Üveiti olan behçet hastalarında NEI-VFQ-25 ve SF-36 anketleri ile görme ve genel sağlığa bağlı yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evoluation of vision and health related quality of life with NEI-VFQ-25 and SF-36 questionnaires of patients with uveitis due to Behcet?s disease
Yazar: FULYA SAVAR
Danışman: DOÇ. DR. SUMRU ÖNAL
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışma Behçet hastalığına (BH) bağlı üveiti olan hastalarda görme ve genel sağlığa bağlı yaşam kalitesini değerlendirmek amacı ile gerçekleştirildi.Gereç ve Yöntem: Çalışmaya M.Ü.T.F. Göz Hastalıkları A.D. Üvea biriminde takipli ve BH'a bağlı üveiti olan 51 hasta dahil edildi. Görmeye bağlı yaşam kalitesi NEI-VFQ-25 (National Eye Institute- Visual Function Questionnaire- 25, Ulusal Göz Enstitüsü Görme İşlevi Ölçeği) ve genel sağlığa bağlı yaşam kalitesi SF- 36 (Short form- 36, Türkçe Yaşam Kalitesi Ölçeği kısa formu) ile değerlendirildi.Hastaların demografik verileri, eğitim durumu, BH'nın sistemik ve oküler özellikleri ve kullanılan üveit tedavisi incelendi. Tüm hastalara logMAR görme keskinliği, biyomikroskopi, göz içi basıncı ve indirekt oftalmoskopiyi içeren ayrıntılı göz muayenesi uygulandı. Tüm veriler hasta takip formuna işlendi. Hastaların görme keskinliklerinin değerlendirilmesinde legal körlük (iyi gören gözün logMAR görme keskinliği 1.0'den daha kötü) ve görmede bozulma (logMAR görme keskinliği 0.4 ve daha kötü) değerlendirildi ve görme keskinlikleri daha iyi ve daha kötü gören gözün görme keskinliği olarak sınıflandırıldı. Ek olarak hastaların görme keskinliklerini (genel/uzak ve yakın) görsel eşdeğerlik skalası (GES) ile skorlamaları istendi.Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 36.2±10.7 yıl (aralık: 18-59 yıl) olan 32 (%62.7) erkek ve 19 (%37.3) kadın hasta dahil edildi. Yirmi iki (%43.1) hastanın yaşı 16 ile 30 arasında değişirken 29 (%56.9) hastanın yaşı 31 ve üstü bulundu. BH ve BH'na bağlı üveit süresi ortalaması sırası ile 7.0±6.1 yıl (aralık: 1-27 yıl) ve 5.9±4.7 yıl (aralık: 1-21 yıl) olarak hesaplandı. Hastaların takip süresi ortalaması 6.5±5.1 yıl (aralık 1-25 yıl) idi. Hastaların 4'ü (%7.8) okur yazar olmayan, 18'i (%35.3) ilkokul, 5'i (%9.8) ortaokul, 15'i (%29.4) lise ve 9'u (%17.6) üniversite mezunu idi.BH şiddeti hastaların 8'inde (%15) orta ve 43'ünde (%84.3) şiddetli idi. Hastaların 14'ünde (%27.5) unilateral ve 37'sinde (%72.5) bilateral tutulum gözlendi. BH'na bağlı üveiti olan 88 gözün 11'inde (%12.5) ön üveit, 4'ünde posterior üveit (%4.5), ve 73'ünde (%82.9) panüveit mevcut idi. BH'na bağlı üveit şiddeti hastaların 5'inde (%9.8) hafif, 15'inde (%29.4) orta ve 31'inde (%60.7) ağır olarak sınıflandı. Değerlendirme anında hastaların 8'inde (%15.7) üveit aktif , 25'inde (%49) üveit inaktif ve 18'inde (%35.3) remisyonda idi.Hastaların görme keskinlikleri incelendiğinde hiçbir hastada legal körlük saptanmadı, üveitli gözlerin 13'ünde (%14.7) görmede bozulma saptandı.NEI-VFQ-25 ve SF-36 anketlerinin değerlendirilmesi sonucu NEI-VFQ-25 genel sağlık alt ölçeği ve SF-36 alt ölçek skorlarının NEI-VFQ-25'in görme ile ilişkili alt ölçek skorlarına göre daha düşük olduğu gözlendi. Yaş grubu, eğitim durumu, daha iyi ve daha kötü gören gözlerin görme keskinliği, Behçet üveiti aktivitesi (aktif/ inaktif remisyon durumu) ve Behçet üveiti şiddetine (hafif/ orta ve şiddetli) göre NEI-VFQ-25 anketinin alt ölçek skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar saptandı. Öte yandan SF-36 anketinin alt ölçek skorları arasında cinsiyet, eğitim durumu ve değerlendirilme anında kullanılan immünmodülatuar tedaviye göre istatistiksel olarak anlamlı farklar gözlendi.Tekli analizlerde anlamlılık saptanan NEI-VFQ-25 ve SF-36 alt ölçekleri anlamlılık yaratan parametre(ler) kullanılarak enter lineer regresyon modellerinin oluşturulması ile çoklu analizlerde incelendi. NEI-VFQ-25 alt ölçeklerinin incelendiği modellerin en iyisinde tekli analizlerde anlamlılık yaratan parametre veya parametrelerin anlamlılığın %57'sini (NEI-VFQ-25 renkli görme alt ölçeği; adjusted R2 =0,57, p<0,001) açıklayabildiği gözlendi. SF-36 alt ölçeklerinin incelendiği modellerin en iyisinde ise anlamlılık yaratan parametre veya parametrelerin anlamlılığın en fazla %23'ünü (SF-36 RK-D alt ölçeği; adjusted R2 =0,23, p=0.004) açıklayabildiği görüldü.Sonuç: Sonuç olarak, BH' na bağlı üveiti olan hastaların genel sağlığa bağlı yaşam kalitelerinin görmeye bağlı yaşam kalitelerine göre daha düşük olduğu anlaşılmıştır. NEI-VFQ-25 anketi alt ölçek skorları temel olarak yaş grubu, eğitim durumu, daha iyi ve daha kötü gören gözlerin görme keskinliği, Behçet üveiti aktivitesi ve şiddetinden etkilenmiştir. Bununla birlikte sadece cinsiyet, eğitim durumu ve değerlendirilme anında kullanılan immünmodülatuar tedavinin SF-36 anketinin alt ölçek skorlarında anlamlı farklılıklar yarattığı anlaşılmıştır. Ancak her iki anketin alt ölçek skorlarının çoklu analizler ile