Tip 2 diyabetli bireylerde beslenme durumu ve sağlıklı beslenme takıntısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutrition status and healthy nutrition in the TYPE 2 diabeted individuals
Yazar: BETÜL KAMANLI
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN AYAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Obsessif davranış = Obsessive behavior

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Tip 2 diyabet hastası olan yetişkin bireylerde sağlıklı beslenme takıntısı düzeyini ve yeme davranışını belirlemek ve bu durumun bireylerin genel beslenme alışkanlıklarına, beslenme durumlarına, antropometrik ölçümlerine, fiziksel aktivite düzeylerine ve bazı biyokimyasal parametrelerine olan etkisini incelemektir. Araştırmada Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahiliye polikliniklerine başvuran, 19-65 yaş arası, en az 1 yıl önce Tip 2 diyabet tanısı almış, insülin ve/veya oral antidiyabetik kullanan veya kullanmayan 180 hasta rastgele örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma kapsamındaki bireylerin genel özellikleri, sağlık durumu, besin tüketim durumu, antropometrik ölçümleri, biyokimyasal bulguları, fiziksel aktivite düzeyi yüzyüze görüşme yöntemi ile anket formuna kaydedilmiştir. Biyokimyasal parametrelerden açlık kan şekeri, glikolize hemoglobin, total kolesterol, LDL-Kolesterol, HDL-Kolesterol ve trigliserit değerleri ölçülmüştür. Yeme tutum ve davranış bozukluğu için yeme tutum ölçeği (EAT-40), sağlıklı beslenme takıntısı (ortoreksiya nervoza) için ORTO-11 anket formu uygulanmıştır. Çalışmaya katılan Tip 2 diyabetli bireylerin %50,0'si kadın, %50,0'si erkektir. Tip 2 diyabetli bireylerde cinsiyete göre açlık kan şekeri, glikolize hemoglobin, HDL-K ve trigliserit düzeyleri değerlendirildiğinde aradaki farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Sağlıklı beslenme takıntısı oranı erkeklerde (%41,1) kadınlardan (%24,4) daha yüksek olarak bulunmuştur. Tip 2 diyabetli bireylerin % 30,6'sında yeme tutum ve davranış bozukluğunun olduğu, erkek ve kadınlarda bu oranlar sırasıyla; %18,9 ve %42,2 olarak belirlenmiştir. Diyet posası (g) ile ORTO-11 puanı arasındaki pozitif korelasyon anlamlı bulunmuştur (p<0,01). Enerji alımı ile EAT-40 puanı arasındaki negatif korelasyonun önemli olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Vitamin ve minerallerin karşılanma yüzdeleri ile ORTO-11 puanları arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır (p>0,05). EAT-40 puanı ile demir (mg) ve B12 nin karşılanma yüzdeleri  arasındaki korelasyon anlamlı bulunmuştur (p<0,01). Sağlıklı beslenme takıntısı olan bireylerin %20,3'ünde HbA1c düzeyi <%6,5, %79,7'sinin HbA1c düzeyi ≥%6,5 olarak bulunmuştur (p>0,05). Yeme davranış bozukluğu riski olan bireylerin ise %23,6'sının HbA1c düzeyi <%6,5, %76,4'ünün ise HbA1c düzeyi ≥6,5 olarak saptanmıştır (p>0,05). Sonuçlar, Tip 2 diyabette beslenme durumu ile ortoreksiya nervoza arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinin bazı biyokimyasal ve antropometrik ölçümler üzerinde önemli etki sağlayacağını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, sağlıklı beslenme takıntısı, yeme davranışı, beslenme durumu

Abstract:
The purpose of the study was to determine  the level of orthorexia nervosa and eating behavior in adult subjects with type 2 diabetic patient and examine the effect of this situation on nutritional habits, nutritional status, anthropometric measurements, physical activity levels and some biochemical parameters of  individuals. In this study, one hundred and eighty patients who applied to Internal Medicine  Department of Bozok University Medical Faculty, aged between 19-65 years, at least one year ago Type 2 diabetes was diagnosed, insülin and/or oral antidiabetic use or not use, were randomly selected. The general characteristics, health status, food consumption status, anthropometric measurements, biochemical findings and physical activity level of individuals under survey, recorded in the questionnaire form by face to face interview method. The biochemical values of fasting blood glucose, glycolized hemoglobin, total cholesterol, LDL-Cholesterol, HDL-Cholesterol and triglyceride were analyzed. Eating attitude scale (EAT-40) for eating attitudes and behaviors disorder, ORTO-11 questionnaire for orthorexia nervosa were applied. The subjects with type 2 diabetes who participated in the study 50,0% were female, 50,0% were male. When the fasting blood glucose,  glycolized hemoglobin, HDL-C and  triglyceride levels were evaluated in the patients with type 2 diabetes, a statistically significant difference was found according to sex. The ratio of orthorexia nervosa was found to be higher in males (41,1%) than in females. It was determined that 30,6% of individuals with type 2 diabetes had eating attitudes and behaviors disorder, the ratio in male and female respectively; %18,9 and %42,2.  Positive correlation seen with dietary fiber (p<0,01) and ORTO-11 Scores and negative correlation seen with energy intake and EAT-40 Scores were significant (p<0,05). No significant correlation was found between ORTO-11  Scores  and the receiving percentages of vitamin and mineral (p>0,05). The correlation found significant between EAT-40 Scores with  receiving percentages of iron (mg) and B12 (p<0,01). The ratio of the subjects with orthorexia nervosa who had HbA1c level ≥6,5% were 79,7%, of them 20,3% had HbA1c level <6,5% (p>0,05). 23,6% of the subjects with risk of eating behavior disorder had HbA1c level <6,5%, 76,4% of them had HbA1c level ≥6,5% was determined (p>0,05). In conclusion, evaluating the relationship betweeen nutritional status and orthorexia nervosa in type 2 diabetes shows that it will have a significant impact on some biochemical and antropometric measurements.

Key words: Type 2 diabetes, orthorexia nervosa, eating behavior, nutritional status