İş hukukunda arabuluculuk anlaşma belgesinin niteliği
The characteristic of the mediation aggreement document in labour law
Yazar: NERGİS KAYIKÇİ
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN BİRBEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Türk iş hukuku = Turkish labor law ; Zorunlu arabuluculuk = Mandatory mediation ; Zorunlu dava şartı = Mandatory litigation requirement

Özet:
Arabuluculuk, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden olup Türk Hukukunda uygulaması, ihtiyari ve zorunlu arabuluculuk olarak ikiye ayrılmaktadır. Ülkemizde zorunlu arabuluculuk, dava şartı arabuluculuk olarak görünüm kazanmaktadır. Dava şartı arabuluculuk, ilk olarak iş hukuku uyuşmazlıkları için getirilmiş olup yargının iş yükünün azaltılması maksadıyla kapsamı genişletilmiştir. Söz konusu kapsamın artması, arabuluculuk neticesinde düzenlenen arabuluculuk anlaşma belgesine ilişkin uyuşmazlıkların da artmasına sebep olmuştur. Bu durum sonucunda, öğreti tartışmaları ve çelişkili yargı kararları oluşmuştur.
Bu bağlamda arabuluculuk anlaşma belgesinin niteliği de büyük önem kazanmıştır. Zira özellikle iş hukuku açısından, arabuluculuk anlaşma belgesine eklenebilecek hükümlerle bu belgenin geçerliliği hususları tartışılmıştır. Söz konusu tartışmalar ise anılan belgenin hukuki niteliği kapsamında gerçekleştirilmiştir.
İş hukukunda arabuluculuk anlaşma belgesinin niteliğine ilişkin tespit, esasında iş hukukunda arabuluculuk uygulaması, anlaşma belgesine konulabilecek hükümler ve bu hükümlerin niteliği ile anlaşma belgesine bağlanan sonuçlar incelenerek yapılmalıdır.
Bu bağlamda tezimiz iki bölümden oluşmakta olup birinci bölümde alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemi kavramı ile özellikleri incelenecek ve bu yöntemlerden arabuluculuk detaylıca açıklanacaktır. Arabuluculuğun genel
esaslarının açıklanması sonucunda, dava şartı arabuluculuğun benzer kurumlarla kıyasına değinilecektir.
Tezimizin ikinci bölümünde ise arabuluculuk faaliyeti sonucunda düzenlenen arabuluculuk anlaşma belgesinin, iş hukuku uyuşmazlıklarındaki görünümü ele alınacaktır. İş hukukunda arabuluculuk anlaşma belgesinin niteliğinin tespiti için iş hukukunda sıklıkla karşılaşılan sözleşme/tutanaklar incelenecek ve anlaşma belgesiyle birleşen/ayrılan yönlerine değinilecektir. Bu kapsamda arabuluculuk anlaşma belgesinde bulunabilecek hükümler irdelenecektir. Ayrıca, arabuluculuk anlaşma belgesine bağlanan sonuçlar, arabuluculuk anlaşma belgesinin geçerliliği ve anlaşma belgesinde anlaşılan hususlara ilişkin getirilen dava açma yasağına değinilecektir.
Anahtar Kelimeler: Arabuluculuk, Arabuluculuk Anlaşma Belgesi, Dava Şartı Arabuluculuk, Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri.

Abstract:
Mediation is one of the alternative dispute resolution methods and its application in Turkish Law is divided into two as voluntary and compulsory mediation. In our country, compulsory mediation takes on the appearance of mediation as a condition of action. Condition of action mediation was first introduced for labor law disputes and its scope was expanded in order to reduce the workload of the judiciary. The increase in the scope in question has also led to an increase in disputes regarding the mediation agreement document prepared as a result of mediation. As a result of this situation, doctrinal discussions and conflicting court decisions have occurred.
In this context, the nature of the mediation agreement document has also gained great importance. Because, especially in terms of labor law, the provisions that can be added to the mediation agreement document and the validity of this document have been discussed. The discussions in question have been carried out within the scope of the legal nature of the said document.
The determination of the nature of the mediation agreement document in labor law should be made by examining the mediation practice in labor law, the provisions that can be included in the agreement document, the nature of these provisions and the results attached to the agreement document.
In this context, our thesis consists of two parts. In the first part, the concept and characteristics of alternative dispute resolution methods will be examined and mediation, one of these methods, will be explained in detail. As a result of the
explanation of the general principles of mediation, the comparison of the mediation condition with similar institutions will be mentioned.
In the second part of our thesis, the appearance of the mediation agreement document prepared as a result of mediation activities in labor law disputes will be discussed. In order to determine the nature of the mediation agreement document in labor law, frequently encountered contracts/minutes in labor law will be examined and their combined/different aspects with the agreement document will be mentioned. In this context, the provisions that can be found in the mediation agreement document will be examined. In addition, the results attached to the mediation agreement document, the validity of the mediation agreement document and the prohibition of filing a lawsuit regarding the issues agreed in the agreement document will be discussed.
Keywords: Mediation, Mediation Agreement Document, Mediation Condition, Alternative Dispute Resolution Methods.