Türkiye'deki iller ve sektörler için Ar-Ge göstergelerinin veri zarflama analizi ile incelenmesi
Investigating R&D indicators for provinces and sectors in Türkiye with data envelopment analysis
Yazar: ELİF ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SEVDA GÜRSAKAL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Frascati Kılavuzu ülkelerin bilim ve teknoloji politikalarının oluşturulmasında esas teşkil eden, araştırma ve deneysel geliştirme göstergelerine standart oluşturmasını amaçlayan ve ilk defa 1963 yılında OECD ülkelerinin uzmanlarınca hazırlanan bir kılavuzdur. Bilgiye dayalı ekonominin gelişimine paralel olarak önem kazanmaya başlayan Frascati Kılavuzu, ülkelerin bilim, teknoloji ve yenilik sisteminin planlanmasında önemli bir başvuru kaynağıdır. Çalışmanın genel amacı Türkiye'deki iller ve sektörler için Ar-Ge göstergelerinin belirlenmesi ve 2014-2019 yılları için Ar-Ge etkinliklerinin incelenmesidir. Bu doğrultuda Frascati Kılavuzu'ndan ve önceki çalışmalardan hareketle Ar-Ge göstergeleri belirlenmiş ve Türkiye'deki iller ve sektörler için Ar-Ge etkinlikleri analiz edilmiştir. Etkinlik ölçümü için veri zarflama analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçeğe göre sabit getiri (CCR), ölçeğe göre değişken getiri (BCC) ve Malmquist Toplam Faktör Verimliliği (MTFV) değerleri yorumlanmıştır. 
Çalışmanın birinci bölümünde bilim-teknoloji kavramı ve politikaları, Ar-Ge ve inovasyon kavramı, Ar-Ge göstergeleri ve teşvik uygulamaları, Frascati Kılavuzu göstergeleri incelenmektedir. İkinci bölümde, çalışmada uygulanacak olan etkinlik ölçümü teknikleri üzerinde durulmaktadır. Bu kapsamda veri zarflama  analizi, CCR, BCC, MTFV kavramları incelenmektedir. Çalışmanın son  bölümünde ise T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Girişimci Bilgi Sistemi'nden elde edilmiş olan; 81 adet il ve 10 adet sektör için Ar-Ge göstergeleri inelenerek, Veri Zarflama Analizi ile etkinlik skorları ve MTFV değerleri hesaplanıp yorumlanmıştır.

Abstract:
The Frascati Guide was prepared by the experts of OECD countries for the first time in 1963, in the formation of science and technology policies of countries and in setting standards for research and development indicators. This guide is an important reference source in planning the science, technology and innovation system of countries.
The general aim of the study is to determine the R&D indicators for the provinces and sectors in Türkiye and to examine the R&D activities for the years 2014-2019. In this direction, R&D indicators were determined based on the Frascati Guide and previous studies, and R&D activities for provinces and sectors in Türkiye were analyzed. Data envelopment analysis techniques were used for efficiency measurement and CCR, BCC and Malmquist Productivity Index (MPI) values were interpreted.
In the first part of the study, the definition of science-technology policies, R&D and innovation, R&D indicators, incentives, and the Frascati Guide indicators are examined. The second part emphasizes the efficiency measurement techniques that will be applied in the study. In this context, concepts such as data envelopment analysis, CCR, BCC, and MPI are examined. In the last part of the study, efficiency scores and Malmquist Efficiency Index values were analyzed using data envelopment analysis. This involved examining the R&D indicators for 81 provinces and 10 sectors obtained from the Entrepreneur Information System of the Ministry of Industry and Technology of the Republic of Türkiye.