Güncel sanatta Queer teori bağlamında cinselliğin ele alınış biçimleri
Forms of sexuality in contemporary art in the context of Queer theory
Yazar: MEHMET FURKAN EDE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERALP OSMAN ERDEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Türkiye'de güncel sanat ortamında cinsellik üzerine çalışmalar 1990'lı yılların sonu ve 2000'li yılların başında ilk örneklerini vermeye başlamıştır. Güncel sanat ortamında cinselliğin kendisine yer bulmaya başlamasıyla birlikte normatif dışı cinsellikler dahil her türlü cinsellik sanatın konuları arasına girmiştir. Bu dönemde homo erotizm üzerinden LGBT sanatının da ilk örnekleri ortaya çıkmıştır. 2000'li yıllarda Türkiye'de Queer teori akademi çevresinde tartışılmaya başlanmıştır. Queer teorinin akademik çevrelerce tartışılmaya başlandığı dönemden kısa bir süre sonra Queer teori güncel sanatta kendisine yer bulmaya başlamıştır. Özellikle 2010 sonrasında sanat üretimine başlayan yeni nesil sanatçılar Queer teoriyle yakından ilgilenerek çalışmalarında Queer beden ve cinselliği üzerinden Queer mefhumunu ele almaya başlamıştır. Bu çalışma Türkiye'de güncel sanat ortamında normatif dışı cinsellikler üzerine yapılmış çalışmalara odaklanırken bu çalışmaları Queer bakış açısından değerlendirerek Queer cinselliğiyle aralarındaki ilişkiyi incelemektedir. Güncel sanatta cinselliğin ele alınış biçimleri Queer teori bağlamında değerlendirilirken norm dışı cinselliklerin güncel sanattaki konumu ortaya konulmuştur. Bu çalışma kapsamında öncelikle Queer teorinin ortaya çıkışına odaklanarak detaylı bir şekilde açıklanmıştır. İkinci olarak LGBTİ+ Hareketinin Türkiye'deki tarihçesine odaklanarak hareketin Türkiye'deki mücadelesi incelenmiştir. Sonrasında Türkiye'de LGBTİ+ Hareketi ile Queer teori arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Üçüncü olarak ise LGBT Sanatı'nın oluşumu ve Queer'in güncel sanattaki olasılıkları ele alınmıştır. Bu tez çalışmasının ana konusunu oluşturan dördüncü bölümde ise güncel sanatta cinselliğin ele alınış biçimleri normatif dışı cinsellikler üzerine eserler üreten sanatçıların çalışmaları üzerinden Queer bir bakış açısından değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma güncel sanatta; norm dışı cinsellikler, Queer cinselliği, LGBTİ+ ve Queer'in güncel sanattaki temsiliyeti ve bu temsiliyetin sınırlarını ortaya koymaktadır.

Abstract:
In Turkey, Works on sexuality in the contemporary art scene began to emerge in the late 1990s and early 2000s. With the inclusion of sexuality in contemporary art, all kinds of sexuality, including non-normative sexuality have become topics in art. In this period, the first examples of LGBT art also emerged through homoeroticism. Queer theory began to be discussed in the academic circle in Turkey in the 2000s, and shortly thereafter, Queer theory began to find its place in contemporary art.  New-generation artists who started producing art after 2010 began to take Queer concepts such as Queer bodies and sexuality as their focus. This study focuses on non-normative sexuality and evaluates these Works from a Queer perspective to examine the relationship between Queer sexuality and these works. In evaluating forms of sexuality in contemporary art within the context of Queer theory, the position of non-normative sexuality in contemporary art is also revealed.  This study first explains Queer theory in detail by focusing on its emergence. Secondly, it explores the history of the LGBTI+ movement in Turkey and its struggle. Then, it describes the relationship between the LGBTI+ movement and Queer theory in Turkey. The formation of LGBT art and the possibilities of Queer in contemporary art are also discussed. The fourth section, which is the main topic of this thesis, evaluates the forms of sexuality in contemporary art from a Queer perspective, focusing on works of artists who produce works on non-normative sexuality. In conclusion, this study reveals the representation of non-normative sexuality, Queer sexuality, LGBTI+, and Queer in contemporary art, and the limits of this representation.