Sağlık sektöründe ilaç dağıtımı için kullanılacak olan droneların seçiminde ÇKKV yöntemlerinin uygulanması
Multi criteria desicion making methods in the selection of drones to be used for drug distribution in the healthcare sector
Yazar: ELİF DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA BOZ
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
"İnsansız Hava Aracı (İHA)" terimi, insanlar tarafından kullanılmayan, uzaktan kumandalı, otonom veya güdümlü hava araçlarını ifade etmektedir. Drone olarak bilinen İHA'lar, ilk olarak hava araçlarında kullanılmak üzere oluşturulmuş ve ardından farklı alanlarda da kullanılmaya başlanmıştır. Drone' lar özellikle sağlık sektöründe giderek daha yaygın hale gelmektedir. Sağlık sektöründe, özellikle depolardan eczanelere ilaç teslimatı konusunda sürekli bir aciliyet söz konusudur. Bu yüzden günümüzde acil olarak sipariş edilen ilaçların kullanılması için drone'lar tercih edilmeye başlanmıştır. Ancak, bu drone'ların kullanılmadan önce analiz edilmesi, incelenmesi ve uygun drone'nun seçilmesi gerekmektedir. Böylelikle Drone Seçim Problemi ortaya çıkmaktadır. Bu tez çalışmasında ilgili problem ele alınmış, problemin çözümünde ise Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri incelenmiştir. Bu yöntemler arasından DEMATEL ve SWARA yöntemleri kriter ağırlıklandırma için uygulanmış ve alternatiflerin sıralanması için MAUT yöntemi kullanılmıştır. Devamında, MAUT yöntemi ile bulunan kriterlerin sonuçları analiz edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, merkez ilaç depolarından eczanelere ilaç dağıtım sürecinde kullanılan drone'ların seçiminde rol oynayan kriterleri ve önem düzeylerini belirlemek, ayrıca alternatifleri sıralayarak en uygun drone'un seçilmesini sağlamak ve böylelikle hem alana hem de literatüre katkıda bulunmaktır.

Abstract:
The term "Unmanned Aerial Vehicle (UAV)" refers to remotely piloted, autonomous or guided aerial vehicles that are not operated by humans. UAVs, known as drones, were first created for use in air vehicles and then started to be used in different fields. Drones are becoming increasingly common, especially in the health sector. In the health sector, there is a constant urgency, especially in the delivery of medicines from warehouses to pharmacies. For this reason, drones are now preferred for the use of urgently ordered medicines. However, these drones need to be analyzed, examined and the appropriate drone needs to be selected before they are used. Thus, the Drone Selection Problem emerges. In this thesis, the related problem is addressed and Multi-Criteria Decision Making methods are examined to solve the problem. Among these methods, DEMATEL and SWARA methods are applied for criteria weighting and MAUT method is used for ranking the alternatives. Subsequently, the results of the criteria found with the MAUT method were analyzed. The aim of this study is to determine the criteria and their importance levels that play a role in the selection of drones used in the drug distribution process from central drug warehouses to pharmacies, and to ensure the selection of the most suitable drone by ranking the alternatives, thus contributing to both the field and the literature.