Erkek tarım işçilerinin kolorektal kanser hakkındaki bilgi düzeyleri, sağlık inanç düzeyleri ve kanser riskinin belirlenmesi
Determination of male agricultural workers' knowledge levels, health belief levels and cancer risk about colorectal cancer
Yazar: YUSUF GÜVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKHET BALLIEL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Kolon hastalıkları = Colonic diseases ; Kolon neoplazmları = Colonic neoplasms ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Rektal hastalıklar = Rectal diseases ; Rektal neoplazmlar = Rectal neoplasms ; Risk analizi = Risk analysis ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Tarım işçileri = Agricultural workers

Özet:
Amaç: Bu araştırma; Erkek tarım işçilerinin kolorektal kanser hakkındaki bilgi düzeyleri, sağlık inanç düzeyleri ve kanser riskinin belirlenmesini amaçlayan kesitsel tipte bir çalışmadır. Araştırma Kasım 2019-Mart 2021 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın verileri Kasım 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında Aydın ili Efeler ilçesi Işıklı mahallesinde yaşayan 205 erkek tarım işçisinden yüz yüze toplanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmada veri toplama materyali olarak Sosyodemografik Özellikler Formu, Kolorektal Kanserden Korunmaya Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (KKKYSİMÖ), Kolorektal Kanser Bilgi Düzeyi ile ilgili 10 soruluk Yapılandırılmış Form ve Kolon Kanseri için Harvard Kanser Risk İndeksi kullanılmıştır. Araştırma öncesi Aydın Valiliği'nden kurum izni, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik izin ve araştırmada kullanılan ölçeklerin ilgili yazarlarından izinler alınmıştır. Araştırmaya katılan erkek tarım işçilerinden yazılı onam alınmıştır.
Araştırmada elde edilen veriler S.P.S.S. (Statistical Package for Social Sciences) 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde tanımlayıcı istatistiksel hesaplama yöntemler olarak yüzde sayı, standart sapma, ortalama kullanılmıştır. Araştırmadaki değişkenlerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek için Kurtosis (Basıklık) ve Skewness (Çarpıklık) değerleri incelenmiştir. İki bağımsız grup arasındaki niceliksel sürekli verileri karşılaştırmak için t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verileri karşılaştırmak için Tek yönlü Anova testi kullanılmıştır. Anova testi sonrasında farklılıkları belirlemek için tamamlayıcı post-hoc analizi (Scheffe testi) uygulanmıştır. Araştırmanın sürekli değişkenleri arasında pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Gruplu değişkenlerin karşılaştırılmasında chi square kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmanın bağımlı değişkenleri erkek tarım işçilerinin KKKYSİMÖ puan ortalamaları, Kolorektal Kanser Bilgi Düzeyi puan ortalamaları ve Harvard Kanser Risk Düzeyleridir. Bağımsız değişkenler ise erkek tarım işçilerinin sosyodemografik özellikleridir. Erkek tarım işçilerinin %38'i 40-50 yaş, %84,4'ü evli, %20'si lise ve üzeri eğitim durumuna sahip, %55,6'sı pestisit kullanmakta, %35,6'sı pestisit kullanırken koruyucu özel önlem almamakta ve %58'i gelecekte bağırsak kanseri taramalarına katılmayı düşünmemektedir. 
Erkek tarım işçilerinin yüzde 63,9'u KRK için Harvard Kanser Risk İndeksine göre riskli grupta yer almaktadır. Erkek tarım işçilerinin güven yarar sağlık motivasyonu puanı  51,620±4,856 (Min=35; Maks=55) ve duyarlılık puanı 10,581±4,838 (Min=6; Maks=30); KRK bilgi düzeyi puanı ise 8,815±1,190 (Min=4; Maks=10) olarak saptanmıştır.  Erkek tarım işçilerinin yüzde 56,1'i KRK taraması için nereye başvuracağını ve yüzde 82'si KRK taramasında hangi testlerin yapıldığını bilmediğini ifade etmiştir. Erkek tarım işçilerinin yüzde 21,5'i bağırsak kanseri taramaları ile ilgili herhangi bir sağlık çalışanı tarafından bilgilendirilmediğini belirtmiştir. Erkek tarım işçilerinin gelecekte KRK taramasına katılma düşüncesi ile güven yarar sağlık motivasyonu  alt boyut puanı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Altı ay içinde ve bir yıl içinde bağırsak kanseri taramasına katılmayı düşünenlerin güven yarar sağlık motivasyonu puanları gelecekte taramaya katılmayı düşünmeyenlerin güven yarar sağlık motivasyonu puanlarından yüksek çıkmıştır (p<005).
