İşitme kayıplı bireylerin yasal hakları konusunda farkındalık üzerine bir araştırma
A study on awareness of legal rights of individuals with hearing loss
Yazar: UĞUR YAREN ŞIKBİLGE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL TERLEMEZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Bu tez çalışmasında, işitme kayıplı bireyler ve ebeveynlerinin yasal haklar konusunda farkındalık düzeylerinin incelenmesi ve bu farkındalık düzeylerinin demografik değişkenlerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlamıştır. Çalışmanın evrenin Türkiye'deki işitme engelli bireyler veya ebeveynleri oluşturmaktadır. Çalışmada veriler anket yöntemi ile toplanmıştır. Anket formu 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci kısmında katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik 11 sorudan oluşan "Demografik Bilgi Formu"; ikinci kısımda işitme kaybı özellikleri ile ilgili 4 sorudan oluşan "İşitme Kaybı Bilgi Formu" ve son kısımda da katılımcıların engelli hakları konusundaki bilgi ve görüşlerine dair 27 sorudan oluşan "İşitme Kayıplı Bireylerin Yasal Hakları Farkındalık formu" bulunmaktadır. Anketler 05 Haziran 2023 ile - 30 Kasım 2023 tarihleri arasında yüz yüze veya bireylere gönderilen online anket ile toplanmıştır.  Anket uygulama süreci sonunda bu çalışmanın örneklemini 53'ü engelli birey ve 51'i engelli birey ebeveyni olmak üzere toplam 104 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada toplanan veriler, IBM SPSS Statistics 26.0 (SPSS, Chicago, IL) ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Kolmogorov-Smirnov testi, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi, Ki Kare Testi ve Spearman Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır.
Araştırmanın analiz sonuçlarına göre, işitme kayıplı bireyler ve ebeveynlerinin yasal haklar konusunda farkındalık düzeyleri demografik değişkenlere ve işitme kaybı durumlarına göre farklılık göstermektedir. İşitme engelli bireyler ve ebeveynlerinin yasal hakları konusunda farkındalık düzeyleri eğitim durumlarına, işitme cihazı ve koklear implant kullanma durumlarına ve yaşlarına göre istatiksel olarak anlamlı farklılıklar gösterirken; cinsiyetleri ve sosyoekonomik durumlarına göre istatiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Ayrıca, işitme kayıplı bireylerin yasal haklar konusunda farkındalık düzeylerinin, ebeveynlerine göre genellikle daha yüksek olduğu tespit edilmiştir Çalışma, işitme engelli bireylerin ve ebeveynlerinin sahip oldukları yasal haklara ilişkin farkındalık düzeylerini değerlendirdiği için ilgili literatüre önemli katkıların sağlayacak ve ayrıca, uygulayıcılara işitme engelli hakları konusunda neler yapılması gerektiği konusunda yön gösterici olacaktır.

Abstract:
The goal of this thesis study was to assess the awareness of individuals with hearing loss and their parents about their legal rights, and to determine how this awareness relates to demographic factors. The study focused on hearing-impaired individuals and their parents in Turkey. Data was collected through a comprehensive survey, which included three parts: a "Demographic Information Form" consisting of 11 questions, a "Hearing Loss Information Form" with 4 questions, and a "Legal Rights Awareness Form of Individuals with Hearing Loss" including 27 questions. Surveys were conducted face-to-face or via an online survey between June 5, 2023, and November 30, 2023, resulting in a total of 104 participants, 53 of whom were individuals with hearing loss and 51 were parents of hearing-impaired individuals. The study's data were analyzed using IBM SPSS Statistics 26.0, including tests such as the Kolmogorov-Smirnov test, Mann-Whitney U Test, Kruskal Wallis Test, Chi-Square Test, and Spearman Correlation Coefficient. 
The research analysis results show that the awareness levels of individuals with hearing loss and their parents about their legal rights vary according to demographic variables and hearing loss status. Furthermore, the awareness levels of both hearing-impaired individuals and their parents varied significantly based on educational status, use of hearing aids and cochlear implants, and age, but not based on gender and socioeconomic status. Also, the research showed that awareness levels of individuals with hearing loss about their legal rights were generally higher than those of their parents.  This study holds significance in providing insight into the awareness levels of hearing-impaired individuals and their parents regarding their legal rights, which can contribute to the existing literature and help guide practitioners in improving the rights and well-being of individuals with hearing loss.