Karahanlı Türkçesiyle yazılmış Kur'an Tercümesi (TİEM 73) üzerine bir dil incelemesi
A grammatical study on Kuran Translation (TIEM 73) written in Karakhanid Turkic
Yazar: GÜLER AKAR
Danışman: DOÇ. DR. GALİP GÜNER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil bilgisi-sözcük türleri = Grammar-word types ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Karahanlı Türkçesi = Karakhanid Turkish ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Ses bilgisi = Phonetic ; Sözcükbilim = Logology ; Türk ve İslam Eserleri Müzesi = Turkish and Islamic Arts Museum ; Çeviri = Translation

Özet:
Türkler X. yüzyılda, Karahanlılar döneminde İslâmiyeti resmî olarak kabul etmişlerdir. İslâmiyetin toplu bir şekilde kabul edilmesinin ardından Kur'an-ı Kerîm'in Türkçeye çevrilmesi bir gereklilik hâlini almıştır. Bu gereklilik hâli mütercimleri sosyal bir sorumluluğun yanı sıra günahkâr olmak korkusundan dolayı dilcilik açısından büyük bir titizliğe sevk etmiştir.
Bu çalışmada, Karahanlı Türkçesi döneminde yazılmış olan İstanbul Türk İslâm Eserleri Müzesi numara 73'te bulunan Kur'an tercümesi incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken Kök ve Ünlü tarafından hazırlanan doktora çalışmaları esas alınmıştır.
Çalışmanın Giriş bölümünde Karahanlılar, Karahanlı Türkçesi ve bu dönemin eserlerine değinilerek TİEM 73 hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra eser "Ses Bilgisi", sözcük yapımı ve çekimi, sözcük türleri ve "Fiilimsiler" açısından incelenmiştir. Ses Bilgisi kısmında ses olayları, ses değişimleri, ünlü ve ünsüz uyumları ele alınmıştır. İsimler ve fiiller yapıları bakımından incelenmiş, sözcük yapımında kullanılan yapım ekleri ve bunların özellikleri belirlenmiştir. İsim ve fiil çekim ekleri ayrı ayrı başlıklar altında incelenmiştir. İsim ve fiiller dışında kalan sözcük türleri "Sıfatlar", "Zamirler", "Zarflar" ve "Edatlar" da ayrı başlıklar altında ele alınmışlardır. Sonuç kısmında yapılan çalışma ile ilgili özet bilgilere ve önemli görülen bazı özelliklere değinilmiştir.

Abstract:
In the tenth century, the Turkish adopted İslam as the official during Karakhanid period. Following the adoption of İslam collectively, Kur'an-ı Kerîm translation into Turkish was considered necessary. This requirement urged interpreters to great linguistic care for fear of being sinful as well as a social responsibility.
In this study, Kuran translation, written during Karakhanid Turkish period and present in the Turkish and Islamic Arts Museum at number 73 in İstanbul, has been examined. During this investigation, doctoral studies conducted by Kök and Ünlü have been based.
In the introductory part of the study, it is referred to Karakhanids, Karakhanid Turkic and the works of this period and given information about TIEM 73. Then this work has been examined in "Terms of Phonetics" , word structure and inflection, the types of words and "Gerunds". In the phonics, sound events, phonetic change, consonant-vowel harmony are discussed. Nouns and verbs are examined in terms of structure, derivational affixes used in word structure and their properties are determined. Noun and verb inflections are examined under separate heading. Word types other than nouns and verbs, such as "Adjectives" , "Pronouns" , "Adverbs" and "Prepositions" are also dealt with under separate headings. Summary info and some important features of the study carried out in the conclusion are mentioned.