Lise öğrencilerinin siber zorbalık davranışlarına ilişkin okul yöneticilerinin görüşleri
Opinions of school administrators on high school students' cyberbullying behaviours
Yazar: İBRAHİM OKAN ERDEN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN KEPENEKCİ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okul yöneticileri = School administrators ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Yöneticiler = Managers ; Zorbalık = Bullying ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu araştırma Ankara İlinde görev yapan lise yöneticilerinin okullarındaki siber zorbalığın hangi araçlarla meydana geldiğine, türlerine, meydana gelme sıklığına, sonuçlarına ve siber zorbalık davranışını önlemeye ilişkin görüşlerini ortaya koymak amacı ile yürütülmüştür. Tarama modelinde olan bu araştırmada okul yöneticilerinin görüşlerine yönelik nicel veriler toplanmıştır.
Araştırmanın evreni, 2014 - 2015 Eğitim - Öğretim yılında Ankara iline bağlı dokuz ilçede (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Pursaklar, Mamak, Sincan, Yenimahalle) bulunan resmi liselerde (Anadolu liseleri, Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri ve Anadolu İmam Hatip Liseleri) görev yapan 1236 eğitim yöneticisinden (müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcısı) oluşmaktadır. Bu hedef evren ise tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş 316 kişilik bir örneklemle temsil edilmiştir.
Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Siber Zorbalıkta Kullanılan Araçlar Boyutu", "Siber Zorbalık Davranışlarının Sıklığı Boyutu", Siber Zorbalığın Nedenleri Boyutu", "Siber Zorbalığın Sonuçları Boyutu" ve "Siber Zorbalığı Önleyici Çalışmalar Boyutu" olmak üzere toplamda beş alt ölçek ile toplanmıştır. Veriler SPSS ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, yüzde, frekans ve standart sapma gibi betimsel istatistik testler kullanılmıştır. Katılımcıların siber zorbalık davranışlarını hangi araçlarla gerçekleştirdikleri, siber zorbalık davranışlarının görülme sıklığı, nedenleri, sonuçları ve önleyici çalışmaların düzeylerine ilişkin görüşleri arasında; cinsiyet, görev türü yöneticilikte kıdem, eğitim düzeyi, branş ve görev yaptığı okul türü değişkenlerine göre anlamlı bir farklılığın bulunup bulunmadığının saptanmasında t testi, ANOVA ve varyans analizi sonrası uygulanan çoklu karşılaştırma yöntemleri içinde Tukey testi kullanılmıştır. Örneklem sayısı yetersiz olan "görev türü" değişkeni ve "yöneticilikte kıdem" değişkeni analizlerinde Kruskal Wallis testi kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre liselerde öğrenciler arasında gerçekleşen siber zorbalık davranışlarında en çok akıllı telefonlar kullanılmaktadır. Öğrenciler arasında siber zorbalık davranışı olarak en çok küfür etme şeklinde gerçekleşmektedir. Siber zorbalığın en önemli sebebi öğrencilerin interneti kontrolsüz olarak kullanmalarıdır. Siber zorbalık davranışı sonucunda okullarda öğrenciler arasında çatışmalar yaşanmaktadır. Okul yöneticilerine göre öğrencilere değerler eğitimi vermek siber zorbalığı önlemenin en önemli ve etkili yoludur. Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde öğrenim gören öğrenciler arasında siber zorbalık davranışı görülme sıklığı, akademik program uygulayan Anadolu Liseleri ve diğer lise türlerinde öğrenim gören öğrencilere göre daha yüksektir.

Abstract:
In this research it is aimed to put forth opinions of school administrators working at high schools in Ankara on preventing cyberbullying behaviours, how and how often these kind of behaviours occur, types of these behaviours and the results of these kind of behaviours. In this scanning type of research, quantitive data of school managers pinions are collected.
The area of this research includes 1236 School Administrators (school directors, head assistants and assistant of directors) working at public high schools (Anatolian High Schools, Vocational and Technical Anatolian High Schools and Anatolian Religious High Schools) in nine towns of Ankara (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Pursaklar, Mamak, Sincan, Yenimahalle). This population is represented through a group of 316 samples who are determined by stratified sampling method.
Quantitive data of this research are collected through five sub-measures evolved by the researcher, which are "Dimension of Tools used in Cyberbullying", "Dimension of Frequency in Cyberbullying Behaviours", "Dimension of The Reasons of Cyberbullying", "Dimension of The Results of Cyberbullying" and "Dimension of Preventive Works for Cyberbullying". These data are analyzed with SPSS. While analyzing the data, Descriptive statistical tests such as; arithmetic average, percentage, frequency and standard deviation. Within determining if there are important differences among; which tools the participants use while carrying out these cyberbullying behaviours, the frequency of cyberbullying behaviours, the reasons and the result of these behaviours, the levels of preventive works, gender, type of task, levels of management, level of education, branch and the type of the school the manager works at, the "t" test is used and Tukey test is used for multiple comparison methods which are applied after ANOVA and variance analyzes. The Kruskal-Wallis test is used for the analysis of variables in "seniority on administrators" and in "type of duty" of which number of samples are insufficient.
According to the researches, mostly smart phones are used in cyberbullying behaviours among the students at high schools. Among these students the most used way of cyberbullying behaviour is swearing at someone. The basic reason for cyberbullying behaviours is mainly the un-controlled usage of internet through the students. As a result of Cyberbullying Behaviours, there are many conflicts among students at schools. According to school managers, the best way of preventing cyberbullying behaviours is giving Education of Social Values to the students. The incidence of cyberbullying behaviours is more at Vocational and Technical High School students than the students study at Anatolian High Schools and at other type of High Schools.