Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran menopoz dönemindeki kadınlarda menopoz semptomlarının kişilik özellikleri ve çeşitli faktörlerle ilişkisi
The relationship of menopausal symptoms with personality traits and various factors in menopausal women applying to family medicine outpatient clinics of Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital
Yazar: BÜŞRA KOCATEPE
Danışman: DOÇ. DR. E.ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Kadınlar = Women ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Menopoz = Menopause ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç: Kadın hayatında meydana gelen fizyolojik bir değişiklik olan menopoz döneminde kadınlar yaşam kalitelerini azaltan çeşitli sorunlar yaşayabilirler. Menopozal şikâyetlerin her kadında aynı şiddette olmaması ve tedaviye verilen cevabın farklılık göstermesi semptomların sadece östrojen eksikliği ile açıklanamayacağını düşündürmektedir. Menopozun iyi anlaşılabilmesi için biyolojik faktörlerin yanı sıra psikolojik, sosyal ve kültürel faktörlerin de dikkate alınması gerekmektedir. Çalışmamızda menopoz semptomlarının kişilik özellikleri ve çeşitli faktörlerle ilişkisini değerlendirmeyi ve böylece menopoz dönemindeki şikayetlerin azaltılmasına yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçladık. 
 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 15.12.2022 ile 15.02.2023 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran, araştırma kriterlerine uyan gönüllü 158 kadın hastayla yapılmıştır. Hastalara sosyo-demografik özellikleri içeren bir bilgi formu ile Menopoz Semptomları Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ) ve Taştan Kişilik Tipi Ölçeği (TKTÖ) uygulanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 21.0 ile analiz edilmiş, anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. 
 
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 56.56±5.28 yıl, %77.2'si evli, %53.7'si ev hanımıdır. %68.5'inde en az bir kronik hastalık bulunmakta, %19.5'sı sigara kullanmakta, vücut kitle indeksi (VKİ) ortalaması 29.36±5.64 kg/m2'dir. Ortalama menopoz yaşı 49.30±3.52, en son adet tarihi (SAT) üzerinden ortalama 8.35±5.23 yıl geçmiştir. Bireylerin MSDÖ Somatik Şikayetler puan ortalaması 2.77±1.81 (alınabilecek puan 0-8 puan), Psikolojik Şikayetler puan ortalaması 8.74±4.96 (alınabilecek puan 0-24 puan), Ürogenital Şikayetler puan ortalaması 
x 
 
2.91±2.41 (alınabilecek puan 0-12 puan) ve Genel Toplam puan ortalaması 14.42±7.65'tir (alınabilecek puan 0 - 44 puan). Bireylerde en sık görülen menopoz semptomları sıcak basması-terleme (%85.2), eklem-kas rahatsızlıkları (%83.9) ve fiziksel-zihinsel yorgunluk (%81.2) olarak tespit edilmiştir. TKTÖ sınıflamasına göre en sık görülen kişilik tipleri Başaran-Motivatör (%28.9), Barışçı (%25.5) ve Yardımsever (%18.8) olarak tespit edilmiştir. TKTÖ sınıflamasına göre bireylerin MSDÖ Somatik Şikayetler puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p=0.026). Barışçı kişilik tipindeki bireylerde daha az, sadık sorgulayan kişilik tipinde daha fazla somatik semptomlar görülmektedir. VKİ sınıflamasına göre bireylerin Somatik Şikayetler puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p=0.003).  Obez bireylerin somatik şikayetlerinin pre obezlerden daha fazla olduğu tespit edilmiştir(p=0.002). Menopoz süresine göre bireylerin Somatik Şikayetler puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p=0.028). Menopoz süresi 3-4 yıl olanların 2 yıl olanlara göre somatik şikayetlerinin daha fazla olduğu görülmüştür (p=0.024). Menopozda geçirilen süre arttıkça psikolojik şikayetler azalmaktadır (p=0.028). Yaş arttıkça Psikolojik Şikayetler ve MSDÖ Genel Toplam puanları azalmaktadır (p=0.002, p=0.004).  
 
