Elazığ ili su ürünleri tüketim alışkanlıklarının belirlenmesi
Determination of the fish consumption habits of Elazig province
Yazar: ÖZKAN ÖZBAY
Danışman: PROF. DR. FATİH ÖZOĞUL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Ülkemizde yeterince yaygın olmamasına karşın kırmızı ete oranla çok daha ucuz ve besleyici özelliklere sahip olan balık eti tüketiminin yaygınlaştırılması dengeli beslenme açısından önemli görülmektedir. Su ürünleri ve balık eti tüketiminin artması insan sağlığı ve sağlıklı nesiller yetişmesi bakımından gittikçe önem kazanmaktadır.
Gelişmekte olan ülkemizde bireylerin gıda tüketimi kalitesinde yaşanan dengeli ve sağlıklı beslenme sorunu göz önünde bulundurulduğunda su ürünleri tüketiminin yeterli düzeyde olmadığı da yadsınamaz bir gerçektir. Su ürünleri tüketiminde olumsuz etki yapan faktörler başta olmak üzere konu bir bütün olarak ele alınmalı ve tüketimi etkileyen olumsuz faktörler tespit edilerek bu sorunlara çözüm sunulması gerekmektedir. 
Bu çalışmanın temel amacı Elazığ ili evreninde ikamet eden bireylerin yaş, cinsiyet, gelir düzeyi ve eğitim seviyesi gibi demografik özellikler ile su ürünleri tüketim tercihleri arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırma alanı gelir düzeyi yüksek, orta ve düşük olmak üzere 3 grupta ele alınarak her grubu temsilen bir mahalle örnekleme esasına göre seçilmiştir. Anketler tesadüfi olarak her mahalleden 102 kişi olmak üzere 306 kişiye uygulanmış; elde edilen veriler SPSS ® 16 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Anket sonuçlarına göre Elazığ'da yaşayan bireylerin et tüketimindeki tercihleri sırasıyla; % 26,5 beyaz et, % 24,8 kırmızı et, % 7,2 balık eti olarak belirlenmiştir. Katılımcıların balık etini sevmeme nedenleri sırasıyla; % 24,67 kokusu, % 21,15 kılçıklı oluşu, %19,39 hepsi, % 10,12 aroması % 8,81 temizlenmesi olarak tespit edilmiştir. Ankete katılanların en çok tükettikleri balık türleri ise % 31,4 hamsi, % 31,4 alabalık, % 10,8 istavrit, % 7,8 levrek, % 6,9 sazan, % 5,2 çipura, % 4,6 palamut ve %2,0 diğerleridir.  Ankete katılanların su ürünlerini en çok tükettikleri mevsim; % 56,5 kış, %26,8 hepsi, % 8,2 sonbahar, % 4,2 yaz, % 2,3 ilkbahar, % 2,0 hiç olarak belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre tüketicilerin balık tüketme sıklığı; % 28,4 ayda bir, % 25,2 on beş günde bir, % 25,2 yılda bir/birkaç kez, % 16,3 haftada bir, % 3,3 haftada iki-üç, % 1,6 hiç olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda balık satın alma şekli olarak % 96,7 oranıyla taze, % 3,3 oranıyla dondurulmuş olarak tercih edilmektedir.

Abstract:
Although it is not wide spread enough in our country, it is considered important to increase the consumption of fish meat which is cheaper and more nutritious than red meat. Increasing consumption of fishery products and fish meat is gaining importance in terms of human health and healthy generations.
Considering the balanced and healthy nutrition problem experienced in the food consumption quality of individuals in our developing country, it is an undeniable fact that the consumption of seafood is not sufficient. The issue should be dealt with as a whole, especially the factors that have a negative impact on seafood consumption, and the negative factor affecting consumption should be identified and solutions to these problems should be presented.
The main aim of this study is to find out the relationship between demographic characteristics such as age, gender, income level and education level of the inhabitants of Elazig province and their preferences for seafood consumption. For this purpose, there search area was studied in three groups as high, medium and low income level and each group was chosen on the basis of a neighbourhood sample. Data were analysed by using SPSS® 16 package program which was applied randomly to 306 people, 102 people from each neighbourhood. According to the results of the survey, the preferences of the people living in Elazig in meat consumption were as follows; it was determined that they consumed 26.5% white meat, 24.8% red meat, 7.2% fish meat. The reasons why the participants did not like fish meat were as follows; 24.67% odour, 21.15% awned, 19.39% all, 10.12% aroma was found to be 8.81% cleaning. The most common fish species consumed by survey participants were 31.4% anchovy, 31.4% trout, 10.8% horse mackerel, 7.8% seabass, 6.9% carp, 5.2% seabream, 4.6% bonito and 2.0% other. The season in which the survey participants consumed the most seafood; 56.5% winter, 26.8% all, 8.2% autumn, 4.2% summer, 2.3% spring, 2.0% as none were determined. According to the results of the study, the frequency of consuming fish by consumers was as follows; 28.4% once a month, 25.2% once in fifteen days, 25.2% once / several times a year, 16.3% once a week, 3.3% twice a week and 1.6% was never found. As a result of the study, fish is preferred as fresh with 96.7% and frozen with 3.3%.