Meme kanseri tedavisi için kemoterapi almış kadın hastaların sağ ve sol ventrikül fonksiyonlarının ekokardiyografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of right and left ventricular functions in female breast cancer patients who have received chemotherapy using echocardiography
Yazar: RAMAZAN OZAN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN OĞUZHAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, kanser tedavisinde yaygın olarak kullanılan antrasiklin veya trastuzumab tedavilerinin kardiyotoksik etkilerini değerlendirmek ve bu tedavilerin sol ve sağ ventrikül üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmaktır. Çalışmada ayrıca bu hastalarda kardiyotoksisitenin erken dönemde tespit edilebilmesi için biyokimyasal belirteçler olan troponin ve Pro-BNP düzeylerindeki değişiklikler incelenmiştir. Antrasiklin veya trastuzumab tedavisi alan hastalarda gelişebilecek kardiyak fonksiyon bozukluklarını teşhis ederek, kardiyotoksisite riskini azaltmaya yönelik koruyucu stratejilerin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma, kanser tedavisi gören hastalarda hem sol hem de sağ ventrikül fonksiyonlarının kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesiyle, kardiyotoksisiteye ilişkin daha geniş bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir.
Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, antrasiklin veya trastuzumab tedavisi gören meme kanseri hastalarının kardiyak fonksiyonları değerlendirildi. Antrasiklin veya Transtuzumab alan 49 ± 9 yaş ortalamasında 50 kadın hasta çalışmaya dahil edildi. Olguların tedavi öncesi ve tedaviye başladıktan sonra 6.ayda ölçülmüş olan ekokardiyografik parametreleri ve kardiyak biyobelirteçleri değerlendirildi. Konjestif kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı, pulmoner tromboemboli öyküsü, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH),astım tanısı olan hastalar, aritmi tanısı konmuş hastalar,orta veya ileri derecede kalp kapak hastalığı bulunanlar ve kardiyak metastazı olanlar çalışmaya dahil edilmedi.Verilerin analizinde SPSS 22 yazılımı kullanıldı ve p < 0.05 değeri istatistiksel anlamlılık sınırı olarak kabul edildi.
Bulgular: Antrasiklin tedavisi sonrasında kardiyak fonksiyonlarda anlamlı değişiklikler gözlenmiştir. Sol ventrikül sistol sonu çapı (LVESD), tedavi öncesinde 2.76 ± 0.24 cm iken, tedavi sonrasında 3.03 ± 0.29 cm'ye yükselmiş ve bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Benzer şekilde, ejeksiyon fraksiyonu (EF) tedavi öncesi dönemde 67.3 ± 3.6 iken, tedavi sonrasında 62.16 ± 4.5'e düşmüştür (p < 0.001). Sağ ventrikül E/A oranı tedavi öncesinde 0.98 ± 0.35 iken, tedavi sonrasında 0.86 ± 0.26'ya gerilemiştir.(p = 0.046). Ayrıca, TAPSE/sPAB oranında da önemli bir azalma gözlenmiş; tedavi öncesinde 1.11 ± 0.47 olan oran, tedavi sonrasında 0.86 ± 0.20'ye düşmüş ve bu sonuç anlamlı bulunmuştur (p < 0.001).
Antrasiklin tedavisi sonrasında troponin seviyelerinde anlamlı bir artış (p<0,001) gözlenmiş olup, bu durum tedaviye bağlı miyokardiyal hasarın bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Buna karşılık, Pro-BNP seviyelerinde anlamlı bir değişiklik tespit edilmemiştir (p = 0,802). 
Trastuzumab tedavisi sonrasında da kardiyak parametrelerde belirgin değişiklikler saptanmıştır. Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu (EF), tedavi öncesinde 67.9 ± 2.9 iken, tedavi sonrası dönemde 62.6 ± 5.2'ye düşmüştür (p = 0.007). LV Tei indeksi, tedavi öncesinde 0.35 ± 0.1 seviyesinde iken, tedavi sonrası 0.50 ± 0.12'ye yükselmiştir (p = 0.001). Son olarak, sağ ventrikül A dalgası (RV A) tedavi öncesinde 0.48 ± 0.15 iken, tedavi sonrasında 0.65 ± 0.15'e yükselmiş ve bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p = 0.020). Trastuzumab tedavisi sonrasında troponin seviyelerinde artış izlenmiş olmakla birlikte, bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p = 0,220). Benzer şekilde, Pro-BNP seviyelerinde de anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır (p = 0,624). 
