Sinematografik mirasın korunması ve dijital teknolojik gelişmelerin film korumasına etkileri
Preservation of cinematographic heritage and effects of digital technological developments on film preservation
Yazar: KUMSAL KIVILCIM
Danışman: PROF. ASİYE KORKMAZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Sanat Dalı / Sinema Televizyon Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Sinema = Cinema

Özet:
İnsan, varoluşunun başlangıcından itibaren yazı, resim ve müzik gibi
yöntemlerle kendini ifade etmenin yollarını bulmuş, bu sayede geçmişin ışığında
geleceğin temellerini atmıştır. Hareketli görüntünün keşfiyle birlikte bu bilgi ve
deneyimi aktarmanın daha etkili bir yolu olduğu fark edilmiştir.
Keşfedildiği yıllarda yalnızca bir eğlence aracı olarak değerlendirilen sinema,
belge niteliği taşıyan bir sanat dalıdır. Filmler, aktardıkları dönemin kültürel
özelliklerini, ekonomik yapısını ve içinde bulundukları toplumun sosyolojik yapısını
yansıtmaktadır. Edebi, dramatik ve plastik tüm sanatlardan izler taşıyan sinema,
gelecek kuşaklara bilgi aktarımını sağlaması bakımından çok önemlidir. Filmlerin
kültürel miras birikiminin büyük bir bölümünü oluşturdukları için korunmaları
zorunludur.
Teknolojik yenilikler sinemayı doğrudan etkilemektedir. Sinema sektörünü ve
film yapım sürecini yöneten teknoloji dolaylı yoldan filmlerin korunması gerektiğini
de işaret etmiştir. İlk film koruma çalışmaları sinemaya sesin gelmesi ve sessiz
filmlerin terk edilmesiyle ortaya çıkmıştır. Aydın kesimin küçük gruplar halinde
yürütmeye başladıkları film koruma çalışmaları, Uluslararası Film Arşivleri
Federasyonu'nun kurulmasıyla hız kazanmış ve koruma alanında bilimsel standartlar
belirlenmiştir.
Filmlerin korunabilmesi için ilk olarak derleme çalışmalarının yürütülmesi
gerekmektedir. Ülkelerin film arşivleri imkan ve stratejileri doğrultusunda zorunlu
(yasal) veya gönüllü derleme yöntemleriyle filmleri arşive kazandırmaktadır. Arşive
kazandırılan filmler uzmanlar tarafından incelenir, filmin özelliklerine göre bir
koruma planı oluşturulur. Oluşturulan plan doğrultusunda film üzerinde gerekli
işlemler yapılarak filmin uygun koşullarda depolanması sağlanır.
Pelikül film, zaman, depolama koşulları ve dış etkenler nedeniyle bozulabilen
bir yapıya sahiptir. Bu malzeme üzerinde gerçekleştirilen uygulamalar deneyim ve
uzmanlık gerektirmektedir. Pelikül film üzerinde yapılan yanlış müdahaleler eser
üzerinde geri dönülemeyecek hasarların oluşmasına neden olabilmektedir. Bu durum sinema mirasının önemli bir kısmını oluşturan pelikül film malzemesinin korunması
konusunda gerekli önlemlerin alınmasını gerektirmektedir.
Dijital teknolojinin gelişmesiyle birlikte sinema endüstrisinde iş akışı
bütünüyle değişmiştir. Bu değişim, film koruma uygulamalarında yeni yöntemlerin
doğuşuna zemin hazırlamıştır. Filmlerin dijital ortama aktarılması olarak tanımlanan
dijitalizasyon işlemi, eserlerin bilgisayar ortamında yenilenmesini sağlamaktadır.
Fiziksel restorasyon uygulamaları tamamlanan film, tarama cihazlarıyla
gerçekleştirilen dijitalizasyon işlemi sonucunda sayısal ortama aktarılır. Eserin
aktarımı gerçekleştikten sonra film üzerinde yapılan her müdahale gerektiği takdirde
geri alınabilir. Bu durum film restorasyonu uygulamalarının sağlıklı bir şekilde
yürütülmesini sağlamakta ve filmin orijinaline zarar verecek etmenleri ortadan
kaldırmaktadır.
Sayısal ortamda yapılan restorasyon uygulamalarının dezavantajları da vardır.
Dijital teknolojinin sunduğu imkanlar film üzerinde radikal değişiklikler
yapılabilmesinin önünü açmaktadır. Fakat restorasyon uygulamalarında filmin
onarımını sağlarken orijinalini de korumak oldukça önemlidir. Film koruma alanında
çalışan kurumların görevi, teknolojinin sağladığı imkanları filmin orijinaline sadık
kalarak kullanmak ve eserin gelecek kuşaklara sağlıklı bir şekilde aktarılmasını
sağlamaktır. Bunun yanı sıra dijital teknolojinin imkanlarıyla film koruma
çalışmalarını yürütmek maliyetli bir işlemdir. Teknolojinin sürekli olarak gelişmesi,
dijitalizasyon, bilgisayar ortamında gerçekleştirilen işlemler ve filmlerin
depolanması alanında yenilikler yapılmasını gerektirmektedir. Film koruma alanında
faaliyet gösteren pek çok kurum, sahip olunan cihazları, yazılım ve donanımları
sürekli olarak yenileyemeyecek durumdadır. Fakat özellikle filmlerin dijital veri
dosyaları halinde depolanıyor olması eserlerin erişilebilirliğini sağlamak için yeni
formatlara aktarılmasını gerektirmektedir. Dijitalize edilen filmlerin orijinal
malzemesi olan pelikül filmler muhafaza edilmeye devam ediyor olsa da, direkt
olarak dijital teknolojinin imkanlarıyla çekilen ve depolanan filmler pelikül filmler
kadar şanslı değildir. Çünkü pelikül film uzun zamandır üzerinde çalışılan,
gözlemlenen ve ömrü belirli olan bir malzemedir. Fakat dijital veri dosyaları için
aynı güveni duymak ne yazık ki söz konusu değildir.
Sürekli gelişen teknoloji, değişimi zorunlu hale getirmektedir. Bu değişim de
cihazlarla sınırlı kalmamalıdır. Film koruma alanında çalışan uzmanların hem eski
hem de yeni teknolojiye hakim olmaları, gelişmeleri takip etmeleri ve öğrenme
heveslerini yitirmemeleri gerekmektedir. Ne yazık ki film koruma alanında çalışan
uzmanların sayısı, korunması gereken malzemeye oranla oldukça azdır. Üretimin hız
kesmeden devam ettiği sinema sektörünün belki de en önemli sorunlarından biri film
koruma alanına yapılan yatırımların yeterli olmamasıdır. Bu sorunun temeli ise
filmlerin korunması gerektiğine dair gerekli duyarlılığın gösterilmemesidir. Bilimsel
veriler ışığında belirlenen stratejiler, maddi olanakların sağlanması ve yeterli
donanıma sahip uzmanların yetiştirilmesi film koruma alanında karşılaşılan
sorunların büyük ölçüde çözülmesini sağlayacaktır.

