Diyabetik ayak gelişen bireylerin bağımlılık durumu ve aileye olan bakım yükünün belirlenmesi
Dependence status of the individuals with diabetic foot development and determining the burden of care to the family
Yazar: DERYA KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TULUHA AYOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Diabetes insipidus = Diabetes insipidus ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care

Özet:
Araştırma; diyabetik ayak gelişen bireylerin bağımlılık durumu ve aileye olan bakım yükünün belirlenmesi, bu doğrultuda hasta ve aileye yönelik destek programlarının geliştirilmesinde rehber olması amacıyla tanımlayıcı olarak planlandı ve gerçekleştirildi.
Araştırmanın evrenini, Haziran 2016- Kasım 2016 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı F Servisi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı Servisi'nde diyabetik ayak yarası nedeniyle yatarak tedavi gören hasta ve aileleri; örneklemini ise, araştırmanın amacı açıklanarak, bilgilendirme sonrası araştırmaya katılım izni alınan ve kriterleri karşılayan 75 hasta ve bu hastalara bakım veren 75 hasta yakını oluşturdu.
Verilerin toplanmasında "Bakım Veren ve Hasta Tanılama Formu", "Zarit Bakım Yükü Ölçeği" ve "Bakım Bağımlılığı Ölçeği" kullanıldı. Veriler, SPSS 17,0 programı ile uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirildi.
Araştırmaya katılan bakım verenlerin, yaş ortalamasının 47,67±13,34; çoğunlukla kadın, evli, ilkokul mezunu, sosyal güvenceye sahip, geliri giderinden az ve çalışmayan bireyler olduğu saptandı. Bakım verenlerin %38,7'si hastanın eşi ya da çocuğu idi. Araştırmaya dahil olan hastaların yaş ortalamasının 63,28±11,61; %64'ünün erkek, %81,3'ünün evli, %41,3'ünün ilkokul mezunu, %70,7'sinin çalışmayan, %66,7'sinin gelirinin giderinden az ve tamamına yakınının sosyal güvencesinin olduğu belirlendi. Araştırmada, bakım verenlerin bakım yükü puan ortalaması 37,12±16,42 olarak bulundu. Bakım verenlerden, yaşı 50 ve üzerinde olan, evli, eğitim almayan ve çalışmayanların daha çok bakım yükü deneyimledikleri saptandı. Bakım verenlerin hastalara en çok yardım ettikleri günlük yaşam aktivitelerinin, güvenli çevrenin sağlanması ve sürdürülmesi aktivitesi (%98,7), kişisel temizlik ve giyinme aktivitesi (%98,7)  ile hareket aktivitesi (%98,7) olduğu bulundu. Araştırmaya alınan hastaların, Bakım Bağımlılığı Ölçeği'nden aldıkları puan ortalaması 47,68±16,40 iken; 65 ve üzeri yaşta olan hastaların, Bakım Bağımlılığı Ölçeği puan ortalaması istatistiksel olarak anlamlı ölçüde düşük (ölçek puanı düştükçe bağımlılık düzeyi artar) bulundu (p<0.05). Bakım Bağımlılığı Ölçeği'nin, "eğlence aktiviteleri, tehlikelerden kaçınma, vücut temizliği ve beden duruşu" alt boyutlarında daha yüksek bağımlılık düzeyine sahip oldukları saptandı. Zarit Bakım Yükü Ölçeği ile Bakım Bağımlılığı Ölçek puanları arasında ise, istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0.05).
Sonuç olarak; diyabetik ayak tanısı olan hastaların orta derecede bakım bağımlılığı olduğu ve eğlence aktiviteleri, tehlikelerden kaçınma, vücut temizliği ile beden duruşu alt boyutlarında bağımlılık düzeylerinin daha fazla olduğu belirlendi. Diyabetik ayağı olan bireylere bakım veren aile üyelerinin ise, orta düzeyde bakım yükü deneyimlediği saptandı. Sonuçlar doğrultusunda, diyabetik ayak gelişen hastaların yanı sıra, yeni duruma uyum sağlamada yük algısıyla yüzleşen bakım veren aile üyelerinin, profesyonel destek, danışmanlık ve eğitime gereksiniminin olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Diyabetik ayak, bakım yükü, bakım bağımlılığı, hasta ailesi, bakım veren.

Abstract:
The study was designed and conducted as a descriptive study in order to determine the dependency status of the individuals who developed diabetic foot and the burden of care to the family and to guide for the development of support programs for the patient and the family accordingly.
Patients with diabetic foot ulcer, who receive treatment in the F inpatient clinic of the General Surgery Department of the Istanbul Faculty of Medicine of Istanbul University and in the Department of Plastic, Reconstructive and Aesthetic Surgery of the Cerrahpasa Faculty of Medicine of Istanbul University from June 2016 to November 2016 and their families were included in the population of the study, and the sample of the study was 75 patients and their 75 relatives providing care to them, who were allowed participating in the survey after informing them about the objective of the study and meet the criteria.
For the collection of data, the "Caregiver and Patient Diagnostic Form", "Zarit Caregiver Burden Scale" and "Care Dependency Scale" were used. The data were assessed by means of the SPSS 17.0 software program and by using the appropriate statistical methods.
It was found that the average age of the caregivers attended in the survey was 47.67±13.34, and they were mostly female, married, primary school graduate, had social security, with less income than expense and unemployed individuals. 38.7% of the caregivers were the patient's spouses or children. It was found that the average age of the patients included in the survey was 63.28±11.61, 64% of them were male, 81.3% were married, 41.3% were primary school graduate, 70.7% were unemployed, 66.7% were with less income than expense and almost all of them had social security. Mean score of the burden of care of the caregivers was found 37.12±16.42 in the study. It was found out that those caregivers who were aged 50 and above, married, uneducated and unemployed had experienced more burden of care. It was found that the daily living activities where caregivers helped to patients mostly were the activity of provision and maintenance of a safe environment (98.7%), the activity of personal hygiene and clothing (98.7%) and the activity of mobilization (98.7%). While the mean score of the patients included in the survey obtained from the Care Dependency Scale was 47.68±16.40, the mean score of the patients aged 65 and above obtained from the Care Dependency Scale was found statistically significantly lower (dependency level increases as scale score decreases) (p<0.05). It was found that they had higher dependency levels in the sub-dimensions "recreational activities, avoidance of danger, body hygiene and body posture" of the scale. Between the Zarit Caregiver Burden Scale and Care Dependency Scale scores, no any statistically significant relationship was found (p>0.05).
In conclusion, it was determined that patients with diabetic foot diagnosis had moderate care dependence and that dependency levels of recreational activities, avoidance of danger, body hygiene and body posture sub-dimensions were higher. It was found that family members who care for individuals with diabetic foot experience moderate care burden. According to the results, it can be said that the caregiving family members, who face the perception of burden, are in need of professional support, counseling and education to adapt to the new situation besides the patients with diabetic foot.
Key Words: Diabetic foot, burden of care, care dependency, patient's family, caregiver.