Ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma öz yeterlik algıları ile okuma motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An analysis of the correlation between secondary school students' reading motivations and perceived self efficacy in critical reading
Yazar: LEYLA AKIN
Danışman: DOÇ. DR. KERİM KARABACAK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel okuma = Critcal reading ; Motivasyon = Motivation ; Okuma = Reading ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma öz yeterlik algıları ile okuma motivasyonları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bunun yanı sıra çalışmada öğrencilerin eleştirel okuma öz yeterlik algıları ve okuma motivasyonlarının çeşitli demografik özellikleri açısından incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Sancaktepe ilçesine bağlı 20 resmi ortaokul arasından amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen sosyoekonomik düzeyi alt, orta ve üst olan üç okulda öğrenim gören öğrenciler arasından basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle seçilen 632 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri "Eleştirel Okuma Öz Yeterlik Algısı Ölçeği", "Okuma Motivasyonu Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Veriler, IBM SPSS 26 ile parametrik testlerden İlişkisiz Örneklemler T-Testi ile One-Way ANOVA testleri yapılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonuna sahip olduğu ve eleştirel okuma alanında kendilerini yeterli olarak değerlendirdikleri görülmektedir. Öğrencilerin eleştirel okuma öz yeterlik algıları ile okuma motivasyonları arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki vardır. Öğrencilerin eleştirel okuma öz yeterlik algıları ve okuma motivasyonları; okulun sosyoekonomik düzeyi, cinsiyet, sınıf düzeyi, baba eğitim düzeyi ve mesleği, öğrencinin evinde kütüphane bulunma durumu ve okumaya ayırdığı süreye göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Ancak, ailenin aylık geliri ve anne eğitim düzeyinin öğrencilerin eleştirel okuma öz yeterlik algıları ve okuma motivasyonları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı görülmüştür. Bunların yanı sıra anne çalışma durumuna göre öğrencilerin okuma motivasyonları arasında anlamlı bir farklılık görülmezken annesi çalışmayan öğrencilerin "konu" ve "okur" alt boyutlarında eleştirel okuma öz yeterlik algılarının annesi çalışan öğrencilerden anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the relationship between secondary school students' critical reading self-efficacy perceptions and their reading motivations. In addition, the study also aimed to examine students' critical reading self-efficacy perceptions and reading motivations in terms of various demographic characteristics. Relational screening model was used in the research. The sample of the study consists of 632 students selected by simple random sampling method among the students studying in three schools with low, middle and upper socioeconomic levels selected by purposive sampling method among 20 public secondary schools in Sancaktepe district of Istanbul. Research data were collected with the "Critical Reading Self-Efficacy Scale", "Reading Motivation Scale" and "Personal Information Form". The data were analyzed by using IBM SPSS 26, the Unrelated Samples T-Test and One-Way ANOVA tests from parametric tests.
According to the results of the research, it is seen that secondary school students have reading motivation and evaluate themselves as sufficient in the field of critical reading. There is a moderate, positive and significant relationship between students' critical reading self-efficacy perceptions and their reading motivation. Students' critical reading self-efficacy perceptions and reading motivations; It differs significantly according to the socioeconomic level of the school, gender, class level, father's education level and profession, the presence of a library at the student's home and the time spent on reading. However, it was seen that the monthly income of the family and the education level of the mother did not have a significant effect on the students' critical reading self-efficacy perceptions and reading motivations. In addition, there was no significant difference between the students' reading motivations according to their mothers' working status, but it was observed that the critical reading self-efficacy perceptions of the students whose mothers were not working were significantly higher in the "subject" and "reader" sub-dimensions than the students whose mothers were working.