Hemofili hastalarında ağız ve diş sağlığının yaşam kalitesi üzerine olan etkilerinin değerlendirilmesi
The evaluation of how oral health related quality of life effects hemophilia patients
Yazar: RUKİYE ESRA ALPKILIÇ BAŞKIRT
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM AK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Dişler = Teeth ; Hemofili = Hemophilia ; Oral hijyen = Oral hygiene ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırmamızda, hemofili hastalarından oluşan çalışma grubu ve sağlıklı bireylerden oluşan kontrol grubunun ağız-diş sağlıklarına ve genel sağlıklarına bağlı yaşam kalitelerinin ölçülmesi; oral muayenelerinden elde edilen bilgilerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmamıza yaş ve cinsiyet açısından uyumlu 90 hemofili hastası ve 98 sağlıklı birey katılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik özelliklerini, tıbbi özgeçmişlerini, ağız-diş sağlıklarıyla ilgili hijyen alışkanlıkları ve algısını, dişhekimi muayenesine gidiş sıklıklarını kaydetmemizi sağlayan çeşitli sorularla birlikte OHIP-14, OHQoL-UK ve SF-36'nın bulunduğu bir anket formu uygulanmıştır. Hemofili grubu eğitim seviyesi, çalışma durumu ve aylık gelir miktarı açısından sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha düşük seviyededir. Dişhekimine gitme sıklıkları ve oral hijyen alışkanlıkları açısından her iki grup arasında bir fark yoktur. Hemofili hastaları dental tedavi ihtiyaçlarının daha fazla olduğunu düşünmekte; VAS ile yapılan değerlendirmede ağız-diş sağlıklarının daha kötü seviyede olduğunu bildirmektedirler. DMF(T/S), M(T/S), F(T/S) skorları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Hemofili hastalarının D(T/S) skorları, kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek seviyededir. Dişeti cep derinliği hemofili grubunda daha yüksek düzeydedir. API ve GI değerleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. OHIP-14 ve OHQoL-UK anketleri kullanılarak yapılan ağız-diş sağlıklarına bağlı yaşam kalitesi değerlendirmesinde hemofili grubunun skorlarının istatistiksel olarak daha düşük düzeyde olduğu saptanmıştır. SF-36 kullanılarak yapılan sağlığa bağlı yaşam kalitesi değerlendirmesinde, vitalite ve mental sağlık alanında gruplar arasında fark bulunmadığı; diğer alanlarda hemofili grubunun skorlarının daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak hemofili hastalarının ağız-diş sağlıklarına ve genel sağlıklarına bağlı yaşam kaliteleri, hemofili olmayan bireylere oranla daha kötü seviyededir. Hemofiliklerin sağlıklarıyla ilgili yaşam kalitesinin daha iyi seviyelere yükselmesi için sağlık alanında kolaylıklar sağlanmalı, multidisipliner bir yakalaşımla hemofiliklerin sorunları çözülmelidir.Anahtar Kelimeler: yaşam kaltesi, hemofili, OHIP-14, OHQoL-UK, SF-36

Abstract:
In this study, we aimed to investigate oral and general health related quality of life in haemophilia patients compared with general population; and to test the data of the oral examination is well-matched with participants? quality of life scores. Data were collected from haemophiliacs (n = 90) and age/sex-matched controls (n = 98) by the application of a survey form including different questions about socio-demografic features, medical history, self-rating oral health status, perceived dental treatment needs, dental habits, pattern of dental attendance; and life quality surveys OHIP-14, OHQoL-UK, SF-36. In the field of education level, employment and monthly income the control group is in better conditions compared with the haemophilia group. Both the two groups are in same conditions in dental attendance and tooth brushing frequencies. The evaluation, which the VAS was used in, disclosed that hemophiliacs perceived the need to dental treatments mostly; and they believed their oral health is in worse conditions than the control group. No difference was found in DMF(T/S), M(T/S), F(T/S) scores, but D(T/S) scores of the study group were found statistically higher than the control group. The difference in API and GI scores between the two groups (t=0, 78, p=0,439) was not statistically significant. Probing depth scores of the hemophiliacs were determined statistically higher than the control group. OHIP, OHQoL-UK, SF-36 scores - except the subscales including vitality and mental health- the control group is in better condition statistically. Both the two groups are in good conditions in vitality and mental health. As a result, hemophilia patients? life quality related with oral and general health is in worse conditions compared with general population. In order to eliminate the dilemma in the field of health, we should facilitate the hemophiliacs? lives by serving the health care in a multydisciplinary view.Key Words: life quality, hemophilia, OHIP-14, OHQoL-UK, SF-36