bu lehçelerin söz varlığı eş zamanlı olarak karşılaştırılmış ve yalancı eş değer sözler tespit edilerek madde başı şeklinde sıralanmıştır. Hedef lehçe olarak yazı dili en eski olan Güneybatı lehçesi seçilmiş ve yalancı eş değerliklerin niteliği bu doğrultuda tayin edilmiştir. Çalışma bu bakımdan, Güneybatı Türk lehçeleri arasında yapılan metin aktarmalarında hatayı en aza indirmeyi ve en doğru ve sağlıklı biçimde anlaşılırlığı sağlamayı amaçlamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Yalancı eş değerlik, biçimsel ortaklık, semantik ayrılık,Güneybatı Türk Lehçeleri

Abstract:
The false equivalence, which is regarded as a type of text transmission mistake, refers to the situation of the words that show similarity between the source language / dialect and the target dialect / dialect, such as voice, form and structure, and differ in terms of the concept field. In Other words, words that are similar in voice and form in two languages, but used in different meanings are called false equivalents. Homonymic words are also evaluated in the context of false equivalence.
False equivalence studies are usually conducted between two languages / dialects, the source and target dialect. It is also wrong and incomplete acknowledge false equivalence studies as merely transfer errors. Because such studies examine the presence of comparative vocabulary, they enable us to follow how the semblance of change and development of Turkish dialects in the same basic dialect group or in different basic dialect groups over time, in the vocabulary. In other words, such studies provide us with able to follow changes occurring in the language.
In this study, all of the Turkic languages of the Oğuz Group (Turkish, Azerbaijani, Turkmen, Gagavuz Turkish) were handled, the vocabulary of these dialects was compared simultaneously and false equivalent words were identified and ordered in the head of the article. As the target dialect, the oldest southwestern dialect was selected and the nature of the false equivalents was determined in this direction. From this point of view, the study aims to provide the most accurate and reliable interpretation of the texts between the Southwestern Turkic languages.


Keywords: False equivalence, structural resemblance semantic differential,Southwest Turkic Languages