Diyarbakır'da konut gelişme alanları ve konut tercihleri
Housing  development areas and housing preferences in Diyarbakir
Yazar: ELA YALÇIN
Danışman: PROF. DR. ARZU BAŞARAN UYSAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu tezde Diyarbakır'da 2000 sonrası gelişen konut alanları incelenerek, bu yeni gelişen alanlarda konut tercihlerini etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmaktadır.  Diyarbakır'da yeni gelişen konut alanları ve konut tercihlerine odaklanan bu araştırma Diyarbakır'ın Kayapınar ilçesinde yapılan saha çalışmasına dayanmaktadır. Diyarbakır'ın yıllar içinde mekânsal gelişimi, nüfus verileri ve konut sektörünün gelişimi analiz edilmiştir. Çalışma alanı olarak, Kayapınar ilçesinde 2000, 2010 ve 2018 yıllarında inşa edilmiş üç konut sitesi (Huzurevleri, Diclekent, Fırat Mahallelerinde) seçilmiştir. Her sitede 20 adet olmak üzere toplam 60 anket yapılmış ve anketler SPSS programı yardımıyla değerlendirilmiştir. Ayrıca Kayapınar'da konut projeleri yapan bir firma temsilcisiyle derinlemesine görüşme yapılmıştır. Bulgular, katılımcıların memnuniyet seviyelerinin yerleşmelere bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Kayapınar ilçesi yüksek oranda tercih edilse de, mahalleleri arasındaki statü farkının konut seçiminde etkili olduğu ortaya çıkmaktadır Fırat Mahallesi son beş yıldaki muazzam gelişimiyle en çok tercih edilen bölge haline gelirken Huzurevleri Mahallesi (ekonomik ve sosyal anlamda) bu lüks sitelerin gerisinde kalarak tercih edilirliği azalmıştır. 
Konut tercihlerini belirleyen faktörlere bakıldığında güvenlik, nitelikli konut çevresi, ortak kullanım alanlarının varlığı ( havuz, kafe, hamam, çocuk oyun alanı gibi), ulaşım kolaylığı ve konut büyüklüğünün en önemli faktörler olduğu bulgulanmıştır. Kentin başlıca geçim kaynaklarından olan inşaat sektörünün her geçen gün gelişmesi ve inşaat firmaları arasında rekabetin artması konut mimarisini ve yapılı çevre tasarımını etkilemiştir. İnşaat sektörüne hizmet veren firmalar tercih edilirliği yükseltmek için konutlarda ve konut çevresinde sürekli yenilik yapmaktadır. Sunulan yeniliklerin, yaşadığı konuttan memnun olsa bile konut kullanıcısının yeni yapılan konut sitelerine taşınma eğilimini arttırdığı görülmektedir.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to determine the factors affecting the housing preferences in these newly developed areas by examining the residential areas that developed after 2000 in Diyarbakır. This research, which focuses on newly developed residential areas and housing preferences in Diyarbakır, is based on the fieldwork conducted in the Kayapınar district of Diyarbakır. The spatial development of Diyarbakır over the years, its population data and the development of the housing sector have been analyzed. Three residential sites (Huzurevleri, Diclekent, and Fırat Neighbourhood) built in 2000, 2010 and 2018 in Kayapınar district were chosen as the study area. A total of 60 questionnaires, 20 of which were on each site, were made and the questionnaires were evaluated with the help of the SPSS program. In addition, an in-depth interview was conducted with a company representative that makes housing projects in Kayapınar. The findings show that the satisfaction levels of the participants vary depending on the settlements. Although the Kayapınar district is highly preferred, it has been revealed that the difference in status among the neighbourhoods is effective in the selection of housing. While the Fırat Neighbourhood has become the most preferred region with its tremendous development in the last five years, the Huzurevleri Neighbourhood (both economic and social terms) fell behind these luxury sites and decreased in preference. 
Considering the factors that determine the housing preferences, it has been found that the most important factors are safety, quality housing environment, presence of common areas (such as pool, cafe, Turkish bath, children's playground), ease of transportation and housing size. The development of the construction sector, which is one of the main livelihoods of the city, and the increase in competition among construction companies have affected the housing architecture and the design of the built environment. Firms that serving the construction sector are constantly innovating in the residences and built environment  in order to increase the preferability. The innovations offered; even if the residential user is satisfied with the house she/he lives in, it is seen that the tendency of the residential user to move to the newly built housing estates increases.