Multipl skleroz hastalarında aile desteğinin hastalık algısı üzerine etkisi
The effect of family support on illness perception in multiple sclerosis patients
Yazar: NEDİM EŞKİ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN FENERCİOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Multipl Skleroz hastalarında algılanan aile desteğinin hastalık algısı üzerine etkisini incelemeyi amaçladık
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza İstanbul üniversitesi Cerrahpaşa-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji polikliniğine başvuran 133 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan hastalardan öncelikle bilgilendirilmiş gönüllü olur formu imzalamaları istenmiş, imzalamayı kabul eden hastalar çalışmamıza dahil edilmiştir. Sonrasında yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, medeni durum, meslek, MS tipi MS süresi, ailede MS öyküsü ve atak sıklığının sorgulandığı demografik özellikler anketi, algılanan Aile Desteği ölçeği (ADÖ) ve Hastalık Algısı Ölçeği uygulanmıştır. Tüm anketler yüz yüze uygulanmış her anket 15-20 dakika sürmüş ve çalışma üç ay sürmüştür. Normal dağılımı olmayan iki bağımsız grup arasındaki karşılaştırmalar Mann-Whitney U testi ile yapıldı. Normal dağılımı olmayan ikiden fazla bağımsız grubun karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testi kullanıldı. 
Bulgular: Hastalık tipi boyutunun kadınlarda (p=0,021), multipl skleroz aile öyküsü olanlarda (p=0,023 ) , ilerleyici multipl skleroz hastalarında (p=0,045) ve ilk yıl 1'den fazla atak geçiren hastalarda (p=0,019) anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Hastalığı anlayabilme algısının ilk yıl 1'den fazla atak geçirenlerde anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır(p=0,016). Tedavi kontrol algısı ile multipl skleroz süresi arasında anlamlı ilişki olduğu görülmüştür (p=0,035). Kadınlarda olası sebep olarak bağışıklığı görme anlamlı olarak(p=0,026) yüksek bulunmuştur. Hastalık tipi boyutunun risk faktörleri(p=0,032) ve bağışıklık boyutları(p<0,001) ile anlamlı ilişkili olduğu saptanmıştır. Akut kronik süre algısı ile  döngüsel süre algısı(p=0,004) arasında pozitif korelasyonlu anlamlı ilişki saptanmıştır. Döngüsel süre algısının psikolojik atıflar (p<0,001) ve duygusal temsillerle (p<0,001) anlamlı ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuçlar algısının, akut kronik süre algısı(p=0,02) , döngüsel süre algısı(p<0,001), duygusal temsiller algısı (p<0,001)ve psikolojik atıflar(p<0,001) ile anlamlı ilişkili olduğu saptanmıştır. Duygusal temsiller ile akut kronik süre algısı (p=0,032) arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Kişisel kontrol algısı ile psikolojik atıflar arasında anlamlı (p<0,001) ilişki saptanmıştır. Algılanan aile desteği ile psikolojik atıflar (p=0,006) arasında negatif korelasyonlu anlamlı ilişki saptanmıştır.
Sonuç: Multipl skleroz hastalarında algılanan aile desteği düştükçe psikolojik atıfların multipl skleroz için hastalık sebebi olarak görülmesi olasılığı artmaktadır. Psikolojik atıflar boyutu yüksek olan hastalarda algılanan aile desteği değerlendirilmelidir. Bu konu ile ilgili daha yüksek örneklem sayılı çalışmalar yapılması literatür açısından yararlı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Multiple Skleroz, Aile desteği, Hastalık algısı

Abstract:
Objective: In our study, we aimed to investigate the effect of family support on illness perception in Multiple Sclerosis patients
Materials and Methods: A total of 133 patients admitted to the neurology outpatient clinic of Istanbul University Cerrahpaşa-Cerrahpaşa Faculty of Medicine Hospital were included in our study. Patients participating in the study were first asked to sign an informed consent form. Patients who agreed to sign were included in the study. After that, a demographic questionnaire, in which age, gender, educational status, marital status, occupation, type of MS, duration of MS, family history of MS and frequency of attacks were questioned , the perceived Family Support scale and the illness perception questionnaire were applied . All questionnaires were applied face to face, each questionnaire lasted 15-20 minutes and the study lasted 3 months. Comparisons between two independent groups without normal distribution were made with the Mann-Whitney U test. The Kruskal Wallis test was used to compare more than two independent groups without normal distribution.
Results: It has been found that illness identity is significantly higher in women (p=0,021), those without a family history of multiple sclerosis (p=0,023), patients with progressive multiple sclerosis (p=0,045) and patients who had more than 1 attack in the first year(p=0,019). It has been found that the illness coherence was significantly higher in those who had more than 1 attack in the first year (p=0,016). It has been found that there is a significant relationship between the perception of treatment control and the duration of multiple sclerosis (p=0,035). The immunity subdimension was significantly higher in women(0,026). It was found that the illness identity was significantly related to risk factors(p=0.032) and immune dimensions (p<0.001). A positively correlated significant relationship was found between acute chronic duration perception and cyclic duration perception(p=0.004). It was found that the cyclical duration perception was significantly related to psychological attributions (p<0.001) and  emotional representations (p<0,001). It was found that the consequences perception was significantly related to acute chronic duration perception(p=0.02), cyclical duration perception (p<0.001), emotional representations perception (p<0.001) and psychological attributions (p<0.001). A significant relationship was found between emotional representations and acute chronic duration perception (p=0.032). A significant (p<0.001) relationship was found between the perception of personal control and psychological attributions. A significant relationship with a negative correlation was found between perceived family support and psychological attributions (p=0.006).
Conclusion: As perceived family support decreases in multiple sclerosis patients, the likelihood of psychological attributions being considered as a cause of illness for multiple sclerosis increases. Perceived family support should be evaluated in patients with high psychological attributions. Conducting studies with a higher sample number on this topic will be useful from the point of view of the literature.
Keywords: Multiple Sclerosis , Family Support , İllness Perception