Rusya-NATO ilişkilerinde silahsızlanma antlaşmalarının dönüşümü: INF ve AKKA örnekleri
Transition of disarmament treaties in Russia-NATO relations: CFE and INF examples
Yazar: GİZEM KARAŞİN
Danışman: DOÇ. DR. MERVE İREM YAPICI
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Rusya = Russia

Özet:
Uluslararası sistemde devletlerin güvenlik ve güç arasında kurduğu ilişki, belirli dönemlerde rekabeti getirse de bu rekabetin iş birliğiyle sonuçlandığı da görülmüştür. Bu duruma verilebilecek en belirgin örneklerden biri olan Soğuk Savaş dönemindeki silahsızlanma süreci, Avrupa istikrarı açısından önem taşıyan INF ve AKKA gibi iki önemli girişimi doğurmuştur. Ancak Soğuk Savaş sonrası değişen Avrupa güvenlik ortamında Rusya ve NATO'nun güvenlik kaygılarının çakışması, INF ve AKKA üzerinde de etkisini göstermiş; Rusya 2007'de AKKA yükümlülüklerini askıya alırken, 2019'da da Washington yönetimi ile birlikte INF Antlaşması'ndan çekilmiştir.
Bu çalışmanın amacı, Soğuk Savaş döneminde INF ve AKKA'nın hangi güvenlik kaygıları üzerine inşa edildiğini ve Soğuk Savaş sonrası dönemde Rusya-NATO ilişkilerindeki hangi unsurların INF ve AKKA sistemini etkilediğini belirlemeye çalışmaktır. Soğuk Savaş döneminde Avrupa güvenliği için önem teşkil eden INF ve AKKA'nın Rusya-NATO ilişkilerindeki değeri ve önemi, ilişkilerdeki temel sorunların silah kontrol rejimi üzerindeki etkisi, çalışmada ele alınan başlıca hususlardır.
Bu doğrultuda, ilk olarak güvenlik ve silahsızlanma kavramlarını inceleyerek kavramsal ve teorik zemini oluşturan çalışma, INF ve AKKA'nın imzalandığı süreci, içeriklerini ve Avrupa güvenliğine etkilerini ele almıştır. Ardından Soğuk Savaş'ın sonlanması ile değişen Avrupa güvenlik ortamında bu antlaşmaların etkinliği, Rusya-NATO ilişkileri çerçevesinde tartışılmıştır. Çalışmada varılan sonuç, Rusya ile NATO'nun sahip olduğu farklı güvenlik endişelerinin antlaşmalar sistemini etkilediğidir.

Abstract:
Although the relationship between states' security and power in the international system brings competition in certain periods, it has also been seen that this competition results in cooperation. The disarmament process during the Cold War, which is one of the most obvious examples of this situation, gave birth to two important initiatives such as the INF and CFE, which are important for European stability. However, the conflict of security concerns of Russia and NATO in the changing European security environment after the Cold War also showed its effect on the INF and CFE; While Russia suspended its CFE obligations in 2007, it withdrew from the INF Treaty together with the Washington administration in 2019.
The aim of this study is to try to determine on which security concerns the INF and CFE was built on during the Cold War and which elements in Russia-NATO relations affected the INF and CFE system in the post-Cold War period. The value and importance of the INF and CFE in Russia-NATO relations, which were important for European security during the Cold War, and the effect of the main problems in the relations on the arms control regime are the main issues discussed in the study.
In this direction, firstly, the study, which forms the conceptual and theoretical basis by examining the concepts of security and disarmament, discussed the process of signing the INF and CFE, its contents and its effects on European security. Then, the effectiveness of these agreements in the changing European security environment with the end of the Cold War was discussed within the framework of Russia-NATO relations. The conclusion reached in the study is that the different security concerns of Russia and NATO affect the treaty system.