Ebeveynlerin üçüncü el sigara dumanına yönelik inançlarının belirlenmesi
Determination of parents' beliefs about thirdhand smoke
Yazar: NURBANU ODACI
Danışman: PROF. DR. YETER KİTİŞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Tütün ürünleri = Tobacco products ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu çalışma ebeveynlerin üçüncü el sigara dumanı (ÜESD) inançlarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı tipte yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini 2019-2020 eğitim öğretim yılında Ankara'da bulunan üç ilkokuldaki toplam 2800 öğrencinin ebeveyni oluşturmaktadır. Çalışma 895 ebeveyn ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgiler Formu ve Üçüncü El Sigara Dumanına Yönelik İnançlar Ölçeği Türkçe Formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk, Mann Whitney U, Kruskal Wallis-H testi, Post-Hoc testleri ve Pearson Korelasyon Katsayısından yararlanılmıştır. Ebeveynlerin ölçek genel puan ortalaması 4,01±0,82 bulunmuştur. Ayrıca ÜESD'nin sağlık üzerindeki etkisi alt boyut puan ortalaması 4,24±0,84 ve ÜESD'nin çevredeki kalıcılığı alt boyut puan ortalaması ise 3,83±0,88 bulunmuştur. Sigara içen ebeveynlerin ölçek puanları diğerlerine göre anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. Öğrenim düzeyi yüksek olan, ÜESD kavramını daha önce duyan, sigarayı bırakmayı planlayan, ev ve arabalarında tam sigara yasağı uygulayan ebeveynlerin ölçek puanları diğerlerine göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Tütünle mücadelede ÜESD kavramının vurgulanması ve kişilerin bilgilendirilmesinin dumansız ev ve arabalar oluşturmada etkili olacağı ayrıca sigarayı bırakma konusunda da bireylere motivasyon sağlayabileceği saptanmıştır. Ek olarak ülkemizde ÜESD eğitimlerinin etkinliğini gösterecek çalışmalar yapılması önerilmiştir.

Abstract:
This study was carried out descriptively to determine parents' beliefs about thirdhand smoke (THS). The universe of the study was consisted of the parents of 2800 students in three primary schools in Ankara in the 2019-2020 academic year. This study was completed with 895 parents. Personal Information Form and Turkish Form of Beliefs About Third-Hand Smoke Scale were used to collect data. Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk, Mann Whitney U, Kruskal Wallis-H test, Post-Hoc tests and Pearson Correlation Coefficient were used for data analysis. The mean scale score was 4.01 ± 0.82. In addition, THS impact on health sub-scale mean score was 4.24 ± 0.84 and THS persistence in the environment sub-scale mean score was 3.83 ± 0.88. The scale scores of the smoking parents were significantly lower than the others.  The scale scores of parents who have a high level of education, know the concept of THS, plan to quit smoking, and apply a full smoking ban in their homes and cars were significantly higher than the others. It has been shown that emphasizing the THS concept in the fight against tobacco and informing people can be effective in creating smoke-free homes and cars. It was also found that it could motivate individuals to quit smoking. In addition, it is suggested that studies which show the effectiveness of THS trainings in our country.