Türkiye de insanların yaşam süresi dağılımının tahmin edilmesi
Estimation of the distribution of life time of the people in Turkey
Yazar: TUBA ŞANLI
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN DÜNDAR ; DOÇ. DR. MEHMET FEDAİ KAYA
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: İstatistik = Statistics

Özet:
Yaşam süresi dağılımı, nüfus hacminin belirlenmesindeki en önemli faktörlerden biridir. Geleceğe için yapılacak planlamalarda nüfus hacminin bilinmesi büyük önem arz etmektedir. Nüfus hacmine bağlı planlamaların yapılabilmesi için yaşam süresi dağılımlarının bilinmesine ihtiyaç vardır. Bu doğrultuda, bu çalışmada Türkiye?deki insanların yaşam süresi dağılımı incelenmiştir. Bu inceleme, Türkiye İstatistik Kurumu?ndan elde edilen yaşam süresi (ölüm) istatistikleri kullanılarak yapılmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu?ndan yaşam süresi ile ilgili olarak 2002-2012 yıllarına ilişkin veriler elde edilebilmiştir. 2004-2012 yılı ölüm istatistikleri (hayati istatistikler) 0-105+ yaş aralığında veritabanına kaydedilmiş olmasına rağmen 2002-2003 yılı verileri 0-98+ yaş aralığı olarak kaydedilmiştir. Bu nedenle 2002-2003 yılı verileri analizlerde ayrı olarak değerlendirilmiştir.   
Elde edilen veriler kullanılarak, 2002-2012 yılları arası dönemdeki genel ve cinsiyete göre yaşam süresi dağılımları incelenmiş ve en uygun dağılım belirlenmiştir.  Bu inceleme sonucunda, genel yaşam süresi dağılımının 2002-2003 yılları için Gumbel Min dağılımına, 2004-2012 yılları için Dagum dağılımına uyduğu belirlenmiştir. Erkeklerin yaşam süresine en uygun dağılımın, 2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008 yılları için Gumbel Min, 2009-2010-2011-2012 yılları için Dagum dağılımı olduğu belirlenmiştir. Kadınların yaşam süresine en uygun dağılımın 2002-2012 arası bütün yıllar için Dagum dağılımı olduğu belirlenmiştir.
2004-2012 yılları genel, erkek ve kadın için yaşa göre ölüm sayıları birleştirilerek dağılımlar tekrar incelenmiştir. Genel yaşam süresinin Dagum dağılımına, erkek yaşam süresinin Gumbel Min dağılımına ve kadın yaşam süresinin Dagum dağılımına uyduğu belirlenmiştir.
Genel, erkek ve kadınların yaşam süresi dağılımları yıllara göre uyum göstermektedir. 2002-2012 yılları için belirlenen dağılımlardan elde edilen beklenen yaşam süreleri aşağıda verilmiştir.
Yıl             2002    2003   2004    2005    2006    2007  2008    2009   2010   2011   2012
Genel,       60,69   60,85  61,85   62,39   63,24  63,72  64,28   64,14  65,29  65,97  66,39 
Erkekler,   58,48   58,47  59,73   59,97   60,69  61,12  61,79   61,74  62,74  63,56  63,86 
Kadınlar,   63,53   63,87  64,55   65,45   66,42  66,95  67,36   67,06  68,37  68,92  69,51
Beklenen yaşam süreleri incelendiğinde yaşam sürelerinin yıllara göre arttığı ve kadınların yaşam süresinin erkeklere göre yaklaşık beş yıl daha fazla olduğu söylenebilir.

Abstract:
The distribution of life time is one of the most important factors for the determination of the population volume. Knowing the population volume is of great importance for the future plannings. For the future plannings depending on the population volume, it is necessary to know the distribution of life time. Accordingly, in this study, the distribution of life time of  people in Turkey was examined. Obtained from the Turkish Statistical Institute (TUIK), life time (death) statistics of the years between 2002-2012 were used. Although the mortality statistics of 2004-2012 were recorded in the age range of 0-105+, the mortality statistics of 2002-2003 were recorded in the age range of 0-98+. For this reason, the data of 2002-2003 were evaluated seperately.
According to the general and gender, the distributions of life expectancies during the period between 2002 and 2012  were studied and the most appropriate distribution was determined. As a result, it was determined that for the distribution of general life time of years 2002-2003 was appropriate for the Gumbel Min distribution and of the years 2004-2012 was appropriate for the Dagum distribution. It was also determined that the most appropriate distribution for men?s life time for the data of 2002-2008 was the Gumbel Min distribution and of 2009-2012 was Dagum. On the other hand, Dagum distribution was determined as the most appropriate for the women?s life time for the data of the years 2002-2012.
In addtion, by combining the numbers of mortality rate of general, men and women between 2004-2012, the distributions were reviewed. It was found that the data of general life time was appropriate for the Dagum distribution, the data of men s  life time was appropriate for the Gumbel Min distribution and the data of women?s  life time was appropriate for the Dagum distribution.
The distribution of general, men and women?s life time complies with the years. Obtained from the appropriate distributions, life expectancies respectively from 2002 to 2012 are in the followings;
Years        2002    2003   2004    2005    2006    2007  2008    2009   2010   2011   2012
General,    60,69   60,85  61,85   62,39   63,24  63,72  64,28   64,14  65,29  65,97  66,39    
Men,         58,48   58,47  59,73   59,97   60,69  61,12  61,79   61,74  62,74  63,56  63,86
Women,    63,53   63,87  64,55   65,45   66,42  66,95  67,36   67,06  68,37  68,92  69,51
In conclusion, it can be said that life time has increased  in years and  women?s life expectancy has exceeded men?s by about five years.