Ailevi akdeniz ateşi hastalarında fibromiyalji sıklığı ve yaşam kalitesinin araştırılması
Evaluation of fibromyalgia occurrence and quality of life in patients with familial mediterranean fever
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SONER ŞENEL
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmada AAA tanılı hastalarda ACR 1990 ve ACR 2013 kriterlerine göre FMS görülme sıklığı ve AAA'nın yaşam kalitesi üzerine olan etkisinin araştırılması amaçlandı.
Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA); kendini sınırlayan ataklar ile seyreden otoinflamatuvar bir hastalıktır. Fibromiyalji sendromu (FMS); yaygın vücut ağrısı ve bu duruma yorgunluk, kognitif bozukluklar, psikiyatrik ve multipl somatik semptomların eşlik ettiği klinik tablodur. FMS'nin kronik ve romatolojik hastalıklarda sıklığının arttığı bilinmektedir.
Yöntem: Çalışmaya üniversitemiz romatoloji polikliniğinde takipli Livneh kriterlerine göre AAA tanısı almış 138 hasta ile yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve medeni durum eşlenik 82 sağlıklı birey dâhil edildi. 
Her iki gruba da Kısa-Form 36 (KF-36), Fibromyalji Etki Anketi (FEA) ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası ( HADS) hastalar tarafından dolduruldu. Hasta ve kontrol grubunda FMS varlığı ACR-1990 ve ACR 2013 Fibromiyalji sınıflama kriterlerine göre değerlendirildi. 
Sonuç: AAA tanılı hastalarda FMS sendromu sıklığı ACR 1990 kriterlerine göre %8,7, ACR 2013 kriterlerine göre %12,3 olarak bulunmuştur. Her iki kritere göre de kontrol grubuyla anlamlı fark saptanmamıştır. 
Hasta ve kontrol grupları arasında fiziksel fonksiyon, ağrı, vitalite, genel sağlık, fiziksel komponent, FEA ve HADS anksiyete skoru arasında anlamlı farklılık bulundu (p=0,03, p=0,01,p=0,013, p=0,001, p=0,001, p=0,007, p=0,032) 
AAA tanılı hastalarda ACR 1990 ve ACR 2013 kriterlerine göre FMS olan grup ile FMS olmayan grup karşılaştırıldığında SF-36 fiziksel fonksiyon, fiziksel rol kısıtlaması, ağrı, mental sağlık, emosyonel rol kısıtlaması, vitalite, genel sağlık, geçen yıla göre sağlık karşılaştırılması, mental komponent, fiziksel komponent, FEA, HADS anksiyete ve depresyon skorlarında anlamlı fark saptandı (p =0,001/ 0,001, p=0,010/ 0,001, p=0,001/ 0,001, p=0,009/ 0,016, p=0,042/ 0,009, p=0,001/ 0,001, p=0,001/ 0,002, p=0,001/ 0,001, p=0,011/ 0,046, p=0,001/ 0,001, p=0,009/ 0,058, p=0,09/ 0,08 p=0,003/ 0,23). 
ACR 1990 kriterlerine göre FMS tanısı alanlar AAA hastaları ile FMS tanısı almayan hastalar arasında eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) açısından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark bulunmamıştır. ACR 2013 kriterlerine göre FMS tanısı alan AAA hastalarında FMS tanısı almayan hastalara göre ESH düzeyi  anlamlı yüksek bulunmuştur (p=0,24/ 0,026) .
Tartışma: AAA tanılı hastalarda FMS sıklığı önceki sağlıklı toplum verileri ile benzerdi. Ancak AAA ve FMS olan grupta yaşam kalitesi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu. Anksiyete riskinde de AAA tanılı hastalarda artış görüldü. AAA tanılı hasta grubunda FMS tanısı olan ve FMS tanısı olmayan hastalar karşılaştırıldığında FMS tanılı hastalarda yaşam kalitesi azalmıştır. Hastaların atak sıklığı azaldığında; FMS sıklığı azalmaktadır. AA tanılı hastalarında erken tanı ve etkin tedavi ile hastalığın kontrol altına alınması hastaların yaşam kalitesinde iyileşmeyi ve FMS sıklığının azalmasını sağlayabilir.

Abstract:
Aim: We aimed to study occurrence of Fibromyalgia Syndrome (FMS) and its effects on quality of life in patients with Familial Mediterranean Fever (FMF) who were diagnosed according to ACR 1990 and ACR 2013 criteria. 
FMF; is an autoinflammatory disease with self-limiting episodes. FMS; is a clinical condition with pain all over the body and fatigue, cognitive disorder, psychiatric and multiple somatic symptoms might accompany to pain. It is known that FMS is more common in chronic and rheumatic diseases. 
Methods: This study included 138 patients who were followed-up in rheumatology clinic of our center and diagnosed with FMF according to Livneh criteria and 82 healthy controls who were matched in age, gender, education level and marital status.
Individuals in both groups self-reported answers to Short-Form 36 (SF-36), Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ) and Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). FMS presence in both patient and control group was evaluated according to ACR-1990 and ACR 2013 Fibromyalgia classification criteria. 
Results: FMS occurrence in patients with FMF diagnosis was %8.7 and %12.3 according to ACR 1990 and ACR 2013 criteria, respectively. No difference was identified comparing to control group according to both criteria. 
There was statistically significant difference between patient and control groups in terms of physical function, pain, vitality, general health, physical component, FEA and HADS anxiety score (p=0,03, p=0,01, p=0,013, p=0,001, p=0,001, p=0,007, p=0,032).
When we compared FMF patients with and without FMS a statistically significant difference was observed in SF-36 physical function, physical role limitation,, pain, mental health, emotional role limitation, vitality, general health, health comparison with last year, mental component, physical component, FEA, HADS anxiety and depression scores (p =0,001/ 0,001, p=0,010/ 0,001, p=0,001/ 0,001, p=0,009/ 0,016, p=0,042/ 0,009, p=0,001/ 0,001, p=0,001/ 0,002, p=0,001/ 0,001, p=0,011/ 0,046, p=0,001/ 0,001, p=0,009/ 0,058, p=0,09/ 0,08 p=0,003/ 0,23). 
No statistically significant difference was found in erythrocyte sedimentation rate (ESR) between FMF patients with and without FMS according to ACR 1990 criteria. ESR was found statistically significantly higher in FMF patients who were diagnosed as FMS according to ACR 2013 criteria comparing to patients without FMS diagnosis (p= 0,24/ 0,026).
Discussion: FMS occurrence in patients with FMF was similar to previous data of healthy society. However, quality of life was statistically significantly lower in the group with FMF and FMS. Risk of anxiety was also increased in patients diagnosed with FMF. When FMF patients with and without FMS were compared, quality of life in patients with FMS were decreased. When episodes of patients decrease; occurrence of FMS also decreases. Disease control with early diagnosis and effective treatment in patients with FMF might decrease FMS occurrence and improve quality of life.