Letâʾif-î Kemâlî (İnceleme-metin)
Letâʾif-î Kemâlî (Review-text)
Yazar: SAİME EKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ÖZKAN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Eski, Yeni Türk edebiyatı ve Halk edebiyatı çalışmalarının önemli bir bölümünü Osmanlı Türkçesi ile yazılan manzum metinlerin çeviri ve inceleme yazıları oluşturur. Bu hususta en önemli sebep, manzum eserlerde malzemenin çeşitliliği ve şiirin sanatsal gücüdür. Ayrıca son yıllarda şiir mecmuaları üzerine araştırma yazıları da gün geçtikçe artmaktadır. Ancak mensur eserler de günümüz Türkçesine kazandırıldıkça nesrin de nazım kadar güçlü yeri görülecektir. Özellikle mensur eserlerden olan mecmua içerisinde yer alan latifelerin hem mizah hem de hikâyecilik bakımından katkısı büyüktür. Çalışmamıza konu olan İbrahim Kemālī'nin Letāif-i Kemālī adlı eser uzun latifelerden oluşmuş mensur hikâye örneğidir. Eser, 19. yüzyıl nesri ve hikâyecilik geleneği ve bu anlatma geleneği içerisinde latifeleri anlamak açısından önemlidir.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. 1. Bölümde mecmuanın tanımı, tasnifi ve letaiflerin mecmuadaki yerini belirledikten sonra Letāif-i Kemālī'in bunların arasındaki yerini belirlemeye çalıştık. 2. Bölüm' de Letāif-i Kemālī adlı eserin türü ve konusu ve müellife dair bilgilerden sonra eserin içerisinde bulunan ayrı dokuz hikāyelerin özetleri verilmiştir. Eserde bulunan hikâyelerin olay, zaman, kişiler ve mekân unsurları yönünden incelenmiştir. Hikâyelerde yer alan bazı motifler ile yazarın üslubu üzerinde durulmuştur. 3. Bölümde eserin transkripsiyonlu metni verilmeye çalışılmıştır.
Eserin yazarı İbrahim Kemālī'dir ve kendisi esere Letāif-i Kemālī başlığı atmasından ötürü hikâyelerin latīf hikâyeler olduğunu göstermiştir. Esedeki olay örgüleri halkın anlayabileceği bir üslupla verilirken metin içerisinde Arapça ve Farsça tamlamalar ile kelimeler de yer alır. Hikâyeler çerçeve hikâye tekniği ile incelemeye alınmış ve hikâye içinde hikâye anlatılarak ele alınmıştır. Letaiflerin yazılış amacı, toplumun hoş vakit geçirmesidir. Ayrıca bu hikâyelerin okunurken halkı eğlendirmesi ve halkın ders çıkarması amaçlanmıştır.

Abstract:
An important part of the studies on Old, New Turkish literatüre and Folk literature is the translation and review articles of verse texts written in Ottoman Turkish. The most important reason in this regard is the diversity of the material in poetic works and the artistic power of the poem. In addition, in recent years, research articles on poetry journals have been increasing day by day. However, as prose works are brought into today's Turkish, prose will be as strong as verse. In particular, we wanted to contribute to the lātifes in the magazine, which is one of the prose works, both in terms of humor and storytelling. The work called Letāif-i Kemālī of İbrahim Kemālī, which is the subject of our study, is an example of a prose story consisting of long jokes. The work is important in terms of understanding the 19th century prose and storytelling tradition and the jokes in this narrative tradition.
Our work consists of three parts. In Chapter 1, after determining the definition, classification and place of letāifs in the magazine, we tried to determine the place of Letāif-i Kemālī among them. In the 2nd Chapter, after the information about the type and subject of the work called Letāif-i Kemālī and the copyist, summaries of the nine separate stories in the work are given. The stories in the work are mentioned on the event, time, people and place. Some motifs and narrative styles in the stories are mentioned. In the third chapter, the transcription of the work is tried to be given.
The author of the work is İbrahim Kemālī, and he showed that the stories are subtle stories because he gave the title Letāif-i Kemālī to the work. While the plots are given in a style that can be understood by the public, Arabic and Persian phrases and words are also included. The stories were examined with the frame story technique and were handled by telling a story within a story. The purpose of writing letāifs is to have a good time, to have fun while reading, and to learn from these stories.