Ailesi mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocukların yaşantılarının resimlerine yansıması ve plastik açıdan incelenmesi
Reflections of lives of the children whose families work as seasonal agricultural workers on their drawings and their analysis of plastic
Yazar: EMİNE TEKER
Danışman: PROF. DR. OSMAN ALTINTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Kompozisyon = Composition ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Tarım işçileri = Agricultural workers ; Çocuk resimleri = Children's paintings ; Çocuklar = Children ; İşçiler = Workers

Özet:
Resim, çocukların dünyasında, kendilerini özgürce ifade edebilecekleri en önemli araçlardan biridir. Çocukların yaptıkları resimler, duygularını, isteklerini, yaşantılarını ve gelişim süreçlerini anlamamızda bizlere birçok bilgi vermektedir. Araştırmanın genel amacı, Ailesi mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocukların bu süreçten nasıl etkilendiğini (Eğitim, sağlık, beslenme, barınma, kültürel.) çocukların yaptıkları resimlere nasıl yansıdığını, plastik açıdan araştırmaktır. Araştırma genel tarama (survey) modeline dayalı betimsel bir araştırmadır. Anket formu ile toplanan ön bilgiler sonrasında yapılan uygulama çalışmaları projektif bir yöntem olan resim yorumlama tekniği (Görsel Analiz) ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın evreni, Şanlıurfa ilinde ailesi mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocuklar, örneklemi ise Şanlıurfa'nın Eyyübiye belediyesine bağlı 3 ilkokulda okuyan 7-9 yaş grubu toplam 120 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri 8 bölümden ve 40 sorudan oluşan bir "Öğrenci Değerlendirme Formu" ile çocukların "Yaz Tatilinde Neler Yapıyorsunuz?" ve "Hayalinizdeki Yaz Tatili" konularında resmettikleri çalışmaların değerlendirilmesi ile elde edilmiştir. Anketler ve resimler betimsel istatistiki hesaplarla değerlendirilmiş ve tablolandırılmış,  ayrıca resimler Lowenfeld'in resimsel gelişim evreleri kuramı ile Piaget'nin zihinsel Gelişim evreleri kuramı ile eşleştirilerek hazırlanmış gelişim evreleri dikkate alınarak oluşturulmuş  "Resim Değerlendirme Formu" ile 3 alan uzmanı tarafından çizgisel gelişim basamakları bakımından ele alınarak değerlendirilmiştir. Anketlerin değerlendirilmesi ve resimlerin yorumlanması sonucunda, Ailesi mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocukların bu süreçten eğitim, sağlık, beslenme, barınma, sanat, spor ve kültürel yaşantıları bakımından olumsuz olarak etkilendikleri, Ailesi mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocukların yaptıkları resimler, plastik açıdan incelendiğinde (renk, şema, mekan ve anlatımsallık) çizgisel gelişim düzeylerinin normal olduğu ancak geride ve ileride olan çocukların da olduğu, verilen resim konularında resmedilen konulara bakıldığında, çocukların bildikleri, gördükleri, yaşadıkları konuları resmederken, hayallerindeki konulara oranla daha başarılı oldukları gözlemlenmiştir. Ailesi mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocukların yaşantılarının,  figür, nesne, renk ve resmedilen kompozisyonlar bakımından resimlerine yansıdığı ortaya çıkmıştır. Araştırma sonuçları dikkate alındığında, ailesi mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocukların eğitim sorunlarının giderilmesi için, gittikleri yerlerde eğitimlerine devam edebilmelerine olanak sağlanacak koşulların ilgili kurumlarca hazırlanması, belediyelerin ve halk eğitim merkezlerinin mevsimlik tarım işçisi çocuklar için sanat, spor ve kültürel aktiviteler düzenlemesi ve Kurumların ailesi mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocukların sorunlarını çözmek için disiplinler arası işbirliği yapmaları önerilmektedir.



Anahtar kelimeler, Sanat Eğitimi, Çocuk Resmi, Mevsimlik Tarım İşçiliği, Çocuk İşçi.

Abstract:
In children's world, drawing is one of the most significant tools for children to express themselves freely. Children's drawings provide a lot of information for us to understand their emotions, desires, lives and development processes. The purpose of this study is to investigate how the children whose families work as seasonal agricultural workers are affected by this period (in terms of education, health, nutrition, sheltering, culture etc.) through the view of plastics using the pictures made by children. The study is a descriptive research based on survey model. Application studies following preliminary information which were collected through questionnaire forms were evaluated using visual analysis technique, which is a projective method for interpretations of the drawings. The population of the study consists of children whose families work as seasonal agricultural workers in Sanlıurfa and the research sample consists of 120 students aged 7-9 who study at elementary schools in Eyyubiye district of Sanlıurfa. Research data was collected through "Student Evaluation Form" including 8 parts and 40 questions and through the evaluation of the drawings with the themes of "What do you do in your summer holiday?" and" Your Dream Summer Holiday". Questionnaires and drawings were evaluated by basic statistical calculations and expressed in tables; the drawings also were evaluated regarding the stages of development by 3 experts through "Drawings Evaluation Form" created in the light of Lowenfield's Stages of Artistic Development together with Piaget's Stages of Cognitive Development. As a result of the evaluation of the questionnaires and interpretation of the drawings,  it was found out that the children whose families work as seasonal workers are negatively affected by this period in terms of health, education, nutrition, sheltering, art, sports and cultural life; the level of children's drawings is normal (colour, scheme, setting and expression) when analysed from the view of plastics and children's experiences were reflected on their drawings considering figures, objects, colours and scenes depicted. In view of research results, authorities should provide opportunities for children to continue their education in cities that they goin an attempt to resolve their education problems; municipalities and public education centres should organise art, sports and cultural activities for children who work as seasonal agricultural worker and the authorities should strengthen interdisciplinary cooperation to solve problems of the children whose families work as seasonal agricultural workers.

Keywords : Art Education, Children's Drawings, Seasonal Agricultural Workers, Child Labour