Dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkisinin bilgi transferleri yönünden incelenmesi: Türkiye örneği
The analysis of the relationship between foreign trade and economic growth in terms of knowledge transfer: The case of Turkey
Yazar: MEHMET SİNAY
Danışman: DOÇ. DR. HASAN VERGİL
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bilgi aktarımı = Information transfer ; Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Son 20 yılda Türkiye ekonomisinin gerek dış ticaret hacminde gerekse de ekonomik büyüme performansında gösterdiği olumlu gelişmeler, bu alanlar üzerine ciddi bir ilgi uyandırmıştır. Hem ulusal hem de uluslararası düzeyde pek çok akademik çalışma bu durumun kaynağını incelemeye odaklanmıştır. Özellikle de ekonomik büyümenin dış ticaret ile paralel bir şekilde hareket etmesi, dış ticaretin, büyümenin önemli bir nedeni olabileceğini göstermiş ve bu durum oldukça geniş bir literatür tarafından da doğrulanmıştır.Yapılan bu tez çalışmasında da dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkisi, dış ticaret ile sağlanan bilgi transferleri yönünden incelenmiştir. Çalışma; konuyu temellendirmek, değişkenler arasındaki ilişkileri ifade etmek ve aradaki bağlantıları uygulamalı olarak ortaya koymak üzere dört bölüme ayrılmaktadır. Bu amaçla, çalışmanın birinci ve ikinci bölümünde dış ticaret ve büyüme teorileri özetlenmiştir. Üçüncü bölümde dış ticaretin ekonomik büyümeye etkisinin bilgi transferi boyutu anlatılmış ve ilgili literatür özetlenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise Türkiye'nin 1989-2009 yıllarını kapsayan veri seti ile Johansen Eşbütünleşme Testi ve VAR yöntemleri kullanılarak dış ticaret yoluyla gerçekleşen bilgi transferlerinin ekonomik büyümeye etkisinin yönü ve boyutları tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda; Türkiye'nin ekonomik büyümesinde, sermaye malları ithalatı, ara malları ithalatı ve doğrudan yabancı yatırımlar ile sağlanan bilgi transferinin önemli bir etkisi görülmemiştir. Bu değişkenler arasında ara malı ithalatı ile sağlanan bilgi transferinin diğer değişkenlere göre ekonomik büyüme üzerinde daha fazla etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The developments in the volume of foreign trade and in the level of economic growth of Turkey?s economy spurred the interest in these areas. Many national and international academic studies have focused on studying the reasons behind these developments. In particular, the movement of economic growth along with foreign trade has shown that foreign trade may be an important reason behind economic growth. This conclusion has also proven by a large literature.In this thesis, the relationship between foreign trade and economic growth has been examined with the view of the knowledge transfers obtained by foreign trade. The study is devided into four parts so as to describe the associations among variables and their nature of associations. For these purposes, the theories of foreign trade and economic growth are summarized in first two sections. In third section, the part of the kowledge transfer materialized by the effect of foreign trade on economic growth has been explained and the related literature has been summarized. In the last part of the study, both the direction and the level of the growth effects of knowledge transfers realized through foreign trade are identified by using Johansen cointegration test and VAR methods over Turkey?s data between 1989-2009 period. In the conclusion, we found that Turkey has been unable to efficiently take advantage of knowledge transfers materialized by foreign trade; that is, we reached the conclusion that there is no growth effect of knowledge transfers via foreign trade.