Manyetik rezonans görüntülemede farklı intravenöz kontrast maddelerin karaciğer parankiminde kontrastlanma paternlerinin karşılaştırılması
Comparison of liver parenchyma enhancement patterns of different intravenous contrast agents in magnetic resonance imaging
Yazar: MEHMET MERT GERES
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ MEHMET ERTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Abdomen = Abdomen ; Gadolinyum = Gadolinium ; Karaciğer = Liver ; Kontrast maddeler = Contrast media ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging

Özet:
AMAÇ 

Günümüzde gadolinyum bazlı kontrast maddelerinin kronik süreçteki toksik etkilerinin gösterilmeye başlanmasıyla birlikte, manyetik rezonans görüntülemede akılcı kontrast madde kullanımı daha da önem kazanmıştır. Çalışmamızda gadoterate meglumin, gadobutrol, gadoxetate disodium, gadoversetamide ve gadodiamide'ı içeren 5 garklı gadolinyum bazlı intravenöz kontrast maddenin karaciğer parankimindeki arteryel, portal ve venöz fazlardaki kontrastlanma paternlerini ve rölatif kontrastlanma yüzdelerini karşılaştırmayı hedefledik.

MATERYAL  VE YÖNTEM

Bünyesinde asistanlığını yaptığım Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Bölümü'nde 1.5 Tesla Siemens MAGNETOM Avanto MR cihazında çekilmiş olan dinamik kontrastlı üst abdomen MRG tetkikleri, 3 aylık bir süreç içerisinde retrospektif olarak tarandı. Her bir kontrast madde grubundan erkek kadın farkı gözetmeden 25'er hasta seçilmiş olup, 18 yaş altındaki ve radyolojik belirgin kronik karaciğer parankim hastalığı bulunan hastalar ve dinamik MRG çekim protokolüne uyulmayan artefaktlı tetkikler çalışmaya dahil edilmedi. Kliniğimizin rutin uygulamasına göre gadoxetate disodium 0,05 mmol/kg, diğer kontrast ajanlar 0,1 mmol/kg olacak şekilde hastalara uygulanmış olup, arteryel fazda aorta, karaciğer parankimi ve arka plandan; portal ve venöz denge fazında karaciğer parankiminden sinyal intansite ölçümleri yapıldı. Gadoxetate disodium'a özel olan hepatosit spesifik faz çekimleri karşılaştırılma yapılamayacağından çalışmaya dahil edilmedi. Farklı kontrast madde grupları arasındaki sinyal intansite değerleri ANOVA testi kullanılarak; ANOVA testinde istatiksel anlamlı fark ortaya çıkan durumlarda ad hoc Tukey testi kullanılarak analiz yapıldı.

BULGULAR 

Arteryel faz esnasında aortadan yapılan ölçümlerde farklı kontrast grupları arasında anlamlı fark saptanmadı. Arteryel fazda karaciğer parankiminden yapılan ölçümlerde gadoxetate disodium grubunun sinyal intansitesi (555,1 ± 122,3) gadobutrol grubunun sinyal intnsitesinden (474,1 ± 170,8) anlamlı derecede yüksekti (p<0,05). Portal venöz fazda karaciğer parankiminden yapılan ölçümlerde gadoxetate disodium grubuna ait sinyal intansitesi (339,0 ± 71,1) gadoversetamide (255,4 ± 86,9) ve gadobutrol (255,5 ± 83,6) gruplarından anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Denge venöz fazda karaciğer parankiminden yapılan ölçümlerde gadoxetate disodium grubuna ait sinyal intansitesi (368,6 ±74,2)  gadoversetamide (280,0 ± 96,7) ve gadobutrol (279,0 ± 93,4) gruplarından anlamlı derecede yüksekti (p<0,05).

SONUÇ

Tüm kontrast madde grupları karşılaştırıldığında gadoxetate disodium'un  molar olarak daha az gadolinyum içermesine rağmen karaciğer parankiminde arteryel, portal ve venöz denge fazında diğer kontrast maddelere göre aynı miktarda ya da gadoversetamide, gadobutrol gruplarına göre daha fazla sinyal artışı sağladığı izlenmiştir.

Abstract:
OBJECTIVE

Nowadays, since it is now evident that gadolinium based contrast agents with multiple chronic use have toxic effects such as deposition in tissues, use of  contrast media in magnetic resonance imaging correctly and within their indication limit has gained importance and much more awareness. In our study we've aimed to compare  the enhancement pattern of 5 different gadolinium based intravenous contrast material including gadoterate meglumine, gadobutrole, gadoxetate disodium, gadoversetamide and gadodiamide of the liver parenchyma in arterial, portal and venous equilibrium phases and their relative enhancement percentages in dynamic contrasted abdominal magnetic resonance imaging.         

MATERIALS AND METHODS

Dynamic contrasted upper abdominal MRI scans with a 1.5 Tesla Siemens Magnetom MRI machine in our Radiology Department of Sisli Hamidiye Etfal Research and Training Hospital, which I take part in residency programme, are browsed retrospectively for a three month period. From each of five different contrast media group 25 patients are chosen regardless of gender; patients below the age of 18, patients that have radiologically evident chronic liver parenchyma disease and imagings that does not meet the dynamic contrast material time protocols are excluded from the study. As it is our clinic's routine procedure gadoxetate disodium is used as 0,05 mmol/kg, as other four agents are used 0,1 mmol/kg; then signal intensity measurements are done from aorta, liver parenchyma and background noise in arterial phase, and from liver parenchyma in portal and venous equilibrium phases. Hepatocyte specific phase imaging special to gadoxetate disodium is not included due to lack of similar phases in other contrast materials. Measured signal intensity values of each group contrast agent are compared using ANOVA test and when statistical significance of p<0,05 found follow up ad hoc Tukey test is used for analysis.
          
FINDINGS

In measurements done from aorta in arterial phase no significant difference is observed between groups. In measurements done from live parenchyma in arterial phase signal intensity of gadoxetate disodium (555,1 ± 122,3) is found significantly higher (p<0,05) than signal intensities of gadobutrole (474,1 ± 170,8)  group. In measurements done from live parenchyma in portal phase signal intensity of gadoxetate disodium (339,0 ± 71,1) is found significantly higher (p<0,05) than signal intensities of gadobutrole (255,5 ± 83,6) and gadoversetamide  (255,4 ± 86,9) group. In measurements done from live parenchyma in venous equilibrium phase signal intensity of gadoxetate disodium (368,6 ±74,2) is found significantly higher (p<0,05) than signal intensities of gadobutrole (279,0 ± 93,4) and gadoversetamide (280,0 ± 96,7) group. 

RESULTS

When all the contrast media groups in the study are compared according to liver parenchyma enhancements in arterial, portal and venous equilibrium phases, it is found that gadoxetate disodium demonstrates higher signal intensity increase than gadoversetamide and gadobutrole and at least equal to the other contrast materials in the study, although it contains lower molarity of gadolinium.