Son dönem Osmanlı tarihinde bir A`yan ailesi: Zaralı-zadeler
In the last term of Ottoman`s historya family of A`yan: Zaralı-zadeler
Yazar: İLHAN EGE
Danışman: PROF. DR. HASAN YÜKSEL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
Son zamanlarda Osmanlı imparatorluğu ile ilgili çalışmalar daha çok yerel vesosyo-ekonomik bir yapı kazanmaktadır. Bu bağlamda Yakınçağ Osmanlı tarihindeönemli bir yere sahip olan a'yânlar giderek önem kazanan bir konu olarakaraştırmacıların ilgi alanına girmiş bulunmaktadır. Anadolu'da ve Rumeli'de bulunanbüyük küçük yüzlerce a'yân ailesi imparatorluğun iç ve dış politikasında bir dönemönemli bir etkiye sahip olmuşlardır. A'yânlar üzerine yapılan çalışmaların sayısıhızla artmaktadır. Buna bağlı olarak özellikle 18. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nunsiyasi, adli, iktisadi yönleri de daha yerel düzeyde aydınlatılmaktadır.Sivas ve çevresinde yaklaşık yüz elli yıl etkisini devam ettiren Zaralı-zâdeailesi bu çalışmanın temel konusunu teşkil etmektedir. Çalışmanın giriş kısmındaa'yânlık üzerinde yapılmış olan araştırmalar, çalışmanın hazırlanmasında kullanılanbelgeler ve a'yânlık kurumu ile ilgili genel bilgiler verilmiştir.Birinci bölümde Sivas'a yakın bölgelerdeki güçlü a'yân aileleri kısa fakat özbilgilerle anlatılmıştır. Ardından Sivas'ta bulunan a'yân aileleri tanıtılmıştır. İkincibölümde ailenin menşei ve önemli şahsiyetlerinden bahsedilmiş, ardından Zaralı-zâde ailesinin, evvela Sivas sonra bölgede nasıl hakimiyet alanlarını genişlettiklerikonusu işlenmiştir. Ailenin konak hayatı ve yaşama biçimi yine bu bölümdeanlatılmıştır.Çalışmanın üçüncü bölümünde ailenin siyasi etkinliklerinin temelini teşkileden resmi görevleri anlatılarak güç ve nüfuzun kaynağına dikkat çekilmiştir. Yinebu bağlamda ailenin merkezle münasebetlerinde yaşanılan taltif, terfi, azl, sürgün,idam kararlarının mantığı araştırılmıştır. Devamında ailenin halkla ilişkileri dahasonra diğer a'yân aileleri ile aralarında yaşanan rekabet belgeler ışığındaanlatılmıştır.Araştırmanın dördüncü bölümü ailenin iktisadi etkinlikleri başlığı altındaincelenmiştir. Bu meyanda a'yân ailelerinin meşru ve gayri meşru yollardan nasılservet biriktirdikleri incelenirken, iltizam sisteminin etkilerinden de bahsedilmiştir.Yine bu bölümde mal varlıkları ve servetin yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Bubağlamda aile servetinin kullanımı gündeme gelmiştir. Buradan hareketle kamuya veailenin geleceğine yönelik harcamalar alt başlığı altında ailenin vakıf faaliyetleriincelenmiştir.Araştırmanın son bölümü hanedanlığın sona ermesi başlığı altında incelenmişolup, ailenin nüfuzunun tükenişi merkez-kenar ilişkisi bağlamında anlatılmayaçalışılmıştır. Aslında ayrı bir çalışma konusu olan ailenin Cumhuriyet dönemi birnebze de olsa anlatılmak istenmiştir.

Abstract:
Recently studies concerning with Ottoman Empire have gaired more local andsocio- economical . In this term, in recent Ottoman history, the a?yân who hadimportant posts, have come into important studies. Hunderds of important a?yânfamilies had great effect on Ottoman Empirie?s inside and outside political wiews fora while. Studies on a?yâns have been incireasing recently. Especially, 18. centuryOttoman Empire has been illumunated whit political, fair and economical wiews.Zaralı-zâde family that had effect on Sivas and its around for approximatelyhundred-fifty years , happens to be the main point of this study. İn the preface of thisstudy, usual information were given about invetigations on a?yâns, documents usedin this study and the institution of a?yân.In the first part, great a?yân families around Sivas were explained by maininformation. In the second part, origin of the family and important individuals wereexplained. Then it was explained how Zaralı-Zâde family expanded theirsovereignity area around Sivas. The mansion life and the life style of family werestated in the same part.In the third part of the study the source of power and influance was taken intoconsideration by explaning the formal post of the family which consist of the roof ofthe political effective ress. At the same term, the logic of family?s relationships withcentre administration, taltif, promotion, dismissing, exile and capital punishments.Then in the illumunatinations of documents, family?s relationships with local peopleand competition experienced with other a?yân families were explained.In the fourth part of the study, family?s economical effectiveness wasinvestigated. It was stated how a?yân families had great treasures by legal and illegalmethods. Also their effectiveness on bribery was explained. In the same part, someinformation was given about family?s treasure and structure of treasure. The use oftreasure drew attract. From this point, spendings about family?s future and formalinstitution were investigated with charity activities.In the last part of investigation collapse of familiy end lesseninig of familymember?s number were tired to be explained by the study of centre- countrysiderelationship.Indeed the republic era of family which is a different studying subject,was tried to be explained.