Öğretim amaçlı bir çoklu ortam yazılımı geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi
Developing, implementing and evaluating an instructional multimedia software
Yazar: ALİ SEMERCİ
Danışman: DOÇ.DR. HAFİZE KESER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli öğretim = Computer assisted instruction ; Bilgisayar yazılımları = Computer softwares ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Multimedya = Multimedia ; Teknoloji = Technology ; Öğretim teknikleri = Teaching techniques

Özet:
BOLUM IV ÖZET, SONUÇ VE ÖNERİLER Araştırmanın bu bölümünde araştırmanın aşamaları, uygulanması ve bulguları özetlenmekte, deneysel işlemler sonucu elde edilen bulgulara dayalı olarak geliştirilen önerilere yer verilmektedir. ÖZET Araştırma, yazılım geliştirme sürecine ilişkin veriler doğrultusunda öğretim amaçlı çoklu ortam yazılımı geliştirilmesi, geliştirilen yazılımın uzman görüşlerine sunulması ve etkililiğinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen deneysel çalışmaları kapsamaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanması aşamasında, genel tarama ve öntest sontest kontrol gruplu gerçek deneme modelleri bir arada kullanılmıştır. Araştırmada öncelikle çoklu ortam yazılımı hazırlamanın kuramsal boyutu, literatüre ve internet taramasına dayalı olarak ortaya konmuştur. Yazılım geliştirme süreci; Yazılım Öncesi Hazırlıklar-Öğretim Tasarımının Geliştirilmesi, Senaryonun Geliştirilmesi, Tasarımın Bilgisayar. Ortamına Aktarılması, Uygulama-Değerlendirme-Geliştirme aşamalarını içerecek şekilde, dörtlü bir sınıflandırma ve dairesel bir yapı içerisinde ele alınmıştır. Belirlenen yazılım geliştirme süreci çerçevesinde Asymetrix Multimedia Toolbok 4.0 yazarlık sistemi ve Visual Basic programlama dili birlikte kullanılarak, Polis Akademisi öğrencileri için Trafik Kontrolleri, Suç ve Ceza Tutanağı Düzenlenmesi ile Geçme ve Geçilme Kontrolü konularının öğretilmesine yönelik bir çoklu ortam yazılımı geliştirilmiştir. Geliştirilen yazılım, Ankara Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi'nde görevli uzman kaynak grubun onayına sunulmuş ve öğretim yazılımı olarak kullanılabileceği belirlenmiştir. 7273 Araştırmanın deneysel işlemlemleri için yazılımın hedef kitlesi olarak 1998-1999 eğitim ve öğretim döneminde öğrenim gören Polis Akademisi 4. sınıf öğrencileri seçilmiştir. Araştırmada deney ve kontrol grubunun seçileceği sınıf, Polis Akademisi'ndeki 9 adet 4. sınıf arasından kur'a sonucu belirlenmiştir. Öğrenciler deney ve kontrol grubuna random yolla atanmıştır. Polis Akademisi'nin yatılı bir okul olması, öğrenime devam eden öğrenciler için belirli bir yaş sınırlaması bulunması, bütün öğrencilerin eşit koşullarda bilgisayar dersi almaları gibi özellikler göz önünde bulundurularak öğrenciler deney ve kontrol grubuna uyruk, cinsiyet ve son üç yılki başarı ortalamaları dikkate alınarak atanmıştır. Her iki gruba da 16 öğrenci seçilmiştir. Denel işlemler öncesi her iki gruba da öntest uygulanmıştır. Hazırlanan çoklu ortam yazılımını, deney grubu Polis Akademisi Bilgisayar laboratuarında her öğrenciye bir bilgisayar düşecek şekilde, (network ortamında) kontrol grubu ise sınıf ortamında mevcut öğretim yöntemini kullanarak öngörülen süre içerisinde tamamlamışlardır. Deney grubunun bilgisayar ortamında yaptığı bütün işlemler log.file olarak öğretici değerlendirmesine sunulmak amacıyla bilgisayar ortamına kaydedilmiştir. Yazılımın tamamlanmasını müteakip sontest işlemi deney grubu öğrenciler için bilgisayar ortamında, kontrol grubu öğrenciler ise yazılı materyal olarak uygulanmıştır. Araştırma bütün boyutlarıyla birlikte Aralık 1997-Mayıs 1999 tarihlerini kapsayan iki yıllık bir sürede tamamlanmıştır. Araştırmanın deneysel model çerçevesinde