İşyeri devrinin toplu iş sözleşmelerine etkisi
The legal impact of transfer of undertakings on collective agreements
Yazar: EBRU ERENER YILMAZ
Danışman: PROF. DR. TALAT CANBOLAT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İşyeri devri; teknolojik gelişmeleri yakalamak, piyasadaki rekabet gücünü arttırmak veya verimliliği yükseltmek gibi amaçlarla işverenlerin sıklıkla başvurduğu yollardan biridir. Fakat işyeri devri, yalnızca işverenlere ve piyasaya fayda sağlaması açısından değerlendirilemez. İşgücü, iş hukukunda işyerinin zorunlu unsurlarından biri olarak, işyeri devrinden doğrudan etkilenir. İşyeri devri sonucunda değişen işveren, devraldığı yeni işyerinde yeniden yapılandırmaya giderek önceki işçiler ile çalışmaya devam etmek istemeyebilir yahut devam ettiği işçilerin devirden önce sahip olduğu hakları sağlamayı reddedebilir. İşte işyeri devri sonucunda işçiler için gündeme gelebilecek olan bu riskin, işçileri ve iş ilişkilerini korumayı amaçlayan iş hukuku araçları ile bertaraf edilmesi gerekir. Öte yandan işyeri devrinin işçiler üzerindeki etkisi yalnızca bireysel iş ilişkileri üzerindeki risk ile sınırlı değildir. Devralınan işyerinde yürürlükte olan bir toplu iş sözleşmesi varsa devirden sonra söz konusu toplu iş sözleşmesinin ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakların da korunuyor olması gerekir. Zira toplu iş sözleşmeleri de iş ilişkisinin bir parçasını oluşturur. Bununla birlikte devralan işverenin aynı işkolunda başka işyeri ve işyerleri bulunduğunda, hali hazırda taraf olduğu bir toplu iş sözleşmesi varsa, iki kolektif düzen birbiriyle çakışacaktır. Bu çakışmanın hem işçilerin kazanımlarını güvence altına alarak hem de devralan işverenin kolektif düzenine müdahale etmeden çözülmeye çalışılması gerekir. Keza işyeri devri sonrasında ortaya çıkan işletme ünitesinin emredici niteliği de dikkate alınmak zorundadır. İşyeri devrinin toplu iş sözleşmelerine etkisine ilişkin düzenlemeler 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunun m. 37/1 ile m. 38 hükümlerinde yer almaktadır. Fakat anılan hükümler hem öğretide tartışma konusu olmakta hem de uygulama sorun yaratan pek çok ihtimale yönelik çözüm sunmamaktadır. 
Bu çalışma ile ulusal ve uluslararası mevzuatta yer alan düzenlemeler çerçevesinde işyeri devrinin toplu iş sözleşmelerine etkisi incelenmiştir. Öncelikle toplu iş  hukuku bakımından işyeri devri kavramı ele alınmış, ardından mevcut kanuni düzenlemeler açıklanmıştır. Öte yandan, mevzuatta yer verilmemiş olan ve uygulamada sorun yaratabilecek çeşitli ihtimaller öğreti görüşleri ve mahkeme kararları ışığında değerlendirilmiştir.

Abstract:
Transfer of undertakings is one of the most common ways for employers to keep up with technological developments, increase competitiveness in the market, or improve productivity. However, the transfer of undertakings cannot be evaluated solely in terms of benefits to employers and the market. Employees, as one of the mandatory elements of the workplace in labor law, are directly affected by the transfer of undertakings. As a result of the transfer of workplace, the new employer may restructure the new workplace and may not want to continue working with the previous employees or may refuse to provide the rights the employees had before the transfer. Therefore, it is necessary to eliminate the risk that may arise for employees as a result of the transfer with labor law instruments aims to protect employees and employment relationships. On the other hand, the impact of transfer of undertakings on employees is not limited to the risk on individual employment relationships. If there is a collective agreement in force in the transferred workplace, the collective agreement and the rights arising from it must also be protected after the transfer. However, if the transferee employer has other workplaces in the same industry and is already a party to a collective agreement, the two collective systems will conflict with each other. This conflict must be resolved by both protecting the gains of employees and without interfering with the collective order of the transferee employer. In addition, the mandatory nature of the business unit created after the transfer of workplace must also be taken into account. The regulations on the effect of transfer of undertakings on collective labor agreements are included in Article 37/1 and Article 38 of Law No. 6356 on Trade Unions and Collective Agreements. However, these provisions are the subject of discussion in the doctrine and do not provide solutions for many possibilities that may create problems in practice.
This study examines the impact of transfer of undertakings on collective agreements within the framework of regulations in national and international legislation. Firstly, the concept of transfer of undertakings in terms of collective labor law is addressed, and then the current legal regulations are explained. Furthermore, various possibilities that are not mentioned in the legislation but may create problems in practice are evaluated in light of doctrine opinions and court decisions.