Cicero'nun devlet ve yasa düzeni incelemesindeki res publica, populus ve libertas kavramlarının çözümlemesi
An analysis of the concepts of res publica, populus and libertas in Cicero's deliberation of the political and legal system
Yazar: RANA GÜLCAN KAHRAMANYOL
Danışman: DOÇ. FATMA ÇİĞDEM MENZİLCİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı / Latin Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Cicero = Cicero ; Devlet = State ; Devlet idaresi = State administration ; Libertas = Libertas ; Populus = Populus ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Sosyal yapı = Social structure

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Marcus Tullius Cicero'nun kendi tasarısı olan devlet ve yasa düzenini anlatırken yer verdiği res publica, populus ve libertas kavramlarının hangi anlamlarda kullanılmış olabileceği üzerine bir çözümleme yapmak ve bu kavramların daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Söz konusu kavramların anlamları irdelenirken Cicero'nun De Re Publica ve De Legibus adlı eserleri kaynak olarak kullanılmıştır. Onun mükemmel kabul ettiği devlet ve yasa düzeni, devlet idaresinin halihazırdaki yozlaşmışlığını eleştirmede kullanıldığı için Roma'nın içinde bulunduğu siyasi ve iktisadi durum Gracchus Kardeşler'in ıslahatlarından itibaren incelenmiştir. Buradan, Roma'daki devlet idaresinin yozlaşma sebebiyle bir anda savunmasız kalmadığı, aksine uzun bir süredir kötüye gittiği ve Cicero'nun eleştirilerini yönelttiği dönemde Roma'nın çoktan idari bir buhranın içinde olduğu sonucuna varılmıştır. İlaveten, Cicero'nun Roma'da yaşanan önemli bir siyasi çekişmenin baş kahramanları olan Iulius Caesar ve Gnaeus Pompeius ile kurduğu ilişkilere ve bu ilişkilerin onu nasıl etkilemiş olabileceğine yer verilmiştir. Bu çalışmada ele alınan kavramlar, Antik Çağ'da Roma'nın toplum yapısını anlamada son derece önemli olduğu için hemen herkesçe bilinen zümrelere de değinilmiştir. Keza, söz konusu kavramlar siyaset felsefesi alanına dahil olduğundan, siyaset kelimesinin kaynağı olan politeia kavramının anlamına ve siyaset felsefesinin ne olduğuna kısaca değinilmiştir. Bunları takiben, Cicero'nun siyaset felsefesinde etkileri olduğu tespit edilmiş önde gelen düşünürlerin siyaset felsefesiyle ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Böylece Cicero'nun siyaset felsefesine dahil ve bu teze konu olan kavramların temelindeki düşünce yapısının daha iyi anlaşılması amaçlanmıştır. Tezin dördüncü ve son bölümündeyse, Cicero'nun devlet ve yasa düzeninin nasıl olması gerektiğini anlattığı eserlerinden yola çıkılarak, söz konusu kavramların hangi anlamlarda kullanılmış olabileceği incelenmiştir. Bu çözümleme çalışması, sözü edilen kavramları asli kaynakları inceleme yöntemiyle tarif ederek, bu kavramların ancak türetildiklerin çağın şartları dahilinde ve belirli bağlamlar içerisinde düşünülmeleri ihtimalinde Cicero'nun kendi kastına en yakın anlamda anlaşılabilecekleri ve dolayısıyla birçok entelektüel düşünce sahasında çevirisi büyük kıymet arz eden bu kavramların yalnızca günümüz siyaset ve hukuk terminolojisine dayanan takribi çevirilerinin dikkate alınmasının okuru en doğru kanaatler yoluna yönlendirmeyebileceği tespitleriyle son bulmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to discover in what sense the concepts of res publica, populus, and libertas were used by Marcus Tullius Cicero in his deliberation of the political and legal system, and to afford a better understanding of them. In scrutinizing the concepts, his works De Re Publica and De Legibus were used as sources. Since the political and legal system that was held to be ideal by Cicero was used as a tool to be employed in criticizing the current corrupt state of the administration, beginning from the time of the reform movement initiated by the Gracchus brothers, the political and economic state of Rome was observed. It was thereby concluded that the administration was not suddenly impaired by corruption somehow but the deterioration had long been in force, and that Rome was already in an administrative crisis by the time Cicero expressed his criticism of the administration. His relationships with the two contenders of a vehement public dispute of the time, Julius Caesar and Gnaeus Pompeius, and how these connections might have affected him were also considered. Because the concepts were of utmost importance to understanding the social structure of ancient Rome, well-known social groups were included in the consideration as well. Likewise, the concepts being matters of interest principally to political philosophy, the meaning of the source of origin of the word politics, politeia, and what exactly this philosophical field concerns were touched upon in brief. Thereafter, to offer a thorough explanation on the underlying mindset of the concepts that both are reflected upon in Cicero's political philosophy and constitute the core of this study, an overview was provided of the ideas introduced by the prominent figures that are held to have been influential on his political philosophy. In the fourth and the last chapter of the thesis, following due reflection on Cicero's ideas on how the state and the rule of law should be realized, in what sense these concepts could have been employed by Cicero was elaborated upon. This work of analysis, describing the concepts under discussion by studying their sources of origin, concludes that they can be understood as close to Cicero's understanding of them as possible only when considered in connection with the circumstances of the time they were contrived and thought within certain contexts, and therefore argues that translations of such concepts as these, which are of inestimable value for many branches of intellectual labor, when done solely by heeding the approximate definitions made in reference to contemporary political and legal terminology may not lead the reader to the most accurate interpretations of them.