Online haber yayımcılığında görsel tasarım boyutu: Haber sitesi örnekleri üzerine bir uygulama
Visual design dimension on online news an application on news sites for online journalism
Yazar: SİBEL ONURSOY
Danışman: DOÇ.DR. HİKMET SOFUOĞLU ; PROF.DR. UĞUR DEMİRAY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 2001
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Elektronik medya = Electronic media ; Görsel tasarım = Visual design ; Haberler = News ; Sanal haberler = Online news ; Tasarım = Design ; Web tasarımı = Web design ; İnternet = Internet

Özet:
DOKTORA TEZ OZU ONLINE HABER YAYIMCILIĞINDA GÖRSEL TASARIM BOYUTU: HABER SİTESİ ÖRNEKLERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA Sibel Onursoy Basım ve Yayımcılık Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2000 I. Danışman: Prof. Dr. Uğur Demiray II. Danışman: Doç. Hikmet Sofuoğlu Web haber sitelerinin kullanımına yönelik belirginleşen sunum biçimleri ve sayfa elemanlarının kullanıcı üzerindeki yansımalarının araştırıldığı bu çalışmanın kuramsal bölümünde online yayımcılık, online okurlar, tasarım kültürü ve Türkiye'deki online yayımcılık ele alınmıştır. Ayrıca Online yayım tasarımı ve geleneksel yayımcılık arasındaki farklılıklar ele alınarak, teknolojik faktörlere değinilmiştir. Web sayfalarının tasarımı bölümünde sayfaların planlanması, tasarım işlevi, metin yapıları, göz hareketleri ve online okuma alışkanlığına yer verilmiştir. Ayrıca görsel tasarım konusunda önemli görülen alanlar, dengeler,başlıklar,çizgiler, tablolar, renk, tipografı, fotoğraf gibi konularda kullanıma yönelik üstünlük, zayıflık ve farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tezin uygulama bölümünde ise, haber sitelerinde sunulan tasarım biçimleri ve tasarım elemanlarının kullanılabilirlik ve tatmin yaklaşımına göre değerlendirilmesi amacıyla haber sitelerinde gezinti ve bir sormacanın yanıtlanmasından oluşan bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulamada varolan duruma ilişkin saptamalar elde edilmeye çalışılmıştır. Haber sunum biçimleri ve sayfa elemanlarının kullanılabilirlik ve kullanıcı doyumu bağlamındam kullanıcılar üzerindeki etkililiğinin gözlemlenmesini kapsamaktadır. Uygulama sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, haber sitelerinin sayfalarında görsel sunum konusunda, en başta kullanılabilirliği olmak üzere hızlı erişim, görsel çekicilik, okunabilirlik, görsel tutarlılık, düzen, anlaşılabilirlik ve sadelik gibi unsurların kullanımı etkilediği görülmektedir. Son bölümde yapılan uygulamanın ayrıntılı olarak yorumlarına yer verilmiştir. Genel olarak çalışma evrenindeki haber sitelerinin tasarımları, kullanıcılar tarafından yeterli bulunmakla birlikte, özelde işlevlerini tam olarak yerine getirdikleri görülmektedir. Sonuç olarak online haber sitelerinde kullanılan tasarım biçimlerinin okurlar üzerinde etkin olduğu, basılı materyallerin tasarımında etkin olan biçimlerin web sayfalarında o kadar etkin olmadığı ve farklı etkin biçimlerin olduğu, web sayfalarının sunum biçimlerinin iyileştirilebilmesi için kullanım testlerinin geliştirilmesinin bir gereksinim olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
IV ABSTRACT VISUAL DESIGN DIMENSION ON ONLINE NEWS: AN APPLICATION ON NEWS SITES FOR ONLINE JOURNALISM This study examines the effects of types of presentations and screen characteristics on the user reflections during a web-based news reading. It reviews the online publication, online readers, design culture and developments of online news publication in Turkey. Also, technological factors were explained by emphasizing the differences between online news publication design and traditional publication process. In regard to the design of web page design, screen planning, design functions, text structures, eye movements and online reading issues were underlined. In addition, topics such as the important issues and new trends in visual design, balance, titles, lines, tables, color, typography and photography were discussed by emphasizing their advantages and disadvantages. Participants were given a questionnaire in which they answered questions after searching through pre-determined online news sites. Doing this, they evaluated the design types and the usability of design characteristics in the light of uses and gratification approach. Study results showed that mostly the usability, quick access, visual appeal, readability, visual consistency, organization, understandability and neatness issues affected the use of online news sites. Generally, participants rated the overall design of screens as "efficient" and stated that they those sites fulfilled their requirements. It was found that the design types of online news sites had a significant effect on users while the traditional printed material design types did not show the same effect in the web format. It was concluded in the study that evaluation tests had to be developed in order to innovate the presentation types of the web sites.