ANAHTAR KELİMELER: Sinematografik miras, koruma, dijital teknoloji, derleme, konservasyon, restorasyon, yararlandırma.

Abstract:
Humans have found ways to express themselves through methods such as
writing, painting, and music since the beginning of the irexistence, thus laying the
foundations for the future in the light of the past. With the discovery of moving
images, it has been realized that this provides a more effective way of transferring
knowledge and experience.
Cinema, initially regarded solely as a form of entertainment when it was first
discovered, is a form of art that carries documentary qualities. Films reflect the
cultural characteristics, economic structure, and sociological makeup of the time they
depict. Cinema, incorporatingtraces from literary, dramatic, and visual arts, is highly
significant in terms of transferring knowledge to future generations. Since films
constitute a significant portion of cultural heritage accumulation, it is imperative to
preserve them.
Technological innovations directly influence the art of cinema. The
technology that governs the cinema industry and the film production process
indirectly indicates the need for film preservation. The initial efforts for film
preservation emerged with the advent of sound in cinema and the abandonment of
silent films. Film preservation initiatives, initially carried out by small groups within
the intellectual circles, gained momentum with the establishment of the International
Federation of Film Archives, which set scientific standards in the field of
preservation.
In order to preserve films, compilation efforts need to be carried out as a first
step. Countries' film archives acquire films through mandatory (legal) or voluntary
compilation methods according to their capabilities and strategies. The films
acquired by the archives are examined by experts, and a preservation plan is
developed based on the film's characteristics. Necessary procedures are then performed on the film in accordance with the established plan town sure its storage
under suitable conditions.
Celluloid film, being an organic structure, is susceptible to deterioration due
to fact or such as time, storage conditions, and external influences. Handling this
material requires expertise and experience. Incorrect interventions on celluloid film
can result in irreversible damage to the artwork. This necessitates taking the
necessary precautions for the preservation of celluloid film, which constitutes a
significant portion of cinema heritage.
With the development of digital technology, the work flow in the film
industry has undergone a complete transformation. This change has paved the way
for the emergence of new methods in film preservation practices. The process of
transferring films into a digital format, known as digitization, enables the restoration
of works in a computer environment. Once physical restoration procedures are
completed, the film is transferred to a digital medium through scanning devices.
After the transfer is accomplished, any interventions made on the film can be
reversed if necessary. This ensures the proper execution of film restoration practices
and eliminates factors that may damage the film's originality.
There are also disadvantage stores to ration practices carried out in the digital
realm. The possibilities offered by digital technology allow for radical changes to be
made to the film. However, while ensuring the repair of the film in restoration
practices, preserving its originality is of utmost importance. The task of institutions
working in film preservation is touse the opportunities provided by technology while
remaining faithful to the original film, ensuring its healthy transmission to future
generations. Inaddition, conducting film preservation activities with digital
technology can be costly. The continuous advancement of technology necessitates
innovations in digitization, computer-based processes, and film storage. Many
institutions in the field of film preservation are unable to constantly update their
devices, software, and hardware. However, especially with films being stored as
digital data files, transferring them to new formats is necessary to ensure accessibility
to the works. While the original celluloid films, which are the source material for digitized films, continue to be preserved, films shotand stored directly with digital
technology are not as fortunate as celluloid films. This is because celluloid film has
been studied, observed, and has a limited lifespan. However, the same level of trust
cannot be placed on digital datafiles.
The constantly evolving technology necessitates necessary changes, and this
transformation should not be limited to devices alone. Experts working in the field of
film preservation need to be proficient in both old and new technologies, keep up
with advancements, and maintain their eagerness to learn. Unfortunately, the number
of experts working in film preservation is significantly low compared to the amount
of material that needs to be preserved. One of the most significant challenges in the
continuously thriving film industry is the insufficient investment in the field of film
preservation. The root cause of this problem lies in the lack of necessary sensitivity
towards the importance of preserving films. Strategies determined based on scientific
data, the provision of financial resources, and the training of experts with adequate
equipment will greatly contribute to resolving the issues encountered in the field of
film preservation.

KEY WORDS: Cinematographic heritage, preservation, digital technology, deposit, conservation, restoration, availing of.