Aerobik egzersizin postmenopozal osteopenik hastalarda kemik yapım ve yıkım markerlarına etkisi
Effect of aerobic exercise on bone formation and resorption markers in postmenopausal osteopenic patients
Yazar: KÜBRA NUR DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. MELİHA KASAPOĞLU AKSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Postmenopozal osteopenik kadın hastalarda hafif-orta yoğunlukta aerobik egzersizin
kemik yapım ve yıkım markerlarına, günlük yaşam aktivitelerine, düşme ve alt ekstremite
dinamik dengeye etkisini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: Hastanemiz FTR polikliniğine ayaktan başvuran postmenopozol
dönemdeki kadın hastalar çalışmaya alındı. Hastalar numaralandırılarak kapalı zarf
yöntemiyle basit rasgeleleştirme ile yazı aerobik egzersiz grubu, tura kontrol grubu olarak 2
gruba ayrıldı. Egzersiz grubu 4 hafta boyunca, haftada 3 gün 30 dk süre ile yürüyüş bandı ile
gözetimli aerobik egzersiz (maksimal kalp hızının %40-60'ı şiddetinde) yaptı ve denge,
postür, dayanıklılık egzersizleri ev egzersiz programı olarak verildi. Kontrol grubu herhangi
bir egzersiz programına dahil edilmedi. Egzersiz grubundaki hastalar aerobik egzersiz ve ev
egzersiz programına 12.hafta kontrolüne kadar devam etti. Egzersiz(n:22) ve kontrol(n:23)
olmak üzere toplam 45 hasta çalışmaya alındı; yaş, menopoz yaşı, sigara, boy, kilo, bel
çevresi, lomber ve kalça T skoru kaydedildi. Tedavi başlangıcında ve 12. Haftada yapılan
kontrolde serum P1NP, CTX, Osteokalsin, Malondialdehit, 25(OH)D3, PTH, ALP, ürik asit,
B12 vitamini düzeyine bakıldı ve günlük yaşam aktiviteleri için Nottingham Sağlık Profili
(NSP), ağrı için Vizüel Analog Skala(VAS), denge için Berg denge skalası (BDS), alt
ekstremite dinamik denge için 30 saniye otur-kalk testi (30s-CST), yürüme hızı için 6 dakika
yürüme testi (6DYT) değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan 50 hastadan 1 hasta dahil edilme kriterlerine uymadığı için
dışlandı. Egzersiz grubunda 3 hasta, kontrol grubunda 1 hasta 12.haftada yapılan kontrol
muayenesine katılmadığı için çalışma 45 hasta ile tamamlandı (egzersiz n.22, kontrol n:23).
Kontrol grubunun yaş, kilo ve bel çevresi ortalaması egzersiz grubuna göre anlamlı yüksekti
(p<0.05). Diğer demografik parametrelerde istatiksel anlamlı fark yoktu(p>0.05). Başlangıçta
gruplar arasında VAS, NSP toplam ve tüm alt parametreleri, IPAQs, 30s-CST, BDS
skorlarında istatiksel anlamlı fark yokken(p>0.05),12.hafta yapılan kontrolde egzersiz
grubunda tüm bu parametrelerde, kontrol grubunda ise NSP ağrı alt parametresi ve 30s-CST
testinde istatiksel anlamlı iyileşme saptandı (p<0.05). Başlangıçta 6DYT ile saptanan yürüme
hızı egzersiz grubunda daha yüksekti (p<0.05). 12.haftada yapılan kontrolde egzersiz
grubunda yürüme hızı istatiksel anlamlı olarak artmışken(p<0.05) kontrol grubunda değişiklik
yoktu(p>0.05).
Her iki grup arasında laboratuvar parametrelerinden serum P1NP, CTX, Osteokalsin,
Malondialdehit, total ALP, 25(OH)D3 vitamini, PTH, vitamin B12, ürik asit değerleri
arasında başlangıçta istatiksel anlamlı fark yoktu(p>0.05). 12 hafta boyunca verilen
kolekalsiferol ve kalsiyum karbonat takviyesine bağlı olarak her iki grupta da serum
25(OH)D3 düzeyi istatiksel anlamlı yükseldi(p<0.05). 12. Haftada yapılan kontrolde gruplar
arası karşılaştırmada egzersiz grubunda kontrol grubuna göre 25(OH)D3 düzeyi istatiksel
anlamlı daha yüksekti(p<0.05). 12.haftada yapılan kontrolde diğer laboratuvar
parametrelerinde gruplar arasında istatiksel anlamlı fark saptanmadı(p>0.05). Egzersiz
grubunda 12.haftada yapılan kontrolde serum P1NP, CTX, Osteokalsin düzeyi başlangıca
göre istatiksel anlamlı yükselirken; ALP düzeylerinde istatiksel anlamlı azalma saptandı
(p<0.05) ve diğer parametrelerde istatiksel anlamlı değişiklik saptanmadı(p>0.05). Kontrol
grubunda ise 12.haftada yapılan kontrolde serum P1NP ve CTX düzeyleri başlangıca göre
istatiksel anlamlı yükselirken (p<0.05), diğer parametrelerde istatiksel anlamlı değişiklik
saptanmadı(p>0.05).
