Atmosferik basınç plazma jet ile bazı formazan moleküllerinin yapısının belirlenmesi
Investigation of some formazan molecules structure with atmospheric pressure plasma jet
Yazar: ROBERT BÜLENT WİNTER
Danışman: PROF. DR. EROL TAŞAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Atom ve Molekül Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
İlk aromatik formazan örnekleri 1892 yılında sentezlenmiş ve "formazan bileşikleri" olarak adlandırılmıştır (Nineham, 1955; Gökçe, 2004) ve Von Pechmann ve Bamberger tarafından incelenmiştir (Pechmann, 1892; Bamberger, 1894). 
Yapılarında bulunan konjuge pi (π) bağlarından dolayı renkli bileşiklerdir. Bu da formazanların en önemli özelliklerinden biridir. Kırmızıdan mora kadar değişen yapıları boyarmadde olarak kullanılmalarını sağlamıştır. 1946'da ilk olarak Ciba firmasınca boyarmadde olarak patente bağlamıştır (Ciba, 1949). Bu tarihten sonra tekstil elyaf boyamacılığında boyarmadde olarak kullanılmalarının yanı sıra indikatör ve analitik reaktif, redox işlemlerinde biyokimyasal işaretleyici, fotokromik ve termokromik madde olarak kullanılmaktadır. 
Formazanlar yükseltgendiğinde renksiz tetrazolyum tuzları oluşturur. Tetrazolyum tuzları da indirgenerek formazanlara dönüşürler. Tetrazolyum tuzları hücrede bulunan enzimler tarafından formazanlara indirgenerek renk değişimlerine neden olurlar. Bu da formazan/tetrazolyum sistemlerinin canlılığın test ayıracı olarak bilinmesini sağlamıştır (Tezcan, vd., 2002).
Canlılığın test ayıracı olarak bilinmesiyle tıpta birçok alanda kullanılmaya başlanmıştır. Canlılığın testinde renk değişimine neden olduklarından dolayı dokulardaki tümörlerin saptanmasında ve böylece kanser tedavisinde aynı zaman da kanser ilaçlarının seçilmesinde kullanılmıştır.
Formazanlar aynı zamanda antiviral, anti-fertile, anti-enflamatuar, analjezik, anti-tüberküler, anti-mikrobiyel aktivitelerine de sahip olduğu ispatlanmıştır (Mariappan vd., 2010). Bu nedenle formazanlar önemli bir araştırma konusu olmuştur.

Abstract:
The first aromatic formazan samples were synthesized in 1892 and named as "formazan compounds" (Nineham, 1955; Gökçe, 2004) and were studied by Von Pechmann and Bamberger (Pechmann, 1892; Bamberger, 1894).
They are colored compounds due to the conjugated pi (π) bonds in their structure. This is one of the most important features of formazans. Their structure ranging from red to purple has enabled them to be used as dyestuff. In 1946, it was first patented by the Ciba firm as a dyestuff (Ciba, 1949). After this date, besides being used as dyestuff in textile fiber dyeing, it is used as indicator and analytical reagent, biochemical marker, photochromic and thermochromic material in redox processes.
Formazans form colorless tetrazolium salts when oxidized. Tetrazolium salts are also reduced to formazans. Tetrazolium salts are reduced to formazan by enzymes in the cell and cause color changes. This has enabled formazan / tetrazolium systems to be known as a viability test reagent (Tezcan vd., 2002).
With the recognition of viability as a test reagent, it has been used in many areas of medicine. Since they cause color change in the vitality test, it has been used in the detection of tumors in tissues and thus in the treatment of cancer and also in the selection of cancer drugs.
Formazans have also been proven to have antiviral, anti-fertile, anti-inflammatory, analgesic, anti-tubercular, and anti-microbial activities (Mariappan vd., 2010). For this reason, formazans have become an important research subject.