Turist rehberlerinin yorumlama performansının hatırlanır tur deneyimi ve davranışsal niyetlere etkisi: Yerli turistler üzerine bir araştırma
The effect of tourist guides interpretation performance on memorable tour experience and behavioral intentions: A research on local tourists
Yazar: GİZEM ÇAPAR
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ATÇI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Deneyim = Experience ; Deneyimsel turizm = Experiential tourism ; Tur rehberliği = Tour guidance ; Turist rehberi = Tourist guides ; Turistik ürünler = Touristic products ; Yorumlama = Interpretation

Özet:
Turistik ürünlerin satın alınmasında turistleri motive eden önemli unsurlardan biri yeni, farklı ve keyifli deneyimler edinme beklentisidir. Turizm endüstrisinde hizmet veren önemli çalışanlar olarak turist rehberleri de yaptığı yorumlamalar sayesinde turistlerin seyahatlerini ilginç bir deneyime dönüştürerek hatırlanmasını sağlamakta dolayısıyla gelecekteki davranışları üzerinde etkili olmaktadır. Buradan yola çıkarak araştırmada turist rehberinin yorumlama performansının hatırlanır tur deneyimi ve turistlerin davranışsal niyetleri üzerindeki etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Ayrıca turist rehberlerinin yorumlama performansının yapısını EROT/TORE modeli çerçevesinde ortaya koyarak ampirik olarak test etmek ve bu yapının bir bütün olarak hatırlanırlık üzerindeki etkisinde tur deneyiminin aracılık etkisini incelemek hedeflenmiştir. Bu amaçla öncelikle yapılan literatür taraması doğrultusunda değişkenlerin kavramsal yapıları belirlenmiş ve ölçekler oluşturularak veri toplama formu hazırlanmıştır. Temel uygulama için veriler 2019 yılı Ağustos-Kasım ayları arasında Doğu Akdeniz bölgesindeki üç ilden (Mersin, Adana, Hatay) çıkış yapan rehberli paket turlara katılmış olan turistlerden toplanmış ve kullanılabilir 419 anket elde edilmiştir. Analizlerde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesinden (YEM) yararlanılmıştır. Açıklayıcı faktör analizi neticesinde yorumlama performansı ölçeğinin bağıntılı (relevance) yorumlama ve düzenli (organize) yorumlama olmak üzere iki boyutlu bir yapı gösterdiği belirlenmiştir. Yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak yapılan yol analizi sonuçlarına göre, turist rehberlerinin yorumlama performansının tur deneyimi, hatırlanırlık ve davranışsal niyetler üzerinde pozitif anlamlı bir etkisinin olduğu, tur deneyiminin turun hatırlanırlığı ve davranışsal niyetler üzerinde pozitif anlamlı bir etkisinin olduğu ayrıca turun hatırlanırlığının davranışsal niyetler üzerinde de pozitif anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada önemli bir diğer sonuç, tur deneyimin yorumlama performansı ile turun hatırlanırlığı arasında gösterdiği aracılık etkisidir. SOR (Stimulus- Organise- Response) teorisinin de desteklediği gibi yorumlama performansının tek başına turun hatırlanırlığı üzerindeki etkisinin tur deneyiminin modele girmesiyle tamamen ortadan kalktığı ve tur deneyiminin tam aracılık rolüne sahip olduğu bulgulanmıştır.

Abstract:
One of the important factors motivating tourists to purchase touristic products is the expectation of new, unique and enjoyable experiences. Through interpretation, tourist guides who are important employees in tourism industry, turn tourists travels into interesting experience and make them memorable thereby effect their behavioral intentions. From this point of view, the aim of this research is to reveal the effect of tourist guide's interpretation performance on memorable experiences and behavioral intentions. Besides it is aimed to test the construct of tourist guides' interpretation performance within the framework of EROT/TORE model and to examine the mediating effect of the tour experience between guides' interpretation performance and memory. Based on this aim, firstly along with the literature review the conceptual stucture of variables was determined, scales were developed and questionnaire was designed. Data were collected from tourists who took part in the guided package tours departing from three provinces located in East Mediterranean region (Mersin, Adana, Hatay) between August-November 2019 and 419 available questionnaire were obtained. For analyzing the data, in addition to descriptive statistics, exploratory and confirmatory factor analyses and structural equation modeling (SEM) have been used. Results of the exploratory factor analysis indicated that interpretation performance scale is two-dimensional structure as relevance and organized interpretation. According to results of structural equation modeling (SEM) it was found that the interpretation performance of tourist guides has a positive and significant effect on tour experience, memory and behavioral intentions, and the tour experience has a positive and significant effect on memory and behavioral intentions. Besides it was found that there is a positive and significant effect of memory on behavioral intentions. Another remarkable result of the study ise the mediating effect of tour experience between interpretation performance and memory of tour. As the finding was supported by SOR theory it was found the effect of interpretation performance on memory of the tour is completely disappeared with the inclusion of tour experience in the model, and this shows the full mediating effect of tour experience.