Metrobüs sistemlerinin planlama, tasarım ve işletim özellikleri
Planning, design and operating features of bus rapid transit (metrobus) systems
Yazar: GÖZDE GÜVEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL ŞAHİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Ulaştırma planlaması = Transportation planning ; Ulaşım = Transportation ; Ulaşım sistemleri = Transportation systems

Özet:
Metrobüs (Bus Rapid Transit) sistemlerinin yurtdışındaki uygulamaları gün geçtikçe yaygınlaşmakta, ülkemizde de uygulanmakta ve yaygınlaştırılması planlanmaktadır. Metrobüs, bir toplu taşıma sisteminin sahip olması gereken bileşenleri, literatürdeki tanımı gereğince, esnek ve yüksek performanslı bir yapıda bünyesinde toplamaktadır. Bu nedenle, sistem ve bileşen özelliklerinin doğru seçilmesi ve bunlar arasındaki ilişkilerin doğru kurulması gerekmektedir. Metrobüs sistemlerinin temel bileşenleri arasında seyir yolları, istasyonlar (duraklar), taşıtlar, ücret toplama, Akıllı Ulaştırma Sistemleri (ITS) ile ilişkiler, hizmet ve işletim planları bulunmaktadır. Bu bileşenlerin Metrobüs sisteminin performansına olan etkileri seyahat süresi, güvenilirlik, sistem kimliği, güvenlik ve sistem kapasitesi bağlamında ele alınmaktadır. Sistem kapasitesi, metrobüs sisteminin bileşenleri ve amaçlanan hizmet düzeyine göre farklılık göstermektedir. Sistem kapasitesini arttıracak alternatif işletim planları oluşturmak mümkündür. Sistem, toplu taşıma sisteminin geneline yolcu sayısı ile maliyet verimliliği artışı ve etkin yönetim biçimiyle katkı yaparken; sistemin sosyal faydaları arasında toplu taşımanın desteklenmesi, çevreyle olumlu ilişkiler, arazi kullanımı üzerindeki olumlu etkiler, yatırım maliyeti verimliliği ve işletme verimliliği artışı bulunmaktadır. Çalışmada, İstanbul Metropoliten Alanı Avcılar-Topkapı Metrobüs Hattı'na da değinilmekte, sisteminin işletilmesine yönelik bazı öneriler sunulmaktadır.

Abstract:
Bus Rapid Transit (BRT for short or Metrobus) system applications are becoming more and more widespread world-wide. Similar applications are now in progress and planned to be prevalent in Turkey. According to its definition in the literature, BRT consists of the elements of a public transportation system in a flexible and high performance manner. Therefore, the characteristics of the system and its elements should be determined carefully and the inter-relationships amongs various elements should be defined correctly. Some of the main BRT system elements can be listed as running ways, stations, vehicles, fare collection systems, relationships with intelligent transportation systems (ITS), service and operation plans. Effects of each element to the BRT system performance is considered in terms of travel time, reliability, image and identity, safety and security and capacity. System capacity may differ depending on the elements of the BRT system and the desired level of service. It is possible to compose alternative operation plans to increase the system capacity. BRT contributes to the overall transportation system by helping increace transit ridership and providing cost-effective services, together with its effective management orientation. Positive relations with the environment, positive effects on land use, increase in the capital cost efficiency and operational efficiency are among the social benefits provided by BRT systems. In this study, Istanbul Metropolitan Area Avcılar - Topkapı BRT line is also investigated and some operational improvements are proposed for this line.