Deneysel-kurgusal fotoğrafın Batı'daki ve Türkiye'deki gelişiminin başat örnekler üzerinden incelenmesi
The analysis of the development of experimental-fictional photography in the West and Turkey with prominent examples
Yazar: ZEYNEP BÜŞRA DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL ERİM GÜLAÇTI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Bu çalışmada deneysel-kurgusal fotoğrafın Batı'daki ve Türkiye'deki gelişimi başat örnekleriyle incelenmektedir. Çalışmada 'Fotoğrafın güzel sanatların bir dalı olarak kabul edilmesinde deneysel-kurgusal fotoğrafın rolü nedir ve özellikleri nelerdir? Gerçekliğe müdahale eden sanatsal uygulamalar ile oluşturulan deneysel-kurgusal fotoğrafın başat örnekleri kimlerdir? Batı ve Türk fotoğrafı karşılaştırıldığında deneysel-kurgusal fotoğrafın gelişimi nelere bağladır? gibi sorulara cevap aranmıştır. Bu amaca ulaşmak için nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada literatür taraması yapılmış ve elde edilen bilgiler analiz edilmiştir. Deneysel-kurgusal fotoğrafı oluşturan temel unsurlar örnekleriyle incelenerek değerlendirilmiştir. Bu anlayışın incelendiği araştırmanın bulguları şöyledir: Bilimsel ilerlemeler ile birlikte optik olarak daha önce üzerinde çalışmalar yapılan camera obscura 19. yüzyılda geliştirilerek kimyasal bir devrim olan fotoğraf icat edilmiştir. Fotoğraf makinesi icadı güzel sanatları etkisi altına almıştır. Resimde farklı bakış acıları ve anlatım biçimleri ortaya çıkmıştır. Teknolojik gelişmeler ve ile 20. yüzyıl değişimlerin yaşandığı bir dönem olmuştur. Bu değişim sanatı etkilemiştir ve postmodernist bir fotoğraf anlayışı olarak deneysel-kurgusal fotoğraf ortaya çıkmıştır. Deneysel-kurgusal fotoğraf ile modernizmin dayattığı 'belgeleyici' nitelikteki fotoğrafı terk edilerek sanatçıların bireysel ve özgün çalışmalar üretmesine olanak sağlanmıştır. Bir dışavurum aracı olan deneysel-kurgusal fotoğraf, postmodernist bir yaklaşımla 'gerçeklik' ile kurduğu ilişkisini dönüştürmüştür. Bu tavırda eserler veren sanatçılar fotoğrafik görüntüye müdahale ederek kendilerine alternatif gerçeklikler yaratmıştır. Dolayısıyla bu bulgular eşliğinde çalışmanın ana problemi olan "Fotoğrafın sanat dalı olarak kabul edilmesinde deneysel-kurgusal fotoğrafın rolü ve tarihsel geçmişi nedir?" sorusu çözümlenmiştir. Bu çerçevede ilk olarak fotoğraf ele alınmış ve Batı'daki ve Türkiye'deki tarihsel geçmişine değinilmiştir. Daha sonra 'fotoğraf ve gerçeklik' ilişkisi tartışılarak 'kurgu' kavramı sorgulanmış ve fotoğrafta deneysel yaklaşımlar ortaya koyulmuştur. Sonraki bölümlerde deneysel-kurgusal anlayışının ilk örnekleri ve başat temsilcilerine yer verilmiştir.

Abstract:
In this study, the development of experimental-fictional photography in the West and Turkey is examined with prominent examples. In the study, answers were sought to questions such as: 'What is the role of experimental-fictional photography in the acceptance of photography as a branch of fine arts and what are its characteristics? Who are the leading examples of experimental-fictional photography created with artistic practices that interfere with reality? When Western and Turkish photography are compared, what does the development of postmodernist experimental-fictional photography depend on? In this study, in which the qualitative research method was used to achieve this aim, a literature review was conducted and the obtained information was analyzed. The basic elements that make up the experimental-fictional photograph were examined and evaluated with examples. The findings of the research in which this understanding is examined are as follows: Along with scientific advances, the camera obscura, which was studied optically before, was developed in the 19th century, and photography, which was a chemical revolution, was invented. The invention of the camera has influenced the fine arts, and different perspectives and forms of expression have emerged in painting. Technological developments and the 20th century have been a period of changes. This change affected art and experimental- fictional photography emerged as a postmodernist understanding of photography. Experimental-fictional photography and 'documentary' photography imposed by modernism were abandoned, allowing artists to produce individual and original works. Experimental-fictional photography, which is an expression tool, has transformed its relationship with 'reality' with a postmodernist approach. Artists who produce works with this attitude have created alternative realities for themselves by interfering with the photographic image. Therefore, in the light of these findings, the main problem of the study is "What is the role and historical background of experimental-fictional photography in the acceptance of photography as a branch of art?" and this study this question has been resolved. In this context, photography was first discussed and its historical background in the West and in Turkey was mentioned. Afterwards, the relationship between photography and reality has been discussed and the concept of "fiction" has been questioned and experimental approaches were put forward in photography. In the following sections, the first examples of the experimental-fictional understanding and its prominent representatives are given.