Cinuçen Tanrıkorur'un bestelerinde kullanmış olduğu Batı mûsikîsi unsurlarının tahlîli
Analysis of the Western music elements used in the compositions of Cinuçen Tanrıkorur
Yazar: TAHA ŞAHBAZ
Danışman: PROF. DR. GÜLÇİN YAHYÂ KAÇAR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
20. yüzyıl Türk mûsikîsi bestekârlığını muasır medeniyetler seviyesine çıkaran Cinuçen Tanrıkorur'un, müzikalite içerisinde ifâde ettiği farklı formlardaki eserlerinde Batı mûsikîsinin teknik, nazâri ve ifâde unsurlarının Türk mûsikîsi makamları içerisinde nasıl kullanıldığı, yaşadığı dönem mûsikî çevrelerince yeterince anlaşılabilmiş değildir. Tanrıkorur'un 505 eseri içerisinde Batı mûsikîsi unsurlarını nasıl kullandığının tahlîli yapılarak çağdaş bestekârlık anlayışının ortaya konulması amaçlanmıştır. Cinuçen Tanrıkorur Külliyatı içerisindeki eserlerinin tamamı evren, Batı mûsikîsi unsurlarının kullanıldığı 473 eserinin 153'ü örneklem olarak belirlenmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan çalışmamızda amaçlı örneklem kullanılmıştır. Araştırmamızın modelinde "Gülçin Yahyâ Tahlîl Yöntemi"nin alt birimlerinden olan Kültürel Unsurlar Açısından Eser Tahlîli basamağı kullanılarak Batı mûsikîsi unsurlarının tespîti yapılmıştır. Türk mûsikîsinin yatay eksende gelişim gösteren ifâdesine, Batı mûsikîsinin dikey boyutta gelişim gösteren ifâde çeşililiğini ve teknik yönünü dâhil eden bestekârın saz eserleri ve sözlü eserleri; tonal karakterli ezgiler, Türk mûsikîsi perdeleriyle kurgulanan çok sesli unsurlar, Batı mûsikîsi sesleriyle kurgulanan çok sesli unsurlar, ritmik unsurlar, gürlük-süsleme-ifâde unsurları ve tonal karakterli ezgilerde mûsikî tasvîri başlıklarıyla ele alınmıştır. Cinuçen Tanrıkorur'un Türk mûsikîsi makamlarıyla bestelediği eserlerinde kullandığı Batı mûsikîsi unsurları kapsamında ortaya konan bulguların eğitim dünyamıza, Türk mûsikîsi bestekârları ve icrâcılarına, entelektüel ve çağdaş bir bakış açısı kazandıracağının sonucuna varılmıştır. Türk mûsikîsinin notasyon alanındaki problemlerine, Tanrıkorur'un eserleriyle çözüm getirilmesi beklenmekte ve önerilmektedir.

Abstract:
Cinuçen Tanrıkorur, who elevated 20th-century Turkish classical music composition to the level of contemporary civilizations, has not been adequately understood by the music circles of his time regarding how he incorporated the technical, theoretical, and expressive elements of Western music into the modes (makams) of Turkish music in his various compositions. The aim of this study is to analyze how Tanrıkorur utilized Western music elements in his 505 compositions to reveal his contemporary compositional approach. The entire corpus of Cinuçen Tanrıkorur serves as the population, and 153 out of the 473 works that employ Westen music elements have been selected as the sample. In our qualitative research, purposive sampling was utilized. Within our research model, the stage of analyzing works from the perspective of Cultural Elements, a sub-unit of the "Gülçin Yahyâ Analysis Method," was employed to identify Western music elements. The composer who integrates the vertical diversity of expression and technical aspects of Western music into the horizontal development of Turkish music is examined through his instrumental and vocal works. The following headings are addressed: tonal melodies, polyphonic elements structured with Turkis music scales, polyphonic elements structured with Western music sounds, rhythmic elements, embellishment-expression elements, and musical depiction in tonal melodies. The findings presented regarding the Western music elements used by Cinuçen Tanrıkorur in his compositions based on Turkish music modes lead to the conclusion that they will provide an intellectual and contemporary perspective to our educational world, as well as to Turkish music composers and performers. It is believed and recommended that Tanrıkorur's works could contribute to resolving issues in the notation of Turkish music.