Ekmeleddîn en-Nahcuvânî'nin Erhu'l-İşârât adlı eserinin tahkik ve tahlili
Akmaluddîn an-Nahjuwânî's Sharhu'l-Ishârât: A critical edition and analysis
Yazar: AKHMAD ROFİİ DAMYATİ
Danışman: PROF. DR. HALUK SONGUR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Ekmeleddin en-Nahcuvani = Ekmeleddin en-Nahcuvani ; Felsefe = Philosophy ; Yazma eserler = Manuscripts ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İstanbul Süleymaniye kütüphanesinde iki nüshası bulunan Ekmeleddîn en-Nahcuvânî'nin Şerhu'l-İşârât adlı yazma eserinin tahkikli metnini ve düşüncelerinin tahlilini sunmaktadır (Köprülü Ktp. No. 875 ve Nuruosmaniye Ktp. No. 2689). Bu yazmanın müellifi, 14. yüzyılında Selçuklu son döneminde yaşamış olan Müeyyed b. Ebî Bakar b. İbrâhim Ekmeleddîn en-Nahcuvânî'dir. Bu çalışmada tahkikli metin çıkartmak amacıyla "tahkik" metodu kullanılmıştır. Ardından üç aşamalı metodu ile yani "açıklama", "izah etme" ve "değerlendirme" yöntemiyle tahkik yapılıp, müellifin görüşlerinin önemli noktaları özetlenmiş ve değerlendirilmiştir. 
Bu çalışmada Necmeddîn en-Nahcuvânî'nin ismi ve hayatı, Şerhu'l-İşârât adlı eserini yazan Ekmeleddîn en-Nahcuvânî ile farklı bir kişi olduğunu belirtilip, onun felsefi görüşleri İbn Sînâ'nın Meşşâî mezhebine mensup olduğu tesbit edilmiştir. Ekmeleddîn en-Nahcuvânî, İbn Sînâ'nın el-İşârât ve't-tenbihât adlı eserini, tenkit etmeyip reddetmeden şerh etmiş ve Meşşâî felsefi bakımından ayrıntılı bir şekilde kitabını açıklamıştır. 
Ekmeleddîn en-Nahcuvânî, el-İşârât'ı şerh ederken onun şerhlerini güçlendirmek amacıyla bazen Fahreddîn Râzî ve Nasireddîn Tûsî'nin eserlerini kullanmıştur. Bununla birlikte Nahcuvânî, Râzî'nin İbn Sînâ'nın görüşlerini tenkit edip, Tûsî onlara savunup Râzî'nin argümanlarını reddetmesine rağmen bu iki kaynağın ihtilaflara bakmaksızın faydalanmıştır. Ekmeleddin en-Nahcuvânî bu eserde açıkladığı görüşlerini desteklemek için de Şehâbeddîn Şühreverdi'nin et-Telvîhât adlı eserini ve Gazneli şair ve sûfî olan Hakim Sanâî'nin eserini kullandığından, işrâkî felsefe ve tasavvuf görüşlerine hakim olduğunu göstermektedir. Ayrıca Ekmeleddîn en-Nahcuvânî, İbn Sînâ'nın delillerini açıklarken mantık önermelerini çıkarmaya çalışmaktadır. Eserin önsözünde İslam terminolojilerini de kullanmaktadır. Sonuç olarak Ekmeleddin en-Nahcuvânî'nin Şerhu'l-İşarat adlı eseri, İbn Sînâ'nın en önemli mirası olan el-İşârât ve't-tenbîhât geleğine katkıda bulunmaktadır.

Abstract:
This study presents a critical edition of two philosophical texts from the manuscripts found in the Süleymaniye Library (Köprülü Lib. No. 875 and Nuruosmaniye Lib. No. 2689) in Istanbul, Turkey. The author of the texts is Muayyad ibn Abî Bakar ibn Ibrâhim Akmaluddîn at-Tabîb an-Nahjuwânî, a Turkish scholar who lived in the last period of Seljuk Dynasty (14th century). The study combines critical analytical method (tahqîq) to produce a critical edition of the work with a threefold philosophical reading (tahlîl), namely: explication, elucidation, and evaluation, in order to extract and highlight the author's points. 
	The study revealed that a scholar with similar name and background called Najmuddîn an-Nahjuwânî is not to be confused with Akmaluddîn an-Nahjuwânî who wrote the text being studied i.e. Sharhu'l-Isyarat. The study confirms Akmaluddîn an-Nahjuwânî's adherence to the Peripatetic school of philosophy associated with Ibn Sînâ. 
	Akmaluddîn an-Nahjuwânî expounded Ibn Sînâ's al-Ishârat wa't-Tanbîhât in detail albeit with little objections and very few critical remarks. Yet he frequently refers to Fahruddîn ar-Râzî's and Nasîruddîn Tûsî's commentaries in support of his own interpretation, although Râzî criticized Ibn Sînâ's positions whereas Tûsî defended them and refuted some of Râzî's arguments. The study found that Akmaluddîn an-Nahjuwânî used both commentaries regardless of their conflicting views. In addition, Akmaluddîn an-Nahjuwânî also used Sihabuddîn Suhrawardî's Talwîhât and the Gaznevid poet and sûfî Hakîm Sanâî to support his arguments, thereby showing his mastery in illuminative philosophy and mysticism. One of the profound characteristics in approaching the Isharat, Akmaluddîn an-Nahjuwânî issued Ibn Sînâ's arguments by abstracting the logical propositions and using many Islamic terminologies in his prologue of the work that are linked to the philosophical issues found therein. Finally, Akmaluddîn an-Nahjuwânî's Sharhu'l-Ishârât contributed to the tradition of al-Ishârât wa't-Tanbîhât as a significant legacy of Ibn Sînâ.