Klinik öneme sahip bazı ilaç etken maddelerinin Drosophila melanogaster (Meigen)'ın yaşama, gelişme ve bazı erginözelliklerine etkileri
The effects of active substances of clinicallyimportant drugs on survival, development and some adulttraits of Drosophila melanogaster (Meigen)
Yazar: GÖKÇE ÜSTÜNDAĞ
Danışman: PROF. DR. KEMAL BÜYÜKGÜZEL ; PROF. DR. ENDER BÜYÜKGÜZEL
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyokimya ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Fizyoloji = Physiology
Dizin: Asiklovir = Acyclovir ; Drosophila melanogaster = Drosophila melanogaster ; Flukonazol = Fluconazole ; Gelişme = Development ; Penisilinler = Penicillins ; Piperazin = Piperazine ; Yaşama = Survival ; Yumurta verimi = Egg yield

Özet:
Zararlı böcekler ile mücadelede, çevreye ve yararlı organizmalara olumsuz etkisi olan sentetik
organik insektisitler yoğun olarak kullanılmaktadır. Bu amaçla toksik olmayan veya daha az
çevresel zararı olan kimyasalların kullanılması konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Model
organizma olarak laboratuvar şartlarında Drosophila melanogaster (Meigen) (W1118 Diptera:
Drosophilidae) yapay besin ortamında beslenerek klinik öneme sahip ilaç etken maddelerinin
(penisilin, flukonazol, asiklovir, piperazin) böceğin yaşama oranı, gelişme süresi, ergin ömür
uzunluğu, yumurta verimi ve açılma oranı üzerine etkisi incelendi. Böceğin birince evre larvaları
penisilinin 100, 200, 400 ve 800 mg/L, flukonazolün 100, 200, 400, 800 ve 1250 mg/L,
asiklovirin 10, 50, 100 ve 200 mg/L, piperazinin 50, 200, 400 ve 800 mg/L konsantrasyonlarını
içeren yapay besinler ile beslendi. D. melanogaster'in ergin öncesi evrelerdeki yaşama,gelişme ve ergin özellikleri ilaç etken maddelerinin artan konsantrasyonlarıyla olumsuz yönde
etkiledikleri görüldü. Tüm larval evrelerde ilaç etken maddeleri konsantrasyonlarına karşı
önemli hassasiyet gözlemlendi.
Besine ilave edilen penisilin dozlarının tümü larval evrede (3. evre) ve larva sonrası evreler
olan pup ve ergin evrelerde yaşama oranını artan konsantrasyonlar ile ters orantılı olarak
önemli derecede düşürdü. Kontrol besinine bırakılan larvaların % 91,00 ± 3,27'i 3. evreye ve
pup evresine, % 89,00 ± 4,09' u ise ergin evreye ulaştı. En yüksek penisilin konsantrasyonunu
olan 800 mg/L içeren besin 3. evreye ulaşan larvaların oranını % 11,00 ± 2,59'e, pup ve ergin
olma oranını % 10,00 ± 1,00'a önemli derecede düşürdü. Penisilinin düşük
konsantrasyonlarını içeren besinler ile beslenen larvaların 3. larval evreye ulaşma, pup ve
ergin olma sürelerinin istatistiksel olarak etkilenmediği görüldü. Buna karşılık böceğin pup ve
ergin gelişme sürelerinde penisilinin 400 mg/L'lik konsantrasyonunda kontrole göre uzama
görülse de istatistiksel bir fark oluşmadı. Besine ilave edilen en yüksek penisilin
konsantrasyonu (800 mg/L) meyve sineğinin ergin evreye kadar gelişimini önemli derecede
geciktirdi. Besine ilave edilen penisilinin bu konsantrasyonu 3. evreye ulaşma süresini
yaklaşık ortalama 1,5 gün, ergin olma süresini 8,12 ± 0,28 günden 11,12 ± 1,28 güne ortalama
3 gün önemli derecede uzattı. Kontrol besininde erginler 42,08 ± 0,50 gün yaşarken en yüksek
konsantrasyon olan 800 mg/L'de bu süre 2,30 ± 0,15 güne düştü. Benzer etki penisilinin
yüksek konsantrasyonlarında dişilerin yumurta verimi üzerinde de görüldü. Penisilinin en
yüksek besinsel miktarı (800 mg/L) dişilerin yaşam boyu bıraktığı yumurta sayısını kontrol ile
karşılaştırıldığında 133,2 ± 4,41'den 0.79 ± 0.18'e önemli derecede düşürdü. Bu antibiyotiğin
denenen en yüksek konsantrasyonu kontrol grubu ile karşılaştırıldığında yumurta açılma oranı
% 82,35 ± 4,82'den 52,6 ± 4,49'ya düşdü.
