Öğretmen adaylarının kişilik özellikleri ile çatışma yönetim yaklaşımları arasındaki ilişki
The relati̇onship between personality characteristics of prospective teachers with conflict management styles
Yazar: YASEMİN KALAYCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜYESSER CEYLAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Çatışma yönetim yaklaşımları, bireylerin çatışmaların çözümlenmesi sürecinde sergiledikleri davranışlarla ilgilidir. Bireylerin çatışma yönetim yaklaşımlarını farklı değişkenler etkilemektedir. Kişilik özellikleri çatışma yönetim yaklaşımlarına etki eden önemli değişkenlerden birisidir. Bu çalışmada, öğretmen adaylarının kişilik özelliklerinin çatışma yönetim yaklaşımları ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Nicel boyutta araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın nicel verileri "Rahim Örgütsel Çatışma Envanteri" ve "Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği" kullanılarak, nitel verileri ise yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Araştırmanın örneklemini 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 348 öğretmen adayı, çalışma grubunu ise 24 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda örnekleme yöntemlerinden çok aşamalı örnekleme kullanılmıştır. 
Araştırmada veri toplama araçları ile elde edilen bilgilerin çözümlenmesinde nitel veri analiz paket programı ve nicel veri analiz paket programı kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimleyici istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi ve pearson momentler çarpımı korelasyon analizi uygulanmıştır. Varyans analizi sonucunda bağımsız değişkenler arasındaki farklılıkların kaynağını belirlemek için Tukey ve LSD çoklu karşılaştırma testleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise kod ve temalardan yararlanılarak çözümleme yapılmıştır. Nitel veri analiz programında modeller oluşturulmuş ve amaçlar doğrultusunda yorumlarda bulunulmuştur.
Araştırma sonuçlarına göre: Öğretmen adaylarının kişilik özellikleri ile çatışma yönetimi yaklaşımları arasındaki ilişki çoğunlukla düşük düzeyde bulunmuştur. Çatışma yönetim yaklaşımlarından hükmetme stilini, erkek öğretmen adayları daha fazla tercih etmektedirler. Ayrıca kişilik özelliklerinin duygusal denge boyutunda yaş ve sınıf değişkenine göre farklılıklar olduğu saptanmıştır. Öğretmen adayları ile yapılan görüşmeler sonucunda bir öğretmenin en çok dışadönüklük, sonra sorumluluk ve açıklık kişilik özelliklerine sahip olması gerektiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca çatışma yönetim yaklaşımları ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkiye bağlı olarak öğretmen adaylarının en çok hükmetme yaklaşımı ile kişilik özelliklerine ilişkin görüş bildirdikleri belirlenmiştir.
Araştırmada; öğretmen adaylarının olumsuz bireysel tutumlar konusunda yaşadıkları çatışmaları azaltabilmek için öğretmen adaylarına ve çatışma yaşadıkları karşı taraflara eğitim fakültelerinde empati, iletişim, çatışma çözme ve çatışma yönetimi becerilerini geliştirmeye yönelik bilgi ve beceriler kazandırıcı eğitim programları düzenlenmesi önerilmektedir.



Anahtar Kelimeler: Beş faktör kişilik özellikleri; Çatışma yönetimi yaklaşımları,Öğretmen adayları

Abstract:
Conflict management styles are related to the behaviours the individials show dealing with conflicts. There are different factors effecting individuals' conflict management styles.  Personality traits are one of these main factors. This study aims at determining the effect of personality traits of prospective teachers' on their conflict management styles. For this aim, mixed research methodology is applied. This is a qantitative research, and designed with corelational surwey method. Data collection devices are "The Rahim Organizational Conflict Inventory II- ROCI II" and "Five-Factor Personality Traits Inventory" . Qualitative datas are collected with semi-structured interview technique. The sample of the research is 348 prospective teachers studying in Eskişehir Anadolu University in 2015-2016 education year. Qualitative datas are collected from interviews with 24 prospective teachers. In the quantitative part of the research multi-stage sampling is implemented. 
Qualitative data program and quantitative data packet program were used to analyze the data gathered by data collection tool. The quantitative data were analyzed by using independent sample t-test, one way ANOVA and Pearson correlation. Before applying statistical techniques, the assumptions of these techniques were investigated. Tukey multi-comparison analysis and LSD multi-comparison analysis were used to define the differences detected between independent variable levels with the ANOVA. In the analysis of qualitative data analysis it was performed utilizing the codes and themes. In qualitative data analysis program models were also created and interpretation was made in accordance with purpose. 
According to the results of analysis: The relationship between prospective teachers' personality traits and conflict management styles is generally low. Male participants prefer dominating style in conflict management styles more. Additionally, Neroticism dimension among the personality traits varies according to age and grade. As a result of the interviews carried out with the preservice teachers, it was revealed that a teacher should have extraversion personality characteristic the most and then conscientiousness and openness. Besides, it was also stated that the preservice teachers mostly expressed opinion related to dominating style and personality characteristics depending on the conflict management styles and personality characteristics.
The research advises: to decrease the conflicts the prospective teachers experience due to the personal attitudes, some educational programs about developing the skills of empathy building, communication, conflict resolution and management should be organized for prospective teachers and the parties they experience conflicts in education faculties.


Keywords: Five factor personality traits; Conflict management styles, Prospective teachers