Milliyetçi Hareket Partisi geleneğinde Türk Milliyetçiliği düşüncesinin geçirdiği evreler
Phases of Turkish Natinalist ideas in the tradition of the Nationalist Movement Party
Yazar: SELİM YILDIZ
Danışman: PROF. DR. İSMET TÜRKMEN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Türkiye'nin milletleşme süreciyle ve çok partili siyasetiyle yaşıt bir tarihi geçmişe sahip olan Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), bu çerçevede siyasi geleneğini 1948'de kurulan Millet Partisi'ne (MP) dayandırmaktadır. Milliyetçilik düşüncesini ise Osmanlı Devleti'nin son döneminde beka kaygı-sının sonucu olarak diğer fikirler arasında temayüz etmiş olan Türk milliyetçiliği düşüncesi üzerine inşa etmiştir. Bu inşada Ziya Gökalp'in fikirleri tüm siyasi geleneği boyunca kendini hissettirmiş, tartışma-lar ve eleştiriler de hep Gökalp düşüncesi üzerinden yürütülmüştür. MHP'nin Atatürk ve millî devletle (ulus-devlet) bağı ve başka bir ifadeyle kendini ulus-devletle meşrulaştırma çabasının da yine Gökalp kanalıyla mümkün kılındığı görülmektedir. MP ve Türkiye Köylü Partisi'nin "Mutedil Milliyetçilik" adıyla savunduğu milliyetçilik düşüncesinde, CKMP ve Alparslan Türkeş'in ortaya koyduğu milliyetçi-lik programında ve "Türk Rönesansı" amacında Gökalp etkilerini görmek mümkündür. Bu fikrî temel 1970'lerde Partinin doğrudan söylemlerinde de takip edilebilmektedir. CKMP dönemi 27 Mayıs aka-binde Türk milliyetçiliğinin sahip olduğu birikimle bir siyasi organizasyona kavuştuğu ve "Millî Dokt-rin"in ortaya çıktığı bir dönem olmuştur. CKMP'nin MHP adını almasıyla birlikte açılan dönem ise "Milli Doktrin"in stratejik bir genişleme olarak "Türk-İslam Sentezi" adıyla Gökalp'in düşüncesine uygun olarak gelenek-modernite arasında stratejik genişlemeye yöneldiği, iç barışın amaç edinildiği ve kitlelere yöneldiği dönem olmuştur.  12 Eylül 1980'nin meydana getirdiği ortamda MHP geleneğine bağlı Türk milliyetçileri Türkeş'in 4,5 yıl hapishane yaşamı sürecinde toparlanma çabalarına yönelmiş, Muhafazakâr Parti ve Milliyetçi Çalışma Partisi adıyla bunu sağlamaya çalışmışlardır. Sonrasında yeni-den MHP adına dönüşüm sağlanmış, fikrî ve siyasi geleneğin tecrübesi 1990'lara aktarılmıştır. Türki-ye'nin gerçekleri üzerinde Türk milliyetçiliği düşüncesini değerlendirme noktasında tecrübeli olan MHP'nin değişip değişmediği de 1990'larda tartışılan konular içinde yer almıştır.

Abstract:
The Nationalist Movement Party (MHP), which has a similar historical background with the nationalization process and multiparty politics of Turkey, bases in this context its political tradition on the Millet Party (MP) established in 1948. On the other hand, it built the idea of nationalism on the idea of Turkish nationalism, which stood out among other ideas as a result of the concern for survival in recent years of the Ottoman Empire. Ziya Gökalp's ideas about Turkish nationalism have made them-selves felt throughout his entire political tradition, and discussions and criticisms have always been carried out through Gökalp's thought. It is clear that the MHP's ties with Atatürk and the nation-state (nation-state), and in other words, its efforts to legitimize itself with the nation-state, are also made possible through Gökalp. It is possible to see the influences of Gökalp in the nationalism idea advocated by MP and the Turkish Peasant Party under the name of "Moderate Nationalism", in the nationalism program and in the aim of "Turkish Renaissance" put forward by CKMP and Alparslan Türkeş. This idea can also be seen in the direct discourses of the Party in the 1970s. Right after the 27th of May, the CKMP period, when Turkish nationalism gained a political organization with its accumulation and the "National Doctrine" emerged it has been a period. The period that opened with the CKMP taking the name of MHP was the period when the "National Doctrine", as a strategic expansion, headed for a stra-tegic expansion between tradition and modernity, in accordance with Gökalp's idea, under the name of "Turkish-Islamic Synthesis", aimed at internal peace was directed towards the masses. In the atmosphe-re on September 12,1980, Turkish nationalists affiliated with the MHP tradition turned to the recovery efforts of Türkeş during her 4,5 years in prison and tried to achieve this under the name of the Conserva-tive Party and the Nationalist Work Party. After that,  the name of the MHP was transformed again, and the experience of the intellectual and political tradition was transferred to the 1990s. Whether the MHP, which is experienced in evaluating the idea of Turkish nationalism on the realities of Turkey, has chan-ged or not, was among the topics discussed in the 1990s.