Hafif ve orta derecede COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş hastalara verilen aerobik egzersizlerin hastaların ağrı, dispne, solunum fonksiyonları, psikolojik durumları, yaşam kalitesi ve aerobik kapasiteleri üzerine etkisi
The effect of aerobic exercise given to patients with middle and moderate COVID-19 infection on pain, dyspnea, respiratory functions, psychological conditions, quality of life and aerobic capacity of the patients
Yazar: GÜLNUR ÇELİK YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EMEL EKŞİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Aerobik = Aerobic ; Aerobik güç = Aerobic power ; Ağrı = Pain ; COVID 19 = COVID 19 ; Dispnea = Dyspnea ; Egzersiz = Exercise ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Psikolojik durum = Psychological status ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç:Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19) tüm dünyaya yayılmış ve önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Pek çok medikal tedavi protokolü uygulanmasına rağmen henüz efektif bir tedavisi yoktur. COVID-19 geçiren hastalar değişen derecelerde solunum sistemi ile ilgili rahatsızlıkların yanı sıra, fiziksel ve psikolojik bozukluklardan da yakınmaktadırlar. COVID-19 enfeksiyonunun, akut dönem sonrasında uzun dönemde insan hayatını ne kadar etkilediği; yaşam kalitesi, solunum fonksiyonları, psikolojik durum üzerindeki etkisini açıklayan sınırlı sayıda veri bulunmaktadır. Bu çalışmamızın amacı, hafif ve orta şiddette COVID-19 geçiren hastalara verilen aerobik egzersiz programının hastaların ağrı, dispne, solunum fonksiyonları, psikolojik durum, yaşam kaliteleri ve aerobik kapasitelerine etkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Mart 2021 ile Ocak 2022 tarihleri arasında Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon polikliniğine başvuran hafif ve orta şiddette COVID-19 geçirmiş hastalar ile yapıldı. Araştırmamıza 31 hafif COVID-19, 31 orta COVID-19 ve 46 kontrol olmak üzere toplamda 108 kişi dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik verileri (cinsiyet, yaş, BMI, komorbiditeleri, kullandığı ilaçlar) kaydedildi. Hastalara Vizüel Analog Skala (VAS), Modifiye Medikal Araştırma Komitesi Dispne Skalası (mMRC), Solunum fonksiyon Testi (SFT), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD), Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (SF- 36), 6 dakika yürüme testi, Kardiyopulmoner egzersiz testi (Ergospirometrik kardiyopulmoner stres testi=ETT) yapıldı. Bu değerlendirmeler yapıldıktan sonra COVİD geçiren hastalara ev programı ile aerobik egzersiz programı verildi. Aerobik egzersiz programı günde 30-60 dk, haftada 3 gün, 12 hafta süreyle yaptırıldı. Hastaların egzersiz programına uyumları haftada 1 gün olacak şekilde teletıp yöntemleriyle (telefon görüşmeleri, mesajlaşma, görüntülü konuşma) kontrol edildi.  Hastalar 12. haftanın sonunda yeniden değerlendirilmek üzere kontrole çağırılarak ilk değerlendirmede yapılan testleri tekrarlandı. 
Bulgular: Çalışmamızda kontrol grubunun %76,1'i kadın, ortanca yaş değer 37, hafif COVID-19 grubunda hastaların %58'inin kadın olduğu ve bu grupta ortanca yaş değerinin 40,03, orta COVID-19 grubunda ise hastaların %54'ünün kadın olduğu ve ortanca yaş değerinin 43,55 olduğu gözlendi. Katılımcıların demografik verileri incelendiğinde hasta ve kontrol gruplarının verileri homojen dağılmaktaydı. Kontrol grubu ile COVID geçiren gruplar karşılaştırıldığında ağrı şiddeti, mMRC skorunda, 6 dakika yürüme mesafesi, VO2 max kapasitesi ve test süresi kontrol grubunda anlamlı olarak daha yüksekti. 12 hafta boyunca uygulanan aerobik egzersiz sonrası hafif COVID grubunda ağrı şiddeti, mMRC skoru, anksiyete, depresyon skorları anlamlı ölçüde azaldı; SFT 'de FEV 1 (L), FVC (L), FEV1/FVC (%), PEF (L), MEF 25 (L), MEF 25 (%) değerlerinde, SF-36 parametrelerinden fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, enerji/canlılık, ruhsal sağlık, ağrı ve genel sağlık algısında, 6 dakika yürüme mesafesinde, pik VO2/KG, pik kalp hızı, MET değeri, AT VO2/KG, AT VE, test süresinde anlamlı artış sağlandı. Orta COVID-19 grubunda ağrı şiddeti, mMRC skoru, anksiyete ve depresyon skorları anlamlı ölçüde azaldı; SFT 'de PEF (L), MEF 25 (L), MEF 75 (L), MEF 75 (%) değerlerinde, SF-36 parametrelerinden fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, emosyonel rol güçlüğü, enerji/canlılık, ruhsal sağlık, sosyal işlevsellik, 6 dakika yürüme mesafesinde, pik VO2/KG, pik VE, MET değeri, AT VO2/KG, AT VE, test süresinde anlamlı artış saptandı. 
Sonuç: Hafif ve orta şiddette COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş hastalarda aerobik egzersizin COVID-19 ile ilişkili ağrı ve dispne semptomları iyileştirdiği, aerobik kapasiteyi ve yaşam kalitesini artırdığı ve depresyon ve anksiyete üzerinde de olumlu etkisinin olduğu gözlenmiştir. Hastalara, COVID-19 enfeksiyonu tanısı konulduktan sonra gerekli değerlendirmelerin yapılıp kişiye özgü aerobik egzersiz programı düzenlemenin hastalarda gelişebilecek olası sekellerin oluşumunun önlenmesi ve semptomları iyileştireceği düşüncesindeyiz. 



