Türkçe dersinde çoklu uyarıcılarla gerçekleştirilen kelime öğretimi uygulamalarının etkililiği üzerine bir araştırma
A research on the effectiveness of turkish language lesson vocabulary teaching practices using multisensory stimuli
Yazar: GÜLÇİN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM SEÇKİN AYDIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkili öğrenme = Effective learning ; Kelime öğrenme = Vocabulary learning ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Çok duyulu dil öğretimi = Multisensory language teaching ; Ölçekler = Scales

Özet:
Kelimeler, kavramlar ve düşünceler arasında anlamlı bir ilişki vardır. Kelimeler söylendiğinde, onların ifade ettiği kavramlar zihinde canlanmakta, düşünceler harekete geçmektedir. Başka bir ifadeyle kavramların zihinde tasviri ve düşüncelerin ortaya çıkışı kelimeler sayesinde gerçekleşmektedir. Dolayısıyla, kişinin kelime hazinesindeki kelimeler arttıkça, anlamlandırdığı kavramlar artmakta, ufku genişlemekte, düşünceleri çeşitlenmektedir. Kelime hazinesinin zenginliğinin bu önemli işlevi,  onu kelime öğretimi alanında yapılan araştırmaların merkezine oturtmuştur. Kelime öğretimi öğrencinin okuma, yazma ve anlama becerilerini geliştirmektedir. Öğrencilerin temel dil becerilerinin gelişmesi ile kelime hazineleri arasında doğrudan bir bağ bulunmaktadır. Bu kapsamda ana dil öğretimlerinin yapıldığı Türkçe derslerinde kelime hazinesini geliştirici etkinliklerin yapılması, öğrencilerin hem diğer derslerine katkıda bulunacak, hem de dilsel becerilerini geliştirecektir. 
Kelime öğretiminin bu önemi, bu araştırmanın önemini de ortaya koymaktadır. Çoklu uyarıcılarla gerçekleştirilen kelime öğretiminin etkililiğinin saptanması, bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Kelime öğretimine ilişkin öneriler sunulması ile çoklu uyarıcılar ile kelime öğretiminin uygulanabilirliği açıklanacak, böylelikle alanyazına da katkıda bulunulacaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden yarı deneysel bir yöntem olan ön test-son test kontrol gruplu araştırma deseni kullanılmış; çalışma deney ve kontrol grubu üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada ilk olarak Milli Eğitim Bakanlığı 5. sınıf Türkçe ders kitabından 200 kelime belirlenmiştir. Bu kelimelerin araştırmaya uygunluğuna ilişkin üç uzmandan onay alınmıştır. Araştırmada tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma 2018-2019 Eğitim Öğretim Yılında 5. sınıfta eğitimine devam eden öğrencilerden oluşan deney grubu ve kontrol grubu şeklinde iki araştırma grubu üzerinden yürütülmüştür.  Uygulama öncesinde öğrencilere öncelikle demografik verilerin toplanması için "Kişisel Bilgiler Formu, ardından Ön Test, Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği, Yazmaya Yönelik Tutum Ölçeği, Okuma Becerisi Öz Yeterlik Ölçeği ve Yazılı Anlatım Öz Yeterlik Ölçeği"  uygulanmıştır. Daha sonra deney grubuna çoklu uyarıcılar ile kelime öğretimi uygulaması yapılmıştır. Kontrol grubunda ise kitapta yer alan yöntemler ile kelime öğretimine devam edilmiştir. Kelime öğretimi sürecinden sonra öğrencilere "Son Test Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği, Yazmaya Yönelik Tutum Ölçeği, Okuma Becerisi Öz Yeterlik Ölçeği ve Yazılı Anlatım Öz Yeterlik Ölçeği" tekrar uygulanmıştır. Etkililiğin kalıcılığını öğrenmek için de yaz tatili sonrasında iki gruba da tekrar aynı ölçekler ve " İzleme Testi" uygulanmıştır. 
Veriler SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçeklerin geçerliğini tespit edebilmek ve ölçekleri anlamlı faktörlere ayırabilme amacıyla doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Araştırmanın problemlerini test edebilmek amacıyla bağımsız örneklem t-testi uygulanmıştır. Bu test ile deney grubu ile kontrol grubunun ölçülen değişkenler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir.
Araştırma sonucunda çoklu uyarıcılarla yapılan kelime öğretiminin aktif ve pasif kelime öğrenmede önemli bir artış sağladığı, okumaya ve yazmaya yönelik tutumu olumlu etkilediği, okuma ve yazma öz yeterlik becerisini artırdığı ve uzun vadede de kalıcılık konusunda etkili olduğu tespit edilmiştir. 
Araştırma, 5.sınıf öğrencilerine kelime öğretimi esnasında kullanılan klasik yöntemlerin yetersiz kaldığı ve çoklu uyarıcılarla kelime öğretimi yöntemlerine geçilmesi gerektiğini vurgulaması bakımından önemlidir. Çoklu uyarıcılarla kelime öğretimi uygulamasına geçilmesiyle daha kısa bir süre içerisinde öğrencilerin kelime hazinelerinin zenginleşeceğini ortaya çıkartması bakımından dikkat çekicidir.

