Çölyak hastalarında safra taşı prevelansı ve safra kesesi ejeksiyon fraksiyonunun değerlendirilmesi
Prevention of gall stone in celiac patients and the gallbladder ejection fraction evaluation
Yazar: SELMAN ÇETİN
Danışman: PROF. MUHSİN KAYA
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Ejeksiyon fraksiyonu = Ejection fraction ; Prevalans = Prevalence ; Safra kesesi hastalıkları = Gallbladder diseases ; Safra taşları = Gallstones ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç:Çalışmamızın amacı, çeliac hastalığı tanısı alan hastalarınsafra kesesi ejeksiyon fraksiyonu ile beraber safra kesesi, karaciğer, safra yolları, pankreas ve dalak patolojilerinin sıklığını saptamaktı.   
Materyal ve Metod:Yapılan prospektif çalışmaya tedavi altında olan 50 celiac hastasıyla beraber 50 sağlıklı kontrol grubu alındı. Hasta ve kontrol grubunun demografik verileri, kan basıncı, beden kitle indeksi, bel çevresi ölçümleriyle beraber  tam kan ve biyokimya sonuçları kaydedildi. Tüm vakalara transabdominal ultrasonografi ile bakılarak karaciğer, safra tolları, safra kesesi, portal ven, hepatikvenler, pankreas, dalak ve paraaortik bölge değerlendirildi. Safra kesesi ejeksiyon fraksiyonunu ölçülmesi için bazal safra kesesi uzun çapı ve transvers çapı ölçüldükten sonra süt içirildi ve bir saat sonraki kese uzun çapı ve transvers çapı tekrar ölçüldü. Ejeksiyon fraksiyonu: bazal uzun çap x trasvers çap2 –süt sonrası uzun çap x transvers çap2 / bazal uzun çap x transvers çap2 x100 formülüyle hesaplandı.
Bulgular:Celiac ve kontrol grubu arasında beden kitle indeksi (22 vs 24.2 ; p<0.01), bel çevresi (80.2 cm vs 84.9 cm; p<0.05), ortalama hemoglobin (13.1 g/dLvs 14.4 g/dL, p=0.002), AST (24.2 U/dLvs 20.7 U/dL, p=0.01), ALP (81.9 U/dLvs 58 U/dL, p=0.003), trigliserit (92.3 mg/dLvs 134.9 mg/dL, p=0.02)  ve ferritin (30 mg/dLvs 53.9 mg/dL, p=0.001) (sıra ile) düzeyleri bakımından anlamlı fark saptandı. Safra taşı hiçbir celiac hastasında saptanmadığı halde kontrol grubunda iki kişide (%4) saptandı. Hepatik steatoz, pankreatik steatoz, pankreas gövde kalınlığı, portal ven çapı, splenikven çapı, safra kesesi ejeksiyon fraksiyonu, abdominal lenfadenopati sıklığı yönünden gruplar arasında fark saptanmadı. Celiac hastalarında kontrol grubuna göre dalak uzun ekseni (91.9 mm vs 100.7 mm; p<0.01) ve dalak indeksi (19.8 mm2vs 22.9 mm2 , p<0.001) anlamlı olarak düşük bulundu.
SONUÇ:: Çalışmamızda tedavi altında olan celiac hastalarında morfometrik ölçüm değerlerinin  düşüklüğü, malabsorbsiyon varlığını düşündüren laboratuvar anormallikleri ve hiposplenizmi düşündüren bulgular dışında anlamlı patoloji saptanmadı. 

ANAHTAR SÖZCÜKLER: çölyak hastalığı, safra kesesi,safra taşı, hiposplenizm,ejeksiyon fraksiyonu.

Abstract:
Introduction:The aim of our study was to determine the frequency of gallbladder, liver, biliary tract, pancreas and spleen pathologies along with gallbladder ejection fraction in patients with cheliac disease.
Materialand method:A prospective study included 50 celiac patients under treatment and 50 healthy controls. Demographic data, blood pressure, body mass index, waist circumference measurements, as well as whole blood and biochemistry results of the patient and control groups were recorded. All cases were evaluated with transabdominal ultrasonography, and liver, bile ducts, gall bladder, portal vein, hepatic veins, pancreas, spleen and paraaortic region were evaluated. In order to measure the gallbladder ejection fraction, basal gallbladder long diameter and transverse diameter were measured, then milk was drunk and the bladder long diameter and transverse diameter were measured again one hour later. Ejection fraction: basal long diameter x transverse diameter2 – post-milk long diameter x transverse diameter2 / basal long diameter x transverse diameter2 x100.
Results: Between Celiac and control groups, body mass index (22 vs 24.2 ; p<0.01), waist circumference (80.2 cm vs 84.9 cm; p<0.05), mean hemoglobin (13.1 g/dLvs 14.4 g/dL, p=0.002), AST (24.2 U/dLvs 20.7 U/dL, p=0.01), ALP (81.9 U/dLvs 58 U/dL, p=0.003), triglyceride (92.3 mg/dLvs 134.9 mg/dL, p=0.02), and ferritin (30 A significant difference was found in terms of mg/dLvs 53.9 mg/dL, p=0.001) (respectively) levels. Although gallstones were not detected in any of the celiac patients, they were detected in two (4%) patients in the control group. There was no difference between the groups in terms of hepatic steatosis, pancreatic steatosis, pancreatic body thickness, portal vein diameter, splenic vein diameter, gallbladder ejection fraction, and abdominal lymphadenopathy frequency. The spleen long axis (91.9 mm vs 100.7 mm; p<0.01) and spleen index (19.8 mm2vs 22.9 mm2 , p<0.001) were found to be significantly lower in Celiac patients compared to the control group.
Conclusion:In our study, no significant pathology was found in celiac patients under treatment, except for low morphometric measurement values, laboratory abnormalities suggestive of malabsorption, and findings suggestive of hyposplenism.
Keywords:
celiac disease, gallbladder, gallstone, hyposplenism, ejection fraction.