Fen bilgisi ve sınıf öğretmenlerinin fen öğretimine yaklaşımlarını etkileyen bazı değişkenlerin ve  aralarındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the factors which affect the attitudes towards science education of science and classroom teachers
Yazar: DUYGU YAVUZ
Danışman: PROF. DR. FATMA GÜLAY KIRBAŞLAR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN DENERİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Fen Bilgisi ve Sınıf Öğretmenlerinin Fen Öğretimine Yaklaşımlarını Etkileyen; etkili fen öğretimi, öğretmen öz-yeterlik, fen okuryazarlığına yönelik öz-yeterlik algısı ve tutum düzeylerinin bazı demografik değişkenler açısından değerlendirilmesi ve aralarındaki ilişkilerin incelenmesidir. 

Araştırmada nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma 2014-2015 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet ilkokul ve ortaokullarında görevli olan toplam 1100 öğretmen (599 Sınıf öğretmeni ve 501 Fen Bilgisi öğretmeni) ile gerçekleştirilmiştir. 

Veri toplama araçları olarak; Hudson, Skamp ve Brooks (2005) tarafından geliştirilen (Mentoring for Effective Primary Science Teaching-MEPST) Etkili İlköğretim Fen Öğretimi için Danışmanlık Ölçeği araştırmacı tarafından, öğretmenlere yönelik olarak Öğretmenlik Sürecinde Etkili Fen Öğretimi ölçeği olarak uyarlanmış ve "Etkili Fen Öğretimi Ölçeği" olarak isimlendirilerek geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Tschannen-Moren ve Hoy (2001) tarafından geliştirilen Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan "Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği"; Caymaz (2008) tarafından geliştirilen "Fen ve Teknoloji Okuryazarlığına Yönelik Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği" Thompson ve Shringley (1986) tarafından geliştirilen, Tekkaya, Özkan ve Çakıroğlu (2002) tarafından Türkçeye uyarlanan "Fen Öğretimi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır.

Verilerin analizinde SPSS 21.0 programı kullanılmıştır. Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), İlişkisiz Grup t-testi, Tamhane ve LSD testleri, ölçekler arasındaki ilişkiler için Pearson Korelasyon Katsayısı Analiz Tekniği kullanılmıştır.

Araştırmada elde edilen sonuçlara göre Fen Bilgisi ve Sınıf öğretmenlerinin etkili fen öğretimi düzeyleri, öğretmen öz-yeterlik düzeyleri, fen okuryazarlığı öz-yeterlik algısı düzeyleri ve fene yönelik tutum düzeyleri Fen Bilgisi öğretmenleri lehine ve lisansüstü (yüksek lisans/doktora) eğitimi almış olan öğretmenler lehine  anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Korelasyon analizleri sonucunda öğretmenlerin, etkili fen öğretimi, öğretmen öz-yeterliği, fen okuryazarlığına yönelik öz-yeterlik algısı ve fen öğretimine yönelik tutum düzeyleri arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Etkili fen öğretimi, Fen okuryazarlığı, Fen öğretimine yönelik tutum,Öğretmen öz-yeterlik düzeyi.

Abstract:
This study aims, on one hand, to assess the factors of effective science teaching, teacher self-sufficiency, self-sufficiency perception towards science literacy, and the levels of teacher attitudes which affect The Approaches of Classroom and Science Teachers to Science Teaching with regards to demographic variables; on the other hand, to investigate the relationships between them.

Quantitative  research method and relational screening model were used in the study conducted with the subjects of 1100 teachers (599 Classroom teachers and 501 Science teachers) teaching at primary and middle schools of Istanbul Directorate of Ministry of Education during 2014-2015 academic year. 

Mentoring for Effective Primary Science Teaching (MEPST), a data collection tool, developed by Hudson, Skamp and Brooks (2005) was used by researchers as Efficient Science Teaching Scale, addressing to the teachers and validity and reliability studies were conducted after its being adapted as "Efficient Science Teaching Scale".  "Teacher Self-sufficiency Scale" developed by Tschannen-Moren & Hoy (2001) and adapted to Turkish by Çapa, Çakıroğlu & Sarıkaya (2005); "Self-Sufficiency Perception Scale for Science and Technology Literacy", developed by Caymaz (2008); and "Science Teaching Attitude Scale" developed by Thompson & Shringley (1986) and adapted to Turkish by Tekkaya, Özkan & Çakıroğlu (2002) have been used in the study. 

SPSS 21.0 program was used in data processing. Pearson Correlation Coefficient Analysis Technique was used in the interpretation of the relationship between One-Way Analysis of Variance and Unrelated Group T-test and Tamhane and LSD tests. 

According to the results reached through the study, effective science proficiencies of Science and Classroom teachers in science education, teacher self-sufficiency level and their self- sufficiency perception for science literacy and their attitude-level to science have been found far higher in favor of Science teachers and the ones who took post graduate education (master and/or doctorate). Under the consideration of correlation results, it has found that there are, positively, moderate meaningful relationships between the teachers' effective science teaching, teacher self-sufficiency, self-sufficiency perception towards science literacy, and the levels of their attitude to science teaching.

Key Words: Effective science education, teacher self-sufficiency level, science literacy, attitude for science teaching.