Türk hikâye ve romanında engelli kahramanlar (1870-1923)
Disability in Turkish novels and story
Yazar: MERVE FULYA SARITAŞ TAN
Danışman: PROF. DR. KAZİM YETİŞ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu araştırmanın konusu yayımlanmış Türk roman ve hikâyesinde engelli bireylerin varlığını ve ne şekilde yer aldıklarını tespittir. Araştırmanın amacı birçok sosyal bilimler ve yaşam biçimlerinde son yıllarda görünürlüğü artan engelli bireylerin farkındalığını artırmaktır. Bunun için de Türk hikâye ve romanında engelli bireylerin varlıkları ve yeri tespit edilmiştir.  
"XX. Yüzyıl Türk Romanında Engelli Karakterlerin "Küçük Ağa" Ve "Köyün Kamburu" Romanları Çerçevesinde Değerlendirilmesi" isimli tez çalışmasında M. Tuba Acar iki eserdeki engelli karakterleri karşılaştırmıştır. Engelli karakterlerin hangi eserlerde ve ne sıklıkla bulunduğuna dair bir çalışma mevcut değildir. Bu eksikliği bir problem alanı olarak değerlendirmek ve bu boşluğu doldurmak istedik. 
Çalışmanın yöntemi literatür taramasının ardından tespiti yapılan eserlerin engelli kahramanlar belirlenmiş ve incelemede kronolojik bir sıra takip edilmiştir. Başlangıçtan 1923'e kadar yayınlanmış iki yüz yetmiş beş roman tespit edilerek taranmıştır. Bu eserlerin kırka yakın engelli bireylerin olduğu saptanmıştır. Aynı şekilde hikâye kitapları sınırlandırılan tarihe kadar tespit edilmiş ve taranmıştır. Tespit edilen yüz sekiz hikâye kitabından otuz yedi eserin içerisinden farklı sayılarda hikâyelerde engelli birey tespit edilmiştir. Engelli karakterlerin mevcut olduğu hikâye ve romanların kronolojik olarak karakter incelemesi yapılmıştır. 


Anahtar Kelimeler: Edebiyat, Engellilik, Roman ve Hikâyede Engellilik

Abstract:
The subject of this research is the presence of disabled individuals in published Turkish novels and short stories, and to determine their portrayits. The aim of the research is to increase awareness for disabled individuals, whose visibility has increased in various social sciences and lifestyles in recent years, and to identify their presence in our literature. There hasn't been such a study on disability in our literature. In the thesis titled "Evaluation of Disabled Characters in the 20th Century Turkish Novels: 'Küçük Ağa' and 'Köyün Kamburu'", M. Tuba Acar compared disabled characters in two works. Viewing this gap as a problematic area, this study attempts to lay the groundwork for future research. Following a literature review, the method of the study involved examining disabled characters in identified works in chronological order.  Two hundred seventy-five novels published from the beginning up to 1923 were identified and reviewed. Disabled individuals were found in forty of these works. Similarly, short story books published until the limited date were identified and reviewed resulting in fifteen out of one hundred eight storybooks containing stories with disabled characters. The novels and stories containing disabled characters were examined chronologically, forming the basis of the study's content.

Keywords: Literature, Disability, Disability in Novels and Stories