Karaciğer sirozlu hastalarda splenik arter anevrizma sıklığı
Liver cirrhosis in patients with splenic artery aneurysms frequency
Yazar: ŞENGÜL BARAN
Danışman: PROF. DR. MUHSİN KAYA
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Anevrizma = Aneurysm ; Arterler = Arteries ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Splenik arter = Splenic artery

Özet:
Giriş ve amaç: Splenik arter anevrizması (SAA)  karaciğer sirozunun önemli bir komplikasyonu olup, hastanın klinik seyrini etkileyebilir. Çalışmamızın amacı karaciğer sirozunda SAA sıklığını ve gelişiminde etkili olan faktörleri saptamaktı.
Materyal ve metod: Karaciğer sirozu tanısı konulan ve kontraslı dinamik abdomen tomografisi çekilen vakaların klinik, laboratuar, endoskopik ve tomografik bulguları retrospektif olarak değerlendirildi. Radyolojik inceleme sırasında SAA'sının varlığı, lokalizasyonu, anevrizma çapı ve sayısı ile beraber portal ve splenik ven, hepatik arter çapı, portal ven trombozu, asit ve hepatosellüler kanser varlığı araştırıldı. 
Bulgular: 109  (%63.7) erkek ve 62 (%36,3) kadın olmak üzere toplam 171 hasta değerlendirildi. Sirozun en sık sebebi sırasıyla kronik hepatit B (HBV) (%34.50), HBV+kronik hepatit delta (HDV) (%25.14), kriptojenik (%22.2), kronik hepatit C (HCV) (%11.6) enfeksiyonu, Budd-Chiari sendromu (%2.9) ve nadir sebeplerdi. Vakaların %37.4'ü  Child A, %38'i Child B ve %24.5'i Child C hastasıydı. Toplam 27 (%15.7) vakada SAA'sı saptandı. Anevrizma ortalama çapı 11.66 (6.06-27.1 arasında) mm olup, 20 (%74) vakada dalak hilusunda, 4 (%14.8) vakada ortada, 2 (%7.4) vakada proksimalde ve 1 (%3.7) vakada splenik arterin hem hilus ve hem de orta kesiminde anevrizma vardı. Anevrizma 24 (%88.8) vakada tek ve 3 (%11.2) vakada birden fazlaydı. SAA'sı olan hasta grubu daha genç (49±13.36 yıl vs. 56±13.77 yıl, p=0.031) olup, kadınlarda erkeklere göre daha yüksek oranda (%23.2 vs %12, p=0.05) anevrizma saptandı. SAA'sı  saptanan grupta daha düşük oranda kronik HCV enfeksiyonu (%0 vs %14.6, p=0.008) ve kronik HDV enfeksiyonu (%22.2 vs. %46.4, p=0.005) saptandı. Ayrıca SAA'sı olan grupta daha düşük AST (75±85 vs 93±192, p=0.034) ve platelet düzeyi (78000±47100/mm3 vs 115.8±98.2, p=0.017) saptandı. Portal ven çapı ve splenik ven çapı SAA'sı olan grupta anlamlı olarak daha geniş (sıra ile 15,4±3,8 mm vs 13.1±2.9 mm,  p=0.001; 12.6±4.3 mm vs 9.6±2.7 mm, p= <0.001) saptandığı halde, hepatik arter çapı SAA'sı olan grupta anlamlı olarak daha dar (3.7±1.2 mm  vs. 4.5±1.2 mm, p=0.005) saptandı. Yapılan multivariant analizde SAA'sı gelişimiyle hepatik arter çapı arasında ters ilişki (OR=0.48, %95 CI=0.27-0.85; p=0.011) ve splenik ven çapı arasında doğru ilişki (OR=1.23, %95 CI=1.02-1.5; p=0.032) saptandığı halde, diğer parametreler ve anevrizma gelişimi arasında anlamlı ilişki saptanmadı. 
Sonuç olarak, SAA'sı sirozlu vakaların önemli kısmında gelişebilir. Sirozlu vakaların takibi sırasında splenik arter anevrizması varlığı ve buna bağlı gelişebilecek komplikasyonların göz önünde bulundurulması faydalı olabilir.

Abstract:
İntroduction and Purpose: Splenic artery aneurysm (SAA) as an important complication of liver cirrhosis can have effect on the clinical course of the patient. The aim of our study was to determine the prevalence of SAA in liver cirrhosis and the effective factors in its development.
Materials and methods: Clinical, laboratory, endoscopic and tomographic findings of the cases which were diagnosed as liver cirrhosis and had Dynamic contrast-enhanced abdominal CT (DCEA CT) were eveluated retrospectively. In the radiologic assesment, the presence of hepatocellular carcinoma, ascites, portal vein trombosis were investigated along with presence of SAA, its localisation, count and diameter of aneurysm. Diameters of portal and hepatic veins and hepatic artery were measured.
Findings: 171 patients, 109 male (63.7%) and 62 female (36.3%), were assessed in total. Etiology of cirrhosis in these patients were chronic hepatitis B (HBV) (34.5%), HBV+ chronic hepatitis delta (HDV) (25.14%), cryptogenic (22.2%), chronic hepatitis C infection (HCV) (11.6%), Budd-Chiari syndrome (2.9%) and rare diseases, respectively. 37.4% of cases was Child A, 38% of cases were Child B, 24.5% cases were Child C patients. SAA was detected in 27 (15.7) patients. The average diameter of the aneurysm was 11.66 mm (between 6.06-27.1 mm). In 20 patients (74%), aneurysm was located in hilus of spleen; in 4 cases (11.2%), it was in the middle; in 2 patients, it was in proximal; and in one patient, there was aneurysm both in hilus and in the middle region. Aneurysm  was one in 24 (88.8%) cases and more than one in 3 (11.2%) patients. The group of patient with SAA was younger (49±13.36 year vs. 56±13.77 year, p=0.031) and aneurysm was detected more frequent in women than in men (%23.2 vs %12, p=0.05). In the group of patients with SAA, a lower percentage of chronic HCV infection (%0 vs %14.6, p=0.008) and a lower percentage of chronic HDV infection (%22.2 vs. %46.4, p=0.005) were detected. Besides, in the group of patients with SAA, lower levels of AST(75±85 vs 93±192, p=0.034) and platelet (78000±47100/mm3 vs 115.8±98.2, p=0.017) were detected. Although diameters of portal vein and splenic vein (15,4±3,8 mm vs 13.1±2.9 mm,  p=0.001; 12.6±4.3 mm vs 9.6±2.7 mm, p= <0.001, respectively) were significantly wider in group with SAA, diameter of hepatic artery was significantly more narrow (3.7±1.2 mm  vs. 4.5±1.2 mm, p=0.005). In multivariate analysis, although an inverse relationship between development of SAA and diameter of hepatic artery (OR=0.48, %95 CI=0.27-0.85; p=0.011), and a  direct relationship between SAA and diameter of splenic vein were detected, a relationship between other parameters and occurrence of aneurysm was not detected.
In conclusion, SAA can develop in a significant part of cirrhosis cases. The existence of SAA and accordingly considering complications that could occur due to it can be useful during the monitoring of cirrhosis patients,.
Results: SAA can occur in important proportion of cirrhosis cases. During the monitoring of cirrhosis patients, considering existence of SAA and complications that could occur due to SAA can be useful.