yürütülen aşaması neticesinde elde edilen veriler, araştırmanın amaçları ve toplanan veri özelliklerinin gerekleri göz önünde bulundurularak, uzman bir istatistikçinin rehberliğinde aritmetik ortalama, ortanca, standart sapma, serbestlik derecesi, anlamlılık düzeyi, t testi ile çözümlenmiş ve araştırma amaçları doğrultusunda yorumlanmıştır.74 Araştırma konusu çoklu ortam yazılımının uygulanması neticesinde elde edilen bulgular hem deney hem de kontrol gruplarının son test puanlarının ön test puanlarında yüksek olduğunu göstermiştir. Ancak çoklu ortam yazılımını kullanan grup ile mevcut öğretim yöntemini kullanan grubun erişi puanları karşılaştırıldığında, çoklu ortam yazılımını kullanan öğrencilerin erişisinin mevcut öğretim yöntemi ile öğrenen öğrencilerin erişisinden daha yüksek olduğu görülmüştür. SONUÇ Araştırma sınırlılıkları çerçevesinde; literatür taraması sonucu elde edilen veriler ışığında çoklu ortam yazılımı geliştirme süreci ortaya konulmuştur. Bu çerçevede, öğretim amaçlı bir çoklu ortam yazılımı geliştirilmiştir. Uzman görüşlerine sunulan ve değerlendiren uzmanlar tarafından öğretim amaçlı olarak kullanılabileceği konusunda görüş birliğine varılan yazılımın denel işlemleri neticesinde, yazılımın Polis Akademisi'ndeki mevcut öğretim yöntemine göre daha etkili bir öğrenme sağladığı belirlenmiştir. Araştırma bulgularına dayalı olarak elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir. 1- Literatür Taramasına Göre Elde Edilen Sonuçlar 1.1- Farklı yazılım geliştirme süreçleri olmasına rağmen çoklu ortam yazılımı geliştirme genellikle dairesel bir süreç olarak ele alınmaktadır. 1.2- Literatüre dayalı olarak elde edilen bulgular ışığında araştırmacı tarafından hazırlanan çoklu ortam yazılımının uzman grup değerlendirmesi neticesinde eğitsel bir nitelik taşıdığı ve öğretme-öğrenme sürecinde özellikle bireysel öğretim amaçlı olarak kullanılabileceği belirlenmiştir. 1.3- Literatüre dayalı olarak ortaya konan çoklu ortam yazılımı geliştirme süreci, çoklu ortam yazılımı geliştirmek için yeterli ve uygun bulunmuştur.

Abstract:
160 ABSTRACT This research has covered those processes of developing of instructional multimedia software based on studies on main resources and Internet, taking advice of experts, experimental studies of defining the effectiveness, conclusions and interpretations. In this research, the Asymetrix Multimedia Toolbook 4.0 authoring system and Visual Basic program language has been used. In order to ensure an efficient assessment, the software has also been presented 8 scientists from the University of Ankara and the University of Gazi. According to review and assessments of the scientists, this software has an instructional value and may be used in learning and training process. The software has been applied on an experimental group, which is selected from 1998-1999 educational term senior class students of The Police Academy, in such a random way that regardless of their sex, nationality and average success of the first three years. 16 students have been selected for the experimental and for the control group. Before experimental studies, the pre-test has been applied on both groups. The experimental group has completed the prepared multimedia software under the condition of respective computer for each student in the computer laboratories of The Police Academy in a programmed time. These processes of the experimental group have been saved as log.file in students' computers for assessment. Meanwhile, traditional learning method has been applied in another classroom to the control group. After this, the post-test has been applied on the experimental group by using multimedia and on the control group by using written material in the classroom.