Bingöl yerel basınına göre siyasi hayat ve Demokrat Parti (1950-1960)
Political life and Democrat Party according to Bingöl local press (1950-1960)
Yazar: TUĞBA YOLCU
Danışman: PROF. DR. ÖMER OSMAN UMAR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Cumhuriyet Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Basın tarihi = Press history ; Demokrasi = Democracy ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Seçimler = Elections ; Siyasi hayat = Political life ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Yerel basın = Local press ; Yerel gazetecilik = Local journalism ; Çok partili döneme geçiş = Multiparty transition period

Özet:
Türk siyasi hayatında demokrasinin sürdürülebilmesi için en önemli şey siyasi
partilerin varlığı olmuştur. Türkiye'de Cumhuriyet ilan edilmeden önce 9 Eylül 1923
tarihinde Mustafa Kemal'in Halk Fırkasını kurması demokratik hareketlere verdiği önemi
ortaya koymuştur. Halk Fırkasının kuruluşundan sonra bir müddet başka parti varlık
gösterememişse de 17 Kasım 1924 tarihinde ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver
Cumhuriyet Fırkasının kurulması demokrasi için bir yenilik olmuştur. Ancak izlediği
politikalar neticesinde cumhuriyet karşıtlarının sığındığı bir parti haline gelmiş, Şeyh Sait
İsyanı sırasında bazı parti yöneticilerin ayaklanmaya katılanlarla yakın ilişkiler kurmaları
ve Cumhuriyet rejimine karşı maddi ve manevi destekte bulunmaları gerekçesiyle 1925
yılında kapatılmıştır. 12 Ağustos 1930 tarihinde kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası ise
kuruluşunda Cumhuriyete ve laikliğe karşı olmadığını ilan ederek karışıklıklara ortam
vermek istememiştir. Ancak ülkedeki siyasi durum yeniden Cumhuriyet karşıtlarının
parti örgütlenmelerinde yer almasına neden olmuş, demokrasinin ve çok partili hayatın
benimsenmesini engellemiştir. Cumhuriyet karşıtı tepkiler neticesinde SCF'nin
kapatılması ile çok partili hayat denemeleri sonuçsuz kalmıştır.
1946 yılına kadar tek parti dönemi yaşanmış, Demokrat Partinin kurulması ve
1946 seçimlerine katılması ile çok partili hayata geçiş denemeleri sonuç vermeye
başlamıştır. Demokrat Parti kuruluşundan sonra yaptığı çalışmalar ve izlediği politikalar
neticesinde 1950 seçimi olarak adlandırılan Ak Devrim ile iktidarın sahibi olmuş, iktidarı
boyunca ülkede siyasi, sosyal, iktisadi hayatta yenilikler meydana getirmiştir. İç
politikada ve dış politikada izlediği siyaset Türkiye Cumhuriyeti tarihinde önemli bir yer
edinmesini sağlamıştır. Halkın desteğini alarak 1954 seçimlerinde en parlak dönemini
yaşamış, 1957 yılından sonra bu durum tersine dönerek güç kaybetmeye başlamıştır.
Uyguladığı yönetim eleştirilere neden olarak muhalefetin güçlenmesini sağlamış,
güçlenen muhalefet ordu desteği ile 1960 darbesi gerçekleştirmiştir. 1960 darbesi ile
Türkiye'de yeni bir dönem açılmıştır. Meydana gelen 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra
geçen 17 ay boyunca demokrasi sekteye uğramış 1961 seçimine kadar ülkeyi Milli Birlik
Komitesi yönetmiştir. Oluşturulan yeni anayasa ve seçimler sonucu Türkiye'de ilk
koalisyon hükümeti kurulmuştur.

Abstract:
The most important thing to sustain democracy in Turkish political life has been
the existence of political parties. On September 9, 1923 before the promulgation of the
Republic of Turkey Mustafa Kemal set up the People's Party has demonstrated the
importance it attaches to the democratic movement. Although another party could not
exist for a while after the establishment of the People's Party, the establishment of the
first opposition party, the Progressive Republican Party, on 17 November 1924, was a
novelty for democracy. However, as a result of the policies it followed, it became a party
where anti-republican refugees took shelter. During the Sheikh Said Revolt, some party
leaders were closed in 1925 on the grounds of establishing close relations with those who
participated in the uprising and providing material and moral support against the Republic
regime. The Free Republican Party, founded on 12 August 1930, did not want to give
confusion by declaring that it was not against the Republic and secularism in its
establishment. However, the political situation in the country again caused the opponents
of the Republic to take part in party organizations and prevented the adoption of
democracy and multi-party life. With the closure of the SCF as a result of anti-Republican
reactions, multi-party life trials have been fruitless. A single party period was experienced
in 1946, and the transition to multi-party life began to yield with the establishment of the
Democratic Party and its participation in the 1946 elections.
After the foundation of the Democratic Party, the White Revolution which was
named as the 1950 election as a result of the activities and policies it pursued, became the
owner of the power and created innovations in the country in political, social and
economic life. In domestic politics and foreign policy in the policy of the acquisition it
has provided an important place in the history of the Republic of Turkey. With the support
of the people, it experienced its brightest period in the 1954 elections, and after 1957 this
situation started to lose power by reversing. The administration that it applied caused the
opposition to get stronger by causing criticism, and the strengthened opposition carried
out the 1960 coup with the support of the army. It has opened a new era with the 1960
military coup in Turkey. Democracy was disrupted for 17 months after the 27 May 1960
coup that took place, and the National Unity Committee ruled the country until the 1961
election. Created a new constitution and elections was established the first coalition
government in Turkey.