Adıyaman bölgesi üst kretase istiflerin kaynak kaya potansiyeli ve kaynak kaya-petrol korelasyonu
Source rock potential and source rock-oil correlation of Adıyaman region upper cretaceous sequences
Yazar: TUĞBA BİLİCİ
Danışman: PROF. DR. SADETTİN KORKMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Hidrokarbonlar = Hydrocarbons ; Kaynak kaya = Source rock ; Markörler = Markers ; Petrol = Petroleum

Özet:
Üst Kretase yaşlı Karaboğaz ve Karababa formasyonları Adıyaman bölgesinde önemli potansiyel kaynak kayalardır. Bu doktora tezinde, Adıyaman bölgesi hidrokarbon sistemi içerisindeki saha ve kuyulardan Karaboğaz ve Karababa formasyonlarına ait kayaç örnekleri alınarak petrol potansiyelleri değerlendirilmiş ve bölgedeki ham petrol örnekleri ile kaynak kaya fasiyes analizi için kaynak kaya-petrol korelasyon çalışmaları yapılmıştır. Karaboğaz kireçtaşı ve Karababa killi kireçtaşı örnekleri ile ham petrolleri, organik jeokimyasal veriler yardımıyla kökensel olarak karşılaştırılmıştır. Örnekler üzerinde Piroliz (Rock-Eval)/TOC, Özütleme, Gaz Kromatografi (GC) ve Gaz Kromatografi-Kütle Spektrometre (GC-MS) analizleri gerçekleştirilmiştir. Verilere göre her iki formasyon örneklerinin genel olarak iyiden mükemmele kadar değişen petrol potansiyeline sahip oldukları, Tip II kerojen içeren ve anoksik bir ortamda karbonatça zengin bir kaynak kayadan türemiş "erken olgun" özellik gösterdikleri belirlenmiştir. Ham petrol örneklerinin ise indirgeyici koşullar altında çökelmiş denizel organik madde içeren karbonat kaynak kayadan türedikleri ve benzer kökene sahip oldukları görülmüştür. Son olarak, biyomarker verileri kullanılarak yapılan kaynak kaya-petrol korelasyonu, Karaboğaz ve Karababa formasyonlarının her ikisinin de petrol örnekleri için kaynak kaya olabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Upper Cretaceous aged Karaboğaz and Karababa formations are important potential source rocks in the Adıyaman region. In this doctoral thesis, the petroleum potentials of the Karaboğaz and Karababa formation samples taken from the fields and wells were evaluated in order to better understand the Adıyaman region hydrocarbon system, and source rock-oil correlation studies were carried out for the source rock facies analyses of the crude oil samples in the region. Crude oil and rock samples of Karaboğaz limestone and Karababa clayey limestone were compared considering their origin with the aid of organic geochemical data. Samples were analyzed by Pyrolysis (Rock-Eval)/TOC, Extraction, Gas Chromatography (GC) and Gas Chromatography-Mass Spectrometer (GC-MS) methods) . Obtained data showed that the samples of both formations generally have oil potential ranging from good to excellent, and "early mature" characteristics derived from a carbonate-rich source rock in an anoxic environment containing Type II kerogen. It was observed that the crude oil samples were also derived from carbonate source rock, which contains marine organic matter, deposited under reductive conditions and were of similar origin. Finally, the source rock-oil correlation using biomarker data indicated that both Karaboğaz and Karababa formations could be source rocks for the oil samples.