Görme engelli ve işitme engelli bireylerin benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeylerinin incelenmesi
Analysi̇s of self-esteem and social anxi̇ety levels of visually impaired individuals and hearing impaired individuals
Yazar: ELİF GÜŞTA UZUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALPER EVRENSEL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Görme engelli bireyler ile işitme engelli bireylerin sosyal anksiyetesini karşılaştırmak ve benlik saygısı ile sosyodemografik özelliklerin bu anksiyete üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Katılımcılar İstanbul Büyükşehir Belediyesi Engelliler Müdürlüğü, Bakırköy İşitme Engelliler Derneği, Beyoğlu İşitme Engelliler Derneği ve görme engellilerin bulunduğu gmail grubundan sağlanmıştır. Çalışmaya 17 işitme engelli ve 15 görme engelli alınmıştır. Her iki grupta da yaş aralığı 18-24'tür. Araştırmada sosyodemografik soru formu, Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır.  Çalışma verileri değerlendirilirken normal dağılımın incelenmesi için Kolmogrov-Smimov dağılım testi, normal dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında iki grup durumunda Mann Whitney U testi, ikiden fazla grup durumunda Kruksal Wallis testi kullanılmıştır. Farklılığa neden olan grup, Mann Whitney U testi ile bulunmuştur. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Pearson Ki-Kare testi ve Fisher Exact test kullanılmıştır. Normal dağılım göstermeyen ölçekler arası ilişkileri saptamak için Spearman Korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: İki engel grubunun sosyal anksiyete düzeyleri arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği'ne ait bazı alt ölçeklerde bireylerin kaygı düzeyleriyle ve sosyodemografik özelliklerinden bazısı ile arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Bireylerin benlik saygısının düşük olmasıyla kaygı düzeylerinin artması istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Engel durumuna bağlı olarak sadece hayalperestlik alt ölçeğinin görme engellilerde işitme engellilere oranla daha düşük olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Bu sonuçlar her iki engel grubunda engellilik durumunun kaygı düzeyleri üzerinde bir etkisi olmadığını ancak benlik saygısının çeşitli özelliklere bağlı olarak kaygı düzeyi üzerinde etkili olduğunu göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Görme engeli, işitme engeli, kaygı, benlik saygısı

Abstract:
Purpose: This study aims to compare social anxiety level of visually impaired and hearing-impaired people and to evaluate effect of self-respect  and sociodemografic attributes on  anxiety.
Method: Participants are provided via e-mail group of İstanbul Metropolitan Municipality, Bakırköy işitme engelliler, 17 visually impaired and and 15 hearing-impaired people participated to this study and they are between the age of 18-24. In this study, sociodemografic questionnaire, Rosenberg self esteem inventory and state-trait anxiety inventory (STAI) are used. During the evaluation of data, Kolmogrov-Smimov Distribution Test is used for normally distrubited data. For the two groups comparison which are not normally distrubuted Mann Whitney U test is used, while for the comparison of more than two groups which are not normally distrubited  Kruksal Wallis Test is used. The group which cause the difference is  found by Mann Whitney U Test. In order to compare qualitative data, Pearson Ki-Kare Test and Fisher Exact test is used.Spearman Correlation Analysis is used for determine relation between scales which are not normally distrubited.
Findings: There is no significant difference between the social anxiety level of visually impaired and hearing-impaired people. However, there is significant difference between level of anxiety and sociodemographic attributes in the subscale of Rosenberg self esteem inventory. It is statiscally found that people who have low self-respect shows high level of anxiety. Regarding of type of impairment, visually impaired people shows low score in the fancifulness subcale in comparison with visually imapired people.
Conclusion: These findings show that there is no direct and significant relationships between anxiety level and both impairments , while depending on some different features self-respect has impact on anxiety level.
Key Words: Visually impaired, hearing impaired, anxiety, self-esteem.