Sürdürülebilir reel döviz kuru: Türkiye örneği
Sustainable real exchange rate: Evidence from Turkey
Yazar: AHMET MURAT ALPER
Danışman: PROF. DR. İRFAN CİVCİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Nominal döviz kuru, gerek sermaye akımları gerekse dış ticaret hacmi üzerinde önemli bir rol oynamaktadır. Reel döviz kuru ise, tek başına yorumlanamayan nominal döviz kurunun aksine, ekonomi ile ilgili daha fazla bilgi içermektedir. Bununla birlikte, sadece reel döviz kurunun ele alınarak yapılan değerlendirmeler yeterli olmamaktadır. Ekonomik dinamiklerin göz önünde bulundurulduğu denge reel döviz kurunun hesaplanması ve reel döviz kurunun denge değerinden ne kadar sapma gösterdiğinin ölçülmesi gerekmektedir. Buna karşın, denge döviz kurunun anlamı ve ne şekilde ölçüleceği konusunda tam bir uzlaşı bulunmamaktadır.Bu tezin amacını Türkiye'nin orta ve uzun dönemli denge reel döviz kurlarını NATREX, FEER ve BEER modellerine başvurmak kaydıyla 1989-2007 dönemi için tahmin etmek oluşturmaktır. Teorik modeller ile uyumlu ampirik bulgular ışında bu tez dört önemli sonuca işaret etmektedir: İlk olarak, bazı ufak farklılıklar haricinde, orta dönemde NATREX ve FEER, uzun dönemde ise NATREX ve BEER modelleri benzer sonuçlar vermektedir. İkinci olarak, reel döviz kuru 1994 krizi öncesinde orta ve uzun dönemde aşırı değerli olmamakla birlikte, 2000/01 krizleri arifesinde sadece uzun dönemde aşırı değer kazanmıştır. Üçüncü olarak, 1994 krizi sonrasındaki değer kaybı reel döviz kurunun sıçrama yapmasına yol açarken, 2000/01 krizleri ertesindeki değer kaybı reel döviz kurunun denge seviyesine doğru hareket etmesine neden olmuştur. Dördüncü olarak, yarı ömür orta dönem için 11 ve 15 ay, uzun dönem için de 19 ve 21 ay olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
Nominal exchange rate plays an important role in not only capital flows but also foreign trade volume. Unlike nominal exchange rate which can not be interpreted alone, real exchange rate contains more information about the economy. However, it is not sufficient to make assessments by only taking real exchange rate. It is essential to calculate the equilibrium real exchange rate by considering economic dynamics and measure how much real exchange rate deviates from its equilibrium level. Nevertheless, there is less consensus on the meaning of equilibrium real exchange rate, and on how to measure it.The purpose of this dissertation is to estimate the medium and long term equilibrium real exchange rates of Turkey by applying NATREX, FEER and BEER models for the period of 1989?2007. In the light of empirical findings compatible with theoretical models, this dissertation indicates four important results: Firstly, apart from some minor differences, over the medium term NATREX and FEER, over the long term NATREX and BEER models yield similar conclusions. Secondly, real exchange rate was not overvalued over the medium and long terms before 1994 crisis, but it was overvalued over only long term on the eve of 2000/01 crises. Thirdly, the depreciation after 1994 crisis led to an overshooting of the real exchange rate, but the depreciation after 2000/01 crises led to a movement in real exchange rate towards its equilibrium level. Fourthly, half-lives are calculated as 11 and 15 months for the medium term, 19 and 21 months for the long-term.