Çatışma sonrası yeniden yapılanma perspektifinden kültürel miras alanları: Diyarbakır Suriçi örneği
Cultural heritage sites from the perspective of post-conflict reconstruction: Diyarbakir Surici example
Yazar: DİLAN KAYA TAŞDELEN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ŞİRİN ENLİL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tarih boyunca şehirlerin, çatışmaların mekânı olması; yapısal, fiziksel ve kültürel olarak yeniden şekillenmesini beraberinde getirmiştir. Kentsel dokunun kaybolması, insanların yerinden edilmesi gibi birçok süreci de beraberinde getiren bu yıkımların, toplumsal hafızanın kodlarını oluşturan kültürel miras alanlarında yaşanıyor olması, konuyu çok boyutlu ve önemli hale getirmektedir. İnsanın temel ihtiyaçlarından biri olan bireysel yaşama tutunmanın soyut ve somut dayanağını oluşturan kültürel miras alanları, çatışma sonrası yok olan gündelik yaşamın restorasyonu için de önemli bir yere sahiptir. Tam da bu noktadan hareketle, bu çalışma; savaş, çatışma ve kent arasındaki ilişki nedir, nasıl bir etkileşim içindedir, kültürel miras alanlarının çatışma ve toplumsal hafıza ile ilişkisi nedir, kültürel miras alanlarının çatışma ve çatışma sonrası inşa sürecindeki yeri nedir, çatışma sonrası yeniden yapılanmada kültürel miras alanlarının yeri nedir, Suriçi'nin bir hafıza mekanı olarak gündelik yaşamdaki deneyimi, karşılığı nedir, çatışma öncesi ve çatışma sonrası toplumsal hafızanın mekanı olan Suriçi kültürel miras alanındaki kırılmalar, kültür miras alanı olan ve hafızanın katmanlaştığı bu alanda çatışma sonrası yeniden planlama ya da kent planlaması nasıl olmalıdır gibi soruları irdelemektedir.
Bu tez, toplumsal hafızanın mekânı olan Diyarbakır Suriçi kültürel miras alanında yaşanan mekânsal deneyimleri, çatışma sonrası yeniden yapılanma (post-conflict reconstruction) perspektifinden incelemektedir. Bu kapsamda mevcut literatürden teorik çerçevede yararlanılmış, kent sakinlerinin mekânsal deneyimlerini anlamak için derinlemesine görüşmeler yapılarak, kültürel miras alanlarında gündelik deneyimler ve hafızanın mekânsal unsurları ortaya konmuştur.

Abstract:
Throughout history, cities have been a setting for conflicts, which lead to their structural, physical and cultural reformation. The issue has become multi-dimensional and significant due to the fact that this destruction, accompanying many different processes such as loss of urban texture and displacement of people, is experienced in cultural heritage sites, in which the codes of collective memory are embedded. Constituting an abstract and concrete foundation of holding onto individual lives, which is one of the fundamental needs of human beings, the cultural heritage sites have an important role for restoring daily lives of people after the conflicts. From this point of view, this study addresses the relationship with and interaction between wars, conflicts and cities, the connection between cultural heritage sites with conflicts and collective memory, the role of cultural heritage sites on conflicts and post-conflict reconstruction, the experience and reflection of daily life of Surici as a space of memory, the fractures on cultural heritage site of Surici, which is a pre- and post-conflict space of collective memory, the method of post-conflict re-planning or urban planning of this cultural heritage site where memory is stratified.
This thesis examines spatial experiences of Diyarbakir Surici cultural heritage site, a space of collective memory, from the perspective of post-conflict reconstruction. In this context, the literature is referred to within a theoretic framework and daily experiences in the cultural heritage sites and spatial factors of memory are presented via thorough interviews with residents of the city in order to understand their experiences in the space.