Mimari tasarımda doğadan ilham alan strateji: Biyomimikri ve kinetik mimarlık yaklaşımlarının ara kesitinde iklime duyarlı çalışmaların incelenmesi
Nature-inspired strategy in architectural design: Investigation of climate-sensitive studies in the interior section of biomimicry and kinetic architecture approaches
Yazar: ZEYNEP RUMEYSA POLAT
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM BELGİN DİKMEN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Biyomimetik bilim = Biomimetic science ; Biyomimikri = Biomimicry ; Doğa = Nature ; Kinetik mimarlık = Kinetic architecture ; Mimari tasarım = Architectural design

Özet:
Yaşamı boyunca doğayla iç içe ve mücadele içinde olan insanoğlu; doğayı gözlemlemiş, ondan esinlenmiş, doğanın ve doğada yaşayan diğer canlıların davranış kalıplarını anlamaya ve yaşamına uyarlamaya çalışmıştır. İnsanoğlunun doğanın mükemmel düzenini ve dengesini anlamaya çalışarak ve ona öykünerek yaptığı tasarımlar, başlangıçta biçimsel taklide yönelik iken, süreç içerisinde biçimin gerisindeki çalışma prensibini anlamaya ve kendi yaşam alanlarına uyarlayarak kullanmaya dönüşmüştür. Yaşamın taklit edilmesi anlamında kullanılan Biyomimikri kavramı, doğadaki yaşamın çalışma mantığını gözlemleyen, araştıran ve doğadaki canlıların kullandıkları stratejileri öğrenerek taklit eden bir tasarım disiplini olarak ortaya çıkmıştır. Doğa, etkileşim içinde olduğu her canlıyla mükemmel bir uyum içindedir ve değişen koşullar karşısında üst düzey algılama, bilgi işleme ve performans gibi yetenekler geliştirmiştir. Doğal çevre gibi yapılı çevrenin de değişen koşullara uyum sağlayabilmesi gerekmektedir. Doğanın izlemiş olduğu yol ve benimsediği strateji, mimarlık disiplini için bir ilham kaynağı niteliğindedir. Bu çalışma doğadan ilham alan Biyomimikri ile Kinetik Tasarım yaklaşımlarını ve bu yaklaşımların arakesitinde üretilmiş çevresel değişimlere uyum sağlayabilen, iklime duyarlı ve enerjinin verimli kullanıldığı arakesitindeki örnekleri analiz ederek değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında doğanın bir kılavuz olarak mimari tasarımlar üzerindeki etkisi ve Biyomimikri ve Kinetik Tasarım yaklaşımlarının çözüm olma potansiyelleri örneklerle desteklenerek incelenmiş, günümüz koşullarına ve çevresel değişimlere uyum sağlayabilen Biyomimikri ve Kinetik Tasarım yaklaşımlarının kesişen noktaları analiz edilmiştir. Analiz çalışmaları ile biyomimetik kavramının iklim değişikliği, küresel ısınma, biyolojik çeşitliliğin korunması, enerjinin, suyun, havanın ve malzemenin korunumu, yapı performansının ve kaynak verimliliğinin arttırılması, insan sağlığı ve konforunun sağlanması gibi konularda mimari tasarıma uygulanabilecek potansiyeller barındırdığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda doğadaki canlılardan alınan ilhamla Biyomimikri ve Kinetik Tasarım ilkeleri doğrultusunda çevresel etkilere ve iklime göre hareket edebilen elemanlarla desteklenmiş, bu değişimlere yanıt verebilen, iç mekân konforu sağlayabilen ve enerjiyi etkin ve verimli kullanabilen tasarım önerileri sunulmuştur.

Abstract:
The human being, who is intertwined with nature and in struggle throughout his life; He observed nature, was inspired by it, tried to understand the behaviour patterns of nature and other creatures living in nature and to adapt them to his life. The designs made by human beings by trying to understand the perfect order and balance of nature and by imitating it, were initially aimed at formal imitation, but in the process, they turned into understanding the working principle behind the form and adapting it to their own living spaces. The concept of biomimicry, which is used to imitate life, has emerged as a design discipline that observes and researches the working logic of life in nature, and learns and imitates the strategies used by living things in nature. Nature is in perfect harmony with every living thing it interacts with and has developed abilities such as high-level perception, information processing and performance in the face of changing conditions. Like the natural environment, the built environment must be able to adapt to changing conditions. The path followed by nature and the strategy it adopts are a source of inspiration for the discipline of architecture. This study resolves the evaluation by analysing the Biomimicry and Kinetic Design approaches inspired by nature and the tools at the intersection of these approaches, which can adapt to the shaping changes, are sensitive to climate and use energy efficiently. Within the scope of this study, the effect of nature as a guide on architectural designs and the potential of Biomimicry and Kinetic Design approaches to be solutions were examined with examples, and the intersection points of Biomimicry and Kinetic Design approaches that can adapt to today's conditions and environmental changes were analysed. With the analysis studies, it has been concluded that the concept of biomimetics has potentials that can be applied to architectural design on issues such as climate change, global warming, protection of biological diversity, conservation of energy, water, air and materials, increasing building performance and resource efficiency, ensuring human health and comfort. In this context, inspired by living creatures in nature, in line with the principles of Biomimicry and Kinetic Design, supported by elements that can act according to environmental effects and climate, design proposals that can respond to these changes, provide indoor comfort and use energy effectively and efficiently are presented.