Probleme dayalı öğrenme yönteminin üstdüzey düşünme becerilerine etkisi: Bir meta-analiz ve meta-tematik çalışması
The effect of problem-based learning method on high-level thinking skills: A meta-analysis and a meta-thematic study
Yazar: BUKET KIRAÇ
Danışman: PROF. DR. ŞENEL ELALDI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Düşünme becerileri = Thinking skills ; Meta analizi = Meta analysis ; Probleme dayalı öğrenme = Problem based learning ; Tematik inceleme = Thematic analysis ; Üst düzey düşünme = Higher order thinking

Özet:
Bu çalışmanın amacı 2000-2021 yılları arasında yapılan probleme dayalı öğrenme yönteminin üstdüzey düşünme becerilerine etkisini meta-analiz ve meta-tematik analiz yöntemiyle genel etki büyüklüğünü hesaplamaktır. Araştırmada moderatör analizler ise üstdüzey düşünme becerilerinin uygulandığı ders, sınıf düzeyi ve düşünme becerileri olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda araştırmanın konusuyla ilgili yapılmış olan çalışmalar incelenerek meta-analiz için belirlenen kriterlere uygun olan 39 çalışma, meta-tematik analiz için ise 16 çalışma kullanılmıştır. Bu araştırmada meta-analiz sonuçları değerlendirildiğinde probleme dayalı öğrenme yönteminin üstdüzey düşünme becerilerinde etki büyüklüğü .861 olarak hesaplanmıştır. Cohen'in sınıflamasına göre bu değer büyük düzeyde pozitif olarak ifade edilmektedir. Bu doğrultuda probleme dayalı öğrenme yönteminin geleneksel yöntemlere göre üstdüzey düşünme becerilerine etkisinde anlamlı düzeyde bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın meta-tematik analiz boyutunda ise katılımcıların görüşlerinden 'bilişsel, sosyal, duyuşsal ve sınırlılıklar temaları oluşturulmuştur. Probleme dayalı öğrenme yönteminin bilişsel boyuta etkisi temasında farklı fikirleri ortaya çıkarması, farklı çözüm yolları için düşündürmesi, özgün düşünceyi geliştirmesi, öğrenciyi araştırma yapmaya yönlendirmesi, yaparak yaşayarak öğrenme becerisini geliştirmesi, hızlı karar verme becerisinde etkili olması, yöntemin daha iyi öğrenmeye sağlaması, çözüm üretme becerisini geliştirmesi, problem çözme becerisi kazandırması, problemin kaynağının belirlenmesi kodlarına ulaşılmıştır. Yöntemin sosyal boyuta etkisi temasında grupla birlikte öğrenme becerisi geliştirmesi, bireysel eksikliğin farkına varılması, kendi fikirlerini açıklayabilmesi, grup içi tartışma becerisini geliştirmesi kodlarına ulaşılmıştır. Yöntemin duyuşsal boyutta etkisinde ise eleştirel düşünme becerisini geliştirmesi, yaratıcılığı geliştirmesi, sorumluluk alma becerisi sağlaması, yöntemin zevkli bulunması, merak ve ilgiyi arttırması kodlarına ulaşılmıştır. Diğer yandan yöntemin sınırlılıkları temasında ise fazla zaman alıcı olması, sıkıcı olması, grup üyelerinin eşit görev almaması, grup içi anlaşmazlıklar yaşanması, senaryo ve deneylerin zor olması, her ders için uygun olmaması, rahatsız edici davranışların olması, araştırma yapmak için imkanların kısıtlı olması kodlarına ulaşılmıştır. Yapılan analizler sonucunda probleme dayalı öğrenme yönteminin üstdüzey düşünme becerilerini geliştirmede kullanılmasının olumlu bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda eğitim sürecinde yöntemin etkililiği göz önünde bulundurularak derslerde kullanılmasının arttırılması önerilir.

Abstract:
The aim of this study is to calculate the overall effect size of the effect of the problem-based learning method, which was carried out between 2000-2021, on higher-order thinking skills, using meta-analysis and meta-thematic analysis methods. The moderator analyzes in the research were determined as the course, thinking skills and experiment duration in which high-level thinking skills were applied. In this context, the studies on the subject of the research were examined and 39 studies suitable for the criteria determined for meta-analysis and 16 studies were used for meta-thematic analysis. When the meta-analysis results were evaluated in this study, the effect size of the problem-based learning method on high-level thinking skills was calculated as. 861. According to Cohen's classification, this value is expressed as highly positive. In this direction, it has been concluded that the problem-based learning method has a significant effect on higher-order thinking skills compared to traditional methods. In the meta-thematic analysis dimension of the research, the themes of 'cognitive, social, affective and limitations' were formed from the opinions of the participants. The effect of the problem-based learning method on the cognitive dimension reveals different ideas, makes them think about different solutions, develops original thinking, directs the student to research, develops the ability to learn by doing, being effective in quick decision-making skills, the method provides better learning, and the ability to produce solutions. development, gaining problem solving skills, and determining the source of the problem have been reached. In the theme of the effect of the method on the social dimension, the codes of developing learning skills with the group, recognizing individual deficiencies, expressing their own ideas, and improving in-group discussion skills were reached. In the affective dimension of the method, the codes of developing critical thinking skills, developing creativity, providing the ability to take responsibility, finding the method enjoyable, increasing curiosity and interest have been reached. On the other hand, in the theme of the limitations of the method, the codes were found to be too time consuming, boring, group members not getting equal duties, conflicts within the group, difficult scenarios and experiments, not suitable for every lesson, disturbing behaviors, limited opportunities for research. As a result of the analysis, it was concluded that the use of the problem-based learning method in developing higher-order thinking skills has a positive effect. In this context, considering the effectiveness of the method in the education process, it is recommended to increase its use in lessons.