 
Anahtar Sözcükler: Kelime, Kelime Öğretimi, Çoklu Uyarıcılar

Abstract:
There is a significant relationship between words and concepts. When words are expressed, the concepts which they point out are envisioned. In other words, the description of the concepts in mind is realized through words. Consequently, as the words in the person's vocabulary increase, so does the concepts. For the enrichment of word knowledge, vocabulary teaching has a great place. Vocabulary teaching improves the individual's reading, writing and comprehension skills. In this context, vocabulary teaching is not only important for the Turkish language lesson, but for the whole life of the student. The importance of vocabulary teaching has made it a subject to be addressed. Turkish language lessons are one of the courses that extend students' vocabulary. There is a significant relationship between the development of students' basic linguistic skills and their vocabulary. As the student's vocabulary increases, his speaking, writing, reading and listening skills will also improve. Hence, activities that improve vocabulary in Turkish language lessons where mother tongue teaching is done will contribute to the other courses of the students and improve their linguistic skills. This significance of vocabulary teaching also reveals the significance of the study. The main objective of this study is to determine the effectiveness of vocabulary teaching with multisensory stimuli. By presenting suggestions about vocabulary teaching, the applicability of vocabulary teaching with multisensory stimuli will be explained, thus it will contribute to the literature. In the research, pre-test and post-test control group research design, which is a quasi-experimental method, was used on the experimental and control groups. First, 200 words will be determined from the 5th grade Turkish language lesson textbook of the Ministry of National Education. Approval will be obtained from three experts regarding the suitability of these words for the research. In this study, one of the purposive sampling methods, the stratified purposeful sampling method was used. In the research, there will be two research groups consisting of experimental group and control group consisting of students who attend the 5th grade in the 2018-2019 Academic Year. Prior to the application, Personal Information Form will be applied to the students to collect demographic data first. And then Reading Attitude Scale, Writing Attitude Scale, Reading Self-Efficacy Perception Scale and Written Expression Self-Efficacy Scale will be applied. Following with the application of vocabulary teaching using multisensory stimuli with the experiment group. The control group will continue the vocabulary teaching with the traditional method. After the vocabulary teaching process, the Reading Attitude Scale, Writing Attitude Scale, Reading Self-Efficacy Perception Scale and Written Expression Self-Efficacy Scale will be re-applied. In order to learn the permanence of effectiveness, the same scales and "Follow-up Test" were applied to both groups again after the summer vacation. 
The data were analyzed using SPSS statistics program. Confirmatory factor analysis was used to determine the validity of the scales and to separate the scales into meaningful factors. Independent sample t-test was applied to test the problems of the research. With this test, it was examined whether the experimental group and the control group differ statistically significantly in terms of the measured variables.
As a result of the research, it has been determined that teaching vocabulary with multiple stimulants provides a significant increase in active and passive vocabulary learning, positively affects attitude towards reading and writing, increases reading and writing self-efficacy skills and is effective in the long term.
The research is important in that it emphasizes that the classical methods used during the teaching of vocabulary to 5th grade students are insufficient and that it is necessary to switch to vocabulary teaching methods with multiple stimuli. It is noteworthy that with the introduction of the word teaching application with multiple stimuli, students reveal that their vocabulary will be enriched in a shorter period of time.


Keywords: Vocabulary, Vocabulary Teaching, Multisensory Stimuli