Küreselleşme sürecinde dış ticaretin ekonomik büyümeye etkisi: yükselen piyasa ekonomileri ve Türkiye karşılaştırması
The impact of the foreign trade on economic growth in the globalization process: A comparision for emerging market economies and Turkey
Yazar: GONCAGÜL ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVREN İPEK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmada ithalat, ihracat ve ekonomik büyüme değişkenleri arasındaki ilişkinin Türkiye ve yükselen piyasa ekonomileri (BRICS) açısından teorik ve ampirik olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Türkiye ve BRICS ekonomilerine ait ampirik analizler, 1960-2020 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi Sınır Testi aracılığı ile test edilmiştir. Değişkenlerin kısa ve uzun dönemli ilişkileri ise Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) tahminleri ile incelenmiştir.
Ampirik analizlerden elde edilen sonuçlar doğrultusunda, Türkiye ve BRICS ülkelerinde ithalat, ihracat değişkenleri ile ekonomik büyüme arasında eşbütünleşme ilişkisinin var olduğu tespit edilmiştir. ARDL modeli tahminlerinden, Türkiye için elde edilen sonuçlar incelendiğinde, ihracat ve ithalat değişkenlerinin uzun dönemde ekonomik büyüme üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Brezilya, Hindistan ve Rusya'da ithalat, ihracat değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerindeki uzun dönemli etkilerinin istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü olduğu tespit edilmektedir. Çin ekonomisi için elde edilen analiz sonuçlarına göre, ihracat değişkeninin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlıdır, ithalat değişkeni ise istatistiksel olarak anlamlı fakat negatif yönlü bir etkiye sahiptir. Güney Afrika için gerçekleştirilen analiz sonuçları, ihracat değişkeninin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı fakat negatif yönlü, ithalat değişkeninin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin ise istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Sözcükler: Dış Ticaret, Ekonomik Büyüme, Sınır Testi, ARDL Modeli, BRICS

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the relationship between import, export and economic growth variables theoretically and empirically in terms of Turkey and emerging market economies (BRICS). The empirical analysis for Turkey and BRICS economies was carried out using annual data for the period 1960-2020. The cointegration relationship between the variables was tested by the Bound Test. The short and long-term relationships of the variables were examined with Autoregressive Distributed Lag Model (ARDL) estimations. 
According to the results of these empirical tests, it has been determined that there is a cointegration relationship between import and export variables and economic growth in Turkey and BRICS countries. When the results obtained from ARDL model estimations for Turkey are analyzed, it is seen that export and import variables have a statistically significant and positive effect on economic growth in the long run. On the other hand, the impot variable has a statistically significant and positive effect. The long-term effects of import and export variables on economic growth in countries such as Brazil, India and Russia, which we examined, are in a statistically significant and positive relationship. Our analysis results for China has a positive and statistically significant relationship between the export variable and economic growth. On the other hand the Import variable has a statistically significant but negative relationship. Analysis results for South Africa show that the export variable has a statistically significant but negative relationship with economic growth, while the effect of the import variable on economic growth is statistically significant and positive.
Keywords: Foreign Trade, Economic Growth, Bound Test, ARDL Model, BRICS