Çocukluk çağı idrar yolu enfeksiyonlarında etken mikroorganizmaların ve antibiyotik direncinin değerlendirilmesi
Evaluation of factoring microorganisms and antibiotic resistance in childhood urine path infections
Yazar: GÜNDÜZ MAMMADOV
Danışman: PROF. DR. BETÜL SÖZERİ ; UZMAN FERHAT DEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Mikrobiyal duyarlılık testleri = Microbial sensitivity tests ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-mikrobiyal = Drug resistance-microbial

Özet:
Amaç: İdrar Yolu Enfeksiyonu (İYE) çocukluk çağında en sık görülen bakteriyel enfeksiyonlardan biridir. Tanı ve tedavideki gecikmeler ve yetersizlikler, artan antibiyotik direnci böbreklerde skarlaşma ve fonksiyon kaybı, bunun sonucunda da uzun dönemde hipertansiyon ve kronik böbrek yetmezliğine neden olur. Bu acıdan İYE tanısının erken konularak uygun ve yeterli tedavi başlanması gerekmektedir. Bu tez çalışması ile bölgemizdeki çocuklardaki İYE etyolojisinde rol alan faktörleri, etken patojenleri, antibiyotik direnç oranları ve nedenlerini ortayı koymayı amaçladık.
Hastalar ve yöntem: Çalışmada Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği‟nde 01.01.2018–01.01.2020 tarih aralığında hastanemizde idrar yolu enfeksiyonu (İYE) tanısı almış çocuk hastaların idrar kültür sonuçlarının taranarak, kültürde üreyen bakterilerin antibiyotik direncinin değerlendirilmesi planlandı. Çalışma için Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi "Klinik Araştırmalar Etik Kurulu‟ndan" 18.04.2019 tarih ve 8346 sayılı karar ile etik onay alındı. Bu çalışmada istatistiksel analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 21.0 paket programı ile yapılmıştır. Bulgular: 0 ay ile 18 yaş arası 345 hastanın yaşa göre; %6,1‟i 0-1 ay arası, %37,1‟i 2-24 ay arası, %29‟u 25-83 ay arası ve %27,8 ise > 83 ay üzerinde saptanırken; cinsiyete göre %69,9‟u kız ve %30,1‟i erkek olarak saptandı. Ortalama yaşları 56.48 ± 58.1 ay (min-maks: 1-221 ay) görüldü. Ortalama ilk İYE görülme yaşının, erkek çocuklarda (31,3 ay) kız çocuklarına (66,6 ay) göre anlamlı olarak daha düşük, tekrarlayan İYE‟si olan hastaların ortalama yaşı (93,5 ay) bir kez İYE geçiren gruba göre (54,9 ay) anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Mükerrer sayıda üremesi olan 113 hastanın idrar kültürü değerlendirilmesinde 59 hastanın aynı, 54 hastanın farklı farklı üremesi olduğu görüldü. 84 hastanın (%24,3) tekrarlayan hastaneye yatışları olduğu, kalan 261 hastanın ise ayaktan tedavi edildiği tespit edildi. Yatan hastaların %69,5‟nin kız cins olduğu saptandı. Olguların %21,1‟inde (n=73) eşlik eden bir üriner sistem anomalisinin var olduğu belirlendi. Altta yatan
viii
üriner sistem problemleri incelendiğinde; %26 hastada hidronefroz, %28,7‟sinde üriner inkontinans, %17,8‟sinde VUR ve %3.2‟sinde nefrolitiasias /nefrokalsinosis olduğu görüldü. İdrar kültüründe en sık üreyen bakteriler %69,4‟ünde Escherichia coli, %17‟sinde Klebsiella spp., %5‟inde Proteus spp. idi. %90 hastada LE testi, %41‟inde nitrit testi, %41.7‟sinde eritrosit ve %29.7‟sinde protein pozitifliği, hem LE hem de nitrit testi pozitif bulunan örnek sayısı 208 (%35,7) olarak bulunmuştur. LE testinin duyarlılığı %90 olduğundan, çalışma grubunda kültür negatif örnekler olmadığı için özgüllük hesabı yapılmamıştır. Yaş grubuna göre incelendiğinde; Klebsiella spp. üremesi olan örneklerin en sık 2 yaş altındaki hastalara (%67.6), E.coli üremesi olan örneklerin ise en sık 2 yaş üstü olan hastalara (%66) ait olduğu görüldü. Çalışmamızda, E.coli patojenin en dirençli olduğu antibiyotikler sırası ile ampisilin, amoksisilin-klavunik asit, sefiksim, seftriakson, trimetoprim-sulfometksazol ve sefuroksim; E.coli‟nin en duyarlı olduğu antibiyotiklerin ise; fosfomisin, nitrofurantion, ertapenem, imipenem, meropenem ve gentamisin olduğu görüldü. Klebsiella spp. patojenin trimetoprim-sulfometksazolün %45,7, sefuroksimin %26,5, sefiksim ve seftriaksonun %16 gibi düşük oranlarda etkin olabildiği çalışma ile gösterildi. Üriner sisten anomalisi olan çocuklardaki patojen antibiyotik duyarlılıkları değerlendirildiğinde, seftriaksonun E.coli‟ye karşı %51,4, Klebsiella spp. için %90 oranında dirençli olduğu çalışmamızda bulundu.
