Diş hekimlerinin antiagregan ve antikoagulan ilaçlar hakkındaki bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level of dentists about antiaggregant and anticoagulant drugs
Yazar: İLHAN ŞENGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET FATİH ÖZÜPEK
Fırat Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Antikoagülanlar = Anticoagulants ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Diş hekimleri = Dentists ; Diş hekimliği = Dentistry ; Kan pıhtılaşması = Blood coagulation

Özet:
Amaç: Pıhtılaşma; koroner arter hastalığı, serebrovasküler hastalık ve periferal arter hastalığı gibi iskemik hastalıklara neden olmaktadır. Bu hastalıkların önlenmesinde veya tekrarlamamasında pıhtı önleyici tedavi vazgeçilmezdir. Tedavi kapsamında antiagregan ve antikoagülan ilaçlar kullanılmaktadır. Pıhtı önleyici tedavilerin kanama başta olmak üzere birçok yan etkisi bulunmasına rağmen günümüzde kullanımı giderek artmıştır. Diş hekimlerin tedavilerinin birçoğu kanama riski olan tedavilerden oluşmaktadır. Antiagregan ve antikoagülan ilaç kullanmakta olan hastalar, çeşitli dental girişimlerde perioperatif süreçte uzamış kanama riskiyle karşı karşıyadır. Diğer yandan bu ajanların kullanımı hastanın genel medikal sağlığının idamesi için de gereklidir.
Çalışmamızın amacı diş hekimlerin antiagregan ve antikoagulan ilaçlar hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek ve aynı zamanda bu ilaçları kullanan hastaların tedavisinde uygulanılabilecek tedavi protokollerini de değerlendirmektir.
Yöntemler: Çalışmamızda Elazığ ilinde bulunan diş hekimleri, Fırat üniversitesi diş hekimliği fakültesi cerrahi stajını yapmış 5. Sınıf öğrencileri, asistanlar ve öğretim görevlilerinin antiagregan ve antikoagülan ilaçlar hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi amacıyla 2 aşamadan oluşan anket formu dolduruldu. Birinci aşamada hekimin ismi olmadan çalıştığı kurum, yaşı, çalıştığı süre ve ünvanını belirlediğimiz kişisel bilgileri içeren anket formu dolduruldu. İkinci aşamada ise diş hekimin antiagregan ve antikoagülan ilaçlar hakkındaki bilgi düzeylerini değerlendiren soruları içeren bir anket formu dolduruldu. Daha sonra tanımlayıcı istatistikler yapılıp sonuçlar, yüzde ve sayı olarak değerlendirildi.
Bulgular: Diş hekimlerinin %41,4'ü antiagregan/antikoagülan kullanan hastalarla çok sık karşılaştıklarını belirtmiştir. Bu ilaçlar hakkında kendini yeterli bilgiye sahip gören hekim oranı %42,04,  kanama problemi durumunda yapılacak tedavi hakkında kendini yeterli gören hekim oranı ise %36,94 olmuştur. Hangi ilacın ne zaman kesilmesi gerektiği konusunda yeterli bilgiye sahibim diyen diş hekimi oranı %29,3 olduğu görüldü. Hangi ilacın antiagregan veya antikoagülan olduğunu belirtiniz sorusuna hekimlerin  %56,05'i heparin, %60,06'sı aspirin ,%70,7'si warfarin ve %46,05'i klopidogrel için doğru yanıt verebilmiştir. 
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda ülkemizde henüz kapsayıcı ve standardize edilmiş bir tedavi protokolünün bulunmadığı görülmüştür. Diş hekimlerin büyük bir kısmının antiagregan ve antikogulan ilaçlar hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığı bu yüzden farklı tedavi seçeneklerine yöneldikleri görülmüştür. Cinsiyet, çalıştığı kurum, çalışma süresi ve ünvanın; antiagregan ve antikoagulan ilaçlar hakkında bilgi düzeyleri üzerine anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Antiagregan ve antikoagulan, pıhtılaşma, diş hekimi, anket

Abstract:
Objective: Clotting; It causes ischemic diseases such as coronary artery disease, cerebrovascular disease and peripheral artery disease. Anticoagulant therapy is indispensable in the prevention or recurrence of these diseases. Within the scope of treatment, antiaggregant and anticoagulant drugs are used. Despite the fact that anticoagulant treatments have many side effects, especially bleeding, their use has increased day by day. Many of the treatments of dentists consist of treatments with a risk of bleeding. Patients using antiaggregant and anticoagulant drugs are at risk of prolonged bleeding in the perioperative period in various dental procedures. On the other hand, the use of these agents is also necessary for the maintenance of the general medical health of the patient.
The aim of our study is to measure the knowledge level of dentists about antiaggregant and anticoagulant drugs, and also to evaluate the treatment protocols that can be applied in the treatment of patients using these drugs.
Materials and Methods: In our study, dentists in Elazig province, a questionnaire consisting of 2 phases was filled in order to determine the knowledge level of 5th grade students, assistants and lecturers, who completed their surgical internship at the Faculty of Dentistry of Fırat University, about antiaggregant and anticoagulant drugs. In the first stage, a questionnaire form containing personal information about the institution, age, duration of employment and title of the physician was filled without the name of the physician. In the second stage, a questionnaire form containing questions evaluating the knowledge level of the dentist about antiaggregant and anticoagulant drugs was filled. Then, descriptive statistics were made and the results were evaluated as percentages and numbers.
Results: 41.4% of the dentists stated that they encountered patients using antiaggregant/anticoagulant very frequently. The rate of physicians who considered themselves to have sufficient knowledge about these drugs was 42.04%, and the rate of physicians who considered themselves adequate about the treatment to be performed in case of bleeding problems was 36.94%. It was observed that the rate of dentists who said that they had sufficient information about which drug should be discontinued and when was 29.3%. To the question of which drug is an antiaggregant or anticoagulant, 56.05% of the physicians gave the correct answer for heparin, 60.06% for aspirin, 70.7% for warfarin and 46.05% for clopidogrel.
Conclusion: As a result of our study, it was seen that there is no comprehensive and standardized treatment protocol in our country yet. It has been observed that most of the dentists do not have enough knowledge about antiaggregant and anticoagulant drugs, so they turn to different treatment options. Gender, institution, duration of employment and title; It has been observed that there is a significant effect on the level of knowledge about antiaggregant and anticoagulant drugs.
Key words: Antiaggregant and anticoagulant, coagulation, dentist, survey