Postmenopozal kadınlarda kemik mineral yoğunluğu ile östrojen reseptör alfa ve kollajen tip 1 alfa 1 gen polimorfizmlerinin ilişkisi
Association of estrogen receptor alpha and collagen type 1 alpha 1 gene polymorphisms with bone mineral density in postmenopausal women
Yazar: MÜJGAN ÖZDEMİR ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SOLAK ; PROF. DR. SEVİLHAN ARTAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Osteoporoz, kemik mineral yoğunluğunun (KMY) azalması ve kemik dokunun mikromimari yapısının bozulması ile karakterize multifaktöriyel bir hastalıktır. Kemik mineral yoğunluğunu etkileyen birçok çevresel faktör olmasına rağmen son yıllarda yapılan çalışmalarda genetik yapının osteoporoz patogenezindeki etkisi üzerinde durulmuştur. Kemik kütlesi üzerine etkisi olan birçok aday genin varlığı rapor edilmiştir. Ancak bu genlerin kemik kütlesi üzerine olan etkisi ile birbirleri ve çevresel etkenlerle olan etkileşimleri halen net değildir.Bu çalışmada, 126 postmenopozal kadında (kemik mineral yoğunluğu açısından 30 normal, 46 osteopenik ve 50 osteoporotik) lomber omurga ve femur boynu KMY değerleri ile ER? geni PvuII, XbaI polimorfizmleri ve COL1A1 geni Sp1 polimorfizmi arasındaki ilişki araştırılmıştır. Ayrıca çalışmamızda bu polimorfizmlere ait genotip ve alel frekanslarının normal, osteopenik ve osteoporotik olgulardaki dağılımı incelenmiştir.Çalışma sonuçlarımıza göre ER? geni PvuII polimorfizmi, pp genotip frekansı açısından normal olgular ile osteopenik ve osteoporotik olgular arasında anlamlı fark bulundu. pp genotip frekansı, normal olgularda anlamlı düzeyde düşüktü. Yine ER? geni PvuII polimorfizmine ait P ve p alel frekansları değerlendirildiğinde osteoporotik olguların p alel frekansı normal olgulardan anlamlı düzeyde yüksekti. PP genotipine sahip olguların lomber omurga ortalama KMY değeri, pp genotipli olguların lomber omurga ortalama KMY değerinden anlamlı düzeyde yüksekti. Diğer taraftan ER? geni XbaI polimorfizmi ile COL1A1 geni Sp1 polimorfizminde yapılan değerlendirmelerde gruplar arasında KMY değerleri, genotip ve alel frekansları açısından fark bulunmadı. Sonuç olarak, çalışma grubumuzdaki postmenopozal kadınlarda lomber omurga KMY değeri üzerine ER? geni PvuII polimorfizminin etkili olduğu gösterilmiştir.Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, ER? geni, PvuII, XbaI, COL1A1 geni, Sp1, polimorfizm

Abstract:
Osteoporosis is a multifactorial disease characterized by a decrease bone mineral density (BMD) and micro-architectural deterioration of bone structure. Although there are several environmental influences on BMD, a genetic contribution to the pathogenesis of osteoroposis has recently been recognized. The existence of many candidate genes which have effect on bone mass was reported. However, the effect of these genes' on bone mass, the interaction among these genes and interaction between these genes and enviromental effects are not presently clear.In this study, the relationship between BMD values of lomber vertebra and femoral neck, and ER? gene PvuII, XbaI polymorphisms and COL1A1 gene Sp1 polymorphism in 126 postmenopausal women (30 normal, 46 osteopenic and 50 osteoporotic in terms of bone mineral density) was researched. Besides, the distribution of genotype and allele frequencies belonging to these polymorphisms in normal, osteopenic and osteoporotic postmenopausal women was also evaluated in this study.According to our study results, significant difference was found in between normal women, and osteopenic and osteoporotic women in terms of ER? gene PvuII polymorphism pp genotype frequency. pp genotype frequency was significantly lower in normal women. When P and p allele frequencies belonging to ER? gene PvuII polymorphism were evaluated, it was observed that p allele frequency of osteoporotic women was significantly higher than that of normal women. Lomber vertebra average BMD value of women with PP genotype was significantly higher than that of with pp genotype. On the other hand, in the evaluations on ER? gene XbaI polymorphism and COL1A1 gene Sp1 polymorphism, it was noted that there was no difference in terms of BMD values, genotype and allele frequencies between groups. In conclusion, it was designated that ER? gene PvuII polymorphism was effective on lomber vertebra BMD value in postmenopausal women of our study group.Key Words: Osteoporosis, ER? gene, PvuII, XbaI, COL1A1 gene, Sp1, polymorphism