Ülkemizde yetişen bazı Heracleum L. (Apiaceae) türleri üzerinde araştırmalar
Research on some Heracleum L. (Apiaceae) species growing in our country
Yazar: TUĞÇE İNCE KÖSE
Danışman: PROF. DR. CEYDA SİBEL KILIÇ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı / Farmasötik Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ülkemizde yetişen Heracleum cinsine ait üçü endemik olan H. pastinacifolium K. Koch subsp. incanum (Boiss. & A.Huet) P.H.Davis (endemik), H. crenatifolium Boiss. (endemik), H. paphlagonicum Czeczott (endemik), H. sphondylium L. subsp. montanum (Schleich. ex Gaudin) Briq. türlerinde morfolojik, anatomik çalışmalar yapmak, kimyasal bileşimleri ve biyolojik aktiviteleri incelemektir. Heracleum türüne ait daha önce araştırılmamış bazı etkilerin ilk değerlendirmesi yapılmıştır. Kimyasal çalışmalarda türlerin meyve, kök ve toprak üstü kısımları ana etken madde grupları açısından incelenmiştir. Türlerin kök ve toprak üstü metanol ekstrelerinin kumarin bileşikleri yüksek performanslı sıvı kromatografisi ile incelenmiş ve heraklenol-3-O-β-glukozit, meranzin hidrat III, byakangelisin-3-O-β-glukozit, heraklenol, byakangelisin miktar tayinleri yapılmıştır. Meyve, kök ve toprak üstü kısımların uçucu yağ bileşimi incelenmiş ve aynı türe ait değişik organlarda ve farklı türde uçucu yağ bileşiminin farklı olduğu görülmüştür. Kök ve toprak üstü kısımlardan hazırlanan metanol ve hekzan ekstrelerinin MIK ve antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiştir. Türlerin kök metanol
ekstrelerinin CD-1 erkek fareler üzerindeki anksiyolitik ve antinosiseptif etkileri değerlendirilmiştir. H. sphondylium subsp. montanum ekstresi alan grupta diğer ekstre alan gruplara göre belirgin bir şekilde antinosiseptif etki gözlenmiştir. H. paphlagonicum ve H. sphondylium subsp. montanum ekstreleri alan grupların diğer gruplara göre daha etkili olduğu fakat, anksiyolitik etkisinin anlamlı olup olmadığının netleşmesi için daha fazla hayvan ile çalışılması gereği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to carry out morphological and anatomical studies and to examine the chemical compositions and biological activities of three endemic species of the Heracleum genus, H. pastinacifolium K. Koch subsp. incanum (Boiss. & A.Huet) P.H.Davis (endemic), H. crenatifolium Boiss. (endemic), H. paphlagonicum Czeczott (endemic), H. sphondylium L. subsp. montanum (Schleich. ex Gaudin) Briq. which grow in our country. A first evaluation of some previously unstudied effects of the Heracleum species was made. In chemical studies, the fruits, roots and herbs of the species were examined in terms of main active ingredient groups. Coumarin compounds of the root and herb methanol extracts of the species were examined by YPSK and heraklenol-3-O-β-glucoside, meranzine hydrate III, byakangelicin-3-O-β-glucoside, heraklenol, byakangelicin were determined. The essential oil composition of fruits, roots and herbs has been examined and it has been observed that the essential oil composition can be different in different organs of the same species and in different species. The MIC and antimicrobial activities of methanol and hexane extracts prepared from roots and herbs were evaluated. The anxiolytic and antinociceptive effects of methanol extracts of the species' roots on CD1 male mice were evaluated. A significant antinociceptive effect was observed in the group receiving H. sphondylium subsp. montanum extract compared to the groups receiving other extracts. It was
revealed that the groups receiving H. paphlagonicum and H. sphondylium subsp. montanum extracts were more effective than the other groups, but it was necessary to study more animals to clarify whether the anxiolytic effect was significant or not.