Sonuç: Menopoz semptomlarının şiddeti pek çok faktörden etkilenmektedir. Menopoz dönemindeki kadınlarda menopoz semptomlarının ilişkili olduğu faktörleri bilmek ve ona göre önlem almak semptomları hafifletmede biz aile hekimlerine yardımcı olacaktır. Menopoz ile kişilik özellikleri arasındaki bağlantının anlaşılması menopozun daha iyi anlaşılmasında, semptomlarla baş etmede ve tedavinin planlanmasında yardımcı olabilir. 
 
Anahtar kelimeler: aile hekimi, menopoz, kişilik

Abstract:
Aim: During menopause, a physiological change in women's life, women may experience various problems that reduce their quality of life. The fact that not all menopausal women have severe complaints and that the response to treatment varies suggests that the symptoms cannot be explained only by estrogen deficiency. In order to understand menopause, psychological, social and cultural factors as well as biological factors should be taken into consideration. In our study, we aimed to evaluate the relationship of menopausal symptoms with personality traits and various factors and thus contribute to the development of strategies to reduce complaints during menopause. 
 
Materials and Methods: Our study was conducted between 15.12.2022 and 15.02.2023 with 158 voluntary female patients who applied to the Family Medicine outpatient clinics of  University of Health Sciences Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital and met the research criteria. The patients filled in a data collection form questioning socio-demographic characteristics, Menopause Rating Scale (MRS) and Taştan Personality Type Scale (TPTS). Data were analysed with IBM SPSS Statistics 21.0 and significance level was accepted as p<0.05. 
 
Results: The mean age of the participants was 56.56±5.28 years, 77.2% were married, 53.7% were housewives, 68.5% had at least one chronic disease, 19.5% were smokers and the mean body mass index (BMI) was 29.36±5.64 kg/m2. The mean age at menopause was 49.30±3.52 years and 8.35±5.23 years had passed since the last menstrual period (LMP). The mean score of the individuals was 2.77±1.81 for Somatic Complaints sub-scale (score 0-8 points), 8.74±4.96 for Psychological Complaints subscale (score 0-24 points), 2.91±2.41 for Urogenital Complaints sub-scale (score 0-12 
xii 
 
points) and 14.42±7.65 for Menopause Rating Scale (MRS) Total Score (score 0 - 44 points). The most common menopausal symptoms were hot flushes-sweating (85.2%), joint-muscle disorders (83.9%) and physical-mental fatigue (81.2%). The most common personality types according to the TPTS classification were determined as Achieving-Motivator (28.9%), Peaceful (25.5%) and Helpful (18.8%). A statistically significant difference was found between the MRS Somatic Complaints scores of the individuals according to the TPTS classification (p=0.026).  Somatic symptoms were observed less in individuals with peaceful personality type and more in individuals with loyal inquisitive personality type. A statistically significant difference was found between the Somatic Complaints scores of individuals according to BMI classification (p=0.003).  It was found that somatic complaints of obese individuals were more than pre obese individuals (p=0.002). A statistically significant difference was found between the somatic complaints scores of individuals according to the duration of menopause (p=0.028). It was observed that those with menopause duration of 3-4 years had more somatic complaints than those with menopause duration of 2 years (p=0.024). Psychological complaints decreased as the duration of menopause increased (p=0.028). Psychological complaints and MRS General Total scores decreased with increasing age (p=0.002, p=0.004).  
 
Conclusion: The severity of menopausal symptoms is affected by many factors. Knowing the factors associated with menopausal symptoms in menopausal women and taking precautions accordingly will help family physicians to alleviate the symptoms. Understanding the link between menopause and personality traits may help understanding menopause, coping with symptoms and planning treatment. 
 
Keywords: family physicians, menopause, personality