Türk sinemasında hemşire imgesi
Image of nurse in Turkish cinema
Yazar: NESRİN ÖZDİL
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı /  Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik rolü = Nurse's role ; Mesleki imaj = Professional image ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; İmge = Image

Özet:
Amaç: 2000 ve sonrası Türk sinemasında hemşireliğin temel rollerinin ne düzeyde yansıtıldığının, uygun hemşire imgesinin verilip verilmediğinin ortaya konularak, bu konuda bilimsel veri sağlanması amaçlanmıştır. 
Yöntem: Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemiyle tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 2000-2019 arası Türk sinemasında yer alan 1442 film oluştururken, örneklem büyüklüğü hesabına göre 303 film izlenmiş ve hemşire görüntülerini barındıran 122 film araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmacılar tarafından oluşturulan 8 ana 38 ara ölçütten oluşan değerlendirme formu aracılığıyla, hemşire görüntüsü olan filmler incelenerek, hemşirelerin, fiziksel ve psikososyal özellikleri ile mesleki kimlik ve hemşirelik rollerinin nasıl ve ne ölçüde yansıtıldığı içerik analiziyle ortaya konmuştur.
Bulgular: Filmlerde, hemşireler genellikle genç, güzel, bakımlı, normal kiloda, kadın ve figüran olarak yer almıştır. Filmlerde yer alan erkek sağlık çalışanının ise hemşire olduğuna ilişkin ayırıcı bilgi bulunmamaktadır. Hemşire üniformaları, "savaş dönemi", "1940-2000 yılları arası" ve "2000 yılı sonrası" olarak üç farklı dönemi yansıtmaktadır. Hemşireler takım çalışmasına yatkın ve doğru iletişim becerilerine sahip, alana özgü mesleki becerilere hakim, genellikle etik ilkelere uygun, mesleki saygınlığını sürdüren ve geliştiren davranışlarda bulunmaktadır. Savaş zamanı filmlerinde hemşirelerin tamamının olumlu yansıtıldığı, hemşirelik rollerinin çoğuna değinildiği ve daha fazla otonomiye sahip oldukları görülürken, günümüze yaklaştıkça bu özelliklerin azaldığı saptanmıştır. Filmlerde, hemşirelerin bilimsel ve akademik yönleri ile mesleki örgütlenmelerinin yansıtılmadığı görülmüştür. 
Sonuç: Araştırmada izlenen filmlerde, savaş döneminde hemşirelerin daha olumlu yansıtıldığı görülürken, daha sonrası dönem filmlerinde gerçek kimlik ve rolüne yer verilmediği belirlenmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda; filmlerde hemşirelerin bilimsel ve akademik yönlerinin yansıtılması, erkek hemşirelerin topluma tanıtılması, senarist ve yönetmenlere ulaşılarak filmlerde danışmanlık yapılması gerekmektedir. Meslek örgütleri ve eğitim kurumları ile medya alanında çalışan hemşire kökenli kişilere ulaşılarak, hemşirelik rollerinin doğru anlatılması, ayrıca tüm meslek üyeleri tarafından medyanın daha etkili kullanılması ve toplumun farkındalığının arttırılması önerilebilir.

Abstract:
Purpose: The study is aimed at revealing to what extent the basic roles of nursing have been reflected in Turkish cinema since 2000, and whether the nurse image has been given appropriately and providing data for improvement efforts (studies) on this subject.
Method: In the study, the descriptive document analysis method, one of the qualitative research methods, was used. The study population constituted 1442 films shot in Turkish cinema between 2000 and 2019. Of them, 303 were watched in accordance with the purposive sampling method and 122 films containing nurse images were included in the sample. Through the assessment form consisting of 8 main and 38 intermediate criteria created by the researchers, the films with the image of a nurse were examined, and how and to what extent nurses' physical and psychosocial characteristics, professional identity and nursing roles were reflected were revealed through content analysis. 
Results: Nurses in these films are usually young, beautiful, well-groomed, normal weight, female, and have a part as an extra. In the movies, there is no information that male health personnel could be a nurse too. Nurse uniforms reflect the uniforms worn at three different periods: "war", "between 1940 and 2000" and "after 2000". In the movies, nurses have such characteristics as being prone to teamwork, and having accurate communication skills, and professional skills specific to the nursing, and they generally comply with ethical principles, and maintain and improve reputation of their profession. While in the wartime movies, all of the nurses are reflected positively, most of the nursing roles are mentioned and they have more autonomy, these characteristics decrease as we approach the present day. On the other hand, nurses' scientific and academic aspects and their professional organizations are not reflected at all.
Conclusion: It was concluded that nurses' scientific and academic aspects should be reflected, that male nurses should be introduced to the society, and that screenwriters and directors should be contacted and provided with consultancy in films. It is recommended that professional organizations and educational institutions and people with a nursing background working in the media field should be contacted and that all members of nursing should use media more effectively, and should raise public awareness in order to explain nursing roles correctly.