Palyatif bakım hastalarına verilen logoterapi danışmanlığının kronik keder, itibar duygusu ve yaşam anlamı üzerindeki etkisi
Effect of logotherapy counseling program on chronic sorrow, dignityand meaning in life of palliative care patients
Yazar: YASEMİN ESKİGÜLEK
Danışman: PROF. DR. SULTAN KAV
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı /  Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hospis ve palyatif bakım hemşireliği = Hospice and palliative care nursing ; İnsan onuru = Human dignity

Özet:
Bu araştırma palyatif bakım hastalarına verilen logoterapi danışmanlığının bireylerin keder
ve itibar duygusu ve yaşamda anlam bulmaları üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla
yapılmıştır. Randomize kontrollü tasarımla Eylül 2021-Haziran 2023 arasında
gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini bir üniversite hastanesinin medikal onkoloji ve
jinekoloji kliniklerinde yatmakta olan, ileri evre kanser tanısına sahip 58 birey
oluşturmuştur. Katılımcılar bilgisayar programında basit randomizasyonla müdahale (n=29)
ve kontrol (n=29) grubuna atanmıştır. Veriler demografik bilgi formu, Palyatif Performans
Skalası, Hasta İtibar Envanteri (HİE), Uzamış Yas Bozukluğu Ölçeği-Hasta Formu (UYBÖHF) ve Yaşam Anlamı Ölçeği (YAÖ) ile toplanmıştır. Bu ölçekler bireyler çalışmaya dâhil
edildiklerinde, 4. haftada ve 8. haftada uygulanmıştır. Müdahale grubuna 4 hafta boyunca,
haftada 2 gün ortalama 45 dakika süren logoterapi danışmanlığı uygulanmıştır. Kontrol
grubuna bir müdahalede bulunulmamıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar arası t testi,
varyans analizi, Pearson korelasyon analizi, tekrarlı ölçüm varyans analizi, eşli gözlem t
testi, Cohen d etki büyüklüğü ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Müdahale
ve kontrol gruplarının eşli gözlem üçüncü değerlendirmesinde HİE'nin semptom distresi alt
boyutu (p=0.01), UYBÖ-HF (p=0.01) ve YAÖ mevcut anlam alt boyutunda (p=0.03)
müdahale grubu lehine anlamlı değişiklik saptanmıştır. Gruplar arası zamana bağlı değişim
incelendiğinde HİE (p=0.01), UYBÖ-HF (p=0.01) ve YAÖ mevcut anlam (p=0.02) alt
boyutlarının zaman içinde gruplara göre anlamlı değişim gösterdiği saptanmıştır. Grup içi
değişim incelendiğinde müdahale grubunda HİE (p=0.01), UYBÖ-HF (p=0.01) ve YAÖ
mevcut (p=0.01) ve aranan (p=0.02) anlam alt boyutlarında anlamlı farklılık saptanmış olup
bu farklılık YAÖ mevcut anlam puan ortalamasında artma, diğer bağımlı değişkenlerde ise
azalma şeklinde gerçekleşmiştir. Kontrol grubunda HİE (p=0.01), UYBÖ-HF (p=0.02) ve
YAÖ mevcut (p=0.04) ve aranan (p=0.04) anlam alt boyutlarında anlamlı farklılık saptanmış
olup bu farklılık YAÖ mevcut ve aranan anlam puan ortalamasında azalma, diğer bağımlı
değişkenlerin puan ortalamalarında artma şeklinde gerçekleşmiştir. Çoklu doğrusal
regresyon analizinde HİE ve UYBÖ-HF'deki değişimleri cinsiyet, hastalık evresi ve aktif
tedavi almanın; YAÖ mevcut anlam boyutunu ise hastalık evresi, eğitim düzeyi ve aktif
tedavi almanın düşük düzeyde açıklayabildiği saptanmıştır. Bireylerin deneyim değerlerinin
aileyle vakit geçirmek, doğayla ilgilenmek ve ibadet etmek; yaratıcı değerlerinin ailenin
gereksinimlerini karşılamak ve evin geçimini üstlenmek; tutum değerlerininse fedakârlık
etmek, sabırlı olmak ve inançları doğrultusunda yaşamak olduğu görülmüştür. Sonuç olarak
program, palyatif bakım hastalarının keder ve itibara ilişkin distres düzeyini azaltmada ve
yaşamlarında anlam bulma düzeyini artırmada etkili bulunmuştur.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effect of logotherapy counseling program on
feelings of grief and dignity and finding meaning in life of palliative care patients. The
sample of this randomized-controlled study, conducted between September 2021-June 2023,
was consisted of 58 individuals hospitalized due to advanced cancer, in the medical oncology
and gynecology clinics of a university hospital. Participants were assigned to either
intervention (n=29) or control (n=29) group by simple randomization via a randomizationspecific computer program. Data were collected with demographic information form,
Palliative Performance Scale, Patient Dignity Inventory (PDI), Prolonged Grief Disorder
Scale-Patient Form (PGD-PF) and Meaning in Life (MIL) Questionnaire . Data collection
forms were applied on admission, at the 4th and 8th weeks. Intervention group received
logotherapy, lasting about of 45 minutes, 2 days a week for 4 weeks.. The control group
received no intervention. Data were analyzed by independent sample t test, analysis of
variance, Pearson correlation analysis, repeated measure analysis of variance, paired sample
t test, Cohen d effect size and multiple linear regression analysis. According to the results of
the study, paired group analysis at follow-up evaluation, a significant change was found in
favor of the intervention group in mean scores of symptom distress sub-dimension of PDI
(p=0.01), the PGD-PF (p=0.01) and the presence of meaning sub-dimension of the MIL
(p=0.03). The time-dependent variation between the groups revealed that PDI (p=0.01),
PGD-PF (p=0.01) and presence of meaning sub-dimension of MIL (p=0.02) showed
significant changes over time between groups. Within-group analysis showed a significant
difference in the intervention group in terms of PDI (p=0.01), PGD-PF (p=0.01) and
presence (p=0.01) of and search for (p=0.02) meaning sub-dimensions of MIL. The mean
score of presence of-meaning sub-dimension of MIL was increased in the intervention group
while mean scores of other dependent variables were decreased. In the control group, a
significant difference was found in mean scores of PDI (p=0.01), PDG-PF (p=0.02) and
presence of (p=0.04) and search for (p=0.04) meaning sub-dimensions of MIL. The mean
scores MIL sub-dimensions decreased in control group while mean scores of other
dependent variables increased. The multiple linear regression analysis revealed that,
although a low level, the changes in mean scores of PDI and PDG-PF were determined by
gender, disease stage and actively receiving cancer treatment while presence of meaning
sub-dimension of MIL was determined by stage of the disease, education level and actively
receiving cancer treatment. The experiential values of individuals were to spend time with
family, to watch nature or do yard work, and to pray; creative values were to meet the needs
of the family and to take care of the household; and attitudinal values were to act upon own
beliefs, to be altruistic and be patient. As a result, the program was found to be effective on
decreasing sorrow and dignity related distress of palliative care patients, while increasing
finding meaning in life.