2021-22 eğitim öğretim yılı 6. ve 7. sınıfların Türkçe dersi öğretim programında kullanılan metin ve görsellerin toplumsal cinsiyet bağlamında irdelenmesi
Examination of the text and visuals used in the Turkish course textbooks approved for the 6th and 7th grades in 2021-22 academic year within the framework of gender equity
Yazar: AFRANUR MODOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ BAYKAL
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitsel Tasarım ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Ortaokullar = Secondary schools ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu tez çalışmasında 2021-2022 eğitim öğretim yılında 6 ve 7. Sınıflarda uygulanan
Türkçe dersi öğretim programında kullanılan metinlerin görsellerin toplumsal
cinsiyet bağlamında irdelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma
yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Bu bağlamda, 2021-2022
eğitim öğretim yılı için Milli Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan ortaokul
düzeyinde kullanılan 3 Adet 6. Sınıf Türkçe ders kitabı ve 3 Adet 7. sınıf Türkçe ders
kitabı olmak üzere 6 adet kitap incelemesi sağlanmıştır. Türkçe ders kitaplarının
görselleri içerik analizi/ kelime sıklığı yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.
Çalışmada kullanılan materyaller ders kitabı görselleridir. Görseller detaylı içerik
analizine tabi tutulmuş ve her görsel belgenin belirlediği kategorilere göre
incelenmiştir. Çalışma kapsamında, Türkçe dersine ait öğrenci kitapları ve kitaplarda
bulunan görseller kategori oluşturabilmek için genel anlamda incelemeye tabi
tutulmuştur. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemine başvurularak, kitapların
görsellerinden elde edilen veriler kodlanmış, bu kodlara göre temalar bulunmuş ve
düzenlenmiştir. Veriler, bilgisayar ortamına aktarılmış ortaya çıkan temalar
tanımlanmış, Tablo haline getirilmiş ve bulgular halinde yorumlanarak sunulmuştur.
Çalışmada 925 adet görsel incelenmiştir. Ders kitaplarında yer alan görseller ve
metinler içerik çözümlemesi yapılarak toplumsal cinsiyet temsilleri yapılmıştır.
Toplumsal cinsiyet kavramının ders kitaplarında nasıl işlendiği figürlerin; birlikte
gösterildiği kişiler, figürlerin gösterildiği eylemler, figürlerin gösterildiği mekânlar,
figürlerin gösterildiği nesneler Göz önünde bulundurularak irdelenmiştir.

Abstract:
The major aim of tis thesis, is to examine the visual images embodied in
the textbooks of Turkish course within the framework of gender equity. The
study covers the Turkish curriculum functioning in the 6th and 7th grades in the
2021-22 academic year. For each of the 6th and 7th grades three Turkish
textbooks approved by the Ministry of National Education for the 2021-2022
academic year were reviewed. These textbooks were analyzed using the
heuristic content analysis of visuals, and also word counting procedure in the
main texts. The images in the textbooks were subjected to detailed content
analysis and each image was examined according to the categories depicted by
the document. Within the scope of the study, the student books relevant to the
Turkish course and the visuals in the books were examined in general in order to
create a category. The data obtained from the visuals of the books were coded,
themes were found and arranged according to these codes. The data were loaded
to the computer environment, emerging themes were defined, tabulated, and
interpreted as findings. 925 images were examined as such. Gender
representations were made by analyzing the content of the visuals and texts in
the textbooks. The concept of gender is handled in textbooks with respect to
how people with whom he was shown; actions where figures are shown, the
places where the figures are shown, objects for which the figures are shown.