Rehber öğretmenlerin ve branş öğretmenlerinin epistemik otorite olarak algılanma düzeylerinin incelenmesi
Examining the perception level of guidance counselors and branch teachers as an epistemic authority
Yazar: MUHAMMED FUAT KENÇ
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı = Perception ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Epistemik otorite = Epistemic authority ; Epistemoloji = Epistemology ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Otorite = Authority ; Rehber öğretmenler = Guidance teacher ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğretmen algılama = Perception of tearcher ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı ortaöğretim rehber ve branş öğretmenlerinin, öğrencileri tarafından epistemik otorite olarak algılanma düzeylerinin incelenmesidir. Araştırma, tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni, Ankara ili merkez ilçelerindeki ortaöğretim öğrencilerinden, onların rehber, Türk edebiyatı ve matematik öğretmenlerinden oluşmaktadır. Bu evrenden random olarak örneklem seçilmiştir. Araştırma 118 öğretmen ve 1018 öğrenci üzerinde yapılmıştır.Araştırmada veri toplamak için 1993 yılında Raviv ve diğerleri tarafından geliştirilmiş Epistemik Otorite Ölçeği Türkçeye uyarlanarak kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Ayrıca araştırmanın açık uçlu son sorusuna verilen cevaplar içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir.Ortaöğretim öğrencilerinin öğretmenlerini epistemik otorite olarak algılama düzeyleri öğretmenlerin branşlarına göre farklılaşmaktadır. Bu fark Türk edebiyatı ve matematik öğretmenleri arasında Türk edebiyatı öğretmeni lehinedir.En yüksek puanın altı olduğu bir değerlendirmede Matematik öğretmenlerinin, %14.29'unun rehber öğretmeni iki düzeyinde, %14.29'unun üç düzeyinde, %23.81'inin dört düzeyinde, %30.95'inin beş düzeyinde, %16.67'sinin ise altı düzeyinde epistemik otorite olarak algıladıkları belirlenmiştir. Türk edebiyatı öğretmenlerinin, %2.44'ü rehber öğretmeni bir düzeyinde, %4.88'i iki düzeyinde, %19.51'i üç düzeyinde, %39.02'si dört düzeyinde, %19.51'i beş düzeyinde, %14.63'ü ise altı düzeyinde epistemik otorite olarak algılamaktadır.Rehber öğretmenlerin %2.8'inin bir düzeyinde, %22.86'sının dört düzeyinde, %45.71'inin beş düzeyinde, %28.57'sinin ise kendini altı düzeyinde epistemik otorite olarak algıladığı belirlenmiştir. Türk edebiyatı öğretmenlerinin kendilerini epistemik otorite olarak algılama düzeyleri ise %2.44'ü bir düzeyinde, %4.88'i iki düzeyinde, %7.32'si üç düzeyinde, %17.07'si dört düzeyinde, %39.02'si beş düzeyinde, %29.27'si ise altı düzeyinde olmak üzere değişmektedir. Matematik öğretmenlerinin %4.76'sının üç düzeyinde, %9.52'sinin dört düzeyinde, %45.24'ünün beş düzeyinde, %40.48'inin ise altı düzeyinde kendini epistemik otorite olarak algıladıkları belirlenmiştir.Rehber öğretmenin epistemik otorite olarak algılanması, öğretmenlerin branşlarına, mesleki deneyimlerine ve cinsiyetlerine göre anlamlı bir biçimde farklılaşmamaktadır.Hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin rehber öğretmenleri epistemik otorite olarak algılama düzeyleri ile rehber öğretmenlerin kendilerini epistemik otorite olarak algılama düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmaktadır.Rehber öğretmenin epistemik otorite olarak algılanması, öğrencilerin cinsiyetine göre anlamlı bir biçimde farklılaşmamaktayken sınıf düzeylerine ve de rehberlik servisinin hizmetlerinden yararlanma sıklıklarına göre farklılaşmaktadır.Sorulan açık uçlu soru ile öğrencilerin epistemik otorite olarak algıladıkları kişilerin özellikleri tespit edilmiştir. Öğrenciler epistemik otorite olarak gördükleri kişiye 71 özellik yüklemişlerdir. Bu özelliklerden, ?bilgili olması? özelliği toplamda 132 kez tekrar edilmişken, ?sınırlarının olması?, gibi 19 özellik ise sadece bir kez tekrar edilmiştir. Öğretmenler ise epistemik otorite olarak gördükleri kişiye 42 farklı özellik yüklemişlerdir. Bu özelliklerden ?araştırmacı olma? özelliği toplam 21 kez tekrarlanarak en çok tekrar edilen özellik olurken 25 farklı özellik (örneğin pozitif olması gibi) ise sadece bir kez tekrar edilmiştir.Bu araştırma ile öğrencilerin genel olarak öğretmenlerini orta ve yüksek düzeyde epistemik otorite olarak algıladıkları sonucuna varılmıştır.Araştırma ile ilgili anahtar kelimeler: Epistemik otorite, bilgi otoritesi, bilgi.

