Seste bas fenomeni: Teknolojik gelişimi ve insandaki etkileri
Bass phenomenon in sound: Technological development and effects on humans
Yazar: HASAN ARAS ERCAN
Danışman: PROF. DR. CİHAN IŞIKHAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises

Özet:
Bas sesler müzikte, akustikte, teknolojide, hemen hemen her alanda kendine özel çalışma alanları yaratmış ve ayrıcalıklı olduğunu göstermiştir. Çoksesli çalgı ve vokal müziğinde bas partisi diğer partilerden farklı bir özelliğe sahiptir. Bas partisinin ayrıcalıklı olmasını sağlayan bu özellikler müzik form yapılarına yön vermiştir. Orkestra ve koroların kapalı mekanlarda konser vermeye başlamasıyla birlikte akustik biliminde de bas ses özelinde çalışmalar yapılmıştır. Ses kayıt alanında başlangıçta olanaklardan dolayı tizlere bir yöneliş olsa da donanımların gelişmesiyle baslar kayıtlanabilmiş ve günümüze doğru kayıtlarda duyumu yükseltilen bir frekans bölgesi haline gelmiştir. Seslendirme sistemlerinde de yalnızca bas seslere özel olan subbas kayıt tekniği ve donanımıyla da bas seslerin ayrıcalıklı olduğu anlaşılmaktadır.
Bas seslerin bu ayrıcalığının sebebinin, geçmişten bugüne insanda artan bas ses iştahı olduğu düşünülmektedir. Artan bas ses iştahının insana olan etkilerini araştırırken karşımıza 1990'larda Colebatch ve arkadaşlarının yaptığı deneyler çıkmıştır. Bu deneylerde vücutta doğrudan bas sesleri algılayanın temel işitme sisteminin değil, denge mekanizması olan vestibüler sistemin (VS) olduğu fark edilmiştir. Colebatch ve arkadaşları yaptıkları deneylerde VS'in içinde bulundurduğu tüy hücrelerinin 12.5Hz'e kadar bas sesleri algıladığını görmüşlerdir.
Bas seslerin ayrıcalıklı olduğu bir diğer alan da şehirlerdir. Bas sesler fiziksel özellikleri gereği engel tanımadan uzak mesafelere iletilebilmesiyle insan hareketliliği birleştiğinde şehir içinde var olması kaçınılmazdır. Şehirde dolaşan bas seslerin insana nasıl bir etkisi olduğu araştırılırken sıcaklık ve ses hızı ilişkisinin değişen iklim koşullarıyla beraber insanın VS'ine nasıl bir etkiye yol açacağı araştırılmıştır.
Bu çalışmada, bas seslerin kullanım yerleri ve insana etkisi araştırılmış, bu etki doğrultusunda rol oynayabilecek iklim ve sıcaklık etkenleri incelenmiştir. Bas seslerin insanda yarattığı etkiler konusunda VS özelinde yapılan bazı VEMP testleri incelenmiş ve bu çalışmanın amacına göre değerlendirmeleri yapılmıştır.

Abstract:
Bass sounds have created their own special working fields in music, acoustics, technology and almost every field and have shown that they are privileged. In polyphonic instrument and vocal music, the bass part has a different property from other parts. These properties, which make the bass part privileged, have shaped the musical form structures. As orchestras and choirs began to give concerts in indoor spaces, studies on acoustics, specific to bass sound, were carried out. Although there was initially a tendency towards trebles due to the possibilities in the field of sound recording, with the development of equipment, bass sounds could be recorded and today it has become a frequency region whose audibility is increased in recordings. It is understood that bass sounds are privileged in speaker systems, thanks to the subbass recording technique and equipment that are specific only to bass sounds.
It is thought that the reason for this privilege of bass sounds is the increasing appetite for bass sounds in humans from past to present. While investigating the effects of increased bass appetite on humans, we came across the experiments conducted by Colebatch and his friends in the 1990s. In these experiments, it was noticed that it is not the basic auditory system that directly detects bass sounds in the body, but the vestibular system (VS), which is the balance mechanism. According to their experiments, Colebatch and his colleagues found that the hair cells in the VS perceive bass sounds up to 12.5 Hz.
Another field where bass sounds are privileged is cities. Bass sounds, due to their physical properties, can be transmitted to long distances without any obstacles, and when human mobility is combined, it is inevitable for them to exist in the city. While investigating the effect of bass sounds roam in the city on humans, it was also investigated how the relationship between temperature and sound speed would affect human VS along with changing climatic conditions.
In this study, the places of use of bass sounds and their effects on humans were investigated, and climate and temperature factors that may play a role in this effect were examined. Regarding the effects of bass sounds on humans, some VEMP tests performed specifically for VS were examined and evaluated according to the purpose of this study.