Annelerin emzirme öz yeterliliğine annelik fonksiyonel ve postpartum depresyon durumunun etkisi
The effect of maternal functioning and postpartum depression status on breastfeeding self-efficacy
Yazar: ÖZGE PALANCI
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL AKTAŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Anneler = Mothers ; Depresyon = Depression ; Depresyon-postpartum = Depression-postpartum ; Emzirme = Breast feeding ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Araştırma, annelerin emzirme öz yeterliliğine annelik fonksiyonel ve postpartum depresyon durumunun etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı tipte yapıldı. Araştırmanın evrenini, Gümüşhane il merkezinde bulunan 11 Aile Sağlığı Merkezine başvuran ve 2-6 aylık bebeği olan anneler oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise, evrenin bilindiği durumlarda kullanılan formüle göre hesaplanan 254 anne oluşturdu. Veriler;  "Anne Tanıtıcı Bilgi Formu", "Emzirme Öz Yeterlilik", "Edinburgh Postpartum Depresyon", "Barkin Annelik Fonksiyonu" ölçekleri ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, ortalama, Student-t ve tek yönlü Anova testleri, Lineer Regresyon, Pearson ve Spearsman korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmaya alınan annelerin ölçek toplam puan ortalamaları ise Emzirme Öz Yeterliliği 57.201±7.612,  Postpartum Depresyon 8.516±5.304, Annelik Fonksiyonu 74.055±11.738 olarak belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizinde annelerin emzirme öz yeterliliği üzerine annelik fonksiyonu ve postpartum depresyonun %31.5 oranında toplu etkisi olduğu saptanmıştır. Annelik fonksiyonunun; öz bakım (ß=0.273, p=0.000), anne psikolojisi (ß=0.531, p=0.012), bebek bakımı (ß=0.563, p=0.033), anneliğe uyum (ß=0.341, p=0.021) ve sosyal destek (ß=0.098, p=0.358) alt boyutlarının emzirme öz yeterliliği üzerine %33 oranında toplu etkisinin olduğu belirlenmiştir. Annelerin emzirme öz yeterliliği ile postpartum depresyonu arasında negatif (r=-0.338, p=0.000), annelik fonksiyonu arasında ise pozitif (r=0.565, p=0.000) yönde bir ilişki saptanmıştır. Annelerin emzirme öz yeterliliği ile yaşı (r=-0.139, p=0.027), doğum sayısı (r=-0.124, p=0.048) arasında negatif, bir kez emzirmedeki ortalama emzirme süresi arasında (r=0.178, p=0.004) pozitif yönde ilişki belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışmamızda annelerin emzirme öz yeterliliğini annelik fonksiyonu ve postpartum depresyonun etkilediği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Anne, Annelik Fonksiyonu, Emzirme Öz Yeterlilik, Hemşirelik, Postpartum Depresyon

Abstract:
This study was conducted as descriptive research that aimed to examine the effect of maternal functioning and postpartum depression status on mothers' breastfeeding self-efficacy. The population consisted of the mothers with babies aged 2-6 months old who applied to 11 family health centers in the city center of Gümüşhane. The sample was 254 mothers calculated by using the formula of sampling from a finite population. The data was collected using the "Mother Identification Information Form", "Breastfeeding Self-Efficacy Scale", "Edinburgh Postpartum Depression Scale" and "Barkin Scale of Maternal Functioning". To evaluate the data, percentage, mean, Student t-test, one–way ANOVA, linear regression, Pearson and Spearman correlation analysis were used. The total score averages that mothers obtained from Breastfeeding Self-Efficacy, Postpartum Depression and Maternal Functioning were determined as 57.201 ± 7.612, 8.516 ± 5.304, and 74.055 ± 11.738 respectively. In the regression analysis, maternal functioning and postpartum depression were found to have a cumulative effect on breastfeeding self-efficacy by 31.5%. It was determined that the sub-dimensions of maternal functioning such as self-care (ß = 0.273, p = 0.000), mother psychology (ß = 0.531, p = 0.012), infant care (ß = 0.563, p = 0.033), adaptation to maternal role (ß = 0.341, p = 0.021) and social support (ß = 0.098, p = 0.358) had a 33% cumulative effect on breastfeeding self efficacy. There was a negative correlation between breastfeeding self-efficacy and postpartum depression (r = -0.338, p = 0.000) but a positive correlation between breastfeeding self-efficacy and maternal functioning (r = 0.565, p = 0.000). A negative correlation was found out between breast feeding self-efficacy and age (r = -0.139, p = 0.027), the number of births (r = -0.124, p = 0.048) while a positive correlation was determined between breast feeding self-efficacy and the average duration of breastfeeding at a time (r = 0.178, p = 0.004). In conclusion, our study shows that mothers' breastfeeding self-efficacy is affected by maternal functioning and postpartum depression. 
Key Words: Breastfeeding Self-Efficacy, Maternal Functioning, Mother, Nursing, Postpartum Depression