İnflamatuar bağırsak hastalığı ve irritabl bağırsak sendromunda fekal kalprotektinin tanısal değeri ve inflamasyon markerları ile korelasyonu
Diagnostic value of fecal calprotectin in inflammatory bowel disease and irritable bowel syndrome and correlation with inflammation markers
Yazar: ABİDİN YUSUF KAVURMACI
Danışman: PROF. DR. MELTEM ERGÜN
Yeditepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein

Özet:
Amaç: Çalışmamızda fekal kalprotektinin(FC) inflamasyon markerları (CRP, NLO (Nötrofil Lenfosit Oranı), WBC, ESR(Eritrosit Sedimentasyon Hızı), Hemoglobin, Hematokrit, Trombosit) ve endoskopik aktivite indeksi ile korelasyonunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Aynı zamanda İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) ve İrritabl Bağırsak Sendromunun (İBS) ayırıcı tanısındaki rolünün belirlemesi hedeflenmektedir. Fekal kalprotektinin daha az invaziv olan ve klinik pratikte sıkça kullanılan inflamasyon markerları ile korelasyonu araştırılarak hastalıkların tanı ve takibinin kolaylaştırılması hedeflenmiştir. 


Gereç ve Yöntem: Yeditepe Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları A.B.D gastroenteroloji polikliniğine 2017-2023 yılları arasında çeşitli şikayetler ile başvuran ve inflamasyon markerları, fekal kalprotektin tetkikleri istenmiş olup aynı zamanda kolonoskopi yapılmış olan hastalar çalışmaya dahil edildi. Hasta dosyaları retrospektif olarak incelendi. Toplam 97 hastanın kolonoskopi yapıldığı tarihte bakılan Fekal Kalprotektin, CRP, NLO (Nötrofil Lenfosit Oranı), WBC, ESR (Eritrosit Sedimentasyon Hızı), Hemoglobin, Hematokrit, Trombosit değerleri kaydedildi. Hastalar İBS(46 hasta) ve İBH(51 hasta) olarak iki gruba ayrıldı. İBH tanısı ile çalışmaya dahil edilen hastaların hepsinde aktif hastalık mevcuttu. Fekal Kalprotektin, inflamasyon markerları (CRP, NLO (Nötrofil Lenfosit Oranı), WBC, ESR (Eritrosit Sedimentasyon Hızı), Hemoglobin, Hematokrit, Trombosit) ve endoskopik aktivite skorlarının birbirleri ile korelasyonu çalışmamızda incelenmiştir. 

Bulgular: Çalışmamızda İBH tanısı ile takip edilen hastalarda ortalama FC değeri 552 mcg/mg, İBS tanısı ile takip edilen hastalarda ise ortalama FC değeri 48 mcg/mg olarak saptanmış olup istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05).  Tüm hasta grupları değerlendirildiğinde FC ve CRP değerleri arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. İBH tanısı ile takip edilen hastalarda da FC ve CRP değerleri arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. İBH tanısı olan hastalarda FC ve NLR arasında yüksek düzeyde anlamlı pozitif bir korelasyon (p=0,01) saptanmıştır. Hastalarımızda FC ve WBC, NEU değerleri arasında anlamlı bir korelasyon saptanmış olup, FC ve PLT, HB, SEDİM değerleri arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. İBH tanısı olan hastalarda Endoskopik Aktivite İndeksi (EAİ) ile FC arasında anlamlı korelasyon ilişkisi saptanmıştır (p=0.02).  Fakat EAİ ile CRP, NLR arsında anlamlı bir korelasyon ilişkisi saptanmazken, EAİ ile SEDİM arasında anlamlı bir korelasyon ilişkisi saptanmıştır. ROC analizinde ise en yüksek sensitivite ve spesifiteye sahip değerin FC olduğu görülmüştür. 

