Türkiye'de tescil ettirilmiş bazı fiğ (Vicia sativa L.) çeşitleri arasındaki morfolojik ve moleküler farklılıkların saptanması üzerine bir araştırma
Research on the determination of morphological and molecular diversity among some vetch (Vicia sativa L.) cultivars registered in Turkey
Yazar: MEHMET ALİ ÜNVERDİ
Danışman: PROF. DR. RÜŞTÜ HATİPOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de tescil ettirilmiş 10 adi fiğ çeşidi arasındaki morfolojik, tarımsal vemoleküler farklılıkları saptamak amacıyla sürdürülen bu araştırma, 2005-2006 yıllarıarasında Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü'nde yürütülmüştür.Çeşitler arasındaki morfolojik ve tarımsal farklılıklar tarla koşullarında kurulan üçtekrarlamalı tarla denemelerinde, moleküler farklılık ise 12 adet ISSR primerı kullanılaraksaptanmıştır.Araştırma sonuçları, incelenen çeşitlerin bitki boyu, sap uzunluğu, en uzun saptakiyaprak sayısı, yapraktaki yaprakçık sayısı, % 50 çiçeklenme süresi, bitki başına dolu meyvesayısı, meyve uzunluğu, bin dane ağırlığı ve bitki başına tohum verimi açısından önemlifarklılıklar gösterdiğini, sap kalınlığı, bitki başına ana dal sayısı, bitki başına yaş ot ve kuruot verimi, bitki başına boş meyve sayısı, meyve genişliği ve bakla başına tohum sayısıaçısından ise çeşitlerin istatistiksel olarak birbirinden farksız olduğunu göstermiştir. Jaccardbenzerlik katsayısı 10 fiğ çeşidinde 0.36 ile 0.62 arasında değişmiş olup, ortalama 0.52olarak bulunmuştur. Jaccard benzerlik katsayısına göre Cumhuriyet-99 ile Emir ve Nilüferile Ürem-79 fiğ çeşitleri 0.62 ile birbirlerine genetik olarak en yakın çeşitler olaraksaptanırken, Kubilay-82 ile Karaelçi fiğ çeşitleri 0.36 benzerlik katsayısı ile birbirlerinegenetik olarak en uzak çeşitler oldukları belirlenmiştir. ISSR analizleri sonucu oluşturulansoyağacına göre 10 fiğ çeşidine ait 56 bitki A ve B olmak üzere iki ana gruba ayrılmıştır.Soyağacındaki A kümesi kendi içinde AI ve AII olmak üzere ikiye ayrılmış olup, AI grubuiçinde Alınoğlu-2001, Selçuk-99, Bakır-2001, Cumhuriyet-99 ve Emir fiğ çeşitleri yeralırken, AII grubu içinde Nilüfer, Kubilay-82 ve Ürem-79 çeşitlerine ait bitkiler yer almıştır.Soyağacındaki B kümesinde ise Farukbey-2001 ve Karaelçi fiğ çeşitlerine ait bitkiler yeralmıştır. Emir çeşidine ait bitkilerin herhangi bir grup oluşturmadığı, hem AI hemde AIIgrubu içersinde yer aldığı saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Vicia sativa, Morfoloji, tarımsal Özellik, ISSR Markörleri

Abstract:
The purpose of this study was conducted at the Field Crops Department of AgriculturalFaculty of Cukurova University during the years of 2005 and 2006 was to determinemorphological, and molecular diversity among ten common vetch cultivars registered in Turkey.Morphological diversity was studied in the field experiment arranged in randomized completeblock design with three replications at the research area of Field Crops Department. Moleculardiversity was studied by using 12 of ISSR primers.The results of the study showed that the cultivars studied were statistically significantdifferent in plant height, stem length, number of leaves on lengthiest stem of plant, number ofleaflets per leaf, days to 50 % flowering, number of pods per plant, pod length, 1000 seed weightand seed yield per plant. According to the Jaccard?s similarity index, similarity betweencultivars ranged from a minimum of 0.365 to a maximum of 0.62, the average being 0.52.From these coefficient values, it was concluded that cultivar Cumhuriyet -99 with cultivarEmir and cultivar Nilüfer with cultivar Ürem-79 were close related cultivars. CultivarKubilay-82 and Karaelçi were distant related cultivars. In the dendrogram obtained from thesimilarity index data plants of ten cultivars formed two main groups, as A and B. Therewere two sub-groups In the group A. All plants of the cultivars Selçuk-99, Bakır-2001,Cumhuriyet-99 , some plants of cultivars Alınoğlu-2001 and Emir fell in to sub-group of AIwhile all plants of Nilüfer, Ürem-79 and Kubilay-82 and some plants of Emir fell into subgroupof AII. The group B was occupied by the plants of Farukbey-2001 and Karaelçi, andone plant of Alınoğlu-2001.KeyWords: Vicia sativa, Morphological characters, Agricultural Characters, ISSR Markers