İntestinal geçirgenlik biyomarkerı olan zonulinin postmenopozal osteoporoz gelişimindeki rolünün araştırılması
Investigation of the role of zonulin, a biomarker of intestinal permeability, in the development of postmenopausal osteoporosis
Yazar: MUSTAFA İZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEN ERAYDIN
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Günümüzde kadınlar için yaygın bir halk sağlığı problemi olan ve ülkemizde tarama 
programına alınan postmenopozal osteoporoz temel olarak östrojen hormonunun etkisini 
kaybetmesiyle ortaya çıkmaktadır. Zonulin, gastrointestinal emilimin kontrolünde görev alan 
intestinal emilim markerıdır. İntestinal geçirgenliğin artışı ile kalsiyum, magnezyum ve diğer 
birçok mineral, vitamin ve enzimlerin bağırsaktan emiliminin azalmasına neden olmaktadır. 
İntestinal geçirgenliğin etkilenmesiyle oluşan kalsiyum, fosfor gibi minerallerin emilimindeki 
bozukluk, osteoporoz gelişimindeki bir risk faktörüdür. Bu nedenle, biz bu çalışmada; 65 yaş 
üzerindeki postmenapozal kadınlarda, intestinal geçirgenlik biyomarkerı olan zonulinin 
postmenapozal osteoporoz gelişimindeki rolünü araştırmayı amaçladık.
 Çalışmamıza postmenopozal dönemde olan 65 yaş üstü toplam 152 kadın hasta dahil edilmiştir. 
Tüm hastaların başvurularında demografik ve laboratuar verileri hasta sisteminden 
kaydedilmiştir. DEXA çekimi yapılmıştır. Hastalar DEXA sonuçlarına göre osteoporoz (n=50), 
osteopeni (n=51), sağlıklı kontrol (n=51) olarak üç gruba ayrılmıştır. Her hastadan 5 ml kan 
örneği alınıp biyokimya laboratuarında zonulin düzeyi çalışılmıştır. Elde edilen verilerde 
gruplar arasında biyokimya, hormon, hemogram ve zonulin sonuçlarında anlamlı fark 
saptanmamıştır. Ağırlık ve vücut kitle indeksi açısından sağlıklı grup ile hasta grubu (p=0.009, 
Bonferroni test) ve ara grup (p=0.049, Bonferroni test) arasında fark saptanmıştır. Hasta 
grubunda zonulin ile parathormon (r=-0.524, p<0.001) arasında negatif yönde korelasyon 
saptanmıştır. Sağlıklı grupta ise zonulin ile kalsiyum (r=0.299, p=0.033) arasında pozitif yönde, 
zonulin ile magnezyum (r=-0.319, p=0.023) arasında ise negatif yönde korelasyon saptanmıştır.
 Literatürde daha önce insanlarda osteoporoz ve serum zonulin ilişkisine dair herhangi 
bir çalışma bulunamamış olup yaptığımız çalışmada zonulin ile aralarında patofizyolojik ilişki 
saptanmamıştır. Hastaların daha önce dış merkez sağlık kuruluşlarından reçete edilen D vitamin 
ve kalsiyum içerikli medikal tedavi kullanmış olma durumları, hasta grubunun az sayıda olması 
çalışmamızın kısıtlılıkları arasındadır. Bu konuda daha geniş hasta gruplarında ileri merkez 
tabanlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
 Anahtar kelimeler: Osteoporoz, intestinal kalsiyum emilimi, zonulin

Abstract:
Postmenopausal osteoporosis, which is a common public health problem for women 
today and is included in the screening program in our country, basically occurs with the loss of 
the effect of the estrogen hormone. Zonulin is an intestinal absorption marker involved in the 
control of gastrointestinal absorption. With the increase in intestinal permeability, it causes a 
decrease in the absorption of calcium, magnesium and many other minerals, vitamins and 
enzymes from the intestine. Affecting intestinal permeability; it is known that malabsorption of 
minerals such as calcium and phosphorus is among the risk factors for the development of 
osteoporosis. Therefore, in this study; we aimed to investigate the role of zonulin, a biomarker 
of intestinal permeability, in the development of postmenopausal osteoporosis in 
postmenopausal women over 65 years of age.
 A total of 152 female patients over the age of 65 who were in the postmenopausal period 
were included in our study. Demographic and laboratory data of all patients were recorded from 
the patient system at their admission. DEXA was taken. Patients were divided into three groups 
according to DEXA results: osteoporosis (n=50), osteopony (n=51), and healthy control (n=51). 
A 5 ml blood sample was taken from each patient and zonulin level was measured in the 
biochemistry laboratory. In the data obtained, no significant difference was detected between 
the groups in biochemistry, hormone, hemogram and zonulin results. There was a difference 
between the healthy group and the patient group (p = 0.009, Bonferroni test) and the 
intermediate group (p = 0.049, Bonferroni test) in terms of weight and body mass index. A 
negative correlation was detected between zonulin and parathormone (r=-0.524, p<0.001) in 
the patient group. In the healthy group, a positive correlation was found between zonulin and 
calcium (r=0.299, p=0.033), and a negative correlation was found between zonulin and 
magnesium (r=-0.319, p=0.023).
 No study has previously been found in the literature regarding the relationship between 
osteoporosis and serum zonulin in humans, and in our study, no pathophysiological relationship 
was found between them and zonulin. The limitations of our study include the fact that the 
patients had previously used medical treatments containing vitamin D and calcium prescribed 
from external health institutions and the small number of the patient group. Further center-based 
studies on larger patient groups are needed on this subject.
 Key words: Osteoporosis, intestinal calcium absorption, zonulin