Öğretmenlerde mesleki tükenmişlik ve okul yönetiminde bürokrasi arasındaki ilişkinin incelenmesi
The study of the relation between occupational exhausting in teachers and bureaucracy in school management
Yazar: TAMER ARICAN
Danışman: PROF. DR. CANAN ÇETİN
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul yönetimi = School administration

Özet:
Bu araştırma, Ortaöğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin okul yönetimindekibürokratik işleyişe karşılık oluşan mesleki tükenmişlik duygusu arasındaki ilişkiyiincelenmesi amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın evrenini; İstanbul , Anadolu Yakası, Pendik, Tuzla, Kartal, Maltepeilçelerinde bulunan ortaöğretim öğretmenlerinden oluşmaktadır.Örneklem grubu; 2008?2009 eğitim- öğretim yılında, İstanbul Anadolu yakasındaşansla seçilen okullardaki 292 öğretmenden oluşturmaktadır.Veriler, Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirliği (Ergin ,1992) tarafından yapılanMTE ölçeği ve okullardaki bürokratikleşme düzeylerinin belirlenmesi amacıyla(Öztürk ,2001) tarafından oluşturulan Okulların Bürokratik Özellikleri Ölçeğikullanılmıştır.Veriler; SPSS yardımıyla çözümlenmiştir. Ölçeğin birinci bölümüyle ilgili verilereilişkin frekans ve yüzde dağılımı alınmış, öğrencilerin tutumlarının belirlenmesineyönelik aritmetik ortalama, standart sapma, tutumlar arasında farklılığı ortayakoyabilmek için ikili karşılaştırmalarda bağımsız gruplar için ?t? testi, ikiden fazladeğişken gruplarının karşılaştırılmasında ANOVA kullanılmıştır. Farklılığınanlamlı bulunması Scheffe testi uygulatmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin nedüzeyde olduğunu belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısıtekniğinden yararlanılmıştır.Bulgulara göre; Öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin normal düzeyde olduğu,cinsiyete, medeni duruma mezun olunan son programa, mesleki kıdeme göretükenmişlik düzeylerinde farklılaşma olmadığı, yaş grubu yükseldikçe tükenmişliğinarttığı Branş alanlarına, okul türüne,okulların öğretim şekline göre ise tükenmişlikdüzeylerinin farklılaştığı görülmektedir.Öğretmenlerin okulların bürokratik özellikleri yargıları ortalamalar seviyesindedir.Okulların bürokratik özellikleri öğretmenlerin yaşlarına, kıdemine, okul türüne göredeğişme gösterirken, cinsiyete, medeni duruma, mezun olunan son programa, branşalanlarına, öğretim şekline göre değişme göstermemektedir.Okulların bürokratik özellikleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki negatifyönlüdür. Bürokratik özellikler arttıkça, tükenmişlik düzeyi azalmaktadır.

Abstract:
This research aims at revising the relation between occupational exhausting ofteachers in high-school and bureaucracy in school management.The sample space comprises of high-school teachers in Pendik, Kartal, Tuzla, andMaltepe in İstanbul, and the sampling group consists of 292 teachers selectedrandomly in 2008-2009 academic year.Raw data were analysed according to the M.T.E scale, adapted to Turkish andchecked for validity/reliability by Ergin (1992); and the bureaucratic features of theMaslach-Jackson test. The bureaucratic features and levels of the schools weredetermined via the Bureaucratic Features of Schools test by Öztürk (2001).Scale data were analysed using SPSS. For the differences among attitudes, T-test wasused for two-way comparisons for independent groups, and ANOVA for comparinggroups with more than two variables. As the difference proved meaningful, Scheffe-Test was used. The correlation between variables is determined by Pearson Product-Moments Correlation Coefficient.The findings show that the levels of the occupational exhausting of teachers areaverage and there is no difference in the level of exhausting depending on sex, thelast programme graduated, and seniority. But as the age increases, the exhaustingincreases due to the differences in education systems, school types, and the branchesof the teachers.Despite the differences in schools? bureaucratic features depending on age, seniority,and school type; no difference was found depending on sex, branch and the lastprogramme graduated.The relation between schools? bureaucratic features and the level of exhausting isnegative. The level of exhausting decreases as the bureaucratic features increases.