Fen bilimleri dersinde yapılmış FeTeMM etkinliklerinin FeTeMM ders özelliklerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of STEM activities in science classes according to STEM lesson specifications
Yazar: KÜBRA DELİBALTA
Danışman: DOÇ. DR. HAKİ PEŞMAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; FeTeMM = STEM ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ölçekler = Scales

Özet:
Son yıllarda FeTeMM (Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) yaklaşımı ile öğrenciler fen kavramlarını daha anlamlı öğrenebilmekte ve bu yaklaşım ile günlük hayatta karşılaşabilecekleri durum veya problemleri bilimsel kavramlarla açıklayabilmektedirler. Bu nedenle FeTeMM yaklaşımıyla ilgili çok sayıda ders içerikleri geliştirilmekte ve etkilerine bakılmaktadır. Ve bunun sonucunda FeTeMM yaklaşımının etkileri hakkında çeşitli bulgular ortaya çıkabilmektedir. Dolayısıyla alan yazındaki FeTeMM yaklaşımı ile ilgili çalışmalarda geliştirilen ve kullanılan FeTeMM etkinliklerinin FeTeMM ders özelliklerini ne derece yansıttıklarının belirlenmesi açısından önemlidir. Bu bağlamda da bu çalışmanın iki temel amacı vardır. Bu çalışmanın ilk amacı Jolly (2017), tarafından geliştirilmiş olan FeTeMM ders özellikleri derecelendirilme ölçeğinin (FeTeMM-DÖ) Türkçeye uyarlanmasıdır. (FeTeMM-DÖ)'nün Türkçeye uyarlanmasında iyi derece de İngilizcesi olan uzmandan, İngiliz Dili Edebiyatı öğrencisinden ve iyi derecede İngilizcesi olan bir fizik eğitimcisinden destek alınmıştır. Uyarlaması yapılan ölçek ile orijinal ölçek kıyaslanmıştır. Birkaç kelime dışında büyük oranda uyarlamanın yapılmış olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmanın ikinci amacı ise bu ölçeğin alan yazında yayımlanmış makale ve tez çalışmalarında uygulanarak ne düzeyde amaca uygun olduğunu belirleyebilmektir. Bu nedenle ölçeğin uyarlaması tamamlandıktan sonra ölçek literatürde yayımlanmış yüksek lisans ve doktora tez çalışmaları ile makale çalışmalarındaki FeTeMM etkinliklerinin FeTeMM ders özelliklerini ne düzeyde taşıdığını belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Bu çalışmada literatür taraması yapılarak 2011-2021 yılları arasında alan yazında yayımlanmış olan içerisinde fen bilimleri dersinde yapılmış FeTeMM etkinliklerinin bulunduğu 49 makale ve 92 tez çalışmasına ulaşılmıştır. Ulaşılan bu çalışmalardan nitel veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Nicel veriler ise SPSS 21 programında güvenirlik testi ve faktör analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda içerik analizi yöntemiyle elde edilen bulgulardan genellikle fizik disiplininde etkinlik yapıldığı, ayrıca genel olarak tezlerde kuvvet ve hareket konusunda makalelerde ise genellikle ışığın yayılması konusunda çalışma yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.  SPSS 21 programında yapılan güvenirlik testi ve faktör analizi yöntemiyle elde edilen bulgulardan ise FeTeMM-DÖ derecelendirme ölçeğinin güvenirlik testinin Cronbach Alfa değeri ,802 olarak bulunmuştur. Bu bulgular incelendiğinde araştırmacının objektif olduğu ve kodlamanın güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Faktör analizi sonucunda ise KMO değeri ise .706 ve p<,05 olduğu gözlenmiştir. Bu bulgular incelendiğinde FeTeMM-DÖ ölçeğinin "problemi tanımlama", "disiplinleri bir arada kullanma", "mühendislik ve tasarım" ve "materyal sunma ve değerlendirme" olmak üzere dört alt faktörlü bir ölçek yapısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In recent years, with the STEM (Science, Technology, Engineering and Mathematics) approach, students can learn science concepts more meaningfully and with this approach, they can explain the situations or problems they may encounter in daily life with scientific concepts. For this reason, many course contents related to the STEM approach are developed and its effects are examined. And as a result, various findings may emerge about the effects of the STEM approach. Therefore, it is important to determine to what extent the STEM activities developed and used in the studies related to the STEM approach in the literature reflect the specifications of the STEM lesson. In this context, this study has two main aims. The first aim of this study is to adapt the STEM lesson specifications scale developed by Jolly (2017). In its adaptation to Turkish, support was received from an expert with a good command of English, a student of English Language and Literature, and a physics educator with a good level of English. The adapted scale was compared with the original scale. Except for a few words, it was determined that most of the adaptations were made. The second aim is to determine to what extent this scale is suitable for the purpose by applying it to the articles and thesis studies published in the field. For this reason, after the adaptation of the scale was completed, the scale was used to determine at what level the STEM activities in the master's and doctoral thesis studies and article studies published in the literature carried the STEM lesson specifications in this study. By reviewing the literature, 49 articles and 92 theses published in the literature between 2011-2021, including STEM activities made in the science course, were reached. Qualitative data from these studies were analyzed by the content analysis method. Quantitative data were analyzed using the SPSS 21 program with a reliability test and factor analysis method. As a result of the analyses, the findings obtained by the content analysis method were generally carried out in the discipline of physics, in addition, it has been concluded that studies are generally conducted on the propagation of light in articles on force and motion in theses. The Cronbach Alpha value of the reliability test of the STEM lesson specifications rating scale was found to be .802, among the findings obtained by the reliability test and factor analysis method performed in the SPSS 21 program. When these findings were examined, it was concluded that the researcher was objective and the coding was reliable. As a result of factor analysis, it was observed that the KMO value was .706 and p<.05. When these findings were examined, it was concluded that the STEM lesson specifications scale had a scale structure with four sub-factors: "defining the problem", "integration of disciplines", "engineering and design" and "material presentation and evaluation".