Estetik sporlardaki elit düzeydeki sporcuların fiziksel, fizyolojik ve beslenme özelliklerinin saptanması
Determination of physical, physiological and nutritional parameters of elite athletes in esthetic sports
Yazar: ÇİSEM PEHLİVAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBİN RUDARLI NALÇAKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Spor = Sports

Özet:
Estetik Sporlardaki Elit Düzeydeki Sporcuların Fiziksel, Fizyolojik ve Beslenme Özelliklerinin Saptanması

Cimnastik, buz pateni ve bale gibi spor branşlarında estetik görselliğin önemi çok fazladır. Bu dallardaki elit düzey sporcuların maruz kaldıkları çok yoğun antrenman programları ve kilo kontrollerindeki sert tutumlar, sporcuların beslenme yetersizliğiyle sonuçlanabilmektedir. Özellikle bayan sporcular "kadın sporcu üçlemesi" durumuyla karşılaşmaktadırlar. Artan sakatlık durumları, bağışıklık sisteminin zayıflaması, adet düzensizlikleri, anormal kemik mineralleşmesine bağlı kırık riskinin artması sporcuların sağlıklarını tehdit etmekte ve yaşam kalitesini bozmaktadır. Bu çalışmada amaç, estetik kaygı taşıyan cimnastik, buz pateni ve bale branşlarındaki üst düzey yarışmacı sporcuların vücut kompozisyonlarını, beslenme ve hidrasyon durumlarını, kemik mineral yoğunluğu düzeylerini ve bazı fizyolojik parametrelerini belirlemektir.
Çalışmaya, sağlıklı, 18 yaş ve üstü, toplam 15 artistik cimnastik, buz pateni sporcusu ve bale dansçısı ile benzer fiziksel özelliklerdeki 10 kişi kontrol grubu olarak katılmıştır. Katılımcılara vücut kompozisyonu, istirahat metabolik hızı, hidrasyon durumu ve kemik yoğunluğu ölçümleri ile genel beslenme alışkanlığı değerlendirmesi, kan analizi ile kemik metabolizması, anemi ve genel sağlık belirteçleri ölçümleri gerçekleştirilmiştir.
Özellikle bayan sporcuların günlük enerji tüketimi ve besin yoluyla alınan vitamin- mineral düzeyleri, D vitamini, kalsiyum ve demir alımları, yetersizdir. Sporcularda günlük enerji dağılımında yağın önerilenden fazla, karbonhidratın ise yetersiz olduğu, 2/3'ünün dehidrate olduğu görülmektedir. En düşük vücut kütlesine ve en yüksek yağ yüzdesine sahip olanlar balerinlerdir. Sporcularda menstrual düzensizlik ve yeme bozukluğu davranışları görülmemiştir. Kemik mineral yoğunluğu en yüksek olanlar cimnastikçiler, en düşük olanlar kontrol grubudur.
Hem sporcu hem de kontrol grubunun dengeli beslenmemeleri nedeniyle, özellikle bayan sporcuların "kadın sporcu üçlemesi" riski açısından kontrol altında tutulmaları önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Bale, cimnastik, buz pateni, bayan sporcu üçlemesi, hidrasyon durumu, kilo kontrolü, kemik mineral yoğunluğu.

Abstract:
Determination of Physical, Physiological and Nutritional Parameters of Elite Athletes in Esthetic Sports
Aesthetic appearance has more importance in some sports like gymnastics, figure skating and ballet. Nutritional deficiencies occur in elite level athletes in these branches who suffered from intensive training program and strict weight control. These situations may result in female athlete triad syndrome for especially female athletes. Increased disability, the weakening of the immune system, menstrual disorders and increased risk of bone fracture due to abnormal bone mineralization impair the quality of life and threaten the health of athletes. The purpose of this study was to determine body composition, nutrition and hydration status, bone mineral density levels and some physiological parameters in aesthetic branch athletes such as gymnastics, figure skating and ballet. 
Healthy, up to 18 years old, fifteen female and male athletes in gymnastics, figure skating and ballet were participated voluntarily to the study. The body composition, resting metabolic rate, hydration status, bone mineral density, nutritional habit and menstruation period of the athletes were assessed and some health parameters in blood about bone metabolism, anemia and infection were evaluated.
It was found that there were inadequate daily energy consumption and vitamin- mineral intake, D vitamin, calcium and iron, in nutrition for especially female athletes. Fat ratio was more than and carbohydrate ratio was less than recommended in daily energy distribution of athletes, 2/3 of athletes were dehydrated. Ballerinas had the lowest body weight and the highest body fat ratio. Menstrual irregularities and eating disorder behaviors were not seen in athletes. The highest bone mineral density was in gymnastics, while the lowest was in the control group.
Because both male and female athletes have unbalanced nutrition, especially female athletes are suggested keeping under control in terms of risk of "female athlete triad".

Keywords: gymnastics, figure skating and ballet, bone mineral density, female athlete triad, hydration status, weight control.