Devlet-iş dünyası ilişkilerini ulusal iş sistemleri kapsamında inceleme: Koç ve Sabancı Holding yönetici söylemleri üzerine bir inceleme
Examining state-business relations in the context of national business systems: An analysis of the executive discourses of Koç and Sabancı Holding
Yazar: ARZU İNAN ÖZLÜTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUHSİN MURAT YAŞLIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Örgütlerin faaliyetleri ve kurdukları ilişkiler tarihsel ve toplumsal koşullardan bağımsız, statik ve tek yönlü değildir. Örgütler diğer kurum ve aktörlerin konumlarına, taleplerine, sahip oldukları güç ve meşruiyete göre ilişki içinde kendilerini yeniden konumlandırıp yeni stratejiler belirlerler. Devlet, ilişki kurulan kurumlar arasında güç ve meşruiyete en çok sahip olan aktördür. Ekonomi alanını kuran, düzenleyen ve denetleyen rolünün örgütler üzerinde yarattığı etkiler nedeniyle hem uygulayıcılar hem akademik yazın açısından göz ardı edilemeyecek önemdedir. Buradan hareketle bu çalışma kapsamında, Türkiye'de baskın örgüt formu olan aile işletmelerinin devletle ilişkilerinin makro kurumsal kuram bağlamında tarihsel olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, alan yazının incelenmesinin ardından, nitel bir araştırma yöntemi olan eleştirel söylem analizi kullanılmıştır. Analiz birimi Koç Holding ve Sabancı Holding'de yönetim kurulu başkanlığı yapmış yöneticilerin söylemleridir. Bu söylemler, Cumhuriyet gazetesi arşivi, röportajlar, biyografiler ve anı kitapları olmak üzere çeşitli kaynaklardan elde edilmiştir. İncelenen tarihsel dönemler hakkında kapsamlı bilgi edinebilmek amacıyla TÜSİAD, Sanayi ve Ticaret Odaları gibi ekonomi alanının önemli aktörlerinden olan aracı kurumların açıklamaları ve raporlarından da yararlanılmıştır. Bulgular, genel kapsamıyla; aile şirketlerinin kurucu ve sahiplerinin siyasi iktidarlarla yakın ilişkiler kurmak için politik faaliyetlerde bulunma eğiliminde olduğu, bu eğilimin ailenin farklı kuşaklarında devam ettiği şeklinde özetlenebilir. Tezin bulgularının araştırmanın kapsam ve kısıtları içinde geçerli olduğu kabul edilmektedir.

Abstract:
The activities of organizations and the relationships they establish are not static and unidirectional, independent of historical and social conditions. Organizations reposition themselves and determine new strategies according to the positions, demands, power and legitimacy of other institutions and actors. The state is the actor with the most power and legitimacy among the institutions with which relations are established. Due to the effects of its role in establishing, regulating and controlling the economic sphere on organizations, it is important for both practitioners and academic literature. From this point of view, this study aims to historically examine the relations of family businesses, the dominant organizational form in Turkey, with the state in the context of macro institutional theory. For this purpose, following the review of the literature, critical discourse analysis, a qualitative research method, was used. The unit of analysis is the discourses of executives who served as chairman of the board of directors at Koç Holding and Sabancı Holding. These discourses were obtained from various sources including Cumhuriyet newspaper archive, interviews, biographies and memoirs. In order to obtain comprehensive information about the historical periods analyzed, statements and reports of intermediary organizations such as TÜSİAD, Chambers of Industry and Commerce, which are important actors in the field of economy, were also utilized. The findings can be summarized in general terms as that the founders and owners of family businesses tend to engage in political activities in order to establish close relations with political powers, and that this tendency continues in different generations of the family. The findings of the thesis are accepted to be valid within the scope and limitations of the research.