Aile Hukuku özelinde Hanefi ve Evzâî mezheplerinin mukayesesi /
Yazar: MUHAMMED LATİF ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. METİN YİĞİT
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Aile hukuku = Family law ; Evzai = Awzai ; Hanefiler = Hanifies ; Mezhepler = Sects ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
Çalışmamızı, sahâbe devrinden sonra fıkıh ve hadis vesikalarının henüz yeni ortaya çıktığı, İslâmȋ ilimlerin temellerinin atıldığı, tebe-i tâbiȋn döneminin önemli şahsiyetlerinden biri olan, özellikle Şam mıntıkasının imamı ve fakihi olarak tanınan, mutlak müçtehit ve mezhep sahibi İmam Evzâȋ'nin hayatı, eserleri ve aile hukuku özelinde Hanefȋ mezhebiyle farklı düşündüğü konuların değerlendirilmesi hakkındadır.
Evzâȋ, başta hadis ve fıkıh olmak üzere, İslâmȋ ilimlere ilgi duymuş, bu ilimler hakkında birçok eser telif etmiştir. Ancak bu eserlerin çoğu ya günümüze ulaşmamış ya da gün yüzüne çıkarılamamıştır.
Evzâȋ'nin İslâm medeniyetinde iz bırakan asıl yönü, iki buçuk asra yakın mezhebinin devam etmesidir. Öte yandan yaşadığı dönemin ileri gelen hadisçi ve fakihleriyle bir takım münazaralara girmesi, ulemanın nazarı dikkatini celp etmiştir. Bu bağlamda Ebû Hanîfe'nin siyer hakkındaki görüşlerine karşı görüşler beyan etmiş, Ebû Yusuf da iki imamın görüşlerini karşılaştırarak kendi imamının görüşünü destekler mahiyette deliller serd etmiştir. Biz de Ebû Yusuf'un bu tarzından esinlenerek Hanefȋ mezhebiyle Evzâȋ'nin aile hukuku hakkındaki farklı içtihatlarını karşılaştırarak tarafların delillerini ele aldıktan sonra, değerlendirmede bulunduk. Böylece Evzâȋ'nin usulde dayandığı deliller ve fıkıh alanındaki etkisini ortaya çıkarmaya çalıştık.
Evzâȋ'nin, füru fıkhında Siyeru Evzâȋ isimli kitabının dışında günümüze ulaşan bir eseri olmasa da birçok konu hakkındaki görüşü, başta klasik dönem hadis, fıkıh ve tefsir kaynakları olmak üzere, son dönem kaynaklarda da bulmak mümkündür. Bu çalışmamızda Evzâȋ'nin, ele aldığımız meseleler hakkındaki görüşü ve dayandığı delilleri zikrettikten sonra, O'nun görüşünün yer aldığı kaynakları tespit ederek, bu görüşlerin geçtiği yere işarette bulunduk.
V
Evzâȋ'nin hüküm ıstınbatında izlediği metodu hakkında elimizde bir eser bulunmamaktadır. Ancak, içtihatta bulunduğu meselelerden izlediği metot anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Evzâȋ'nin usulde izlediği metoda değindik.

Abstract:
After from the age of companion emergence of fiqh and hadiths, the foundation of Islamic sciences, one of the important personalities of the tebe-i tâbiȋn period, especially known as the imam of the sham region and scribe, absolute mujtahit and sectarian the life of Imam Evzâi, especially works and family law It is about the evaluation of the issues which Hanefu think of differently.
Evzai was interested in Islam, especially in hadith and fiqh, he wrote many works about these sciences. However, most of these works have not been reached or opened.
The main direction that Evzâ bırak left traces in the Islamic civilization is the continuation of the sect near two and a half centuries. On the other hand, a group of prominent hadiths and scholars discussion has caught the attention of the ulema. On this subject, Abu Hanifa's have put forward views against the views of sire, Abu Yusuf also gave the views of the two imams compares the opinion of his own imam by extracting evidence from the nature. We are also consideration by this style of Abu Yusuf and by the Hanefȋ sect, Evzâin's family law after considering the parties' evidence by comparing their different case-t We found. Thus, we tried to reveal the effect of Evzâȋ in the field of law and jurisprudence. Although Evzâȋ is not an artifact that is reached daily except in the book entitled füru fıqh Siyeru Evzâı, the view of many subjects can be found in the sources of the last period, especially classical period hadith, fiqh and tafsir sources. After mentioning the views and the proofs of Evzâin about the issues we have dealt with in this work, By identifying the sources of his opinion, we have pointed out where these views pass. There is not any work about the method that Evzâ is observed in his judgment. However, the method that is followed by the cases in the case-law is understood. In this context we have mentioned Evzâȋ's method in practice.