Hastalarda algılanan sosyal desteğin yaşam doyumuna etkisi: Anksiyete-depresyon ve psikolojik sağlamlığın aracı etkisi
The Effect of patients' perceived social support on life satisfaction: The Mediatory effect of anxiety-depression and psychological resilience
Yazar: SELÇUK KURUL
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ŞANTAŞ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu araştırma, çok boyutlu algılanan sosyal desteğin yaşam doyumuna etkisinde anksiyete-depresyon ve psikolojik sağlamlığın basit ve serisel aracılık etkilerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmektedir. Araştırmanın evrenini, Yozgat Sorgun Devlet Hastanesi polikliniklerine başvuran 18 yaşını doldurmuş kişiler oluşturmaktadır. Bu hastaneden araştırmanın yapıldığı tarihte günlük ortalama 1300 ve aylık 30.000 hasta poliklinik hizmeti almaktadır. Bu durumda araştırmanın örneklem büyüklüğü %95 güven düzeyi ve %5 hata ile 380 olarak hesaplanmıştır. Bu araştırmada ulaşılan kişi sayısı 410 olup, belirlenen örneklem büyüklüğüne ulaşıldığı söylenebilir. Çalışmada Likert türü, 4 ölçek kullanılmıştır. Veri toplama aracı, 01 Temmuz – 01 Kasım 2023 tarihleri arasında uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki doğrudan, dolaylı ve toplam etkilerin belirlenmesinde bootsrapt güven aralığının esas alındığı Process Macro analizinden yararlanılmıştır. Bootsrapt tekniğinde 5000 yeniden örnekleme ve %95 güven aralığı tercih edilmiştir. Basit ve serisel aracılık analizinde Process Macro yazılımından Model 4 ve Model 6 kullanılmıştır. Basit aracılık (Model 4) analiz sonuçlarına göre çok boyutlu algılanan sosyal desteğin yaşam doyumuna etkisinde anksiyete-depresyon [= .048 %95 GA (.021; .081)] ve psikolojik sağlamlığın [= .009 %95 GA (.008; .029)] aracılık ettiği saptanmıştır. Serisel aracılık (Model 6) analiz sonuçlarına göre çok boyutlu algılanan sosyal desteğin yaşam doyumuna etkisinde anksiyete-depresyon ve psikolojik sağlamlığın serisel aracılık etkisinin [= .007 %95 GA (.004; .022)] olduğu belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre dolaylı etki 1 (ÇBASD->AD->YD); dolaylı etki 2 (ÇBASD-> PS ->YD) ve dolaylı etki 3 (serisel aracılık etkisi; ÇBASD->HAD->PS->YD)'ten ve dolaylı etki 3 ise dolaylı etki 2'den anlamlı şekilde daha yüksek aracı etkisine sahiptir. Serisel aracılık analizinde ayrıca çok boyutlu algılanan sosyal desteğin, yaşam doyumunu pozitif-anlamlı ve anksiyete-depresyonu negatif-anlamlı; anksiyete-depresyonun psikolojik sağlamlığı ve yaşam doyumunu negatif-anlamlı ve psikolojik sağlamlığın yaşam doyumunu pozitif-anlamlı şekilde etkilediği belirlenmiştir. Bireylerin yaşam doyumunun artması için sosyal desteğin ve psikolojik sağlamlığın artmasının ancak anksiyete ve depresyonun azalmasının gerekli olduğu söylenebilir.

Abstract:
This research is carried out to determine the simple and serial mediation effects of anxiety-depression and psychological resilience on the effect of multidimensional perceived social support on life satisfaction. The population of the research consists of people over the age of 18 who applied to Yozgat Sorgun State Hospital polyclinics. At the time of the research, an average of 1300 daily and 30,000 monthly patients received outpatient clinic services from this hospital. In this case, the sample size of the study was calculated as 380 with a 95% confidence level and 5% error. The number of people reached in this research is 410, and it can be said that the determined sample size has been reached. Likert type, 4 scales were used in the study. The data collection tool was applied between 01 July and 01 November 2023. Process Macro analysis, based on the bootstrap confidence interval, was used to determine the direct, indirect and total effects between the variables. In the bootstrap technique, 5000 resamplings and a 95% confidence interval were preferred. Model 4 and Model 6 from Process Macro software were used in simple and serial mediation analysis. According to the simple mediation (Model 4) analysis results, the effect of multidimensional perceived social support on life satisfaction was affected by anxiety-depression [= .048 95% CI (.021; .081)] and psychological resilience [= .009 95% CI (.008; . 029)] was found to mediate. According to the serial mediation (Model 6) analysis results, it was determined that anxiety-depression and psychological resilience had a serial mediation effect [= .007 95% CI (.004; .022)] on the effect of multidimensional perceived social support on life satisfaction. According to the mediation analysis results, indirect effect 1 (ÇBASD->AD->YD); indirect effect 2 (ÇBASD->PS ->YD) and indirect effect 3 (serial mediation effect; ÇBASD->HAD->PS->YD) and indirect effect 3 has a significantly higher mediation effect than indirect effect 2. has. In the serial mediation analysis, it was also determined that multidimensional perceived social support affected life satisfaction positively-significantly and anxiety-depression negatively-significantly, anxiety-depression negatively-significantly affected psychological resilience and life satisfaction, and psychological resilience positively-significantly affected life satisfaction. It can be said that in order to increase individuals' life satisfaction, it is necessary to increase social support and psychological resilience, but to decrease anxiety and depression.