Polikistik over sendromu olan kadınlarda beden imajı algısı ve depresyon düzeyinin değerlendirilmesi
Poli̇ki̇sti̇k over sendromu olan kadinlarda beden i̇maji algisi ve depresyon düzeyi̇ni̇n değerlendi̇ri̇lmesi̇
Yazar: BÜŞRA HÜSAM KONAN
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÜSTÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınlarda sık
görülen bir endokrin bozukluktur. Son yıllarda, PKOS'lu hastalarda yüksek beden
kitle indeksi ve hiperandrojenizmin dış görünüş üzerindeki etkilerinin, kadınların
beden imajı algısını olumsuz yönde etkilediği ve depresyon düzeylerini artırdığına dair
çalışmalar artmıştır. Bu çalışmanın amacı, polikistik over sendromlu hastaların beden
imajı algısı ve depresyon düzeylerini tespit etmek ve bu sonuçları sağlıklı bir kontrol
grubu ile karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma gözlemsel türde, kesitsel bir çalışmadır. Bu
çalışma, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum
Polikliniği'ne başvuran, 18-49 yaş arası, Rotterdam kriterlerine göre
(oligoanovülasyon, klinik ve/veya biyokimyasal hiperandrojenizm bulguları,
polikistik over görünümü) PKOS tanısı alan 220 hastayı kapsamaktadır. Etik kurul
onayının ardından çalışmaya dahil edilen hastalar, aynı zaman diliminde kontrol
amacıyla hastanemize başvuran, herhangi bir jinekolojik patolojisi ya da ek hastalığı
bulunmayan 220 sağlıklı bireyden oluşan kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Tüm
katılımcılardan demografik verilerini içeren detaylı anamnez alınmıştır. Hastaların
yaş, vücut kitle indeksi (VKI), gravida, öğrenim durumu, menarş yaşı, menstruasyon
sıklığı ve süresi, akne, hirşutizm ve alopesi gibi fiziksel özellikleri değerlendirilmiştir.
Her iki gruba Vücut Algısı Ölçeği (VAÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ)
uygulanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 20 istatistik paket programı ile analiz
edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya PKOS hasta grubuna 220, sağlıklı kontrol grubuna 220
toplam 440 kadın dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalaması 24 yıl
olup, VKI 23,2 kg/m2 ve %60,2'si üniversite mezunudur. Hasta grubundaki kadınların
%59,1'inde menstrüel düzensizlik, %56,8'inde akne, %53,2'sinde alopesi ve
%30,0'unda hirşutizm vardır. PKOS grubunda beden algısı bozukluğu (VAÖ<135)
olması ihtimali %49,5 (109 kişi) olup, kontrol grubundan %35,0 (77 kişi) yaklaşık bir
buçuk kat fazladır (p<0,05). Hasta grubunda depresyon saptanması (BDÖ ölçeğinin
≥10 olması) ihtimali %66,4 (146 kişi) olup, kontrol grubundan {%50,0 (110 kişi)}
xi
yaklaşık bir buçuk kat fazladır (p<0,05). Hasta grubu fenotip alt gruplarına
ayrıldığında, beden algısı bozukluğu en yüksek %66,7 (40 kişi) ile fenotip A grubunda
görülmüştür. Fenotip gruplarına göre depresyon saptanması ihtimali fenotip A
grubunun %81,7 (49 kişi), fenotip C grubunun %78,2 (43 kişi), fenotip D grubunun
%65,4 (34 kişi) olup, bu oran en düşük fenotip B grubunda %37,7 (20 kişi) olarak
saptanmıştır. Hiperandrojenik PKOS (Fenotip A-B-C) grubu ile hiperandrojenik
olmayan PKOS (Fenotip D) grubu arasında beden algısı bozukluğu ve depresyon
saptanması açısından istatistiksel olarak farklılık yoktur (p>0,05). VKI'nin 1 birim
artması, kişinin beden algısı bozukluğu ihtimalini yaklaşık 1,1 kat arttırmaktadır.
