Sosyal medyada dişil söylemin inşası: Instagram örneği
Construction of feminine discourse in social media: The case of Instagram
Yazar: EMEL UZUN YEDEKCİ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AYDOĞAN BOSCHELE
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Sosyal medyada dişil söylemin oluşumunu incelemeyi amaçlayan bu çalışma, eril söylemden farklı dişil bir söylem inşa edilip edilemediğini ve eğer inşa edilebiliyorsa toplumsal reel yaşam içerisinde bir karşılığı olup olmadığını ele almaktadır. Toplumu yansıtan bir ayna olan söylemler, sosyal ağlar aracılığıyla çok hızlı bir şekilde yaygınlaşmaktadır. Dolayısıyla topluma hâkim olan cinsiyet kalıpları da bu ağlar aracılığıyla yaratılan söylemlerle hızla yayılmakta ve cinsiyete dair algıları şekillendirmektedir. Bu çalışma boyunca "dişil söylem" şeklinde aktarılacak olan, kadınlığa ve kadın olmaya dair inşa edilen söylemler, üzerine düşünülmesi gereken bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü bireysel ve toplumsal anlamda cinsiyete dair algımızı belirleyen bu söylemler, aynı zamanda cinsiyet eşitsizliklerini de yaratmaktadır. Bu bakımdan söz konusu eşitsizlikleri açığa çıkarmanın yolu söylemleri incelemekten geçmektedir. 
 Erkek egemen dünyanın söylemleri her yanı sarmış, günümüzün gösteri odaklı, kapitalist değerleriyle bir arada güçlenerek varlığını sürdürmektedir. Bu yapı içerisinde dişil söylem, kendine has bir şekilde ortaya çıkabilmekte midir? Dişil söylem eşitlikçi bir dil vadedebiliyor mu? Yoksa dişil söylem de gösteri odaklı bir hal mi alıyor? Tüm bu soruları ve dahasını cevaplayabilmek adına, günümüzde en çok kullanıcıya sahip sosyal ağlardan biri olan Instagram üzerinden dişil söyleme odaklanılmıştır. Bunun için de kadına dair meseleleri etraflıca konuşmayı mümkün kılan #istanbulsözleşmesiyaşatır hashtagi üzerinden bir analiz gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda 1 Temmuz 2021 tarihinde söz konusu hashtag kullanılarak paylaşılan gönderiler eleştirel söylem analizi aracılığıyla incelenmiştir. Fakat inşa süreci aynı zamanda alımlamayı da içermektedir. Bu bakımdan gönderileri paylaşan hesapların içinden seçilen gruplarla odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Bu sayede inşa edilen söylemin, toplumsal reel hayat içerisindeki karşılığının da izi sürülmüştür. Araştırmalar neticesinde kadınların sosyal medya üzerinden farklılıklarını vurguladıkları, dişil bir söylem inşa etmeye çabaladıkları; fakat topluma hâkim olan kapitalist kültürün ve erkek egemen kültürün değerlerinin etkisi altında inşa edilen dişil söylemin, gösteriye ve metaya dönüşme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu söylenebilmektedir.

Abstract:
Aiming to examine the formation of feminine discourse in social media, this study deals with whether a feminine discourse different from the masculine one can be constructed and if it can be, whether it has a counterpart in everyday life. Discourses, which are a mirror reflecting the society, are spreading very quickly through social networks. Therefore, the gender stereotypes that dominate the society are spreading rapidly with the discourses created through these networks and shaping the perceptions about gender. The discourses built on femininity and being a woman, which will be conveyed in the form of "feminine discourse" throughout this study, appear as an area to be considered. Because these discourses, which determine our perception of gender in an individual and social sense, also create gender inequalities. In this regard, the way to reveal the inequalities in question is to examine the discourses.
 The discourses of the male-dominated world have are all around, and they continue to exist together with today's show-oriented, capitalist values. Could the feminine discourse emerge in a unique way within this structure? Could the feminine discourse promise an egalitarian language? Or is the feminine discourse also becoming show-oriented? In order to answer all these questions and more, the feminine discourse on Instagram, one of the social networks with the most users today, has been focused on.  For that matter, an analysis was carried out on the hashtag #istanbulsözleşmesiyaşatır, which makes it possible to talk about women's issues in detail. In this direction, the posts shared using the hashtag on July 1, 2021 were examined through critical discourse analysis. But the construction process also includes audience reception therefore focus group meetings were held with groups selected from among the accounts that shared the posts. In this way, the constructed discourse on social media is traced to everyday life to find out whether it has an equivalent or not. As a result of the researches, women emphasized their differences through social media and tried to build a feminine discourse; however, it can be said that the feminine discourse, built under the influence of the capitalist culture and the values of the male-dominated culture, is in danger of turning into a show and a commodity.