Flukonazolün tüm besinsel konsantrasyonları böceğin tüm evrelerindeki yaşama oranını artan
konsantrasyonlar ile ters orantılı olarak önemli derecede düşürdü. Flukonazolün denenen en
yüksek konsantrasyonu (1250 mg/L) 3. evreye ulaşan larva oranı ile pup olma oranını %
93,00 ± 2,95'den % 11,00 ± 2,59'e düşürdü. Kontrol besinine bırakılan larvaların % 93,00 ±
2,95'ü ergin evreye ulaşırken en yüksek flukonazol konsantrasyonunda bu oran % 8,00 ±
1,41'e önemli derecede düştü. Kontrol besini ile karşılaştırıldığında en yüksek konsantrasyon olan 1250 mg/L flukonazol içeren besin 3. larval evreye ulaşma ve pup olma süreleri ile ergin
olma sürelerini yaklaşık olarak 1,5 uzattı. Flukonazolün 400, 800 ve 1250 mg/L'sını içeren
besinlerde yetişen erginlerin ömür uzunluğu kontrol besinine kıyasla istatiksel olarak anlamlı
olarak kısaldı. Kontrol besininde erginler ortalama 28,00 ± 0,20 gün yaşarken en yüksek
konsantrasyon olan 1250 mg/L'de bu süre 1,62 ± 0,20 güne düştü. Kontrol besininden elde
edilen dişilerden 154,37 ± 3,97 yumurta elde edilmiş olup 400 mg//L konsantrasyondan
itibaren yumurta sayısı önemli derecede azaldı. Bu yumurta sayısı 1250 mg/L'lik flukonazol
konsantrasyonu tarafından 8,3 ± 0,45'e önemli derecede düşürüldü. Yumurta açılma yüzdesi
ise kontrol grubu ile karşılaştırıldığında 100 mg/L flukonazolden itibaren önemli derecede
azaldığı belirlendi. Besinlerde 100, 800 ve 1250 mg/L flukonazol içeren konsantrasyonlarda
yumurta açılma oranı ortalama % 50 oranında düştü.
Asiklovirin tüm besinsel konsantrasyonları böceğin tüm evrelerindeki yaşama oranını artan
konsantrasyonlar ile ters orantılı olarak önemli derecede düşürdü. Asiklovirin en yüksek
konsantrasyonu (200 mg/L) 3. evreye ulaşan larva oranını ve pup olma oranını % 91,00 ±
2,17'den % 26,00 ± 3,31'ya önemli derecede düşürdü. Kontrol besinine bırakılan larvaların %
91,00 ± 2,17'i ergin evreye ulaşırken denenen en yüksek asiklovir konsantrasyonu olan 200
mg/L'de bu oran % 24,00 ± 2,00'e önemli derecede düştü. Kontrol besini ile
karşılaştırıldığında en yüksek konsantrasyonda (200 mg/L) asiklovir içeren besin 3. larval
evreye ulaşma süresini yaklaşık olarak yarım gün uzattı. Bu antiviral maddenin denenen
konsantrasyonları böceğin ergin olma süresinde etkili olmadı. Ancak 200 mg/L asiklovir
konsantrasyonu pup olma süresini önemli derecede uzattı. Asiklovirin 100 ve 200 mg/L'sını
içeren besinlerde yetişen erginlerin ömür uzunluğu kontrol besinine kıyasla istatiksel olarak
önemli derecede kısaldı. Kontrol besininde erginler ortalama 27,55 ± 0,95 gün yaşarken en
yüksek konsantrasyon olan 200 mg/L'de bu süre 6,8 ± 0,50 güne kısaldı. Buna karşılık düşük
asiklovir konsantrasyonlarında (10 ve 50 mg/L) ergin ömür uzunluğu yaklaşık 4 gün önemli
derecede uzadı. Asiklovirin 50 mg/L'si ergin ömrünü uzatırken yumurta verimini, açılma
oranını önemli derecede düşürdü. Asiklovir 100 mg/L konsantrasyonundan itibaren hem ergin
ömür uzunluğunu hem de yumurta verimini ve açılma oranını artan konsantrasyonlar ile ters
orantılı olarak önemli derecede düşürdü. Kontrol besininden elde edilen dişilerden 140,75 ±
0,82 yumurta elde edilmiş olup bu sayı 200 mg/L'lik asiklovir konsantrasyonu tarafından 31,89 ± 4,45'e önemli derecede düşdü. Yumurta açılma yüzdesi ise kontrol grubu ile
karşılaştırıldığında 200 mg/L antiviral içeren konsantrasyonda ortalama % 30 oranında düştü.
