Doğu Akdeniz ülkelerinin milli güç unsurlarının çok kriterli karar verme teknikleri ile incelenmesi
Multi-criteria decision-making of national power elements of Eastern Mediterranean countries examining with techniques
Yazar: MUHAMMET CÖMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MUTLU AKINCI
Erzurum Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akdeniz ülkeleri = Mediterranean countries ; Doğu Akdeniz = East Mediterranean ; Karar verme = Decision making ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; Milli güç = National power ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Doğu Akdeniz, tarihi antik Yunan ve Mezopotamya medeniyetlerine kadar götürülebilen dönemlerden itibaren Avrupa'dan başlayıp Çin'de sona eren karşılıklı ticari hatlar üzerinde ve bu hatların dış dünya ile bağlantısının önemli ve stratejik bir konuma sahip olmuştur. Bu stratejik konum, özellikle 2000'li yılların başından itibaren keşfedilmeye başlanan enerji kaynakları ile bölgesel politikaları şekillendirebilecek bir nitelik kazanmıştır. Bölgede keşfedilen enerji kaynakları ile bu kaynakların dünyaya dağıtımı bölgede fırsatlar ve riskleri beraberinde getirmektedir. Bu kapsamda özellikle Deniz Yetki Alanlarının Paylaşımı, Münhasır Ekonomik Bölge ve Kıbrıs Sorunu başta olmak üzere devam eden çekişmeli durum, hem bölgesel aktörler hem de küresel aktörlerin etkin şekilde yer aldığı ve haritaların yeniden şekillendirildiği orta vadedeki gelişmelerin güç üzerinden gerçekleştirilmesi kuvvetle muhtemeldir. 
Bu çalışmanın amacı Doğu Akdeniz Bölgesi'ndeki ülkelerin millî güç unsurlarının ÇKKV yöntemi kullanılarak analiz edilmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada Uluslararası İlişkiler (Uİ) disiplininin ana akım teorileri olan realizm ve liberalizm ile ÇKKV yöntemlerinden olan Entropi ve ARAS kullanılmıştır. Daha önce söz konusu bölge ülkelerine ÇKKV yöntemi kullanan herhangi bir çalışmaya rastlanılmadığı için bu çalışma literatüre yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre Doğu Akdeniz'de millî güç kapasitesi açısından en önemli ülke olarak Türkiye görülmektedir. Buna göre bölgesel dış politikanın sürdürülmesi yönünde elde edilen en önemli sonuç, Türkiye'nin bölge ülkelerine karşı sahip olduğu üstünlüğün ancak bölgede bir küresel gücün müdahalesi ile dengelenebileceği yönündeki öngörüdür.

Abstract:
The Eastern Mediterranean has an important and strategic position on the mutual trade lines starting from Europe to China and in ensuring the connection of these lines with the outside world since the periods that can be traced back to ancient Greek and Mesopotamian civilizations. This strategic position has gained more importance in the way that it can shape regional policies, especially with the energy resources that have started to be discovered since the beginning of the 2000s.
The energy resources discovered in the region and the distribution of these resources to the world bring opportunities and risks into the region. In this context, the ongoing contentious situation, especially the Sharing of Maritime Jurisdiction, the Exclusive Economic Zone and the Cyprus Problem, and the medium-term developments in which both regional and global actors are actively involved and the maps are reshaped, are highly likely to be realized through power.
The aim of this study is to analyse the national power elements of the countries in the Eastern Mediterranean Region by using the method of multi-criteria decision-making techniques. For this purpose, realism and liberalism, as of the mainstream theories of the IR discipline, and Entropy and ARAS, which are among the multi-criteria decision-making methods, were used in the study. Since no study using the aforementioned method has been encountered in the context of regional countries, this study brings a new perspective to the literature. According to the findings obtained in the study, Turkey is seen as the most important country in terms of national power capacity in the Eastern Mediterranean. Accordingly, the most important result in the direction of maintaining the regional foreign policy is the prediction that Turkey's superiority over the regional countries can only be balanced with the intervention of a global power in the region.