Kestane kabağı (Cucurbita maxima Duch.) ve bal kabaklarının (Cucurbita moschata Duch.ex.Poir.) karoten içerikleri yönünden seleksiyonu ve mevcut varyasyon düzeyinin belirlenmesi
Selection of winter squashes (Cucurbita maxima Duch.) and pumpkins (Cucurbita moschata Duch. ex. Poir.)  for carotenoids and determining the level of variation
Yazar: AYŞEGÜL SALMAN AYKUT
Danışman: PROF. DR. RUHSAR YANMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Cucurbita maxima = Cucurbita maxima ; Karotenoidler = Carotenoids ; Meyveler = Fruits ; Seleksiyon = Selection ; Varyasyon = Variation

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde yetiştirilen kışlık kabak genotiplerinin bitki ve meyve özellikleri ile karotenoid içerik ve profillerinin belirlenmesi ve meyve et rengi değerleri ile toplam karotenoid miktarı arasındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 57 adet kestane kabağı (Cucurbita maxima Duch.) ve 20 adet bal kabağı (Cucurbita moschata Duch. ex. Poir.) genotipi kullanılmıştır. Kestane kabağı genotiplerinin toplam karotenoid içeriklerinin 8.99 mg/kg ile 209.9 mg/kg arasında, bal kabağı genotiplerinin ise 8.52 mg/kg ile 163.5 mg/kg arasında değiştiği belirlenmiştir. Hiçbir genotipte lutein tespit edilememiştir. Beta karotenin tüm genotiplerde baskın karotenoid olduğu ve genotiplerin farklı miktarlarda zeaxanthin ve beta cryptoxanthin içerdikleri görülmüştür. Kestane kabağı ve bal kabağı genotiplerine ait toplam karotenoid içeriği ile meyve et rengi L*a*b* değerleri arasında bir korelasyon tespit edilememiştir. Karotenoid içeriği yüksek, aynı zamanda üretici ve tüketici isteklerine uygun ümitvar genotipler belirlenmiştir. Bunlardan 55 ÇA 02 ve G-13 No.lu kestane kabağı genotipleri ile 07 ME 01 ve 35 ME 01 No.lu bal kabağı genotiplerinin hem yüksek karotenoid içerikleri hem de bitkisel özellikleri ve meyve kalite özellikleri yönünden ön plana çıktıkları saptanmıştır. Araştırma sonucunda; 55 BA 20, 55 ÇA 12, 55 ÇA 16, 55 ÇA 23, 55 TE 04 ve 57 Sİ 06 No.lu genotiplerin de karotenoid içeriği yönünden zengin, meyve kalite özellikleri yüksek, verimli çeşitlerin elde edilebilmesi açısından önemli genotipler oldukları bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Cucurbita maxima, Cucurbita moschata, meyve, karotenoid, seleksiyon, varyasyon

Abstract:
This study was carried out in order to determine the plant and fruit characteristics and carotenoid content and profiles of winter squash genotypes grown in Turkey and to determine the relationship between fruit flesh color values and total carotenoid content. Plant and fruit characteristics and carotenoid amount and profiles of 57 winter squash (Cucurbita maxima Duch.) and 20 pumpkin (Cucurbita moschata Duch. ex. Poir.) genotypes were revealed. It was determined that the total carotenoid contents of winter squash genotypes varied between 8.99 mg / kg and 209.9 mg / kg, and pumpkin genotypes varied between 8.52 mg / kg and 163.5 mg / kg. Lutein could not be detected in any of the genotypes. It has been observed that beta carotene is the predominant carotenoid in all genotypes and genotypes contain different amounts of zeaxanthin and beta cryptoxanthin. There was no correlation between the total carotenoid content of winter squash and pumpkin genotypes and fruit flesh color L * a * b * values. Genotypes with high carotenoid content and also suitable for producer and consumer demands were determined. It has been observed that the genotypes of winter squash genotypes numbered 55 ÇA 02, G-13 and 07 ME 01 and 35 ME 01 numbered pumpkin come to the fore with their high carotenoid content and plant and fruit quality characteristics. 55 BA 20, 55 ÇA 12, 55 ÇA 16, 55 ÇA 23, 55 TE 04 and 57 Sİ 06 genotypes are also considered important in terms of obtaining productive varieties with rich carotenoid content, high fruit quality characteristics.

Key Words: Cucurbita maxima, Cucurbita moschata, fruit, caratonoid, selection, variation