El-bilek grafilerinde, sefalometrik grafilerde ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografilerde iskeletsel büyüme gelişim tayininin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Comparative determination of skeletal maturity by hand-wrist radiograph, cephalometric radiograph and cone beam computed tomography
Yazar: ALPEREN TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. KADER AYDIN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı çeşitli sebepler nedeniyle, el-bilek grafisi, sefalometrik grafi ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi çekilmiş olan hastalarda radyolojik yöntemlerle iskeletsel gelişim evresi tayini yapılması ve bu yöntemlerin verdiği sonuçların karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi ve kronolojik yaş ile ilişkilendirilmesidir. Bu amaçla; konik ışınlı bilgisayarlı tomografide servikal vertebraları analiz edilen hasta grubunun el-bilek grafisinden ve sefalometrik grafisinden gerçekleştirilen iskeletsel gelişim evresi sonuçlarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi ve hastanın radyografi çekildiği tarihteki kronolojik yaşının bu sonuçlarla arasındaki uyumunun ilişkisini belirlemek hedeflenmektedir. Çalışma grubu, 61'i kız, 44'ü erkek olmak üzere toplam 105 bireyin el-bilek grafi, sefalametrik grafi ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi kayıtlarından oluşmaktadır. El-bilek grafilerinde büyüme ve gelişimin değerlendirilmesinde Vicente Gilsanz, Osman Ratib'in 2005 yılında yayınlanan "Hand Bone Age A Digital Atlas of Skeletal Maturity" kitabındaki yöntemden yararlanılmıştır. Bu yöntemde el-bilek grafilerinde metacarpal kemiklerin epifiz metafiz ilişkileri değerlendirilip bu 6 kategoride sınıflandırılmıştır. Sefalametrik grafilerde Hassel ve Farman'ın 1995 yılında yayınlanan metodu ile büyüme ve gelişim değerlendirilmiştir. Bu yöntemde ikinci, üçüncü ve dördüncü servikal vertebraların incelenerek 6 safhada sınıflandırılmıştır. Konik ışınlı bilgisayarlı tomografide elde edilen sagital kesitler üzerinde yine Hassel ve Farman'ın metodu kullanılarak büyüme ve gelişim değerlendirilmiştir. Gözlemci içi uyum için tüm ölçümler 3 hafta sonra yeniden değerlendirilmiştir. İstatistiksel incelemede el bilek grafisinde el-bilek kemiklerinin gelişimi, sefalometrik grafide servikal vertebra gelişimi ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografide servikal vertebra gelişimi arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Spearman's rho korelasyon analizi kullanılmıştır. Gözlemci içi uyumun belirlenmesinde Kappa katsayısı hesaplanmıştır. Çalışmamızın sonucunda sefalometrik grafide ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografide servikal vertebralar kullanılarak iskeletsel gelişim durumu tayini yapılmasının, el-bilek grafisinde el-bilek kemikleri kullanılarak yapılan değerlendirme kadar güvenilir yöntemler olduğu ve kronolojik yaş ile uyumunun bulunduğu saptanmıştır.

Abstract:
Objectives: The purpose of this study is to assess the stages of skeletal maturity in cone beam computed tomography (CBCT), hand-wrist radiography (HWR) and cephalometric radiography (CR) techniques of orthodontic patients, and associate skeletal maturity stages with chronological age, in a Turkish subpopulation.

Methods: Hand-wrist radiographs, cephalometric radiographs and CBCT of 105 patients were evaluated. For evaluation of HWR, the "Hand Bone Age A Digital Atlas of Skeletal Maturity" of Vicente Gilsanz and Osman Ratib (2005) was used. Skeletal maturation in the cephalometric radiographs and sagittal sections of cervical vertebrae obtained by CBCT were evaluated with Hassel and Farman's method (1995). All results were re-evaluated 3 weeks later to assess intra-observer reliability.

Results: Intra-observer reliability coefficients of the skeletal maturity stages in HWR, CR, and CBCT were 0.912, 0.595, 0.756 respectively (p < 0.05). Spearman's correlation coefficient value between skeletal developmental stages in in HWR, CR, and CBCT was found to be 0.785, 0.875, and 0.791, respectively (p < 0.05).

Conclusion: Results of this study reveal that the determination of the skeletal development status with analysis of cervical vertebrae using cephalometric radiographs and CBCT is as reliable method as the evaluation of the hand-wrist radiographs and is compatible with chronological age in a subgroup of the Turkish population. When assessing the skeletal development stages of patients, both CBCT and CR can be used validly, so no extra hand-wrist radiography is required. This information is important for the prevention of increased radiation doses in patients.