Sonuçlar: Postmenopozal osteopenik hastalarda hafif-orta yoğunlukta yapılan düzenli
yürüyüş egzersizi ağrı, yürüme hızı, denge, alt ekstremite dinamik denge ve günlük yaşam
aktivitelerinde anlamlı iyileşmeye katkı sağladı. Egzersiz grubunda kontrol grubuna göre
kemik yapım ve yıkım markerlarından P1NP, CTX, Osteokalsin, total ALP'de ve oksidatif
stress markerlarından malondialdehit düzeyinde anlamlı değişiklik saptanmadı. Egzersiz
grubunda osteokalsin düzeyinde artış ve total ALP düzeyinde düşüş saptanırken kontrol
grubunda istatiksel anlamlı değişiklik saptanmadı. Hem egzersiz grubu hem de kontrol
grubunda 12.haftada yapılan kontrolde başlangıca göre P1NP ve CTX düzeyinin artması tüm
hastalara 12 hafta boyunca önerilen kolekalsiferol ve kalsiyum karbonat takviyesine bağlı
olduğu düşünüldü. Osteoporozdan korunmada ve tedavisinde hastalara önerilebilecek ideal
egzersiz programı ve sıklığıyla ilgili daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Postmenopozal osteoporoz, osteopeni, egzersiz, P1NP, CTX, Osteokalsin,Malondialdehit

Abstract:
Objective: The purpose of our study was to investigate the effects of low-moderate intensity
aerobic exercise on bone formation and resorption markers, activities of daily living, falls and
lower extremity dynamic balance in postmenopausal osteopenic female patients.
Materials and Methods: Postmenopausal female patients who applied to our hospital's
Physical Medicine and Rehabilitation clinic were included in the study. The patients were
numbered and divided into two groups by simple randomization using the sealed envelope
method: Group 1 as the aerobic exercise group and Group 2 as the control group. The exercise
group was given a supervised aerobic exercise program (40-60% of maximal heart rate) with
a treadmill for 30 minutes, 3 days a week, for 4 weeks and a home exercise program including
balance, posture and endurance exercises. The control group was not included in any exercise
program. Patients in the exercise group continued their aerobic exercise and home exercise
program until the 12th week control. A total of 45 patients parcitipated study including the
exercise(n:22) and control(n:23); age, menopausal age, smoking, height, weight, waist
circumference, lumbar and hip T scores were recorded. Before and after treatment; serum
P1NP, CTX, Osteocalcin, Malondialdehyde, 25(OH)D3, PTH, vitamin B12, ALP, uric acid
levels were measured and The Notingham Health Profile(NHP) for activities of daily living,
Visual Analog Scale(VAS) for pain, Berg Balance Scale(BBS) for balance, 30 Second Sit-to-
Stand Test(30s-CST) for lower extremity dynamic balance and 6-Minute Walk Test(6MWT)
for walking speed were evaluated and recorded.
Results: The average age, weight and waist circumference of the control group was
significantly higher than the exercise group (p<0.05). There was no statistically significant
difference in other demografic parameters (p>0.05).
At the initial evaluation, there was no difference in VAS, NHP total and all subparameters,
IPAQs, 30s-CST, BBS scores between the groups(p>0.05). In the exercise group a
statistically significant improvement was detected in all these parameters(p<0.05) and in the
control group NSP pain subparameter and 30s-CST at the 12th week control evaluation
(p<0.05). At the initial evaluation, walking speed determined by 6MWT was higher in the
exercise group (p<0.05). In the control examination performed at the 12th week, walking
speed increased statistically significantly in the exercise group(p<0.05., while there was no
statistically significant change in the control group(p>0.05). There was no statistically significant difference between the laboratory parameters serum
P1NP, CTX, Osteocalcin, Malondialdehyde, total ALP, 25(OH)D3 vitamin, PTH, vitamin
B12 and uric acid values at the initial evaluation(p>0.05). Serum 25(OH)D3 levels increased
in both groups due to the cholecalciferol and calcium carbonate supplements prescribed for 12
weeks(p<0.05). In the comparison between groups at the 12th week control,25(OH)D3 level
was statistically significantly higher in the exercise group than in the control group(p<0.05).
However, at the 12th week control, no statistically significant difference was detected
between the groups in other laboratory parameters(p>0.05). In the exercise group, at the 12th
week control, serum P1NP, CTX, and osteocalcin levels increased statistically significantly
compared to the baseline; a statistically significant decrease was detected in serum total ALP
levels (p<0.05). No statistically significant change was detected in other laboratory
parameters(p>0.05). In the control group, at the 12th week control, serum P1NP and CTX
levels increased statistically significantly compared to the baseline(p<0.05), while no
statistically significant change was detected in other laboratory parameters(p>0.05).
Conclusion: Regular walking exercise performed at low-moderate intensity in patients
contributed to significant improvement in pain, walking speed, balance, lower extremity
dynamic balance and daily living activities. No statistically significant change was detected in
serum P1NP, CTX, Osteocalcin, total ALP, which are bone formation and resorption markers,
and malondialdehyde serum levels, which are oxidative stress marker, in the exercise group
compared to the control group. When the baseline level was compared with the 12th week
control, an increase in osteocalcin level and a decrease in total ALP level were detected in the
exercise group, while no statistically significant change was detected in the control group.The
increase in serum P1NP and CTX levels compared to the baseline at the 12th week follow-up
in both the exercise group and the control group was thought to be due to the cholecalciferol
and calcium carbonate supplements recommended for all patients for 12 weeks.
More studies are needed regarding the ideal exercise program and frequency that can be
recommended to patients in the prevention and treatment of postmenoposal osteoporosis.

Keywords: Postmenopausal osteoporosis, osteopenia, exercise, P1NP, CTX, Osteocalcin, Malondialdehyde