Tarihöncesi dönemden ortaçağa farklılaşan ölüm imgesi
Death image that differentiates from primitive era to medieval times
Yazar: AYŞE ÖNUÇAK
Danışman: DOÇ. HAYRİYE KOÇ BAŞARA
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Tarihöncesi Dönemden Ortaçağa Farklılaşan Ölüm imgesiİlkel toplumlarda kolektif bilince göre düzenlenen yapının bir parçası olan insanlar, bugün modern insanın zihnindekine benzer bir ölüm fikrine sahip değildir. Bunun nedeni benlik, kimlik ve mülkiyet duygusunun, evrenin bütünlüğünün söz konusu olduğu bir yaşantı içerisinde mümkün olmayışıdır. Bir son olarak ölüm fikrinin insanın zihnine yerleşmesi, temelde ekonomik bir problemdir. Benlik ve benlik fikriyle bağlantılı olarak mülkiyet temelli bir yaşantı içerisinde, ölüm korkutucu bir gerçeklik olarak ortaya çıkmıştır.İnsanın öncelikli kaygısı ise en temel mülkiyeti olan varlığını korumak olmuştur. Ölüm karşısında duyulan korku, insanları varlıklarını anlamlandırmaya dolayısıyla kendisiyle özdeş olanın inşasına itmiştir. Bilinmeyeni tanımlama ve anlamlandırma ihtiyacı sonucunda öncelikle göstergelere, sembollere dayalı bir dil olan mitler ortaya çıkmıştır.İlkel toplumlardan modern toplumlara uzanan süreç içerisinde ölüm imgesi, ilk örneklerde gölge'yle temsil edilmiştir. Yunan mitolojisiyle birlikte ise ölüm imgesi modern insanın zihnindeki biçimine ulaşmış, insan biçimli kişileştirmelerle ötekileştirilmiştir. Ölümün ötekileştirilmesi ve ötekinin zarar verici bir yabancı olarak gösterilmesi, 16.yy'da ekonomik faktörlerle bağlantılı olarak belirginleşmiş ve ölüm olgusu modern insanın zihninde bugünkü yerini almıştır. Modern dönemde ölüm, diğer ötekiler gibi yabancı muamelesi görerek göz önünden uzaklaştırılmıştır. Modern dönemde kimliği ve varlığı yadsınan öteki ve ölüm, benlik sınırlarını tehdit eden, öfke ve korku uyandıran bir hale dönüşmüştür. Modern insan suretini, yansımasını ve ötekini bir düşman olarak algılamıştır. Modern dönemde göz ardı edilen ölüm, insanı tek güvenli yer olarak gördüğü kendi içine döndürmüş, kapatmıştır.Modern dönemde, ilkçağdakine benzer yoğun anlam arayışları söz konusudur. Bu arayışlar doğrultusunda, ortaya çıkan farklı varlık tanımları, düşünce hareketlerine paralel olarak sanat hareketlerinde izlenmektedir. İnsanların öz, yapı, form arama kaygıları, ilk modern sanat akımı olan empresyonizmden, modern özneyi ortadan kaldırmayı hedefleyen ve merkeze anlamı değiş[tiril]ebilen nesneyi yerleştiren Dada hareketine kadar geniş bir yelpazede izlenmektedir.Tez kapsamında birbiriyle ilişkilendirilmiş olan ölüm ve öteki, yaşam içerisinde ben'in referans noktası olarak saptanmıştır. Modern dönemde benliğin kendisi dışında kalan her şey, tekinsiz öteki olarak ifade edilmiştir. Anlamı kendi içinde arayan ben, ötekini yok saymıştır. Günümüzde ise benlik bir anlamda kendisini yok etmeye, parçalamaya yönelmiştir.Tez kapsamında oluşturulan, ?Objects In The Mirror Are Closer Than They Appear?, ?Aynadaki Nesneler Göründüklerinden Daha Yakındır? temalı proje içerisinde kullanılan aynalar ve gösterdikleri portreler, parçalanan bütünlükle birlikte, birbirinden ayrılan ben ve ötekini simgesel olarak bir araya getirme amacını taşımaktadır. Ayna imgeleri, ben'i biçimlendiren ötekilerdir.

Abstract:
Death Image that Differentiates from Primitive Era to Medieval TimesPeople of primitive societies, who were a part of a structure coordinated in accordance with the collective consciousness, did not have an idea of death similar to today?s modern man. The reason for this that it was impossible in a life that the feelings of self, identity and possession and integrity of universe. The idea of death as an end is basically an economic problem. In a life that based on individualism, and possession in conjunction with the idea of self, death emerged as a frightening reality.People?s primary self concern was to protect their self, which was their basic possession. The fear of death had pushed people to give a meaning to their existence and consequently pushed them to build their identical. In consequence of the need for defining and giving a meaning to the unknown, myths, which was a language primarily based upon indicators and symbols were created. Within the process from primitive societies to modern societies, death image was represented as a shadow in the first patterns. With the Greek Mythology, the death image had reached the form as in the modern human?s mind, and alienated as if the other by the human shaped personifications. The alienization of death as if the other and the presentation of the alienated as a harming stranger became evident in conjunction with economic factors in 16th century and death phenomenon takes its today?s place in modern human?s mind. In modern times, death is treated as an alien like other alienated things and repressed. With denied identity and existence, death and the other in modern times turned into a frightening, exasperated thing, and considered as a treat for the self limits. Modern human perceived his appearance, reflection and the other as an enemy. Being ruled out in modern times, death caused people to withdraw and close themselves.Similar to primitive times, in modern times, a deep pursuit of meaning was the point in question. Different existence definitions appeared in the direction of pursuit of a meaning is being followed in cogitation and art movements. People?s concern about searching for the core, the structure, and the form, can be followed from Impressionism, the first modern art movement, to Dada movement, which aims to remove the modern subject and put the object in the center where the meaning can be changeable.Death and the Other, associated with each other within the concept of this thesis, are appointed as the reference point of the self. In modern times, everything other than the self were described as eerie other. The self that was looking for the meaning within itself ignored the other. But today, the self is gravitating to destroy itself. The project created within the concept of this thesis themed as ?Objects In The Mirror Are Closer Than They Appear?. The mirrors and the portraits they reflect aim to symbolically unite the self and the other that separated with the shredded integrity. The mirror images are the others that shape the self.