Sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim uygulamalarının incelenmesi
Investigating primary school teachers' differentiated instruction practices
Yazar: AHMET GÜLAY
Danışman: PROF. DR. TANER ALTUN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farklılaştırılmış öğretim = Differentiated instruction ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Ölçekler = Scales ; Öğretim uygulamaları = Teaching practices ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmada sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim uygulamalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretimi uygulama düzeylerine ilişkin algıları tespit edilmiş, farklı değişkenler açısından incelenmiş, bu yaklaşıma yönelik öğrenme ortamında gerçekleştirdikleri uygulamalar belirlenmiş ve görüşleri ortaya konulmuştur. 
Araştırma, açımlayıcı sıralı karma yöntem deseni kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında nicel araştırma desenlerinden tarama yöntemi işe koşulmuştur. Bu bağlamda araştırmacı tarafından geliştirilen "Farklılaştırılmış Öğretim Ölçeği" kullanılarak Trabzon ilinde görev yapan 703 sınıf öğretmeninin farklılaştırılmış öğretimi uygulama düzeylerine ilişkin algıları belirlenmiş ve farklı değişkenler açısından incelenmiştir. Ölçeğin verileri SPSS 18 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretimi uygulama düzeylerine ilişkin algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca farklılaştırılmış öğretim eğitimine katılan sınıf öğretmenlerinin katılmayanlara göre algılarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin algılarının farklı özellikli öğrencileri bulunmasına göre ise anlamlı olarak değişmediği sonucuna ulaşılmıştır. 
Tarama sonuçlarına göre amaçlı örneklem seçimlerinden ölçüt örneklemi yöntemi kullanılarak çalışmanın ikinci aşamasının araştırma grubu belirlenmiştir. Bu bağlamda araştırma grubunu en az bir farklı özellikli öğrencisi bulunan dokuz sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Bu sınıf öğretmenlerinin beşi farklılaştırılmış öğretime ilişkin hizmet içi eğitime katılmış, diğerleri ise katılmamıştır. Araştırmanın bu aşamasında nitel araştırma desenlerinden özel durum yöntemi işe koşularak sınıf öğretmenlerinin öğrenme ortamında farklılaştırılmış öğretime yönelik gerçekleştirdikleri uygulamalar gözlemler yapılarak detaylı bir şekilde incelenmiştir. Gözlemlerden elde edilen veriler, içerik analizine tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretimi kısmen uyguladıkları ve öğrenme ürünlerini pek farklılaştıramadıkları görülmüştür. Ayrıca hizmet içi eğitime katılan sınıf öğretmenlerinin uygulamalarını kısmen daha fazla farklılaştırdıkları ve farklı özellikli öğrencilerini daha çok dikkate aldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Gözlem sürecinin ardından sınıf öğretmenleri ile farklılaştırılmış öğretimin uygulanmasına yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yüz yüze yapılan bu görüşmelerden elde edilen verilere içerik analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda ulaşılan bulgulara göre sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretimin uygulanmasını özellikle sınıfların kalabalık ve fiziksel imkanların yetersiz olmasının güçleştirdiği görüşünde oldukları belirlenmiştir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin farklı özellikli öğrencilere daha fazla destek eğitimi ve yabancı uyruklu öğrencilere uyum programı sağlanmasını bekledikleri tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda farklılaştırılmış öğretime ilişkin hizmet içi eğitimin yaygınlaştırılması ve sınıf öğretmenlerinin ifade ettikleri beklentilerin dikkate alınması önerilmiştir.

Abstract:
In this research, it was aimed to investigate the differentiated instruction practices of primary school teachers. In line with this purpose, the perceptions of primary school teachers related to the application levels of differentiated instruction were determined, investigated in terms of different variables, their practices in the learning environment for this approach were determined and their views were revealed. 
The research was conducted using an exploratory sequential mixed methods design. In the first stage of research, survey method one of the quantitative research designs was employed. In this context, the perceptions of 703 primary school teachers working in the province of Trabzon on differentiated instruction practice levels were determined using the "Differentiated Teaching Scale" developed by the researcher and investigated in terms of different variables. The data of the scale were analyzed using the SPSS 18 program. According to the results of the analysis, it was determined that the perceptions of primary school teachers related to implementation of differentiated instruction were high. Furthermore, it was determined the perceptions of primary school teachers who participated in-service training for differentiated instruction were significantly higher than those who did not. It was concluded that the perceptions of primary school teachers did not change significantly according to the presence of students with different characteristics.
The research group of the second stage of the study was determined by using the criterion sampling method among the purposeful sampling according to the survey method results. In this context, nine classroom teachers with at least one student with different characteristics constituted the research group. Five of these primary school teachers participated in-service training related to differentiated instruction, while others did not. At this stage of the research, the case study method was used as a qualitative research design and the practices of primary school teachers in the learning environment for differentiated instruction were investigated in detail by making observations. The data obtained from the observations were subjected to content analysis. As a result of the analysis, it was observed that primary school teachers partially implemented the differentiated instruction and could not differentiate learning products much. In addition, it was concluded that primary school teachers participating in in-service training partially differentiated their practices and took their students with different characteristics more into consideration. After the observations, semi-structured interviews were conducted with the primary school teachers in order to determine their views on the implementation of differentiated instruction. Content analysis was performed on the data obtained from these face-to-face interviews. According to the findings of the analysis, it was determined that the primary school teachers were of the opinion which the implementation of differentiated instruction was especially difficult due to the crowded classrooms and insufficient physical facilities. Furthermore, it was determined that primary school teachers expect more support training for students with different characteristics and orientation program for foreign students. As a result of the research, it was suggested that the in-service training for differentiated instruction should be generalized and the expectations expressed by the primary school teachers should be taken into account.