Uygur milli kimliğinin inşasında basının rolü: Kırgızistan'daki "İttipak" Gazetesi örneği
The role of the media in the construction of the Uyghur national identity: In the example of "Ittipak" Newspaper In Kyrgyzstan
Yazar: ASEL SOLPUEVA
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE YOĞURTÇU
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Milli kimlik, modern devlet anlayışının dayandığı temel unsurlardan biridir. Küresel ve yerel dinamiklerin farklı zorlukları içinde var olmaya çalışan ulus devletler, milli kimliklerini korumaya ve sürekli yeniden inşa etmeye yönelik toplumsal ve siyasal yapılanmalar gerçekleştirmektedir. Belirli toprak parçası dahilinde yaşayan insanlar, kültürel ve tarihsel olarak kim olduklarını tanımlama arayışında kendi kökenlerine gitmekte ya da belli bir toplulukla özdeşleşmeye gayret etmektedirler. Bu özdeşleşme, ulus devlet üyelerinin yani vatandaşların kolektif benliklerini inşa eden bir işleve sahiptir.
Milli kimliğe önem veren demokratik bir devlette yönetim mekanizmaları ile vatandaş arasındaki ilişkileri denetleyen ve iletişim ağını kuran aygıt olarak medya, halkı ve ülkeyi ilgilendiren önemli haberleri aktarmanın yanı sıra dil, din, kültür, tarih, mit ve semboller gibi bireylerin zihninde milli kimliğe ilişkin önemli temsil ve atıfları da oluşturmaktadır.
Uygur kimliğinin inşasında da bu unsurlar yapı taşı durumundadır. Uygur kimliğinin kökenleri Orta Asya topraklarında geçmiştir ve farklı dönemlerde bu topraklarda bulunan devletler tarafından yapılandırılmıştır. Kırgızistan'daki Uygurlar, hem Kırgızistan'ın özgürlükçü çokkültürlü yapısı nedeniyle hem de coğrafi olarak Çin'in Sincan Uygur özerk bölgesine daha yakın olduğu için dil, kültür ve tarihlerini korumak için daha fazla imkân ve motivasyon sahibidirler. Bu bağlamda Uygur halkı Kırgız Cumhuriyeti vatandaşı olarak kendi kültürel ve tarihsel varlıklarını medyada ve kamusal alanda ifade etme olanağı bulabilmektedir.
Kırgız Vatandaşı Uygurların Kırgızistan'daki "İttipak" Halk Birliği (Общественное Объединение Уйгуров Кыргызстана «Иттипак») günümüze kadar ülke içindeki ve akraba ülkelerdeki Uygur halkının işbirliğini aktif bir şekilde farklı faaliyetlerle teşvik etmektedir.
Kırgızistanlı Uygur halkının kültürel ve toplumsal yaşamlarının yanı sıra Sincan Uygur Özerk Bölgesindeki Uygur halkının sorunlarını yansıtan "İttipak" gazetesi de Kırgızistan Halklar Birliğinin amaçları doğrultusunda 1994'den günümüze kadar basın yayın faaliyetlerine devam etmektedir. Günümüzde Uygurların kültürel kimliklerini temsil etme amacı taşıyan bir gazete niteliğindedir. Bu gazete, Uygur halkının kültürünü, aydınlarını, sanatçılarını temsil etmekte, Uygur halkının Sincan Özerk Bölgesi'ndeki ve dünyadaki kültürel sorunlarını dile getirmekte ve Uygur halkına kültürel bilinç kazandırmaktadır. 
Bu tez çalışmasında da Kırgızistan'daki "İttipak" Uygur Halk Derneği tarafından 1994 yılından beri yayınlanmakta olan "İttipak" gazetesinin kültür ve kimlik teması kapsamındaki haberleri analiz edilmekte ve gazetenin Uygur halkının kültürel değerlerini temsil etmesinde üstlendiği rolü değerlendirilmektedir. İlgili literatürde Uygur kimliğini Kırgızistan'daki Uygur basını üzerinden inceleyen bir çalışma bulunmadığı için bu araştırma kapsamında elde edilen bulguların literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
National identity is one of the basic elements on which the modern understanding of the state is based. Nation-states, which try to exist in the different challenges of global and local dynamics, carry out social and political structures to protect and constantly rebuild their national identities. People living within a particular piece of land go back to their origins or seek to identify with a particular community in search of culturally and historically defining who they are. This identification has a function that builds the collective selves of the members of the nation-state, namely citizens.
In a democratic state that attaches importance to national identity, the media, as a device that controls the relations between the government mechanisms and the citizen and establishes the communication network, not only conveys important news that concerns the public and the country, but also represents an important representation of national identity in the minds of individuals such as language, religion, culture, history, myths and symbols. and citations.
These elements are also the building blocks in the construction of the Uyghur identity. The origins of the Uyghur identity passed in the lands of Central Asia and were structured by the states located in these lands in different periods. Uyghurs in Kyrgyzstan have more opportunities and motivation to preserve their language, culture and history, both because of the liberal multicultural nature of Kyrgyzstan and because it is geographically closer to the Xinjiang Uyghur autonomous region of China. In this context, the Uyghur people, as citizens of the Kyrgyz Republic, have the opportunity to express their cultural and historical assets in the media and in the public sphere.
The "Ittipak" People's Union of Kyrgyz Citizens Uyghurs in Kyrgyzstan (Общественное Объединение Уйгуров Кыргызстана «Иттипак») actively promotes the cooperation of the Uyghur people in the country and in related countries through different activities.
In addition to the cultural and social lives of the Uyghur people of Kyrgyzstan, the "İttipak" newspaper, which reflects the problems of the Uyghur people in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region, has been continuing its press activities since 1994 in line with the aims of the "Ittipak" People's Union of Kyrgyz Citizens Uyghurs in Kyrgyzstan. Today, it is a newspaper that aims to represent the cultural identities of the Uighurs. This newspaper represents the culture, intellectuals and artists of the Uyghur people, expresses the cultural problems of the Uyghur people in the Xinjiang Autonomous Region and the world, and raises cultural awareness to the Uyghur people.
In this thesis, the news of the "İttipak" newspaper, which has been published by the "İttipak" Uyghur People's Association in Kyrgyzstan since 1994, within the scope of the theme of culture and identity, is analyzed and the role of the newspaper in representing the cultural values of the Uyghur people is evaluated.  Since there is no study in the related literature examining the Uyghur identity through the Uyghur press in Kyrgyzstan, it is thought that the findings obtained within the scope of this research will contribute to the literature.