Değişik giriş kavitesi dizaynlarının molar dişlerde kök kanal genişletme etkinliği üzerine etkisi
Influence of different cavity designs on instrumentation efficacy in molar TEETH
Yazar: ONUR ÖZLE
Danışman: DOÇ. DR. EMRE İRİBOZ
Marmara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Azı dişleri = Molar ; Dental pulpa boşluğu = Dental pulp cavity ; Dişler = Teeth ; Endodonti = Endodontics ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı üst ve alt birinci ve ikinci büyük azı dişlerinde farklı giriş kavitesi dizaynlarının (geleneksel, konservatif, iki parçalı, ultrakonservatif) kök kanallarında şekillendirme etkinliğine (enstrümante edilemeyen yüzey alanı, transportasyon, merkezde kalma) etkisinin mikro bilgisayarlı tomografi ile incelenmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız için 28 üst büyük azı dişi, 28 alt büyük azı dişi seçilmiştir. Her grupta 7 diş olmak üzere kavite şekillerine göre üst azı dişleri 4, alt azı dişleri 4 gruba ayrılmıştır. Dişlerin mikro bilgisayarlı tomografi görüntüleri alındıktan sonra kaviteler hazırlanmış ve dişler Protaper Next (Dentsply Maillefer, Switzerland) döner alet eğesi ile şekillendirilip tekrar mikro bilgisayarlı tomografileri çekilmiştir. Şekillendirme etkinliği mikro bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinden analiz edilmiştir. Alt büyük azı dişlerini içeren gruplar kendi arasında, üst büyük azı dişlerini içeren gruplar kendi arasında karşılaştırılmıştır. Bütün kanaldaki enstrümante edilemeyen yüzey alanı ve apikale 1 mm ve 2 mm mesafedeki kanal transportasyon miktarı ve merkezde kalabilme değerleri karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Enstrümente edilemeyen alan bakımından gruplar arasında herhangi bir anlamlı fark bulunamamıştır (p<0,05). Üst büyük azı dişi mesiobukkal kökte apikale 2 mm mesafede konservatif kavitede iki parçalı kaviteye göre bukkopalatal yönde anlamlı derecede daha az kök kanal transportasyonu ile şekillendirme yapılmıştır (p<0,05). Üst büyük azı dişi mesiobukkal kökte apikale 2 mm mesafede konservatif kavitede ultrakonservatif kaviteye göre bukkopalatal yönde anlamlı derecede daha az kök kanal transportasyonu ile şekillendirme yapılmıştır (p<0,05). Üst büyük azı dişi mesiobukkal kökte apikale 1 mm mesafede konservatif kavitede iki parçalı kaviteye göre mesiodistal yönde  anlamlı derecede daha fazla merkezde kalarak şekillendirme yapılmıştır (p<0,05) Üst büyük azı dişi mesiobukkal kökte apikale 1 mm mesafede konservatif kavitede ultrakonservatif kaviteye göre mesiodistal yönde anlamlı derecede daha fazla merkezde kalarak şekillendirme yapılmıştır (p<0,05) Üst büyük azı dişi mesiobukkal kökte apikale 2 mm mesafede konservatif kavitede ultrakonservatif kaviteye göre  mesiodistal yönde anlamlı derecede daha fazla merkezde kalarak şekillendirme yapılmıştır (p<0,05).
Sonuçlar: Üst azı dişlerinde kavite şekli küçüldükçe mesiobukkal kökün apikal 1 ve 2 mm anatomisi şekillendirme sırasında daha olumsuz etkilenmektedir. Kavite şekli enstrümente edilemeyen alan bakımından anlamlı bir değişiklik yaratmamıştır ancak palatal ve distal kanallar en yüksek enstrümente edilemeyen alan değerlerine sahiptir. 

Anahtar Kelimeler: Minimal invaziv, Protaper Next, mikro bilgisayarlı tomografi, endodontik kavite, şekillendirme etkinliği

Abstract:
Aim: The aim of this study was to compare the influence of different endodontic access cavity designs on the shaping ability (percentage of uninstrumented canal surface, canal transportation, centring ability) in mandibular and maxillar first and second molars using micro computed tomography.
Materials and Methods: 28 mandibular and 28 maxillar molars were selected and divided into 8 groups (n=7) due to endodontic access cavity design (traditional, conservative, orifice directed, ultraconservative). Root canals were instrumanted with Protaper Next Next (Dentsply Maillefer, Switzerland). Micro computed tomography was used to scan the specimens before and after canal instrumentation. Changes in the percentage of total uninstrumented canal surface , degree of canal transportation and shaping ability in the apical 1 mm and 2 mm of canal were evaluated and data were analyzed by analysis of variance ve Tukey tests in factorial order (p <0,05).
Results: The percentage of noninstrumented canal areas did not differ significantly between the groups (p>0,05). Canal transportation was significantly higher for the maxillar molar orifice directed group and ultraconcervative group than concervative group in the mesiobuccal canal at 2 mm from the apical end buccopalatal direction (p<0,05). Canal preparation was more centralized in the mesiobuccal canal of the maxillar molar concervative group than maxillar ultraconcervative and maxillar orifice directed group at 1 mm from the apical end mesiodistal direction (p<0,05) and in the mesiobuccal canal of the maxillar concervative group was more centralized than orifice directed group at 2 mm from the apical end mesiodistal direction (p <0,05).
Conclusions: According to the results of this study, cavity design did not effect significantly the percentage of noninstrumanted canal areas, but palatal and distal canals has more noninstrumanted canal areas. Canals were more transported in the mesiobuccal canal of maxillar molars which cavities designed more minimal invasive at 1 and 2 mm from apical end.

Key words: Minimal invasive, Protaper Next, micro computed tomography, endodontic access, Instrumentation Efficacy