Engelli turistlerin unutulmaz turizm deneyimlerinde etkili olan unsurların belirlenmesine yönelik nitel bir araştırma
A qualitative research on determining the elements which have effect on disabled tourists' memorable tourism experience
Yazar: AYSUN CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. BEYKAN ÇİZEL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Antalya = Antalya ; Destinasyon = Destination ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelliler turizmi = Handicappeds tourism ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Turistler = Tourists

Özet:
Turizm deneyimi kavramı, turizm araştırmalarında önemli bir olgu olmasına rağmen engelli turistlere yönelik unutulmaz turizm deneyimi üzerine yapılan çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Ulusal yazında ise, engelli turistler için unutulmaz turizm deneyimi üzerine yapılan bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ülkemizde nüfusumuzun yaklaşık %12'sinin engelli olduğu göz önüne alındığında, turizm faaliyetlerine katılma potansiyeli olan engellilere yönelik hazırlıkların yapılması önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı engelli turistlerin unutulmaz turizm deneyimlerinin doğasını anlayabilmek ve unutulmaz turizm deneyimlerinde etkili olan unsurları ortaya çıkarabilmektir. Bununla birlikte unutulmaz turizm deneyimlerinin engelliler için anlamının ne olduğunun kavramlaştırması, turizm deneyimlerinde hangi unsurların etkili olduğunun ortaya koyulması ve unutulmaz turizm deneyimi kavramına engelli turist açısından bakarak turizm deneyim yazınına farklı bir boyut kazandırılması da amaçlanmaktadır. 
Çalışma, Antalya'nın Alanya, Side, Belek, Kemer ve Kundu bölgelerinde konaklayan 20 engelli Rus turist ile Haziran ve Eylül 2014 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Görüşme yapılan kişiler, bedensel, ortopedik, işitme, işitme ve konuşma ve görme engelli turistlerden oluşmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde, veriler yarı yapılandırılmış görüşme, odak grup çalışması ve doküman incelemesi yöntemleri ile toplanmıştır. Nitel araştırma verilerine içerik analizi uygulanması sonucunda turistlerin unutulmaz turizm deneyimlerini etkileyen unsurlara yönelik, 3 ana tema (psikolojik, sosyo-kültürel ve destinasyona ilişkin unsurlar) elde edilmiştir. Analiz sonuçları yazın desteği ile irdelenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın bulguları özetlenirse; engelli turistlerin unutulmaz turizm deneyimlerini belirgin şekilde etkileyen en önemli temanın destinasyona ilişkin unsurlar olduğu, engelli turistlerin yaşadıkları olumsuz deneyimlerin yaratmış olduğu psikolojik problemlerin engelli misafirlerin unutulmaz deneyimlerinde derin bir etkiye sahip olduğu ve engelli turistlerin engelli olmayan turistlerden ayrı şekilde düzenlenmiş organizasyonlara katılmak yerine, farklı kültürden insanlar ile birlikte sosyal etkileşimler kurabilecekleri faaliyetleri arzuladıkları ve sahip oldukları sosyal etkileşim ortamının turizm deneyiminde son derece önemli olduğu saptanmıştır. 
Sonuçlar incelendiğinde, engelli turistlerin unutulmaz turizm deneyimi üzerinde etkili olan bazı unsurların engelli olmayan turistler ile benzer olduğu ve aynı zamanda önemli farklılıkların da olduğu göze çarpmaktadır. Elde edilen bulgular, turizm yazınında engellilerin unutulmaz turizm deneyimi alanında yapılan araştırmalara farklı bir boyut kazandırmıştır. Bunun yanında ülkemizde engellilerin turizm deneyimi üzerine yapılan ilk araştırma olan bu çalışmanın bulguları farklı kültürel özellikleri yansıtması açısından da oldukça önemlidir. Diğer taraftan, engellilerin turizm deneyimlerini unutulmaz kılan unsurların turizm destinasyonlarının gelişiminden sorumlu olan kişi ve kuruluşlar tarafından incelenmesi önemli yararlar sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: 
Turizm, Deneyim, Unutulmaz turizm deneyim, Engelli turist, Antalya, Nitel araştırma,

Abstract:
Although the concept of tourism experience is a significant phenomenon in the tourism research, the studies about the disabled tourists' memorable tourism experience are very limited. In the national literature, there was not seen any study about memorable tourism experience for disabled tourists. In our country, considering that aproximately 12% of our population is people with disabilities, It is important that to make preporations towards people with disabilities who have potential to participate in tourism activities. The purpose of this study is to reveal the elements which have effect on the memorable tourism experience and to understand the nature of disabled tourists' memorable tourism experience. At the same time, it is also intended to gain a different perspective on tourism experience literature that the concept of memorable tourism experience looking at by disabled tourists, to reveal the elements which have effect on tourism experience and to conceptualize what is the meaning of memorable tourism experience for people with disabilities. The research was conducted with 20 Russian tourists in Antalya which included Alanya, Side, Belek, Kemer, Kundu tourism regions between June – September 2014. The interviewees consisted of physically handicapped, orthopedic handicapped, deaf, hearing and speech impaired and vision impaired tourists. Within the framework of qualitative approach, data were collected by semi-structured interviews, focus groups and document analysis. As a result of the implementation of qualitative researches' data were content analyzed, the elements which have effect on disabled tourists' memorable tourism experience 3 main themes (psychological, socio-cultural and elements of the destination) were obtained. The analysis results were evaluated and interpreted by literature support.
If the study's findings were summarised; It was found that elements of the destination were the most important theme which effects  markedly disabled tourists' memorable travel experience, psychological problems that have been created by the negative experience of disabled tourists' that have a profound impact on the disabled tourists' memorable experiences, and instead of participating in the organisations were arranged separately from non-disabled tourists, disabled tourists who were desired to facilities which can be established social interactions with people from different cultures and having an atmosphere of social interaction was extremely important in tourism experience.
The results suggest that some of the elements which have effect on disabled tourists' memorable experience,  were similar with non-disabled tourists and the results also showed that there are significant differences. The findings have given a different dimension to researches which were made in tourism literature of the fields of disabled tourists' memorable experience. Besides, it is the  first study whose findings are also extremely important that reflecting the different cultural characteristics' on the disabled tourists' tourism experience.On the other hand, the elements that make disabled tourists' tourism experience as memorable that can provide significant benefits to  people and organisations which are responsible for development of tourism destinations.

Key words; 
Tourism, experience, Memorable experience, Disabled tourists, Antalya, Qualitative research