Sonuç: Çalışmamızda sık kullandığımız sefalosporin grubunda ciddi bir direnç geliştiği ve nitrofurontain ve fosfomisin gibi bakteriyostatik antibiyotiklere karşı yüksek duyarlılık saptandı. Üçüncü kuşak sefalosporinler yerine daha yüksek duyarlılık saptanan aminoglikozidlerin kullanılmasının daha yararlı olacağını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: İdrar yolu enfeksiyonu, Piyüri, Antibiyotik direnci

Abstract:
Objective: Urinary Tract Infection (UTI) is one of the most common bacterial infections in childhood. Delays and deficiencies in diagnosis and treatment, increased antibiotic-resistant kidneys, scarring and loss of function end up with long-term hypertension and chronic renal failure. In this respect, the diagnosis of UTI should be made early and appropriate and adequate treatment should be started. With this thesis, we aimed to put forward the factors, causative pathogens, antibiotic resistance rates and causes that play a role in UTI etiology in children in our region.
Patients and methods: In the study, by screening of the urine culture results of children diagnos ed with urinary tract infection (UTI) in our hospital at the Ümraniye Training and Research Hospital Pediatric Health and Diseases Clinic between the dates 01.01.2018-01.01.2020, the evaluation of antibiotic resistance of bacteria reproduced in culture were planned. Ethical approval was obtained from Ümraniye Training and Research Hospital "Clinical Research Ethics Committee" with the decision numbered 8346 and dated 18.04.2019. In this study, statistical analyzes were made with SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 21.0 package program Results: According to the age of 345 patients aged 0 months to 18 years; 6.1% between 0-1 months, 37.1% between 2-24 months, while 29% of them were between 25-83 months and 27.8% were above> 83 months; % by gender, 69.9 of them were girls and 30.1% of them were boys. Their average age is 56.48 ± 58.1 months (min-max: 1-221 months). The mean age of first UTI is observed in boys (31.3 months) is lower than girls (66.6 months) while the mean age of patients with recurrent UTIs (93,5) is significantly higher than the mean age of the group who has UTI (54,9) for the first time. In the evaluation of the urine culture of 113 patients with repeated reproduction, 59 patients had the same and 54 patients had different reproduction. It was determined that 84 patients (24.3%) had recurrent hospitalizations and the remaining 261 patients were treated outpatient. 69.5% of inpatients were found to be girls. A comorbid urinary system anomaly was found in
x
21.1% (n = 73) of the cases. When the underlying urinary system problems are examined; 26% of patients had hydronephrosis, 28.7% of urinary incontinence, 17.8% of VUR and 3.2% of nephrolitiasias / nephrocalcinosis. The most common bacteria in urine culture were Escherichia coli in 69.4%, Klebsiella spp in 17%, Proteus spp in 5%. LE test was found in 90% of the patients, nitrite test in 41%, erythrocyte in 41.7% and protein positivity in 29.7%. The number of samples found positive for both LE and nitrite tests was found to be 208 (35.7%). Since the sensitivity of the LE test is 90%, there was no specificity calculation since there were no culture negative samples in the study group. When examined by age group; It was observed that the samples with Klebsiella spp reproduction mostly belonged to patients under 2 years of age (67.6%), and the samples with E.coli reproduction were most frequently belonged to patients over 2 years old (66%). In our study, the antibiotics to which the E. coli pathogen was most resistant were; ampicillin, amoxicillin-clavunic acid, cefixime, ceftriaxone, trimethoprim-sulfometxazole and cefuroxime; while the antibiotics that E.coli is most sensitive were; fosfomycin, nitrofurantion, ertapenem, imipenem, meropenem and gentamicin. The study showed that trimetoprim-sulfometxazole can be effective in Klebsiella spp pathogen as low as 45.7%, cefuroxime 26.5%, cefixime and ceftriaxone 16%. When pathogenic antibiotic susceptibilities were evaluated in children with urinary cyst anomaly, it was found in our study that ceftriaxone was 51.4% resistant to E.coli and 90% resistant to Klebsiella spp. Conclusion: In our study, a serious resistance developed in the cephalosporin group, which we frequently use, and high sensitivity to bacteriostatic antibiotics such as nitrofurontain and fosf omycin were detected. We think that it would be more beneficial to use aminoglycosides with higher sensitivity instead of third generation cephalosporins. Keywords: Urinary tract infection, Pyuria, Antibiotic resistance