Ebeveynlerin ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı ile ilkokul çağındaki çocuklarının ağız ve diş sağlığı arasındaki ilişki
The relationship between parents' oral and dental health literacy and the oral and dental health of their primary school children
Yazar: FURKAN DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ILGAZ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, iki farklı sosyoekonomik seviyede yer alan ilkokuldaki çocukların ebeveynlerinin ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı (ADSOY) düzeyleri ile çocuklarının ağız ve diş sağlığı arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma, devlet (211 ebeveyn ve çocuk) ve özel okul (179 ebeveyn ve çocuk) olmak üzere Antalya il merkezindeki iki farklı sosyoekonomik seviyede yer alan okullarda gerçekleştirilmiştir. Veriler, ebeveynlerden anket formu, kapsamlı ADSOY ölçeği ve çocuklardan DMFT/dmft indeksi, ağız değerlendirme rehberi ile toplanmıştır. Çocukların ağız ve diş sağlığı durumu diş hekimi ve hemşire tarafından iki farklı şekilde değerlendirilmiş ve tarama sonuçları karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Ebeveynlerin ADSOY puan ortalaması 14.88±3.91 ve çocukların DMFT/dmft indeksi puan ortalaması 4.33±3.19'dur. Ebeveynlerin %31.1'inin ADSOY seviyesi kötü düzeydedir. Devlet okulundaki ebeveynlerin ADSOY puan ortalaması özel okula göre daha düşük (p<0.001) ve özel okuldaki çocukların DMFT/dmft indeksi puan ortalaması devlet okuluna göre daha düşük belirlenmiştir (p<0.001). Ebeveynlerin ADSOY puanı yükseldikçe çocukların DMFT/dmft indeksi puanı düşmektedir (ρ=-0.201, p<0.001). Çocukların taramasında diş hekimi ile hemşirenin puan ortalamaları arasında doğru orantılı ve güçlü bir ilişki bulunmuştur (ρ=0.92, p<0.001).
Sonuç: Ebeveynlerin ADSOY seviyesi yükseldikçe çocuklarının ağız ve diş sağlığı durumlarının iyi olduğu görülmüştür. Sosyoekonomik düzey hem ebeveynlerin ADSOY seviyesinde hem de çocuklarının ağız ve diş sağlığı durumları üzerinde önemli bir belirleyicidir.  Hemşire ve diş hekiminin çocuklara uyguladığı ağız ve diş sağlığı tarama sonuçları doğru orantılı ve tutarlıdır. Çocukların ağız ve diş sağığı için okul sağlığı hemşireleri tarafından rehber kullanılarak değerlendirilmesi ve eğitimler planlanarak ebeveynlerin ADSOY seviyesinin yükseltilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: ebeveyn, ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı, çocuk, DMFT/dmft

Abstract:
Objective: This study aimed to examine the relationship between the oral and dental health literacy (OHL) levels of parents of primary school located children at two different socioeconomic levels and the oral and dental health of their children.
Method: This descriptive type of research was conducted in schools in two different socioeconomic levels in the city center of Antalya public (211 parents and children) and private school (179 parents and children). Data were collected from parents with a questionnaire form, comprehensive OHL measure, and from children with DMFT/dmft index and mouth assessment guide. The oral and dental health status of the children was evaluated in two different ways by the dentist and the nurse, and the screening results were compared.
Results: The average OHL score of the parents is 14.88±3.91 and the average DMFT/dmft index score of the children is 4.33±3.19. 31.1% of the parents have insufficient OHL level. The average OHL score of parents in public school was lower than in private school (p<0.001), and the average DMFT/dmft index score of children in private school was lower than that in public school (p<0.001). As parents' OHL score increases, children's DMFT/dmft index score decreases (ρ=-0.201, p<0.001). A directly proportional and strong relationship was found between the average scores of the dentist and the nurse in the screening of children (ρ=0.92, p<0.001).
Conclusion: It has been observed that as parents' OHL level increases, their children's oral and dental health conditions are better. Socioeconomic level is an important determinant of both the OHL level of the parents and the oral and dental health status of their children. The oral and dental health screening results applied to children by nurses and dentists are directly proportional and consistent. For children's oral and dental health, it is recommended that they be evaluated by school health nurses using a guide and that parents' OHL level is increased by planning trainings.
Key words: parent, oral and dental health literacy, child, DMFT/dmft