Köpek lenfomalarında Kİ-67, BCL-2 ve bax ekspresyonunun histopatoloji, immunofenotip ve prognozla ilişkisi
The relation of Kİ-67, BCL-2 and bax expressions with histopathology, immunophenotype and prognosis in canine lymphomas
Yazar: EVRİM EGEDEN
Danışman: DOÇ. FUNDA YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Patoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Onkoloji = Oncology ; Patoloji = Pathology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Köpeklerde en yaygın hematopoietik neoplazma olarak ifade edilen ve yine en sık rastlanan üç neoplazma tipi arasında yer alan lenfomaların dünya genelinde dikkati çeken artışı ile tedavi seçeneklerinin gelişmesi lenfomaları veteriner onkolojide önemli bir konu haline getirmiştir. 
Çalışmada, köpek lenfomalarının CD3, CD4, CD79α ve Pax5 antikorları yardımıyla immunfenotipi belirlenerek tümörler güncellenmiş Kiel ve Revize Avrupa-Amerikan Lenfoma Sınıflandırmasının (REAL) sistemlerine göre sitomorfolojik ve histolojik alt tiplerine sınıflandırıldı. Bu sınıflandırmaların apoptoz regülasyonunda önemli proteinler olan Bcl-2 ve Bax ekspresyon düzeyleri ile Ki-67 indeksi ve sağkalım süresi gibi prognostik faktörlerle ile ilişkisinin ortaya konulması amaçlandı. 
Retrospektif olarak planlanan çalışmada toplam 45 adet nodal, splenik ve kutanöz lenfoma olgusu immunohistokimyasal olarak CD3, CD4, CD79α, Pax5, Bcl-2, Bax ve Ki-67 antikorları ile işaretlendi. Revize REAL ve güncellenmiş Kiel sistemlerine göre immunfenotipi belirlenen olguların histolojik alt sınıflandırılmaları yapıldı. Sağkalım süreleri kayıt altına alındı. Elde edilen verilerin istatistiksel analizleri Jamovi yazılımı, 2.3.21 sürümü ile yapıldı. 
Çalışmada, erkek köpeklerde özellikle nodal lenfomaların daha agresif seyirli olduğuna yorumlanabilecek bir gösterge olarak Ki-67 proliferasyon belirtecinin önemli yüksek olduğu (P=0.002); nodal lenfomaya sahip köpeklerin sağkalım sürelerinin, splenik ve kutanöz olgulara göre önemli ölçüde daha kısa olduğu (P=0.005); Pax 5 antikorunun B lenfomaları belirlemede kuvvetli (P<0.001) bir belirteç olduğu; Kiel sınıflandırmasının prognoz belirlemede REAL sistemine göre daha iyi bir sistem olduğu ve son olarak REAL sisteminin yararlı ancak alt tipleri belirlemek için immun panelin geniş tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The remarkable increase in lymphomas, which is expressed as the most common hematopoietic neoplasm in dogs and is among the three most common neoplasm types in the world, and the development of treatment options have made lymphomas an important issue in veterinary oncology.
In the study, the immunophenotype of canine lymphomas was determined with the help of CD3, CD4, CD79α and Pax5 antibodies, and the tumors were classified into cytomorphological and histological subtypes according to the updated Kiel and Revised European-American Lymphoma Classification (REAL) systems. It was aimed to reveal the relationship of these classifications with the expression levels of Bcl-2 and Bax, which are important proteins in the regulation of apoptosis, and prognostic factors such as Ki-67 index and survival time.
In the retrospective study, 45 nodal, splenic and cutaneous lymphoma cases were immunohistochemically labelled with CD3, CD4, CD79α, Pax5, Bcl-2, Bax and Ki-67 antibodies. Histological subclassifications of the cases whose immunophenotypes were determined according to the revised REAL and updated Kiel systems were performed. Survival times were recorded. Statistical analysis of the obtained data was done with Jamovi software, version 2.3.21.
In the study, Ki-67 proliferation marker was significantly higher as an indicator that could be interpreted as a more aggressive course of especially nodal lymphomas in male dogs (P=0.002); dogs with nodal lymphoma had significantly shorter survival times than splenic and cutaneous cases (P=0.005); Pax 5 antibody is a strong (P<0.001) marker for detecting B lymphomas; It has been concluded that the Kiel classification is a better system than the REAL system in determining prognosis, and finally, the REAL system is useful. Still, the immune panel should be broadened to identify subtypes.