Öğretim elemanlarının sosyal sermaye ve eğitim ortamına ilişkin algıları: Gazi Eğitim Fakültesi örneği
Faculty members' perceptions on social capital and educational environments: The case of Gazi Faculty of Education
Yazar: CUMHUR GÜNKÖR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇAĞATAY ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı = Perception ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Sosyal sermaye = Social capital ; Ölçekler = Scales ; Öğretim elemanları = Instructors

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretim elemanlarının sosyal sermaye ve eğitim ortamına ilişkin algılarını belirlemektir. Araştırmada verilerin toplanması için kişisel bilgi formu ve 2 adet ölçek formu hazırlanmıştır. İlk ölçek öğretim elemanlarının sosyal sermaye algılarını ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Öğretim Elemanlarının Sosyal Sermaye Algısı Ölçeği" olup, 21 maddeden oluşmaktadır. İkinci ölçek ise öğretim elemanlarının eğitim ortamı algılarını ölçmek amacıyla yine araştırmacı tarafından hazırlanan "Öğretim Elemanlarının Eğitim Ortamı Algısı Ölçeği" olup, 22 maddeden oluşmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi'nde tam zamanlı olarak görev yapan öğretim elemanları oluşturmaktadır. Nicel verilerin toplanmasında evrenin tamamına ulaşılması planlandığı için örneklem alınmamıştır. Gazi Eğitim Fakültesi'nde Kasım 2015 itibariyle tam zamanlı olarak görev yapmakta olan 591 öğretim elemanından 355'i (%60) araştırmaya katılmıştır. Söz konusu 355 ölçekten eksik cevaplanmış 29'u yetersiz kabul edilerek elenmiş olup, yeterli kabul edilen 326 ölçek (%55) ile analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde istatistiksel veri analizi paket programı (SPSS) tercih edilmiştir. Nicel verilerin analizinde, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonuçları şu şekildedir: Öğretim elemanlarının; sosyal sermayenin sosyal normlar alt boyutuna ilişkin ifadelere genel olarak katılma eğiliminde, sosyal ağlar alt boyutuna ilişkin ifadelere genel olarak kısmen katılma eğiliminde ve güven alt boyutuna ilişkin ifadelere genel olarak katılmama eğiliminde oldukları görülmüştür. Öğretim elemanlarının sosyal sermayenin temel taşı olarak kabul edilen güven alt boyutuna ilişkin toplam puan ortalamaları diğer alt boyutlarına göre düşüktür. Öğretim elemanlarının sosyal sermaye ve  alt boyutlarına ilişkin algılarının çalışılan bölüme göre (özellikle Özel Eğitim ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde daha yüksek, Eğitim Bilimleri ve Türkçe Eğitimi bölümlerinde daha düşük toplam puan ortalamaları ile) anlamlı olduğu görülmüştür. Öğretim elemanlarının; eğitim ortamının fiziksel ortam alt boyutuna ilişkin ifadelere büyük ölçüde katılma eğiliminde, yönetsel-akademik ortam alt boyutuna ilişkin ifadelere genel olarak katılma eğiliminde, eğitsel ortam alt boyutuna ilişkin ifadelere kısmen katılma eğiliminde oldukları görülmüştür. Öğretim elemanlarının eğitim ortamı ölçeği ile fiziksel ve eğitsel ortam alt boyutlarına ilişkin algılarında unvan açısından genel olarak akademik kariyer basamaklarında üst unvanlarda çalışanlar lehine anlamlı bir fark bulunduğu görülmüştür. Öğretim elemanlarının eğitim ortamı ölçeği ile alt boyutlarına ilişkin algılarının çalışılan bölüme göre (özellikle Yabancı Diller Eğitimi, Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi ve Güzel Sanatlar Eğitimi bölümlerinin daha yüksek, Özel Eğitim ve Eğitim Bilimleri bölümlerinin ise daha düşük toplam puan ortalamaları ile) anlamlı olduğu görülmüştür. Öğretim elemanlarının sosyal sermaye algıları ve eğitim ortamına ilişkin algıları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğretim elemanlarının sosyal sermayenin alt boyutlarına ilişkin algıları ile eğitim ortamının alt boyutlarına ilişkin algıları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre konuyla ilgili araştırmacı ve uygulayıcılar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to determine faculty members' perceptions on social capital and educational environments. A personal data form and 2 questionnaires are prepared and used for collecting research data. First questionnaire, is "Faculty Members' Social Capital Perception Questionnaire", consists of 21 articles. Second one, is "Faculty Members' Educational Environment Perception Questionnaire", consists of 22 articles. The working group of the study consists of full time faculty members of Gazi Faculty of Education. No sampling procedure is applied as considered to reach all participants while collecting data. By November 2015, 355 (%60) of all 591 full time faculty members of Gazi Faculty of Education fill out the questionnaires. 29 of these are evaluated as inadequate and eliminated from the analyze, so it continues with 326 (%55) data. To analyze the data, statistical package for social sciences (SPSS); to analyze quantitative data, independent groups' t-test, one way analysis of variance and correlation analysis was applied. The results of the study show that; Faculty members are in generally participate trend to social norms factor of social capital, in partially participate trend to social networks factor of social capital and in unparticipating trend to trust factor of social capital. Faculty members' averages of total point of trust factor (is thought as essential part of social capital) are low compare with other factors. Faculty members' perceptions on social capital and its factors are meaningful (especially high averages of total points in Department of Special Education and Department of Foreign Languages Education, low averages of total points in Department of Educational Sciences and Department of Turkish Language Education) according to the working department. Faculty members are in highly participate trend to physical environment factor of educational environment, in generally participate trend to administrative-academic environment factor of educational environment and in partially participate trend to training environment factor of educational environment. Faculty members' perceptions on educational environment, its physical and training factors are meaningful in favor of high title. Faculty members' perceptions on educational environment and its factors are meaningful (especially high averages of total points in Department of Foreign Languages Education, Department of Secondary School Science and Mathematics Education and Department of Fine Arts Education, low averages of total points in Department of Special Education and Department of Educational Sciences) according to the working department. There is positive and meaningful relation between faculty members' perceptions on social capital and educational environment. There is also positive and meaningful relation between faculty members' perceptions on factors of social capital and factors educational environment. Pertaining the findings of the study, there are some suggestions put forward for the further research and study.