5-15 yaş çocuklarda obezite ve beslenme düzeyi ile kan basıncı ilişkisi
The relationship between obesity and nutrition level and blood pressure in children aged 5-15
Yazar: SARİYE ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. SABAH TÜZÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme değerlendirmesi = Nutrition assessment ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Obezite = Obesity ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu araştırmada bir Aile Hekimliği Birimi (AHB)'ne kayıtlı 5-15 yaş çocuklarda obezite ve beslenme düzeyi ile kan basıncı ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Pendik İlçesinde yaşayan, Malazgirt Aile Sağlık Merkezi (ASM), 097no'lu AHB'ne kayıtlı 5-15 yaş arası gönüllü katılımcılar dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara araştırmacılar tarafından hazırlanan ve sosyodemografik özellikleri değerlendiren bir anket formu ile beslenme alışkanlıklarını değerlendiren Türkçe geçerlik ve güvenirliği olan Çocuk Beslenme Anketi (ÇBA) uygulanmıştır. Katılımcıların obezite değerlendirmesi amacıyla boy, kilo ve bel çevresi ölçülmüş ve yaş gruplarına göre obezite varlığı ve sınıflaması yapılmıştır. Ayrıca katılımcıların her iki koldan 5'er dakika ara ile toplam 3 defa kan basıncı ölçülmüş ve her iki kol için bu kan basıncı ölçümlerinin ortalaması alınmıştır. Ardından katılımcıların yaş gruplarına göre her iki kol için kan basıncı ortalaması kan basıncı sınıflamasına göre değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya katılan toplam 169 katılımcının yaş ortalaması 9,6±2,9 yıl olarak saptanmıştır. Çalışmaya katılan çocukların 127(%75,1)'i normal kilolu, 19(%12,8)'i fazla kilolu, 23(%13,6)'ı obez olarak gözlenmiş olup, 29(%17,2) katılımcıda abdominal obezite tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmaya katılan çocukların 126(%75,6)'sının kan basıncı normal, 14(%8,3)'ü artmış kan basıncı, 26(%15,4), evre1 hipertansiyon ve 3(%1,8)'i evre2 hipertansiyon olarak bulunmuştur. Kan basıncı gruplarına göre vücut kitle indeksi (VKİ) değerlendirildiğinde, VKİ normal kilolu çocuklarda 16,8±2,9 kg/m2, artmış kan basıncı olan çocuklarda 21,7±3,9 kg/m2, evre 1 hipertansiyon olanlarda 22,2±4,6 kg/m2 ve evre 2 hipertansiyon olanlarda 25,6±2,3 kg/m2 olarak saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca, normal kilolu çocuklarda sol ve sağ kol hem sistolik hem de distolik kan basınçları fazla kilolu veya obez çocuklara göre anlamlı düşük tespit edilmiştir (sırasıyla, p<0,001, p<0,001, p<0,001 ve p<0,001). Benzer şekilde abdominal obezitesi olmayan çocuklarda sol ve sağ kol hem sistolik hem de distolik kan basınçları anlamlı düşük gözlenmiştir (sırasıyla, p<0,001, p<0,001, p<0,001 ve p<0,001). 
