Karayolu ulaştırma sisteminin toplam faktör verimliliği ve Avrupa Birliği konum analizi
Total factor productivity of highway transportation system and analysis of the European Union position
Yazar: FATİH CİPİL
Danışman: PROF. DR. ADNAN SÖZEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Kazalar = Accidents ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Bu çalışmada Avrupa Birliğine (AB) uyum çerçevesinde Türkiye'nin karayolu ulaşım göstergelerini etkin olarak kullanıp kullanmadığı ve diğer AB ülkelerine göre durumunun ortaya konulması amacıyla göreli etkinlik analizi yapılmıştır. Etkinlik ölçme yöntemlerinden olan ve bu çalışmada kullanılan Veri Zarflama Analizi (VZA), temelinde doğrusal programlama ilkelerine dayanan, parametresiz bir yöntem'dir. VZA, statik bir analiz şekli olup, tek bir dönemde karar birimlerinin verilerini kullanarak bir yatay kesit analizi yapar. Yöntemin getirdiği en önemli yenilik, birçok girdinin kullanılarak birden fazla çıktının elde edildiği ortamlarda, parametrik yöntemlerde olduğu gibi önceden belirlenmiş herhangi bir analitik çıktı fonksiyonunun varlığının öngörülmesine gereksinim duymadan ölçüm yapabilmesidir. Etkinlik değerlendirme sürecinde, zaman içinde etkinliğin nasıl gelişmekte olduğunu ise Malmquist Toplam Faktör Verimliliği (TFV) indeksi ile belirlenmiştir. Analizde, kaza sayısı ile kazalardaki ölümlerin ve yaralı sayılarının minimum olabilmesi için farklı karayolu ulaşım parametrelerinin boyutlarını belirlemek üzere beş farklı model oluşturulmuştur. Ayrıca karayolu ulaşım performansının belirlenmesi için yolcu ve yük taşımacılığı hacmi çıktı, karayolu göstergeleri girdi olarak alınmıştır. Belli kriterleri ve hedefleri olan ve üyesi olduğu ülkelerin bu kriterleri taşıması gerektiğinden yola çıkılarak Türkiye'nin AB'ye aday bir ülke olarak karayolu ulaşım performansı bakımından AB ülkelerine (verilerine tam ulaşılabilen 27 ülke) göre durumu Veri Zarflama Analizi ve Malmquist Index yaklaşımları kullanılarak ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, relative efficiency analysis was conducted in order to determine whether Turkey uses road transport indicators efficiently within the framework of European Union (EU) harmonization and to demonstrate Turkey?s position compared to other EU countries. The Data Envelopment Analysis (DEA), which is one of the efficiency measurement methods and used in this study, is a method without parameters that is based on linear programming principles. DEA is a static form of analysis and makes a cross-section analysis using the data of decision making units in a single period. The most important innovation brought about by this method is that it is capable of measuring in environments where multiple inputs are used and multiple outputs are obtained, without envisaging the presence of a pre-defined analytical output function. In the process of efficiency evaluation, the Malmquist Total Factor Efficiency (TFE) index was employed in order to determine how the efficiency developed over time. In the analysis, to minimize number of accidents and casualties, five different models were formed in order to define the dimensions of different road transport parameters. In addition, to determine the road transport performance, passenger and cargo transportation was taken as output and road transport indicators were taken as inputs. Given the fact that Turkey is a candidate for membership to EU, which requires its members to comply with its criteria and goals, Turkey?s road transport performance compared to EU countries was demonstrated using Data Envelopment Analysis and Malmquist Index.