Çocuklardaki engel durumlarının anne ve babalardaki depresyon durumuna etkileri
The impacts of children's disability status on parental depression
Yazar: SEVCAN BAYAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET BİÇKİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Aile Planlaması = Family Planning ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Baba-çocuk etkileşimi = Father-child interaction ; Depresyon = Depression ; Ebeveyn-çocuk etkileşim terapisi = Parent-child interaction therapy ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Engellilik = Disability ; Psikososyal destek = Psychosocial support ; Ölçekler = Scales ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Engelli çocuğa sahip aileler, gerek toplumsal alanda gerekse çocuğun içinde bulunduğu durumundan kendilerini sorumlu hissetmeleri nedeniyle birçok psiko-sosyal sorun yaşayabilmektedir. Bu tez çalışmasında engelli çocuğa sahip ebeveynlerdeki görülen depresif belirti sıklığının tespitinin yapılması amaçlanmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmışmıtır. araştırmanın örneklemi ise amaca uygun seçilerek  İstanbul'daki Özel Eğitim Kurumlarına devam eden fiziksel veya zihinsel engelli 349 çocuğun ebeveynlerinden (345 anne, 329 baba toplam 674 kişi) oluşmuştur. Verileri toplama amacıyla ebeveynlerin demografik özelliklerini ölçen ve çocukların bakımıyla ilgili soruları içeren iki ayrı anket ile Beck depresyon ölçeği kullanılmıştır. Ebeveynlerle yüz yüze görüşülerek doldurulan Beck depresyon ölçeğinde 17 ve üzeri puan "orta ve şiddetli depresif belirti" olarak kabul edilir. Araştırmanın bulgularına göre ebeveynlerin yaş ortalaması 37.0 ± 9.1 olup, %6.5'i herhangi bir okul bitirmemiş, %65.3'ü ilk ve ortaokul mezunu, %28.2'si lise ve üzeri okul mezunudur. Ekonomik durumlarını %23.3'ü iyi, %61.4'ü orta, %15.3'ü kötü olarak belirtmiştir. Ebeveynler arasında orta veya şiddetli depresif belirti oranı %31.8 olarak bulunmuştur. Annelerde (%39.4), boşanmış veya ayrı yaşayanlarda (%55.0), ekonomik durumu kötü olanlarda (%46.6), çocukları 7 yaşından büyük olanlarda (%37.6) depresif belirti oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Kendisini veya başka birisini engelli çocuğun engelli olmasından dolayı suçlu hissedenlerde depresif belirti oranı %40.3'e, duygu ve düşüncelerini hiç kimseyle paylaşmayanlarda ise %41.3 olarak görülmüştür. Engelli çocuğa sahip ebeveynlerin yaklaşık üçte birinde orta veya şiddetli depresif belirtiler görülmüştür. Sonuç olarak engelli çocuğa sahip ebeveynler, depresyon açısından riskli grup olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla bu ebeveynlere psiko-sosyal destek ve danışmanlık hizmetlerinin sağlanması önemli bir husustur. 
Anahtar kelimeler: Depresyon, engelli çocuğa sahip ebeveyn, psiko-sosyal destek

Abstract:
Families with disabled children may experience many psycho-social problems due to the fact that they feel responsible both in the social sphere and for the situation of the child. In this thesis study, it is aimed to determine the frequency of depressive symptoms seen in parents with disabled children. The sample of the study consisted of the parents of 349 physically or mentally disabled children (345 mothers, 329 fathers, 674 people in total) attending Special Education Institutions in Istanbul. In order to collect the data, two separate questionnaires measuring the demographic characteristics of the parents and including questions about the care of the children and Beck depression scale were used. In the Beck depression scale, which was completed by face-to-face interviews with the parents, a score of 17 and above is considered as "moderate to severe depressive symptoms". According to the findings of the study, the mean age of the parents was 37.0 ± 9.1 years, 6.5% did not complete any school, 65.3% were primary and secondary school graduates, and 28.2% were high school graduates and above. The economic status was reported as good by 23.3%, moderate by 61.4%, and poor by 15.3%. The rate of moderate or severe depressive symptoms among the parents was 31.8%. The rate of depressive symptoms was significantly higher in mothers (39.4%), divorced or separated (55.0%), those with poor economic status (46.6%), and those whose children were older than 7 years (37.6%). The rate of depressive symptoms was found to be 40.3% in those who felt themselves or someone else guilty because of their disabled child's disability and 41.3% in those who did not share their feelings and thoughts with anyone. Moderate or severe depressive symptoms were observed in approximately one third of the parents with disabled children. In conclusion, parents of children with disabilities are considered as a risk group in terms of depression. Therefore, it is important to provide psycho-social support and counselling services to these parents. 
Key words: Depression, parents with disabled children, psycho-social support.