Evrensel tasarım kapsamında huzurevlerinde erişilebilirliğin çalışan görüşleri üzerinden araştırılması
Investigation of accessibility in nursing homes based on employee opinions within the scope of universal design
Yazar: İREM ZEYREK ÇEPEHAN
Danışman: DOÇ. DR. EBRU GÜLLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Erişilebilirlik = Accessibility ; Evrensel tasarım = Universal design ; Geronteknoloji = Gerontechnology ; Huzurevleri = Nursing homes ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü [DSÖ] 65 yaş üzeri her bireyi "yaşlı" olarak adlandırmaktadır. Yaşlılığın yalnızca kronolojik yaşlanma olarak değerlendirilemeyeceği, bunlar dışında pek çok boyutu bulunduğu bilinmektedir. Çalışmada, yaşlılık dönemi fizyolojik, biyolojik, psikolojik ve sosyal olmak üzere tüm boyutlarıyla ve istatistiklere dayanarak tanımlanmış, yaşlı ihtiyaçları mekansal boyutta irdelenmiştir. Yaşlılık ele alınırken, yaşlıya uygun erişilebilir mekan tasarımı, huzurevi yapıları kapsamında araştırılmıştır. Bu amaçla tez kapsamında öncelikle kapsamlı bir literatür çalışması yapılmıştır. 
Evrensel tasarım kavramı ve tarihçesi anlatılmış, evrensel tasarımın ilkeleri açıklanmıştır. Bunun yanı sıra erişilebilirliğin önemi ile tarihsel süreç içindeki gelişimi ele alınmış, erişilebilir ve güvenli çevre tasarımı vurgulanmıştır. Yaşlı mekanlarına değinilmeden önce, yaşlılık hali ve yaşlı nüfus araştırılmıştır. Evrensel tasarım 
kapsamında yaşlılık incelenmiş, sonrasında yaşlı mekanlarına geçilmiştir. Yaşlılar için gerekli destek teknolojilerinden ayrıca bahsedilmiştir. Teknolojinin erişilebilirlik ve mekânsal kullanım kolaylığı açısından yaşlıların hayatını kolaylaştıracak şekilde tasarımlarda nasıl kullanılabileceği aktarılmıştır. Tüm bu literatür bilgileri ışığında devlete bağlı huzurevlerinde erişilebilirliğin çalışan görüşleri üzerinden araştırılabilmesi adına bir anket çalışması kurgulanmıştır. Anket kurgusunda "mevcut durum tespiti", "güvenli erişilebilirlik algısı", "mekana yönelik beklenti ve öneriler" başlıkları altında oluşturulan sorular ile kapsamlı bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Ankete 4 kurumdan 
toplam 123 kişi katılım göstermiştir. Sonuç olarak mevcut koşullar yapı çevresinden iç mekan detaylarına kadar değerlendirilmiş, çalışan görüşleri üzerinden yaşlı, çok yaşlı ve engelli kullanıcılara yönelik güvenli erişilebilirlik koşulları araştırılmış, erişilebilirlik ve mekan kullanımı açısından kurumlardaki teknolojik olanaklar sorgulanarak, mekana yönelik beklenti ve öneriler belirlenmiştir. Anket çalışması ve sonuçları ile birlikte tez bütününde genel sonuçlara varılmıştır.

Abstract:
The World Health Organization [WHO] refers to every individual over the age of 65 as "elderly". It is known that old age cannot be evaluated only as chronological aging, and it has many dimensions apart from these. In the study, the aging period was defined in all its dimensions, including physiological, biological, psychological and social, and  based on statistics, and the needs of the elderly were examined in spatial terms. While addressing old age, the design of accessible spaces suitable for the elderly has been researched within the scope of nursing home structures. For this purpose, a comprehensive literature study was carried out within the scope of the thesis. The concept of universal design and its history are explained, and the principles of universal design are explained. In addition, the importance of accessibility and its development in the historical process were discussed, and accessible and safe environmental design was emphasized. Before mentioning the places for the elderly, the state of old age and the elderly population were investigated. Old age was examined within the scope of universal design, and then elderly spaces were passed. The necessary support technologies for the elderly are also mentioned. It has been explained how technology can be used in designs to facilitate the life of the elderly in terms of accessibility and spatial ease of use. In the light of all this literature information, a survey study was designed in order to investigate the accessibility of state-affiliated nursing homes based on employee opinions. A comprehensive research was carried out with the questions created under the headings of "detection of the current situation", "perception of safe accessibility", "expectations and suggestions for the place" in the survey setup. A total of 123 people from 4 institutions participated in the survey. As a result, the existing conditions were evaluated from the building environment to the interior details, and safe accessibility conditions for elderly, very old and disabled users were researched through employee opinions, in terms of accessibility and use of space, technological possibilities in institutions were questioned, and expectations and suggestions for space were determined. With the survey study and its results, general conclusions were reached in the whole thesis.