Bağımsız denetim firmalarında yapay zeka uygulamaları ve denetim riski
Artificial intelligence applications in independent audit firms and its effect on audit risk
Yazar: NİHAT ÖCAL
Danışman: PROF. DR. DAVUT PEHLİVANLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bağımsız denetim kuruluşları = Independent auditing companies ; Robotik süreç otomasyonu = Robotic process automation ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Dijital dönüşümden ve değişimden hızla geçtiğimiz bugünkü dünyamızda teknoloji alanında yaşanan değişim bir çok alanı etkilediği gibi denetim sektörünü de yakından etkilemiştir. Bu değişime ayak uydurabilmek için firmaların yapay zeka teknolojilerine uyum sağlamaları ve yatırım yapmaları gerekmektedir. Denetim mesleği de bu teknolojik gelişime ve yaşanan değişime paralel bir dönüşüm içerisindedir. Hızla artan veri miktarı denetçiler tarafından yapılacak analizlerin çok daha maliyetli ve uzun zaman alması sonucunu doğurmuştur. Günümüzde bağımsız denetim sektöründe hizmet sağlayan işletmeler büyük veriye ulaşabilmek için farklı yapay zeka destekli programlar kullanmakta ve bu programlar sayesinde büyük veri analizi yapabilmektedirler. Bilgiden maksimum seviyede yararlanmanın kaçınılmaz olduğu günümüz rekabet dünyasında, bağımsız denetim firmaları açısından yapay zeka destekli programlar iş süreçlerini kolaylaştırmak, doğru ve tutarlı kararlara ulaşabilmek büyük önem arz etmektedir. 

Muhasebe ve denetim skandallarının neticesinde bağımsız denetime duyulan güven belirli bir ölçüde de olsa zedelenmiştir. Yapay zekanın bağımsız denetiminde kullanılması bağımsız denetime duyulacak güveni arttırabilir, denetçinin denetim risklerine ağırlık vermesi konusunda bağımsız denetçilerin mesleki muhakemesini olan ve bağımsız denetim raporuna da verilen makul güvenceye duyulan güvenin artırılmasında yapay zeka önemli roller üstlenebilir. 

Bu çalışmada bağımsız denetim sürecinde yapay zeka uygulamaları ve denetim risklerine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla özellikle 4 büyük olarak bilinen uluslararası paydaşları olan bağımsız denetim firmalarındaki yapay zeka uygulamaları irdelenmiş, bu uygulamaların denetim riskine etkisi araştırılmıştır. Yapılan bu araştırmada bağımsız denetim firmalarında bağımsız denetçi ve mali müşavir olarak görev yapan mali analistlerle yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde elde edilen bulgular değerlendirilerek denetim riskine muhtemel etkileri belirlenip bununla ilgili bazı öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In today's world, where we are rapidly going through digital transformation and evolution, the technological change has closely affected the audit sector as it has affected many areas. In order to adapt to this change, companies need to provide and invest in technologies of artificial intelligence. The auditing profession is also in a transformation in parallel with this technological development and evolution. The rapidly increasing amount of data has resulted in costly and time-consuming analyses to be performed by auditors. Today, companies that provide services in the independent audit sector can perform big data analyses with the help of different artificial intelligence to access big data. In today's competitive world where it is inevitable to make maximum use of information, artificial intelligence assisted programmes are of great importance for independent audit firms to facilitate business processes and to reach accurate and consistent decisions.

The confidence in independent auditing has been damaged to a certain extent following the accounting and auditing scandals. The use of artificial intelligence in independent auditing can increase the confidence in independent auditing, artificial intelligence can play an important role in increasing confidence in the auditor's professional judgment regarding the auditor's focus on audit risks and in the reasonable assurance provided in the independent audit report.

In this study, artificial intelligence applications in the independent audit process and its effect on audit risks are investigated. For this purpose, artificial intelligence applications in independent audit firms with international stakeholders, known as the Big Four, were examined and the effect of these applications on audit risk was investigated. In this research, face-to-face interviews were conducted with financial analysts working as independent auditors and financial advisors in independent audit firms. The findings obtained from the interviews were evaluated and the possible effects on audit risk were determined and some suggestions were developed.