Tedbîrü'l-Mevlûd 182a-365b varakları arası (Giriş-inceleme-söz varlığı-metin-dizin)
Between pages 182a-365b of Tedbîrü'l-Mevlud (Introduction-analysis-vocabulary-text-index)
Yazar: SİDER MELEK KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEBAHAT ARMAĞAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Tıp = Medicine ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Bir usul olarak tüm yaş gruplarından insan sağlığını kapsayan tıp çalışmaları, çocukluk, gençlik ve yaşlılık gibi kısımlara ayrılmadan Osmanlı tıp sahasında varlığını sürdürmüştür. Bu noktada Tedbîrü'l-Mevlûd öne çıkmıştır. Çünkü eser, müstakil olarak çocuk hastalıkları üzerine yazılmış ilk kitap olarak görülmesi yanında çocuk eğitiminden de bahsederek dikkatleri çekmiştir.
18. yüzyıl başında tamamlanmış olan Tedbîrü'l-Mevlûd, Ayaşlı Hekim Şa'bân Şifâ'î'ye aittir. Şifâ'î müstakil bir çocuk sağlığı kitabı olmamasından yakınarak bu eseri yazmıştır. Diğer eserler genel tıp alanını kapsar niteliktedir. Başlı başına çocuk sağlığını konu edinen ilk eser olması, Tedbîrü'l-Mevlûd'u değerli kılmıştır.
Eserin, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi, numara 36106'da bulunan nüshası, Şa'bân Şifâ'î'nin kendi yazmış olduğu düşünülen nüshadır. Çalışma bu nüsha üzerinden gerçekleştirilmiştir.
Eserde tenasül, gebelik, ceninin teşekkülü, gebelerde ve yeni doğan çocuklarda alınması gereken tedbirler ve çocuk hastalıkları ile çocuğun eğitim ve terbiyesi ele alınmıştır.
Çalışma Giriş, İnceleme, Söz Varlığı, Metin, Ekler, Dizin ve Sonuç bölümlerinden oluşmuştur. Giriş bölümünde Şa'bân Şifâ'î hayatı, eserleri ve Tedbîrü'l-Mevlûd'a değinilmiştir. İncelemede metnin yazım özellikleri, ses bilgisi ve şekil bilgisi üzerinde durulmuştur. Söz Varlığı bölümünde metinde geçen kelime sayısının istatistiksel olarak oranı incelenmiş; bitki, terkip, organ, hayvan, hastalık, hekim adları ve söz varlığı inceleme sonucunda tespit edilen unsurlar verilmiştir. Metin bölümünde Tedbîrü'l-Mevlûd transkribe edilmiş, metnin derkenar kısımları Ekler başlığı altında yer almıştır. Dizin bölümünün hazırlanmasında TürkSözDiz 3.5 kullanılmıştır. Son olarak Sonuç bölümü ve faydalanılan kaynakların yer aldığı Kaynakça bölümü ile inceleme son bulmuştur.

Abstract:
As a method, medical studies covering human health from all age groups continued in the Ottoman medical field without being divided into parts such as childhood, youth and old age. At this point, Tedbîrü'l-Mevlud came to the fore. Because, besides being seen as the first book written on pediatrics independently, the work attracted attention by mentioning the education of children.
Tedbîrü'l-Mevlud, which was completed at the beginning of the 18th century, belongs to Physician Şa'bân Şifâ'î from Ayaş. Şifa'î wrote this work, complaining that it is not an independent book on children's health. Other works cover the field of general medicine. The fact that it is the first work on child health on its own has made Tedbîrü'l-Mevlud valuable.
The copy of the work, located in Ankara University Faculty of Theology Library, number 36106, is the copy that is thought to have been written by Şa'bân Şifâ'î himself. The study was carried out on this copy.
In the work, reproduction, pregnancy, the formation of the fetus, the precautions to be taken in pregnant women and newborn children, pediatric diseases and the education and upbringing of the child are discussed.
The study consists of Introduction, Review, Vocabulary, Text, Appendices, Index and Conclusion. In the introduction, the life of Şa'bân Şifâ'î, his works and Tedbîrü'l-Mevlud are mentioned. In the review, the writing features of the text, phonetics and morphology were emphasized. In the Vocabulary section, the statistical ratio of the number of words in the text was examined; The names of plants, compounds (medicament), organs, animals, diseases, physicians, and vocabulary are given. In the text section, Tedbîrü'l-Mevlud has been transcribed, and the marginal parts of the text are included under the title of Appendices. TürkSözDiz 3.5 was used in the preparation of the index section. Finally, the study came to an end with the Conclusion section and the Bibliography section, which includes the sources used.