Piperazinin tüm besinsel konsantrasyonları böceğin tüm evrelerindeki yaşama oranını artan
konsantrasyonlar ile ters orantılı olarak önemli derecede düşürdü. Piperazinin denenen en
yüksek konsatrasyonu (800 mg/L) % 82,00 ± 1,00'den sırasıyla 3. larval evreye ulaşma
oranını % 11,00 ± 0,85'e, pup olma oranını % 8,00 ± 1,59'e düşürdü. Kontrol besinine
bırakılan larvaların % 81,00 ± 0,86'i ergin evreye ulaşırken piperazinin denenen en yüksek
konsantrasyonunda (800 mg/L) bu oran % 8,00 ± 1,59'e önemli derecede düştü. Kontrol
besini ile karşılaştırıldığında bu en yüksek konsantrasyon böceğin tüm evrelerindeki
gelişmesini önemli derecede geciktirmiş olup, 3. larval evreye ulaşma sürelerini yaklaşık
olarak 1,5 gün uzattı. Piperazinin 200 mg/L'lik konsantrasyonundan itibaren pup evreye
ulaşma süresini önemli derecede uzattı. Piperazinin 50, 200, 400 ve 800 mg/L' sını içeren
besinlerde yetişen erginlerin ömür uzunluğu kontrol besinine kıyasla istatiksel olarak önemli
derecede kısaldı. Kontrol besininde erginler ortalama 22,06 ± 1,07 gün yaşarken en yüksek
konsantrasyon olan 800 mg/L'de bu süre 2,45 ± 0,34 güne kısaldı. Piperazinin 200 mg/L'lik
konsantrasyonundan itibaren yumura verimi ve açılma oranı önemli derecede düştü. Kontrol
besininden elde edilen dişilerden 143,64 ± 2,94 yumurta elde edilmiş olup bu sayı 400 mg/L'
lik piperazin konsantrasyonu tarafından 29,72 ± 5,21'e 800 mg/L'lik konsantarsyonda 2,87 ±
0,65'e önemli derecede düştü. Yumurta açılma yüzdesi ise kontrol grubu ile
karşılaştırıldığında 200 ve 400 mg/L antihelmintik içeren konsantrasyonlarda ortalama % 50
oranında düştü. En yüksek piperazin konsantrasyonunda ise yumurta açılma oranı % 93,4 ±
2,12'den % 3,77 ± 0,13'e düştü.
Denenen antibiyotik maddelerin böcek üzerindeki etkileri birlikte karşılaştırıldığında tümü
artan konsantrasyon miktarları ile ters orantılı olarak D. melanogaster' in yaşama oranı ve
gelişme sürelerini olumsuz etkiledi. Penisilin, flukonazol ve piperazinin 800 mg/L olarak aynı
konsantrasyonda denendiğinde, flukonazol ve piperazin bu konsantrasyonda ergin yaşama
oranını ortalama % 8,00'e düşürdü. Buna rağmen penisilin, asiklovir ve piperazinin ortak 200
mg/L'lik konsantrasyonlarında, asiklovir diğer iki maddeye göre daha olumsuz etki
göstererek ergin olma oranını % 24,00 ± 2,00'e düşürdü. Böceğin gelişme sürelerinde en belirgin olumsuz etki penisilin, flukonazol ve piperazinin 800 mg/L'lik konsantrasyonlarında
ortaya çıkarken, penisilinin 800 mg/L'lik konsantrasyonunda ergin olma süresi diğer
antibiyotiklerin aynı konsantrasyonlarına göre önemli derecede uzadı. Ergin olma süresi
penisilinin kontrol grubunda 8,12 ± 0,08 gün iken 800 mg/L'de 11,12 ± 1,28 güne uzadı.
