Tip II diyabetli hastaların tutumlarının diyabet maliyetine etkisi
The impact of attitudes of patients with type II diabetes on diabetes costs
Yazar: ŞÜRA MUSHTAQ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL AĞIRBAŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Bulaşıcı olmayan hastalıkların, küresel olarak 57 milyon ölümün yaklaşık %71'ine sebebiyet verdiği tahmin edilmektedir. Diyabet ise bulaşıcı olmayan hastalıklar arasında dördüncü sırada yer almaktadır. Türkiye'deki sağlık harcaması %23 oranında diyabet için ayrılmaktadır. Maliyet artışı ve hasta beklentilerindeki değişimler sebebiyle mevcut kaynakların verimli kullanılmasının önemi gün geçtikçe artmaktadır. Bu araştırmanın amacı Konya'daki bir üniversite hastanesine muayeneye gelmiş Tip II diyabetli bireylerin tutumlarının diyabet maliyetine olan etkisinin bulunarak bunun sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmektir. 
 
Araştırmanın örneklemini 1 Şubat 2021 ve 1 Ağustos 2021 tarihleri arasında Endokrinoloji Polikliniği'ne muayeneye gelmiş ve Tip II diyabet teşhisi almış olan 384 hasta oluşturmaktadır. İlk olarak Amerika'da 1975 yılında Ulusal Diyabet Komisyonu tarafından ortaya atılan Diyabet Tutum Ölçeği'nin Özcan(1999) tarafından geçerlilik ve güvenilirliği Türkiye için test edilmiş olan Diyabet Tutum ölçeği bu araştırmada kullanılmıştır. Ayrıca diyabetli bireylerin tetkik ve ilaç maliyetleri de hastane faturalama biriminden temin edilmiştir.

Araştırma sonucunda diyabet maliyeti ile diyabet tutumu arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuş tüm alt boyutlar için de bu durumun geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diyabetli hastaların tetkik maliyetlerinin 11 yıldan daha uzun süreli bireylerde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Herhangi bir komplikasyona sahip bireyler ile eşlik eden en az bir hastalığa sahip olan bireylerin hem ilaç hem tetkik maliyetlerinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Diyabet tutum puanlarına bakıldığında, genel olarak diyabet tutumunun negatif yönde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Erkeklerin, ortaokul-ilkokul eğitim düzeyindeki bireylerin, evli bireylerin, ailesinde diyabetli birey olmayanların, diyete uygun beslenenlerin, herhangi bir komplikasyona sahip olmayanların ve eşlik eden hastalığı olmayanların Diyabet Tutum Ölçeği ve alt boyutlarından aldıkları puanların daha yüksek olduğu için, diyabete yönelik pozitif bir tutuma sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Kullanılan ölçeğin hem sağlık profesyonellerine hem de hastalara uygulanabileceği bilinmektedir. Gelecekte konuya dair yapılan araştırmalarda sağlık profesyonellerine yönelik çalışmalar uygulanabilir, örneklem sayısı çoğaltılabilir. Araştırma devlet hastaneleri ya da özel hastanelerde uygulanarak farklı sonuçlar elde edilebilir. Diyabetli bireylere yönelik diyabet merkezleri oluşturularak komplikasyon ve eşlik eden hastalık maliyetleri azaltılabilir ayrıca üçüncü basamaktaki hastalık yükü azaltılabilir.

Anahtar Sözcükler: Diyabet maliyeti, Diyabet Tutum Ölçeği, diyabete eşlik eden hastalık, diyabet komplikasyonu

Abstract:
Noncommunicable diseases are estimated to cause approximately 71% of 57 million deaths globally. Diabetes ranks fourth among non-communicable diseases. 23% of health expenditures in Turkey are reserved for diabetes. Due to the increase in costs and changes in patient expectations, the importance of efficient use of existing resources is increasing day by day. The aim of this study is to determine the effect of the attitudes of individuals with Type II diabetes who came to a university hospital in the Central Anatolia Region on the cost of diabetes and whether it differs according to socio-demographic variables.
 
The sample of the study consists of 384 patients who came to the Endocrinology Polyclinic between February 1, 2021 and August 1, 2021 and were diagnosed with Type II diabetes. Diabetes Attitude Scale, which was first put forward by the National Diabetes Commission in the USA in 1975, and whose validity and reliability was tested for Turkey by Özcan (1999), was used in this study. In addition, the examination and drug costs of individuals with diabetes were obtained from the hospital billing unit.

As a result of the research, it was found that there is a positive relationship between diabetes cost and diabetes attitude, and it was concluded that this situation is valid for all sub-dimensions. It has been found that the examination costs of patients with diabetes are higher in individuals with a duration of more than 11 years. It has been concluded that individuals with any complication and individuals with at least one accompanying disease have higher costs of both medication and examination.

Considering the diabetes attitude scores, it was concluded that the diabetes attitude was generally negative. Men, individuals with secondary-primary school education, married individuals, those who do not have diabetes in their family, those who eat properly, those who do not have any complications and those who do not have any accompanying disease have a positive attitude towards diabetes because their scores on the Diabetes Attitude Scale and its sub-dimensions are higher. concluded that they are. It is known that the scale used can be applied to both healthcare professionals and patients. In future research on the subject, studies aimed at health professionals can be applied and the number of samples can be increased. Different results can be obtained by applying this study in public or private hospitals. By establishing diabetes centers for individuals with diabetes, the costs of complications and accompanying diseases can be reduced, and the burden of disease in tertiary care can be reduced.

Keywords: Diabetes cost, Diabetes Attitude Scale, comorbid disease, diabetes complication