Yasa dışı madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulan erkek ergen ve yetişkin bireylerin motivasyon durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of motivation status of male adolescent and adult individuals subjected to probation precaution due to using illegal drug
Yazar: ŞENAY GÜLER AKIN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ANNETTE AKGÜR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Narkotikler = Narcotics

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada; yasadışı madde kullanımı nedeniyle İzmir Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğü?nde denetimli serbestlik tedbirine tâbi tutulan ergen ve yetişkin bireylerin motivasyon durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
YÖNTEM: Bu çalışma, tanımlayıcı bir çalışmadır. Örneklem Türk Ceza Kanunun 191. Maddesi uyarınca haklarında denetimli serbestlik ve tedavi tedbiri kararı verilen İzmir Denetimli Serbestlik (DS) Müdürlüğündeki 150 ergen ve yetişkinden oluşmaktadır. Hastalara çalışma konusunda bilgi verildikten sonra, yüz yüze gerçekleştirilen görüşmelerde Kişisel Bilgi Formu dolduruldu. Sonrasında ?Tedavi Motivasyonu Anketi? kullanıldı. 
BULGULAR: Çalışmadaki DS tedbir kararı alan  ergenlerin yaş ortalaması 17,23; yetişkinlerin ise 28,09 olarak bulunmuştur. Toplam örneklemin %68?nin bekâr, %28?sinin evli, %38?sinin ilkokul mezunu olduğu, ergenlerin %76,7, yetişkinlerin ise %91,7?sinin çalışmakta olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadaki ergen ve yetişkinlerin %65,3? nün anne ve babası evli ve birlikte olup, sadece %11,3? ünün anne ve babası boşanmıştır. Yine  örneklemin %30?u kendine zarar verdiğini ve sadece yetişkinlerin %10,8?i intihar girişiminde bulunduğunu belirtmiştir. %19,3?ü aile içi şiddete maruz kaldığı, bunlardan %14?ünün fiziksel şiddete uğradığı öğrenilmiştir. Ergenlerden %6,7?si, yetişkinlerden ise %45?i daha önceden denetimli serbestlik tedbiri almıştır.   
Araştırmaya katılan 150 kişinin hepsi esrar kullanımından denetimli serbestlik tedbiri almıştır. Ergenlerin daha küçük yaşta madde kullanımına başladıkları ve esrar kullanım sürelerinin yetişkinlerden fazla olduğu bulunmuştur (p:0,001). Düzenli bir aile hayatı olan kişilerin daha geç yaşta madde kullanmaya başladıkları bulunmuştur. Sosyal çevresinde denetimli serbestlik tedbiri alan kişilerin bulunmasının kişileri daha çok madde kullanımına yönelttiği, daha önceden denetimli serbestlik tedbiri almış kişilerin diğerlerine göre daha uzun süredir madde kullandığı ve daha fazla madde etkisinde suç işlediği bulunmuştur (p:0,010).    
Ergenlerde yaş ile motivasyon arasında bir ilişki bulunmazken, yetişkinlerde dışsal motivasyon (r=0,196 p?05) ile toplam motivasyon (r=0,190 p?05) düzeyleri arasında bir ilişki saptanmıştır. Örneklemin eğitim durumlarına göre içsel motivasyon puanları, tedaviye güven ve dışsal motivasyon puanları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Babası iş sahibi olan bireylerin diğerlerine göre dışsal motivasyonlarının daha yüksek olduğu, kişinin şu anki psikolojik durumunun dışsal motivasyon üzerinde, kendine zarar verme davranışının içsel motivasyon üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Örneklemin ailelerindeki sabıka durumunun ve yasa dışı madde kullanımının içsel motivasyonlarını etkilediği bulunmuştur. Ailelerinde denetimli serbestlik tedbir kararı alanların tedaviye güven puanlarında anlamlı bir farklılık saptanmıştır (U=953,500 p:0,049). Kişilerin suçu kabul etme durumunun içsel motivasyonları üzerinde, arkadaşlarının sabıkalı olmasının ise yardım arayışı üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Örneklemin maddeye başlama yaşı ve maddeyi bırakma girişimi ile içsel motivasyonları arasında güçlü bir ilişki bulunmuştur. Yine örneklemin tedaviye uyumlarına göre tedaviye güven puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır. 
TARTIŞMA: Çalışmamızdaki tamamının esrar kullandığı tespit edilen DS tedbiri almış ergen ve yetişkinlerin çoğunluğunun bekâr, ilkokul mezunu, düşük gelir düzeyine sahip olduğu ve ailesiyle yaşadığı bulunmuştur. Madde kullanımına en çok literatüre paralel olarak merak ve arkadaş etkisiyle başladıkları bulunmuştur. Bu çalışma DS tedbir kararı almış ergen ve yetişkinlerin motivasyon düzeylerine bakılmış ilk çalışma olma özelliğine sahip olup, kişilerin suçu kabul etme durumunun, maddeye başlama yaşı ve maddeyi bırakma girişiminin içsel motivasyonları, arkadaşlarının sabıkalı olmasının ise yardım arayışı üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. 


