Türkiye'de mali tahlil ve istihbarat çalışmalarının Basel II standartlarına uyumu ve katılım bankaları üzerinde bir uygulama
Accord of the credit analysis and intelligence working to Basel II standards in Turkey and a survey application on participation banks
Yazar: MUSTAFA CAN SAMIRKAŞ
Danışman: PROF. DR. HATİCE DOĞUKANLI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankalar = Banks ; Basel II = Basel II ; Basel kriterleri = Basel criteria ; Finansal analiz = Financial analysis ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Standartlar = Standards ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
2004 yılında Basel II Standartlarının yayınlanmasıyla birlikte birçok Avrupa ülkesinde faaliyet gösteren bankalar bu standartlara uyum konusunda yoğun çalışmalar gerçekleştirmişlerdir. 2006 yılında bankaların Basel II standartlarına uyma zorunluluğu AB müktesebatına dahil edilmesiyle, AB'ye üyelik yolunda olan ülkeler için bu standartlara uyum zorunlu hale gelmiştir. Temel amacı bankaları krizlere karşı daha dirençli hale getirmek olarak ifade edilen Basel II standartlarına uyum konusu, Türkiye'de yasal, siyasi ve ekonomik birçok nedenden dolayı tartışılmış ve ilk başta 2008 yılında uygulanması planlanan standartlar belirtilmeyen bir süreye ertelenmiştir. Fakat AB üyeliği konusunda çalışmaları devam eden Türkiye'nin Basel II standartlarına uyum çalışmalarına hız kesmeden devam edeceği belirtilmiştir. Her ne kadar Basel II standartlarında asgari sermaye yeterlilik hesaplamaları öne çıksa da, Basel II standartları etkileri geniş ve derin olan standartlardır. Türkiye açısından bakıldığında kredilendirmedeki yöntem ve süreç değişikliği büyük önem arz etmektedir. Basel II standardıyla birlikte kredilendirmede firma için verilen derecelendirme (rating) notu, kredi limitinin tespit edilmesinde, kredi fiyatlamasında ve teminat yapısının belirlenmesinde ana faktör olarak kabul edilecektir. Günümüzde kredilendirme ise bankalarca yapılan mali tahlil ve istihbarat (MTİ) çalışmalarına göre yapılmakta olup, bu çalışmaların bankacılık sektörü açısından önemi, Basel II standartlarına uyumu ve MTİ çalışanlarının derecelendirme sistemine bakış açılarına ilişkin literatürde fazla kaynak bulunmamaktadır. Bu çalışmayla; bankacılık sektörünün üzerinde durduğu en hassas faaliyetlerden biri olan kredilendirme sürecinin MTİ çalışmaları ve bu çalışmaların temel dayanakları incelenmiş ve bu sürecin Basel II standartlarının sonucu olan derecelendirme sistemine uyumu tartışılmıştır.Bu bağlamda Türkiye'de faaliyet gösteren 4 katılım bankasının 83 MTİ uzmanına anket uygulanmıştır. Sonuçlara göre; MTİ çalışmalarıyla, Basel II standartlarının yapılmasını ön gördüğü uygulamalar arasında temel farlılıklar olmadığı, hem Basel II standartlarının önerdiği derecelendirme sisteminde hem de mali tahlil çalışmalarında firmaların kredi değerliliğini belirleyen ana faktörün firma mali verileri olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında firma mali verilerine olan güvenin az olduğu, bu nedenle derecelendirme sistemine olan güvenin de düşük olduğu görülmüştür. Basel II standartlarına uyum konusunda eğitim alan personelin az olduğu ve alınan eğitimin personelin tamamını tatmin etmediği tespit edilmiştir. Sonuç kısmında; yapılan bu çalışmanın bulgularından bahsedilmiş ve önerilerde bulunularak literatüre katkı sağlanmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Basel II, Mali Tahlil ve İstihbarat, BIS, Kredi, Risk, Sermaye, KOBİ, Katılım Bankası

Abstract:
Lots of banks in European have started to accord Basel II standards since Basel II standards issued in 2004. Application of Basel II standards have accepted to European acquis communautaire in 2006 and it cause to be necessity to accord Basel II standards for European Union?s candidate countries like Turkey. In Turkey, application of Basel II standards, which defined as trying to increase resistance of banks against financial crises, has delayed to unknown date in 2008 because of many economic, legal and politic factors. But for Turkey application of Basel II standards is still a necessity as an EU candidate country. Although Basel II standard known as criteria about minimum capital requirement (MCR), it has many wide and deep effects to all banking activities. For instance credit process methods, credit process chancing has many considerable affect to Turkey?s banking sector. Basel II standards advice using the rating system for making decision of credit limit, credit price etc. The credit decision is given by the credit analysis and intelligence (CAI) working in present day in Turkey, but there are not much research about CAI working importance, according of Basel II standards and CAI?s workers perspective of rating system in the literature. This research tries to appear; CAI working for credit process, which is the important process of banking system, CAI working resources and according of CAI process to Basel II standards.In this context this study base on, survey results from 83 CAI workers who work 4 Participation Banks in Turkey. According to the survey there are no considerable differences between CAI process and rating process, which Basel II?s advised. It is the one result of this survey that the financial data and statements about firms are the most important criteria for rating system and CAI process. The other result shows, CAI workers don?t trust financial statement enough and it cause decreasing confidence of new rating system. The other result shows that banks? have less and not quality enough training activities about Basel II standard. There are mention more about this study?s result at the conclusion part and trying to contribute to future studies.Keywords: Basel II, The Credit Analysis and Intelligence, BIS, Credit, Risk, Capital, SMEs, Participation Bank