Bazı makarnalık buğday (Triticum durum L.) çeşitlerinin Çanakkale koşullarındaki verim ve kalite özelliklerinin incelenmesi
Investigation of yield and quality characteristics of some durum wheat (Triticum durum L.) cultivars in the Canakkale conditions
Yazar: GÜRSOY ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT AKÇURA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kalite = Quality ; Korelasyon = Correlation ; Makarnalık buğday = Durum wheat ; Triticum durum = Triticum durum ; Verim = Yield ; Çanakkale = Çanakkale

Özet:
Bu araştırma 2013 – 2014 yetiştirme sezonunda Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Dardanos Yerleşkesi'nde yürütülmüştür. Araştırmada 20 adet makarnalık buğday çeşidi kullanılmıştır. Deneme, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ekimi yapılan çeşitlerin verim ve verim özellikleri incelenerek yöreye uygun ümitvar çeşitlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yapılan varyans analizi sonucunda, çeşitler arasında incelenen özelliklerde başaklanma süresi, bitki boyu, başak uzunluğu, başak ağırlığı, başaktaki başakçık sayısı, başaktaki tane sayısı, biyolojik verim, tane verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve camsı tane oranı bakımından % 1;  metrekarede başak sayısı ve başakta tane ağırlığı bakımından % 5 ihtimal düzeyinde önemli farklar görülmüştür. İncelenen özellikler arası ilişkilere bakıldığında bin tane ağırlığı ile camsı tane oranı (r = 0.261*) ve hektolitre ağırlığı (r = 0.396**) arasında olumlu ve önemli; başaklanma süresi (r = - 0.512**), başak uzunluğu (r = - 0.418**) ve başaktaki başakçık sayısı (r = - 0.488**) arasında ise olumsuz ve önemli ilişkiler belirlenmiştir. Tane verimi ile biyolojik verim (r = 0.820**), başak ağırlığı (r = 0.741**), başaktaki tane ağırlığı (r = 0.393**) ve başaktaki tane sayısı (r = 0.701**) arasında pozitif yönde önemli ilişkiler olduğu görülürken, hektolitre ağırlığı ile başaklanma süresi (r = - 0.544**), başak uzunluğu (r = - 0.605**) ve başaktaki başakçık sayısı (r = - 0.507**) arasında da olumsuz ve önemli ilişkiler kaydedilmiştir. Çalışmadan elde edilen bir yıllık veriler neticesinde Zühre, Şahinbey, Aydın-93, Özberk ve Mirzabey-2000 çeşitlerinin Çanakkale yöresi için ümitvar makarnalık buğday çeşitleri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research aims to evaluate yield and some yield components of 20 durum wheat varieties to examine their adaptations for Çanakkale conditions. Trials are conducted according to Randomised Block Design with 3 replicates, in Dardanos Agricultural Experimental Station in 2013 – 2014 growing season. According to variance analysis (ANOVA), differences among cultivars by days to heading, plant length, spike length, spike weight, number of spikelets per spike,  grain number per spike, biomass, grain yield, harvest index, 1000 grain weight, hectolitre weight and vitrousness rate were found significant at 1 % level when number of spikes per m2 and graing weight per spike were found significant at 5 % level. Flag leaf length, width, and areas of durum wheat varieties were not found statistically significant. Correlation analysis of yield parameters shows 1000 grain weight were found highly and positively correlated with vitrousness ratio (r = 0.261*) and hectoliter weight (r = 0.396**) while highly and negatively correlated with days to heading (r = - 0.512**), spike length (r = - 0.512**) number of spikelets per spike (r = 0.488**). Grain yield also found significantly correlated with biomass (r = 0.820 **), spike weight (0.741**), grain weight per spike (r = 0.393**) and grain number per spike (r = 0.701**). Due to results of our study, Zühre, Şahinbey, Aydın-93, Özberk and Mirzabey-2000 were reported more suitable for Çanakkale ecology.