Birinci derece yakını meme kanseri olan ve olmayan kadınlarda meme kanseri bilgi düzeyleri, anksiyete ve depresyon düzeylerinin karşılaştırılması
The comparison of breast cancer knowledge, anxiety, and depression levels of women with and without first degree relatives had breast cancer diagnosis
Yazar: DİLEK KORKUSUZ
Danışman: DOÇ. DR. M. ALİ ERYILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Kadınlar = Women ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Amaç: Meme kanseri hem hastanın kendisi için hem yakınları için psikososyal açıdan sıkıntılı bir süreçtir. Bu çalışma birinci derece yakını meme kanseri olan kadınların meme kanseri hakkında bilgi, anksiyete ve depresyon düzeylerinin yakını meme kanseri olmayan kadınlarla karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve metod: Çalışmamız analitik tipte bir vaka-kontrol çalışmasıdır. Ocak 2017-Haziran 2017 tarihleri arasında yürütülen çalışmamıza vaka grubu olarak meme kanseri yakını ile Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniği'ne veya kemoterapi ünitesine gelen birinci derece yakını (anne, kız kardeş, kız evlat) meme kanseri olan 127 gönüllü kadın, Meme Polikliniği ve KETEM'e başvuran birinci derece yakını meme kanseri olmayan 120 gönüllü kadın dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik form, Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi (GKMKBT), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) verilerek doldurmaları istendi. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel analizleri SPSS 22.0 paket programı ile değerlendirildi.
Bulgular: Vaka ve kontrol grupları yaş ve medeni durum açısından benzer tutuldu. Vaka grubunun yaş ortalaması 39,7±1,1 (min:18, max:65) yıl, kontrol grubunun yaş ortalaması 40,4±0,9 (min:18, max:65) idi.
Vaka grubunda GKMKBT faktör bir ortalaması 7,1±0,1, faktör iki skoru ortalaması 5,0±0,1, toplam puan skor ortalaması 12,2±0,2idi. Kontrol grubunda ise GKMKBT faktör bir ortalaması 6,8±0,1, faktör iki skoru ortalaması 4,6±0,1, toplam puan skor ortalaması 11,5±0,2 olarak hesaplandı. Gruplar arasında GKMKBT faktör bir, faktör iki ve toplam skor açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı (p>0,05).
BAÖ skoru ortalaması vaka grubunda 13,8±0,8, kontrol grubunda 10,9±0,7 idi. Anksiyete düzeyleri vaka grubunda anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,023). BDÖ ortalaması ise vaka grubunda 12,7±0,7, kontrol grubunda 9,7±0,6 saptandı. Yine depresyon düzeyleri de vaka grubunda anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,002).
Anksiyetesi pozitif olan grup vaka grubunda %38,6 (n=49), kontrol grubunda %28,3 (n=34) oranındaydı ancak bu bulgu istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0,05). Ancak literatüre göre BDÖ eşik değerine (17 puan) göredepresyon açısından pozitif kabul edilen hasta sayıları değerlendirildiğinde vaka grubunun %32,3'ü (n=41), kontrol grubunun %15'i (n=18), BDÖ skoru eşik değerinin üzerinde bulundu (p=0,001). Vaka grubunda depresyon eşik değerini aşanlar anlamlı olarak sayıca daha fazlaydı.
Sonuç: Birinci derece yakını meme kanseri olan kadınlar meme kanseri hakkında yeterli düzeyde bilgiye sahip değildir ve anksiyete ve depresyon açısından yakını meme kanseri olmayan kadınlara göre daha fazla risk altındadır. Yaşadıkları fiziksel ve psikolojik problemler nedeniyle sağlık çalışanlarının desteğine ihtiyaç duyarlar. Bu bakımdan sağlık çalışanlarının risk altındaki birinci derece yakını meme kanseri olan kadınlara meme kanseri hakkında bilgi vermesi, psikososyal açıdan değerlendirmesi ve destek olması önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Meme kanseri birinci derece yakınları, meme kanseri bilgi düzeyi, anksiyete, depresyon

Abstract:
Aim: Breast cancer is an adversity in terms of psychosocial aspects for both the patient and his / her relatives. This study was conducted to compare the levels of breast cancer knowledge, anxiety and depression of women whose first degree relatives had breast cancer diagnosis and women who had no relatives who had breast cancer diagnosis.
Material and method: Our study is an analytical type case-control study. The study was conducted between January and June 2017 in Konya Education and Research Hospital Breast Policlinic and KETEM. The participants were 120 women who do not have any breast cancer diagnosis and 127 women whose first degree relatives (mother, sister or daughter) had breast cancer diagnosis coming to the Department of Medical Oncology Polyclinics or chemotherapy unit. Participants who accepted voluntary participation filled the sociodemographic form, Comprehensive Breast Cancer Knowledge Test (CBCKT), Beck Anxiety Inventory (BAI), and Beck Depression Inventory (BDI). The data were analyzed with the help of SPSS 22 package program. 
Findings: Participants in the case and control groups were similar in terms of age and marital status. The mean age of the case group was 39.7 ± 1.13 and the mean age of the control group was 40.4 ± 0.9. In the case group, the mean score of CBCKT factor 1 was 7.1 ± 0.1, factor 2 score was 5.0 ± 0.1, and total score was 12.2 ± 0.2. In the control group, the mean score of CBCKT factor 1 was calculated as 6.8 ± 0.1, factor 2 score mean was 4.6 ± 0.1, and total average score was 11.5 ± 0.2. There was no statistically significant difference between groups in terms of CBCKT factor 1 score, factor 2 score, and total score (p > 0.05). The mean BAI score was 13.8 ± 0.8 in the case group and 10.9 ± 0.7 in the control group. Anxiety levels were significantly higher in the case group (p=0,023). The mean BDI was 12.7 ± 0.7 in the case group and 9.7 ± 0.6 in the control group. Depression levels were also significantly higher in the case group (p=0,002).
The group in which participants had higher anxiety levels (positive anxiety) than others consisted of 38.6% (n=49) participants from the case group and 28.3% (n=34) participants from the control group, but this finding was not statistically significant (p>0,05). However, when the number of patients considered to be positive in terms of anxiety according to BDI threshold (17 points) was examined, 32.3% (n=41) of the case group, and 15% (n=18) of the control group participants significantly had higher scores than BDI threshold value (p=0,001). In the case group, those who exceeded the threshold level of depression were significantly higher in number .
Conclusion: According to results, women who have first degree relative with breast cancer diagnosis do not have enough knowledge about breast cancer and are at higher risk of anxiety and depression than other women. They need the support of health workers because of their physical and psychological problems.In this respect, it is important for health professionals to provide information about breast cancer, psychosocial aspects and support to women at risk whose first degree relatives had breast cancer diagnosis.
Keywords: Breast cancer, first degree relatives, breast cancer knowledge level, anxiety, depression