Hakkari ili örneğinde levirat evlilikler
Levirat marriages in Hakkâri province
Yazar: MUHAMMED DURNA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZAR BAL
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dramatik = Dramatic ; Dramaturji = Dramaturgy ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Feminist kuram = Feminist theory ; Gelenekler = Traditions ; Hakkari = Hakkari ; Levirat = Levirate ; Ölüm = Death

Özet:
Toplumların yapısal işleyişi için aile kurumunun varlığı hayati bir önem taşımaktadır. Aile, toplumların var olmasında temel faktördür. Ailenin, toplumsal açıdan birçok işlevi bulunmaktadır. Birey, ilk olarak ailede sosyalleşir ve ailede toplumsal normları içselleştirerek toplum içinde nasıl davranması gerektiğini öğrenir. Ailede toplumsala dair öğrenilen ve içselleştirilen normlar, toplumda kolektif bir bilince dönüşmektedir.  Her toplum kendi aile yapısına yönelik kolektif bir bilince sahipir ve farklı aile yapıları doğal olarak görülmektedir. Evlilikler de kolektif bilinç ile gerçekleştirilmektedir. Toplumsal yapıya bağlı olarak farklı aile türleri görüldüğü gibi farklı evlilik türleri de görülmektedir. Bu evliliklerden biri dul kalan kadının, ölen kocasının erkek kardeşiyle yaptığı levirat evliliğidir.
Levirat evliliği dünyada ve Türkiye'de görülmektedir. Bu çalışma kapsamında Hakkari ilinde levirat evliliğinde etkili olan faktörlerin ve kişilerin yaşadıkları deneyimlerin nitel araştırma yöntemi ile araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, 20 katılımcı ile derinlemesine mülakat yapılmış ve katılımcı gözlem ile veri toplama süreci desteklenmiştir. Araştırmanın verileri, Goffman'ın dramaturji kuramı çerçevesinde feminist yöntem ve fenomenolojik araştırma deseni ile değerlendirilmiştir. 
Hakkari'de yaşayan katılımcıların, farklı faktörlerden (kültürel gelenek, din, ekonomi, eğitim, aile baskısı, yaş, çocuk, namus, aşk, kayının bekar olması, çevre, toplumun kadınlık tanımlaması) dolayı bu evliliği yaptıkları görülmüştür. Katılımcıların levirat evliliğinden beklentilerinin ve kendileri açısından sonuçlarının, aynı düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. Levirat evliliğinde karşılaşılan en önemli sorunlar arasında katılımcıların kayınları tarafından şiddete maruz kalması ve başka kadınlarla tekrar evlenmesi  yer almıştır.
Anahtar Kelimeler: Aile, Evlilik, Levirat Evliliği, Kültür, Nitel Araştırma, Dramaturji Kuramı, Feminist Yöntem

Abstract:
Existence of the family institution is of vital importance for the structural functioning of societies. Family is the main factor in the existence of societies. Family has many social functions. The individual first socializes in the family and earns how to behave in society by internalizing social norms. The social norms learned and internalized in the family turn into a collective consciousness in the society. Each society has a collective consciousness of its own family structure and different family structures are seen naturally around the world. Marriages are also realized with social collective consciousness. Depending on the social structure, there are different types of marriages as well as different types of families. One of these marriages is the levirate marriage;  the widowed woman marries the brother of her deceased husband.
Levirate marriage is seen in Turkey and all around the world. Within the scope of this study, it was aimed to investigate the factors affecting the levirate marriage in Hakkari province and the experiences of the people with the qualitative research method. For this purpose, in-depth interviews were conducted with 20 participants and the data collection process was supported by participant observation. The data of the research were evaluated with feminist method and phenomenological research design within the framework of Goffman's dramaturgy theory.
It was observed that the participants living in Hakkari made this marriage due to different factors (cultural tradition, religion, economy, education, family pressure, age, child, honor, love, single beech, environment, society's definition of femininity). It was determined that the expectations of the participants from the levirate marriage and the results for them were not at the same level. Among the most important problems encountered in the Levirate marriage were the violence of the participants by their in-laws and their remarriage with other women.


Keywords: Family Marriage, Levirate Marriage, Culture, Qualitative Research, Dramaturgy Theory, Feminist Method