Premenstrüel sendrom/premenstrüel disforik bozukluğu olan adölesanlarda dikkat ve kısa süreli belleğin incelenmesi
Analysis of attention and short-term memory in adolescents with premenstrual syndrome / premenstrual dysphoric disorder
Yazar: CANSU ÇOBANOĞLU
Danışman: PROF. DR. KORAY MEHMET ZEYNEL KARABEKİROĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bellek = Memory ; Dikkat = Attention ; Ergenler = Adolescents ; Kısa süreli bellek = Short term memory ; Kısa süreli bellek = Short term memory ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Menstrüasyon = Menstruation ; Premenstrüel sendrom = Premenstrual syndrome ; Premenstrüel sendrom = Premenstrual syndrome ; Seçici dikkat = Selective attention

Özet:
Amaç: Premenstrual Sendrom (PMS); Menstrüel döngünün luteal evresinde belirtilerinin ortaya çıktığı ve menstrüasyonun başlamasıyla gerilediği bilinen bedensel, duygusal, davranışsal ve bilişsel farklılıklarla kendini gösteren döngüsel bir tablodur. Premenstrüel Disforik Bozukluk (PMDB), PMS' in şiddetli bir formudur. Bazı olgularda çalışma kapasitelerinde ve okul performanslarında ciddi düzeyde bozulma olabilmektedir. Erişkin PMS/PMDB tanısı alan kadınların yaşadıkları dikkat ve konsantrasyon problemlerinden yola çıkarak nörokognitif değerlendirmelerinin yapıldığı çalışmalar bulunmaktadır. Adölesanlarda PMS/PMDB çalışmaları oldukça az olmakla birlikte, genel itibariyle bugüne kadar yapılan çalışmalar prevelans belirleme çalışmaları olup bu adölesanların yaşadığı semptomlara yönelik olarak dikkat, bellek ve diğer nöropsikolojik parametrelerin değerlendirildiği bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışmamızda; PMS ya da PMDB tanısı koyduğumuz adölesan kızların dikkat ve kısa süreli bellek gibi nörokognitif parametrelerini dönemsel olarak değerlendirip kontrol grubuna göre farklılıkları ya da benzerlikleri ortaya koymak amaçlanmıştır.
Metod: Çalışmada 14-18 yaş arası 86 adölesan kızdan Premenstrüel Değerlendirme Formu' nu doldurmaları istendi. PMS Şiddet skoru 1,7 ve üzerinde olan 56 olgu tespit edildi, bu olgulardan tanı kriterlerini karşılamayan, takiplerine devam etmeyen, dönemsel değerlendirmelerin en az birine katılmayan 20 olgu çalışma istatistiklerine dahil edilmedi. PMS şiddet skoru 1,7' nin altında olan 30 olgu ise PMS yok olarak değerlendirildi ve kontrol grubuna dahil edildi. Çalışma PMS/PMDB grubunda 36 olgu, kontrol grubunda 30 olgu ile tamamlandı. Menstrüasyon döngülerine göre sikluslarının 6-10. Günleri (Foliküler faz) ve -7 - -1.Günleri (Luteal faz) içindeki günlerde olmak üzere 2 kez randevu verilen olgulara, görüşmeci tarafından önce Edinburgh Depresyon Ölçeği doldurtuldu, ardından Görsel İşitsel Sayı Dizisi Testi B Formu ve Stroop Testi TBAG Formu uygulandı. 
Bulgular: Çalışmamızda PMS/PMDB tanısı olan olguların Stroop testi Süre 5 için kontrol grubuna göre daha düşük performans gösterdikleri, ayrıca bu grubun kendi içerisinde luteal dönemlerinde foliküler dönemlerine göre test sonuçlarının anlamlı olarak daha düşük olduğu gözlenmiştir. Çalışmamızda GİSD-B testi alt parametrelerinde PMS/PMDB grubunun kendi içerisinde luteal dönemlerinde anlamlı olarak düşük olduğu, kontrol grubu için GİSD-B' nin alt parametrelerinde anlamlı fark olmadığı görülmüştür. PMS/PMDB grubu ile kontrol grubu arasında GİS-B testi alt parametrelerinde anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları PMS/PMDB tanısının neden olduğu çeşitli dikkat, bozucu etki ve kısa süreli bellek gibi bazı nörokognitif sorunlar tanımlamıştır. Bunun klinik önemini araştırmak, hastalığın özellikle adölesan kızlarda etkilerini ortaya koymak amacıyla daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. PMS/PMDB nin gerek risk faktörlerinin gerekse etyolojisinin bilişsel bozukluklarla ilişkisinin anlaşılması hem etkin tedavi stratejileri belirlenmesi hem de uygun danışmanlık sağlanması bakımından önem arz etmektedir.

Abstract:
Objective: Premenstrual Syndrome (PMS) is a cyclic process that includes somatic, emotional, behavioral, and cognitive differences in the luteal phase of menstrual cycle. The symptoms diminish with the onset of menstruation. Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD) is a severe form of PMS. In some cases, PMDD causes serious deterioration in working capacities and school performances. There are studies that evaluated the neurocognitive functions of women who are diagnosed with PMS / PMDD. The studies on PMS / PMDD in adolescents are scarse in number, and the studies conducted to date are prevalence studies, and they did not evaluate the attention, memory and other neuropsychological parameters in the adolescents with PMDD. In our study, we aimed to evaluate the neurocognitive functions of the adolescent girls that are diagnosed with PMS or PMDD, such as attention and short-term memory. In addition, we aimed to show the differences or similarities with the control group in terms of phase differences in menstruation.
Method: The participants were asked to fill in the Premenstrual Assessment Form (PAF) (n:86) (14-18 y. ages). 56 cases with a PMS severity score of 1.7 or more were identified from the adolescents. 20 of these cases who did not meet the diagnostic criteria, did not attend the follow-up, and did not attend at least one of the periodic evaluations were excluded from the study statistics. The adolescents with PAF scores less than 1.7 were assumed without PMS and included into the control group (n:30). The study was completed with 36 cases in the PMS / PMDB group and 30 cases in the control group. The adolescents were assessed two times according to the phase of menstruation one in follicular phase (6-10. day) and one in luteal phase (-7 - -1. day). The Edinburgh Depression Scales were filled in these days, then Audio Visual Digit Span Test Form B and Form TBAG Stroop tests were administered. 
Results: In our study, subjects with PMS / PMDD had a lower performance compared to the control group for Stroop test Time 5, and the test results were significantly lower in the luteal phase of this group compared to the follicular phase. In our study, it was found that in the VADS-B test subparameters, the PMS / PMDD group was significantly lower in the luteal period and there was no significant difference in the subparameters of VADS-B for the control group, in terms of phase difference. No significant difference was found between the PMS / PMDD group and the control group in the VADS-B test subparameters. 
Conclusion: The results of this study identified some neurocognitive problems, such as the various attention, disruptive effects and short-term memory in adolescents with PMS / PMDD diagnoses. Further studies are needed to investigate the clinical significance of this syndrome. Understanding of the risk factors and etiology of cognitive deficits in PMS / PMDD is important for determining effective treatment strategies and providing them appropriate counseling.