İtici ve çekici faktörler ile turist tatmini ve sadakati arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
A research on the relationship between push and pull factors and tourist satisfaction and loyalty
Yazar: ALİ ILGAZ
Danışman: DOÇ. DR. HALİL AKMEŞE
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Seyahat = Travel ; Turist tatmini = Tourist satisfaction ; Turistler = Tourists ; Tüketici sadakati = Consumer loyalty ; İtme ve çekme faktörleri = Push and pull factors

Özet:
Geçmişten günümüze kadar insanların neden sürekli seyahat ettikleri, turizm literatüründe sıklıkla sorgulanan önemli bir konu haline gelmiştir. İnsanların devamlı ikamet ettikleri yerlerden farklı bir yere seyahat etmelerini sağlayan unsurların ortaya çıkarılmasında motivasyon kavramının da rolünün olacağı fikriyle bu konuda pek çok teori ortaya atılmıştır. İnsanların neden seyahat ettiklerinin cevabı niteliğinde olan seyahat motivasyonlarıyla ile ilgili ortaya atılan bu teorik yaklaşımların başında İtici ve Çekici Faktörler Teorisi gelmektedir. Teoride itici faktörler, bireyleri seyahat etmeye yatkın hale getiren sosyo-psikolojik motivasyon unsurlarını, çekici faktörler ise seyahat kararı veren bireyleri belirli bir destinasyona çeken faktörleri ifade etmektedir. Bu araştırmada seyahat motivasyonunu oluşturan itici ve çekici faktörler ile turist tatmini ve sadakati arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yapısal eşitlik modelinin kullanıldığı araştırmada; itici faktörlerin "kaçış", "prestij sağlama", "ego tatmini", "eğlenme" ve "sosyalleşme ve iletişim kurma", çekici faktörlerin ise "altyapı", "çekicilik", "fiyat" ve "güvenlik" boyutları kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul Büyükada'yı ziyaret eden toplam 412 yerli ve yabancı turist oluşturmuştur. Araştırma sonucunda itici ve çekici faktörlerin tüm alt boyutları ile turist tatmini ve turist sadakati arasında pozitif yönde bir bağlılık ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan itici faktörlerin "prestij sağlama", "ego tatmini", "eğlenme" ve "sosyalleşme ve iletişim kurma" boyutları ile çekici faktörlerin "çekicilik", "fiyat" ve "güvenlik" boyutlarının turist tatminini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca itici faktörlerin "kaçış", "prestij sağlama", "eğlenme" ve "sosyalleşme ve iletişim kurma", çekici faktörlerin "çekicilik", "fiyat" ve "güvenlik" boyutları ile turist tatmininin turist sadakatini etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
From the past to the present, why people travel constantly has become an important issue that is frequently questioned in the tourism literature. Many theories have been put forward with the idea that the concept of motivation will also play a role in revealing the elements that enable people to travel to a different place from their permanent place of residence. The theory of Push and Pull Factors comes first among these theoretical approaches about travel motivations, which are the answer to why people travel. In theory, push factors refer to socio-psychological motivational factors that make individuals inclined to travel, while pull factors refer to the factors that attract individuals who make a travel decision to a particular destination. In this research, it is aimed to examine the relationship between push and pull factors that constitute travel motivation and tourist satisfaction and loyalty. In the research where the Structural Equation Model was used; "escape", "prestige", "ego satisfaction", "entertainment" and "socialization and communication" dimensions of push factors were used, while "infrastructure", "attractiveness", "price" and "security" dimensions of pull factors were used. The sample of the study consisted of 412 domestic and foreign tourists visiting Istanbul Büyükada. As a result of the research, it has been determined that there is a positive correlation between all sub-dimensions of push and pull factors, tourist satisfaction and tourist loyalty. On the other hand, it was concluded that the dimensions of "prestige", "ego satisfaction", "entertainment" and "socialization and communication" of push factors and "attractiveness", "price" and "security" dimensions of pull factors affect tourist satisfaction. In addition, it has been determined that "escape", "prestige", "entertainment" and "socialization and communication" of dimensions push factors, "attractive", "price" and "security" dimensions of pull factors and tourist satisfaction affect tourist loyalty.