Sonuç: Antrasiklin ve trastuzumab tedavisi, sol ve sağ ventrikül fonksiyonlarında belirgin değişikliklere yol açmıştır. Bu bulgular, tedavi süresince kardiyak fonksiyonların dikkatle izlenmesi gerektiğini özellikle erken dönemde sağ ventrikülde meydana gelen ekokardiyografik parametrelerde oluşan bozulmanın ve biyokimyasal parametrelerin de kardiyotoksisitenin erken tespiti için faydalı olabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Kardiyotoksisite,antrasiklin,transtuzumab,sağ ventrikül disfonksiyonu

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the cardiotoxic effects of anthracycline or trastuzumab treatments, which are commonly used in cancer therapy, and to investigate their potential effects on left and right ventricular function. Additionally, the study examines changes in the levels of biochemical markers such as troponin and Pro-BNP, aiming to detect cardiotoxicity at an early stage in these patients. The aim is to develop protective strategies to reduce the risk of cardiotoxicity by diagnosing potential cardiac dysfunction in patients undergoing anthracycline or trastuzumab therapy. This study aims to provide a broader perspective on cardiotoxicity by comprehensively assessing both left and right ventricular functions in patients undergoing cancer treatment.
Methods: In this retrospective study, the cardiac functions of breast cancer patients who received anthracycline or trastuzumab treatment were evaluated. A total of 50 female patients, with a mean age of 49 ± 9 years, receiving anthracycline or trastuzumab therapy were included in the study. Echocardiographic parameters and cardiac biomarkers of the patients were evaluated both prior to treatment and at the sixth month following the initiation of therapy. Patients with congestive heart failure, coronary artery disease, a history of pulmonary thromboembolism, chronic obstructive pulmonary disease (COPD), asthma, arrhythmia, moderate or severe heart valvular disease, or cardiac metastasis were excluded from the study. Data analysis was performed using SPSS 22 software, and a p-value < 0.05 was considered statistically significant.
Results: Significant changes in cardiac function were observed following anthracycline therapy. Left ventricular end-systolic diameter (LVESD) increased from 2.76 ± 0.24 cm before treatment to 3.03 ± 0.29 cm after treatment, and this increase was statistically significant (p<0.001). Similarly, the ejection fraction (EF) decreased from 67.3 ± 3.6 before treatment to 62.16 ± 4.5 after treatment (p < 0.001). The right ventricular E/A ratio decreased from 0.98 ± 0.35 before treatment to 0.86 ± 0.26 after treatment (p = 0.046). Additionally, a significant decrease was observed in the TAPSE/sPAB ratio, from 1.11 ± 0.47 before treatment to 0.86 ± 0.20 after treatment (p < 0.001). A significant increase in troponin levels was observed following anthracycline therapy (p<0.001), indicating myocardial damage caused by the treatment. However, no significant change was detected in Pro-BNP levels (p = 0.802).
Significant changes in cardiac parameters were also observed following trastuzumab therapy. Left ventricular ejection fraction (EF) decreased from 67.9 ± 2.9 before treatment to 62.6 ± 5.2 after treatment (p = 0.007). The LV Tei index increased from 0.35 ± 0.1 before treatment to 0.50 ± 0.12 after treatment (p = 0.001). Finally, the right ventricular A wave (RV A) increased from 0.48 ± 0.15 before treatment to 0.65 ± 0.15 after treatment, and this increase was found to be statistically significant (p = 0.020). Although an increase in troponin levels was observed following trastuzumab therapy, this increase was not statistically significant (p = 0.220). Similarly, no significant change was detected in Pro-BNP levels (p = 0.624).
Conclusion: Anthracycline and trastuzumab therapies have led to significant changes in both left and right ventricular functions. These findings suggest that cardiac functions should be closely monitored during treatment, particularly as early impairment in echocardiographic parameters of the right ventricle, along with biochemical markers, may be useful for the early detection of cardiotoxicity.
Keywords: Cardiotoxicity, anthracycline, trastuzumab, right ventricular dysfunction