Tarihi yarımada'da Sultanahmet-Cankurtaran bölgesinde konaklama yapılarına görsel kalite ve sınıflandırma açısından yaklaşım
An approach for accomondation buildings in Sultanahmet-Cankurtaran quarter of Historical peninsula from the point of visual quality and classification view
Yazar: MELİHA PINAR SİPAHİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FUNDA KERESTECİOĞLU ÖZTÜRK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sınıflandırma = Classification ; Tarihi yarımada = Historical peninsula ; Turizm yapıları = Tourism buildings

Özet:
Bu tez kapsamında üzerinde durulan temel problem, konaklama yapılarının yoğunlaştığı tarihikent merkezlerinde, yapının biçimlenmesini ölçütlendiren yapılanma izinleri ile sınıflandırmasistemlerinin birbirlerini desteklememesi ve görsel kalitenin korunmasına hizmetetmemesidir. Bu problemden yola çıkılarak, tez kapsamında konaklama yapılarınınbulunduğu tarihi kent merkezlerinden biri olan Sultanahmet bölgesinde, yapılanma koşullarınıbelirleyen imar planlarının ve işletme ruhsatı vermek için belirlenen konaklama yapısısınıflandırma sistemlerinin, görsel kalitenin korunmasını amaç edinen bir anlayış ile elealınmasının gerekliliğini ortaya koymayı amaçlamıştır.Bu çerçevede, birinci bölümde tezin ortaya koyduğu sorun, amaç, yöntem, önem ve sınırlarıbelirlenmiştir.İkinci bölümde, İstanbul'da Tarihi Yarımada'da Sultanahmet ? Cankurtaran bölgesinde sokakölçeğinde görsel kaliteyi oluşturan veriler incelenmiştir. Devamında Sultanahmet Bölgesininmekansal oluşumu ve mimari kimliği incelemiş, daha sonra turizmin yapılı çevre üzerindekiolumsuz etkileri ele alınmıştır. Bu noktada, tarihi kent merkezlerinde turizm yapılarınıbiçimlendiren etkenler (yapılanma koşulları, işletme belgesini almak için uyulması gerekensınıflandırma sistemleri, güncel eğilimler, tasarımcının ve işletmecinin eğilimleri) önemtaşımaktadır. Bu çalışmada ağırlıklı olarak üzerinde durulan etkiler yasal ölçütlerdir. Yasalölçütleri sınıflandırma sistemleri ve imar durumu oluşturur. Öncelikle Dünya TurizmÖrgütü'nün (WTO) sınıflandırma konunda yapmış olduğu çalışma incelenmiş, daha sonraülkemizdeki sınıflandırma sistemleri yapıyı sorgulayan kriterler açısından ele alınmıştır.Bu çalışmalar sonucu elde edilen bulgular, Sultanahmet ? Cankurtaran bölgesinde yapılanalan çalışmasının temelini oluşturmuştur. Öncelikle alanda bulunan yapı stoku bina durumufonksiyon ve kapasite açısından analiz edilmiş, konaklama birimleri dahil olduklarısınıflandırma sistemleri ve imar durumu açısından ele alınmıştır. Ayrıca çalışma alanındabulunan Kutlugün Sokak üzerinde görsel kalite bileşenlerinin analizi yapılmıştır.Sonuç olarak tarihi kent merkezlerinde konaklama yapılarının biçimlenişini etkileyen yasalölçütlerin yetersiz olduğu ve bu merkezlerde görsel kalitenin giderek düştüğü tespit edilmiştir.Yapılanma koşullarını belirleyen imar planlarının ve işletme ruhsatı vermek için belirlenenkonaklama yapısı sınıflandırma sistemlerinin, görsel kalitenin korunmasını amaç edinen biranlayış ile ele alınmasını gerekmektedir.Anahtar kelimeler: Tarihi Yarımada, Konaklama Yapıları, Sınıflandırma Sistemleri, İmarDurumu, Görsel Kalite

Abstract:
The major problem concerned in the content of this thesis is that structuring permissionsscaling the formation of buildings and classification systems in the historical urban centres inwhich accomodation buildings become concentrated, do not support each other and do notserve in favor of conservation of visual quality. It aims to demonstrate, in view of thisproblem, the necessity to handle reconstruction plans determining building conditions andclassification systems of accommodation buildings determined to obtain a workplace licencein Sultanahmet, one of the historical urban centres having accomodation buildings, in amanner aiming to protect the visual quality.In this concern, problem, objective, method, importance and ranges of the thesis are identifiedin the first section.In the second section, data constituting visual quality in street scale in Sultanahmet-Cankurtaran district are reviewed. Then, spatial formation and architectural identification ofSultanahmet area are checked, followed by the analysis of negative impacts of tourism onbuilded environment. At this point, factors (building conditions, classification systems neededto obtain a workplace licence, current trends, tendencies of the designer and administrator)configuring tourism buildings in urban centres have importance. Legal criteria are the onespredominantly emphasized in this study. Classification systems and cadastral extract formthese legal criteria. First, the study of World Tourism Organization (WTO) on classification isreviewed, then the classification systems in our country are discussed with respect to theirability to question the building.Findings revealed by this study constituted the basis for the field study carried out inSultanahmet-Cankurtaran district. Initially, building reserve was analysed in terms of buildingstatus, function and capacity and accommodation units were handled in terms of theclassification systems they belong to and reconstructional status. Furthermore, analyses ofvisual quality components were performed on Kutlugün Street in the study area.In conclusion, it was detected that the legal criteria effecting the formation of accommodationbuildings in historical urban centres are insufficient, and that the visual quality in thesecentres decrease gradually. Reconstruction plans determining building conditions andclassification systems of accommodation buildings identified to obtain a workplace licenceare to be handled in a manner aiming to protect the visual quality.Keywords: Historical Peninsula, Accomodation Buildings, Classification Systems, CadastralExtract, Visual Quality