Bir mekânın sosyo-ekonomik coğrafi görünümünün belirlenmesi: Bilecik şehri örneği
Determination of socio-economic landscape of a space: A case study of Bilecik city
Yazar: ÖZNUR AKGİŞ İLHAN
Danışman: PROF. DR. ERDAL KARAKAŞ
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Bilecik = Bilecik ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Coğrafya = Geography ; Sosyoekonomi = Socio-economics ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation

Özet:
Çalışmanın konusunu Bilecik şehrinde sosyo-ekonomik gelişmişlik ve
coğrafi görünüm ilişkisi oluşturmaktadır. Araştırma iki bölüm şeklinde
tasarlanmış olup birinci bölüm ontolojik olarak, araştırma konusunu oluşturan
sosyo-ekonomik gelişmişliğin nesnel bir gerçeklik olduğunu varsayar;
epistemolojik olarak pozitivizmin nesnelci varsayımı nedeniyle sosyo-ekonomik
gelişmişliğin ne olduğu ve onu etkileyen unsurlar ile araştırma alanında mekansal
olarak nasıl farklılaştığı; metodolojik anlamda ise pozitivizmin deneysel
metodolojisi kapsamında nicel araştırma tekniklerini kullanarak, sosyo-ekonomik
gelişmişliğin ölçülmesine odaklanır. İkinci bölüm ise ontolojik olarak, coğrafi
görünümün nesnel bir gerçeklik olmadığı, araştırmacı veya gözlemci tarafından
gerçekliğin yaratıldığı ve anlamlandırıldığını varsayar. Bilgiyi nesnel değil öznel
olarak kabul eder. Bu bağlamda epistemolojik olarak anlamacı epistemolojinin
değer-bağımlı sayıltısı doğrultusunda kentsel coğrafi görünümün sosyo-ekonomik
gelişmişlik farklılıkları bağlamında nasıl yaratıldığını; metodolojik anlamda ise
anlamacı yaklaşımın diyalektik metodolojisi doğrultusunda nitel araştırma
teknikleri kullanılarak, coğrafi görünüm ve sosyo-ekonomik gelişmişlik ilişkisinin
anlaşılmasına odaklanır.
Çalışma, karma araştırma deseni kullanılarak tasarlanmıştır. Sosyoekonomik
gelişmişliğin ölçümüne yönelik ekonomik, sosyal ve öznel boyuttan
oluşan bir sosyo-ekonomik gelişmişlik kavramsallaştırılması yapılmış ve bu
doğrultuda yeni bir ölçme aracı geliştirilmiştir. Coğrafi görünümün analizine
yönelik veri toplama aracı olarak gözlemde faydalanılmış elde edilen veriler
gömülü teori kullanılarak analiz edilmiştir.
Şehirde sosyo-ekonomik gelişmişliğin bölgelere göre farklılık gösterdiği
tespit edilmiştir. En gelişmiş bölgeler şehrin kuzeyinde yoğunlaşırken güneyde
yer alan bölgelerin gelişmişlik seviyelerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir.
Sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıklarının coğrafi görünüm üzerinde yarattığı
değişiklikler ortaya konularak bu ilişkiyi konu alan yeni bir kuram geliştirilmiştir.
Buna göre sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıkları, coğrafi görünüm üzerinde
yedi farklı karakteristik özellik yaratmaktadır. Bunlar şu şekildedir: mekan ve gündelik hayat cinsiyetleşmektedir. Gelişmiş bölgelerde erkekler çok daha
görünürken az gelişmiş bölgelerde kadınlar daha görünür durumdadır. Azgelişmiş
alanlarda sosyal ağlar daha güçlü iken gelişmiş bölgelerde daha zayıftır.
Azgelişmiş bölgelerde kent içi tarım faaliyetleri devam etmekte olup bu tür
faaliyetlere gelişmiş bölgelerde daha az rastlanmaktadır. Gelişmiş bölgelerde
altyapı yetersizliği dikkat çekici bir sorun değilken az gelişmiş bölgelerde belirgin
bir altyapı yetersizliği bulunmaktadır. Gelişmişlik seviyesinin düşük olduğu
bölgelerde konutlar çok eski ve köhne iken gelişmiş bölgelerde konutlar daha
niteliklidir. Gelişmiş bölgeler insanlarda olumsuz duygu durumlar yaratırken
azgelişmiş bölgeler insanlarda olumlu duygu durumlar yaratmaktadır. Son olarak
azgelişmiş alanlarda eğim gelişmiş alanlara göre daha yüksektir.

Abstract:
The subject of the study is the relationship between socio-economic
development and landscape in Bilecik city. The research is designed in two parts
and the first part ontologically assumes that the socio-economic development that
constitutes the research subject is an objective reality; what is socio-economic
development due to the objectiveist assumption of positivism epistemologically
and the factors affecting it and how it differs spatially in the field of research; In
the methodological sense, it focuses on measuring socio-economic development
by using quantitative research techniques within the experimental methodology of
positivism. The second part, ontologically, assumes that the landscape is not an
objective reality, that the researcher or observer creates and makes sense of
reality. It accepts knowledge as subjective, not objective. In this context, how the
urban geographic appearance was created in terms of socio-economic
development differences in the context of the value-dependent assumption of the
understanding approach; In the methodological sense, it focuses on understanding
the relationship between geographic appearance and socio-economic development
by using qualitative research techniques within the dialectical methodology of the
comprehension approach.
The study was designed using a mixed research design. In order to
measure socio-economic development, a socio-economic development
conceptualization consisting of economic, social and subjective dimensions was
made and a new measurement tool was developed in this direction. Observation
was used as a data collection tool for the analysis landscape and the obtained data
were analyzed by using grounden theory.
The socio-economic development varies according to regions. While the
most developed regions were concentrated in the north of the city, it was
determined that the development levels of the southern regions were lower. A new
theory has been developed on the relationship between socio-economic
development differences and landscape. Accordingly, socio-economic
development differences create seven different characteristics on the landscape.
These are as follows: Space and daily life are related to gender. Men are much more visible in developed regions, while women are more visible in less
developed regions. Social networks are stronger in underdeveloped areas and
weaker in developed regions. Agricultural activities continue in urban areas in
underdeveloped regions and such activities are less common in developed regions.
Lack of infrastructure in developed regions is not a remarkable problem, whereas
in underdeveloped regions there is a significant lack of infrastructure. In areas
with low levels of development, dwellings are very old and outdated, while in
developed regions dwellings are more qualified. Developed regions create
negative emotions in people while underdeveloped regions create positive
emotions in people. Finally, slope is higher in underdeveloped areas than in
developed areas.