OECD ülkelerinin COVID-19 pandemi yönetim etkinliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of COVID-19 pandemia management activities of OECD countries
Yazar: ADEM YAVUZ ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN PABUÇCU
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bulaşıcı hastalık kontrolü = Communicable diseases control ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Etkinlik = Efficiency ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Pandemiler = Pandemics ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity ; Yönetsel etkinlik = Managerial effectiveness

Özet:
Performans analizi, sektörlerin, kaynaklarını belirledikleri hedefler doğrultusunda verimli ve etkin bir şekilde kullandıklarının göstergesi olan bir kavramdır. Sektör performanslarını karşılaştırmak için kullanılan yöntemlerden biride etkinlik analizidir. Etkinlik analizlerinde, parametrik olan ve parametrik olmayan gibi yöntemler uygulanmaktadır. Bu çalışmada sistemlerin etkinliklerinin ölçülmesinde kullanılan, birden çok ve birbirinden ayrık girdi ve çıktı değişkenlerini aynı potada değerlendirme kabiliyetine sahip olan ve parametrik olmayan, göreli etkinlik değerlendirme modeli veri zarflama analizi kullanılmıştır. Çalışmanın amacı; OECD ülkelerinin Covid-19 pandemi yönetim etkinliklerinin veri zarflama analizi (VZA) ile performans değerlendirmesini gerçekleştirmektir. Lindo paket programı kullanılarak etkinlik analizleri sonucunda karar verme birimlerine (KVB) ait göreli etkinlik değerleri tespit edilmiş, göreli etkin çıkmayan KVB' ler için referans kümeleri belirlenmiştir. Analizde girdi olarak; 1000 kişiye düşen doktor sayısı, hemşire sayısı, hasta yatağı sayısı ve sağlık harcamalarının GSYİH içindeki yüzdelik payı kullanılmıştır. Çıktı olarak ise; milyon kişi başına test sayısı, milyon kişi başına iyileşen vaka sayısı ve her 100 kişiye uygulanan Covid-19 aşı doz sayısı kullanılmıştır. Analizde çıktı yönelimli CCR ve BCC modelleri, bağlama bağlı VZA ile kullanılarak uygulanmış ve her seferinde etkin olmayan KVB' lere tekrar model çalıştırılmıştır. 1. seviye analiz sonucunda 37 KVB' nin 20' si etkin çıkmıştır. 2. seviyede etkin olmayan 17 KVB' nin 15' i etkin çıkmıştır. 3. ve son seviyede ise kalan 2 KVB' nin göreli en etkin olmayan KVB' ler olduğu görülmüştür. Her seviye sonunda etkin olmayan KVB' lere referans olan etkin KVB' lerin yoğunluk değerleri kullanılarak çıktı değişkenlerine hedef değerler belirlenmiş ve hesaplanan değişim yüzdeleri baz alınarak karar vericiler ve politika belirleyiciler için yol gösterici tavsiyelerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Veri zarflama analizi, verimlilik, etkinlik, OECD, Covid-19.

Abstract:
Performance analysis is a concept that indicates that sectors use their resources efficiently and effectively in line with the targets they have determined. One of the methods used to compare sector performances is efficiency analysis. In efficiency analysis, methods such as parametric and non-parametric are applied. In this study, non-parametric, relative efficiency evaluation model data envelopment analysis, which is used to measure the efficiency of the systems, has the ability to evaluate multiple and discrete input and output variables in the same pot, was used. Purpose of the study; To perform the performance evaluation of the Covid-19 pandemic management activities of OECD countries with data envelopment analysis (DEA). As a result of efficiency analyzes using the Lindo package program, the relative efficiency values of the decision-making units (DMUs) were determined, and reference sets were determined for the DMUs that were not found to be relatively efficient. As input in the analysis; The number of doctors per 1000 people, the number of nurses, the number of patient beds and the percentage share of health expenditures in GDP are used. As the output; The number of tests per million people, the number of recovered cases per million people and the number of Covid-19 vaccine doses administered per 100 people were used. In the analysis, output-oriented CCR and BCC models were applied with context-dependent DEA and the model was run again to inactive DMUs each time. As a result of the 1st level analysis, 20 of 37 DMUs were found to be effective. Of the 17 DMUs that were inactive at level 2, 15 were found to be active. At the third and final level, the remaining 2 DMUs were found to be the most inefficient DMUs. At the end of each level, target values were determined for the output variables by using the density values of the active DMUs, which are references to the inactive DMUs, and guiding recommendations were made for decision makers and policy makers based on the calculated percentages of change.

Keywords: Data envelopment analysis, effectiveness, efficiency, OECD, Covid-19.