Yenilenebilir enerji kaynaklarının Adana genelinde bilinirliğini etkileyen faktörler
Factors affecting the awareness of renewable energy resources over Adana
Yazar: SEMİHA MERVE ÇEKÇEN
Danışman: PROF. DR. GÜLSEN KIRAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Günümüzde doğal kaynakların aşırı ve rastgele kullanılması aynı zamanda çevresel sorunlara sebep olması, yakın zamanda da bu kaynakların tükenme olasılığının yüksek olması nedeni ile yenilenebilir enerji kaynakları üzerindeki çalışmaların üzerinde durulduğu görülmektedir. Nüfus artışı, teknolojinin sürekli ilerlemesi ve azalan doğal kaynaklar yenilenebilir enerjiler üzerinde daha çok çalışma yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu araştırma ile Adana genelinde yaşayan insanların yenilenebilir enerji kaynakları konusundaki farkındalık düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç çerçevesinde bu düzeyin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, gelir durumu gibi sosyodemografik özellikler baz alınarak cevap aranmıştır.
Araştırmaya Adana ilinde yaşayan 186 kadın 172 erkek olmak üzere toplam 358 birey katılmıştır. Araştırmada katılımcıların cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumları ve gelir durumları ile yenilenebilir farkındalık düzeyleri değerlendirilmiştir. Belirtilen sosyodemografik özellikler ile yenilenebilir farkındalık düzeyleri arasındaki fark SPSS analiz programı ile belirlenmiştir. Araştırma öncesinde verilerin normallik dağılımları incelenmiş, veriler normal dağılım göstermediği için non-parametrik testler kullanılmıştır. İkili grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında ise Kruskal Wallis analizi uygulanmıştır. Kruskal Wallis testine göre anlamlı farklılık bulunduğunda farklılığın kaynağı Mann Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Sosyodemografik özelliklerin yenilenebilir enerji farkındalığı üzerindeki etki ekonometrik model kullanılarak belirlenmiştir. Ekonometrik modelde sıralı probit analizi uygulanmıştır. Bu analiz için STATA yazılımı kullanılmıştır. 
Cinsiyetlerine göre genel farkındalık düzeyinde kadın katılımcıların erkek katılımcılara oranla daha yüksek yenilenebilir enerji farkındalığına sahip olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yaş düzeylerine göre bilişsel farkındalık düzeyinde gençlerin yaşlı katılımcılara oranla daha yüksek bilinçli farkındalığa sahip olduğu bulunmuştur (p<0,05). Eğitim durumlarına göre bilişsel farkındalık ve genel farkındalık düzeylerinde eğitim düzeyi arttıkça, katılımcıların bilişsel ve genel farkındalık düzeylerinin arttığı bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca, incelenen sosyo-demografik özelliklerin duyuşsal farkındalığı etkilemediği bulunmuştur (p>0,05). 
Sonuç olarak, ülkemizde yenilenebilir enerji farkındalığı kazandırmanın ülkenin ekonomik, sosyal ve doğal yaşamına olumlu katkılar sağlayabileceği bilinmektedir. Bu sonuçlara göre genel olarak, bilişsel ve genel farkındalık düzeyinin toplumda var olduğu, ancak duyuşsal açıdan yenilenebilir enerjinin yetersiz olduğu söylenebilir. Duygusal ve vicdani açıdan bu durumun geliştirilmesinin genel farkındalığı etkileyeceği düşünülmektedir. Bundan dolayı, hazırlanan içeriklerde duyuşsal özelliklerin de göz önüne alınması gerektiği tavsiye edilir. 

Anahtar kelimeler: Yenilenebilir Enerji Kaynakları, Probit, Enerji Farkındalığı, Bilişsel Farkındalık, Fosil Yakıtlar

Abstract:
Nowadays, it is seen that the excessive and random use of natural resources causes environmental problems and the possibility of depletion of these resources is high in the near future. Therefore, studies on renewable energy resources are emphasized. Population growth, continuous advancement of technology and decreasing natural resources reveal the need for more work on renewable energies. This research aims to determine the awareness level of people living in Adana about renewable energy resources. For this purpose, answers were sought for this level based on sociodemographic characteristics such as gender, age, education level and income level.
A total of 358 individuals, 186 women and 172 men living in Adana, participated in the research. In the study, participants' gender, age, marital status, education level, income status and renewable awareness levels were evaluated. The difference between the specified sociodemographic characteristics and renewable awareness levels was determined with the SPSS analysis program. Before the research, the normality distributions of the data were examined, and since the data did not show a normal distribution, non-parametric tests were used. Mann Whitney U analysis was used for pairwise group comparisons, and Kruskal Wallis analysis was applied for more than two group comparisons. When a significant difference was found according to the Kruskal Wallis test, the source of the difference was analyzed with the Mann Whitney U test. The effect of sociodemographic characteristics on renewable energy awareness was determined using an econometric model. Ordered probit analysis was applied in the econometric model. STATA software was used for this analysis.
It was found that female participants had higher renewable energy awareness than male participants at the general awareness level according to their gender (p <0.05). It was found that young people had higher cognitive awareness compared to older participants (p<0.05). According to their educational status, it was found that as the education level increased, the cognitive and general awareness levels of the participants increased (p<0.05). Additionally, it was found that the socio-demographic characteristics examined did not affect affective awareness (p>0.05).
As a result, it is known that raising awareness about renewable energy in our country can make positive contributions to the country's economic, social and natural life. According to these results, it can be said that the level of cognitive and general awareness exists in society, but renewable energy is insufficient in terms of affective aspects. It is thought that developing this situation emotionally and conscientiously will affect general awareness. Therefore, it is recommended that affective properties should also be taken into consideration in the prepared content.

Keywords:Renewable Energy Sources, Probit, Energy Awareness, Cognitive Awareness, Fossil Fuels