Anahtar Kelimeler: COVID-19, aerobik egzersiz, aerobik kapasite, dispne, ağrı, yaşam kalitesi, solunum fonksiyon testleri

Abstract:
ABSTRACT


        Aim: Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) has spread all over the world and has become an important public health problem. Although many medical treatment protocols have been applied, no viable treatment has yet been discovered. Patients who have COVID-19 complain of varying degrees of respiratory system-related disorders as well as physical and psychological disorders. There is a limited amount of evidence explaining how COVID-19 infection impacts human life in the long term following the acute period; there is a limited amount of data explaining the influence on quality of life, respiratory functions, and psychological state. The goal of this study is to see how an aerobic exercise program affects pain, dyspnea, respiratory functions, psychological condition, quality of life, and aerobic capacity in individuals with mild to moderate COVID-19.
        Materials and Methods: Patients with mild to moderate COVID-19 disease who were admitted to The Diskapi Yildirim Beyazit Training and Research Hospital's Physical Therapy and Rehabilitation outpatient clinic between March 2021 and January 2022 were included for the study. Our study included 108 patients, with 31 mild COVID-19 cases, 31 moderate COVID-19 cases, and 46 controls. Patients in the study were asked to provide demographic information (gender, age, BMI, comorbidities, and drugs used). The Vizüel Analog Scale (VAS), the Modified Medical Research Committee Dispne Scale (mMRC), the Respiratory Function Test (SFT), the Hospital Anxiety and Depression Scale (HAD), the Quality of Life Scale Short Form (SF- 36), 6-minute walking test and the Cardiopulmonary Exercise Test (Ergospirometric cardiopulmonary stress test=ETT) were administered to the patients. Patients with COVID were given a home aerobic exercise program after these evaluations. The aerobic exercise program lasted 12 weeks and consisted of 30-60 minutes of exercise per day, 3 days per week. One day a week, telemedicene methods (phone calls, texting, and video chat) were used to monitor the patients' adaptation to the exercise regimen. Patients were called for a reassessment at the end of the 12-week, and the tests performed at the first evaluation were repeated.
          Results: In our study, 76,1% of the control group was female, the median age was 37, and 58% of the patients in the mild COVID-19 group were female, and the median age was 40,03, and 54% of the patients in the moderate COVID-19 group were female and the median age value was 43,55. When the demographic data of the participants were examined, the data of the patient and control groups were homogeneously distributed. When the control group and the groups with COVID-19 were compared, 6-minute walking distance, VO2 max capacity and test time were significantly higher in control group. 12 weeks after aerobic exercise is given in mild COVID-19 group; pain severity, mMRC score, anxiety, depression considerably decreased, , FEV 1 (L), FVC (L), FEV1/FVC(%), PEF (L), MEF 25 (L), MEF 25 (L), physical function from SF-36 parameters, physical role difficulty, energy/vitality, mental health, pain and general health perception, 6 minutes walking distance, peak VO2/KG,  peak heart rate, MET value, AT VO2/KG, AT VE and  test time significantly increased. In the moderate COVID-19 group, pain severity, mMRC score, anxiety and depression decreased significantly; PEF (L), MEF 25 (L), MEF 75 (L), MEF 75 (%) in SFT, physical function, physical role difficulty, emotional role difficulty, energy/vitality, mental health, social functionality from SF-36 parameters, 6 minutes walking distance, peak VO2/KG, peak VE, MET value, AT VO2/KG, AT VE, test time significantly increased after exercise.
 
    Conclusion: In patients with mild to moderate COVID-19 infection, aerobic exercise reduces pain and dyspnea, improves aerobic capacity and quality of life, and has a positive effect on depression and anxiety. After a diagnosis of COVID-19 infection, we believe that conducting the relevant examinations and putting together a specific aerobic exercise program can help patients avoid developing possible sequelae and improve their symptoms.

          Keywords: COVID-19, aerobic exercise, aerobic capacity, dyspnea, pain, quality of life, pulmonary function test