Bambu elyafın özelliklerinin incelenmesi
Investigation of the properties of bamboo fibers
Yazar: BANU YEŞİM BÜYÜKAKINCI
Danışman: PROF. DR. NİHAL SÖKMEN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Teknik Eğitim = Technical Education ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Hareketli ve sürekli gelişen tekstil sektöründeki son buluşlardan birisi olan ve 21. yüzyılın elyafı olarak nitelendirilen bambu, rejenere selülozik bir elyaf olup, anti bakteriyel, kolay boyanabilirlik, yumuşak tutum gibi birçok özellikleri nedeniyle tekstilde kullanım alanı gittikçe artmaktadır. Literatürde bambu elyaf ile ilgili çalışmaların az sayıda olması nedeniyle bu konunun araştırılması amaçlanmıştır.Bu tez çalışmasında tekstilde kullanımı yeni olan bambunun performans özelliklerini incelemek amacıyla, %100 bambu elyaf, iplik ve örme kumaş numuneleri kullanılmış, bu numuneler ön işlem uygulanarak ya da uygulanmadan reaktif boyarmaddelerle atmosferik ortamda boyanmıştır.Boyama işlemi yapıldıktan sonra %100 bambu elyaf, iplik ve bambu kumaş numuneleri çeşitli yönlerden incelenmiş ve performansları değerlendirilmiştir.Ön terbiye işlemleri uygulanmış ve uygulanmamış tüm bambu elyaf numunelerinin enine kesit ve boyuna görüntüleri taramalı elektron mikroskobu ile incelenmiştir. Kullanılan üç farklı koşul (ön işlem yapılmadan ? pişirme yapıldıktan sonra ? ağartma yapıldıktan sonra) için üç farklı reaktif boyarmadde ile boyanan %100 bambu kumaş numunelerine emicilik testi uygulanmıştır. SEM görüntüleri ve emicilik testi sonuçlarından, ön işlem uygulanarak ya da uygulanmadan boyanan numuneler arasında belirgin bir farklılık olmadığı sonucuna varılmıştır.%100 bambu örme kumaş numunelerinin düşük olan boncuklanma özelliğinin iyileştirilmesi için reçine ve enzim kullanılarak apre işlemleri yapılmıştır. Reçine ile gerçekleştirilen apre işleminde boncuklanmanın enzim ile yapılana oranla daha azaldığı tespit edilmiştir.Bambu hakkında daha derinlemesine bilgi sahibi olunması amacıyla, liflerinin iç yapıları incelenmiş, elde edilen sonuçlar % 100 pamuk lifleri ile karşılaştırılmıştır.Viskozite bulguları kullanılarak polimerizasyon dereceleri, XRD cihazı ile çizilen X-ışını kırınım desenleri yardımıyla da kristal boyutu ve % kristalinite oranları hesaplanmıştır.Yapılan incelemelerde bambu lifinin polimerizasyon derecesi ve % kristalinite değerinin pamuğunkinden daha düşük, kristal boyutunun ise pamuk lifinden daha büyük olduğu tespit edilmiştir. Bu farklılıklar selülozik yapıya sahip bambu ve pamuk elyafın farklı mekanik özellikler göstermelerine neden olmaktadır.

Abstract:
One of the recent discoveries in the active and ever developing textile sector, designated as the fabric of 21st century, bamboo is a regenerated cellulosic fiber and owing to its antibacterial properties, easy dyeablity and soft feeling, its use is increasing in the textile industry. Considering the paucity of studies on bamboo fabric in literature we aimed to conduct a research on this subject.Use of bamboo in textile is novel, and in this thesis study, 100% bamboo fiber, yarn and fabric samples were used to analyze the performance properties of bamboo, the samples were dyed with reactive dyes under atmospheric conditions.Following the dyeing process, various aspects of the 100% bamboo fiber, yarn and fabric samples were examined and their performances were analyzed.The cross-sectional and longitudinal images of all pretreated and unpretreated fiber samples were examined with scanning electron microscope. The hydrophility of 100 % bamboo fabric materials dyed with three different reactive dyestuffs for the three different conditions (unpretreated, enzymatically scoured and bleached) used was measured by absorbency test method. The SEM images and the absorbency test results demonstrated that there were no significant differences between groups dyed after pretreatment or unpretreatment.In order to improve low pilling resistance of %100 bamboo knitted fabric samples, finishing process was performed with resin and enzyme. In the finishing process performed with resin, the pilling resistance was found to be higher than that performed with enzyme.The internal structure of the bamboo fiber was examined; crystal size, % crystallinity value using the drawn x-ray diffraction pattern and the polymerization degree using the calculated viscosity of bamboo was determined. The same tests and calculations were performed for cotton fiber and the results were compared.The analyses performed demonstrated that the polymerization degree and % crystallinity value of bamboo fiber were lower than that of cotton and crystal size of bamboo fiber was higher than that of cotton; thus bamboo and cotton fiber exhibit different mechanical properties.