İslami finans açısından kalkınma ve yatırım bankacılığı: İslam Kalkınma Bankası örneği
Development and investment banking from an Islamic finance perspective; the case of the Islamic Development Bank
Yazar: SÜMEYYE GÜL ZENBEL
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR ATAR
Marmara Üniversitesi / İslam Ekonomisi ve Finansı Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; Din = Religion ; Ekonomi = Economics

Özet:
İslam Kalkınma Bankası (İKB), 1975 yılında İslam İş birliği Teşkilatı (İİT) üyesi 
ülkelerin ekonomik ve sosyal kalkınmasını desteklemek amacıyla kurulmuş bir uluslararası 
finans kurumudur. İKB, İslami finans prensiplerine uygun olarak faizsiz finansman 
modelleriyle faaliyet göstermektedir. Bu tez çalışması, İKB odağında İslami finansın kalkınma 
ve yatırım bankacılığı yönlerini ele alarak Türkçe literatürdeki yetersizliği gidermeyi 
amaçlamaktadır.
Kalkınma ve yatırım bankaları, küresel ekonomik sistemde önemli bir rol oynamaktadır. 
Bu bankalar, ekonomik büyümeyi teşvik etmek, altyapı projelerini finanse etmek ve sanayi ile 
tarım sektörlerine destek sağlamak gibi görevlerle ülkelerin kalkınmasına katkıda bulunurlar. 
İslam Kalkınma Bankası bu bağlamda, İslami finansının temel ilkelerinden biri olan faizsiz 
finansmanı teşvik ederek, üye ülkelerde altyapı, enerji, tarım, sağlık ve eğitim gibi kritik 
alanlarda büyük projeleri finanse etmektedir.
İKB, kar-zarar ortaklığı (mudârebe ve müşâreke), ticaret finansmanı (murâbaha) ve kira 
(icâre) gibi İslami finans enstrümanlarını kullanarak ekonomik kalkınmayı desteklemektedir. 
Ayrıca, yoksullukla mücadele, sağlık hizmetlerine erişim, eğitim kalitesinin artırılması ve 
kadınların ekonomik hayata katılımını teşvik eden sosyal kalkınma projeleri yürütmektedir. 
İKB, İslami finans prensiplerine uygun olarak şeffaflık, risk paylaşımı ve sosyal adalet ilkelerini 
benimseyerek, üye ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmalarına katkıda 
bulunmaktadır. Banka, aynı zamanda teknik yardım ve kapasite geliştirme programları sunarak 
bilgi transferi ve insan kaynağı geliştirme konularında önemli katkılar sağlamaktadır. 
Bu çalışma, İslam Kalkınma Bankasının üye olan Müslüman ülkeler ve üye olmayan 
ülkelerdeki Müslüman toplulukların finansal kalkınması ve ekonomik problemlerinin 
çözümündeki rolünü irdelemeyi amaçlamaktadır. İlk bölümde, kalkınma ve yatırım bankaları 
üzerine genel bilgiler, ikinci bölümde ise İKB'nin faaliyetleri ve sağladığı finansal destekler ele 
alınacaktır.

Anahtar Kelimeler: İslam Kalkınma Bankası, İslami Finans, Kalkınma ve Yatırım Bankaları

Abstract:
Islamic Development Bank (IsDB) is an international financial institution established 
in 1974 by the member countries of the Organization of Islamic Cooperation (OIC) to support 
their economic and social development. The IsDB operates according to Islamic finance 
principles, utilizing interest-free financing models. This thesis aims to address the gap in 
Turkish literature by focusing on the aspects of development and investment banking within 
the framework of Islamic finance, centered on the IsDB.
Development and investment banks play a significant role in the global economic 
system. These banks contribute to the development of countries by promoting economic 
growth, financing infrastructure projects, and supporting the industrial and agricultural sectors. 
In this context, the Islamic Development Bank promotes interest-free financing, one of the core 
principles of Islamic finance, and finances major projects in critical areas such as infrastructure, 
energy, agriculture, health, and education in member countries.
The IsDB supports economic development using Islamic finance instruments such as 
profit-and-loss sharing (mudarabah and musharakah), trade financing (murabaha), and leasing 
(ijarah). Additionally, it implements social development projects aimed at combating poverty, 
improving access to healthcare, enhancing the quality of education, and encouraging women's 
participation in economic life. By adhering to principles of transparency, risk-sharing, and 
social justice, the IsDB contributes to the sustainable development goals of its member 
countries. The Bank also provides technical assistance and capacity-building programs, thereby 
making significant contributions to knowledge transfer and human resource development.
This study aims to examine the role of the Islamic Development Bank in addressing the 
financial development and economic problems of Muslim countries and Muslim communities 
in non-member countries. The first section provides general information about development 
and investment banks, while the second section focuses on the activities and financial support 
provided by the IsDB.

Key words: Islamic Development Bank, Islamic Finance, Development and Investment Banks