Plastik sanatlar ve psikoloji ilişkisi: Resim sanatının psikoterapide kullanımı
The relationship between fine arts and psychology: The use of painting in psychotherapy
Yazar: MEHTAP ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATALAY MANSUROĞLU
Doğuş Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Plastik Sanatlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Plastik sanatlar = Plastic arts ; Psikoloji = Psychology ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat terapisi = Art therapy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu çalışmada sanat terapisi bağlamında, resim sanatında kullanılan teknikler ve
resim sanatının psikoterapideki yeri ve rolü incelenmiştir.
Sanat, insandaki güzele ulaşma ve ondan ruhsal bir zevk almak duygusundan
doğmuştur. Ortaya çıkışından bu yana bir insan etkinliği olan ve insanlıkla yaşıt olan
sanatın ne olduğu konusu çağlara, toplumlara ve sanat alanına göre farklılıklar
göstermiştir. Sanat gerçek dünyanın yok edici kurallarını aşarak binlerce yıl öncesini
günümüze taşır. Bugün geçmişi biliyor ve yargılıyor olmamız sanatın erişilmez gücünden
kaynaklanmaktadır.
Resim, "düz bir yüzey üzerinde çizgi ve renklerle doğadan bir parçayı ya da
sanatçının iç dünyasının durumunu anlatma sanatı" olarak tanımlanabilir. Resim; çizgi,
form, biçim, renk, doku, ölçü, aralık, yön, ışık ve gölge gibi tasarım öğelerinin anlatımcı
bir düzen, bir uyum içerisinde bir araya getirilmesiyle oluşur. Diğer sanat dalları ile
karşılaştırıldığında resim, uygulama yöntemleri ve araçları bakımından en fazla çeşitliliğe
sahip sanat dallarının başında gelir.
Yapılan çalışmalarda, sadece dilin yani sözle dile getirilenlerin bireyi anlamak için
yeterli olmadığı, sanatın terapi sürecinde kullanımının kişi hakkında kelimelerin tek
başına yapamadığı kadar çok bilgi sağladığı görülmüş, bu gelişmeler ışığında sanat
terapisinin temelleri atılmış ve sanat terapisinin önemi anlaşılmıştır.
Sanat ve psikolojide, içe atılmış olanın dışa yansıma ve etkileri söz konusudur.
Psikolojide resim, bireyin kendince düzenlemeye çalıştığı karmaşık dünyasının açıklayış
biçimi ve zihinsel gelişiminin göstergesi sayılabilir. Resim etkinliğine klinik açıdan
bakıldığında, kişiliğin değerlendirilmesinde ya da ruhsal bozuklukların tanınmasında
yararlı bir araç olduğu görülmüştür. Çünkü resim, yapılması hem kolay hem de oyun
olarak algılanan bir faaliyet olmasının yanında, hastaların gelişimlerini, becerilerini, bize
onların düşünüş biçimlerini, aynı zamanda diğer insanlarla ilişkilerini yansıtmakta ve
ipuçları vermektedir.
Sanat terapisi sorunun tanımlanması ve açık biçimde ortaya konulması, duygusal
çatışmaların ifade edilmesi ve farkındalığı arttırması, sosyal becerileri geliştirmesi, ifade
etmesi sayesinde kaygıyı azaltması, kişiyi gerçeğe yöneltmesi ve öz saygıyı arttırması
anlamında iyileştirici etkiler göstermiştir. Özellikle psikoterapide tedavi sürecini
iv
hızlandırmakta ve birçok ruhsal bozukluğun tedavisinde hastaların kendilerini ifade
etmelerini kolaylaştırmakta ve onların rehabilitasyonunda kullanılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sanat, Psikoterapi, Psikoloji, Resim, Terapi.

Abstract:
In this study, techniques that are used in the painting art and the role of the
painting art are analyzed within the context of art therapy.
The art was born from the feeling of reaching the beauty in human and getting
spiritual pleasure from this beauty. Since the art's existence, the issue of definition of art
that is an activity of human and is at the same age with humanity has varied by ages,
nations and the kinds of art. The art brings thousands years past to present by exceeding
the destructive rules of the real world. Today, we know and judge the past via the
unaccesible power of the art.
Painting can be defined as "is the art of telling a piece of nature or the inner world
of the artist with the lines and colors on a flat surface. Painting occurs with the
combination of design elements like line, form, color, texture, dimension, interval,
direction, light and shade in a narrative and harmonic way. Painting is one of the art
branches that has the most variety in terms of application methods and tools when
compared with the other art branches.
The studies show that only verbal communication is not sufficient to understand
human, the use of the art in the process of therapy provides more information about the
human then the words, in the light of these developments the art therapy was founded
and the importance of art therapy was understood.
The outpicturing and the effects of the inner world are discussed in art and
psychology. The painting in psychology can be considered as an indicator of the
description type of the complicated inner world of the human that try to organize
himself and the mental development. From clinical point of view, it is seen that the
painting is a useful tool to evaluate personalities or to recognize mental disorders.
Because the painting reflects and gives a hint about the patients evolution, skills,
thinking styles and the relations with others besides being easy to do and is percieved as
a game activity.
The art therapy has shown healing effects on identifying and revealing the
problem clearly, expressing the emotional disagreements and increasing the awareness,
developing the social abilities, reducing anxiety via expression, directing the human to
truth and increasing the self esteem. The art therapy is especially used to boost the
vi
treatment process, simplify the self expression of the patients in mental disorder
treatments and rehabilitations.
Key Words: Art, Psychotherapy, Psychology, Painting, Therapy.