Multiple sklerozlu bireylere yönelik geliştirilen mobil uygulamanın semptom yönetimi ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of mobile application developed for patient with multiple sclerosis on symptom management and quality of life
Yazar: SEMA ÜSTÜNDAĞ
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR USTA YEŞİLBALKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Mobil uygulama = Mobile application ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı Multiple Skleroz'lu bireylere yönelik geliştirilen MobilMS'in, MS'li bireylerde semptom yönetimine, yaşam kalitesine ve tedavi uyumuna etkisini belirlemekti. Yöntem: Araştırma karma tipte (nitel ve nicel), randomize kontrollü, yarı deneysel olarak Mart 2019-Aralık 2020 tarihleri arasında Kütahya il merkezinde bir üniversite hastanesinin MS polikliniği'nde yürütüldü. Araştırmanın örneklemini, araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uyan, uygulama grubu 31, kontrol grubu 32 hasta olmak üzere toplam 63 hasta oluşturdu. Araştırma verileri; Birey Tanıtım Formu, Multipl Skleroz Semptom Ölçeği, Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği,  Multiple Skleroz Tedaviye Uyum Anketi kullanılarak 0. ay, 1. ay ve 3. ay olmak üzere üç kez toplandı. Uygulama grubunda yer alan MS'li bireylerden MobilMS'i (3 ay süre ile) kullanmaları istendi, izlemler sırasında yaşanan semptomlara yönelik geri bildirim verildi. İlk görüşme yüzyüze yapıldı, izlem verileri telefon görüşmeleri ile toplandı. Bu süreçte kontrol grubunda yer alan MS'li bireylerin standart bakım almaları sağlandı. Araştırma sonunda; MobilMS kontrol grubu ile paylaşıldı. Araştırmanın yürütülmesi için gerekli etik kurul ve kurum izinleri alındı. Bulgular: Uygulama grubunun MobilMS değerlendirme puan ortalaması 8.741±1.290'dur (Min:5-Max:10). MS'li bireylerin büyük çoğunluğu (%90.3) MobilMS'in "bilgilendirici ve faydalı bir uygulama" olduğunu, yaklaşık üçte biri (%71.0) "ilaç alarm sistemini faydalı" bulduğunu belirtmiştir. MobilMS kullanan MS'li bireylerin, üç aylık kullanım sonrası yaşam kalitesi 1. ay -3. ay puan ortalaması anlamlı olarak yüksek iken (p=0.001) semptom puan ortalaması ve MDR değeri artışının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu, ancak istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür  (p>0.05). Sonuç: MobilMS, MS'li bireyler tarafından yüksek oranda beğenilen, kabul edilen ve kullanılabilir bir uygulamadır. MobilMS kullanımının semptom yönetimi, yaşam kalitesi ve tedavi uygumunu destekleyen bir etkisi olduğu söylenebilir. Bu çalışmanın; hemşirelerin yenilikçi ve erişim kolaylığı sağlayan teknolojik gelişmeleri hemşirelik bakımına yansıtacağı, MS'li bireylerin hemşirelik bakımında mobil uygulamaya dayalı destekleyici ve semptom yönetiminin yararları üzerine yürütülecek olan gelecek çalışmalara temel oluşturacağı öngörülmektedir. 

Anahtar Kelimeler; Mobil uygulama; Semptom yönetimi; Yaşam kalitesi; Multiple Skleroz; Hemşirelik.

Abstract:
Objective: the aim of this study was to determine the effect of mobile application developed for patient with Multiple Sclerosis on symptom management and quality of life. Methods: The study was conducted as mixed type (qualitative and quantitative) randomized controlled, quasi-experimental study March 2019 and December 2020 in the MS outpatient clinic of a university hospital in the province of Kütahya.  A total of 63 patients were included in the study according to the inclusion criteria of randomization, split into application group 31 patient and control group with 32 patients. Data were collected using; Individual Information Form, Multiple Sclerosis Symptom Scale, Multiple Sclerosis Quality of Life Scale, Multiple Sclerosis Treatment Adherence Questionnaire were collected three times as 0, 1 and 3 months. Individuals with MS in the application group were asked to use MobilMS (for 3 months), and feedback was given on the symptoms experienced during the follow-up. The first interview was made face-to-face, and follow-up data were collected by telephone interviews. In this process, individuals with MS in the control group were provided with standard care. At the end of the research; MobilMS was shared with the control group. Necessary ethics committee and institutional permissions were obtained for the conduct the study.  Results: The mean MobilMS evaluation score of the application group was 8.741±1.290 (Min:5-Max:10). The vast majority (90.3%) of individuals with MS stated that MobilMS is an "informative and useful application", while approximately one third (71.0%) found the "drug alarm system useful". Quality of life of individuals with MS using MobilMS after three months of use, 1 month -3 month while the mean score of the month was significantly higher (p=0.001), it was observed that the mean symptom score and the increase in MDR value were lower than the control group, but it was not statistically significant (p>0.05). Conclusion: MobilMS is an application that is highly appreciated, accepted and usable by individuals with MS. It can be said that the use of MobilMS has an effect that supports symptom management, quality of life and treatment adherence. This study; It is predicted that nurses will reflect innovative and easy-to-access technological developments to nursing care, and it will form the basis for future studies on the benefits of mobile application-based supportive and symptom management in nursing care of individuals with MS.

Keywords; Mobile application; Symptom management; Quality of life; Multiple Sclerosis; Nursing.