Hatti-Hitit sanatında tanrı ve tanrıçalar ve Türk sanatçıları üzerindeki etkisi
God and goddeses in Hattian-Hittites art and affects on contemporary Turkish painters
Yazar: ÖZGE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ KAPLANOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Etkileşim = Interaction ; Hattiler = Hattians ; Hitit Dönemi = Hittite Period ; Hitit sanatı = Hittite art ; Hititler = Hittites ; Sanatçılar = Artists ; Tanrı = God ; Tanrıçalar = Goddesses ; Türk sanatı = Turkish art

Özet:
Anadolu, birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, coğrafik özellikleri itibariyle birçok medeniyete geçiş güzergahı olan etkileşimler görmüş, kültürü zengin bir bölgedir. Hatti ve Hitit dönemlerinin tanrı ve tanrıça betimlemeleri ve bu kültürün yansımaları dünya açısından değerli bulunmaktadır. Dini inançlarının yansıması olarak sanatı kullanan Hatti ve Hitit medeniyetleri taşları oyarak, kile çeşitli şekiller verip günümüz insanını şaşkınlık içinde bıraktıkları eserlerle günümüze kadar etki alanlarını sürdürmektedirler. Bu medeniyetlerde tanrı-tanrıçalar heykel ve heykelcikler ile sembolleştirilmişlerdir. Sembolleştirilen tanrı ve tanrıçalar, ayakta, oturur vaziyette, çıplak olarak betimleme özellikleriyle yapıldıkları malzemeler açısından çeşitlilik gösterirler. Bu çeşitleme hem biçimsel hem de anlamsal farklılıklar barındırır. 
Bu araştırmanın birinci bölümünde Anadolu'nun coğrafi, kültürel, sosyolojik genel durumundan söz edilerek tezin giriş kısmı hazırlanmıştır. İkinci bölümde Hattilerin dinsel, kültürel, coğrafi durum ve dönem sanatı üzerinde durulmuştur. Hatti dönem özelliklerinden bahsedildikten sonra tanrı ve tanrıça örnekleri üzerinden eserler hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Hitit dönem özelliklerinden bahsedilmiştir. Malzeme çeşitliliğine göre eserler ayrı ayrı incelenerek yorumlanmıştır. Hatti ve Hitit sanatı tanrı ve tanrıça eserleri incelenerek benzerlikleri ve farklılıkları irdelenmiştir. Tanrı-tanrıça heykelleri özellikleri belirtilmiş ve kadının önemi Anadolu'ya kültürel miras olarak bırakılan eserler üzerinden bu kültürün Türk sanatına etkileri incelenmiştir. Hatti ve Hitit sanatını eserlerinde işleyen Süleyman Saim Tekcan, Lütfü Kaplanoğlu, Kadir Şişginoğlu, Nilgün Ayşecik Çevik, Mehmet Hacıfettahoğlu, Mehmet Ali Doğan gibi bazı Türk sanatçılarımıza yer verilmiştir

Abstract:
Anatolia is a region rich in culture, which has hosted many civilizations, has seen interactions, which is a transition route to many civilizations due to its geographical features. God and goddess depictions of the Hatti and Hittite periods and the reflections of this culture are valuable for the world. Hatti and Hittite civilizations, which use art as a reflection of their religious beliefs, continue their influence until today with works that leave today's people astonished by carving stones, giving various shapes to clay. In these civilizations, god-goddesses were symbolized by statues and figurines. Symbolized gods and goddesses vary in terms of the materials they are made of, with the features of depicting standing, sitting, and nude. This variation contains both formal and semantic differences.
In the first part of this research, the geographical, cultural and sociological general situation of Anatolia was mentioned and the introduction part of the thesis was prepared. In the second part, the religious, cultural, geographical situation and art of the period were emphasized. After mentioning the features of the Hatti period, information about the artifacts is given through examples of gods and goddesses. In the third chapter, the Hittite period features are mentioned. According to the variety of materials, the works were analyzed and interpreted separately. Hatti and Hittite art is generally explained by examining the works of gods and goddesses. The similarities and differences between the arts of the two civilizations were examined. The characteristics of the God and Goddess statues were specified and the effects of this culture on Turkish art were examined through the works that were left as a cultural heritage to Anatolia, the importance and value of women. Süleyman Saim Tekcan, Lütfü Kaplanoğlu, Kadir Şişginoğlu, Nilgün Ayşecik Çevik, Mehmet Hacıfettahoğlu, Mehmet Ali Doğan, İhsan Çakıcı some of our Turkish artists who worked on the Hatti and Hittite art, which are our Anatolian cultural values, were included.