Denim ve spor giyim ürünlerinde PBT'nin kumaş  fiziksel performansına etkisi
The effect of PBT on fabric physical performance in denim and sportswear products
Yazar: MERVE KAVUZLU
Danışman: PROF. DR. NİHAT ÇELİK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu çalışmada; denim ve spor giysilik kumaşlarda PBT içeren ve PBT içerme-yen,3/1 Z dimi örgüsünde sabit olarak, farklı yapısal parametrelerde ( farklı tarak numarası, tarak eni, çözgü/atkı ipliği numarası, çözgü /atkı sıklığı) ve farklı terbiye prosesleri uygulanarak üretilmiş kumaşların, elastikiyet, kalıcı uzama, mukavemet, gramaj, çözgü/atkı çekmeleri gibi fiziksel performansının nasıl etkilendiği araştırılmıştır. Tez çalışmasının asıl gayesi, endüstriyel koşullarda ticari olarak üretilmekte olan denim ve spor giysilik kumaşlarda PBT'nin kumaş performansına etkisinin tespit edilmesi ve karşılaştırılmasıdır. Kumaşın çözgüsünde veya atkısında PBT kullanılarak, elastikiyet ve kumaşın geri toplanması özellikleri bakımından kumaş performansının iyileştirilmesi hedeflenmiştir. Temelde aynı niteliklere ve aynı proses şartlarına sahip kumaş grupları karşılaştırılarak PBT'nin iyileştirme veya değişim seviyesi araştırılmıştır. Mamul kumaşların performanslarını tespit etmek için ISO 6330, ASTM D 3107, ASTM D 1424, ASTM D 5034, ASTM D 3774, ASTM D 3776 standartları kapsamında sonuçların değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışma kapsamında ring iplik makinesinde, merkezde elastikiyet özelliği olan modifiye polyester PBT ve elastan, dış katmanında ise pamuk elyafından oluşan üç bileşenli iplik üretilmiştir. Çeşitli lineer yoğunlukta üretilen PBT karışımlı ipliklerin farklı konstrüksiyonlarda denenmesiyle nihai kumaştaki fiziksel özellikleri analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler ve istatiksel verilere göre Pamuk/PBT/Elastan karışımlı ipliğin, pamuk/elastan içerikli ipliğe göre kumaşta kalıcı uzama değerine olumlu etki ettiği tespit edilmiştir. Tüm bu çalışmalar sonucunda, sadece elastan özlü ipliğe kıyasla PBT (polibütilen teraftalat) ve elastan filamentlerini birlikte özünde içeren ipliklerin, kumaşa kullanım performansı açısından olumlu etkisi olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: 	PBT (polibütilen teraftalat), Dual core, Elastan, Pamuk, Ring İplik Eğirme

Abstract:
In this study; in PBT containing and non-containing denim and sportswear fabric constructions, as 3/1 Z twill weave being constant, with different structural parame-ters(comb number, comb width, warp/weft yarn count,  warp/weft density), the fabrics produced by applying various finishing processes, it was investigated how affected the physical performance as elasticity, growth, strength, weight, warp/weft shrinkage. The main aim of the thesis study is to determine and compare the effect of PBT on fabric performance in denim and sportswear  fabrics which are produced commercially in industrial conditions.It is aimed to improve fabric performance in terms of elasticity and growth (fabric recovery) properties by using PBT in the warp or weft of the fabric. The level of improvement or change of PBT was investigated by comparing essentially groups of fabrics with the same qualities and the same process conditions. The results were evaluated within the scope of ISO 6330, ASTM D 3107, ASTM D 1424, ASTM D 5034, ASTM D 3774, ASTM D 3776 Standards to analyze the performance finished fabric.
In the content of study, three component yarn made of modified polyester PBT and elastane with elasticity characteristic in the center and cotton fibers in the outer twisted layer were produced in the ring spinning machine.The physical properties of the final fabric were analyzed by testing PBT blended yarns produced in varied lineer densities on different constructions.It was determined that Cotton/PBT/EA mixed yarn positively affected the growth value of the fabric with reference to Cotton/EA content yarns according to research and statistical data. As a result of all these studies, it was seen that yarns containing con-junction  PBT (polybutylene terephthalate) and elastane filaments in the core had a positive effect on fabric performance in comparision with only core spun yarn.

Keywords:	PBT ( polybutylene terephthalate), Dual core, Elastane, Cotton, Ring Spinning