19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Fransız vokal müziğinde "Öteki": Oryantalist etkiler
The "Other" in French vocal music of the late 19th and early 20th centuries: Orientalist influences
Yazar: EYLÜL ELİF ARSLAN
Danışman: PROF. ŞEBNEM ÜNAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; 20. yüzyıl = 20. century ; Ben/öteki ikiliği = Self/other dichotomy ; Entelektüel kimlik = Intellectual identity ; Klasik batı müziği = Classical western music ; Kolektif biz duygusu = Collective us ; Kolektif kimlik = Collective identity ; Milli kimlik = National identity

Özet:
19. yüzyıl sonunda ve 20. yüzyıl başında sömürgecilik faaliyetleriyle Doğu'daki etkinlik alanı giderek artan Fransa'da "öteki" algısı dönüşüme uğramış, bunun sonucunda Doğu'nun tüm temsil biçimlerinde de önemli bir dönüşüm meydana gelmiştir. Oryantalist unsurların Fransız müziğinde dönüştürücü bir rol almasını hazırlayan; yayılmacılık ile birlikte politik istikrarsızlık, toplumsal huzursuzluk, etnik üstünlüğe odaklı bir milliyetçilik, yenilgi deneyimlerinin kalıcı hale getirdiği güç endişesi ve ötekinin sesinin işitilmesini sağlayan çok kimlikli toplumsal yapıdır. Bu dönemde Fransız müzik çevrelerinde ideolojik çatışmalar yaşanmış, karşıt görüşte müzik toplulukları kurulmuştur. III. Cumhuriyetin ulusal birlik idealleri kapsamında tutucu ve geleneksel bir müzik dilini sürdüren ulusalcı bestecilerin karşısında yer alan bağımsız entelektüel besteciler, duyumsadıkları ötekilikle Doğu'yu yeni bir farkındalıkla görmeye başlamışlardır. Bunun sonucunda eserlerde ele alınan oryantalist unsurların Fransız müziğinin yapısal tahakkümünden giderek kurtulacağı, Doğu müziğiyle kültürlerarası bir karışımın yaşanacağı, böylece modern müziğe giden kapının ötekinin sesine kulak vermekle açılacağı bir yol, doğal olarak gelişmiştir. Bu tez çalışmasında oryantalist etkiler altında bestelenmiş Fransız vokal eserlerinde egzotik müzikal klişelerin kullanımının terk edilip yeni anlatım araçlarıyla Doğu'nun sesinin daha fazla işitildiği bir müzik düzenine geçişin ardındaki süreç, oryantalizm ve öteki odağında ele alınmıştır. Yüzyıl dönüşünde Fransız vokal müziğinde ötekinin değişen temsil biçimlerinin toplumsal çatışmalardan, modernitenin getirdiği kaygılardan, ulus bilincinden, "biz" ve "öteki" algısından ve bestecilerin entelektüel mücadelelerinden bağımsız olarak düşünülemeyeceği ortaya konmuştur.

Abstract:
In the late 19th and early 20th centuries, France, which gradually increased its activity in the East with its colonial expansionist activities, experienced a significant transformation in all representations of the East with the transformation of the perception of East. Political instability, social unrest, nationalism centered on ethnic superiority, the anxiety of power made permanent by the experiences of defeat, and the multi-identity social structure that enabled the voice of the other to be heard, along with expansionism, prepared the way for Orientalist elements to play a transformative role in French music. This period witnessed ideological conflicts in French music circles and the formation of opposing musical societies. In opposition to the nationalist composers who maintained a conservative and traditional musical language within the ideals of the Third Republic's national unity, independent intellectual composers began to see the East with a new awareness thanks to the otherness they sensed. As a result, the dominance of French musical elements over Eastern ones gradually disappeared, an intercultural mixture with Eastern music took place, and the door to modern music was naturally opened by listening to the voice of the "other". This thesis examines the parameters of the transition from the use of exotic musical clichés to a musical order in which the voice of the East is heard more through new means of expression, in French vocal works composed under orientalist influences. At the turn of the century, the changing representation of the other in French vocal music is inseperable from social conflicts, the concerns of modernity, national consciousness, the perception of "us" and "the other" and the intellectual struggles of composers.