Diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlık, ilaç uyumu ve siberkondria düzey ilişkisi
Relationship between HEALTH literacy, medication compliance and cyberchondria level in people with diabetes
Yazar: ŞEYMA ÖCAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HURİ SEVAL GÖNDEREN ÇAKMAK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Siberkondri = Cyberchondria ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Araştırma, diyabetli bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri, ilaç kullanım uyumları ve siberkondri düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.  Araştırmanın örneklemini bir eğitim ve araştırma hastanesine başvuran dâhil edilme kriterlerini karşılayan Tip 2 diyabet tanılı hastalar (n=156) oluşturmaktadır. Veriler; Tip 2 Diyabetli Bireylerin Demografik Özelliklerini içeren form, Türkçe Modifiye-Morisky İlaç Uyumu Ölçeği (MMÖ), Diyabetli Erişkin Hastalarda Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Siberkondria Ciddiyet Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verileri değerlendirilmesinde; oran, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler,  ANOVA ve bağımsız gruplarda t testi, Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0,05 kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; bireylerin sağlık okuryazarlık ve e-sağlık okuryazarlık düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu, siberkondri düzeyinin orta seviyede olduğu saptanmıştır. Bireylerin eleştirel ve interaktif sağlık okuryazarlığı, e-sağlık okuryazarlığı ve ilaç kullanımında motivasyon durumları arttıkça siberkondri aşırılık boyutunun  arttığı, fonksiyonel sağlık okuryazarlığı arttıkça aşırılık boyutunda azalma olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç olarak, alt boyutların karşılaştırıldığı çalışmada sağlık okuryazarlık ve ilaç uyumunun siberkondri ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Bireylerin sağlık okuryazarlık, dijital okuryazarlık becerilerini geliştirici uygulamalara öncelik verilerek aşırı çevrimiçi sağlık bilgisi arama davranışlarının önüne geçilmelidir. 

Anahtar Kelimeler: İlaç uyumu, Sağlık okuryazarlığı, Siberkondri, Tip 2 diyabet

Abstract:
The research was conducted to examine the relationship between the health literacy levels, drug use compliance and cyberchondria levels of individuals with diabetes.  The sample of the study consisted of patients diagnosed with Type 2 diabetes (n=156) who applied to a training and research hospital and met the inclusion criteria. Data; it was collected using the form containing the Demographic Characteristics of Individuals with Type 2 Diabetes, Turkish Modified-Morisky Drug Compliance Scale (MMS), Health Literacy Scale in Adult Patients with Diabetes, E-Health Literacy Scale and the Cyberchondria Severity Scale. In the evaluation of the data; ratio, percentage, mean, standard deviation, minimum and maximum values, ANOVA and independent groups t test, Pearson correlation test were used. Statistical significance value was accepted as p<0.05. According to the research findings; it was determined that the individuals' health literacy and e-health literacy levels were above the average, and the level of cyberchondria was at a medium level. It was determined that as individuals' critical and interactive health literacy, e-health literacy and motivation for drug use increased, the cyberchondria excessiveness dimension also increased and as the functional health literacy increased, the excessiveness dimension decreased (p<0.05).
As a result, in the study in which the sub-dimensions were compared, it was found that health literacy and drug compliance were associated with cyberchondria. Excessive online health information seeking behaviors should be prevented by giving priority to practices that improve individuals' health literacy and digital literacy skills.
Key Words: Medication compliance, Health literacy, Cyberchondria, Type 2 diabetes