Anahtar Kelimeler: denetimli serbestlik, madde bağımlılığı, motivasyon

Abstract:
GOAL: In this  study; that is aimed to evaluate of motivation status of male adolescent and adult individuals subjected to probation precaution in Izmir Directorate of Probation and Help Center Branch because of using illegal drug.
METHOD: This study is a descriptive study. The sample is composed of 150 adolescents and adults whom are sentenced to probation and treatment measures against in Izmir Probation Directorate. After the patients were informed about the study, the Personal Information Form was completed during face to face interviews. Then, Treatment Motivation Questionnaire (TMQ) was  used.
FINDINGS: It is found that the average age of adolescents who took the probation precaution injunction in this study, is 17, 23; the average age of adults is 28, 09. That is detected that %68 of total sample is single, %28, 7 married, %38 primary school graduates. Also %76, 7 of adolescents and %91, 7 of adults work at the present. In this survey sample %65, 3 of the parents are married and together, only %11, 3 of the parents are divorced. However, %30 of the sample showed self-harm behavior, and just %10, 8 of adults attempt to suicide has been indicated. %19.3 of total samples came under family violence and 14% of them suffered physical violence has been learned. %6, 7 of adolescents and %45 of adults have received probation precaution before.

All of the 150 people participated in this survey has received the probation precaution. That is found that the adolescents have started using the drug abuse younger than the adults and the duration of use was found more than adults (p=0,001).It is found that people who have a regular family life, has started to use substances at an early age. The presence of the people who took the probation precaution around a person directs more using drug, persons who took the probation precaution with advance used drug for a long time than the others and was found to have committed a crime more under the influence of drug (p=0,010).  
There was no relationship between age and motivation in adolescents,  in adults it was identified a positive relationship between the levels of extrinsic motivation (r=0,196 p?05) and total motivation (r=0,190 p?05). By educational status of the sample, no statistically significant differences were found between the groups in terms of intrinsic motivation, extrinsic motivation and confidence in treatment points. The external motivation of the individuals whose father has a job, is higher than the others. It has been seen that the current psychological state of the person effects the extrinsic motivation, on the other hand self injurious behavior effects the intrinsic motivation. It was found that the criminal and illegal drug use status of the families of the sample effects the intrinsic motivation. It was identified significant difference in confidence to treatment points of the sample whose family received probation injunction  (U=953,500 p:0,049). It is found that the status of pleading guilty and having guilty friends affects the seeking for help. It is found that a strong relationship between beginning age of substance use, quiting attempts of substance and internal motivation. By the adjusment to the treatment, it is found a significant difference between confidence in the treatment points. 
DISCUSSION: In our study it is found that whole adolescent adults, identified uses marijuana, had received the probation precaution and most of them are single, graduated from primary school, has low income and live with their family. They started using drug with the curiosity and influence of friend in parallel with the literature. This study is the first study to maintain the levels of motivation of adults and adolescents that received probation injuntion. The status of pleading guilty, beginning age of subtance use, attempting to quit drugs affect the intrinsic motivation, on the other hand, it is found that having guilty friends affect the seeking for help. 

Keywords: probation, substance abuse, motivation.