II. Meşrutiyet döneminde bütçeler (1908-1918)
Budgets in the II. Constitutional period (1908-1918)
Yazar: HAKAN AYAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET MEHMETEFENDİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; Tarih = History
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe sistemleri = Budget systems ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Türk parlamento tarihi = Turkish parliament history ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Bu çalışma, II. Meşrutiyet'in ilk on yılında hazırlanan bütçelerin ve bütçe görüşmelerinin ortaya konulmasını hedeflemektedir. Bütçelerin hazırlanması sırasında görülen rakamlardan daha çok bütçelerin Meclis'te görüşülmesi sırasında ortaya çıkan fikir, görüş, tartışma ve incelemeleri ortaya koymak temel amacımız olmuştur. 
II. Meşrutiyet'in 1908 yılında ilan edilmesinden sonra I. Dünya Savaşı'nın bittiği 1918 yılına kadar hazırlanan dokuz tane bütçe vardır. 1913-1914 mali yılında savaş nedeniyle bütçe hazırlanamamıştır. Bu dönem içerisinde birçok sosyal, siyasal ve ekonomik zorluklar ile karşılaşılmıştır. II. Meşrutiyet dönemi bütçeleri de bu şartlar altında kanunlara uyularak hazırlanmaya çalışılmıştır. Bütçelerin müzakere edilmesine özen gösterilmiştir. On yıllık dönem içerisinde bütçeler hazırlanırken birçok geçici bütçe ve olağanüstü bütçe ile karşılaşılmıştır. Burada siyasal hayatın getirmiş olduğu zorluklar ön plana çıkmıştır. Bu siyasal hayat, ülkeyi ekonomik olarak zor durumlara düşürmüş ve bütçelerin Meclis'te görüşülmesi geciktirdiği yıllar olmuş ve bu yüzden geçici bütçeler hazırlanmıştır. Savaş döneminde ordu için yapılan masraflar bütçelerde kendisine büyük yer bulmuştur. Bu durum, bütçe açıklarının oluşmasına ve hem dâhili hem de harici borçlanmalara sebep olmuştur. Bütçe açıkları ve savaş durumu için gerekli mali yapının nasıl karşılandığı, borçlanmaların nasıl gerçekleştiği, gelir ve gider dengesi gibi konular bu süreç içerisinde önemli bir yer tutmuştur.
Çalışmamızda, sayısal veriler vermekten çok Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridelerinde yer verilen görüşmelere değinmeye çalışılmıştır. Bütçeyle ilgili bilgilerin yanında alınan istikrazlara da değinilmiştir. Çalışmada cevap aranan temel soru, Meclis bütçe görüşmelerinin nasıl gerçekleştirildiği ve bütçeler hazırlanırken uygulanan yöntem olmuştur.
Anahtar Kelimeler: II. Meşrutiyet, Meclis-i Mebusan, Bütçe, I. Dünya Savaşı, Maliye.

Abstract:
The subject of our study is there were budgets prepared in the first ten years of the II. Constitutional Monarchy. Our main aim is to reveal the ideas, opinions, discussions and examinations that emerged during the discussion of the budgets in the Assembly rather than the figures seen during the preparation of the budgets.
After the declaration of the II. Constitutional Monarchy in 1908, there were nine budgets prepared until the end of the First World War in 1918. During this period, many social, political and economic difficulties were encountered. II. Constitutional period budgets were also tried to be prepared in accordance with the laws under these conditions. Care was taken to negotiate the budgets. During the ten-year period, many temporary and extraordinary budgets were encountered while preparing the budgets. Here, the difficulties brought by political life came to the fore. This political life put the country in difficult situations economically and there were years when the budgets were delayed to be discussed in the Parliament, and therefore temporary budgets were prepared. During the war, the expenses made for the army found a great place in the budgets. This situation led to the formation of budget deficits and both internal and external borrowing. Issues such as budget deficits and how the necessary financial structure for the war situation was met, how borrowings were realized, and the balance of income and expenditure had an important place in this process.
In our study, rather than giving numerical data, it has been tried to refer to the interviews in the Official Records of Meclis-i Mebusan. In addition to the information about the budget, the borrowings received were also mentioned. The main question sought to be answered in the study was how the parliamentary budget discussions were held and the method applied while preparing the budgets.
	Keywords: II. Constitutional Monarchy, Meclis-i Mebusan, Budget, First World War, Finance.