 
Sonuç: Son yıllarda İBH'de laboratuvar belirteçlerinin çalışılmasında birkaç neden vardır. İlk olarak semptomlar öznel olduğundan, hastalık aktivitesinin objektif bir ölçümünü elde etmek ve hastaya yük oluşturan endoskopi gibi invaziv prosedürleri önlemektir. İBH'de fekal kalprotektin testinin kullanım amacı dışkıya kolayca erişimin yanı sıra bağırsak enfeksiyonu yokluğunda yüksek bir spesifiteye sahip olmasıdır. Çalışmamızda FC'nin klinik pratiğimizde İBH-İBS hastalarını ayırt etmede çok yüksek sensivite ve spesifiteye sahip olduğu görülmüştür. Klinik pratiğimizde kullanımının artmasıyla İBH-İBS hastalarında gereksiz yapılan endoskopik işlemlerin azalması ve bu işlemlerin sağlık sistemimizde oluşturduğu yükün hafifletilmesi hedeflenmektedir.


Anahtar Kelimeler: C-Reaktif Protein, Fekal Kalprotektin, İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı, İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı Aktivite İndeksi, Nötrofil/Lenfosit Oranı

Abstract:
Objective: Our study aimed to reveal the correlation of Fecal Calprotectin (FC) with inflammation markers (CRP, NLR (Neutrophil Lymphocyte Ratio), WBC, ESR (Erythrocyte Sedimentation Rate), Hemoglobin, Hematocrit, Platelet) and endoscopic activity index. It also aims to determine its role in the differential diagnosis of Inflammatory Bowel Disease (IBD) and Irritable Bowel Syndrome (IBS). It was aimed to investigate the correlation of fecal calprotectin with less invasive inflammation markers that are frequently used in clinical practice and to facilitate the diagnosis and follow-up of diseases.


Materials and Methods: Patients who applied to Yeditepe University Hospital Gastroenterology Polyclinic between 2017-2023 with various complaints and who were asked for inflammation markers, fecal calprotectin tests and also underwent colonoscopy were included in the study. Patient files were reviewed retrospectively. Fecal calprotectin, CRP, NLR (Neutrophil Lymphocyte Ratio), WBC, ESR (Erythrocyte Sedimentation Rate), Hemoglobin, Hematocrit, Platelet values of a total of 97 patients were recorded on the date of colonoscopy. Patients were divided into two groups as IBS (46 patients) and IBD (51 patients). All patients included in the study with the diagnosis of IBD had active disease.

Findings: In our study, the mean FC value was determined as 552 mcg/mg in patients followed up with a diagnosis of IBD, and the mean FC value was determined as 48 mcg/mg in patients followed up with a diagnosis of IBS, and this was found to be statistically significant (p<0.05). While no significant correlation was found between FC and CRP values in patients followed up with a diagnosis of IBD, a highly significant positive correlation (p=0.01) was found between FC and NLR. A significant correlation was found between FC and WBC, NEU values in our patients, but no significant correlation was found between FC and PLT, HB, SEDIM values. A significant correlation relationship was found between Endoscopic Activity Index (EAI) and FC in patients with a diagnosis of IBD (p=0.02). In ROC analysis, FC was found to have the highest sensitivity and specificity.

Conclusion: There are several reasons why laboratory markers have been studied in IBD in recent years. First, since symptoms are subjective, the aim is to obtain an objective measure of disease activity and avoid invasive procedures such as endoscopy that burden the patient. The purpose of using the fecal calprotectin test in IBD is to have high specificity in the absence of intestinal infection and to provide easy access to stool. In our study, it was observed that FC has a very high sensitivity and specificity in differentiating IBD-IBS patients in our clinical practice. With the increase in its use in our clinical practice, it is aimed to reduce unnecessary endoscopic procedures in IBD-IBS patients and to alleviate the burden of these procedures on our healthcare system.

Keywords: C-Reactive Protein, Fecal Calprotectin, Inflammatory Bowel Disease, Inflammatory Bowel Disease Activity Index, Neutrophil/Lymphocyte Ratio