Komplet spinal kord yaralanmalı hastalarda abdominal kaslara uygulanan fonksiyonel elektrik stimülasyonun ultrason ile ölçülen kas kalınlığına, solunum fonksiyonlarına ve oturma dengesine etkisi
The effect of application funcitonal electrical stimulation on abdominal muscles thickness, respiratory functions and sitting balance in patients with complete spinal cord injury
Yazar: HANDAN ELİF NUR BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. ELİF YALÇIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Çalışmamızda komplet spinal kord yaralanmalı hastalarda abdominal 
kaslara terapötik egzersiz (TE) ile birlikte uygulanan fonksiyonel elektriksel 
stimülasyonun (FES) ultrasonografi ile ölçülen abdominal kas kalınlığına, oturma 
dengesine ve solunum fonksiyonlarına etkilerini incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü ve prospektif planlanan bu 
araştırmaya Şubat 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında komplet torakal spinal kord 
yaralanması olan 34 hasta dahil edildi. Tüm hastaların demografik bilgileri ve 
fonksiyonel durumları kayıt edildi. ASIA bozukluk skalası ile nörolojik seviyeleri 
tespit edildi. Hastalar 2 gruba ayrılarak bir grubun (n:17) abdominal kaslarına FES ve 
TE, diğer gruba (n:17) sadece TE haftada 3 kez 4 hafta boyunca uygulandı. Tüm 
hastalarda tedavi öncesi ve sonrası bilateral rektus abdominis (RA), obliqus eksternus 
(OE), obliqus internus (OI), transversus abdominis (TA) kaslarının ultrasonografiyle 
kas kalınlığı ölçümü yapıldı. Hastalara ileri (F), sağa(R) , sola(L) olmak üzere 3 yönde 
modifiye fonksiyonel uzanma testi (mFRT), gövde kontrol testi (GKT), görsel analog 
skala (GAS), solunum fonksiyon testi uygulandı. 
Bulgular: Gruplar arasında yaş, boy, kilo, cinsiyet, fonksiyonel durum 
açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Her iki grupta tüm kas 
kalınlıkları, her üç yöne mFRT, GKT, GAS değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı 
artış saptanmasına rağmen, FES+TE uygulanan grupta değişim ortalamaları sadece TE
uygulanan gruba göre anlamlı fazla tespit edildi (p<0,05). Sadece TE uygulanan grupta
OI-L kas kalınlığı ölçümünde istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmamıştır 
(p>0,05). FES+TE grubunda FVC, PEF, MVV, IC, VC değerlerinde istatistiksel 
olarak anlamlı artış saptandı (p<0,005). FEV1, FEV1/FVC, PEF%25-75 değerlerinde 
tedavi sonrası istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). TE grubunda 
sadece MVV değerinde tedavi sonrası istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı 
(p<0,05).
Sonuç: Torakal komplet SKY'li hastalarda terapötik egzersizlere eklenen 
abdominal kaslara uygulanan FES tedavisinin abdominal kas kalınlığını artırmada, 
oturma dengesi ve solunum fonksiyonlarını iyileştirmede daha etkili olduğu bulundu.

Abstract:
Objectives: Our aim in this study is to examine the effects of functional 
electrical stimulation (FES) applied to the abdominal muscles together with 
therapeutic exercise (TE) on the abdominal muscle thickness measured by 
ultrasonography, sitting balance and respiratory functions on patients with complete 
spinal cord injury.
Materials and Methods: Thirty-four patients with complete thoracic spinal 
cord injuries were included in this randomized controlled and prospective study 
between February 2022 and January 2023. Demographic information and functional 
status of all patients were recorded. Neurological levels of injury were determined by 
means of the ASIA impairment scale. The patients were divided into 2 groups and both 
FES and TE were applied to the abdominal muscles in the first group (n:17), only TE 
was applied to the second group (n:17) 3 times a week for 4 weeks period. Muscle 
thickness measurement of bilateral rectus abdominis (RA), obliqus externus (OE), 
obliqus internus (OI), transversus abdominis (TA) muscles by ultrasonography was 
performed in all patients prior and post treatment. Modified functional reach test 
(mFRT) in 3 directions as forward (F), right (R), and left (L), trunk control test (TCT), 
visual analog scale (VAS), pulmonary function test were applied to the patients.
Results: There was no statistically significant difference between the studied 
groups in terms of age, height, weight, gender, functional status (p>0,05). Although 
there was a statistically significant increase in all muscle thicknesses, mFRT in all 
three directions, TCT and VAS values in both groups, the means change in the 
FES+TE group was significantly higher than in the TE group (p<0,05). There was no 
statistically significant increase in OI-L muscle thickness in second TE group only 
(p>0,05). There was also significant increase in FVC, PEF, MVV, IC, and VC values 
in the FES+TE group (p<0,05). There was no statistically significant difference in 
FEV1, FEV1/FVC, PEF 25-75% values post treatment in the FES+TE group (p>0,05). 
 
xi
İn the TE group a significant increase in only MVV value was observed post treatment
(p<0,05).
Conclusion: Application abdominal FES treatment together with therapeutic 
exercises in patients with thoracic complete SCI was found to be more effective in 
increasing abdominal muscle thickness, improving sitting balance and respiratory 
functions. Abdominal FES may be a good treatment option in shortening rehabilitation 
period and accelerating recovery outcome.
Keywords: Functional Electrical Stimulation, Sitting Balance, Spinal Cord 
Injury