Türkiye dışındaki Türkoloji bölümü öğrencilerinin akademik Türkçe ihtiyaçlarının tespiti
Identifying the academic Turkish language needs of Turkology department students outside Türkiye
Yazar: SERKAN İPEK
Danışman: PROF. DR. İHSAN KALENDEROĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik dil = Academic language ; Akademik kullanım = Academic use ; Dil becerileri = Language skills ; Dil eğitimi = Language education ; Dil ihtiyaç analizi = Language need analysis ; Türkoloji = Turcology ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yurt dışı eğitimi = Abroad education

Özet:
Akademik amaçlı Türkçe öğretimine ilişkin çalışmalar incelendiğinde, bu çalışmaların son yıllarda hızla arttığını ve odağında uluslararası öğrencilerin olduğunu söylemek mümkündür. Yapılan alan yazını taramasında, Türkiye dışındaki Türkoloji bölümlerinde öğrenimlerine devam eden öğrencilerin akademik Türkçe ihtiyaçlarına yönelik bir çalışma tespit edilememiştir. Bu sebeple çalışmada, Türkiye dışındaki Türkoloji bölümü öğrencilerinin akademik Türkçe ihtiyaçlarına ve bu alanda yaşadıkları sorunlara odaklanılmıştır. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı, Türkiye dışındaki Türkoloji bölümlerinde öğrenimlerine devam eden öğrencilerin akademik Türkçe ihtiyaçlarını tespit etmek olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda, Türkiye dışında Türkoloji bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerden ve aynı bölümde görevli öğretim elemanlarından, öğrencilerin akademik Türkçe ihtiyaçlarına, bu konuda yaşadıkları sorunlara ve Türkoloji bölümlerine ilişkin görüş alınmıştır. Araştırmada ulaşılabilirlik ve ekonomiklik ilkeleri gözetilmiş, ilgili ülkelerde faaliyet gösteren Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Maarif Vakfı gibi kurumlardan görüş alınarak Türkoloji bölümü bulunan ve öğrenci sayısı fazla olan ülkeler seçilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde kolay ulaşılabilir örnekleme tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Cezayir, Mısır, Ürdün, Bosna Hersek, Rusya, Sırbistan, Macaristan, Polonya ve Kosova'da yer alan üniversitelerin Türkoloji bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler ile bu bölümlerde görev yapan Türk ve yerel öğretim elemanları oluşturmuştur. Çalışma grubuna uygulanan anketler üzerinden nicel veriler toplanmış, yapılan görüşmelerle nitel veriler elde edilmiştir. Araştırmanın nicel aşamasına 157 öğrenci ve 50 öğretim elemanı, nitel aşamasına ise 32 öğrenci ve 30 öğretim elemanı katılmıştır. Çalışmada, yakınsayan paralel karma yöntem deseni kullanılmış; elde edilen nicel veriler Sosyal Bilimler İstatistik Programı (IBM SPSS 25) ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri ile çözümlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırma ile elde edilen sonuçlar, Türkoloji bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin akademik Türkçeye ihtiyaç duyduklarını ve bu bölümlerde yapısal anlamda değişikliklere gidilmesi gerektiğini göstermektedir. Nicel bulgulara göre, Türkoloji bölümü öğrencilerinin en çok konuşma ve yazma becerilerinde zorlandıkları; dinleme ve okuma becerilerini daha sık kullandıkları hem öğrencilere hem de öğretim elemanlarına göre en önemli becerinin konuşma olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda da önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Bu kapsamda, Türkoloji bölümlerinde takip edilen programlarda bir standardın bulunmadığı, ana dili Türkçe olan öğretim elemanlarına ihtiyaç duyulduğu, akademik Türkçe derslerinin programlarda yer alması gerektiği ortaya çıkmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlar, alan yazınındaki benzer çalışmaların sonuçlarıyla tartışılarak önerilerde bulunulmuştur. Çalışmanın; Türkoloji bölümleri arasında standardizasyonun sağlanması, bölümlerde akademik Türkçe başlığı altında dil becerilerine dayalı derslerin yapılandırılması, bu alanda materyallerin geliştirilmesi, donanımlı bilim insanları ve Türkologların yetiştirilmesi noktasında katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
When studies on teaching Turkish for academic purposes are examined, it becomes evident that as such studies have increased rapidly in recent years and primarily focus on international students. The literature review revealed that no study has been identified addressing the academic Turkish needs of students studying in Turkology departments outside Türkiye. Therefore, this study concentrates on the academic Turkish needs of students in Turkology departments outside Türkiye and the challenges they face in this area. Within this scope, the primary aim of the study is to identify the academic Turkish needs of students pursuing their studies in Turkology departments that are not located in Türkiye. In this context, based on comprehensive research, in-depth feedback was gathered from students studying in Turkology departments and from faculty members working in these departments regarding the students' academic Turkish needs, the challenges they encounter in this area, and their perspectives on the Turkology departments. In this research, the principles of accessibility and cost-effectiveness were prioritized and regular consultations were held with institutions such as Yunus Emre Institute and Turkish Maarif Foundation operating in the relevant countries for effective engagement and comprehensive analysis. Based on these consultations, regions and countries with Turkology departments that have a significant number of students were carefully selected. The study group was formed using the convenience sampling technique, which allowed the selection of participants to be based on their accessibility and availability, ensuring a practical and efficient approach for gathering data. The study group consisted of students enrolled in Turkology departments at universities in Algeria, Egypt, Jordan, Bosnia and Herzegovina, Russia, Serbia, Hungary, Poland, and Kosovo during the 2023-2024 academic year, as well as Turkish and local faculty members working in these departments. Quantitative data were collected through surveys administered to the study group, while qualitative data were obtained through interviews. The quantitative phase of the study involved 157 students and 50 faculty members, while the qualitative phase included 32 students and 30 faculty members. The study employed a convergent parallel mixed-methods design; the quantitative data were analyzed using the Social Science Statistical Program (IBM SPSS 25). Qualitative data were analyzed using descriptive and content analysis techniques. A phenomenological design was used for the qualitative aspect of the study. The research findings reveal that students enrolled in Turkology departments have a significant need for academic Turkish, and that structural changes within these departments are inevitable to address this need. According to the quantitative findings, students in Turkology departments struggle most with speaking and writing skills, while listening and reading skills are used more frequently. Both students and faculty members identified speaking as the most important skill. Significant results were also obtained in the qualitative aspect of the study. In this context, the research revealed that there is a lack of standardization in the programs offered by Turkology departments, a clear need for faculty members whose native language is Turkish, and the necessity for including academic Turkish courses in the curricula. The results of the study were discussed in relation to the findings of similar studies in the literature, leading to the formulation of recommendations. It is considered that the study will make significant contributions in several areas, including the establishment of standardization across Turkology departments, the design and implementation of language skills-based courses under the academic Turkish curriculum, the development of relevant educational materials, and the training of well-equipped scholars and Turkologists who can meet the evolving demands of the field.