İstanbul'un Karadeniz kıyılarında mikroplastik kirliliğinin araştırılması
Investigation of microplastic pollution in the Blacksea coasts of Istanbul
Yazar: MÜGE ŞENER
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN BALKAYA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Çevresel problemler arasında en önemli konulardan birisi deniz kirliliğidir. Evsel ve endüstriyel atıksuların arıtılmadan denizlere boşaltılması, tanker kazaları nedeniyle petrol sızıntısı, gemilerin sintine ve balast suları, tarımsal alanlardan gelen sular, turizm faaliyetleri vb. denizlerin kirlenmesine neden olmakta ve insan yaşamını olumsuz etkilemektedir. Bu kirleticiler arasında mikroplastikler (boyutu 5 mm'den küçük plastikler), hem biyotik hem abiyotik faktörlerde birikim göstermeleri, uzun süre ortamda kalabilmeleri, sucul canlılarda toksik etkiler meydana getirmeleri ve besin zinciri yoluyla canlılar arasında aktarılabilmeleri nedeniyle sucul ekosistemlerde büyük önem taşırlar. Denizel ortamlara çeşitli yollar ile karışan mikroplastikler su, sediman ve organizmalar arasındaki döngüye katılmakta, bir kısmı çözünürlük kapasitelerine bağlı olarak su içerisinde taşınım gösterirken, bir kısmı ise sedimanda birikmektedirler. Sedimanda bulunan mikroplastikler suyun hareketi ile birlikte kıyılara taşınmaktadır. Mikroplastikler kıyılara deniz suyu ile birlikte taşındığı gibi drenaj sistemleri, akarsular, rüzgar ve antropojenik kaynaklı da ulaşabilmektedirler. 
İstanbul'un Anadolu yakası Karadeniz kıyılarında mikroplastik kirliliğinin araştırılması amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma, Mayıs 2017-Şubat 2018 tarihleri arasında İstanbul ili Anadolu yakasının Karadeniz Sahili'nde akarsuların denize döküldüğü sahil kesiminde belirlenen altı istasyondan mevsimlik numuneler (kum)  alınarak yürütülmüştür. Çalışma alanı Riva-Ağva arasındaki bölgeleri kapsamaktadır. Alınan numunelerde mikroplastik miktarı belirlenerek boyut, renk, tip, ağırlık sınıflandırması yapılmış ve polimer türleri incelenmiştir. 5 mm'nin üzerindeki plastiklerle ilgili bulgular da bölgedeki plastik kirliliğine ışık tutmak amacıyla sunulmuştur. Elde edilen bulgular, hem mekansal hem de mevsimsel olarak karşılaştırılmıştır. Numunelerin alındığı mevsimlere ve istasyonlara bağlı olarak plastik miktarına ait veriler incelendiğinde genel olarak en fazla mikroplastik miktarına Riva istasyonunda, en az mikroplastik miktarına ise Şile Liman'da rastlandığı belirlenmiştir. Plastik numuneler içerisinde en sık rastlanan plastik renginin mavi renk, en sık rastlanan plastik tipinin ise  plastik parçası olduğu görülmüştür. Mikroplastiklerin polimer yapısını belirlemek için gerçekleştirilen Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektrofotometresi (FTIR) analizlerinde, en yaygın polimer tipinin polipropilen (PP) ve polietilen (PE) olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Marine pollution is one of the most important issues among environmental problems. Municipal and industrial wastewater released directly into seas without any treatment, oil spills due to tanker accidents, ballast water and bilge water of ships, agricultural runoff, tourism activities etc. create pollution in seas and affect human life negatively. Among these pollutants, microplastics (plastics smaller than 5 mm in size) are of great importance in aquatic ecosystems because they accumulate in both biotic and abiotic factors, remain in the environment for a long time, produce toxic effects in aquatic organisms and can be transferred between organisms through the food chain. Microplastics entering marine environments through various pathways participate in the cycle between water, sediment and organisms, some of which are transported in water depending on their solubility capacity and some of them accumulate in sediment. Microplastics in the sediment are transported to the shores by the movement of water. Microplastics are transported to the coast with sea water as well as drainage systems, streams, wind and anthropogenic origin. 
This study was carried out in order to investigate microplastic pollution in the Black Sea coasts of the Anatolian side of Istanbul between May 2017 and February 2018. The seasonal samples (sand) were collected from six stations identified on the coastal region of the Black Sea coast of the Anatolian side of Istanbul, where rivers flow into the sea. The study area covers the regions between Riva and Agva. The microplastic abundance by number were determined, and size, color, type, weight classifications were made, and polymer types were examined. Findings on plastics over 5 mm were also presented to shed light on plastic pollution in the region. The findings were compared both spatially and seasonally. When the data related to the seasons and stations were investigated, the highest microplastic abundance by number was found in Riva station and the lowest microplastic abundance by number was found in Şile Port. Among the plastic samples, the most common color was blue and the most common type was plastic fragments. In the Fourier Transform Infrared Spectrophotometer (FTIR) analysis to determine the polymer structure of microplastics, the most common type of polymer was found to be polypropylene (PP) and polyethylene (PE).