İnflamatuar bağırsak hastalığı tanılı hastalarda hepatik steatoz ve fibrozis gelişiminin ultrason elastografi yöntemi ile araştırılması
Investigation of the development of hepatic steatosis and fibrosis in patients diagnosed with inflammatory bowel disease using ultrasound elastography method
Yazar: BÜŞRA YÜCE
Danışman: DR. NURHAN DEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
AMAÇ: İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH), temel olarak ülseratif kolit (ÜK) ve
crohn hastalığı (CH)'nı içeren intestinal mukozanın kronik inflamasyonu ile beraber
relaps ve remisyonlarla seyreden hastalıkları tanımlar. İBH'nın etiyolojisi büyük
ölçüde bilinmemekle birlikte, araştırmalar bireyin genetik yatkınlığının, dış
ortamının, bağırsak mikrobiyal florasının ve immün yanıtlarının hepsinin İBH
patogenezinde rol oynadığı göstermiştir. İBH'lı hastalarda ekstraintestinal belirtiler
de olabilir ve İBH'de karaciğer ve safra yolları hastalıkları yaygındır. Son dönemde
yapılan çalışmalara göre, İBH ve nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH)
gelişiminde potansiyel bir ilişki olduğu düşünülmektedir. NAYKH'ya ilerlemeyi
kolaylaştıran faktörler hala tam olarak anlaşılamamıştır. İBH ile ilişkisi ise daha da
az bilinmektedir. Çalışmamızda inflamatuar bağırsak hastalığı tanılı hastalarda
ultrason elastografi yöntemi yardımı ile nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı
(NAYKH) gelişim riskinde anlamlı bir artış olup olmadığını araştırmayı hedefledik.
GEREÇ VE YÖNTEM: Tek merkezde gerçekleştirilen prospektif kesitsel
çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Polikliniği'ne başvuran 37 ÜK, 27 CH hastası dahil edilerek onamları alındı.
Hastalar alanında tecrübeli bir radyolog tarafından abdomen ultrasonografi NAYKH
açısından değerlendirildikten sonra 2D-SWE tekniği ile karaciğer fibrozisi açısından
değerlendirilerek kilopaskal (kPa) cinsinden değerleri kaydedildi. Hastalardan eş
zamanlı olarak AST, ALT, GGT, ALP, total kolesterol, trigliserid, LDL-kolesterol,
HDL-kolesterol, total bilirubin, açlık kan glukozu, lökosit, PLT, CRP, ferritin,
albümin, kreatinin değerleri çalışıldı. Hastalar NAYKH olan ve olmayan 2 gruba
ayrılarak ve fibrozis skorları kPa cinsinden karşılaştırıldı.
BULGULAR: Çalışmamızda İBH tanılı hastalarda NAYKH olanların yaş
ortalaması 42,5 ve NAYKH olmayanların yaş ortalaması 36,2 olarak belirlendi.
İstatistiksel olarak anlamlı fark gözlendi (p=0,015; p=0,005). NAYKH olan grupta
kilo, bel çevresi ve BMI değerleri anlamlı olarak yüksek belirlendi (p<0,001). Yine

NAYKH olan grupta AST, ALT, GGT, trigliserid, ferritin, total bilirubin ve kreatinin
değerleri istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Özellikle ALT ve GGT
değerlerinde belirgin farklılık izlendi (p<0,001). Bunun yanında NAYKH olan grupta
HDL değeri istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı (p=0,015). Ultrason
elastrografi ile belirlenen kPa değerleri, NAYKH olan ve olmayan gruplar arasında
kıyaslandığında anlamlı bir fark gözlenmedi. Hastalık tipi, tedavi türü, steroid
kullanımı açısından anlamlı bir fark gözlenmemiş olup, hastalık süresi ve biyolojik
ajan kullanım süresi ve NAYKH gelişimi açısından istatistiksel olarak anlamlı pozitif
korelasyon saptandı.
SONUÇ: İnflamatuar bağırsak hastalığı süresi ve hastalığın tedavisinde kullanılan
biyolojik ajan kullanım süresi arttıkça NAYKH gelişiminde artış olabileceği
belirlenmiştir.

Abstract:
OBJECTİVE: Inflammatory bowel disease (IBD) primarily encompasses chronic
inflammation of the intestinal mucosa, characterized by relapses and remissions,
and includes conditions such as ulcerative colitis (UC) and Crohn's disease (CD).
Although the etiology of IBD is largely unknown, research indicates that an
individual's genetic predisposition, environmental factors, intestinal microbial flora,
and immüne responses all play a role in the pathogenesis of IBD. Extraintestinal
symptoms may also be present in patients with IBD, and liver and biliary tract
diseases are common in IBD. Recent studies suggest a potential association
between IBD and non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) development. Factors
facilitating progression to NAFLD remain not fully understood, with even less known
about its association with IBD.In our study, we aimed to investigate whether there is
a significant increase in the risk of developing non-alcoholic fatty liver disease
(NAFLD) using the ultrasound elastography method in patients diagnosed with
inflammatory bowel disease.
MATERIALS AND METHODS: Our prospective cross-sectional study conducted
at a single center included 37 patients with ulcerative colitis (UC) and 27 patients
with Crohn's disease (CD) who presented to the outpatient clinic of the Health
Sciences University Haseki Training and Research Hospital, and their consents were
obtained. Following the evaluation of patients by an experienced radiologist using
abdominal ultrasonography for non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD), liver
fibrosis was assessed using the 2D-SWE technique, and the values were recorded in
kilopascals (kPa). Simultaneously, biochemical parameters including AST, ALT,
GGT, ALP, total cholesterol, triglycerides, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol, total
bilirubin, fasting blood glucose, leukocyte count, platelet count, CRP, ferritin,
albumin, and creatinine were measured. The patients were divided into two groups,
those with and without NAFLD, and their fibrosis scores were compared in terms of
kPa.
RESULTS: In our study, the average age of patients with inflammatory bowel
disease (IBD) who had non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) was determined to
be 42.5, whereas the average age for those without NAFLD was 36.2. A statistically
significant difference was observed (p=0.015; p=0.005). In the NAFLD group,
weight, waist circumference, and BMI values were significantly higher (p<0.001).
Furthermore, in the NAFLD group, AST, ALT, GGT, triglycerides, ferritin, total
bilirubin, and creatinine values were statistically higher. Particularly, a pronounced
difference was observed in ALT and GGT values (p<0.001). Additionally, the
NAFLD group showed a statistically significant decrease in HDL levels (p=0.015).
When comparing the kilopascal (kPa) values determined by ultrasound elastography
between groups with and without NAFLD, no significant difference was observed.

No significant differences were noted in terms of disease type, treatment type, or
steroid use. However, a statistically significant positive correlation was found in
terms of disease duration, biological agent usage duration, and the development of
NAFLD
CONCLUSİON: The duration of inflammatory bowel disease and the usage
duration of biological agents in its treatment have been identified as factors
associated with an increased risk of developing non-alcoholic fatty liver disease.