Farklı patlıcan genotiplerinin tuz stresine tepkilerinin belirlenmesi
Determination of the response of different eggplant genotypes against to salt stress
Yazar: İSMAİL KESMELİ
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL TÜZEL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, farklı türlerin de içinde yer aldığı patlıcan genotiplerinin tuzluluk stresine karşı tolerans/dayanıklılık performanslarının fide aşamasında tarama-seçim metodu ile belirlenmesini amaçlanmıştır. Bahar döneminde yürütülen çalışmada 35,  güz döneminde ise 34 farklı patlıcan genotipi kullanılmıştır. Projede kullanılan bitkisel materyal, halihazırda ticari olarak kullanılan anaçlar ile Asya Sebze Araştırma ve Geliştirme Merkezi Sebze Genetik Kaynakları Bilgi Sistemi ve Antalya Tarım A.Ş. Islah Birimi tarafından farklı kaynaklardan edilmiş olup, 18 adet S. melongena, 4 adet S. aethiopicum, 2'şer adet S. macrocarpon, S. scabrum, S.torvum ve S. integrifolium, birer adet S. anguivi, S. caripense ve S. violaceum türü denemeye alınmıştır. Dikim aşamasına gelen fideler alttan besin solüsyonu (kontrol) yada besin solüsyonu + NaCl (tuz) uygulaması yapılan kanallara alınmıştır. Tuz uygulamasına 50 mM tuz dozu ile başlanmıştır. Tuz seviyesi 2 şer gün arayla 50 mM arttırılmıştır. Tuz seviyesi 250 mM'ye ulaştığında insörtler ortadan kesilerek yarısı 250 mM'de bir hafta bekletilmiş ve bu tuz dozundaki analizler yapılmıştır. Viyollerin diğer yarısında bulunan fidelere ise 50 mM'lik artışlarla tuz uygulanmaya devam edilmiştir. Kalan fidelerde 450 mM tuz dozunda bir hafta bekletildikten sonra 450 mM tuz dozundaki analizler yapılmıştır. Tuz stresinde bitki gelişiminin değişimi (fide boyu, kök boyu, gövde çapı, üst aksam be kök yaş ve kuru ağırlıkları), renk, klorofil içeriği, membran geçirgenliği, bitkilerin kök ve üst aksamlarının Na, K, Ca, ve Cl içerikleri saptanmıştır. 
Tüm veriler birlikte değerlendirildiğinde ölçülen morfolojik ve fizyolojik parametrelerin tuz dozuna, mevsime ve genotiplere göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Tuz stresi altında tarama-seçim çalışmalarında belirleyici öneme sahip  parametrelere göre (yüksek biyomas, düşük zarar indeksi, düşük memran geçirgenliği, üst aksamda düşük  Na yüksek  K içeriği, yüksek K/Na oranı gibi)
S. melongana grubundan grubundan FR1, FR2, FR9, FR10, Doyran; S. violaceum grubundan AVG16; S. Macrocarpon grubundan FR6, S. Aethiopicum grubudan AVG2 ve S. scabrum grubundan AVG7 ve AVG8 tuza tolerans bakımından umutvar görülmüştür. K/Na ve Ca/Na oranlarının yüksek bulunduğu AVG9 (S. sisymbrifolium), AVG2 (S. aethiopicum), FR6 (S. macrocarpon), AVG8 (S.scabrum) genotiplerinin tuz stresi altında performansları nedeniyle tuz toleranslarının yüksek olduğu söylenebilir. Diğer taraftan üst aksam ve kök yaş ağırlığı dikkate alındığında da AVG7, AVG8 (S. scabrum), FR1, FR2, Yula ve Faselis'in (S. melongena) de tuz stresine karşı performansları yüksek bulunmuştur.

Anahtar kelimeler:S. melongena,S. aethiopicum, S. macrocarpon, S. scabrum, S.torvum, S. integrifolium, S. anguivi, S. caripense, S. Violaceum.

Abstract:
In this research, it was aimed to determine the tolerance/resistance performances of eggplant genotypes including ones from different genus against salinity stress with screening method at seedling stage. Thirty five and 34 different eggplant genotypes were used in spring and autumn seasons, respectively. Plant materials were composed of the commercial rootstocks, the ones provided from Asian Vegetable Research and Development Centre Vegetable Genetic Resources Information System and collected by the breeding unit of Antalta Tarım A.Ş. from different resources. In this study, 18 S. melongena, 4 S. aethiopicum, 2 S. macrocarpon, 2 S. scabrum, 2 S.torvum and 2 S. integrifolium, 1 S. anguivi, 1 S. caripense and 1 S. violaceum genotype were tested in the experiments. Seedlings at the planting stage were placed into channels in which subirrigated with nutrient solution or nutrient solution + NaCl (salt). Salt concentration was increased 50 mM at two days intervals. When the level of salinity reached to 250 mM, half of the plants were left for one week in this salinity level and analyses of this level were done. Salt treatment continued in the rest of the plants with 50 mM increase till the salinity level reached to 450 mM. Those plants were left in 450 mM one week and analyses of that level were done. Changes in plant growth (stem length, root length, stem diameter, fresh and dry weights of vegetative part and root), colour, chlorophyll content, membrane permeability, Na, K, Ca and Cl content of vegetative parts of the plants and root.
Overall data obtained showed that morphologic and physiologic parameters changed according to the salinity level, season and genotype. According to the distinctive parameters (high biomass, low injury index, low membran permeability, low Na and high K content in vegetative part, high K/Na, etc.) in screening studies on salt stress, FR1, FR2, FR9, FR10, Doyran from S. melongana, AVG16 from S. violaceum, FR6 from S. macrocarpon, AVG2 from S.aethiopicum and AVG7 and AVG8 from S. scabrumwere found promising. It could be said that AVG9 (S. sisymbrifolium), AVG2 (S. aethiopicum), FR6  (S. macrocarpon), AVG8 (S. scabrum) having high K/Na and Ca/Na had high tolerance to salinity due to their performances under salinity stress. On the other hand, if the fresh weight of vegetative part of the plants and roots were considered, the performances of AVG7, AVG8 (S. scabrum), FR1, FR2, Yula and Faselis (S. melongena) were found high.

Keywords:S. melongena,S. aethiopicum, S. macrocarpon, S. scabrum, S.torvum, S. integrifolium, S. anguivi, S. caripense, S. Violaceum.