Ergenlerde suça sürüklenmenin sosyal psikolojik arka planı
The social psychological background of delinquency in adolescents
Yazar: EBRU TEZCAN
Danışman: PROF. DR. NURİ BİLGİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Psikososyal nedenler = Psychosocial causes ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Suç = Crime ; Suçlu ergenler = Delinquent adolescents ; Suçluluk = Criminality

Özet:
Bu çalışma, Genel Gerilim, Bağlanma, Stresle Başa Çıkma ve Düşmanca Yükleme Yanlılığı kuramları çerçevesinde hareket ederek, ergenlerin suça sürüklenmesinde etkili olan sosyal psikolojik faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmanın örneklemi, İzmir ve Ankara Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarında kalmakta olan 382 suça sürüklenmiş ve 2013-2014 öğretim yılında İzmir ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı liselerde öğrenimleri devam eden ve herhangi bir suça karışmamış 237 erkek ergenden oluşmaktadır. 
Analizler sonucunda, suça sürüklenmiş ergenlerde, deneyimlenen olumsuz yaşam olayı sayısının ve güvensiz bağlanma paternlerinin daha yüksek olduğu, başa çıkma tarzlarından boyun eğici, çaresiz ve kendine güvenli yaklaşımın suça sürüklenmiş ergenlerde, sosyal destek arama yaklaşımının ise suça sürüklenmemiş ergenlerde daha yüksek olduğu bulunmuş, iyimser yaklaşım açısından ise farklılaşma bulunmamıştır. Her iki grupta da olumsuz yaşam olayı sayısının güvensiz bağlanma, etkili olmayan başa çıkma ve düşmanca yükleme eğilimi ile ilişkili olduğu, güvenli bağlanma ile etkili başa çıkma, güvensiz bağlanma ile de etkili olmayan başa çıkma tarzları arasında pozitif ilişki bulunduğu, etkili başa çıkma tarzını kullanımın düşmanca niyet yüklemeyi azalttığı görülmüştür. Yapılan lojistik regresyon analizi sonucunda, kaçınan ve kaygılı bağlanma, boyun eğici yaklaşım, sosyal destek arama, olumsuz niyet yükleme ve toplam olumsuz yaşam olayının suça sürüklenmiş ya da sürüklenmemiş ergen olmayı belirlemede anlamlı yordayıcılar olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, gerilim, güvensiz bağlanma, problem çözme becerilerinde yetersizlik ve düşmanca yükleme yanlılığının ergenin suç davranışına yönelmesi açısından birbirini besleyen bir döngü oluşturduğu ortaya konmuştur.


Anahtar sözcükler: Suç, Suça sürüklenen çocuk, Genel Gerilim Kuramı, Bağlanma,Başa Çıkma, Düşmanca Yükleme Yanlılığı

Abstract:
The aim of this study was to reveal the social psychological factors that are effective on adolescent delinquency, with the help of General Strain, Attachment, Coping and Hostile Attribution Bias Theories. In line with this aim, the sample of the research consisted of 382 delinquent male adolescents who stayed at Juvenile Detention Centers in İzmir and Ankara and 237 nondelinquent male students who studied at different high schools in İzmir. 
The results of the analyses revealed that, the number of experienced negative life events and insecure attachment styles were higher in delinquent adolescents. Also, in terms of coping, it was found out that delinquent adolescents had higher scores in submissive, desperate and self confident approach and nondelinquent adolescents had higher scores in seeking social support approach. But there were no difference between the groups in optimistic approach. In both groups, the number of experienced negative life events were found out to be in significant relation with insecure attachment, ineffective coping styles and hostile attribution bias. While secure attachment had positive relation with effective coping styles, insecure attachment had positive relation with ineffective coping styles. Besides, in both groups, using effective coping styles decreased hostile attribution bias. As a result of the logistic regression analyses, anxious and avoidant attachment styles, submissive coping approach, negative intention attribution and total negative life events were identified to have significant roles in the determination of being in delinquent or nondelinquent adolescent group. In conclusion, strain, insecure attachment, ineffective coping and hostile attribution bias were found out to be creating a cycle that leads the adolencent to criminal behaviors.



Key words: Delinquency, Delinquent adolescent, General Strain Theory, Attachment,
Coping, Hostile attribution bias