Ebeveyn ve birincil bakım verenleri tarafından travma yaşadığı belirtilen ve belirtilmeyen çocuklarda travma sonrası duygusal stres ile dikkat eksikliği, hiperaktivite, dürtüsellik, karşı gelme sorunları ve davranım sorunları arasındaki ilişki
The relation of post-trauma emotional stress with symptoms of attention deficit, impulsivity, hyperactivity, oppositional defiant and conduct problems in children who exposed or do not exposed to trauma according to their caregivers'statement
Yazar: HİLAL DİLMENLER
Danışman: DOÇ. DR. EMEL SARI GÖKTEN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Duygusal sıkıntı toleransı = Emotional distress tolerance ; Ebeveynler = Parents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Karşıt olma karşı gelme bozukluğu = Oppositional defiant disorder ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Travma = Trauma ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; Travma sonrası hayata küsme bozukluğu = Post-traumatic embitterment disorder

Özet:
Bu çalışma, ebeveyn ve birincil bakım verenleri tarafından travma yaşadığı belirtilen ve belirtilmeyen çocuklarda travma sonrası duygusal stres ile dikkat eksikliği, hiperaktivite, dürtüsellik, karşı gelme sorunları ve davranış sorunları arasındaki ilişkiyi ve demografik değişkenlerin ilişkiye olan etkisini incelemeyi amaçlamıştır.
Çalışma, Nisan-Mayıs 2019'da Bursa'da yaşayan, aileleri tarafından travmatik bir olay yaşadığı belirtilen ve belirtilmeyen, 6-10 yaş grubu 114 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında 57 kız, 57 erkek öğrencinin bilgileri değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılım sağlayan anne-baba ve birincil bakım verenlerden 56'sı çocuğun bilinen bir travması olduğunu belirtirken, 58'i ise çocuğunun bilinen bir travması olmadığını bildirmiştir.
Araştırmada değişkenlerin ölçülmesi için "Demografik Bilgi Formu", "Çocukluk Çağı Travma Sonrası Duygusal Stres Ölçeği' nin Türkiye versiyonu (PEDS)", "Conner's Aile Değerlendirme Ölçeği (CADÖ-48)", "Conner's Öğretmen Derecelendirme Ölçeği (CÖDÖ-28), "Çocuk ve Ergenlerde Yıkıcı Davranım Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (Turgay)" kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, psikolojik travması olan çocukların, dikkat eksikliği, hiperaktivite, dürtüsellik ve karşı gelme sorunları travmatik öyküsü olmayanlara kıyasla daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, psikolojik travma öyküsü olan çocuklarda anne-baba birliktelik durumunun travma sonrası duygusal stres belirtileri ve kiminle yaşadığı değişkeninin davranış problemleri boyutları bakımından anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Psikolojik travması olan çocukların travma sonrası duygusal stres belirtileriyle davranış sorunları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki saptanmıştır.

Araştırmada elde edilen bulguların, çocuklardaki davranış problemlerinin travmaya maruz kalma açısından risk faktörü oluşturabildiğini göstermektedir. Sonuçların ilerleyen dönemlerde yapılacak çalışmalara katkı sunabileceği ve uygulayıcıların çocukluk dönemi davranış sorunları ve psikolojik travma durumlarına ilişkin geliştirebilecekleri yöntemlere yönelik güncel bilgiler sağladığı düşünülmektedir.



Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı, Travma, Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite, Dürtüsellik, Karşı Gelme Sorunları, Davranış Sorunları,

Abstract:
The aim of this study was to investigate the relation of childhood post-trauma emotional stress with attention deficit disorder, impulsivity, hyperactivity, opposing-defiant behavior problems and behavioral problems. In addition, it aimed to examine the effect of demographic variables on the relationship.
Study consists of 6-10 age-group 114 students, living in Bursa in April-May 2019, in children whose parents and primary caregivers say they experience trauma and do not say trauma is experienced. In this study, information about 57 girls and 57 boys students were evaluated. While 56 of the parents and primary caregivers who participated in the study stated that they had a known trauma, 58 reported that their child had no known trauma.
"Demographic Information Form", "Pediatric Emotional Distress Scale", Conners' Teacher Rating Scale", "Conners Parent Rating Scale" and "DSM-IV Based Child and Adolescent 	Behavior Disorders Screening and Rating Scale" were used to measure the variables.
According to the findings of the study, children with psychological trauma had significantly higher attention deficit disorder, hyperactivity, impulsivity, opposing-defiant behavior problems and behavioral problems than those without psychological traumatic history. In addition, significant differences were found in the dimensions of the behavioral problems of the variables of emotional stress symptoms and who lived with the traumatic relationship of the parents with children with a history of psychological trauma.

The findings of the study indicated that behavioral problems in children may constitute a risk factor for trauma victimization. It can be considered that the results can contribute to the studies to be conducted in the future and provide up-to-date information on the methods that the practitioners can develop regarding to childhood behavioral problems and psychological trauma.


Keywords: Attention Deficit Disorder, Impulsivity, Hyperactivity, Opposing-Defiant Behavior Problems, Behavioral Problems