Aile hekimlerinin hiperbarik oksijen tedavisi ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors of family physi̇ci̇ans towards hyperbaric oxygen therapy abstract
Yazar: ELİF ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamızda hekimlerin Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT) ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları ile bunlara etki eden faktörleri araştırıp, literatürdeki konuyla ilgili boşluğu doldurarak eksikliklerin giderilmesi ve anketimizdeki bilgi sorularının cevaplarının internet ortamında paylaşılması ile HBOT hakkında farkındalık oluşturulması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel bir anket çalışmasıdır. Çalışmamıza 01.04.2021 – 26.11.2021 tarihleri arasında Ankara'da görev yapmakta olan aile hekimliği uzmanları, aile hekimliği uzmanlığı (AHU) asistanları, sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı (SAHU) asistanlarından ve pratisyen aile hekimlerinden oluşan toplam 251 hekim dahil edildi. Katılımcılara, HBOT ile ilgili bilgi, tutum ve davranış düzeyini belirlemeye yönelik toplam 51 sorudan oluşan bir anket hazırlandı ve katılımcılara internet ortamında uygulandı. 
Bulgular: Çalışmaya 162 kadın, 89 erkek olmak üzere toplam 251 kişi katılmıştır. Çalışmaya katılanların 83'ü aile hekimliği uzmanlığı asistanı, 54'ü sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı asistanı,57'si pratisyen aile hekimi ve 57'si aile hekimliği uzmanıdır. Anketin güvenirlik istatistiği olan Cronbach's Alpha katsayısı hesaplandığında iki yanıtlı sorular için 0,782 üç yanıtlı sorular için 0,821 olarak bulundu (ikili yanıtlar için olan Cronbach's Alpha=0,796, üçlü yanıtlar için Cronbach's Alpha=0,835). "Daha önce HBOT ile ilgili derse/seminere/konuşmaya katıldınız mı?" sorusuna en fazla aile hekimi uzmanı olan bireylerin (%31,6) katıldığını, en az ise sözleşmeli aile hekimlerinin (%9,3) katıldığı görüldü. HBOT tedavisinin endikasyonlarını bildiğini belirtenlerin en fazla pratisyen aile hekimleri (%38,6) olduğu görülürken, bu endikasyonları en az bilen grup ise aile hekimi asistanlarıydı (%21,7). HBOT hakkında derse/seminere/konuşmaya katılanların %45,8'i daha önce HBOT için hasta yönlendirdiğini belirtirken, katılmayanların sadece %25'inin hasta yönlendirdiği görüldü. Derse/seminere/konuşmaya katılan hekimlerin %87,5'i HBOT'nin etkili olduğu görüşündeydi. Ayrıca derse katılanların %79'u HBOT'yi güvenilir bulmaktaydı. Hekimlerin %55'i HBOT'nin maliyeti hakkında bilgiye sahip değildi. Çalıştığınız kurumda HBOT merkezi olanlarda karbonmonoksit  zehirlenmesi endikasyonunu bilme oranı anlamlı şekilde de daha yüksekti (p<0,05). Katılımcıların %98'i HBOT esnasında uygulanan tedavi basıncını, %97'sinin oksijenin veriliş yolunu bilmedikleri görüldü. Sözleşmeli aile hekimi asistanlarının %90,7'si, aile hekimi asistanlarının %89'u, pratisyen aile hekimlerinin %84'ü ve uzman aile hekimlerinin %85'i eğitim programı içerisinde HBOT ile ilgili genel bilgilendirme dersi olmasını istediğini belirtti.
Sonuç: HBOT ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını araştırırken hekimlerimizin bu konuda kısmen bilgileri olsa da eksiklerinin olduğu görüldü. Ayrıca hekimlerimizin hastaları bu alana yönlendirme konusunda çekimser kaldıkları gözlendi. Çalışmamızda hekimlerimizin HBOT ile ilgili bilgi eksiklerinin farkında oldukları ve hekimlerimizin bu konuda eğitime açık oldukları görüldü Bu eksikliğin giderilmesi için ya üniversite müfredatlarına ya da uzmanlık eğitimi müfredatına bu alanla ilgili bir ders eklenebilir. 
Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Hiperbarik Oksijen Tedavisi, Tutum, Bilgi, Davranış.

Abstract:
Introduction and Aim: In our study, it was aimed to investigate the knowledge, attitudes and behaviours of physicians about Hyperbaric Oxygen Therapy (HBOT) and the factors affecting them, in order to fill the gap in the literature on this particular subject, to share the answers of the knowledge questions in our questionnaire on the internet and to raise awareness about HBOT.
Material and Methods: Our study is a cross-sectional questionnaire study. A total of 251 physicians, consisting of Family Medicine Specialists (FMS), residents of Family Medicine, contracted residents of Family Medicine and General Practitioners (GP) as family physicians working in Ankara between the dates 01.04.2021 and 26.11.2021 were included in our study. A questionnaire consisting of 51 questions was prepared for the participants to determine the level of knowledge, attitude and behaviour towards HBOT and was applied over the internet. 
Results: A total of 251 people, 162 women and 89 men, participated in the study. Of the participants, 83 were residents of Family Medicine training program, 54 were contracted residents of Family Medicine training program, 57 were General Practitioners as family physicians and 57 were Family Medicine Specialists. When the Cronbach's Alpha coefficient, that is the reliability statistic of the questionnaire, was calculated, it was found to be 0.782 for two-answer questions and 0.821 for three-answer questions (Cronbach's Alpha=0.796 for two choice questions, Cronbach's Alpha=0.835 for three choice questions). When the answer of the "Have you attended a lecture/seminar/talk on HBOT before?" question is taken in hand, it was seen that individuals who were Family Medicine Specialists (31.6%) mostly participated, while contracted residents of Family Medicine (9.3%) attended the least. It was observed that those who stated that they knew the indications of HBOT treatment were mostly the General Practitioners working as family physicians (38.6%), while the group that knew least about these indications were the residents of Family Medicine (21.7%). While 45.8% of those who attended the lecture/seminar/talk on HBOT stated that they referred their patients for HBOT before, only 25% of those who did not attend have referred their patients for it. 87.5% of the physicians who attended the lecture/seminar/talk had the opinion that HBO treatment was effective. In addition, 79% of the participants found HBOT reliable. 55% of the physicians did not have information about the cost of HBOT. The rate of knowing the indication of carbon monoxide poisoning was significantly higher in those who had an HBOT centre in their institution (p<0.05). It was observed that 98% of the participants did not know the treatment pressure applied during HBOT and 97% did not know the way of oxygen administration. 90.7% of contracted residents of Family Medicine, 89% of residents of Family Medicine, 84% of General Practitioners working as Family Physicians and 85% of Family Medicine Specialists stated that they would like to have a general information course on HBOT in the education program.
Conclusion: While investigating the knowledge, attitudes and behaviours towards HBOT, it was observed that our physicians had some deficiencies, although they had partial knowledge on this subject. In addition, it was observed that our physicians were reluctant to refer their patients to this treatment modality. In our study, it was observed that our physicians are well aware of lack of the knowledge about HBOT and they are open for training on this subject. In order to eliminate this deficiency, a course related to this field can be added either to the university curricula or to the residency program.

Keywords: Family Medicine, Hyperbaric Oxygen Therapy, Attitude, Knowledge, Behaviour