Buca metro projesinin istasyon konum ve sayılarının optimizasyon teknikleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of station locations and numbers of the buca metro project using optimization techniques
Yazar: ŞULE AKSAYA
Danışman: PROF. DR. KEMAL MERT ÇUBUKÇU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Hafif raylı sistemler = Light rail systems

Özet:
Toplu taşıma, kent içindeki çok sayıda insanın ulaşım ihtiyaçlarını karşılamakta kolaylık sağlayan geniş bir ulaşım sistemidir. Kent içi ulaşım problemlerinin çözümünde her türlü toplu taşıma sisteminin düzenlenmesine öncelik verilmelidir. İnsan nüfusunun artması ile beraber kent içindeki yolculuk talebi de artış göstermektedir. Mevcut ulaşım ağları ve geleneksel ulaşım yaklaşımları, talebi karşılamakta yetersiz kalmakta ve sürekli yeni çözümsüzlüklerle karşı karşıya kalmamıza sebep olmaktadır. Çözümsüzlüklerin yok edilmesi için önemli önerilerinden biri raylı sistemler temelli yaklaşımlardır. Toplu taşıma istasyonlarının yer seçimi, kullanıcıların yolculuk için harcadığı süreyi belirleme de önemli rol oynar.
Bu çalışma, raylı sistemlerde yolculuk süresini minimize eden istasyon sayı ve konumlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu şekilde yolcular için daha iyi bir ulaşım planlamasının oluşturulması ve yolculuk talebinin karşılanması hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında, Buca ilçesini içerisinde başlatılan 13,5 km güzergaha sahip 11 istasyondan oluşan mevcut metro projesinin, Buca ilçe sınırlarında kalan istasyonlarının 1500 metre çaplı kuş uçuşu yürüme mesafesinin etki ettiği tampon alan çalışma alanı olarak seçilmiştir. Yolculukların başlangıç ve varış noktası alan içerisinde rastlantısal olarak seçilmiştir. Yolculuk süresini (yolcuların istasyona yürüme, bekleme, metroda kalma süresi, varış noktasına yürüme süresi) minimize eden istasyon sayı ve konumları tespit edilmektedir. Sonuçlar, mevcut ve elde edilen veriler CBS ortamında analiz edilerek, istatiksel modeller ile birlikte eşit aralıkta değişen istasyon sayı ve konum değişim verileri kullanılarak oluşturulan yinelemeler ile ortaya konmaktadır.
Anahtar Kelimeler: CBS, optimizasyon, raylı sistem, yolculuk süresi.

Abstract:
Public transportation is a broad transportation system that facilitates meeting the transportation needs of a large number of people within a city. In solving urban transportation problems, priority should be given to the organization of all types of public transportation systems. As the population increases, so does the demand for travel within the city. Existing transportation networks and traditional transportation approaches fall short in meeting this demand and continuously lead to new unresolved issues. One of the important solutions to eliminating these issues is rail-based systems. The selection of public transportation station locations also plays a significant role in determining the time users spend traveling.
This study aims to identify the number and locations of stations that minimize travel time in rail systems. The goal is to create a better transportation plan for passengers and to meet travel demand. In this study, the existing metro project with a 13.5 km route and 11 stations, initiated in the Buca district, is considered. The buffer area where stations within the Buca district are located, and which is affected by a 1500-meter walking distance (as the crow flies), is selected as the study area. The starting and ending points of journeys are randomly chosen within this area. The study identifies the number and locations of stations that minimize travel time (including walking to the station, waiting, time spent on the metro, and walking to the destination). Results are presented through iterations created using statistical models and data on changes in the number and location of stations at equal intervals, analyzed within a GIS environment.
Keywords: GIS, optimization, rail systems, travel time.