Sosyal sürdürülebilirliğin mekansal kalite parametreleriyle değerlendirilmesi: Kayseri Talas Mevlana mahallesi
Evaluation of social sustainability with spatial quality parameters: kayseri Talas Mevlana district
Yazar: HALİL IŞIK
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ULUDAĞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentler, toplum hayatı üzerinde etkisi olan, gündelik hayat pratiklerinin yeniden üretildiği ve sürdürüldüğü toplumsal mekanlardır. Kentsel mekanın kalitesi, sosyal sürdürülebilirlik, toplumsal refah için önemli bir araçtır. Sosyal sürdürülebilirliğin toplum ve birey üzerindeki yansımalarının temsil mekanları kamusal alanlardır. Bu doğrultuda kentsel açık mekanların tasarımı, sosyal sürdürülebilirliği ve mekan kalitesi günümüz dünyasında önemli bir araştırma konusu haline gelmektedir. Kentsel mekanlar, demokratik, eşitlikçi, kullanıcıların ihtiyaçlarına hizmet edebilen ve bu şekilde tasarlanan mekanlardır. Kayseri'nin Talas ilçesinde bulunan Mevlâna Mahallesi günümüzde barındırdığı farklı kültürel değerler ve potansiyellerle kullanıcılar için önemli bir bellek mekanıdır. Yüksek yoğunlukta nüfusun yaşadığı Mevlâna Mahallesinde uygulanan imar planları ve geçirdiği dönüşümler neticesinde yüksek yoğunluklu, sosyal ilişki ve ağların zayıfladığı, kamusal mekanların yerini tekil konut bloklarının aldığı, insan ölçeğinden uzaklaşan bir mahalleye dönüşmektedir. Bu bağlamda çalışma, Talas Mevlâna Mahallesi'nin sürdürülebilirlikle olan ilişkisini/ilişkisizliğini ortaya koymak ve mekansal kalitesini eleştirmek amacındadır. Çalışma alanı sosyal sürdürülebilirlik kapsamında ele alınmış olup kamusal alanda mekansal kalitenin ölçümüne yönelik parametre ve modeller incelenmiştir. İnceleme sürecinde kamusal alanda mekansal kalite ölçümü analizi yapmamıza yardımcı olacak ana göstergeler belirlenmiştir. Alan çalışması kapsamında belirlenen göstergeler kullanılarak  çizim, analiz, harita, resim ve belgeler ortaya konmuştur. Çalışmanın sonucunda, Talas Mevlâna Mahallesi'nin mekansal kalitesi ve sürdürülebilirliğine katkıda bulunacak öneriler getirilmiştir. Çalışma ile hem literatüre katkı sağlamak hem de niteliksiz, çevresine dikkat etmeyen imar planları ile şekillenen Talas Mevlâna Mahallesi'ne dikkat çekmek istenmektedir.

Abstract:
Cities, with their significant influence on social dynamics, act as essential social spaces for the reproduction and sustainability of daily life practices. The quality of urban space is significant for social and cultural sustainability of the society. In that sense, public spaces carry a significant role to pave way to all kinds of social encounters and interactions in the urban environment. Consequently, the design of urban open spaces has emerged as the main research area in today's world, profoundly affecting social sustainability and spatial quality. Urban spaces, ideally, are envisioned as democratic, egalitarian, and tailored to users' needs. Mevlâna Neighbourhood in Kayseri's Talas district embodies various dynamics and potentials. Due to the urban planning strategies and ensuing transformations, the neighbourhood has evolved into a community that has lost its human scale with high density, residental blocks, weak social connections, and lack of public spaces. This study aims to explore the relationship, between Talas Mevlana Neighbourhood and sustainability, while critically evaluating its spatial quality. It commences by delving into the subject of social sustainability and explores parameters and models for measuring spatial quality in public areas. This study aims to make a substantive contribution to the literature and draw attention to Talas Mevlâna Neighbourhood, a locale shaped by substandard urban planning.