Demans hastalarında nörodejenerasyon biyobelirteçleri ve beyin volümü arasındaki korelasyon
Correlation between neurodegeneration biomarkers and brain volume in dementia patients
Yazar: DİDEM TEZEN
Danışman: PROF. DR. AHMET VEYSİ DEMİRBİLEK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaçlar: Alzheimer hastalığı (AH), beyinde nörofibriler yumaklar ve amiloid agregatların birikmesi ile oluşan nörodejeneratif bir hastalık olup ön planda epizodik bellek bozukluğu ile seyreden kronik, progresif bir bilişsel bozukluk sürecidir. Bu süreçte nöronal hasar ve nöroinflamasyonun katkısı çeşitli maddelerin ölçümleriyle araştırılmıştır. Serum ve plazmada yapılan çalışmalarda bu maddelerden en umut vadedici sonuçlar verenlerden ikisi Visinin-like protein 1 (VILIP-1) ve tyrosine (Y), lysine (K), leucine (L) 40 (YKL-40)'tır. Bu belirteçler ile erken tanı imkanı ve hastalık patolojisine yönelik yeni tedavi seçenekleri doğabilir.
Gereç ve yöntem: Bu araştırmada katılımcıların serum örneklerinden VILIP-1 ve YKL-40 çalışıldı, kranyal manyetik rezonans görüntülemelerinden çeşitli beyin bölgelerinin volümetrik ölçümleri yapıldı. Bunların sonuçları kontrol grubu ile kıyaslandı daha sonra ise hasta grubunun belirteç ve volümetrik ölçümleri korele edildi.  
Bulgular: 33 AH hastası ile 23 sağlıklı kontrol çalışmaya alındı. Hasta ve kontrol grubu yaş ve cinsiyet açısından benzer dağılmaktaydı. Hasta ile kontrol grubunun serum YKL-40 ve VILIP-1 düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmadı. Hasta grubunun sağ ve sol hipokampus, sağ ve sol amigdala, sol medial temporal, sağ rostral anterior singulat, total beyin, total korteks, total ak madde, total gri madde, total subkortikal gri cevher, sağ ve sol total korteks volümleri kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı olarak düşük bulundu. Korelasyon analizinde ise YKL-40 düzeyi ile sol posterior singulat volümü, VILIP-1 düzeyi ile sol amigdala volümü negatif korele bulundu.
Sonuç: Alzheimer hastalığında limbik yapılar, korteks ve ak maddede atrofi gerçekleşmektedir. Bu bölgelerin belirli belirteçler ile ilişkisi net olmamakla birlikte bu çalışmamızda sol amigdala ve sol posterior singulatın belirteçler ile ilişkisi dikkat çekmektedir.

Abstract:
Aim: Alzheimer's disease (AD) is a neurodegenerative disorder characterised by the accumulation of neurofibrillary tangles and amyloid aggregates in the brain. It is a chronic, progressive process of cognitive impairment in which episodic memory is impaired in the foreground. The contribution of neuronal damage and neuroinflammation to this process has been investigated by measuring various substances. Two of the most promising substances in serum and plasma studies are visinin-like protein 1(VILIP-1) and tyrosine(Y), lysine(K), leucine(L)-40 (YKL-40). These markers may lead to early diagnosis and new treatment options.
Material and method: VILIP-1 and YKL-40 were analysed from serum samples of participants and volumetric measurements were made from cranial magnetic resonance imaging. The results were compared with the control group and then the correlation analyse between markers and volumetric measurements of the patient group was achieved.
Results: 33 AD patients and 23 healthy controls were included in the study. The patient and control groups were similar in terms of age and gender. There was no significant difference between the serum levels of YKL-40 and VILIP-1 in the patient and healthy groups. Right and left hippocampus, right and left amygdala, left medial temporal, right rostral anterior cingulate, total brain, total cortex, total white matter, total grey matter, total subcortical grey matter, right and left total cortex volumes of the AD group were significantly lower than the control group. In correlation analysis, YKL-40 level with left posterior cingulate volume and VILIP-1 level with left amygdala volume were negatively correlated.
Conclusion: In AD, there is atrophy of the limbic structures, cortex and white matter. Although the relationship between these regions and certain neurodegenerative markers is not clear; in this research ,the relationship between the left amygdala and left posterior cingulate cortex with YKL-40 and VILIP-1 was the outstanding result.