Pompeiopolis Antik Kenti ve çevresindeki devşirme mimari parçalar
Pompeiopolis Ancient City and surroundings reused architectural pieces
Yazar: ŞERİFE ERTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR SERKAL YILDIRIM
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Bu tez çalışmasının konusunu Pompeiopolis Antik Kenti'nden alınarak Taşköprü ilçesi ve çevre köylerinde bulunan mimari devşirme taş eserleri oluşturmaktadır. 
           Pompeiopolis ve çevresi önemli ticaret yolları üzerinde ve verimli topraklara sahiptir. Bu sebeple Neolitik Çağ'dan itibaren yerleşim yeri olarak tercih edilmiştir. Geçmişte bölgede yaşayan uygarlıklar kendilerinden izler bırakmışlardır. Pompeiopolis Antik Kenti de bize Romalılardan kalma bir şehirdir. MÖ 64 yılında ünlü komutan Pompeius Magnus tarafından kurulan şehir kısa sürede büyümüş ve MS 2. yüzyılın ikinci yarısı ile 3. yüzyıl boyunca Paphlagonia bölgesine başkentlik yapmış ve en görkemli dönemini yaşamıştır. MS 7. ve 8. yüzyıldan itibaren Arap akınları ile Sasani istilası sonrasında kent terk edilmiştir. Günümüzde ise Pompeiopolis Kenti'nin bulunduğu bölge Kastamonu ili Taşköprü ilçesi sınırları içerisinde yer alır. 
         Taşköprü ilçesi Antik Dönemden itibaren yerleşim yeri olarak tercih edildiği için devşirme malzeme kullanımı da sıklıkla görülür. Devşirme malzemenin ekonomik ve kolay bulunur olması, insanları devşirme malzeme kullanımına yöneltmiştir.  Bunun için de ilçeye en yakın yer olan Pompeiopolis Antik Kenti'nin kalıntıları arasındaki mermer bloklarını kendi yapılarında inşaat malzemesi olarak kullanmayı seçmişlerdir. Bu bölgede devşirme malzeme üzerine çalışma yapılmamış olması, bizi bu çalışmayı yapmaya yöneltmiştir. Devşirme olarak kullanılan mimari parçaları belirlemek için Taşköprü ve çevresinde bulunan köylerde araştırmalar yapılarak tespit edilen devşirme parçalar belgelenmiştir. Bu devşirme taş eserler arasında ion sütun kaidesi, Postament tipi kaide, ion sütun başlığı, Korinth sütun başlığı, Kompozit sütun başlığı, friz, konsollu geisondan oluşan mimari bloklar yer alır. Yapılan araştırma sonucunda 47 eser form ve bezeme özellikleri dikkate alınarak incelenmiş, benzer örnekler ışığında karşılaştırma yapılarak tarihlendirilmiş ve kullanım alanları saptanmış katalog düzenlemesi yapılmıştır.

Abstract:
This thesis focuses on architectural spolia stone artifacts taken from the ancient city of Pompeiopolis and found in the Taşköprü district and its surrounding villages. Pompeiopolis and its vicinity are located on important trade routes and possess fertile lands. For this reason, it has been preferred as a settlement area since the Neolithic Age.
Civilizations that lived in the region in the past have left traces of their presence. The ancient city of Pompeiopolis is a city that remains to us from the Romans. Founded in 64 BC by the famous commander Pompeius Magnus, the city quickly grew and served as the capital of the Paphlagonia region during the second half of the 2nd century AD and throughout the 3rd century AD, experiencing its most glorious period. From the 7th and 8th centuries AD onwards, the city was abandoned due to Arab raids and Sasanian invasions. Today, the area where the ancient city of Pompeiopolis is located falls within the borders of Taşköprü district in Kastamonu province.
 Since the Taşköprü district has been a preferred settlement area since ancient times, the use of spolia materials has been common. The economic and readily available nature of spolia materials led people to utilize them. For this purpose, they chose to use marble blocks from the ruins of Pompeiopolis, the closest ancient site to the district, as construction materials in their buildings. The absence of prior studies on spolia materials in this region prompted this research. To identify the architectural spolia pieces, investigations were conducted in Taşköprü and its surrounding villages, and the identified spolia artifacts were documented. Among these spolia stone artifacts are architectural blocks such as İon column pedestal, Postament type pedestal, İon capitals, Korinth capitals, Composite capitals, friezes, and console geison.
 As a result of the research, 47 artifacts were examined, taking into account their form and decorative features. Comparisons were made in light of similar examples, their usage areas were identified, and a catalog arrangement was made.