Türkiye'de COVID-19 aşı durumunun incelenmesi ve etkilerinin değerlendirilmesi
Investigation of the COVID-19 vaccine situation in Turkey and evaluation of its effects
Yazar: FATMA GİZEM İNCE
Danışman: PROF. DR. ALAATTİN PARLAKKILIÇ
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Çalışmamızın amacı Türkiye'de Covid-19 aşılama durumunun incelenmesi ve etkilerinin değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda elde edilebilen verilere dayanarak aşının etkinliğinin anlatılması ve aşılama sonrası iyileşme, vaka ve vefat sayılarında meydana gelen değişimlerin ortaya konulmasıdır. Araştırmada aşılamanın başladığı 14 Ocak 2021 tarihinden 31 Mayıs 2022 tarihine kadar olan 503 günlük veriler örneklem olarak alınmıştır. Çalışmada kullanılan veriler, Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan ve mahremiyeti zedelemeyecek şekilde elde edilen açık kaynak verileri kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sürekli verilerde tanımlayıcı istatistikler verilmiştir. Normal dağılmayan sürekli verilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan 503 güne ilişkin verilerin dağılımlarına bakıldığında; günlük iyileşen hasta sayısının ortalama 25.313,72 kişi, günlük pozitif vaka sayısının ortalama 25.282,12 kişi, günlük test sayısının ortalama 271.322,52 test yapıldığı görülmektedir.  Günlük vefat sayısının ortalama 150,38 kişi olduğu; bir günde minimum 2 (29 Mayıs 2022), maksimum 394 (30 Nisan 2021) kişinin vefat ettiği görülmektedir. Günlük aşılama sayısının ortalama 292.993,14 doz olduğu; bir günde minimum 1.098 (29 Mayıs 2022), maksimum 1.796.891 (12 Ağustos 2021) doz aşı uygulandığı görülmektedir. Korelasyon analizi yapılırken aşılanan bir kişinin antikor üretiminin 21 gün sonra başladığı varsayılarak, toplam aşı sayıları ile 21 gün sonraki günlük vaka sayıları, günlük test sayıları, günlük vefat sayılarının bir önceki güne değişim oranları arasındaki ilişkilere bakılmıştır. Böylece toplam aşılama sayısı ile günlük vaka, test, vefat değişim oranları arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Toplam aşılama sayısı arttıkça; vaka, test, vefat değişim oranlarının azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca toplam aşılama sayıları ile günlük iyileşen değişim oranı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Bunların sonucunda aşılamanın başlamasıyla birlikte pozitif vaka sayılarının, test sayılarının, vefat sayılarının azaldığı net bir şekilde görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: COVİD-19, Aşı, Pandemi, Bilişim Teknolojileri, Önlem, Toplum Bağışıklığı

Abstract:
The aim of our study is to examine the Covid-19 vaccination situation in Turkey and to evaluate its effects. Based on the data obtained in this direction, it is aimed to explain the effectiveness of the vaccine and to reveal the changes in the post-vaccination recovery, case and death numbers. In the study, 503 days of data from 14 January 2021, when vaccination started, to 31 May 2022, were taken as a sample. The data used in the study were open source data published by the Ministry of Health and obtained in a way that would not harm privacy. In the evaluation of the data, descriptive statistics were given in the continuous data. Spearman correlation analysis was used to evaluate non-normally distributed continuous data. Considering the distribution of the data for the 503 days used in the research; It is seen that the average number of recovered patients per day is 25,313.72 people, the average number of positive cases per day is 25,282.12 people, and the average number of daily tests is 271.322,52 tests. The average number of deaths per day is 150.38; It is seen that a minimum of 2 (29 May 2022) and a maximum of 394 (30 April 2021) people died in one day. The average number of daily vaccinations was 292,993.14 doses; it is seen that a minimum of 1.098 (29 May 2022) and a maximum of 1.796.891 (August 12, 2021) doses of vaccine were administered in one day. While performing the correlation analysis, it was assumed that the antibody production of a vaccinated person started after 21 days, and the relationships between the total number of vaccines and the daily number of cases after 21 days, the number of daily tests, and the rate of change of the daily death count to the previous day were examined. Thus, there is a low-level negative significant relationship between the total number of vaccinations and the daily case, test, and death rate. As the total number of vaccinations increases; It was determined that the rate of change of cases, tests and deaths decreased. In addition, there is no significant relationship between the total number of vaccinations and the daily recovery rate. As a result of these, it was clearly seen that the number of positive cases, the number of tests and the number of deaths decreased with the start of vaccination.

Keywords: COVID-19, Vaccine, Pandemic, Information Technologies, Prevention, Community Immunity