Tortum çayı ve kollarının (Erzurum) fiziko-kimyasal parametrelerinin araştırılması
Investigation of physico-chemical parameters in Tortum river and tributaries (Erzurum)
Yazar: MİNE KÖKTÜRK
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED ATAMANALP
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Amonyak = Ammonia ; Azot = Nitrogen ; Fosfor = Phosphorus ; Nitrat tayini = Nitrate determination ; Nitritler = Nitrites ; Silikat = Silicate ; Spektrofotometre = Spectrophotometer

Özet:
Bu araştırmada, Tortum Çayı'nda belirlenen 9 istasyondan Haziran 2012- Mayıs 2013 tarihleri arasında aylık su örnekleri alınmıştır. Bu örneklerde azot ve fosfor fraksiyonları ile toplam demir, silikat, sülfat konsantrasyonlarının ve bazı su kalite parametrelerinin (su sıcaklığı, çözünmüş oksijen, pH) mevsimlere ve istasyonlara bağlı değişimleri incelenmiştir. Çalışma süresince elde edilen değerler (en küçük ve en büyük) şu şekilde bulunmuştur: Amonyak azotu (NH3-N) (0,02±0,0004 ve 0,88±0,0074 mg/L), nitrit azotu (NO2-N) (0,03±0,00 ve 1,47±0,0396 mg/L), nitrat azotu (NO3-N) (0,01±0,00 ve 0,67±0,001mg/L), toplam ortofosfat (TOP) (0,00±0,00 ve 29,14±0,686 mg/L), toplam fosfor (TP) (0,00±0,00 ve 0,57±0,686 mg/L), demir (Fe) (0,01±0,00 ve 1,12±0,008 mg/L), silikat (Si) (1,55±0,0076 ve 3,84±0,0032 mg/L), sülfat (SO4) (1,68±0687 ve 92,11±12,4965 mg/L), su sıcaklığı (3,19±0,77 ve 21,21±1,40 °C), çözünmüş oksijen (ÇO) (7,81±1,17 ve 15,93±0,79 mg/L), pH (8,38±0,19 ve 9,22±0,29), alkalinite (40,00±10,00 ve 244,44±96,84 mg/L CaCO3) toplam askıda katı madde (AKM) (1,74±0,93 ve 6,18±3,11 mg/L), Ca+2 sertliği (22,84±9,28 ve 37,91±11,41 mg/L CaCO3), toplam sertlik (TS) (106,78±75,23 ve 204,11±68,32 mg/L CaCO3). Sonuç olarak, Tortum Çayı ve kollarından gelen evsel atık, hayvansal orjinli gübre, hidro elektrik santrallerinin kurulması sebebiyle kirlik tehdidi altındadır. Tortum Çayı ve kollarının fiziksel ve kimyasal tüm özellikleri, su kirliliği mevzuatında bildirilen kıta içi su kalite standartları göre incelendiğinde su sıcaklığı, çözünmüş oksijen ve sülfat değerleri hariç düşük kaliteli (3. sınıf) su standardında olduğunu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Azot Fraksiyonları, Fosfor Fraksiyonları, Demir, Silikat, Su Kalitesi, Tortum Çayı

Abstract:
In this research, water samples had been taken monthly from nine stations, in the Tortum River between June 2012 and May 2013. In this samples were investigated related to seasonal and stations changes of nitrogen and phosphorus fractions, total iron, silicate, sulfate concentrations and some water quality parameters (water temperature, dissolved oxygen, pH). The measured data were given as following (minimum and maximum): ammonia nitrogen (NH3-N) (0.02±0.0004 and 0.88±0.0074 mgL-1), nitrite nitrogen (NO2-N)( 0.03±0.00 and 1.47±0.0396 mgL-1), nitrate nitrogen (NO3-N) (0.01±0.00 and 0.67±0.001mgL-1), total orthophosphate (TOP)( 0.00±0.00 and 29.14±0.686 mgL-1), total phosphorus (TP) (0.00±0.00 and 0.57±0.686 mgL-1), total iron (Fe) (0.01±0.00 and 1.12±0.008 mgL-1), silica (Si) (1.21±0.0024 and 3.84±0.0032 mgL-1), sulfate (SO4) (1.68±0.687 and 92.11±12.4965 mgL-1), water temperature (3.19±0.77 and 21.21±1.40 °C), dissolved oxygen (7.81±1.17 and 15.93±0.79 mgL-1), pH (8.38±0.19 and 9.22±0.29), alkalinity (40.00±10.00 and 244.44±96.84 mgL-1 CaCO3), total suspended solid matter (TSS) (1.74±0.93 and 6.18±3.11 mgL-1), calcium (Ca++)(622.84±9.28 and 37.91±11.41 mgL-1), total hardness (106.78±75.23 ve 204.11±68.32 mgL-1 CaCO3). As a result, Tortum River and tributaries have been under threated because of  domestic waste, fertilizer, hydroelectric plant. When the all physical and chemical characteristics of Tortum River and tributaries  were examined according to the inland water quality standards declared in water pollution law, it can be said that the river has a low water quality standard (Class III) except for water temperature, dissolved oxygen and sulfate.
Keywords: Nitrogen Fractions, Phosphorus Fractions, Iron, Silica, Water Quality, Tortum River