Van 2011 depremi sonrası yeniden yapılanma sürecinin mekânsal etkileri: Sosyo-mekânsal ayrışma İkinisan-Şabaniye bölgesi örneği
Spatial effects of the restructuring process after the van 2011 earthquake socio-spatial segregation; Example of İki̇ni̇san-Şabaniye region
Yazar: MÜJDAT KAYA
Danışman: DOÇ. DR. AYSU UĞURLAR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentlerin sosyal ve mekânsal yapıları, insanların yaşam kaliteleri üzerinde önemli etkilere sahiptir. Sosyo-mekânsal ayrışma, kentsel alanlardaki eşitsizliklerin mekânsal bir yansımasıdır ve bu durum, kullanıcı memnuniyeti üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Araştırmacılar mekânsal ayrışmanın kapitalist sistemin bir ürünü olduğunu ve kentlerdeki toplumsal yapı ile yakından ilişkili olduğunu belirtmişlerdir. Bu çalışmada, Van ili İkinisan ve Şabaniye bölgelerinde yapılan kullanıcı memnuniyeti anketlerinden elde edilen veriler ışığında, sosyo-mekânsal ayrışma ve kullanıcı memnuniyeti arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu çalışma, Van ili İkinisan ve Şabaniye bölgelerinde yapılan kullanıcı konut memnuniyeti anketlerinden elde edilen veriler doğrultusunda sosyo-mekânsal ayrışma ile kullanıcı memnuniyeti arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Toplam 202 haneden toplanan veriler, demografik özellikler, hane halkı yapısı, konut memnuniyeti ve sosyo-ekonomik durumu içermektedir. Bulgular, sosyo- mekânsal ayrışmanın, kullanıcı konut memnuniyetine olan etkilerini göstermekte ve iki bölge arasındaki farkları ortaya koymaktadır. İkinisan bölgesinde konut memnuniyeti daha yüksek olup, bu durum sosyo-ekonomik faktörler ve mekânsal farklılıklarla açıklanabilir. İkinisan bölgesinde daha yüksek olan konut memnuniyeti, bölgenin sosyo-ekonomik avantajları ve mekânsal düzenlemelerle ilişkilidir. Bulgular İkinisan bölgesinde konut memnuniyetinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum, İkinisan bölgesinin sosyo-ekonomik açıdan daha avantajlı bir konumda olmasından kaynaklanabilir. İkinisan bölgesindeki katılımcılar, konutlarının prestiji ve yaşından daha memnun olduklarını belirtmişlerdir. Şabaniye bölgesinde ise memnuniyet oranlarının daha düşük olduğu görülmüştür. Bu bulgular, sosyo-mekânsal ayrışmanın kullanıcı memnuniyeti üzerindeki etkisini doğrulamakta ve ekonomik eşitsizliklerin ve mekânsal farklılıkların kullanıcı memnuniyetini önemli ölçüde etkilediği sonucuna varılmıştır. İlaveten konut memnuniyetinin sadece fiziksel ve çevresel faktörlerle değil, aynı zamanda sosyo-ekonomik ve demografik değişkenlerle de ilişkili olup kent planlama ve konut politikalarının geliştirilmesinde bu çok boyutlu yaklaşımın göz önünde bulundurulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bulgular, konut projelerinin planlanması ve kentsel politikaların oluşturulmasında önemli geri bildirimler sunmakta ve kentsel gelişim süreçlerinde mekânsal planlama ve sosyal politikaların önemini vurgulamaktadır. Sosyo-mekânsal ayrışmanın azaltılması ve kullanıcı konut memnuniyetinin artırılması için daha dengeli ve kapsayıcı planlama yaklaşımlarının geliştirilmesi önemlidir.
Anahtar kelimeler: Ayrışma, Kentsel mekân, Kentsel planlama ve konut piyasası, Konut hanehalkı, Konut memnuniyeti, Sosyo-Mekânsal ayrışma, Van

Abstract:
The social and spatial structures of cities have significant impacts on the quality of life of their inhabitants. Socio-spatial segregation is a spatial reflection of inequalities in urban areas, playing a decisive role in user satisfaction. Researchers spatial segregation is a product of the capitalist system and is closely related to the social structure of cities. This study examines the relationship between socio-spatial segregation and user satisfaction based on data from user satisfaction surveys conducted in the İkinisan and Şabaniye regions of Van province. This research investigates the relationship between socio-spatial segregation and user satisfaction using data from user housing satisfaction surveys conducted in the İkinisan and Şabaniye regions of Van province. Data were collected from a total of 202 households, including demographic characteristics, household structure, housing satisfaction, and socio-economic status. The findings demonstrate the effects of socio-spatial segregation on user housing satisfaction and highlight the differences between the two regions. Housing satisfaction is higher in the İkinisan region, which can be explained by socio-economic factors and spatial differences. The higher housing satisfaction in İkinisan is linked to the region's socio-economic advantages and spatial arrangements. The findings show that housing satisfaction is higher in the İkinisan region, possibly due to its more advantageous socio-economic position. Participants in the İkinisan region reported being more satisfied with the prestige and condition of their housing. In contrast, satisfaction rates were found to be lower in the Şabaniye region. These findings confirm the impact of socio-spatial segregation on user satisfaction, concluding that economic inequalities and spatial differences significantly affect user satisfaction. Additionally, housing satisfaction is related not only to physical and environmental factors but also to socio-economic and demographic variables, suggesting that this multidimensional approach should be considered in urban planning and housing policies. The findings provide important feedback for housing project planning and urban policy formation, emphasizing the importance of spatial planning and social policies in urban development processes. To reduce socio-spatial segregation and increase user housing satisfaction, it is crucial to develop more balanced and inclusive planning approaches.
Keywords: Housing household satisfaction, Segregation, Socio-Spatial segregation, Urban planning and the housing market, Urban space, Van