Sonuç: Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınlarda sık
görülen bir endokrin bozukluktur ve önemli psikososyal etkileri vardır. Çalışmamızda,
PKOS'lu hastalarda beden algısı bozukluğu ve depresyon oranlarının sağlıklı kontrol
grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulundu. Ayrıca, beden algısı
bozukluğu olan hastalarda depresyon görülme olasılığı da daha yüksekti. PKOS'un
yaygınlığı dikkate alındığında, tedavi sürecinde beden algısı ve depresyonun dikkate
alınmasının daha etkili ve bütüncül bir tedavi yaklaşımı için önemli olduğunu
düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is a common endocrine disorder
among women of reproductive age. In recent years, studies have increasingly
highlighted that high body mass index and the effects of hyperandrogenism on physical
appearance in PKOS patients negatively influence body image perception,
consequently leading to higher levels of depression. The aim of this study is to assess
body image perception and depression levels in patients with polycystic ovary
syndrome and to compare these findings with a healthy control group.
Materials and Methods: This study is an observational, cross-sectional study.
It includes 220 patients aged 18-49 years who were diagnosed with PCOS according
to the Rotterdam criteria (oligo-anovulation, clinical and/or biochemical
hyperandrogenism, and polycystic ovary appearance) and who presented to the
Obstetrics and Gynecology Clinic of Ankara Training and Research Hospital. After
obtaining ethical committee approval, the patients were compared with a control group
consisting of 220 healthy individuals without any gynecological pathology or
additional comorbidities, who presented to our hospital during the same time period
for routine check-ups. Detailed demographic data were collected from all participants.
Physical characteristics such as age, body mass index (BMI), gravida, education level,
age at menarche, frequency and duration of menstruation, acne, hirsutism, and alopecia
were evaluated. Both groups were administered the Body Image Scale (BIS) and the
Beck Depression Inventory (BDI). The data were analyzed using IBM SPSS 20
statistical software.
Findings: A total of 440 women were included in the study, with 220 in the
PCOS group and 220 in the healthy control group. The average age of the participants
was 24 years, with a mean BMI of 23.2 kg/m², and 60.2% of the women were
university graduates. Among the women in the PCOS group, 59.1% had menstrual
irregularities, 56.8% had acne, 53.2% had alopecia, and 30.0% had hirsutism. The
likelihood of having body image disturbance (BIS<135) in the PCOS group was 49.5%
(109 women), approximately 1.5 times higher than in the control group, which was
35.0% (77 women) (p<0.05). The likelihood of having depression (BDI score ≥10) in
xiii
the PCOS group was 66.4% (146 women), again about 1.5 times higher than in the
control group, where the rate was 50.0% (110 women) (p<0.05). When divided into
phenotype subgroups, body image disturbance was most commonly observed in
phenotype A, at 66.7% (40 women). The likelihood of depression was 81.7% (49
women) in phenotype A, 78.2% (43 women) in phenotype C, 65.4% (34 women) in
phenotype D, and lowest in phenotype B, at 37.7% (20 women). There was no
statistically significant difference in the prevalence of body image disturbance or
depression between the hyperandrogenic PCOS (phenotypes A-B-C) group and the
non-hyperandrogenic PCOS (phenotype D) group (p>0.05). An increase of 1 unit in
BMI was associated with approximately a 1.1-fold increase in the likelihood of body
image disturbance.
Conclusion: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is a common endocrine
disorder in women of reproductive age, with significant psychosocial effects. In our
study, we found that the rates of body image disturbance and depression were
significantly higher in women with PCOS compared to a healthy control group.
Additionally, the likelihood of depression was higher in patients with body image
disturbance. Considering the prevalence of PCOS globally and in our country, we
believe that addressing body image and depression in the treatment process is crucial
for developing a more effective and holistic approach to care.