Çalışma yaşamında vardiya çalışması ve uyku ile ilgili özelliklerin değerlendirilmesi
An evaluation of shift-work and sleep associated characteristics in work life
Yazar: TÜRKAN AKYOL GÜNER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SİBEL KIRAN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Uyku = Sleep ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Ölçekler = Scales ; İş hayatı = Work life ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışma yaşamında vardiyalı çalışma yaygın olarak sürdürülmekte olup, vardiyalı çalışanların ve vardiyalı çalışmaların sayısı giderek artmaktadır. Vardiyalı çalışma düzeniyle ilgili çalışanlarda biyoritm değişiklikleri oluşmakta, bu da uyku ve ilgili sağlık sorunlarını artırmaktadır.Kesitsel olan bu araştırma vardiyalı çalışmayı, çalışma yaşamı özellikleri açısından değerlendirmekte ve vardiyalı çalışmanın çalışanların uykululuk durumları üzerindeki etkilerini incelenmektedir. Bu özellikler ile sabit gündüz, ikili vardiya ve üçlü vardiya sisteminde çalışanlar karşılaştırılmıştır. Araştırmanın verileri, sosyo-demografik özellikler ile çalışma yaşamı özelliklerini sorgulayan anket formu ve vardiyalı çalışmanın uykululuk özellikleri açısından değerlendirilmesi amaçlı Epworth Uykululuk Ölçeği ile toplanmıştır.Araştırmanın yapıldığı işyerinde toplam 431 kişi çalışmaktadır, çalışanlardan 354'üne (%81.7) ulaşılmıştır. Ulaşılanların %13.3'ü ikili vardiya, % 42.1'i üçlü vardiya ve %44.6'sı sabit gündüz vardiyasında çalışmaktadır. Araştırmaya katılan çalışanların %98.3'ü erkektir. Çalışanların yaş ortalaması 44.8±6.0 yıldır. Araştırma kapsamındaki tüm çalışanların ortalama çalıştıkları yıl 21.68±6.31, halen çalıştıkları işyerinde ortalama çalıştıkları yıl ise 20.0±6.96 dır. Gündüz vardiyasında çalışanların %19.0'ı, ikili vardiya sisteminde çalışanların %11.0'ının ve üçlü vardiya sisteminde çalışanların %70'inin Epworth Uykululuk Ölçeği skoru 10 ve üzerindedir.Anahtar Sözcükler: Çalışma yaşamı, Vardiyalı çalışma, Uyku, İş sağlığı, Epworth Uykululuk ÖlçeğiBilim Kodu: 101.17.01

Abstract:
Shift-work is a common practice in work-life and thus, the numbers of shift-workers and shift-work have been on the rise. In shift-work set-up, the biorhythms of workers change, which increases the frequency of health and sleep-related problems among these workers.In this cross sectional study, shift-work has been evaluated in terms of the characteristics of work-life, and its impact on the sleep related status has been determined. Using these characteristics, workers of regular daytime, double-shift, and triple-shift systems were compared. The data were collected through a questionnaire determining the socio-demographic characteristics and shift working, a characteristic of work-life, and Epworth Sleepiness Scale.In the workplace where the study was conducted, 431 people are employed, and of those, 354 (81.7%) could be contacted. Of the 354 workers, 13.3% were on double-shift; 42.1%, on triple-shift, and 4.6%, on regular daytime. Of the participants, 98.3% were male. The mean age of the participants was 44.8±6.0 years. The mean time at work (seniority) was 20.0±6.96 years. Nineteen percent of the regular daytime workers, 11.0 % of the double-shift workers and 70.0 % of the triple-shift workers had an Epworth Sleepiness score of 10 or higher.Key Words: Work-life, Shift-work, Sleep, Occupational health, Epworth Sleepiness ScaleScience Code: 101.17.01