Kültürün ve sağlık okuryazarlığının Covid-19 aşılarına ilişkin tutum üzerine etkileri: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma
The effects of culture and health literacy on attitudes towards Covid-19 vaccines: A study on university students
Yazar: HAKAN BARKA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TEZCAN ŞAHİN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu çalışma, Aydın Nazilli ilçesinde kamu yurtlarında kalan üniversite öğrencilerinde kültürün ve sağlık okuryazarlığının Covid-19 aşılarına yönelik tutumlara etkisini ve demografik bağlamdaki farklılıkları tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma 348 katılımcıdan oluşan bir örneklemle, açıklayıcı tipte kesitsel bir araştırma tasarımını benimsemektedir. Verilerin toplama aracı olarak Okyay ve arkadaşları tarafından geliştirilen 'Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32, Geniş ve arkadaşları tarafından geliştirilen "Covid-19 Aşılarına Yönelik Tutum Ölçeği" (CAT) ve Saylık (2019) tarafından Türkçeye uyarlanan "Bireysel Kültürel Değerler Ölçeği' (BKD) kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS (23) programından yararlanılmıştır. Bulgular katılımcıların genel olarak sağlık okuryazarlık düzeyleri ve alt boyutları açısından yetersiz olduğunu göstermektedir. BKD ortalamalarına bakıldığında güç mesafesi ve erillik algısının düşük, belirsizlikten kaçınma ve uzun vadeli yönelim algısının yüksek, kolektivizm algısının ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Covid-19 aşısına yönelik tutumun (CAT) ortalama düzeyde olumlu olduğu tespit edilmiştir. Demografik olarak eğitim, Covid-19 aşı durumu, Covid-19 bilgisi, önleyici davranışlar, sigara kullanımı, düzenli ilaç kullanımı, genel sağlık durumu ve alınan aşı doz sayısına göre sağlık okuryazarlığı (SOY), CAT ve BKD puanlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Yaş, cinsiyet ve akademik alan açısından anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Korelasyon analizi sonucunda kültür boyutlarından belirsizlikten kaçınma, kolektivizm ve uzun erimlilik ile Covid-19 aşısına yönelik olumlu tutum (CAT+) arasında pozitif yönlü ilişki olduğu tespit edilmiştir. SOY ve bazı alt boyutları ile CAT+ arasında ise negatif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle aşılama politikalarının belirlenmesi konusunda kültürel faktörler ile sağlık okuryazarlığı seviyesinin dikkate alınması önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to determine the effects of culture and health literacy on attitudes towards Covid-19 vaccines and differences in demographic context among university students staying in public dormitories in Aydın Nazilli district. This study adopts an explanatory cross-sectional research design with a sample of 348 participants. 'Turkish Health Literacy Scale-32' developed by Okyay et al., 'Attitude Scale towards Covid-19 Vaccines (CAT)' developed by Broad et al. And 'Individual Cultural Values' (BKD) adapted to Turkish by Saylık (2019) were used as data collection tools. scale was used. SPSS (23) program was used to analyze the data. Findings show that the participants are generally inadequate in terms of health literacy levels and sub-dimensions. When looking at BKD, it was seen that the perception of power distance and masculinity were low, the perception of uncertainty avoidance and long-term orientation were high, and the perception of collectivism was moderate. It has been determined that the attitude towards the Covid-19 vaccine (CAT) is positive at an average level. Demographically, significant differences were detected in health literacy (SOY), CAT and BKD scores according to education, Covid-19 vaccination status, Covid-19 knowledge, preventive behaviors, smoking, regular medication use, general health status and number of vaccine doses received. No significant differences emerged in terms of age, gender, and academic field. As a result of the correlation analysis, it was determined that there was a positive relationship between the cultural dimensions of uncertainty avoidance, collectivism and long-termism and positive attitude towards the Covid-19 vaccine (CAT+). It was determined that there was a negative relationship between SOY and some of its sub-dimensions and CAT+. For this reason, it is recommended that cultural factors and health literacy level should be considered when determining vaccination policies.