Hata türü ve etkileri analizi temelli bütünleşik çok kriterli karar verme teknikleri ile madencilik sektöründe risk değerlendirmesine yönelik bir uygulama
An application for risk assessment in the mining sector with integrated multi-criteria decision making techniques based on failure mode and effect analysis
Yazar: EBRU GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. İSKENDER PEKER
Gümüşhane Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Madencilik sektörü mesleği gereği birçok tehlikeyi ve riski barındırmaktadır. Risklerin yönetilemediği durumlarda çok sayıda kaza ve can kaybı oluşmaktadır.
Yapılan literatür incelemelerine göre maden kazalarının büyük bir kısmı; iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yeterince yapılmaması, işverenlerin maliyeti düşürme çabası, çalışanlar üzerinde üretim baskısının oluşturulması, çalışanlara yeteri kadar eğitim verilmemesi, kişisel koruyucu ekipmanların yetersiz oluşu, erken uyarı sistemlerindeki aksaklıklar gibi faktörlerden kaynaklanmaktadır. Bu gibi nedenlerin sonucunda oluşan maden kazalarının da etkileri büyük olmaktadır. Maden kazaları oluşmadan önce yapılan etkili bir risk yönetimi ile bu süreci başarılı bir şekilde yönetmenin mümkün olacağı bilinmektedir. 
Yapılan literatür taramasına göre maden ocaklarında hata türü ve etkileri analizi yöntemi ile madencilik sektöründe risk değerlendirmesine yönelik uygulama çalışmalarının az sayıda olması çalışmanın motivasyonunu oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, madencilik sektöründeki risk faktörlerinin belirlenmesi ve ortaya çıkan risklere çözüm önerilerinin getirilmesidir. İlk aşamada Hata Türü ve Etkileri Analizi ile riskler belirlenmiştir. İkinci aşamada ise riskler sıralanarak kriter ağırlıklandırılması AHP yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Önem düzeyi en yüksek kriter "Madenlerde nitelikli personel ve uzman eksikliği" olarak tespit edilmiştir. Ardından söz konusu risklerin ortadan kaldırılması amacıyla çözüm önerileri çalışmanın alternatifi olarak belirlenmiş ve TOPSIS yöntemi ile sıralanmıştır. Bu doğrultuda "çalışan personelin nitelikli olması" risklerin ortadan kaldırılmasında etkisi en yüksek alternatif olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
The mining industry has many dangers and risks due to its profession. In cases where risks cannot be managed, many accidents and loss of life occur.
According to the literature review, most of the mining accidents; It is caused by factors such as inadequate occupational health and safety measures, efforts by employers to reduce costs, production pressure on employees, insufficient training for employees, insufficient personal protective equipment, and malfunctions in early warning systems. The effects of mining accidents that occur as a result of such reasons are also great. It is known that it will be possible to successfully manage this process with an effective risk management before mining accidents occur.
According to the literature review, the lack of application studies for risk assessment in the mining sector with the method of error type and effects analysis in mines constitutes the motivation of the study. It is aimed to take measures according to the number of risk priorities, which will be listed according to risk factors, and to develop solutions for risks. At the first stage, risks were determined by Failure Mode and Effects Analsis. In the second stage, the risks were sorted and criteria weighted using the AHP method. The most important criterion has been determined as the lack of qualified personnel and experts in the mines. Then, in order to eliminate the risks in question, solution proposals were determined as an alternative to the study and ranked with the TOPSIS method. Qualification of the personnel working in this direction has been determined as the alternative with the highest impact in eliminating the risks.