Abstract:
The general objective of this study is to examine the level of perception of the students about their guidance counselors and branch teachers in secondary schools as an epistemic authority. The study is designed on the scanning model. The universe of the study consists of the secondary level students in central districts of Ankara, including their guidance counselors, Turkish Literature and mathematics teachers. The sampling was randomly selected from this universe. The research was conducted on 118 teachers and 1018 students.The version of the epistemic authority scale developed by Raviv et al in 1993 adapted in Turkish was used in to collect data for the study. The data obtained were analyzed by the SPSS software. Also, the answers given to the last and open-ended question of the study were analyzed by means of content analysis technique.In an evaluation in which the maximum point is six, the level of perception amongst secondary school students about their teachers as an epistemic authority depends on the specialization field of teachers. This difference, when it comes to Turkish literature and Mathematics teacher is in favor of the Turkish literature teacher.As the highest grade is six; it has been found out that 14.29 % of mathematics teachers perceive guidance counselors as an epistemic authority at level of two, and 14.29 % of them at a level of three, 23.81 % of them at a level of four, 30.95 % at a level of five, 16.67 % of them at a level of six. As for the Turkish Literature teachers, 2.44 % of them perceive guidance counselors as an epistemic authority at level of one, and 4.88 % of them at a level of two, 19,51 % of them at a level of three, 39.02 % of them at a level of four, 19.51 % of them at a level of five and 14,63 % of them at a level of six.It has also been found out that 2.8 % of the guidance counselors perceive themselves as an epistemic authority at a level of one, 22,86% at a level of four, 45,71% at a level of five, 28,57% at a level of six. As for mathematics teachers, it has been found out that 4.76% of them perceive themselves as an epistemic authority at a level of three, 9,52 % of them at a level of four, 45,24% at a level of five, and 40,48% at a level of six. The Turkish Literature teachers? perception of themselves as epistemic authorities is as follows; 2.44% of them at a level of one, 4,88% at a level of two, 7,32% at a level of three and 17,07% at a level of four, 39.02% of them at a level of five, 29.27% of them at a level of six.The perception of a guidance counselor as an epistemic authority varies significantly in accordance with the specialization field, professional experience and the sex of the teachers.There is a significant difference between both the students? and the teachers? level of perception of guidance counselors as an epistemic authority and the guidance counselors? level of perception of themselves as an epistemic authority.The perception of the guidance counselor as an epistemic authority does not differentiate significantly by the gender of the student, but it varies by the grades and the frequency at which students benefit from the counseling services.By the help of the open- ended question, the personality features of those who are perceived by the students as an epistemic authority were determined. The students attributed 71 features to the figure that they regarded as an epistemic authority. Of all these features, ?Being knowledgeable? were repeated 132 times in total, other 19 features such as ?having limits? were repeated only once. The teachers attributed 42 different features to the figure they regarded as epistemic authority. Of all those features, whereas ?being a researcher? was repeated 21 times in total and became most repeated feature, 25 other different features (e.g, being positive) were repeated only once.As a result of this study, it was found that the students generally regard their teachers as epistemic authority at medium and high levels.Keywords related to the study: Epistemic authority, knowledge authority, knowledge.