Hem normal kilolu çocuklarda, hem de abdominal obezitesi olmayan çocuklarda sol ve sağ kol sistolik ve distolik kan basınçları fazla kilolu veya obez ve abdominal obezitesi olan çocuklara göre düşük tespit edilmiştir. Ayrıca ÇBA alt ölçek puanlarından sorumluluk algısı normal kan basıncı olan çocuklarda diğer kan basıncı gruplarına göre, normal kilolu çocuklarda fazla kilolu ve obez çocuklara göre, abdominal obezitesi olmayan çocuklarda olanlara göre anlamlı yüksek saptanmıştır (sırasıyla p<0,001, p=0,009 ve p=0,010). Bununla beraber, ebeveynlerin çocuklarının tartıları hakkındaki kaygıları normal kan basıncı olan çocuklarda diğer kan basıncı gruplarına göre, normal kilolu çocuklarda fazla kilolu ve obez çocuklara göre, abdominal obezitesi olmayan çocuklarda olanlara göre anlamlı düşük tespit edilmiştir (sırasıyla p<0,001, p<0,001 ve p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda, 5-15 yaş çocuklarda fazla kilolu ve obezite sıklığının oldukça yüksek olduğu ve hem obezite hem de abdominal obezite ile artmış kan basıncı ve hipertansiyon arasında ilişki olduğu görülmüştür. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde toplum ve ebeveynlerde çocuklardaki obezite ve ilişkili kan basıncı artışı konusunda farkındalığı artırılması gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Artmış Kan Basıncı, Çocuk Beslenme Anketi, Hipertansiyon, Obezite

Abstract:
Purpose: In this study, it is aimed to evaluate the relationship between obesity and nutrition level and blood pressure in children aged 5-15 years who are registered in a Family Medicine Unit.
Materials and Methods: Volunteer participants aged 5-15 years old, registered in Family Medicine Unit No. 097, Malazgirt Family Health Center, living in Pendik District were included in the study. A questionnaire form prepared by the researchers and evaluating the sociodemographic characteristics and the Child Nutrition Questionnaire (CNQ), which has a validity and reliability in Turkish, was applied to all participants.. In order to evaluate the obesity of the participants, height, weight and waist circumference were measured and the presence and classification of obesity was made according to age groups. In addition, the blood pressure of the participants was measured 3 times in both arms at 5-minute intervals and the average of these blood pressure measurements for both arms was taken. Then, the mean blood pressure for both arms according to the age groups of the participants was evaluated according to the blood pressure classification.
Results: The average age of 169 participants, participating in the study was determined to be 9.6 ± 2.9 years. Of the children participating in the study, 127 (75.1%) were observed to be normal weight, 19 (12.8%) were overweight, 23 (13.6%) were obese, and 29 (17.2%) of them had abdominal obesity.  In addition, 126 (7.6%) of the children included in the study had normal blood pressure, 14 (8.3%) increased blood pressure, 26 (15.4%) stage1 hypertension and 3 (1.8%) stage 2 hypertension. When body mass index (BMI) is evaluated according to blood pressure groups BMI was 16.8 ± 2,9 kg / m2 in children with normal weight, 21.7 ± 3,9 kg / m2 in children with increased blood pressure, and 22,2±4,6 kg/m2 in those with stage 1 hypertension. It was found to be 25.6 ± 2,3 kg / m2 in those with stage 2 hypertension (p <0.001). In addition, both systolic and dystolic blood pressures in the left and right arms were found to be significantly lower in children with normal weight than in over weight or obese children (p <0.001, p <0.001, p <0.001 and p <0.001, respectively). Similarly, in children without abdominal obesity, both systolic and dystolic blood pressures in the left and right arms were significantly lower (p <0.001, p <0.001, p <0.001, p <0.001, respectively). Left and right arm systolic and dystolic blood pressures were found to be lower in both children with normal weight and children without abdominal obesity than children with overweight or obesity and abdominal obesity. Inaddition, the perception of responsibility from the CNQ subscale scores was significantly higher in children with normal blood pressure than in other blood pressure groups, in children with normal weight compared to overweight and obese children, and in children without abdomin alobesity (p <0.001, p = 0.009 and p = 0.010, respectively.). However, concerns of parents about the weight of their children were found to be significantly lower in children with normal blood pressure than in other  blood pressure groups, in children with normal weight compared to overweight and obese children, and in children without abdominal obesity (p <0.001, p <0.001 and  p <0.001, respectively).
Conclusion: In our study, it was observed that the prevalence of overweight and obesity was quite high in children aged 5-15 years, and there was a relationship between obesity and abdominal obesity, increased blood pressure and hypertension. In primary health care, it is necessary to raise awareness among the society and parents about obesity in children and associated blood pressure increase.

Keywords: Child Nutrition Questionnaire, Hypertension İncreased Blood Pressure, Obesity,