0-1 yaş arası bebeği olan annelerin demir profilaksisi hakkında bilgi ve tedavi uygulama düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of iron prophylaxia knowledge and application level in mothers with babies ages 0-1 years
Yazar: AYŞE TAKIM
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA ESRA ÖNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Anneler = Mothers ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Profilaksi = Prophylaxis ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaç: Demir eksikliği anemisi tüm dünyada özellikle gelişmekte olan ülkelerde en sık
nutrisyonel eksikliktir. Demir eksikliğinin çocuklarda oluşturduğu fiziksel ve kognitif değişiklikler
üzerine olumsuz etkilerinin önlenmesi ileri yaşam sağlığı açısından mühimdir. Bu araştırmada, 0 - 12
ay aralığındaki çocuklarda annenin demir profilaksi tedavisine uyum sürecini, annenin eğitim
düzeyinin tedavi uyumuna etkisi, demirin çocuk sağlığı üzerindeki etkisi konusunda annenin bilinç ve
eğitim düzeyinin değerlendirilmesi, bununla birlikte çocuklarda profilaksiye uyumsuzluk
yaratabilecek etkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal-Metod: Gözleme dayalı kesitsel tanımlayıcı özellikte araştırma olarak planlanan
çalışmamız Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yürütüldü. 01 Nisan 2021- 30
Eylül 2021 tarihleri arasında Çocuk Polikliniğine başvuran ve demir profilaksisi verilmiş olan kronik
hastalığı bulunmayan 0 - 12 ay aralığındaki çocukların annelerine anket soruları sorularak oluşturdu.
Bulgular: 310 çocuğun dâhil edildiği bu çalışmada, çocukların %54,2 erkek idi. Çocukların
yaş ortalaması 9.44 ±2.28 ay idi. Çocukların anne sütü alma süresi 6 ay ve üstünde olanlar % 83,5
olarak bulundu. Demir profilaksisini bırakan 187 annenin %38,5 ihmal nedeniyle, %35,3 doktor
kestiği için bıraktığını, geriye kalan kesim de demir ilacının yan etkileri nedeniyle kullanmaya devam
edemediklerini belirtti. Yan etkiler nedeniyle bırakanların %10,7 kusma, %10,7 kabızlık, %8,02
dişlerde lekelenme, %6,4 dışkıda renk değişimi, %3.2 ishal, %2,1 döküntü görüldüğü için bıraktığı
tespit edildi. Gelir düzeyi arttıkça demir profilaksisi bırakılma oranı azalmaktadır. Çalışan annelerde
demir profilaksini gerekli bulma yüzdesi, çalışmayan annelere göre daha fazladır. Eğitim seviyesi
arttıkça gerekli bulma ve kullanma oranı da artmaktadır.
Sonuç: Çalışmamızda demir profilaksi tedavisini kullanma süreleri yetersiz ve çeşitli
nedenlerle bırakanlar yüksek orandadır. Ülkemizde başlatılan demir desteği programının daha etkili
bir şekilde kullanılması gerektiğini düşünmekteyiz. Çalışmamızda annelerin çoğunun ihmal ve yan
etkiler nedeniyle demir profilaksi tedavisini bıraktığı ortaya konmuştur. Bundan dolayı annelere yan
etkiler konusunda bilgi verilmelidir. Yan etki oluşabileceği söylenerek gerekirse preparat değişikliği
yapılmalı ve demir eksikliğinin neden olduğu problemler ailelere açıklanmalıdır.
Anahtar kelimeler: Anemi, Çocukluk çağı, Demir eksikliği, Profilaksi

Abstract:
Aim:Iron deficiency is the most frequent micronutrient shortfall worldwide, especially in impoverished countries, and minimizing the detrimental consequences of iron shortage on children's physical and cognitive changes is critical for long-term health. The purpose of this study is to identify factors that may contribute to noncompliance with iron supplementation treatment in infants aged 0 to 12 months, maternal education on treatment compliance, maternal awareness and knowledge about the effect of iron on child healthcare, and factors that may contribute to noncompliance with iron supplementation treatment.
Materials and Methods:We conducted our study at Haydarpasa Numune Training and Research Hospital, which was designed as a cross-sectional descriptive research based on observation. It was created by polling mothers of children aged 0 to 12 months who did not have a chronic disease and were administered iron prophylaxis at a pediatric polyclinic between April 1, 2021 and September 30, 2021.
Results:Males made up 54.2 percent of the children in this study, which included 310 children. The children were 9.44 2.28 months old on average. It was shown that 83.5 percent of the children had been breastfed for at least six months. Of the 187 mothers who stopped taking iron prophylaxis, 38.5 percent stated they stopped owing to negligence, 35.3 percent claimed their doctor told them to stop, and the remainder indicated they couldn't continue due to the drug's negative effects. The following side effects were found in individuals who quit due to side effects: 10.7% vomiting, 10.7% constipation, 8.02 percent tooth staining, 6.4 percent stool discoloration, 3.2 percent diarrhea, and 2.1 percent rash. The rate of iron prophylaxis discontinuation lowers as one's income rises. Working mothers are more likely than non-working mothers to discover iron prophylaxis to be necessary. As one's degree of education rises, so does the number of people who believe it is necessary and who use it.
Conclusion:The duration of iron prophylaxis medication was insufficient in our study, and the number of people who stopped taking it for various reasons was high. We believe that the iron supplementation program that our government started should be used more efficiently. The majority of the mothers in our study stopped taking iron prophylaxis because of neglect and negative effects. As a result, side effects should be communicated to mothers. It should be noted that side effects are possible, and if so, the preparation should be altered and the difficulties caused by iron deficiency explained to the families.
Keywords: Anemia, Childhood, Iron deficiency, Prophylaxis