Sonuç: Tarımsal ürünlerin kalitesini ve verimini arttırmak için pestisitleri sık kullanan ve bundan dolayı KRK risk grubunda yer alan erkek tarım işçilerinin KRK sağlık inançları, bilgi ve risk düzeylerini gösteren araştırma sonuçlarının literatürde yer alması yarar sağlayacaktır. Riskli gruplar için KRK'dan koruyucu eğitim programları hazırlanmalı ve bu eğitim programlarının etkililiği değerlendirilmelidir. Ayrıca KRK tarama testlerinin risk grubundaki bireylere uygulanması yaygın hale getirilmelidir.

Abstract:
Objective: This research is a cross-sectional study that aiming to determine the knowledge
levels, health belief levels and cancer risk of male agricultural workers about colorectal
cancer. The research was conducted between November 2019-March 2021. The data of the
study were collected face to face from 205 male agricultural workers living in Işıklı district of
Efeler district of Aydın province between November 2020 and January 2021.
Material and Methods: Sociodemographic Characteristics Form, Health Belief Model Scale
for Protection from Colorectal Cancer, Structured Form with 10 questions About Colorectal
Cancer Knowledge Level and Harvard Cancer Risk Index for Colon Cancer were used as data
collection tools in the study. Prior to the study, institutional permission from the Aydın
Governorship, the ethical approval of the Aydın Adnan Menderes University Faculty of
Nursing Non-Invasive Clinical Research Ethics Committee and the necessary permission
from the relevant authors of the scales used in the study were obtained. Written consent was
obtained from male agricultural workers participating in the study.
The data obtained in the study were analyzed using the SPSS (Statistical Package for
Social Sciences) 22.0 program. Percentage, number, standard deviation and mean calculations
were used as descriptive statistical methods in the evaluation of the data. Kurtosis (Kurtosis)
and Skewness (Skewness) values were examined to determine whether the research variables
showed normal distribution. The t-test was used to compare the quantitative continuous data
between two independent groups, and the One-way Anova test was used to compare the
quantitative continuous data between more than two independent groups. After the Anova
test, the Scheffe test was used as a complementary post-hoc analysis to determine the 
differences. Pearson correlation analysis was applied between the continuous variables of the
study. Chi square analysis was used to compare group variables.
Results: The dependent variables of the study are the male agricultural workers' mean scores
of Health Belief Model Scale for Protection from Colorectal Cancer, the Colorectal Cancer
Knowledge Level and the Harvard Cancer Risk Levels. Independent variables are
sociodemographic characteristics of male agricultural workers. 38% of male agricultural
workers are 40-50 years old, 84,4% are married, 20% have high school and above education,
55,6% use pesticides, 35,6% use pesticides do not take action and 58% do not consider
participating in future bowel cancer screening.
63,9 percent of male agricultural workers are in the risky group according to the
Harvard Cancer Risk Index for CRC. The trust benefit health motivation score of male
agricultural workers was 51,620 ± 4,856 (Min = 35; Max = 55) and the sensitivity subdimension score was 10,581 ± 4,838 (Min = 6; Max = 30); CRC knowledge level score was
determined as 8,815 ± 1,190 (Min = 4; Max = 10). 56,1 percent of male agricultural workers
stated that they did not know where to apply for CRC screening and 82 percent did not know
what tests were performed in CRC screening. 21,5 percent of male agricultural workers stated
that they were not informed about bowel cancer screening by any healthcare workers.
Significant relationship was found between the idea of participating in the future CRC
screening of male agricultural workers and the trust benefit health motivation sub-dimension
score. Trust benefit health motivation scores of those who thought to participate in bowel
cancer screening within six months and one year were higher than those who did not intend to
participate in future screening (p <005).
Conclusion: It will be beneficial to include the results of the research that showing the CRC
health beliefs, information levels about CRC and CRC risk levels of male agricultural
workers, who frequently use pesticides to increase the quality and productivity of agricultural
products and are in the CRC risk group to the literature. Preventive training programs from
CRC should be prepared for risky groups and the effectiveness of these training programs
should be evaluated. In addition, the application of CRC screening tests to individuals in the
risk group should be made widespread.