Besine ilave edilen tüm penisilin konsantrasyonları böceğin ergin ömür uzunluğunu önemli
derecede düşürdü. Flukonazol, asiklovir, piperazinin yüksek konsantrasyonları ergin ömür
uzunluğunu önemli derecede düşürdü. Bunun yanında penisilinin 100 mg/L'deki
konsantrasyonunda ergin ömür uzunluğu yaklaşık % 50 düştü. Benzer etki flukonazolün 400
mg/L, asiklovirin 100 mg/L olan konsantrasyonlarında gözlemlendi. Penisilin, flukonazol ve
piperazinin ortak olarak kullanılan 800 mg/L'lik konsantrasyonlarında ergin ömür uzunluğu
üzerindeki en olumsuz etki penisilinde gözlemlendi ve bu maddenin kontrol grubunda 42,08 ±
0,50 gün olan ortalama ergin ömrü 800 mg/L'de 2,30 ± 0,15 güne kısaldı. Piperazinin aynı
konsantrasyonunda ise ergin ömür uzunluğu 2,45 ± 0,34 güne kısaldı. Flukonazolün 400
mg/L'deki konsantrasyonunda yumurta sayısında kontrol grubuna göre yaklaşık % 50
oranında azalma görüldü ve benzer etki asiklovirin 100 mg/L'deki konsantrasyonunda tespit
edildi. Aynı besinsel konsantrasyonun (400 mg/L) kullanıldığı penisilin ve flukonazolde
yumurta verimi kontrol grubuna göre önemli derecede düştü. Kullanılan ilaç etken maddeleri
arasında en düşük yumurta sayısı (0,79 ± 0,18) penisilinin 800 mg/L'lik konsantrasyonunda
tespit edildi. Piperazinin aynı konsantrasyonu (800 mg/L) ise yumurta sayısını 2,87 ± 0,65'e
düşürdü. Yumurta açılma oranında en olumsuz etki % 3,77 ± 0,13 ile piperazinin 800
mg/L'lik konsantrasyonunda belirlendi.
Bu çalışmada denenen farklı etki mekanizmalarına sahip ilaç etken maddelerinin böceğin
ergin öncesi ve ergin biyolojik özellikleri üzerine kimyasal yapısına ve besine ilave edilen
konsantrasyonlarına göre etkili olduğu belirlendi. Bu çalışma, insektisitlerin çevresel bulaşma
ve hedef olmayan canlılar üzerindeki olumsuz etkisi düşünüldüğünde, zararlı böceklerle
kimyasal mücadelede en düşük konsantrasyon ile en yüksek olumsuz etkiye sahip ilaç etken
maddelerinin değerlendirilmesi gerektiğini göstermiştir.

Abstract:
Because of their harmful effects on human and nontarget organisms, organic insecticides are
banned or less used for chemically management of pest insects. Researches therefore have
been focused on alternative chemicals which are environmentally sound and effective
methods to use for controlling pest insects in agricultural area. In the laboratory conditions,
the effect of substances of clınıcally ımportant drugs (penicillin, fluconazole, acyclovir,
piperazine) on the survivorship, development, adult longevity, fecundity, hatchability of the
model organism Drosophila melanogaster (Meigen)'in W1118 (Diptera: Drosophilidae) were
investigated in larval instars. The inscets were reared frm first-instar larvae on an artificial
diets containing 100, 200, 400 and 800 mg/L of penicillin, 100, 200, 400, 800 and1250 mg/L of
fluconazole, 10, 50, 100 and 200 mg/L of acyclovir, 50, 200, 400 and 800 mg/L of piperazine.
The findings of this study showed that high dietary concentrations of clinically important drugs negatively affected on survival, development in pre-mature stages and adult properties of D.
melanogaster. Significantly negative effects on each larval stages were observed by all
concentrations of the drugs.