değerlendirilmesi yapıldığında incelenen parametreler haricinde başka faktörlerin de alt ölçek skorları üzerinde etkili olabileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: This study was conducted to investigate vision and health-related quality of life in patients with Behçet?s uveitis.Materials and Methods: Fifty one patients with Behçet?s uveitis who are followed-up at the Marmara University School of Medicine Department of Ophthalmology uveitis service were included in the study. To assess vision-related quality of life patients were asked to complete the Turkish version of the 25-item National Eye Institute Visual Functioning Questionnaire (NEI-VFQ-25). Health-related quality of life was assessed using the Turkish version of short form-36 (SF-36) questionnaire.Demographic data, educational status, systemic and ocular features of Behçet?s disease, treatment of uveitis were analyzed along with a detailed ophthalmological examination including assessment of logMAR visual acuity, biomicroscopy, intraocular pressure and indirect ophthalmoscopy. All data were collected on a form prepared before the initiation of the study. Patients with legal blindness (having a logMAR visual acuity worse than 1.0 in the better seing eye) and eyes with loss of vision (logMAR visual acuity 0.4 or worse) were identified. LogMAR visual acuities of eyes with uveitis were grouped as better and worse eye. Patients were also asked to rate their vision (general/far and near) on a a 100-point continuous visual analogue scale (VAS).Results: Thirty two (62.7%) male and 19 (37.3%) female patients with a mean age of 36.2±10.7 years (range: 18-59 years) were included. Twenty two patients (43.1%) were aged between 16 and 30 and 29 patients (56.9%) were older than 31. Mean duration of Behçet?s disease and Behçet?s uveitis were 7.0±6.1 years (range: 1-27 years) and 5.9±4.7 years (range: 1-21 years), respectively. Mean follow-up was 6.5±5.1 years (range: 1-25 years). Educational status of the patients was as follows: 4 (7.8%) were illiterate, 18 (35.3%) graduated from primary school, 5 (9.8%) graduated from junior-high school, 15 (29.4%) graduated from high school and 9 (17.6%) graduated from a university.Behçet disease severity was moderate in 8 (15%) and severe 43 (84.3%) patients. Fourteen patients (27.5%) had unilateral and 37 patients (72.5%) had bilateral involvement. Of the 88 eyes with Behçet?s uveitis 11 (12.5%) had anterior, 4 (4.5%) had posterior and 73 (82.9%) had panuveitis. Severity of Behçet?s uveitis was classified as being mild 5 (9.8%) patients, moderate in 15 (29.4%) and severe in 31 (60.7%) patients. Uveitis was active in 8 (15.7%) patients, inactive in 25 (49%) patients and in remission in 18 (35.3%) patients.None of the patients were legally blind and visual loss was identified in 13 (14.7%) of the eyes with uveitis.In general, patients rated the general health subscale score of the NEI-VFQ-25 and all subscale scores of the SF-36 questionnaire less than that of the NEI-VFQ-25 subscales related to vision. NEI-VFQ-25 subscale item scores showed statistically significant differences with respect to age, educational status, the visual acuity of the better and worse eye, activity of Behçet?s uveitis (active/ inactive and remission) and Behçet?s uveitis severity (mild/moderate and severe). Whereas, SF-36 subscale items revealed statistically significant differences according to gender, educational status and the immunomodulatory agent utilized at the time of evaluation.Enter linear regression models were constructed for multivariate analysis of the NEI-VFQ-25 and SF-36 subscale item scores by utilizing factor(s) identified to be significant in univariate analysis. In the best model of linear regression for NEI-VFQ-25 subscales independent variables accounted for 57% of the variance in the NEI-VFQ-25 subscale item (Color vision subscale; adjusted R2 =0,57, p<0,001). On the other hand, in the best model of linear regression for SF-36 subscales independent variables accounted for only 23% of the variance in the SF-36 subscale item score (Role limitation due to physical problems subscale; adjusted R2 =0,23, p=0.004).Conclusions: In conclusion, evaluation of vision and health-related quality of life in patients with Behçet?s uveitis revealed that health-related quality of life is more affected than that of vision-related quality of life. NEI-VFQ-25 subscale item scores were significantly affected from age, educational status, visual acuity of the better and worse eye, Behçet uveitis activity and severity. On the other hand, SF-36 subscale item scores were significantly affected from gender, educational status and immunomodulatory agent utilized at the time of evaluation. However, multivariate analysis of the NEI-VFQ-25 and SF-36 subscales revealed that each subscale item score is also affected from additional factor(s) other than those analyzed here