Orman ve antropojenik step ekosistemlerinde çukur tuzaklarının karınca türlerini belirlemedeki etkinlikleri
Effectiveness of pitfall traps in determining the ant species of forest and anthropogenic steppe
Yazar: UĞUR AKGÜN
Danışman: DOÇ. DR. KADRİ KIRAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Trakya Bölgesi'nde orman ekosistemi olarak seçilen Edirne-
Lalapaşa-Doğanköy ve antropojenik step ekosistemi olarak seçilen Edirne-Merkez-
Büyükismailçe köylerinde 5 farklı çukur tuzak (1,5cm çatı aralıklı çevre bozumlu, 1,5cm
çatı aralıklı çevre bozumsuz, 3cm çatı aralıklı çevre bozumlu, 3cm çatı aralıklı çevre
bozumsuz ve hipogeik çukur tuzak) kullanılarak toplanan organizmalar ve bunların
yanısıra aynı alanlarda klasik el ile toplama yöntemiyle yakalanan karıncalar kullanılarak
tuzak etkinlikleri araştırılmıştır. Tuzaklar ile elde edilen karıncalar dışındaki
organizmaların filum, ordo, klasis ve familya, her iki yöntem ile elde edilen karıncaların
ise tür düzeyindeki teşhisleri yapılarak faunistik ve ekolojik veriler elde edilmiştir.
Çalışmayla 22 canlı grubu ve 56 karınca türüne ait 30.934 örnek elde edilmiştir.
Bu örneklerin 26.230'u tuzaklardan, 4704'ü ise klasik el ile toplama yöntemiyle elde
edilmiştir. Teşhis edilen karınca türlerinden 2'si (Solenopsis lusitanica Emery, Ponera
testacea Emery) Türkiye karınca faunası için, 3'ü (Proformica striaticeps (Forel),
Tetramorium flavidulum Emery, T. galaticum Menozzi) Trakya bölgesi karınca faunası
için yeni kayıttır.
Orman ekosisteminde 10 canlı grubunun tamamının hipogeik, antropojenik step
ekosisteminde ise 8 canlı grubunun tamamının epigeik çukur tuzaklara yakalanmasında
istatistiksel olarak anlamlı fark elde edilmiştir (p<0,05).
Orman ekosisteminde canlı gruplarının 1,5cm çatı aralığına sahip epigeik çukur
tuzaklara yakalanmada istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilemezken 3cm çatı
aralığına sahip çukur tuzaklara 3 canlı grubunda (Collembola, Dermaptera ve Chilopoda)
anlamlı fark tespit edilmiştir. Antropojenik step ekosisteminde ise 1,5 cm çatı aralığına
sahip epigeik çukur tuzaklara yakalanan canlılardan sadece coleopterler anlamlı olarak
farklı iken 8 canlı grubunun (Coleoptera, Diptera, Hymenoptera, Orthoptera, Lepidoptera,
Areneae, Acaridae, Isopoda) ise 3cm çatı aralığına sahip epigeik çukur tuzaklara
yakalanmada istatistiksel olarak anlamlı fark elde edilmiştir (p<0,05).
Örnekleme yapılan her iki ekosistemde 45 karınca türü klasik el ile toplama
yöntemiyle, 46 tür ise çukur tuzaklarla elde edilmiştir. Orman ekosisteminde 33 tür klasik
el, 32 tür çukur tuzaklarla, antropojenik step ekosisteminde ise 25 tür klasik el, 31 tür
çukur tuzaklar ile elde edilmiştir.
Orman ekosisteminde 9 karınca türünün epigeik, 3 türün hipogeik; antropojenik
step ekosisteminde ise 11 türünün epigeik, 2 türün hipogeik çukur tuzaklara
yakalanmalarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmiştir (p<0,05).
Orman ekosisteminde 7 karınca türünün 1,5, 8 türün 3cm; antropojenik step
ekosisteminde ise 8 türün 1,5, 10 türün 3cm çatı aralığı modifikasyonlu çukur tuzaklara
yakalanmalarında istatistiksel olarak anlamlı fark elde edilmiştir (p<0,05).
Orman ekosisteminde 6 karınca türünün çevre bozunumsuz, 4 türün çevre
bozunumlu; antropojenik step ekosisteminde ise 7 türün çevre bozunumsuz, 8 türün çevre
bozunumlu çukur tuzaklara yakalanmalarında istatistiksel olarak anlamlı fark elde
edilmiştir (p<0,05).

Abstract:
In this study, trap efficiencies were investigated based on organisms
collected with 5 different pitfall traps (trap with 1.5cm roof gap and environmental
disturbance, trap with 1.5cm roof gap and no environmental disturbance, trap with 3cm
roof gap and environmental disturbance, trap with 3cm roof gap and no environmental
disturbance and hipogeic trap) and on ant specimens collected with classical hand
collection method in a forest - Edirne-Lalapaşa-Doğanköy- and an anthropogenic step
ecosystem -Edirne-Merkez-Büyükismailçe- in Thrace Region. Identifications of
organisms in pitfall traps, excluding ants, were performed at Phylum, Order, Classis and
Familia levels, those of all ants in both sampling methods were performed at species level
and faunistic and ecological data were gathered.
A total of 30.934 specimens were collected from 22 different organisms and 56
ant species. 26.230 of the total number were collected in traps and 4704 were obtained in
classical hand collection method. Two of the ant species (Solenopsis lusitanica Emery
and Ponera testacea Emery) are new records for Turkey and 3 (Proformica striaticeps
(Forel), Tetramorium flavidulum Emery and T. galaticum Menozzi) are new records for
Thrace Region ant fauna.
The presence of 10 organism groups in hipogeic pitfall traps used in forest
ecosystem and presence of 8 organism groups in epigeic pitfall traps in anthropogenic
step ecosystem revealed statistically significant differences (p<0,05).
The statistical analysis revealed no significant differences for sampling rates of all
organisms in epigeic pitfall traps with 1.5cm roof gap but the difference was significant
for 3 organism groups (Collembola, Dermaptera ve Chilopoda) in traps with 3cm roof
gap. In anthropogenic step ecosystem samplings, on the other hand, the significance was
obtained in epigeic traps with 1.5cm roof gap only for coleopterans and for 8 organism
groups (Coleoptera, Diptera, Hymenoptera, Orthoptera, Lepidoptera, Areneae, Acaridae,
Isopoda) in epigeic traps with 3cm roof gap (p<0,05).
45 ant species were sampled in the two ecosystems by classical hand collection
method and 46 species were sampled by means of pitfall traps. The numbers of hand
collected and pitfall trap collected ant species were 33 and 23, respectively, in forest
ecosystem and 25 and 31, respectively, in anthropogenic step ecosystem.
Sampling of 9 ant species in epigeic and of 3 species in hipogeic pitfall traps in
forest ecosystem, and sampling of 11 species in epigeic and of 2 species in hipogeic pitfall
traps in anthropogenic step ecosystem revealed statistically significant differences
(p<0,05).
Sampling of 7 ant species in pitfall traps with 1.5cm roof gap and of 8 species in
pitfall traps with 3cm roof gap were statistically significant in forest ecosystem while
significance was obtained in anthropogenic step ecosystem for 8 species in traps with
1.5cm and for 10 species in traps with 3 cm roof gaps.
In forest ecosystem, sampling of 9 ant species in pitfall traps with no
environmental disturbance and of 3 species in pitfall traps with environmental
disturbance, and in anthropogenic step ecosystem sampling of 7 species in traps with no
environmental disturbance and of 8 species in traps with environmental disturbance
revealed statistically significant differences (p<0,05).