Mekansal ön deneyimde üç boyutlu görselleştirme temsilinin performatif değerlendirmesi
Performative evaluation of three dimensionally visualized representation in spatial pre-experience
Yazar: MERTKAN YORULMAZ
Danışman: PROF. DR. EMEL BİRER
İstanbul Kültür Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bugünün evrensel mimarlık pratiğinde dijital görselleştirme araçları, mekânın temsili 
noktasında önemli bir yer tutmaktadır. Bu temsil araçları gelişen teknolojiyle birlikte 
henüz inşa edilmeyen bir mekânı kolaylıkla betimleyebilirken; temsilin niteliği ve 
üretimindeki yaklaşım, mekâna yönelik olarak oluşturulan "ön deneyim"i manipüle 
edebilmektedir. Bununla birlikte üretilen temsilde mekâna yönelik çoklu duyusal 
girdilerin eksikliği, temsil edilen mekân ile deneyimlenen gerçek mekân arasında 
önemli farklar oluşturmaktadır. Mimari tasarım süreci ile sonuç ürün olan mekân 
arasındaki kopukluk ve deformasyonlar, kullanıcının mekân deneyimini olumsuz 
şekillendirmekte ve mimarlık pratiğini zedeleyebilmektedir. Dolayısıyla bu tez 
çalışması, mimarlık teorisinde ve pratiğinde önemli bir yer tutan mekân deneyimi 
konusunu, mekân atmosferi ve üç boyutlu görselleştirme temsili üzerinden ele alarak; 
temsil deneyiminin mekâna yönelik bir ön deneyim olarak çözümlemesini 
yapmaktadır. Görselleştirme temsilinin atmosferik niteliklerini performatif bir 
yaklaşımla eleştirerek, duyusal ve imgesel açıdan daha nitelikli bir hale getirmeyi 
amaçlamaktadır. Bu amaçla sunduğu alan çalışmasında, görselleştirme temsilini 
mekânsal ses girdisi ile birlikte ele almakta ve gerçek mekânı betimleyen bir ön 
deneyim aracı olarak test etmektedir. Temsilin deneyim karşısındaki niteliğini 
incelerken, Peter Zumthor'un "Atmosfer" olgusunu mekânsal bir deneyim altlığı 
olarak kullanmaktadır. Çalışma araştırma desenini fenomenolojik yöntem üzerine kurgulamakta, alan 
çalışması protokol analizi, içerik analizi ve yapılandırılmış görüşme tekniklerine 
başvurmaktadır. Alan çalışması sonucunda bu tez, görselleştirme temsilinin 
potansiyel deneyimler üreten ve mekânın özgün atmosferini yansıtan bir temsil aracı 
olarak tasarım sürecini beslemesi gerektiğini savunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Mekân Deneyimi, Mimari Temsiller, Üç Boyutlu 
Görselleştirme, Mekân Atmosferi, Peter Zumthor, Duyular ve Algı, Işık ve Hacim.

Abstract:
In today's universal architectural practice, digital visualization tools have an 
important place in the representation of space. While these representation tools can 
easily depict a space that has not yet been built with the developing technology, the 
quality of the representation and the approach in its production can manipulate the 
"pre-experience" created for the space. However, the lack of multi-sensory inputs to 
the space in the produced representation creates significant differences between the 
represented space and the actual space experienced. Disconnections and 
deformations between the architectural design process and the final product, the 
space, can negatively shape the user's experience of space and undermine the practice 
of architecture. Therefore, this thesis analyzes the experience of space, which has an 
important place in architectural theory and practice, through the space atmosphere 
and three-dimensional visualization representation; and analyzes the representation 
experience as a preliminary experience of space. By criticizing the atmospheric 
qualities of visualization representation with a performative approach, it aims to 
make it more qualified in terms of sensory and imaginary. For this purpose, in his 
field study, he considers the visualization representation together with the spatial 
sound input and tests it as a pre-experience tool that depicts the real space. While 
examining the quality of the representation in the face of experience, it uses Peter 
Zumthor's "Atmosphere" phenomenon as a spatial experience base. The study bases its research design on the phenomenological method and uses fieldwork protocol analysis, content analysis and structured interview techniques. As a result of the fieldwork, it argues that visualization representation should feed the design process as a representational tool that generates potential experiences and 
reflects the unique atmosphere of the space. 

Key Words: Spatial Experience, Architectural Representations, Three Dimensional 
Visualization, Spatial Atmosphere, Peter Zumthor, Senses and Perception, Light and 
Volume.