3-6 yaş arasındaki işitme engelli ve işiten çocukların sosyal beceri ve problem davranışları yönünden karşılaştırılmaları
Being comparated with point of the social skill and problem behaviors of hearing impaired and hearing children whose ages are between 3-6
Yazar: SELAY POYRAZ TÜY
Danışman: DOÇ. DR. GÖNÜL AKÇAMETE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri = Skill ; Davranış = Behavior ; Problem davranış = Problem behavior ; Sosyal beceri = Social skill ; Çocuklar = Children ; Özel eğitim = Special education ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children

Özet:
Bu çalışma, kaynaştırma programına ve özel eğitim okuluna devam eden işitme engelli çocuklar ile işiten çocukların sosyal becerilerini ve problem davranışlarını karşılaştırmalı olarak incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 3-6 yaş arasındaki 60 işitme engelli ve 474 işiten çocuktan oluşturulmuştur. Sosyal beceri ve problem davranışı değerlendirmek için, Merrell (1994) tarafından geliştirilmiş "Okul Öncesi ve Anasınıfı Davranış Ölçekleri (Preschool and Kindergarden Behavior Scales)" kullanılmıştır. Bu ölçekler, uygulanmadan önce Türkçe'ye çevrilmiş ve geçerlik güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Bu ölçeklerin uygulanması sonucunda elde edilen veriler t-testi, korelasyon ve varyans analizi teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçta, kaynaştırma programına ve özel eğitim okuluna devam eden işitme engelli çocuklar ile işiten çocuklar arasında sosyal becerinin "sosyal etkileşim" alt boyutu yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunurken, "sosyal bağımsızlık" ve "sosyal işbirliği" alt boyutları açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Problem davranış ölçeğinin ise, "içselleştirilmiş problemler" alt boyutu açısından gruplar arasında anlamlı bir fark görülürken "dışsallaştırılmış problemler" yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yaş değişkeninin sosyal beceri ölçeğinden alınan puanlar üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturduğu bulunurken, işitme engelli olup olmama, yaş ve cinsiyet değişkenlerinin sosyal beceri ve problem davranış ölçeklerinden alınan puanlar üzerindeki ortak etkilerinin ise anlamlı olmadığı bulunmuştur. Ayrıca işitme kaybı ağır ve çok ağır düzeyde olan çocukların problem davranış ölçeğinin içselleştirilmiş problemler alt boyutundan aldıkları 79puanlar arasında anlamlı bir farklılık bulunmuş öte yandan problem davranış ölçeğinin diğer alt boyutu olan dışsallaştırılmış problemler ve sosyal beceri ölçeğinin alt boyutları açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu sonuçlar alan yazındaki araştırmalarla karşılaştırılarak ve Türkiye'deki özel eğitim okulları ve kaynaştırma programlarının mevcut durumları düşünülerek tartışılmıştır. Sonuç Bu araştırmada, okul öncesi düzeyde, farklı eğitim kurumlarına giden işitme engelli çocuklar ile işiten çocuklar arasında sosyal beceri ve problem davranış açısından fark olup olmadığı araştırılmıştır. Sonuç olarak, kaynaştırma programına ve özel eğitim okuluna devam eden işitme engelli çocuklar ile işiten çocuklar arasında sosyal becerinin "sosyal etkileşim" alt boyutu yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunurken, "sosyal bağımsızlık" ve "sosyal işbirliği" alt boyutları açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Problem davranış ölçeğinin ise, "içselleştirilmiş problemler" alt boyutunda gruplar arasında anlamlı bir fark görülürken "dışsallaştırılmış problemler" alt boyutunda ise, istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yaş değişkeninin sosyal beceri ölçeğinden alınan puanlar üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturduğu bulunurken, işitme engelli olup olmama, yaş ve cinsiyet değişkenlerinin sosyal beceri ve problem davranış ölçeklerinden alınan puanlar üzerindeki ortak etkilerinin ise anlamlı olmadığı bulunmuştur. Ayrıca işitme kaybı ağır ve çok ağır düzeyde olan çocukların problem davranış ölçeğinin içselleştirilmiş problemler alt boyutundan aldıkları puanlar arasında anlamlı bir farklılık bulunmuş öte yandan problem davranış ölçeğinin diğer alt boyutu olan dışsallaştırılmış problemler ve sosyal beceri ölçeğinin alt boyutları açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. 80

Abstract:
The purpose of this research is to carry out a comparative study about the social skills and problem behaviors of hearing impaired children who attend segregated settings and integrated programs and normal hearing children. There were 60 hearing impaired and 474 normal hearing children who are between 3-6 ages in our research group. We have used "Preschool and Kindergarden Behavior Scales" developed by Merrell (1994) to asset the social skills and problem behavior. These scales have been translated to Turkish before use. The psychometric properties (reliability and validity) of these scales are shown by the reseacher. The datas which we have obtained have been analyzed by practicing correlation and analysis of variance and t test. As the conclusion we have found out that, between the hearing impaired children who attend segregated setting and integrated programs and hearing children, statistically there is a significant difference in the "social interaction" subscale of their "social skills". But there is not any meaninful difference in the subscale of "social independence" and "social cooperation". Also there is a significant difference in the subscale of "internalizing problems" of the "problem behavior scales" between the groups. But there can't be seen any statistically significant difference in the subscale of "externalizing problems" of the groups. While age, as a variant causes a significant difference on the grades gotten from the scale of "social skill"; the main effects of the variant of being hearing impaired person or not age and sex, up on the grades gotton from "social skills" and "problem behavior" scales aren't found significant. Besides that, between the children of deaf and hard of hearing there has been a significant difference in their grades of "internalizing problems" subscale of "problem behavior " scales. But on the other side there hasn't been founded any significant difference among the grades of which is 83another subscale "externalizing problems" and all subscale of "social skills" scales. We have discussed the conclusion above by comparing theme to the other researches in the same literature area and by taking the current situations of segregated setting integrated programs in Turkey in to the consideration. 84