LGS çalışma kitabındaki matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı yeterlik düzeylerine, içerik alanlarına ve öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
An analysis of mathematics questions in the LGS study book according to PISA mathematical literacy proficiency levels, content areas and teacher views
Yazar: ŞEYMANUR ALTUNTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU SAKA
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise giriş sınavları = Highschools entrance exam ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Sorular = Questions ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Yeterlilik = Sufficiency ; Çalışma kitapları = Workbooks ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmada Liselere Geçiş Sistemi (LGS) çalışma kitabındaki matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı yeterlik düzeylerine, içerik alanlarına ve lisansüstü matematik okuryazarlığı eğitimi almış matematik öğretmenlerinin görüşlerine göre incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemi benimseyen bu çalışmanın deseni araçsal durum çalışmasıdır. Kitaptaki 255 matematik sorusunun PISA matematik okuryazarlığı yeterlik düzeylerine ve içerik alanlarına göre incelenmesin de doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Kitap hakkında öğretmenlerin görüşlerini almak için 9 yarı yapılandırılmış görüşme sorularıyla lisansüstü matematik okuryazarlığı eğitimi almış matematik öğretmenlerinin görüşleri alınmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Doküman analizi sonucunda kitapta 3. düzeye ait soruların yoğunlukta olduğu, 2. düzeye ait soruların fazlalığı da dikkat çekmiştir. Fakat 1,4 ve 5. düzeye ait soru sayılarına az yer verildiği görülmekle birlikte 6. düzeye ait soruların yer almadığı da görülmüştür. Kitapta ''nicelik'' ve  ''değişim ve ilişki'' içerik alanlarına ait  soruların yoğunlukta olduğu ''belirsizlik ve veri''  ve ''uzay ve şekil'' içerik alanlarına ait sorulara az yer verildiği görülmüştür. İçerik analizi sonucunda ise öğretmenlerin bu kitabı kullandıklarını ifade etmişlerdir. Kitaptaki soruların günlük yaşam içermesi, yorum gerektirmesi ve farklı yeterlikler gerektirmesinden dolayı matematik okuryazarlığı sorularına benzediğini ifade etmişlerdir. Fakat soruların içerik dağılımları, kitapda üst düzey sorulara fazla yer verilmemesi, soruların daha az yorumlama ve sonuç odaklı olmasından kayanklı matematik okuryazarlığı sorularından farklılaştığını ifade etmişlerdir. Kitapta ki soruların çoğunluğu 3. ve 4. düzey sorulardan oluştuğunu ifade etmişlerdir. Bununla birlikte kitapta her düzeyde soru olduğunu söyleyen öğretmenlerin yanında 1,2,5 ve 6. düzeye ait soruların yer verilmediğini ifade eden öğretmenler de vardır. Öğretmenler kitaptaki soruların çoğunun içerik ve değişim ilişkiler içerik alanına ait olduğunu belirsizlik ve veri içerik alanı ile uzay ve şekil içerik alanına ait soruların kitapta az yer verildiğini ifade etmişleridir.   Kitaptaki soruların öğrencilerin üst düzey becerilerini geliştirmede yeterli olduğunu söyleyen öğretmenlerin olmasıyla birlikte daha fazla üst düzey sorular eklendiğinde   ve içerik dağılımları düzenlendiğinde üst düzey becerileri geliştirmede yeterli olacağını ifade eden öğretmenlerde vardır. Öğretmenlerin bazıları kitaptaki soruların sonuç odaklı olmasından, açık uçlu sorular yer almamasından, modelleme yaptırmamasından, üst düzey soruları içermemesinden ve akıl yürütme ve muhakeme gerektirmemesinden dolayı soruların, öğrencilerin üst düzey becerilerini geliştirmede yeterli olmadığını ifade etmişlerdir. Öğretmenler kitapta daha fazla üst düzey sorulara yer verilmesi gerektiğini, içerik alanlarından ''belirsizlik ve veri'' ve ''uzay ve şekil'' içerik alanlarıyla ilgili soruların daha fazla yer verilmesi gerektiğini, PISA tarzı olan açık uçlu soruların da kitapta yer verilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Elde edilen sonuçlar ışığında LGS çalışma kitabındaki soruların hem öğretim programı amaçlarını hem de PISA hedeflerini karşılaması açısından tekrar gözden geçirilmesi gerektiği, kitapta daha fazla üst düzeye ait soruların yer alması gerektiği, içerik alanlarının dengeli dağılımı olacak şekilde soruların düzenlenmesi gerektiği önerilmektedir. Aynı zamanda uluslararası sınavlarda da başarı dağlanabilmesi için kitapta PISA tarzı açık uçlu soruların yer verilebileceği önerilmektedir. Öğrencilerin hem üst düzey becerilerinin gelişmesi hem de üst düzey soruları çözebilme yeterliliklerinin gelişmesi için daha küçük yaşlarda bu tip sorularla karşı karşıya kalmaları önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to examine the mathematics questions in the High School Transition System (LGS) workbook in terms of the PISA mathematical literacy proficiency levels, content areas, and the views of mathematics teachers who received graduate-level mathematical literacy education. This study, adopting the quantitative research method, is an instrumental case study. The document analysis technique was used to examine the 255 mathematics questions in the book according to the PISA mathematical literacy proficiency levels and content areas. The views of mathematics teachers who received graduate-level mathematical literacy education were obtained through 9 semi-structured interview questions. The data obtained from the interviews were analyzed using content analysis. As a result of document analysis, it has been observed that the book predominantly contains questions at the level 3, while there is an abundance of questions at the level 2. However, it was also noted that there was a lack of level 1, 4, and 5 questions, and there were no questions for level 6. According to the document analysis, it was observed that the book predominantly contains questions belonging to the "quantity" and "change and relationship" content areas, while there are relatively fewer questions related to the "uncertainty and data" and "space and shape" content areas. According to the content analysis, the teachers reported that they used this book. They have expressed that the questions in the book resemble those of mathematical literacy due to their inclusion of everyday life, requiring interpretation, and requiring different competencies. However, they also stated that the distribution of content in the questions, the lack of high-level questions in the book, and the fact that the questions required less interpretation and were more result-oriented differentiated them from mathematics literacy questions. The teachers stated that most of the questions in the book were level 3 and 4 questions. However, there were also teachers who reported that questions for levels 1, 2, 5, and 6 were not included. Teachers have expressed that the majority of the questions in the book belong to the content areas of quantity and change and relationships, and that there are few questions related to the content areas of uncertainty and data as well as space and shape. While some teachers believe that the questions in the book are sufficient for developing students' higher-level skills, others believe that more higher-level questions need to be added and that the distribution of content needs to be revised for sufficient development of these skills. Some teachers have criticized the book for being outcome-oriented, lacking open-ended questions, not requiring modeling, lacking higher-level questions, and not requiring reasoning and judgment, thus not being sufficient for developing students' higher-level skills. Teachers have suggested that the book needs to have more higher-level questions, include more questions related to the content areas of uncertainty and data as well as space and shape, and include open-ended questions similar to those in the PISA test. Based on the results, it is recommended that the questions in the LGS study book be reviewed again to meet both the curriculum objectives and the PISA goals, that more higher-level questions be included in the book, and that the questions be organized to have a balanced distribution of content areas. It is also recommended that open-ended questions similar to those in the PISA test be included in the book to achieve success in international exams. It is recommended that students encounter these types of questions at a younger age to develop their higher-level skills and their ability to solve higher-level questions.