Fen bilgisi öğretmen adaylarının teknolojiye hazırlık, dijital okuryazarlık ve uzaktan eğitim ortamlarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of the relationship between teacher candidates' technology readiness levels, digital literacy levels and attitudes towards distance education environments
Yazar: ZEHRA KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. SAKİNE SERAP AVGIN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Teknoloji = Technology

Özet:
Bu araştırmada fen bilgisi öğretmen adaylarının teknolojiye hazırlık, dijital okuryazarlık ve pandemi süreci içerisinde uzaktan eğitim ortamına yönelik tutumlarını çeşitli değişkenler açısından incelemek ve bunlar arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amaçlanmıştır.  Çalışma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın katılımcıları Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi eğitim fakültesi fen bilgisi eğitimi ana bilim dalında öğrenimlerine devam eden 1. 2. 3. ve 4. sınıf öğretmen adaylarıdır.  Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Riegel (2018) tarafından geliştirilen 7'li likert yapıda Öğretmen Hazırlama Teknoloji Envanteri, Bayrakçı (2020) tarafından geliştirilen 5'li likert özellikte Dijital Okuryazarlık Ölçeği ve Yıldız ve ark. (2021) tarafından geliştirilmiş olan 5'li likert yapıda Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Ortamlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS 26.0 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Verilerin normalliğini test etmek amacı ile çarpıklık ve basıklık değerleri hesaplanmış ve Shapiro-Wilk Testi yapılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiği için Bağımsız Örneklem T-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ile çalışmaya devam edilmiştir. Ayrıca ölçüm araçlarının birbirleri ve belirlenen değişkenler ile arasındaki ilişkiyi tespit etmek için Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre katılımcıların teknolojiye hazırlık düzeylerine ilişkin alt boyut puanları değerlendirildiğinde en yüksek ortalama puana işbirlikçi, tasarımcı ve analist alt faktörleri sahip olup bunların orta üstü/iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bunları takiben vatandaş, kolaylaştırıcı, önder ve öğrenci alt boyutlarıda orta düzeyde olarak bulunmuştur. Katılımcıların dijital okuryazarlıkları orta düzeyde ve pandemi süreci içerisinde uzaktan eğitim ortamına yönelik tutumları düşük düzeydedir. Öğretmen adaylarının teknolojiye hazırlık düzeyleri toplam puanı üzerinden cinsiyet, genel ortalama, aile yapısı, üniversiteye gelinceye kadar yaşanılan yer, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve ailenin aylık gelir değişkeni arasında anlamlı ölçüde bir farklılık bulunmazken sınıf düzeyi ve genel teknoloji okuryazarlık düzeyi ile arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır. Dijital okuryazarlık düzeyi ile cinsiyet, genel ortalama, aile yapısı, üniversiteye gelinceye kadar yaşanılan yer, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve ailenin aylık gelir değişkeni açısından anlamlı bir farklılığa rastlanılmazken sınıf düzeyi ve genel teknoloji okuryazarlık değişkeni açısından anlamlı bir farklılığın olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların pandemi sürecinde uzaktan eğitim ortamlarının kullanımına ilişkin tutumlarında cinsiyet değişkeni açısından kullanışlılık alt boyutunda erkekler lehine ve sınıf düzeyi açısından yeterlilik ve motivasyon alt boyutunda anlamlı bir farklılık oluştuğu sonucuna varılmıştır. Pearson Korelasyon analizi sonuçlarına göre ölçüm araçlarının birbirleri ile arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Kullanılan ölçüm araçları sonuçları ile cinsiyet,  genel ortalama, aile yapısı, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkeni arasında anlamlı bir ilişki hesaplanmamıştır. Sınıf düzeyi değişkeni, genel teknoloji okuryazarlık düzeyi değişkeni ve üniversiteye gelinceye kadar yaşanılan yer değişkeni ile teknoloji hazırlık envanteri arasında anlamlı bir ilişki bulunurken ilgili değişkenler ile diğer ölçüm araçları arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Ailenin aylık gelir değişkeni ile teknoloji hazırlık envanteri ve pandemi sürecinde uzaktan eğitim ortamlarının kullanımına ilişkin tutum ölçeği arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanılırken ilgili değişken ile dijital okuryazarlık ölçeği arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the attitudes of pre-service science teachers towards technology preparation, digital literacy and distance education environment during the pandemic process in terms of various variables and to reveal the relationship between them. The study was carried out with the relational survey model, one of the quantitative research methods. The participants of the study are the 1st, 2nd, 3rd and 4th grade teacher candidates who continue their education in the department of science education at Kahramanmaraş Sütçü İmam University. Personal Information Form prepared by the researcher as data collection tool in the study, Teacher Preparation Technology Inventory with 7-likert structure developed by Riegel (2018), Digital Literacy Scale with 5-point Likert feature developed by Bayrakçı (2020), and Yıldız et al. (2021), the Attitude Scale towards the Use of Distance Education Environments in the Pandemic Process in a 5-point likert structure was used. IBM SPSS 26.0 statistical package program was used for data analysis. In order to test the normality of the data, skewness and kurtosis values were calculated and the Shapiro-Wilk Test was performed. Since the data showed normal distribution, the study was continued with Independent Sample T-Test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA). In addition, Pearson Correlation analysis was used to determine the relationship between the measurement tools and the determined variables. According to the findings, when the sub-dimension scores of the participants' level of technology readiness were evaluated, it was determined that the collaborator, designer and analyst sub-factors had the highest average score, and they were above average/good. Following these, the sub-dimensions of citizen, facilitator, leader and student were found to be moderate. The digital literacy of the participants is at a medium level and their attitudes towards the distance education environment during the pandemic process are at a low level. While there was no significant difference between the total score of pre-service teachers' technology readiness levels, gender, general average, family structure, place of residence until university, mother's education level, father's education level and monthly income of the family, there was no significant difference between class level and general technology literacy level. a difference was found. While there was no significant difference in terms of digital literacy level and gender, general average, family structure, place of residence until university, mother's education level, father's education level and monthly income variable of the family, it was determined that there was a significant difference in terms of grade level and general technology literacy variable. It was concluded that there was a significant difference in the attitudes of the participants towards the use of distance education environments during the pandemic process in favor of men in the usability sub-dimension in terms of gender variable and in the sub-dimension of competence and motivation in terms of class level. According to the results of Pearson Correlation analysis, no significant relationship was found between the measurement tools and each other. No significant relationship was calculated between the results of the measurement tools used and the variables of gender, general average, family structure, mother's education level and father's education level. While there was a significant relationship between the grade level variable, the general technology literacy level variable, the place where one lived until university came, and the technology readiness inventory, no significant relationship was found between the related variables and other measurement tools. While a significant relationship was found between the monthly income variable of the family and the technology readiness inventory and the attitude scale towards the use of distance education environments during the pandemic process, no significant relationship was found between the related variable and the digital literacy scale.