Antioksidan efervesan tablet üretimi ve bazı özelliklerinin incelenmesi
Production of antioxidant effervescent tablets and investigation of some properties
Yazar: SERGEN ÇETEBOZAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL YİĞİTARSLAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Box-Behnken dizaynı = Box-Behnken design ; Efervesan tabletler = Effervescent tablets ; Gıda takviyesi = Food supplement ; Kurutma yöntemleri = Drying methods

Özet:
Bu tez çalışmasında, bireylerin gündelik yaşantısında sebze ve meyve tüketimine bağlı olarak vücuduna aldığı fonksiyonel bileşen çeşidi ve miktarının arttırılmasını amaçlayan, efervesan tablet formunda yeni bir fonksiyonel gıda takviyesinin üretilebilirliği incelenmiştir. Efervesan tablet içeriğinde fonksiyonel bileşen olarak, biyoaktif peptit kaynağı olan sodyum-kazeinat ve antioksidan özellik gösteren tarçın, zerdeçal ve nar kabuğu kaynaklı fenolik bileşen karışımları tercih edilmiştir.
Üretim basamaklarında bileşenlerin miktarı ve kombinasyonlarının belirlenmesinde Box-Behnken deney tasarımı, Design-Expert programı kullanılarak çok parametreli optimizasyon tekniği kullanılmıştır. Oluşturulan üç farklı efervesan tabletin her üçü için de, seçilen parametrelerin çözünme süresi ve fenolik bileşen miktarları üzerinde belirgin bir etkiye sahip olduğu; ancak diğer analizler üzerinde kayda değer etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Optimum koşullarda oluşturulan efervesan tablet numune çözeltilerinde gözlenen bazı özelliklerin iyileştirilmesi için jelatin yerine PVP kullanımı ve topaklanma, köpük engelleyici, renklendirici ve aromalar eklenmesi tercih edilmiştir. Renk, koku ve tat açısından en çok tercih edilenin NKET olduğu saptanmıştır. Panelistlerin en çok tercih ettiği efervesan tablet olan NKET bileşenleri daha hassas incelemelere tabi tutulmuş ve yapılan HPLC analizleri sonucunda früktoz ve gallik asit bileşenlerinin baskın olduğu tespit edilmiştir. SPME analiz bulguları da bu efervesan tabletteki temel aroma bileşeninin limonen ve sinnamaldehit olduğunu göstermiştir.
Çalışmada ayrıca sodyum kazeinatın kurutulması işlemini üç efervesan tablette ifade eden model denkliğinin Page  50oC sıcaklık ve ikinci seviye kurutma koşulları belirlenmi ve denklem sabitleri k=0,000979 ve n=1,4416 olarak belirlenmiştir.
Gerçekleştirilen tüm deneysel çalışma ve bulgular sonucunda, ülkemizde, bu bileşenlere sahip ilk efervesan tablet üretilebilirliği ispatlanmış, üretim basamakları optimize edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the manufacturability of a new functional food supplement in the form of effervescent tablets, which aims to increase the type and amount of functional components taken into the body depending on the consumption of vegetables and fruits in the daily life of individuals, was investigated. Sodium-caseinate, which is a source of bioactive peptide, and phenolic component mixtures from cinnamon, turmeric and pomegranate peel, which show antioxidant properties, were preferred as functional components in the effervescent tablet content.
Box-Behnken experimental design, multi-parameter optimization technique using the Design-Expert program was used to determine the amount and combinations of components in the production steps. For all three of the three different effervescent tablets formed, the selected parameters had a significant effect on the dissolution time and phenolic component amounts; however, it was determined that it did not have a significant effect on other analyses. In order to improve some properties observed in effervescent tablet sample solutions created under optimum conditions, it was preferred to use PVP instead of gelatin and to add agglomeration, antifoam, colorants and flavors. It was determined that NKET was the most preferred in terms of color, smell and taste. NKET components, which are the most preferred effervescent tablets by the panelists, were subjected to more sensitive examinations and as a result of the HPLC analyzes, fructose and gallic acid components were found to be dominant. SPME analysis findings also showed that the main flavor components in this effervescent tablet are limonene and cinnamaldehyde.
In the study, temperature and second level drying conditions of the model equation expressing the drying process of sodium caseinate in three effervescent tablets were determined and the equation constants were determined as k=0.000979 and n=1.4416.
As a result of all the experimental studies and findings, the production of the first effervescent tablet with these components has been proven in our country, and the production steps have been optimized.