Acil Sağlık Hizmetleri personelinin KBRN risk algıları ile hazırlık düzeyleri ve ilişkili faktörlerinin belirlenmesi: Tekirdağ ili örneği
Determination of CBRN risk perceptions, preparedness levels, and related factors of Emergency Health Services personnel: The case of Tekirdağ province
Yazar: FİRDEVS ARTCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU İNAL ÖNAL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EDİP KAYA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğal Afetlerin Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: 112 Acil Çağrı Merkezi = 112 Emergency Call Center ; Acil durum yardım ve tespit sistemi = Emergency help and detection system ; Sahra-acil durum hastaneleri = Emergency-field hospitals ; Yardımcı sağlık personeli = Allied health personnel

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Tekirdağ'da görev yapan acil sağlık hizmetleri personelinin KBRN risk algıları, hazırlık düzeyleri ve ilişkili faktörlerini belirlemektir. 153 katılımcıyla gerçekleştirilen çalışmada sosyo-demografik anket, KBRN olay yeri tehlikelerine yönelik risk algısı ve hazırlık ölçeği kullanılmıştır. Tüm bağımsız değişkenlerde verilerin normal
dağıldığı gözlendiğinden iki kategorili bağımsız değişkenler için grup ortalamaları arasındaki farklar t testiyle analiz edilirken üç ve üzeri kategorili bağımsız değişkenler için ANOVA testi kullanılmıştır.
Katılımcıların %76,8'i KBRN eğitimi aldığını, %16,2'si KBRN tatbikatına katıldığını, %38,0'ı daha önce KBRN olaylarında görev aldığını belirtmiştir. Daha önce görev alanların %61,2'si müdahale alanının güvenli olmadığını, %20,4'ü müdahalede kişisel koruyucu ekipmanlarının yeterli ve uygun olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %40,8'i Tekirdağ 112 Acil Sağlık Hizmetleri'nin afetlere hazır olmadığını düşündüğünü belirtmiştir. KBRN tehlikelerine yönelik risk algısı puan ortalaması 70 üzerinden 63,1±4,8 iken KBRN olaylarına hazırlık puan ortalaması 70 üzerinden 52,8±8,4'tür. KBRN Bilgi testi puanlarının ortalaması ise 10 üzerinden 6,15±1,3'tür.
Yapılan ikili analizlerde KBRN'ye yönelik göreve katılan personellerin risk algısı ortalamasıyla, KBRN bilgi testi ortalaması göreve katılmayanların ortalamalarından yüksek bulunmuştur (sırası ile p=0,03 ve p<0,001). KBRN hakkında yeterli bilgi sahibi olduğunu belirtenlerle KBRN olaylarında sorumluluklarını bilen personelin hazırlık ortalaması daha yüksektir (sırası ile p<0,001 ve p=0,04). Ayrıca KBRN risk algısı puanı ile KBRN olaylarına hazırlık puanı arasında orta düzeyde ilişki saptanmıştır(r=0,39; p<0,001).
Sonuç olarak, acil sağlık hizmetleri personelinin KBRN olaylarına hazırlıklı olmalarını sağlamak için; risk algısını da içerecek şekilde kapsamlı hizmet içi eğitim ve tatbikatlar ile çalışanlar desteklenmelidir. Ayrıca ön lisans ve lisans eğitimlerinde de KBRN tehditlerine ilişkin eğitimlerin güçlendirilmesi yerinde olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Acil Sağlık Hizmetleri, Hazırlık Düzeyi, KBRN, Risk Algısı, Tekirdağ

Abstract:
The aim of this study is to determine the CBRN risk perceptions, preparedness levels, and related factors of emergency health services personnel in Tekirdağ. A total of 153 participants were involved in the study, utilizing socio-demographic surveys, CBRN risk perception, and preparedness scales for incident scenes. As the data were observed to be
normally distributed for all independent variables, differences between group means for twocategory independent variables were analyzed using the t-test, while group mean differences for three or more category independent variables were examined using ANOVA.
 Of the participants, 76.8% reported having received CBRN training, 16.2% had participated in CBRN drills, and 38% had previously been involved in CBRN incidents. Among those who had previously been involved, 61.2% believed that the intervention area was not safe, and 20.4% stated that personal protective equipment during intervention was adequate and appropriate. Furthermore, 40.8% of the participants believed that Tekirdağ 112 Emergency Health Services were not prepared for disasters. The average score for CBRN risk perception was 63.1±4.8 out of 70, while the average score for preparedness for CBRN incidents was 52.8±8.4 out of 70. The average score for the CBRN knowledge test was 6.15±1.3 out of 10.
 In binary analyses, the average risk perception of personnel participating in CBRNrelated duties was found to be higher than the averages of those who did not participate, for both risk perception and CBRN knowledge test (in order p=0.03 and p<0.001). The preparedness average of personnel who claimed to have sufficient knowledge about CBRN and knew their responsibilities in CBRN incidents was higher (in order p<0.001 and p=0.04, respectively). Moreover, a moderate-level relationship was observed between CBRN risk perception score and preparedness score for CBRN incidents (r=0.39; p<0.001).
 As a result, to ensure that emergency healthcare personnel are prepared for CBRN events; employees should be supported with comprehensive training and exercises, including risk perception. In addition, it would be appropriate to strengthen training on CBRN threats in associate and undergraduate education.

Keywords: Emergency Health Services, Preparedness Level, CBRN, Risk Perception, Tekirdağ