Venae pulmonales'in çok kesitli bilgisayarlı tomografi ile morfometrik analizi ve klinik önemi
Morphometric analysis of the pulmonary veins through multi-slice computed tomography and clinical significance
Yazar: BEYZA KARAARSLAN
Danışman: PROF. DR. İSMİHAN İLKNUR UYSAL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Morfometri = Morphometry ; Pulmoner venler = Pulmonary veins ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Venae pulmonales = Venae pulmonales

Özet:
Venae pulmonales gebeliğin 4. haftasında tek bir ana pulmoner venden orjin alarak gelişmeye başlar. Genellikle iki sağda ve iki solda olmak üzere dört adet venae pulmonales oluşur. Bu dört ven ayrı ayrı atrium sinistrum'a açılmasına rağmen, sayı ve açılma şekilleri bakımından birçok varyasyon tanımlanmaktadır. Varyasyonların bilinmesi invaziv girişimler sırasında oluşacak komplikasyonların önlenmesi açısından oldukça önemlidir. Bu tez çalışmasında, venae pulmonales drenaj tipleri ve atrium sinistrum şekillerinin belirlenmesi yanı sıra bu yapılara ait morfometrik verilerin elde edilmesi ve analizi amaçlandı.
Çalışma, Radyoloji Anabilim Dalı arşivinden elde edilen 203 yetişkine (80 kadın, 123 erkek; 18-86 yaş aralığı) ait çok kesitli bilgisayarlı tomografi (1 mm kesit aralığı) görüntüsünde retrospektif olarak gerçekleştirildi. Öncelikle venae pulmonales drenaj tipleri ve atrium sinistrum tipleri belirlendi, venlerin ostium çapları, ostiumlar arası uzaklıklar ile her bir vena pulmonalis'in ostiumdan ilk dalına kadar uzunluğu ölçüldü. Bu venlerin y ekseni ve birbirleri arasında oluşan açılar hesaplandı. Daha sonra atrium sinistrum çapları (transvers-vertikal) ölçüldü. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi, SPSS 21.0 (IBM, USA) paket programında yapıldı. Drenaj tiplerinin birbirleri ve atrium sinistrum tipleri ile ilişkisi belirlendi. Ölçüm verileri, cinsiyete ve tarafa (sağ-sol) göre karşılaştırıldı.
Çalışmada, vv. pulmonales drenaj tiplerinden sağ tarafta en sık (%35,5) D2a (İki atrial ostia: üst ve alt lob venleri için; orta lob veni üst lob venine katılır) ve sol tarafta ise en sık (%42.9) S2a (İki atrial ostia: üst ve alt lob venleri için, atrial duvarla ayrılan) gözlendi. Erkeklerde, sadece iki venae pulmonales uzaklığının (vena pulmonalis dextra superior ile vena pulmonalis dextra inferior ve vena pulmonalis sinistra superior arasındaki uzaklık; vena pulmonalis dextra inferior ile vena pulmonalis sinistra inferior arasındaki uzaklık) ve atrium sinistrum transvers çapının kadınlardan istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) yüksek olduğu saptandı. Atrium sinistrum'un %76 oval tipte olduğu gözlendi. İki kadın hastada atrium sinistrum tepesinin sağ tarafında aksesuar vene (sağ tepe pulmoner veni) rastlandı. Açı ölçüm verilerindeki en yüksek (80,77°) ve en düşük (27,8°) değerler; vena pulmonalis dextra superior ile vena pulmonalis dextra inferior arasındaki açıya (A5) ait olup erkeklerde saptandı. 
Sonuç olarak bu çalışmada, venae pulmonales ve atrium sinistrum ile ilgili girişimlere katkı sağlayacak morfolojik ve morfometrik özellikler elde edildi.

Abstract:
The pulmonary veins start to develop by originating from a single common pulmonary vein at 4th gestational week. Four pulmonary veins usually appear as two on the right and two on the left. Although these four veins open into the left atrium, many variations have been identified for number and opening forms. Recognition of variations are essential in order to prevent possible complications during invasive procedures. The aim of this dissertation was to determine drainage types of venae pulmonales and left atrium forms, and to obtain and analyze the morphometric data of these formations.
The present study was conducted retrospectively on 203 adults (80 females, 123 males; age range 18-86 years) on multi-slice computed tomography (1 mm slice range). First, drainage types and left atrium types were identified; ostium diameters, the distance between ostiums as well as the distance between each pulmonary vein and first branch of the ostium. Angles of these veins with the y axis and each other were calculated. Then, the left atrium diameters (transverse-vertical) were measured. Statistical analysis of the data was performed through SPSS 21.0 (IBM, USA) package program. The association of drainage types with each other and left atrium types was determined. Measurement data were compared depending on the gender and side (right-left).
In the present study; the most common drainage type of the pulmonary veins was D2a (35.5%) (two atrial openings: for upper and lower lobe veins; the middle lobe vein participates into the upper lobe vein); the most common drainage type on the left side was S2a (42.9%) (two atrial openings: for upper and lower lobe veins, separated by the atrial wall). The distance between two pulmonary veins (the distance between the superior right pulmonary vein and inferior pulmnonary vein, and the superior left pulmonary vein; the distance between inferior right pulmonary vein and left inferior pulmonary vein), and the transverse diameter of the left atrium were significantly higher in males (p<0.05) when compared to females. The type of the left atrium was oval by 76%. An accessory vein (right apex pulmonary vein) was detected on the right side of the top of the right atrium in two female patients. The highest and lowest values among angle measurements were as follows; the highest and lowest angles between the right superior pulmonary vein and right inferior pulmonary vein (A5) were 80.77° and 27.8°, respectively. 
Consequently, important morphological and morphometric features that would contribute to the procedures were obtained about the pulmonary veins and left atrium.