Adıyaman kentiçi yol bitkilendirmelerinin kurakçıl peyzaj yönünden değerlendirilmesi ve kullanılan bitki türlerinin tespiti
Determination and evaluation of the plant species used in Adıyaman urban road planting in terms of xeriscaping
Yazar: MERYEM MEŞE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY ÇİÇEK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Adıyaman = Adıyaman

Özet:
Küresel iklim değişikliği sonucunda özellikle son yıllarda yüksek sıcaklık değerlerine ulaşılmakta ve sıra dışı hava olayları gözlemlenmektedir. İklim değişikliği ve nüfus artışına bağlı olarak kullanılabilir kalitedeki suyun değer kazanması neticesinde su kaynaklarından en uygun ve verimli şekilde yararlanma zorunluluğu meydana gelmiştir. Mevcut su kaynaklarının bu değişimlere bağlı olarak azalması ve kullanımında oluşan kısıtlama zorunluluğu geleneksel peyzaj anlayışında kullanılan ve önerilen bitki örtüsünde tahribata ve kurumalara neden olmaktadır. Bu bağlamda geleneksel peyzaj tasarım çalışmalarında değişikliğe gidilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu nedenle, kurakçıl peyzaj anlayışı kurak ve yarı kurak bölgelerde önem kazanmıştır ve sürdürülebilir peyzajın gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu çalışmada Adıyaman ili örneği ile dünya üzerinde ve Türkiye'de yaşanılan iklim değişikliğinin boyutlarına dikkat çekmek amacıyla başta kentiçi yol bitkilendirmeleri olmak üzere su ve enerji kaynaklarının daha verimli kullanıldığı kurakçıl peyzajın ilkeleri değerlendirilmiştir. Ayrıca en fazla kullanılan türlerin Arizona servisi, palmiye (çöl palmiyesi ve Meksika yelpaze palmiyesi) ve karaçam olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada elde edilen verilerin 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen deprem doğal afetinin sonrasında şehir merkezinin taşınacağı yeni kent alanında uygulanacak peyzaj çalışmaları için altlık oluşturacağı düşünülmektedir.

Abstract:
As a result of global climate change, especially in recent years, high temperature values have been recorded and extraordinary weather events have been observed. As a result of the appreciation of usable quality water due to climate change and population growth, it has become necessary to utilize water resources in the most appropriate and efficient way. The decrease in the existing water resources due to these changes and the necessity of restriction in their use cause deformation and drying in the vegetation used and recommended in the traditional landscape applications. In this context, it has been understood that traditional landscape design studies need to be changed. Therefore, xeric landscape understanding has gained importance in arid and semi-arid regions and has revealed the necessity of sustainable landscape. In this study, the principles of xeric landscape, where water and energy resources are used more efficiently, especially urban road plantings, were evaluated in order to draw attention to the dimensions of climate change experienced in the world and in Turkey with the example of Adıyaman province. In addition, the most used species were found to be Arizona cypress, palm (desert palm and Mexican fan palm) and black pine. It is thought that the data obtained from this study will form a base for the landscape activities to be applied in the new urban area where the city center will be moved after the earthquake natural disaster on 6 February 2023.