Dünya deniz taşımacılığında Türkiye modeli araştırması
Turkey model research in world maritime transport
Yazar: FATİH ALP
Danışman: PROF. DR. NURAY GİRGİNER
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Denizcilik = Marine ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Etkinlik = Efficiency ; Hiyerarşik kümeleme = Hierarchical clustering ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Bu çalışmada Birleşmiş Milletler (BM) üyesi ülkelerin deniz taşımacılığı konusunda göreli etkinliklerinin belirlenmesi ve Türkiye'nin konumunun görülmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda; BM'ye üye 248 ülkenin Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UCTAD) tarafından 2017 yılında yayımlanmış deniz taşımacılığı verileri incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda girdi ve çıktı değişkenleri belirlenerek verileri analiz edilebilir ülkeler Karar Verme Birimi (KVB) olarak çalışmaya dâhil edilmiştir.
Çalışma kapsamında; öncelikle benzer özellikleri olan ülkelerin gruplandırılması için Kümeleme Analizi (KA) yapılmış daha sonra ülkelerin deniz taşımacılığı konusunda göreli etkinlik değerlerinin belirlenebilmesi için belirlenen girdi ve çıktı değişkenlerine dayalı olarak Veri Zarflama Analizi (VZA) yapılmıştır. Son olarak VZA sonucunda etkin olarak tespit edilen ülkelerin kendi aralarında sıralanabilmesi için Süper Etkinlik Analizi (SEA) yapılmıştır.
Türkiye'nin deniz taşımacılığı konusunda dünya geneline göre etkinlik değerinin belirlendiği bu çalışmanın sonunda; bulgulara, örnek uygulamalara, diğer taşımacılık yollarında yapılan iyileştirmelere ve çevresel risk faktörlerine göre Türk deniz taşımacılığının etkin hale getirilmesi için yapılması gerekenler somut olarak belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan literatür incelemesinde deniz taşımacılığı konusunda dünya genelinde bu boyutta etkinlik ölçümü çalışmasına rastlanılmamıştır. Bu bağlamda çalışmanın literatüre özgün ve önemli bir katkı yapacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the relative effectiveness of the United Nations (UN) member countries in maritime transport and to see Turkey's position. In this context, maritime transport data published by the United Nations Conference on Trade and Development (UCTAD) of 248 UN member states was examined in 2017. As a result of the study, countries whose data can be analyzed by determining input and output variables were included in the study as Decision Making Units (DMU).
In the scope of the study, Cluster Analysis (CA) was performed primarily to group countries with similar characteristics, and then Data Envelopment Analysis (DEA) was performed based on input and output variables determined to determine the relative efficiency values of countries in maritime transport. Finally, in order to rank the countries that were determined as effective as a result of DEA, a Super Efficiency Analysis (SEA) was conducted.
At the end of this study, the efficiency value of Turkey in maritime transport is determined according to the world, the findings, sample practices, improvements in other transportation ways and environmental risk factors were determined in concrete terms according to what needs to be done to make Turkish maritime transport efficient. In the literature review, there was no activity measurement study of this size in the field of maritime transport worldwide. In this context, it is considered that the study will make a unique and important contribution to the literature.