İkidillilik ve çeviri
Bilingualism and translation
Yazar: SERKAN ÇETİNKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TURGUT GÜMÜŞOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Dilbilim = Linguistics ; Çeviri = Translation ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
İki dillilik en kaba hatlarıyla "bireyin iki farklı dilde ve kültürde var olması"
biçiminde tanımlanabilir. Toplumdaki iki dilliliği ise yine basitçe "toplumun büyük
çoğunluğu tarafından iki farklı dilin konuşulduğu ve anlaşıldığı durum" biçiminde
tanımlamak mümkündür. Çeviri olgusunun, farklı dilleri konuşan bireylerin iletişim
kurma ihtiyacı sonucu, iki dil birden konuşabilen iki dillilerin iletişimi sağlamasıyla
doğduğu öne sürülebilir. Çeviri, bağlama göre farklı kavramları niteleyebilir, bazen
bir "ürün" olarak değerlendirilen çeviri ifadesi, bazen bir "süreç" olabilir. Bütün bu
ürün ve süreçleri mümkün kılan çeviri edincidir. Kültür uzmanı çevirmen kavramı
bağlamında çeviri edincinin bileşenleri içerisinde ise iki dili ve iki kültürü tanımak
yer almaktadır. İki dillilik, olgunun doğası gereği devingen bir kavramdır. Tez
çalışmasında da ele alındığı üzere zaman ve uzam içerisinde değişim göstermektedir.
Bu açıdan bakıldığında bu olgunun pek çok tanımının olması ve bu olguyu farklı
disiplinlerin farklı açılardan ele almaları sıra dışı değildir. İki dillilik incelemelerinde
temel bileşenlerden biri, bir dil çiftinin bulunmasıdır. Bu özelliğiyle iki dilliliğe dair
inceleme ve araştırma alanlarının oluşturduğu küme, çeviri araştırmaları ile
kesişmektedir. Bu çalışmanın amacı ise iki dillilik ve çeviri kavramlarını bir arada
ele alarak, bu iki olgunun birbirleriyle olası ilişkilerini ortaya koymak ve bu ilişkileri
ilgili kuramsal boyutta tartışmaktır. Bu doğrultuda iki dillilik ve çeviri kavramları
tanımlanarak çeviri edinci özelinde birlikte değerlendirilmiştir. Kuramsal çerçeve
içerisinde ele alınan bu ilişkinin geçerliliğini sınamak üzere çeviribilim alanında
etkinlik gösteren öğretim üyeleri üzerinde bir anket çalışması yürütülmüştür.
Yürütülen çalışmada bu kesişen noktalar çeviribilim akademisyenlerinin gözünden
ele alınmış ve kuramsal çerçeve bağlamında değerlendirilerek ortaya çıkan sonuçlar
sunulmuştur.



Anahtar kelimeler: iki dillilik, dil edinci, çeviri edinci, çeviri edinci modelleri.

Abstract:
Bilingualism can be loosely defined as a phenomenon in which "the individual is
within two languages and cultures". As for the bilingualism in the social level, one
can simply use the definition "the case in which two different languages are used and
understood by a majority in a society". It can be argued that the translation
phenomenon was born out of the need for communication between individuals that
use different languages and thus the bilingual individuals providing communication.
The word "translation" can refer to various notions according to the context, while it
can be a "product" in certain uses, it might refer to a "process" in others. Yet what
makes all these "products" and "processes" possible is the translation competence. In
the context of the translator as a cultural expert, the components of the translation
competence include a vast knowledge of the two languages and cultures in
translation. The notion of bilingualism is dynamic by its nature as it is discussed
within this thesis, it changes within time and space. In this sense, it is not unexpected
that this notion has numerous definitions and that various disciplines have various
approaches to bilingualism. One of the main components of bilingualism research
that there is a language pair. In this sense, it can be said that bilingualism research
and translation studies intercept. The aim of this study is thus discussing the notions
of bilingualism and translation together and revealing possible relations of these two
notions and discussing such relations within the theoretical framework. For this aim,
the notions of bilingualism and translation are defined and discussed together with
specific reference to the translation competence. In order to test the relations
discussed within the theoretical framework, a questionnaire was conducted on the
translation scholars. In this work, these intercepting points mentioned above were
discussed with the views of the translation scholars from the questionnaire and the
results were described within the theoretical framework.



Keywords: bilingualism, linguistic competence, translation competence, translation competence models.