Kültürel mirası kullanarak optimizasyon tabanlı kültür rotası yaklaşımı
A cultural route approach based on optimization using cultural heritage
Yazar: SERAP ÇAĞLA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ESİN ÖZLEM AKTUĞLU AKTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Farklı kültürlere olan ilginin günden güne artması seyahat faaliyetlerinin canlanmasına neden olmuştur. Turizm milletlerarası kültürel faaliyetleri yönlendiren dinamik bir araçtır. Toplumsal miras anlayışına dayanarak sosyal ve ekonomik kazanca yönelik uygulamalar geliştirir. Miras alanları ve ilişki kurduğu bileşenlerin başta insan kaynaklı tehditler olmak üzere tüm dünyadaki kontrolsüz gelişmeler nedeniyle risk altında olduğunu söylemek mümkündür.
Pek çok toplumun benimsediği kitlesel turizm hareketlerinin son dönemlerde yaşanan küresel felaketler doğrultusunda farklı ilke ve stratejiler benimsenerek gerçekleşmesi öngörülmektedir. Doğal ve sosyo-kültürel çevrede olduğu gibi yapılı çevrenin de küresel tehditlerden etkilenmesi olasıdır. Dolayısıyla, uluslararası ve bölgesel düzeyde olduğu gibi kentsel mekânda da planlama, tasarım, koruma ve yönetim sorunları yeniden gündeme gelmektedir.
Çalışmada bir kültür turizmi modeli olarak ulusal ve uluslararası ortamlarda yeni bir kavram olan kültür rotaları ele alınmıştır. Kültür rotaları mirası ve diğer unsurları kültürel denge içinde bir araya getirir. Günümüzde bir iletişim ve ulaşım aracı olan kültür rotaları mirası yalnızca maddi değil tüm yönleriyle kapsar. Çalışmanın amacı, kültür rotalarının işlevsel yönünü kullanarak bireysel turizm anlayışını desteklemek ve kentsel ölçekteki faaliyetlerde süre ve maliyeti en aza indirmeyi hedefleyen bir model önerisi sunmaktır.
Her yaş grubundan insanın teknoloji ile ilişkisinin giderek güçlenmesi dijital teknolojiye her alanda erişebilme ihtiyacını doğurmuştur. Günlük hayatın tüm gereksinimleri teknolojik cihazlar aracılığıyla yönetilmektedir. Söz konusu durumdan mutlak pay alan kültür turizmi sektöründe bu ihtiyaca cevap vermek üzere sayıları hızla artan şekilde dijital platformlar geliştirilmektedir. Kitlesel turizm anlayışının yerini bireysel turizme bırakmaya başladığı bu dönemde dijital kaynaklar her geçen gün farklı alternatifler sunarak büyümektedir.
Araştırmada öncelikle, kültürel birikimin parçası olan miras varlıkları ve turizm ile yakından süregelen ilişkisi değerlendirilmiştir. Ardından kültür rotası kavramı taşıdığı kültürel zenginlik bağlamında incelenmiş; turizme olan katkısı dünyadan ve ülkemizden örneklerle tartışılmaktadır. İçeriğin hazırlanmasına yönelik farklı disiplinlere ait çeşitli yaklaşımlardan çıkarımlar sağlayarak konuya dair uluslararası tüzük, makale vb. kaynak taraması ve örnek incelemesi yapılmıştır. Son bölümde ise optimizasyon tekniklerine değinilerek kültür rotaları optimizasyonuna yönelik bir model önerisi sunulmaktadır. Bu noktada, kullanıcıların kentsel mekânda en az süre ve bütçe ile yalnızca kendilerinin belirlediği noktalara optimum rotalar ile erişebilmesi hedeflenmiştir. Böylelikle, kültürel veya doğal miras, servis alanları ve diğer faaliyetler arasındaki ulaşım organizasyonunu sadece kullanıcı yönetmektedir.
Sonuç olarak, yenilikçi ve işlevsel bir yapı olarak kültür rotalarında geliştirilecek yeni uygulama araçları sayesinde günümüzün değişmekte olan koşullarında bireysel hareketler desteklenecektir. Bu çalışmada ortaya konulan model önerisi ile kentsel ölçekteki kültür rotası deneyiminde zaman, mekân ve bütçe arasındaki dengeye katkı sağlanması beklenmektedir.

Abstract:
Increasing interest in different cultures day by day caused the revival of travel activities. Tourism is a dynamic tool that guides international cultural activities. Develops applications for social and economic gain based on the understanding of social heritage. It 's possible to say that the heritage areas and the components that it relates to are at risk due to uncontrolled developments all over the world, especially human threats.
The mass tourism movements adopted by many societies are expected to be realized by adopting different principles and strategies in line with the recent global disasters. As in the natural and socio-cultural environment, the built environment is likely to be affected by global threats. Therefore, planning, design, protection and management problems are re-emerging in urban space as well as at the international and regional level.
In this study, cultural routes, which are a new concept in national and international settings, are considered as a cultural tourism model.Cultural routes combine heritage and other elements in cultural balance. Even today, cultural routes, which are means of communication and transportation, cover heritage not only materially but also in all aspects. The aim of the study is to support the understanding of individual tourism by using the functional direction of cultural routes and to offer a model proposal that aims to minimize time and cost in activities at urban scale.
The gradual strengthening of the relationship of people from all age groups with technology has created the need to access digital technology in all areas. All requirements of daily life are managed through technological devices. In the cultural tourism sector, which has an absolute share in this situation, digital platforms are being developed in an increasing number to meet this need. In this period when the mass tourism concept has started to be replaced by individual tourism, digital resources are growing by offering different alternatives day by day.
In the research, first of all, heritage assets that are part of cultural accumulation and their close relationship with tourism are evaluated. Then, the concept of cultural route was examined in the context of cultural richness; its contribution to tourism is discussed with examples from the world and our country. By providing inferences from various approaches of different disciplines for the preparation of the content, international regulations, articles etc. on the subject. source scanning and sample analysis were done.
In the last section, a model proposal for the optimization of culture routes is presented by referring to the optimization techniques. At this point, it is aimed that users can access the points determined only by their own with optimum routes with the minimum time and budget in the urban space. Thus, only users manage the transportation organization between cultural or natural heritage, service areas and other activities.
As a result, individual movements will be supported in today's changing conditions thanks to new application tools to be developed on cultural routes as an innovative and functional structure. With the model proposal put forward in this study, it's expected to contribute to the balance between time, space and budget in the experience of cultural routes on an urban scale.