Doğu Karadeniz Bölgesi'nde IPS sexdentatus (Boerner) ve IPS Typographus (L.)'ta patojenik organizmaların karakterizasyonu, varlığı ve dağılımı
Characterization, presence and distribution of pathogens of IPS sexdentatus (Boerner) and IPS typographus (l.) in the Black Sea Region of Turkey
Yazar: HİLAL BAKİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YAMAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Bu doktora tezinde Doğu Karadeniz Bölgesinde mevcut Ips typographus ve Ips sexdentatus (Coleoptera: Scolytidae)?ta doğal olarak bulunan entomopatojen varlığı, karakterizasyonu ve bölgedeki populasyon içersindeki dağılımı çalı?ılmı?tır. Arazi çalı?maları 2009-2012 yılları arasında, Mayıs-Ağustos ayları süresince, Ordu, Giresun, Trabzon ve Artvin illerinde gerçekle?tirilmi?tir. Tez çalı?ması süresince 5444 I. typographus, 4372 adet I. sexdentatus ergini olmak üzere toplam 9816 adet böcek incelenmi?tir. ?ncelenen I. sexdentatus örneklerinde Gregarina typographi ve Metschnikowia typographi patojeninin varlığı, I. typographus örneklerinde ise Gregarina typographi ve Ips typographus Entomopoxvirus (ItEPV) varlığı belirlenmi?tir. ?ncelemeler sırasında her iki böcekten de hemosel tip ve bağırsak tipi nematod kaydedilmi?tir.Patojenler hem tek ba?larına hem de karma enfeksiyonlar ?eklinde görülmü?tür. I. typographus örneklerinde tespit edilen entomopatojenler, Gregarina typographi ve ItEPVTürkiye için yeni kayıttır. Ayrıca ItEPV Türkiye?de kabuk böceklerinden kaydedilen ilk virus patojenidir. 2009-2012 yılları arasında G. typographi enfeksiyon oranı Trabzon?da %24,92, Ordu?da % 18,11, Giresun?da % 6,91 ve Artvin?de % 14,4 olarak kaydedilmi?tir. ItEPVsadece Artvin ilindeki örneklerden elde edilmi? olup, toplam enfeksiyon oranı % 20,3 olarak belirlenmi?tir. Bulunan entomopoxvirusun ItEPV olduğu Geçi?li Eletron Mikroskobu çalı?maları ile patojenin ultrastrüktürel yapısı incelenerek teyit edilmi?tir.Anahtar Kelimeler: Ips typographus, Ips sexdentatus, Gregarina typographi, Metschnikowia typographi, ItEPV, Entomopatojen, Türkiye, Doğu Karadeniz Bölgesi

Abstract:
In this thesis, natural protist pathogens of Ips typographus and Ips sexdentatus(Coleoptera: Scolytidae) from Eastern Black Sea Region, their characterization and distribution in population of this region are studied. Samples were collected from 4 different localities (Ordu, Giresun, Trabzon and Artvin) during May, June, July and August, between 2009 and 2012. During this thesis, 5444 I. typographus, 4372 I. sexdentatus samples were examined with a total of 9816. Presence of Gregarina typographi and Metschnikowia typographi was determined in I. sexdentatus samples, Gregarina typographi and I. typographus Entomopoxvirus were found in examined I.typographus samples, during the examination nematodes were also recorded in intestine and hemocoel. While pathogens were generally single, mixed infections were also observed. Entomopathogens observed in I. typographus samples, Gregarina typographi and ItEPV, are new records for Turkey. In addition, ItEPV is the first virus pathogen recorded from bark beetles in Turkey.During the study infection rate of Gregarina typographi was 24.92% in Trabzon, 18.11% in Ordu, 6.91% in Giresun and 14.4% in Artvin between 2009 and 2012. Entomopoxvirus was found only in Artvin and total infection rate was 20.3%. Ips typographus Entomopoxvirus infection was also confirmed by Transmission Electron Microscopy studies. Key Words: Ips typographus, Ips sexdentatus, Gregarina typographi, Metschnikowia typographi, ItEPV, Entomopathogen, Turkey, Eastern Black Sea Region