Kadının yeri: Tasavvufi alanlar bağlamında bir değerlendirme – İstanbul örneği
Woman's place: An evaluation in the context of sufistic fields - the case of Istanbul
Yazar: BÜŞRA ÖNGÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA NUR ŞENGÜL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dindarlık = Religiousness ; Dini tecrübe = Religious experience ; Kadınlar = Women ; Tasavvuf = Mystic ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; İslamiyet = Islam ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İçinde bulunduğumuz toplum, yaşadığımız zaman dilimi ve hayat koşulları nasıl biri olacağımız üzerinde fazlasıyla etkilidir. Etkili olan unsurlar başlık sınırlarıyla ifade edilecek olursa, toplumsal kurumlardan bir tanesi olan din kurumu ilk sıralarda yer bulabilir. Bu alan daha da özelleştirilerek değerlendirmeye alındığında ise bu dini nasıl yorumladığımız ve yaşadığımız, bu alana dair ayrıştırmaları ön plana çıkartmaktadır. Oysaki kutsal metinlerde doğrular ve yanlışlar yani haram ve helal olanlar ya da günah ve sevap olanlar açıkça belirtilmiştir. Bir din ile kişisel olarak bütünleşmek, onu doğru anlamak ve yorumlamaktan geçmektedir. Dine dair kutsal metinleri okumak, değerlendirmek ve hem bir dışa yansıma olan davranışları ve sözleri hem de içsel bir bütünleşme olan edebi, ahlakı bu öğretilerle temellendirmek ve daha fazlası olarak görülebilir. Bu özellikler temelinde İslam dini içinde yer alan tasavvuf alanı üzerinden ve içinden temellendirdiğimiz araştırmamızda, Türk toplumunda incelenmeye değer bir alan olarak gördüğümüz kadının yerini anlamaya çalıştık. Toplumda yanlış konumlandırmalarla var olan kadının bu şekilde konumunlandırılıyor oluşuna sebep olan birçok etken vardır. Ancak bu araştırma özelinde gözlemler ve çeşitli yaşantılar sonucu elde edilen etken olarak görülen durum, dinin ve yanlış yorumlanan kutsal metinlerin bir temel oluştumasıdır. 
Tasavvufi alana meyilli olanlar ve bir şekilde ilişkili olanlar ile kendilerini dindar olarak adlandıranlar ya da görenler olarak ifadelendirebileceğimiz iki grup üzerinden çalıştığımız araştırmamızda, literatür taraması ve nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Amaçlı ve kotalı örneklem tekniği kullanılarak iki eşdeğer grup sayısı ile toplam 348 anket uygulaması üzerinden değerlendirme gerçekleştirilmiştir. 
Kendilerini dindar olarak adlandıranlar ile tasavvufi alana meyilli olanlar şeklinde ayrıştırarak ele aldığımız araştırmamızda, Kur'an-ı Ker'im okuma, kişilerin kendilerini dinleri ile bütünleşik görmeleri, cinsiyet, eğitim, toplumsal cinsiyet ölçeği vs. değişkenlerle değerlendirme yapılmış ve 'tasavvufi alana meyilli olanlar ile kendilerini dindar olarak adlandıranların kendilerini dinleri ile bütünleşik görme oranları farklılık gösterir', 'kendilerini dindar olarak adlandıran kişiler ile tasavvufi alana meyilli kişilerin kadının çalışmasına yönelik görüşleri farklıdır', 'cinsiyet değişkenine göre toplumsal cinsiyete bakış farklılık göstermektedir', 'eğitim seviyesine göre toplumsal cinsiyete bakış farklılık göstermektedir' hipotezleri çalışmanın verileri tarafından doğrulanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Din, Toplumsal Cinsiyet, Tasavvuf, Kadın, Dini Tecrübe

Abstract:
The society we live in, the time period we live in, the conditions of life are very influential on what kind of person we are. If the effective elements are expressed with the title boundaries, the religious institution, which is one of the social institutions, can take its place in the first place. When this area is further privatized and evaluated, how we interpret and live this religion highlights the distinctions in this area. However, in the holy texts, right and wrong, that is, what is haram and halal, or what is sin and good deeds, are clearly stated. Integrating with a religion personally requires understanding and interpreting it correctly. It can be seen as reading and evaluating the sacred texts of religion and grounding both the behaviors and words that are an external reflection and the literary and morality, which is an internal integration, with these teachings and more. We tried to understand the position of women, which we see as an area worth examining in Turkish society, in our research, which we based on and within the fields of mysticism and religion, which we know that there are no different fields on the basis of these features. The fact that religion and misinterpreted sacred texts are shown as a basis for this position of women, who exist with mispositions in society, provided the unification of these areas in our research.
Literature review and quantitative research methods were used in our research, where we work on two groups that we can describe as those who are inclined to the Sufi field, those who are somehow related, and those who call themselves or see themselves as religious. Using the purposeful and quota sampling technique, evaluation was carried out on a total of 348 questionnaires with two equivalent groups.
In our research, which we dealt with by separating those who call themselves religious and those who are inclined to the Sufi field, reading the Qur'an, seeing themselves integrated with their religion, gender, education, gender scale, etc. Evaluation was made with variables and 'Those who are inclined towards Sufism and those who call themselves religious differ in terms of seeing themselves as integrated with their religion', 'Those who call themselves religious differ Hypotheses such as people and people who are inclined towards Sufism have different views on women's work, 'the view of gender differs according to the gender variable', 'the view of gender differs according to the level of education' has been confirmed.

Keywords: Religion, Gender, Sufism, Women, Religious Experience