Populus tremula L.türünden antidiyabetik aktivite yönlendirmeli aktif bileşiklerin izolasyonu
Bioactivity-guided isolation of antidiabetic compounds from populus tremula L.
Yazar: SONGÜL ÇETİNTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ŞEN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Diyabet, metabolik bozuklukların neden olduğu, yaşam kalitesini olumsuz yönde
etkileyen kronik bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de doğal olarak yetişen beş
Populus türünden biri olan Populus tremula L. yapraklarını antidiyabetik etkisi açısından in
vitro çalışmalarla ilk kez değerlendirmek ve etkiden sorumlu temel bileşiğinin izolasyonunu
sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Ekstrelerin/fraksiyonların antidiyabetik aktiviteleri α-glukozidaz yöntemi
ile test edilmiştir. Ayrıca, ekstrakt/fraksiyonların antioksidan etkileri ABTS/DPPH radikal
süpürme yöntemi ile araştırılmış, toplam flavonoit, fenolik ve triterpen içerikleri sırasıyla
AlCl3, Folin Ciocalteu ve vanilin-perklorik asit yöntemleri ile tahmin edilmiştir. Aktif ekstreden
madde kromatografik yöntemlerle izole edilmiş, yapısı spektroskopik yöntemlerle
aydınlatılmıştır.
Bulgular: PTH, 167,20 µg/mL IC50 değeri ile fraksiyonlar arasından α-glukozidaz enzimine
karşı en yüksek antidiyabetik aktiviteyi göstermiştir. PTH, standart akarboz (261,70 µg/mL) ile
karşılaştırıldığında da önemli bir antidiyabetik aktivite göstermiştir. PTH'dan α-glukozidaz
inhibitor aktivite yönlendirmeli izolasyonla palmitik asit bileşiği elde edilmiş ve bu bileşiğin
de enzime karşı 70,29 µg/mL IC50 değeri ile güçlü bir aktiviteye sahip olduğu bulunmuştur.
Antioksidan aktivite açısından, PTEA (1,74 ve 4,38 µg/mL) ve PTE (0,99 ve 5,93 µg/mL)
sırasıyla ABTS ve DPPH radikallerine karşı IC50 değerlerine göre önemli etki göstermiştir. En
yüksek toplam fenolik içerik PTEA (104,80 mg/g) ve PTE'de (103,20 mg/g), en yüksek toplam
flavonoit içeriği PTEA'da (93,38 mg/g) ve en yüksek toplam triterpen içeriği ise PTEA ve PTK
(her biri 210,40 mg/g)'da bulunmuştur.
Sonuç: Bu sonuçlar, iyi bir α-glukozidaz inhibitor etki sergileyen PTH'ın etkisinden taşıdığı
diğer bileşenlerle birlikte özellikle palmitik asitin sorumlu olabileceğini göstermektedir.
Bununla birlikte, bitkinin etkinliğini tam olarak göstermek için α-amilaz inhibitör aktivitesi gibi
daha farklı in vitro yöntemlerin yanı sıra streptozotosinle diyabet modeli oluşturulmuş
sıçanlarda in vivo çalışmalara ihtiyaç vardır. Ayrıca PTE ile onun fraksiyonu PTEA'nın da
önemli bir antioksidan etkiye sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Antidiyabetik aktivite, antioksidan aktivite, diyabet, Populus tremula

Abstract:
Objective: Diabetes is a chronic disease caused by metabolic disorders that negatively affects
the quality of life. The aim of this study was to evaluate the antidiabetic effect of Populus
tremula L. leaves, one of the five Populus species growing naturally in Türkiye, for the first
time by in vitro studies and to isolate the main compound responsible for the effect.
Materials and Methods: The antidiabetic activities of the extracts/fractions were tested by αglucosidase method. In addition, antioxidant effects of the extract/fractions were investigated
by ABTS/DPPH radical scavenging methods and total flavonoid, phenolic and triterpene
contents were estimated by AlCl3, Folin Ciocalteu and vanillin-perchloric acid methods,
respectively. The substance was isolated from the active extract by chromatographic methods
and its structure was elucidated by spectroscopic methods.
Results: PTH with IC50 value of 167.20 µg/mL showed the highest antidiabetic activity against
α-glucosidase enzyme among the fractions. PTH also showed significant antidiabetic activity
when compared with standard acarbose (261.70 µg/mL). Palmitic acid was obtained from PTH
by isolation directed at α-glucosidase inhibitory activity and this compound was found to have
strong activity against nzim with IC50 value of 70.29 µg/mL. In terms of antioxidant activity,
PTEA (1.74 and 4.38 µg/mL) and PTE (0.99 and 5.93 µg/mL) showed significant effect against
ABTS and DPPH radicals according to their IC50 values, respectively. The highest total
phenolic content was found in PTEA (104.80 mg/g) and PTE (103.20 mg/g), the highest total
flavonoid content was found in PTEA (93.38 mg/g) and the highest total triterpene content was
found in PTEA and PTK (210.40 mg/g each).
Conclusion: These results suggest that palmitic acid in particular may be responsible for the
effect of PTH, which exhibits a good α-glucosidase inhibitory effect, along with other
components it carries. However, more in vitro methods such as α-amylase inhibitory activity as
well as in vivo studies in rats modeled with streptozotocin-induced diabetes are needed to fully
demonstrate the efficacy of the plant. In addition, PTE and its fraction PTEA were also found
to have a significant antioxidant effect.

Keywords: Antidiabetic activity, antioxidant activity, diabetes, Populus tremula