Adıyaman ilinin kültür turizmi potansiyeli ve alternatif kültür rota önerisi
Cultural tourism potential and alternative of Adıyaman province culture route suggestion
Yazar: ZAFER BABACAN
Danışman: PROF. DR. FARUK ALAEDDİNOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Rotalar = Routes ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Turizm = Tourism ; Turizm potansiyeli = Tourism potential

Özet:
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Adıyaman aynı zamanda Türkiye turizminde de özel bir yere sahiptir. Konumundan dolayı geçmişten günümüze birçok askerî ve ticari faaliyetin odağında olan il, başta Kommagene uygarlığının tarihî mirası olmak üzere turizm açısından çekiciliğe sahiptir. Ancak söz konusu çekiciliklere yönelik gerçek anlamda bir potansiyel çalışması yapılamadığı için turizm alanındaki karar vericiler çoğu zaman lokal çalışmalar yapmak suretiyle ilin turizmini yönetmeye çalışmaktadırlar. Tam da bu nedenle ele alınan bu araştırma, bu amaca hizmet etmek için gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda çalışma temelde iki ayrı perspektiften ele alınmıştır. Bunlardan ilki ilin turizm potansiyelini ortaya koymak, diğeri ise alternatif kültür rotası belirleme çalışmaları yapmaktır. Bu kapsamda, Adıyaman'ın kültür-turizm potansiyelinin belirlenmesi, rotaların tasarlanması, uygun yolların belirlenerek alternatif rota oluşturulması ve oluşturulan rotanın haritalanması gerçekleştirilmiştir. Çalışma alanının; konaklama, ulaşım, altyapı gibi durumları belirlenerek bu imkânların geliştirilmesine yönelik öneriler oluşturulmuştur. Kentin turizm imajı nedir sorusuna cevap aranmış ve bu yönde kimlik kazanması için gerekli çözüm önerileri geliştirilmiştir. Ayrıca sürdürülebilir bir turizm yaklaşımı ile doğal ve kültürel varlıkların korunmasına yönelik çözüm önerileri sunulmuştur. Çalışma güzergâhımızda tümülüsler, anıt mezarlar, köprüler, lejyon yolları, hamamlar, camiler, eski ticaret yolları, kesme ve yığma tepeler, eski çağlardan kalan mağara yerleşmeleri ve mağara mezarları bulunmaktadır. Hazırlanan rota haritası çalışma sahası için ilk olma özelliği taşımaktadır. Ayrıca daha sonra hazırlanacak Adıyaman ve çevre iller için oluşturulacak rota haritaları ve tanıtımları açısından da örnek teşkil edecektir.
Bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde kültür rotası kavramının tarihsel gelişimi, ikinci bölümünde Adıyaman ilinin genel özellikleri ve turizm potansiyeli hakkında bilgi verilmiş, üçüncü bölümünde ise anket uygulamasıyla elde edilen veriler analiz edilerek değerlendirmelerde bulunulmuştur. Adıyaman ilinin kültür turizmi potansiyelini belirleyerek alternatif kültür rota önerisinde bulunmak üzere yapılan anket çalışmasının evreni olarak Adıyaman ili, örneklem olarak da Adıyaman 18 yaşını doldurmuş kültür varlıklarının tamamını veya birkaçını gören yerel halk olarak belirlenmiştir. Çalışma 18 yaşından büyük ve her öğrenim seviyesine uygun bireylere uygulanmıştır. Anket; 188'i erkek, 162'si kadın olmak üzere toplam 350 katılımcıya uygulanmıştır. Sonuç kısmında özellikle Kommagene Kültür Yolu'nun doğa ve kültür turizmi odaklı turistik kullanımlarının geliştirilmesi ve Kommagene Kültür Yolu'nun bir kültür rotası olarak değerlendirilmesine yönelik olarak birtakım öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Adiyaman who have hosted many civilizations has a special place also in Turkey's tourism. Due to its location, the city, which has been the focus of many military and commercial activities from past to present, has an attraction in terms of tourism, especially the historical heritage of the Commagene civilization. However, since there is no real potential study for these attractions, decision makers in the field of tourism often try to manage the tourism of the province by doing local studies. This research, addressed precisely for this reason, was carried out to serve this purpose. In this context, the study is basically handled from two different perspectives. The first of these is to reveal the tourism potential of the province, and the other is to determine an alternative culture route. In this context, the determination of the culture-tourism potential of Adıyaman, the design of the routes, the creation of an alternative route by determining the appropriate roads, and the mapping of the route has been realized. Study area; Situations such as accommodation, transportation, and infrastructure were determined and suggestions were made for the improvement of these opportunities. An answer to the question of what is the tourism image of the city has been sought and the necessary solutions have been developed to gain identity in this direction. In addition, solutions were offered for the protection of natural and cultural assets with a sustainable tourism approach. There are tumuli, mausoleums, bridges, legion roads, baths, mosques, old trade roads, cut and piled hills, cave settlements from ancient times and cave tombs on our study route. The prepared route map is the first for the study area. It will also set an example in terms of route maps and promotions to be prepared for Adıyaman and surrounding provinces to be prepared later.

This thesis study consists of three parts. In the first part of the study, the historical development of the concept of culture route, in the second part, information about the general characteristics of the province of Adıyaman and its tourism potential were given, and in the third part, the data obtained by the survey application were analyzed and evaluated. The province of Adıyaman was determined as the population of the survey study conducted to suggest an alternative cultural route by determining the cultural tourism potential of Adıyaman province, and Adıyaman as the sample was determined as the local population who saw all or a few of the cultural assets over the age of 18. The study was applied to individuals over 18 years old and suitable for all education levels. Survey; It was applied to a total of 350 participants, 188 of which were men and 162 women. In the conclusion part, some suggestions have been made for the development of touristic uses of Commagene Cultural Road focused on nature and culture tourism and for the evaluation of Commagene Cultural Road as a cultural route.