Türk edebiyatı'nda Hz. Osman vecizeleri ve Bedreddin Himmet-Yârü'l-Mevlevî'nin Ünsü'l-Lefhân Min Kelâmi Osman İbni Affân'ı
The caliph Hz. Osman's sayings in Turkish literatüre and Ünsü'l- Lefhan Min Kelam of Bedrettin Bin Himmetyârü'l-Mevlevî
Yazar: AİŞE KALELİ
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF YILDIRIM
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bedreddin b. Himmet-Yarü'l Mevlevi = Bedreddin b. Himmet-Yarü'l Mevlevi ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Halifelik Dönemi = Caliphate Perid ; Hz. Osman = Hz. Osman ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature ; Vecizeler = Saying ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
İslamın üçüncü halifesi olan Hz.Osman gerek örnek şahsiyeti gerekse İslam tarihindeki etkinliği ile ön plana çıkmış, Hz.Peygamber'in iki kızıyla evlenerek "Zinnureyn" lakabıyla tanınmıştır. Hz. Osman ilmî yönünün yanı sıra edeb ve ahlâktaki üstünlüğü ile de Müslümanlara örnek olmuştur.
Hulefâ-yı Râşidîn Türk İslâm edebiyatında yazılan eserlerin birçoğunda Hz. Peygamber'den sonra övgüyle anılmıştır. Hulefâ-yı Râşidîn'in Hz.Peygamber'in hadîslerinin nakledilmesinde büyük payları olduğu gibi kendi özlü sözleri de İslâmi eserlere konu olmuştur. Bu özlü sözler ilk olarak Reşidüddin Vatvât tarafından Arapça-Farsça karışık olarak yazılmıştır. Birçok tercümesi olan bu eserin onbeşinci yüzyılda Bedreddin Bin Himmet-Yârü'l- Mevlevî tarafından Terceme-yi Sad Kelime adıyla Türkçe'ye tercümesi yapılmıştır. Eserin Ünsü'l-Lefhân Min Kelâmi Osmân İbni Affân isimli üçüncü kısmı çalışmamızın konusunu içermektedir. Çalışmamızda Hz. Osman'ın hayatı, edebiyatımızdaki yeri edebî türlerdeki örnekleri verildikten sonra metnin orijinal hâli transkripsiyon kuralları dahilinde, Arapça sözler Arapça yazılışları ve tercümeleri ile birlikte verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Türk Edebiyatı, Hulefâ-yi Râşidîn, Hz. Osman, Vecize, Bedreddin Bin Himmet-Yârü'l-Mevlevî

Abstract:
Hz.Osman, the third Caliph of İslâm, has became prominent with both his model personality and efficiency in İslâm history, has been known as nickname ''Zinnureyn'' by marrying two daughters of Prophet Muhammad. Hz.Osman has been a model to the Muslims with his superiority in manners and morals besides his scientific side.
Hulefa-yi Raşidin has been mentioned with compliment after Prophet Muhammad in the works about İslâmic culture and literary genres in Turkish Literature. Hulefa-yi Raşidin has had a great part in transmitting hadiths of Prophet Muhammad just as their own sayings have become a source to İslâm. The work "Ünsü-l Lefhan Min Kelam-ı Osman b. Affan'' was first written in Arabic and Farsi as mixed by Reşidüddin Vatvât. This work which has many translations has been translated to Turkish language with the name ''Sad-Kelimat-ı Çehar-Yar'' by Bedreddin Bin Himmet-Yârü'l-Mevlevî in 15th century. This work's third part named" "Ünsü-l Lefhan Min Kelam-ı Osman b. Affan" includes topic of our studying. The life of Hz.Osman, his part in our literature and examples in literary genres have been given in our study. All the text including Arabic words has been given with its original version. Our study which we have prepared considering transcription rules, has come to end with Turkish translations of sayings.

Key Words: Turkish Literature, Hulefa-yi Raşidin, Hz.Osman, Saying Bedreddin bin Himmet-Yârü'l-Mevlevî, Translation.