Antalya Müzesi Etnografya Bölümü'nde bulunan ahşap eserlerin süsleme özellikleri
Decoration properties of the wooden works in the Ethnography Department of Antalya Museum
Yazar: ELİF TÜBA AKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. SEMA ETİKAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Ahşap eserler = Wood works ; Antalya Müzesi = Antalya Museum ; Süsleme teknikleri = Ornaments technics ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Bu çalıĢmada, Antalya Müzesi Etnografya Bölümü‟nde teĢhirde bulunan
süslemeli 49 adet ahĢap eserin süsleme özellikleri incelenmiĢ ve eserler ait oldukları
dönem, kullanım amaçları ve süslemelerini oluĢturan ahĢap iĢleme tekniklerine göre
sınıflandırılarak açıklanmıĢtır. Her bir eser için fotoğrafları ve desen çizimleri ile
desteklenen bilgi formları oluĢturulmuĢtur. Bilgi formlarında ahĢap eserlerin
kullanım amacı, dönemi, boyutları, iĢleme tekniği, süsleme özellikleri envanter
kayıtlarına da dayanarak verilmiĢtir. AraĢtırma sonucunda Antalya Müzesi
Etnografya Bölümü‟nde teĢhir edilen 49 adet süslemeli ahĢap eserin müzeye geliĢ
tarihi, kullanılan malzeme ve süsleme özellikleri ile iĢleme tekniği konularından elde
edilen bilgilere göre çoğunlukla XVIII. yüzyıla ait olduğu belirlenmiĢtir. Eserlerin
çoğunluğunun iĢlenmesinde yüzey oyma tekniğinin kullanıldığı ve yine
çoğunluğunun mutfak eĢyası ve mimari eleman olarak kullanılmak üzere üretildiği
saptanmıĢtır. Süsleme özellikleri incelendiğinde çoğunlukla bitkisel motif olarak;
dal, yaprak, penç ve stilize çiçek motiflerinin, geometrik süslemede; eĢkenar dörtgen,
dikdörtgen, üçgen, kare ve daire gibi Ģekiller ile zikzak ve birbirine paralel çizgilerin,
sembolik motif olarak; altı ve sekiz kollu yıldız motiflerinin figüratif süsleme olarak;
horon oynayan erkek motifi ile kuĢ ve boğa baĢı gibi hayvan figürlerinin kullanıldığı
belirlenmiĢtir. Çarkıfelek motifi de eserlerin süslenmesinde kullanılan diğer bir
motiftir.


Anahtar Kelimeler: Antalya, Antalya Müzesi, ahĢap iĢleme, süsleme

Abstract:
In this study, 49 embellished pieces of wood work from the Antalya
Museum‟s Ethnography section have been examined and classified. Classification
depends on each pieces‟ garnishing features, the period of time that they belong to,
the purpose of use, and wood work processing techniques. Information forms were
created supported by each piece of works design drawing and photographs. The
purpose of the use of each artifacts as well as their time period, dimensions, process
techniques, and garnishing features are given on the information forms based on the
inventory records. As a result of the research, it has been determined that 49
embellished wood works belong to mostly XVIIIth century. The information obtained
from the subjects that the date of arrival at the museum, materials used, ornamental
features and processing technique. It has been identified that surface carving
technique was used at the majority of artifacts in the processing, and it has also been
detected that most of the artifacts were produced to be used as kitchen utensils and
architectural elements. When garnish properties were examined mostly-as floral
motifs- it was found that the branches, leaves, penç and stylized flowers; it was
detected that rhombus, rectangle, triangle, squares and circles with parallel lines were
used more at geometric decoration, as symbolic motifs; It was seen that six and eight
pointed stars as symbolic motifs, men playing horon motifs as figurative ornament
motif; bird as bull‟s head motif as animal decorative motifs were used. Passionflower
motifs were the other motif as a decorations were used.


Keywords: Antalya, The Museum of Antalya, Woodworking, Decorating