Böbrek nakli olmuş hepatit B tedavisi alan hastalarda tedavi etkinliği ve yan etkilerin incelenmesi
Research of effect and side effect of antiviral therapy against hepatitis B in patients WHO are Kidney recipients
Yazar: MUSTAFA YILUZAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDAR ADANIR
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Entekavir = Entecavir ; Hepatit B = Hepatitis B ; Tedavi = Treatment ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik böbrek hastalığı ve HBV önemli bir morbidite ve 
mortalite nedenidir. Böbrek nakli olmuş ve HBV olan hastalarda immünsupresyon 
sonrası HBV reaktivasyon riski vardır. HBV reaktivasyonu sonrası greft fonksiyon 
bozukluğu, greft kaybı, karaciğer fonksiyon bozukluğu ve karaciğer sirozu gelişme 
riski vardır. Bu nedenle HBV olan hastalar antiviral tedavi almaktadır.
Bu çalışmamızda HBV tedavisinin hastaların takiplerdeki sonuçlarına 
etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi 
Organ Nakli Merkezinde 06.07.2001 ile 09.02.2019 tarihleri arasında böbrek nakli 
olmuş ve HBV tedavisi alan ve verilerine ulaşılabilen 102 hasta retrospektif olarak 
incelendi
Çalışmada 0.05'ten küçük 'p' değeri anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: Hastaların yaş ortalamasının 47,5 olduğu saptandı. Çalışmadaki 
hastaların 9'u (%8,8) kadın ve 93'ü (%91,2) erkek olduğu görüldü. 
KBH'ın en sık nedeni HT (%16,6) olarak saptandı.
Tenofovir disoproksil fumarat kullanan hastalarda fosfor seviyesinde diğer 
tedavileri alanlardan farklı olarak anlamlı oranda düştüğü saptandı. Tenofovir 
disoproksil fumarat kullanan hastaların kreatinin seviyesinin diğer tedavileri 
alanlara göre anlamlı oranda arttığı ve kreatinin klirensinin anlamlı oranda düştüğü 
görüldü.
Tenofovir disoproksil fumarat kullanan hastalarda proteinüri düzeyinin diğer 
tedavilere göre anlamlı seviyede yüksek olduğu ve anlamlı oranda arttığı saptandı.
Entekavir ve tenofovir alafenamid kullanan hastaların HBVDNA düzeyinin 
takip sırasında daha yüksek oranda düştüğü görüldü.

Sonuç: Böbrek nakli olmuş ve HBV olan hastalarda, tedavi seçiminde ilk 
olarak entekavir ve tenofovir gibi güçlü etkili ve yüksek direnç bariyerine sahip 
antiviral ilaç seçilmelidir. Tedavi seçiminde renal yan etkiler ve HBV DNA 
supresyon etkisi göz önünde bulundurulmalıdır.
LAM etkindir ama rezistansı sık görülmektedir ve yeni yayınlanan 
kılavuzlarda ilk sıra tercih olarak önerilmemektedir.
Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek hastalığı, Hepatit B, reaktivasyon, entekavir, 
tenovir disoproksil fumarat

Abstract:
Introduction and Objective: Chronic kidney disease and HBV are an 
important factor for morbidity and mortality. Kidney recipients who has HBV have 
a risk of reactivation after exposure to immunosuppression. Reactivation of HBV 
may cause to greft dysfunction, loss of greft, liver dysfunction and loss of liver 
function. Therefore, patients who has HBV must take antiviral therapy.
In our project, we aimed to inspect the impact of anti-HBV therapy on the 
results during the follow ups.
Material and Method: In our project, 102 patients who had kidney 
transplantation between the year of 06.07.2001 and 09.02.2019 in Akdeniz 
University Faculty of Medicine Organ Transplantation Unit and that has taken anti-
HBV therapy were searched retrospectively.
In analysis, "p" value lower than 0.05 was defined mean full.
Results: Patients median age was 47,5 years. 9 (8,8%) of patients were 
female 96 (91,2%) of patients were male.
In our search, hypertension is found as most common cause of chronic kidney 
disease (16,6%).
Those patients who take tenofovir disopoxil fumarat were found to have 
lower level and mean full declining rate of phosphorus than the other patients who 
take the other drugs.
Tenofovir disoproxil fumarat was found to cause more raised creatinine level 
in a mean full rate than the other drugs.
Tenofovir disoproxil fumarat was found to cause more decreased creatinine 
clirens levels in a mean full rate than the other drugs.
Tenofovir disoproxil fumarat was found to cause higher and more raised 
proteinuria level in a mean full rate than the other drugs.

During the follow ups, HBV DNA levels decreased more in a mean full rate 
in those patients who take entecavir and tenofovir alafenamide than the other 
patients who take other drugs.
Conclusion: On kidney recipients that have HBV, choosing of antiviral 
therapy must based on high efficacy and high resistance barrier such as entecavir 
and tenofovir. Also, at choosing the treatment, renal side effects and suppressive 
effect on HBV DNA must be considered.
Lamivudine is effective but has high rate of resistance and recent guidelines 
do not recommend lamivudine as a first line therapy.
Key Words: Chronic kidney disease, Hepatitis B, reactivation, entecavir, tenofovir 
disoproxil fumarat