Dijital ekonominin doğrudan vergilendirilmesinde bağlantı sorunu ve OECD çalışmaları bağlamında çözüm önerileri
The nexus issue in direct taxation of the digital economy and proposed solutions within the context of the OECD studies
Yazar: SILA ADAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALARA EFSUN YAZICIOĞLU
Kadir Has Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağlantı = Connection ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Sayısal ekonomi = Digital economy ; Uluslararası hukuk = International law ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Bu tezin amacı, uluslararası vergi hukuku anlamında dijital ekonominin doğrudan vergilendirilmesinde yaşanan vergisel sorunun tespiti ve bu sorunun küresel düzeyde çözüme kavuşturulmasında bir platform işlevi gören OECD'nin ortaya koyduğu çözüm önerilerinin eleştirel bir açıdan analiz edilmesidir. Bu amaçla çalışmanın ilk bölümünde, uluslararası vergi hukukunda vergilendirme yetkilerinin paylaşımı konusu ele alınmış ve bu paylaşımda kullanılan bir kriter olarak daimi iş yeri kavramı detaylandırılmıştır. Böylece, dijitalleşmesine bakılmaksızın tüm ekonomi için geçerli olan mevcut uluslararası vergi hukuku kuralları açıklanmış olup devamında dijital ekonominin özellikleri aktarılarak, bu mevcut kuralların dijital ekonomideki görünümü ele alınmıştır. Dijital ekonomide, geleneksel ekonomiden farklı olarak, etkin bir kaynak vergilendirilmesinden söz edilememesi hususu ortaya konulduktan sonra ise bu durumun nedenleri sorgulanarak, dijital ekonomide bir bağlantı kuralı noksanlığının bulunduğu tespit edilmiştir. Bu sorunun çözümü için küresel bir uzlaşı ortamı gerekliliğinden bahsedilerek, bu uzlaşı ortamının sağlanmaya ve ilgili sorunun çözümlenmeye çalışıldığı OECD ev sahipliğindeki çözüm önerileri, çalışmanın devamında detaylıca incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmanın ikinci bölümünde, erken dönem OECD çalışmalarından BEPS Projesi içerisinde bulunan Eylem Planı 1'de ortaya atılan çözüm önerileri, çalışmanın üçüncü bölümü olan son bölümünde ise OECD'nin yakın dönem projesi olan Sütun 1 çalışmalarından konu ile ilgili A Tutarı tasarısı incelenmiş ve bu tasarının ilgili sorunu çözmedeki başarısı tartışılmıştır.

Abstract:
This thesis aims to determine the problem in the direct taxation of the digital economy in international tax law and analyze the solution proposals put forward by the OECD, which serves as a platform for solving this problem at a global level. For this purpose, in the first part of the thesis, the issue of allocating taxation rights in international tax law is presented, and the concept of 'permanent establishment' as a criterion used in this allocation is detailed. Thus, the current rules of international tax law, which are valid for the entire economy regardless of its digitalization, are explained. After presenting the characteristics of the digital economy, the application of the existing rules of international tax law to that economy is illustrated. After demonstrating that unlike the traditional economy, there is no effective source taxation in the digital economy, the reason for this situation has been analyzed and at last it has been determined that there is a lack of nexus rule applied to the digital economy. By mentioning the necessity of a global consensus for the solution of this problem, OECD studies in which this consensus setting is allegedly provided and the presented issue is tried to be resolved, are examined in detail in the remaining part of the present study. In this context, in the second part of the study, the solution proposals in Action Plan 1 of the BEPS Project, one of the early OECD studies, were examined. In the last part of the thesis, Pillar 1 and the Amount A draft, as the recent study of the OECD, was reviewed. At last, the success of this draft in solving the relevant issue was discussed.