Rahim ağzı kanseri ve taraması konusunda kadınlara verilen eğitimin bilgi, tutum ve davranış üzerine etkisi
The impact of education on women's knowledge, attitudes and behaviors in cervical cancer and participation in screening program
Yazar: EMİNE GİZEM TABAR
Danışman: PROF. DR. MEHTAP KARTAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Erken teşhis = Early diagnosis ; Genital neoplazmlar-kadın = Genital neoplasms-female ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kadın eğitimi = Women education ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Türkiye'de yürütülen tarama çalışmalarına rağmen rahim ağzı kanserlerinin önemli bir kısmı ileri evrede yakalanmaktadır. Bu nedenle kadınların rahim ağzı kanseriyle ilgili farkındalıklarının arttırılması çok önemlidir.
Bu araştırmanın amacı, kadınların ihtiyaçlarına yönelik hazırlanan bir eğitim programının rahim ağzı kanseriyle ilgili farkındalıkları, bilgi düzeyleri ve tarama davranışları üzerine etkisini incelemektir.
İzmir ilinde Balçova ve Narlıdere Halk Eğitim Merkezi kursiyeri olan 30-65 yaş arası 238 kadına ilk değerlendirme formu uygulanmıştır ve ve tüm katılımcılara T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığı internet sitesinden elde edilen rahim ağzı kanseri farkındalığı ve tarama programı konularıyla ilgili yazılı eğitim materyali (broşür) verilmiştir. Bu merkezlerden Narlıdere (n=122) müdahale grubu, Balçova (n=116) ise kontrol grubu olarak belirlenmiş ve müdahale grubuna Sağlık İnanç Modeli temel alınarak hazırlanan grup eğitimleri yaklaşık bir saat süren interaktif sunuma dayalı görsel bir eğitim modeli uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise standart bilgilendirme verilmiştir. Eğitimin etkilerini saptamaya yönelik eğitimin hemen sonrasında müdahale grubuna Eğitim Sonu Değerlendirme Formu uygulanmıştır. Eğitim müdahalesinden 6 ay sonra hem müdahale grubu hem kontrol grubuna telefonla ulaşılarak Telefonla Değerlendirme Formu uygulanmıştır.
Eğitim öncesi ve sonrası değerlendirmede müdahale grubunda bilgi puanları (p<0,001), SİM ölçek puanları (p<0,001) anlamlı olarak artış göstermiştir. Bu parametreler kontrol grubu ile karşılaştırıldığında bilgi düzeyleri (p<0,001) ve tarama yaptırma oranları (p=0,003) müdahale grubu lehine anlamlı olarak farklıdır. SİM ölçek puanları açısından değerlendirildiğinde ölçeğin Sağlık Motivasyonu algısında müdahale ve kontrol grupları arasında anlamlı far vardır (p<0,001) ancak diğer dört alt boyutta iki grup arasından anlamlı fark saptanmamıştır.
	Verilen eğitim rahim ağzı kanseri farkındalığını arttırmada ve davranış değişikliği yaratmada etkili bulunmuş olsa da bu sonuçları topluma genelleyebilmek ve maliyet etkinliğini saptayabilmek adına ek çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Despite the screening studies carried out in Turkey, a significant portion of cervical cancers are caught at an advanced stage. For this reason, it is very important to increase the awareness of women about cervical cancer.
	The aim of this study is to examine the effect of a training program prepared for women's needs on cervical cancer awareness, knowledge levels and screening behaviors.
	The first evaluation form was applied to 238 women between the ages of 30-65 who are trainees of Balçova and Narlıdere Public Education Center in İzmir province and all participants were given written training material (brochure) on cervical cancer awareness and screening program obtained from the website of the Republic of Turkey Ministry of Health Public Health Institution Cancer Department was provided. Of these centers, Narlıdere (n=122) was determined as the intervention group and Balçova (n=116) as the control group, and a visual training model based on an interactive presentation, which lasted about one hour, was applied to the intervention group, which was prepared on the basis of the Health Belief Model (HBM). The Post-Training Evaluation Form was applied to the intervention group right after the training to determine the effects of the training. Six months after the training intervention, both the intervention group and the control group were reached by phone and the Telephone Evaluation Form was applied.
	Before and after the training, knowledge scores (p<0.001) and HBM scale scores (p<0.001) increased significantly in the intervention group. When these parameters are compared with the control group, their knowledge level (p<0.001) and screening rates (p=0.003) are significantly different in favor of the intervention group. When evaluated in terms of HBM scale scores, there is a significant difference between the intervention and control groups in the perception of Health Motivation of the scale (p<0.001), but no significant difference was found between the two groups in the other four sub-dimensions.
	Although the education given has been found to be effective in increasing the awareness of cervical cancer and creating behavioral change, additional studies are needed to generalize these results to the society and to determine the cost effectiveness.