Sosyal bilgiler ders kitaplarında toplumsal sorunların yerinin incelenmesi
Examining the place of social problems in social studies course books
Yazar: MÜBAREK RAMAZAN BAYRAM VAPUR
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE FAİZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Toplumsal sorunlar toplumun kendisinin oluşturduğu nesnel, evrensel, toplumun zarar görmesine neden olan, insanları etkileyen zaman içerisinde birikerek büyüyen, çözümün de ise ortaklaşa ve eylemsel olarak yapılan etkinliklerdir. Bir olayın toplumsal sorun olarak nitelendirilmesinde ve buna kimin karar verdiği hakkında birçok görüş oluştuğu görülmüştür. Temel sorun olarak ise topluma zarar veren durumun hangi koşullar altında değiştiği konusudur. Toplumsal sorunların ortak noktaları birden çok kişinin toplumsal olayları sorun olarak nitelendirmesidir. Burada önemle dikkat edilmesi gereken nokta ise toplumda bir olayın birisi için toplumsal sorun olarak görülürken, bir başkası için görülmeme durumudur. Toplumdakilerin öznel ve nesnel davranışlar arasındaki niteliği bireylerin ya da grupların ekonomik, sosyo-kültürel, siyasi deneyimlerin farkları ile ortaya çıktığı görülmüştür. Sadece deneyimleri ile değil aynı zamanda örgütlü iletişim olarak karşımıza çıkmıştır (Çoban, 2022). Bu araştırmanın amacı, 2018 yılında hazırlanarak uygulamaya konulan Sosyal Bilgiler 2022-2023 yılındaki eğitim öğretim döneminde kullanılmış olan 4. 5. 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki öğrenme alanları ve içerikler toplumsal sorun konularının nasıl ele alındığını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2018 yılında güncellenen Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ve bu programa göre hazırlanmış olan 4. 5. 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler Dersi ders kitaplarından yararlanılmıştır.  Araştırma da elde edilen veriler çerçevesin de toplumsal sorunların 4. 5. 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler Dersi ders kitaplarında ve öğrenme alanlarına dağılışı incelenmiş elde edilen sonuçlar çerçevesinde toplumsal sorunların sınıflara ve öğreneme alanlarına göre farklılıklara sahip olduğu sonucu bulunmuştur.

Abstract:
Social problems are activities that are objective, universal, created by the society itself, cause harm to the society, affect people, grow by accumulating over time, and are solved jointly and actively. It has been observed that there are many opinions about the characterizing of an event as a social problem and who decides it. The main problem is under what conditions the situation that harms society changes. What social problems have in common is that more than one person describes social events as problems. The important point to consider here is that while an event in society is seen as a social problem for one person, it is not seen for another. It has been observed that the quality between subjective and objective behaviors of people in society emerges with the differences in the economic, socio-cultural, and political experiences of individuals or groups. It emerged not only through experiences but also as organized communication (Çoban, 2022). This research aims to reveal how social problem issues are addressed in the learning areas and contents of the 4th, 5th, 6th, and 7th grade Social Studies textbooks, which were prepared and put into practice in 2018 and used in the 2022-2023 academic year. The document analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the research. In the research, the Social Studies Course Curriculum was updated by the Ministry of National Education in 2018 and the 4th, 5th, 6th, and 7th grade Social Studies Course textbooks prepared according to this program were used.  Within the framework of the data obtained in the research, the distribution of social problems in the 4th, 5th, 6th and 7th grade Social Studies course textbooks and learning areas was examined, and within the framework of the results obtained, it was found that social problems differ according to classes and learning areas.