Huzurevinde yaşlılık olgusunun incelenmesi ve yaşlı bakımında bir model önerisi: Birlikte Yaşam Sitesi
Study of old age in nursing home and a model suggestion in elderly care: Coliving Sites
Yazar: ENGİN ERDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKKI KALAYCI
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Demografik olarak Dünya'da ve Türkiye'de artan yaşlı nüfus, kentleşme ve göç olgusu ile yaşlının toplumdaki değişen konumu, yaşlılığa sosyolojik açıdan bakmanın önemini artırmıştır. Modernleşme süreci ile aile yapısı ve yaşam tarzlarındaki değişimle birlikte yaşlılık ve özellikle yaşlı bakımı bir sorun olarak ortaya çıkmaya başlamıştır. Yaşlının ailede ve kurumsal bakım hizmetlerindeki yerini toplumsal değişim açısından inceleyen ve yaşlı bakımında karma bir bakım modeli önerisi ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, öncelikle kavramsal ve kuramsal çerçeve ile ilgili bilgi verilmiştir. Demografik olarak yaşlanma, nüfus yaşlanmasının ekonomi üzerindeki etkisi ve değişen aile yapısının yaşlılar üzerindeki etkisi üzerinde durulmuştur. Modern toplumlarda yaşlının konumu sosyolojik bakış açısıyla irdelenmiştir. Dünya'da kurumsal yaşlı bakım modellerine ve Türkiye'de kurumsal bakım anlayışına değinilmiştir. Yaşlıların yaşam düzenlemeleri tercihlerine uygun bakım ve destek modelleri örnekler üzerinden incelenmiştir. Tez çalışması ile yaşlı bakım modeli olarak önerilen; yaşlı bakımında aile ve kurumsal bakımın birlikte olduğu karma bir model olan Birlikte Yaşam Sitesi ile ilgili açıklamalara ve örnek krokilere yer verilmiştir.
Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çankırı İsmail Özdemir Huzurevinde görevli bakım personeli ve sağlık personelinden 24 personel araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, huzurevinde çalışmak personelin yaşlılık olgusu ile ilgili düşüncelerini etkilemiştir. Katılımcılar, yaşlıya ailesinin bakması gerektiği şeklindeki toplumsal normun değişmeye başladığını ifade etmişlerdir. Katılımcılar yaşlılık dönemi tercihlerinde; huzurevinin bir kurumsal yapı olmasına ve huzurevinde kalmanın avantajlarına odaklanmaktadırlar. Yaşlılık dönemleri tercihleri konusunda katılımcıların büyük bir çoğunluğu bağımsız yaşama vurgu yapmışlardır. Araştırma sonuçlarına göre yaşlılık dönemi öncesinde daha bağımsız bir yaşam tarzı benimsemiş olan yaşlıların huzurevi yaşamına uyum sağlamaları daha kolay olabilmektedir. Yaşlıların huzurevinde mekân aidiyeti sorunları yaşamaları, ailelerine ve çocuklarına olan özlemleri, kuruluştaki diğer yaşlı bireyler ve personelle olan ilişkilerini belirleyen temel faktörlerdir. Katılımcılar, tez çalışması ile ortaya konulan Birlikte Yaşam Sitesi modelinin uygulanabilir olduğunu belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Yaşlılık, Yaşlılık Sosyolojisi, Yaşlı Bakımı

Abstract:
Demographically increasing elderly population in the world and in Turkey, the phenomenon of urbanization and migration, and the changing position of the elderly in society have increased the importance of looking at old age from a sociological perspective.  With the modernization process and the change in family structure and lifestyles, old age and especially elderly care have started to emerge as a problem.  In this study, which examines the place of the elderly in family and institutional care services in terms of social change and aims to propose a mixed care model in elderly care, first of all, information about its conceptual and theoretical framework is given.  Demographic aging, the effect of population aging on the economy and the effect of changing family structure on the elderly are emphasized.  The position of the elderly in modern societies has been examined from a sociological point of view.  Institutional elderly care models in the world and institutional care in Turkey are mentioned.  Care and support models suitable for the living arrangements of the elderly are examined through examples.  Suggested as an elderly care model with a thesis study;  Explanations and sample sketches about the Coexistence Site, which is a mixed model of family and institutional care in elderly care, are included.
Qualitative research method was used in the research.  24 personnel from the care personnel and health personnel working in Çankırı İsmail Özdemir Nursing Home were included in the study.  A focus group interview was conducted as a data collection method in the research.  The collected data were evaluated by content analysis method.  According to the results of the research, working in a nursing home has affected the thoughts of the personnel about the phenomenon of old age.  The participants stated that the social norm that their family should take care of the elderly began to change.  In the preferences of the participants for the old age period;  They focus on the institutional structure of the nursing home and the advantages of staying in a nursing home.  The majority of the participants emphasized independent living in terms of their preferences for old age periods.  According to the results of the research, it may be easier for the elderly who have adopted a more independent lifestyle before the old age period to adapt to the nursing home life.  The fact that the elderly experience problems of belonging to the place in the nursing home, their longing for their families and children are the main factors that determine their relations with other elderly individuals and personnel in the institution.  The participants stated that the Coexistence Site model, which was put forward by the thesis study, is applicable.

Keywords:  Elderly, Elderly, Aging Sociology, Elderly Care