Karaciğer sirozunda özofagus varislerinin non invaziv yöntemlerle değerlendirilmesi
Evaluation of esophageal varices with non invasive methods in liver cirrhosis
Yazar: FİKRİ ŞİRİN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TANER GÜLŞEN
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Hepatit = Hepatitis ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit C = Hepatitis C ; Hipertansiyon-portal = Hypertension-portal ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Portal sistem = Portal system ; Özofagus hastalıkları = Esophageal diseases

Özet:
Karaciğer sirozu, hepatosellüler yetersizlik ve portal hipertansiyon bulgularıyla seyreden ölümcül bir hastalıktır. Özofagus varisleri siroz hastalarında portal hipertansiyonun ciddi bir sonucudur. Özofagus varislerini değerlendirmede endoskopi en sık kullanılan yöntemdir. Bu çalışmada kronik hepatit B veya hepatit C' ye bağlı karaciğer sirozu olan hastalarda özofagus varislerinin varlığı ve derecesinin öngörülmesinde non invaziv parametler değerlendirildi. Çalışmaya 2009-2015 yılları arasında Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı'nda takip edilen etyolojide hepatit B ve hepatit C virüsü olan 324 karaciğer sirozlu hasta alındı. Hastaların demografik, klinik, laboratuar, radyolojik (dalak boyutu, portal ven çapı, portal ven akımı) ve endoskopik bulguları retrospektif olarak dosya taraması ile elde edildi. Trombosit sayısı, milimetre cinsinden dalak boyutuna bölünerek trombosit sayısı/dalak boyutu oranı elde edildi. Laboratuar ve radyolojik verilerin varis ile ilişkisi değerlendirildi. Çalışmaya alınan 324 hastanın 178 (%54.9)'i erkek, 146 (%45.1)'sı kadın olup yaş ortalaması 57.4±11.2 (27-87) idi.164'ü kronik hepatit B, 160'ı ise kronik hepatit C'ye bağlı siroz idi. Hastaların 69 (%21.3)'unda özofagus varisi saptanmazken, 255 (%78.7) hastada özofagus varisi mevcuttu. 255 hastanın 97 (%29.9)'sinde grade 1, 129 (%39.8)'unda grade 2, 29 (%9.0)'unda ise grade 3 özofagus varisi görüldü. Child-Pugh sınıflamasına göre 170 hasta (%52.5) sınıf A'da, 94 hasta (%29.0) sınıf B'de, 60 hasta (%18.5) sınıf C'de yer almaktaydı. Özofagus varisi olan ve olmayan gruplar arasında dalak boyutu, portal ven çapı, trombosit sayısı, trombosit sayısı/dalak boyutu oranı arasında anlamlı fark bulundu (p=0001). Varis varlığını predikte eden trombosit sayısı/dalak boyutu oranı cut off değeri ≤846 (sensitivite %90, spesifite %91) olarak saptandı. Trombosit sayısı/dalak boyutu oranı 846 ve altındaki değerler için varis varlığını göstermedeki pozitif prediktif değeri %97.4 olup negatif prediktif değeri %71.5 bulundu. Sirozlu hastalarda özofageal varis varlığını predikte eden değerler içerisinde özellikle trombosit sayısı/dalak boyutu oranının sensitivite ve spesifitesinin yüksek olduğu saptandı. Varis varlığı açısından bu oranının 846 ve altında olması önemlidir. Siroz hastalarında varis varlığını tahmin etmede kullanılabilecek non invaziv bir belirteç olabilir.

Abstract:
Liver cirrhosis is a fatal disease with hepatocellular insufficiency and portal hypertension symptoms. Esophageal varices are a serious consequence of portal hypertension in patients with liver cirrhosis. Endoscopy is the most commonly used method for the evaluation of esophageal varices. The aim of this study is to evaluate non invasive predictors of presence and size of esophageal varices in chronic hepatitis B or C positive liver cirrhosis patients. Three hundred and twenty four cirrhotic patients with hepatitis B or C who applied to Gastroenterology clinic of Gaziantep University between the years of 2009-2015 were included in the study. Demographic, clinical, laboratory, radiological (spleen size, portal vein diameter, portal flow), and endoscopic (presence and size of esophageal varices) findings were obtained from the patients files as retrospectively. Platelet count/spleen size ratio was obtained from platelet count by dividing the spleen size in millimeters. The relationship between presence of varices and laboratory/radiological findings were assessed.
A total of 324 patients were included. The mean age was 57.4±11.2 years; 178 (54.9%) were men, and 146 (45.1%) women. 164 patients were chronic hepatitis B related cirrhosis and 160 were chronic hepatitis C related cirrhosis. Esophageal varices were present in 255 (78,7%) patients and in 69 patients (21.3%) had no esophageal varices. Out of 255 patients, 97 (29.9%) had grade 1, 129 (%39.8) grade 2, 29 (%9) grade 3 varices. Child-Pugh classification, 170 (52.5%) patients were classified as class A, 94 (29%) as class B, and 60 (18,5%) as class C. Spleen size, portal vein diameters, platelet count and Platelet count/spleen size ratio were statistically significant difference in varices group according to non-varices group (p=0001). In the estimation of varices; cut off value of platelet count/spleen size ratio were found ≤846 with sensitivity 90 %, specificity 91 %, positive and negative predictive values of 97,4% and 71,5%, respectively. For estimate presence of esophageal varices in patients with cirrhosis, platelet count/spleen size ratio was found with high sensitivity and specificity. The ratio ≤846 is important for estimating presence of varices. This ratio as non invasive method can be useful for estimating presence of varices in liver cirrhosis patients.