Antalya doğal florasından toplanan düğmeli yonca (medicago orbicularis  l.)'nın morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Morphological and molecular characterization of button medic (medicago orbicularis l.) collected from Antalya natural flora
Yazar: CENGİZ ERDURMUŞ
Danışman: PROF. DR. SADIK ÇAKMAKÇI
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Yonca kuru otu = Alfalfa hay

Özet:
Bu çalışma, Antalya dogal florasından toplanan ve özellikle mera alanları için önem teşkil eden tek yıllık yonca türlerinden Dügmeli yonca (Medicago orbicularis L.)'nın morfolojik ve moleküler karakterizasyonunu yapmak amacıyla yürütülmüştür.

Toplama çalışmaları sonucunda 45 Medicago orbicularis L. genotipi belirlenmiştir. Genotiplerin bulundugu noktaların GPS ile koordinatları belirlenmiş, kültür koşullarında ve doğal yaşam alanlarında bazı tarımsal özellikleri incelenmiştir. Ayrıca genotiplerin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu yapılmıştır.

Materyal olarak kullanılan 45 Medicago orbicularis L. genotipi 2 yıl süreyle tarla denemesine alınmıştır. Materyalin ekimi, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında, tesadüf blokları deneme deseninde iki tekerrürlü olarak her genotip 20 Ocak olacak şekilde yapılmıştır. Ekimde her ocağa üç tohum atılmış, çıkışlar sağlandıktan sonra seyreltme yapılarak tek bitki bırakılmıştır. Ekim işlemi sıra arası 1 m ve sıra üzeri 0.5 m olacak şekilde düzenlenmiştir. Araştırma sonucunda, Medicago orbicularis L. türünün verim potansiyelleri ortaya konmuş ve genetik ilişkileri saptanmıştır.

Elde edilen veriler değerlendirildiğinde Medicago  orbicularis L. türünün Antalya doğal florasında 6-1223 m aralığında bulunduğu tespit edilmiştir. M orbicularis L. genotiplerinin doğal florada alınan gözlem ve ölçümlerinde bütün genotiplerde büyüme şekli yatık, çiçek rengi sarı olarak belirlenmiştir. Genotiplerin yaprakçık eni 2.5-11.0 mm, yaprakçık boyu 4.0-16.5 mm, yaprakta ve baklada tüylülük 1-3 değerleri arasında, bitki boyu 18.0-58.4 cm, bitkide bakla sayısı 2.5-46.0 adet arasında değiştiği gözlenmiştir. Tarla denemelerinin iki yıllık ortalamalarında incelenen özelliklerde büyüme şekli ve çiçek rengi doğal florayla benzer şekilde yatık ve sarı olarak tespit edilmiştir. Bakla kıvrım yönünün bütün genotiplerde ters saat, yaprakçık şekli orbicular, bakla şeklinin lentiform şeklinde oldugu belirlenmiştir. Genotipler yeniden sürme özelliği göstermemişlerdir. İncelenen diğer özelliklerde ise yaprakçık eni 8.3-14.1 mm, yaprakçık boyu 10.6-15.4 mm, bitki boyu 35.1-73.2 cm, bitkide bakla sayısı 117.5-767.0 adet, boğum arası uzunluğu 3.6-6.9 cm, % 50 çiçeklenme gün sayısı 139.5-161.0 gün, tam çiçeklenme gün sayısı 147.5-169.5 gün, son çiçeklenme tarihi 184.0-215.5 gün, ekimden ilk olgun bakla oluşumuna kadar geçen gün sayısı 168.0-194.5 gün, ekimden son olgun bakla oluşumuna kadar geçen gün sayısı 198.0-222.5 gün, bitki ömrü 210.5-239.5 gün, 1000 dane ağırlığı 1.70-3.60 g, bakla kıvrım sayısı 3.2-4.3 adet, baklada tane sayısı 12.0-17.9 adet, bakla ağırlığı 0.107-0.256 g, bakla kabuğu kalınlığı 2.0-3.6 mm, yeşil ot verimi 134.1-655.0 g/bitki, kuru ot verimi 37.6-173.3 g/bitki, kes verimi 57.1-355.7 g/bitki, tohum verimi 5.8-20.8 g/bitki, yaprakta ve baklada tüylülük 1-2 değerleri arasında değiştiği saptanmıştır.

Moleküler veriler incelendiğinde Medicago orbicularis L. genotiplerinin çok sayıda ana ve alt grup oluşturduğu belirlenmiştir.

ANAHTAR KELiMELER:	Tek yıllık yonca, Antalya doğal flora, morfolojik karakterizasyon, moleküler karakterizasyon

Abstract:
This study was carried out to determine morphological and molecular characterization of annual button medic (Medicago orbicularis L.), especially very important for the pasture areas, collected from Antalya natural flora.

As a result of the collection studies, 45 Medicago orbicularis L. genotypes were determined. GPS coordinates of the points where genotypes were collected determined and some agricultural properties were investigated in their both natural habitats and cultural conditions. Also, morphological and molecular characterization of genotypes were determined.

Medicago orbicularis L. genotypes were tested for 2 years in field experiments. Trials were carried out according to randomized complite block design with two repplications, at field crops department of West Mediterranean Agricultural Research Institute. Three seeds were used for sown and then thinned to one plant. Plots consisted of 20 plants, row spacing was 1 m and on row distance was 0.5 m. With the study, yield potential of the Medicago orbicularis L genotypes identified and genetic relationships was determined.

As a result of the obtained data, it was identified that Medicago orbicularis L. was existed between 6-1223 m in Antalya natural flora. It was determined that all genotypes growth shape were slant, flower colour were yellow. It was observed that leaflet width of genotypes was varied between  2.5-11.0 mm, leaflet height was varied between  4.0-16.5 mm, hairiness values of leaf and pod was varied between 1-3, plant height  was varied between 18.0-72.0 cm, number of fruit per plant was varied between 2.5-46.0.

Two-year results of the field trials showed that, growth shape and flower colour were slant and yellow similar to natural flora. It was also determined that crimp direction of fruit was counterclockwise, leaflet shape was orbicular, fruit shape was lentiform in all genotypes. Genotypes did not show regeneration feature.

It was determined that leaflet width was varied between 8.3-14.1 mm, leaflet height was varied between 10.6-15.4 mm, plant  height was varied between  35.1-73.2 cm, number of fruit per plant was varied between 117.5-767, intemode length  was varied between 3.6-6.9 cm, the number of 50% flowering day was varied between 139.5-161, the number of full flowering day  was varied between 147.5-169.5, final flowering date was varied between 184-215.5, the number of days from sowing to the last occurrence of ripe fruit was varied between 198-222.5, plant life was varied between 210.5-239.5 days, 1000 grain weight was varied between 1.70-3.60 g, the fruit crimp number was varied between 3.2-4.3, the number of grains per fruit were varied between 12.0-17.9 fruit weight was varied between 0.107-0.256 g, fruit peel thickness was varied between 2-3,6 mm, herbage yield was varied between 134.1-655.0 g/plant, dried herba yield was varied between 37.6- 173.3 g/plant, the cutting yield was varied between 57.1-355.7 g/plant, seed yield was varied between 5.8-20.8 g/plant, hairiness of leaf and pod was varied between 1-2.

When molecular data observed, it was determined that Medicago orbicularis L genotypes formed several main and sub-groups.

Field trials, natural flora informations and molecular markers data showed that Medicago orbicularis L genotypes have wide variation.

KEYWORDS:	Annual	medic,	Antalya	natural	flora,	morphological characterization, molecular characterization