All penicillin concentrations significantly and inversely decreased survivorship in larval (3rdinstar), and pupal and adult stages by increasing antibiotic concentrations. The larvae reached
to 3rd instar and also pupal stage by a percentage of about 91.0 %, and to adult stage by
89.0%. The diet containing the highest concentration of penicillin (800 mg/L) significantly
decreased the survivorship of 3rd instars to 11.0%, pupation and adult emergence to about
10.0%. The diets containing low concentrations of this antibiotic did not significantly affect
developmental time to 3rd instar, pupation and adult emergence. However, developmental
time to pupal and adult satges was prolonged by 400 mg/L of penicillin but this prolongation
was not significantly important according to control group. The diet containing the highest
concentration of penicillin (800 mg/L) significantly increased developmental period from first
instar larvae to adult stage. This dietary concentration of penicillin significantly prolonged
larval development by 1.5 days and adult developmental time from 8.12 ± 0.28 to 11.12 ±
1.28 days by about 3 days. Adults survived by 42.08 ± 0.50 days in the control diet, longevity
decreased to 2.30 ± 0.15 days in the highest concentration. Similar effect was observed on the
egg production of the females all high concentrations of penicillin. The highest diet amount
(800 mg / L) of penicillin significantly reduced egg production of the females from
133.2 ± 4.41 to 0.79 ± 0.18 compared to control. Compared to the control group, the highest
concentration of this antibiotic decreased egg hatching from % 82.35 ± 4.82 to %52.6 ± 4.49.
Fluconazole decreased survivorship in each developmental stages of the insect by increased
concentrations inversely. The highest concentration of this antifungal agent (1250 mg/L)
decreased the survivorship in 3rd instars and pupal stage subsequently from 93 ± 2.95% to
11.00 ±2.59%. While the larvae reached adult stage by 93.00 ± 2.95% in control diet, this rate
in 1250 mg/L which is the highest concentration of fluconazole significantly decreased to
8.00 ± 1.41%. Compared to the control diet, the highest concentration of 1250 mg/L
fluconazole extended the times to reach the 3rd larval stage, pupation, adult emergence by
approximately 1.5 days. Longevity was significantly increased by 100 mg/L of fluconazole. However, longevity of adults reared in diets containing 400, 800 and 1250 mg/L fluconazole
was significantly decreased by fluconazole compared to those in control diets. While the
adults survived by 28.00 ± 0.20 days in the control diet, longevity decreased to 1.62 ± 0,20
days in the highest concentration (1250 mg/L). Egg production was decreased by 400 mg/L
and higher concentrations of fluconazole. The females from control diet produced 154.37 ±
3.97 eggs but egg number was significantly reduced by 1250 mg/L fluconazole to 8.3 ± 0.45.
Egg hatching rate was decreased by 100 mg/L and higher concentrtaions. Hatchability in diets
containing 100, 800 and 1250 mg/L fluconazole was decreased by 50% compared to the
control group.
Acyclovir caused decreased survivorship in each developmental stages of the insect by
increased concentrations inversely. The highest concentration of this antiviral agent (200
mg/L) significantly decreased larval survivorship (3rd instars) and pupation rate from 91.00 ±
2.17% to 26.00 ± 3.31%. While percentage of the larvae that reached to the adult stage in
control diet was 91.00 ± 2.17%, this rate in 200 mg/L which is the highest tested
concentration was significantly decreased to 24.00 ± 2.00%. Compared to the control diet, the
highest concentration of 200 mg/L acyclovir extended the times to reach the 3rd larval stage
by approximately half day. The tested concentrations of this antiviral agent did not affect the
time to adult emergence of the insect. However, 200 mg/L of acyclovir significantly increased
pupation time. Longevity of adults reared in diets containing 100 and 200 mg/L of acyclovir
significantly was decreased compared to those in control diet. While of the adults survived by
27.55 ± 0.95 days in the control diet, longevity decreased to 6.8 ± 0.50 days in the highest
concentration (200 mg/L). However, adult longevity was increased by low acyclovir
concentrations (10 and 50 mg/L) by about 4 days. While acyclovir at 50 mg/L concentration
increased adult longevity, it significantly decreased fecundity and fertility. Adult longevity,
fecundity and hatchability were inversely decreased by acyclovir at 100 mg/L and higher
concentrations. The females from control diet produced 140.75 ± 0.82 eggs but this number of
eggs was significantly reduced to 31.89 ± 4.45 by 200 mg/L of acyclovir. Hatchability in diets
containing 200 mg/L acyclovir was decreased by 30% compared to the control group. Piperazine significantly decreased survivorship in each developmental stages of the insect by
increased concentrations manner. The highest dietary concentration (800 mg/L) decreased
both percentage of 3rd instar and pupation rate from 82.00 ± 1.00% to subsequently 11.00 ±
0.85% and 8.00 ± 1.59%. While the adult survivorship was 81.00 ± 0.86% in control diet,
this rate was significantly decreased by the highest tested concentration to 8.00 ± 1.59%.
