Ülkemizde ve dünyada yaşamdaki kalkınmanın sürdürülebilirliği çerçevesinde iklim değişikliği göstergeleri ve etkileri
Climate change indicators and effects in the frame of sustanaibility of development in life in Turkey and the world
Yazar: AYŞEN SATIR
Danışman: PROF. DR. BERNA ALPAGUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Coğrafya = Geography ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Değişim = Change ; Kalkınma = Development ; Küresel ısınma = Global warming ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Türkiye = Turkey ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Son zamanlarda çevre bilincinin artmasına paralel olarak güvenilir çevresel bilgilere olan ihtiyaç da artmıştır. Sürdürülebilir kalkınmanın ön koşullarından olan çevresel sürdürülebilirliğin gerçekleştirilebilmesi için bilgi birikimi şarttır. Buradaki eksikliklerin yarattığı sorunun çözülememesinin bedeli giderek ağırlaşmaktadır. Hâlâ ne karar vericilerin, ne de kamuoyunun güncel çevresel durum hakkında yorum yapabilmesi için gereken çevresel veri bulunmamaktadır. Öte yandan Kanada çevresel göstergeler kavramını geliştirmeye 1980 yılının sonlarında başlamıştır.Çevresel gösterge seti, çevre politikalarının üretilmesi ile çevre durumunun raporlanması, çevresel performansın ölçülmesi yanında refah düzeyi ile sürdürülebilir kalkınmanın izlenmesi ve raporlanması için kullanılan bir araçtır. Bunlara ek olarak göstergeler, kamunun çevresel bilgiye erişiminde ve ilgili konularda kamusal bilincin arttırılmasında araç olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda, birçok ülke tarafından, gerek çevre konularında bilincin arttırılması, gerekse de çevresel politikaların sonuçlarının izlenmesini desteklemek amacı ile , ulusal ve bölgesel ölçekte olduğu gibi, uluslararası kuruluşlar tarafından ülkeler arası düzeyde kullanılmaktadır.İklim Değişimi ve sürdürülebilir kalkınma konularında ilerlemeleri değerlendirebilmek için kullanılabilecek göstergeleri belirlemek bu değişim ve etkilerini belirleyerek ortaya koymak açısından önem taşımaktadır. İklim değişimi değişkeni; etkileri bakımından, gıda güvencesinden biyolojik çeşitliliğe, kıyılardan göç ve alt yapı sistemlerine kadar etkili olduğundan, çevresel veri toplama sistemleri incelenirken çevresel verileri bir grup altında toplayarak iklim değişimi altında birleştirmek gerekmektedir.Bu tez kapsamında sürdürülebilir kalkınma anlayışı da irdelenerek iklim değişimi ile ilişkisi göz önüne alınmıştır. Türkiye için oluşturulacak ulusal gösterge havuzunun seçimi ve öncelikli göstergelerin belirlenmesi açısından temel oluşturacağı düşünülerek ülkede hâlen kullanılmakta olan çevresel göstergelerin genel bir değerlendirmesi yapılmıştır.Aynı amaçla uluslararası temel çevresel gösterge setleri de gözden geçirilerek değerlendirilmiş, uluslararası gösterge setlerinde Türkiye'nin temsil durumu ve üretilen yerli göstergelerin, küresel ısınma ve iklim değişimiyle etkileşimleri değerlendirilerek boşluk analizleri de yapılmıştır. Sonuçta da Türkiye için yararlı olacağı düşünülerek oluşturulan bir gösterge seti önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
Demand for reliable environmental information has increased lately in parallel to raised environmental awareness. Environmental knowledge, which constitutes a must in order to realise environmental sustainability as one of the preconditions of sustainable development. The price of not being able to solve the constraints caused by lack of environmental knowledge is increasing day by day. Environmental data needed by decision makers and the public for assessing and commenting on the existing situation of the environment is still lacking. On the other hand, Canada has initiated the studies concerning environmental indicators concept in late 1980s.Environmental indicator sets is a tool for developing environmental policies, reporting state of environment, assessing environmental performances, besides it?s also used for monitoring and reporting welfare state and sustainable development. In addition to these, indicators are tools for public access to environmental information and awareness rising. Indicators are being used by many countries in order to environmental awareness rising and monitoring the results of environmental policies and they are developed at national, regional and international levels.It?s important to identify the indicators to be used for monitoring the progress on climate change and sustainable development and addressing the change and its effects.Since the variable for climate change has influences on many topics from food security to biodiversity and migration from coastal areas and infrastructure systems, it will be important and necessary to gather the environmental data under climate change topic when environmental data gathering systems are studied.Understanding of sustainable development and its relation with climate change has been studies in the scope of this thesis study. A general assessment of the existing environmental indicators has been undertaken considering that this would constitute the basis for national indicator pool for Turkey and identification of their priority status. Besides, the study also covers an assessment of basic international environmental indicators and Turkey?s representation status; as well as that; interactions between national indicators and climate change and global warming has been assessed and a gap analysis has been carried out. In conclusion, an indicator set for Turkey has been proposed considering that it would be beneficial for Turkey.