Tuz stresi altında Lavanta (Lavandula officinalis L.) bitkisinin morfolojik ve fizyolojik özellikleri üzerine koyun yünü gübresinin iyileştirici etkisi
Alleviating effect of sheep wool manure on morphological and physiological characteristics of lavender (Lavandula officinalis L.) under salt stress
Yazar: GİZEM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. CENGİZ YÜCEDAĞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Bitki Materyali ve Yetiştiriciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Organik materyallerin kullanımı toprağın fiziksel özelliklerini iyileştirerek, bitki taksasının verimliliğini ve başarısını artırmaktadır. Bu bağlamda, son yıllarda bitkiler üzerine organik bir materyal olan koyun yünü gübresinin etkilerini inceleyen bazı araştırmalar bulunmaktadır. Ancak, tuz stresi altında olan bir bitkinin üzerine koyun yünü gübresinin etkilerini araştıran çalışma sayısı çok sınırlıdır. 
Bu çalışmada, farklı tuz konsantrasyonları altında yetiştirilen lavanta bitkisinin kalite, büyüme ve fizyolojik özellikleri üzerine koyun yünü gübresinin iyileştirici etkisi olup olmadığı ve uygun dozun hangisi olduğu incelenmiştir. Bu amaçla, beş tekerrürlü iki faktörlü faktöriyel deneme deseni kurulmuştur. Farklı tuz konsantrasyonları ı (0 mM, 30 mM, 60 mM ve 90 mM) ve koyun yünü gübresi peletleri (%0, %0,5, %1, %2 ve %4) toplam 100 saksılı denemede uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda, koyun yünü gübresinin orta ve düşük dozlarının (özellikle KYG-2 + NaCl-0 ve KYG-1 + NaCl-0) lavanta bitkisi üzerinde olumlu etkileri olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan, artan tuz konsantrasyonları (NaCl-60 ve NaCl-90) lavanta bitkisi üzerinde olumsuz etkilere neden olmuştur. Bu sonuçlar, çalışılan lavanta türünün yetiştiriciliğinde tuz stresinin etkilerini azaltmanın ve verimliliği artırmanın bir yolu olarak koyun yünü gübresinin kullanımının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, tuz stresine dayanıklı lavanta çeşitlerinin geliştirilmesi ve kültürel uygulamalarla birlikte, bu tarz atık ve doğal gübrelerin kullanımının desteklenmesi, lavanta yetiştiriciliğinde sürdürülebilirliği artırabilir. Diğer taraftan çevreye ve ülke ekonomisine katkı sağlar.

Abstract:
The use of organic materials improves the physical characteristics of the soil and increases the productivity and success of plant taxa. In this context, in recent years there have been some studies examining the effects of sheep wool fertilizer on plants. However, the number of studies investigating the effects of sheep wool fertilizer on a plant under salt stress are very limited. 
In this study, it was examined whether sheep wool pellet had an improving effect on the quality, growth and physiological characteristics of lavender plants under different salt concentrations and what the appropriate sheep wool pellet dose was. For this purpose, a two-factor factorial trial design with five repetitions was established. Different salt concentrations (0 mM, 30 mM, 60 mM and 90 mM) and sheep wool manure pellets (0%, 0.5%, 1%, 2% and 4%) were applied to a total of 100 potted plants. As a result of the study, it was found that medium and low doses of sheep wool fertilizer (especially KYG-2 + NaCl-0 and KYG-1 + NaCl-0) had positive effects on lavender plants. On the other hand, increasing salt concentrations (NaCl-60 and NaCl-90) caused negative effects on lavender plants. These results highlight the importance of using sheep wool fertilizer as a way to reduce the effects of salt stress and increase productivity in the cultivation of the explored lavender species. Additionally, developing lavender varieties resistant to salt stress and supporting the use of organic materials along with cultural practices can increase sustainability in lavender cultivation.