Compared to the control diet, the highest concentration extended the developmental time of
the insect and to this concentration prolonged the times to reach the 3rd larval stage by
approximately 1.5 day. Diets with 200 mg/L and higher concentrations significantly extended
pupal developmental time. Longevity of adults reared on diets containing 50, 200, 400 and
800 mg/L of piperazine was significantly decreased compared to those in control diet. While
adult longevity was 22.06 ± 1,07 days in the control diet, longevity decreased to 2.45 ± 0.34
days in the highest concentration (800 mg/L) of the anthelmintic agent. Diets with 200 mg/L
and higher concentrations of piperazine significantly decreased fecundity and fertility. The
females from control diet produced 143.64 ± 2.94 eggs but this number of eggs was
significantly reduced by 400 mg/L of piperazine to 29.72 ± 5.21. Diet with 800 mg/L
piperazine significantly decreased egg number to 2.87 ± 0.65. Hatchability in diets containing
200 and 400 mg/L piperazine was decreased by 50% compared to the control group. More
dramatic reduction in hatchability was observed in the highest concentration of this
anthelmintic agent from 93.4 ± 2.12% to 3.77 ± 0.13%.
Compared to the effects of tested antibiotics together on the insect, survival and
developmental times were inversely affected by increased concentrations of the antibiotics.
When penicillin, fluconazole and piperazine at their same concentration as 800 mg/L were
tested, fluconazole and piperazine at this concentration significantly decraesed adult
emergence to about 8.00%. However, at the same concentration as 200 mg/L of penicillin,
acyclovir and piperazine, acyclovir had a more negative effect than the other two substances,
reducing the adulthood rate to 24.00 ± 2.00%. While the most significant adverse effect on the
development times of the insect was observed at 800 mg/L concentrations of penicillin,
fluconazole and piperazine, the adult developmental period of penicillin at 800 mg/Lg
concentration was significantly longer compared to the same concentrations of other
antibiotics. While the time to adult stage was 8.12 ± 0.08 days in the penicillin control group,it increased to 11.12 ± 1.28 days at 800 mg/L. All penicillin concentrations added to the diet
significantly reduced the adult lifespan of the insect. High concentrations of fluconazole,
acyclovir, and piperazine significantly reduced adult lifespan. In addition, adult lifespan
decreased by approximately 50% at the concentration of penicillin at 100 mg/L. A similar
effect was observed at concentrations of 400 mg/L of fluconazole and 100 mg/L of acyclovir.
When penicillin, fluconazole and piperazine was used in common concentrations of 800
mg/L, penicillin had the more negative effect on adult lifespan. The mean adult lifespan of the
control was 42.08 ± 0.50 days, it was shortened by 800 mg/L penicillin to 2.30 ± 0.15 days.
At the same concentration of piperazine, adult lifespan was shortened to 2.45 ± 0.34 days. At
the concentration of fluconazole at 400 mg/L, the number of eggs decreased by approximately
50% compared to the control group, and a similar effect was detected at the concentration of
acyclovir at 100 mg/L. When penicillin and fluconazole were used at the same dietary
concentration (400 mg/L), egg production decreased significantly compared to the control
group. Among the active ingredients used, the lowest egg count (0.79 ± 0.18) was detected at
800 mg/L concentration of penicillin. The same concentration of piperazine (800 mg/L)
reduced the number of eggs to 2.87 ± 0.65. The most unfavorable effect on egg hatching rate
was determined as 3.77 ± 0.13 % at the 800 mg/L concentration of piperazine.
This study has shown that when the negative effects of insecticides on environmental
contamination and non-target organisms are considered, it is necessary to evaluate active drug
substances with the lowest concentration and the highest negative effect in chemical control
against harmful insects.