Şeyh Galib Divanı'nda sosyal hayat unsurları
Social life elements at the Şeyh Galib's Divanı
Yazar: DUYGU BAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SELMAN YİĞİT
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Sosyal hayat = Social life ; Şeyh Galib = Sheikh Galib

Özet:
Şeyh Galib, Klasik Türk şiirinin son dönem büyük şairlerindendir. Yaşadığı dönemin önde gelen şairlerinden olmuştur ve hem kendi dönemindeki şairleri hem de kendisinden sonra gelen şairleri etkilemiştir. Şiirleri zengin bir araştırma konusudur. Eserleri üzerine birçok çalışma bulunmasına rağmen şiirlerindeki sosyal hayat unsurları hakkında müstakil bir çalışma tespit edilememiştir. Bu çalışmada döneminde Galata Mevlevihanesi şeyhi olan Şeyh Galib'in şiirlerindeki sosyal hayat unsurları ve toplumsal kültür öğeleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Benimsemiş olduğu Sebk-i Hindî akımının da etkisiyle sosyal hayatla ilgili unsurları şiirlerinde ele almıştır. 
Divan edebiyatı bazı çevrelerce hayattan kopuk ve hayal ürünü bir edebiyat olarak anılmaktadır. Çalışmamız sanılanın aksine Divan Edebiyatı'nın hayatın içinden izler taşıdığına, günlük hayata tutulan bir ayna olduğuna dair bir örnek olmuştur. Bu noktada şairin divanı sosyal hayatın izlerini görmek açısından zengin konular içermektedir. Divanında tespit edilen bu kavramlar şiirlerinden örnekler verilerek yorumlanmıştır. Çalışmada Naci Okçu'nun hazırlamış olduğu Şeyh Galib Divanı esas alınmıştır. Amacımız sosyal hayat bağlamında insan tipleri, deyimler, davranışlar, din ve inanç, adetler ve gelenekler, musiki, eğlence, spor, oyun, eşyalar, mimari ve giyim kuşam, önemli gün ve zamanlar gibi unsurların değerli birer kaynak olabileceğini ortaya koymak ve divan şiiri geleneğinin daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır.  Çalışmada elde edilen bulgular çeşitli başlıklar altında incelenmiş ve çalışmanın 18. yy. Osmanlı döneminin sosyal hayatını yansıtması açısından önemli olduğu kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Şeyh Galib is one of the last period great poets of Classical Turkish poetry. He became one of the leading poets of his time and influenced both the poets of his time and the poets who came after him. His poems are the subject of rich research. Although there are many studies on his works, no independent study has been found about the social life elements in his poems. In this study, the social life elements and social culture elements in the poems of Şeyh Galib, who was the sheikh of the Galata Mevlevihane in his period, were tried to be determined. With the influence of the Sebk-i Hindi movement he adopted, he dealt with the elements of social life in his poems.
Divan literature is known as a literature that is disconnected from life and a product of imagination. Contrary to popular belief, our study has been an example that Divan Literature carries traces of life and is a mirror held in daily life. At this point, the poet's divan contains rich topics in terms of seeing the traces of social life. These concepts identified in his divan were interpreted by giving examples from his poems. The study is based on the Divan of Sheikh Galib prepared by Naci Okçu. Our aim is to reveal that elements such as human types, idioms, behaviors, religion and belief, customs and traditions, music, entertainment, sports, games, furniture, architecture and clothing in the context of social life can be valuable resources and to provide a better understanding of the tradition of divan poetry. The findings in this study were examined under various headings and it has been came a conlusion that this work is important in terms of reflecting the social life of Ottoman in 18th century.