Acil servise nefes darlığı şikayeti ile başvuran KOAH alevlenmesi ön tanısı düşünülen hastalarda arteriyel PaCO₂ değerleri ile sidestream kapnografi yöntemiyle ölçülen EtCO₂ değerlerinin karşılaştırılması
Comparison of arterial PaCO₂ values and EtCO₂ values measured by sidestream capnography method in patients presenting to the emergency department with the complaint of shortness of breath and preliminary diagnosis of COPD exacerbation
Yazar: GÖKHAN İŞAT
Danışman: DOÇ. DR. TUBA CİMİLLİ ÖZTÜRK
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü'nün tahminlerine göre dünyada yaklaşık 65 milyon orta- ciddi Kronik Obstruktif Akciğer Hastalığı (KOAH) hastası vardır ve KOAH 2012 yılı ölüm nedenleri arasında 3. sıradadır. KOAH hastaları alevlenme dönemlerinde sıkça acil servislere başvururlar ve hastaların değerlendirilmesinde arteryel kan gazı tetkiki sıkça kullanılır. Bu tetkikten elde edilen PaO₂ ve PaCO₂ değerlerini, invaziv olmayan yöntemlerle ölçebilmek için çalışmalar yapılmaktadır. Kapnografi, invaziv olmayan CO₂ seviyesi ölçüm yöntemidir. Yöntemin ekspiryum sonu ölçtüğü en yüksek değer end-tidal CO₂ (ETCO₂) olarak adlandırılmaktadır. Çalışmamızda, acil serviste KOAH alevlenmesi ön tanısı alan hastaların, tanısını doğrulamada, tedavisini yönlendirmede, tedaviden fayda görüp görmediğini saptamada, ETCO₂ değerlerinin, PaCO₂ değerleri yerine kullanıp kullanılmayacağını belirleyebilmeyi amaçladık.
Çalışmamız acil servise nefes darlığı şikayetiyle başvurup KOAH alevlenmesi ön tanısı alan 78'i erkek, 43'ü kadın olmak üzere toplam 121 olgu üzerinde gözlemsel ve prospektif olarak yapıldı. Kan gazı analizi endikasyonu olan hastalardan kan gazı tetkiki alımı sırasında, sidestream yöntemi ile ETCO₂ ölçümü yapıldı. Ölçümler tedavi sonrası 1. saatte tekrarlandı. Tedavi öncesi ve sonrası PaCO₂ ile ETCO₂ değerleri arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı (r=0.736, p<0.01 / r=0.883, p<0.01). Yüksek ETCO₂ değerlerine, yüksek PaCO₂ değerlerinin eşlik ettiği görüldü. Tedavi öncesi ve sonrası elde edilen sonuçlar; Bland Altman yöntemiyle değerlendirildiğinde; ölçümlerimizin çoğu uyum limitleri (-4.9 ve +31,4 / -2.6 ve +9,4) arasında ve ortalama farklar 13,2 ve 8,4 tespit edildi. Sonuçlar istatistiksel olarak uyumlu kabul edilse de, ETCO₂ ile PaCO₂ arasındaki farkların ortalamaları yüksek olduğu için; klinik olarak ETCO₂ değerinin, PaCO₂ değeri yerine kullanımının kısıtlandığı saptandı.
Sonuç olarak ETCO₂ değerleri PaCO₂ değerleri yerine kullanılamasa da, yüksek ETCO₂ değerleri KOAH hastalarında kan gazı sonucunu beklemeden invaziv olmayan mekanik ventilasyonun, tedavinin bir parçası olması gerektiğini gösterebilir. Alevlenme döneminde ventilasyon desteği alan hastaların, hastaneye yatış oranları daha yüksek olduğundan; yüksek ETCO₂ değerleri yatarak tedavi gereksinimini öngörmede kullanılabilir. Sağladığı bu yararlara rağmen ETCO₂ değerlerinin, KOAH alevlenme hastasını değerlendirmedeki ve tedavisini yönlendirmedeki rolü kısıtlıdır.

Abstract:
According to World Health Organization reports, there are approximately 65 million people having moderate to severe chronic obstructive pulmonary disease (COPD) worldwide and COPD was the third leading cause of death in 2012. COPD patients frequently admitted to emergency department with exacerbations. Arterial blood gases (ABG) analysis, which is an invasive method, is commonly used in the evaluation of COPD exacerbation. Studies have been made to measure PaO₂ and PaCO₂ values with non-invasive methods. Capnography is a non-invasive method of measuring the level of CO₂ and the highest value measured at the end of expirium is called as end-tidal CO₂ (ETCO2). In this study, we aimed to search, whether the ETCO2 to be used instead of PaCO2, to verify the diagnosis, to manage the treatment and to determine if patients benefit from the treatment, in the patients who admitted to emergency department with COPD exacerbations.
This is a prospectively designed observational study. Seventy eight male and 43 female, a total of 121 patients, admitted to emergency department with the complaints of dyspnea, and were pre-diagnosed as the COPD exacerbations, included in the study. Simultaneous ETCO2 measurements with side-stream method were obtained when blood samples were taken from the patients when indicated. The measurements were repeated at the 1st hour of the treatment. There was a positive correlation between the PaCO₂ and ETCO₂, before and after the treatment, (r=0.736, p<0.01 / r=0.883, p<0.01), and it was observed that high levels of ETCO2 accompany the high levels of PaCO₂. When the pre- and post-treatment results were evaluated with Bland Altman method, it was observed that most of our results were between the compliance limits (-4.9 and +31.4 / -2.6 and +9.4) and the mean differences were 13.2 and 8.4 respectively. Although the results seemed statistically significant, the mean differences between PaCO₂ and ETCO₂ were so high, which limits the use of ETCO2 instead of PaCO2.
In conclusion; although it cannot be used instead of PaCO2, a relatively high levels of ETCO₂, in COPD patients, may show the necessity to add the noninvasive mechanical ventilation as a part of the treatment. Because the hospitalization rates of the patients who need ventilatory support during COPD exacerbation, is relatively higher, it is possible to say that high ETCO₂ measurements can be used to forecast the hospitalization probability. However despite these benefits, the role of ETCO₂ measurements in the evaluation of COPD patients and in the management of their treatments is limited.