Ekonomik büyüme ile petrol tüketimi arasındaki ilişki: Türkiye'den kanıtlar
The relationship between economic growth and oil consumption: Evidence from Türkiye
Yazar: SERKAN TOKGÖZOĞLU
Danışman: PROF. DR. METE CÜNEYT OKYAR
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Enerji = Energy
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji ekonomisi = Energy economy ; Ham petrol = Crude oil

Özet:
Bir ülkenin ekonomik büyümesi, genellikle gelişmişlik düzeyini değerlendirmede önemli bir ölçüt olarak kabul edilir. Türkiye'de 1970'li yıllardan itibaren artan enerji talebinin ekonomik büyümeyi önemli ölçüde etkilediği görülmektedir. 1970'lere kadar kömür, fosil enerji kaynakları arasında öne çıkarken, 1973 krizinden sonra petrol talebi kömüre olan talebi geçmiştir. Günümüzde Türkiye'de en çok tüketilen enerji kaynakları arasında petrol bulunmaktadır, bunu sırasıyla kömür, doğalgaz ve yenilenebilir enerji kaynakları izlemektedir. Bu çalışmada, 1990-2021 yılları arasında Türkiye'de ekonomik büyüme ile petrol tüketimi arasındaki ilişki ARDL sınır testi ve Toda Yamamoto nedensellik testi kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan eş bütünleşme testinin sonuçları, değişkenler arasında uzun dönemli bir eş bütünleşme ilişkisi olduğunu ve bu değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket ettiğini göstermektedir. Akabinde uzun dönem katsayıları tahmin edilmiştir. Petrol tüketimindeki artışın, ekonomik büyüme üzerinde pozitif bir etki yarattığı ve dolayısıyla petrol tüketiminin ekonomik büyümeyi artırdığı sonucuna varılmıştır. Fakat yapılan Toda Yamamoto nedensellik testi sonuçları, ekonomik büyüme ile petrol tüketimi arasında nedensellik ilişkisinin olmadığını göstermektedir.  Yani Türkiye'de petrol tüketimini arttırıcı veya teşvik edici politikalar ile azaltıcı veya tasarruf odaklı politikaların ekonomik büyümeye etkisi olmadığından, ekonomik büyümenin petrolün tek başına bir etken olamayacağı belirlenmiştir.

Abstract:
Economic growth is often considered a crucial indicator of a country's development. In Türkiye, the increasing demand for energy since the 1970s has significantly impacted economic growth. While coal was one of the prominent fossil energy sources until the 1970s, the demand for petroleum surpassed coal after the 1973 crisis. Currently, petroleum is the most consumed energy source in Türkiye, followed by coal, natural gas, and renewable energy sources. This study analyzes the relationship between economic growth and petroleum consumption in Türkiye from 1990 to 2021 using the ARDL bound test and the Toda Yamamoto causality test. The results of the cointegration test indicate a long-run relationship among the variables, suggesting that they move together over the long run. Subsequently, long-run coefficients were estimated, revealing that the increase in petroleum consumption has a positive impact on economic growth. However, the results of the Toda Yamamoto causality test suggest the absence of a causal relationship between economic growth and petroleum consumption. Policies aiming to increase or incentivize petroleum consumption, as well as those developed in a reducing or saving-oriented manner in Türkiye, have been found to have no impact on economic growth. Thus, it has been determined that petroleum alone cannot be a factor in the realization of economic growth.