Kur'ân-ı Kerîm'de bulunan keşke sözcüğünün Arap dili ve belâgatı açısından incelenmesi
Analysis of the word "If only" in the Quran from the perspective of Arabic language and rhetoric
Yazar: MEHMET DİRİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ÇETKİN
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu tez çalışmasında, "لَيْتََ " kelimesinin Kur'an'da kullanımı, Arapça dil kuralları ve belagat açısından anlamı, çeşitli ayetlerdeki bağlamı ve bu bağlamdaki işlevi ele alınarak detaylandırılacaktır.
Tezin amacı, "لَيْتََ " sözcüğünün anlam derinliğini ve Kur'an'daki ifade gücüne katkısını ortaya koymaktır. Bu amaçla, "لَيْتََ " kelimesinin anlamı ve edebi işlevi araştırılacak, kelimenin Kur'an'da hangi anlamlarda ve hangi bağlamlarda kullanıldığı belirlenecektir. Çalışma, bu sözcüğün Arap edebiyatındaki genel kullanımını da göz önünde bulundurarak, kelimenin Kur'an'daki özgünlüğünü ve önemini açıklamayı hedeflemektedir.
Bu çalışma, literatür taraması ve metin analizi yöntemiyle yürütülecektir. İlk olarak, "لَيْتََ " kelimesinin Arap dili ve belagatındaki yeri üzerine mevcut kaynaklar incelenecek, ardından Kur'an-ı Kerim'deki tüm " لَََيْتََ " kullanımları tespit edilerek bu örnekler üzerinden bir dilbilimsel ve edebi analiz gerçekleştirilecektir. Çalışmada, klasik Arap dili kaynakları ile modern dilbilimsel ve belagat çalışmaları bir arada kullanılacaktır. Ayrıca, farklı tefsir ve dilbilim kaynaklarından elde edilen bilgilerden istifade edilecektir.
Tez çalışmasının sonucunda, "لَيْتََ " sözcüğünün Kur'an-ı Kerim'deki kullanımı üzerine yapılan inceleme, bu kelimenin Arapça dil yapısı ve belagattaki önemini ve Kur'an'da nasıl bir ifade gücü taşıdığını ortaya koymaktadır. Yapılan analizler, "لَيْتََ " kelimesinin sadece dilek, arzu veya pişmanlık anlamlarını yansıtmakla kalmayıp, aynı zamanda Kur'an'ın edebi yapısına ve mesajına da önemli bir katkı sağladığını göstermektedir.

Abstract:
This thesis explores the usage of the word "لَيْتََ " in the Qur'an, focusing on its meaning in the context of Arabic grammar and rhetoric, its function in various verses, and the specific contexts in which it appears. The primary aim of the thesis is to uncover the depth of meaning associated with the word "لَيْتََ " and to highlight its contribution to the expressive power of the Qur'an. To achieve this, the study will investigate the meaning and literary function of the word "لَيْتََ ", identifying the different contexts and meanings it conveys within the Qur'an. The study also aims to clarify the uniqueness and significance of this word in the Qur'an by considering its general usage in Arabic literature.
This research will be conducted using literature review and textual analysis methods. Initially, existing sources on the role of the word "لَيْتََ " in Arabic language and rhetoric will be examined. Following this, all instances of "لَيْتََ " in the Qur'an will be identified, and a linguistic and literary analysis will be performed based on these examples. The study will utilize both classical Arabic language sources and modern linguistic and rhetorical studies. Additionally, insights from various tafsir (exegesis) and linguistic sources will be incorporated.
As a result of this thesis, the examination of the usage of the word "لَيْتََ " in the Qur'an reveals its significance within the structure of the Arabic language and rhetoric, as well as the powerful expression it conveys in the Qur'an. The analyses demonstrate that the word "لَيْتََ " not only reflects meanings of wish, desire, or regret but also makes a significant contribution to the Qur'an's literary structure and its overall message.