Karaciğer transplantasyonu yapılan hastalarda dengenin, fonksiyonel kapasitenin, yorgunluğun, kas kuvvetinin, fiziksel aktivite ve performans düzeyinin sağlıklı bireylerle karşılaştırılması
Comparison of balance, functional capacity, fatigue, muscle strength, physical activity and performance level between  patients with liver transplantation and  healthy individuals
Yazar: UMİT AKAY
Danışman: PROF. DİDEM KARADİBAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Fonksiyonel analiz = Functional analysis ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, karaciğer transplantasyonu (KT) yapılan hastalarda dengeyi, fonksiyonel kapasiteyi, yorgunluğu, kas kuvvetini, fiziksel aktivite ve performans düzeyini belirleyip sağlıklı bireylerle  karşılaştırmaktı.
Yöntem: Çalışmaya 21 KT'li ve 21 sağlıklı birey katıldı. Bireylerin fiziksel ve demografik özellikleri kaydedildi. Denge, Biodex Denge Sistemi ile değerlendirildi. Fonksiyonel kapasiteyi değerlendirmek için  altı dakika yürüme testi (6 DYT) kulanıldı. Kavrama kuvveti ve periferik kas kuvveti dinamometre ile ölçüldü. Solunum kas kuvveti için maksimal inspiratuar (MİP) ve ekspiratuar (MEP) basınçlar  ölçüldü. Yorgunluk, Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ) ile, fiziksel aktivite, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) ile sorgulandı. Performans düzeyi için 5 tekrarlı otur-kalk testi ve Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT) kullanıldı.
Bulgular: KT'li ve sağlıklı gruplar arasında postüral stabilite indeksi ve genel kararlılık sınırları indeksinde (p<0,05) istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. KT'li bireylerin YEÖ skorları ve performans testi süreleri anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). Hastaların 6 DYT mesafeleri, MEP değeri, kavrama ve periferik kas kuvvetleri sağlıklı bireylerden anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). İki grup arasında düşme riski indeksi, UFAA skoru ve MİP bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).
Sonuç: KT sonrası bireylerin geç dönem fonksiyonel durumlarının sağlıklı bireylere göre azaldığı belirlenmiştir. Bu bireylerde transplantasyon öncesi ve sonrası, denge stratejilerinin de kapsayan fizyoterapi ve rehabilitasyon programlarının planlanması önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: Karaciğer Transplantasyonu, Denge, Fonksiyonel Kapasite

Abstract:
Objective: The aim of the study was to determine the balance, functional capacity, fatigue, muscle strength, physical activity and performance levels in liver transplant (LT) patients and compare them with healthy individuals.
Method: 21 LT and 21 healthy individuals participated in the study. Physical and demographic characteristics of individuals were recorded. Balance was evaluated with the Biodex Balance System. 6 Minute Walk Test (6MWT) was used to evaluate the functional capacity. Grip strength and peripheral muscle strength were measured with dynamometer. Maximal inspiratory (MIP) and expiratory (MEP) pressures were measured for respiratory muscle strength. Fatigue and physical activity were questioned by The Fatigue Impact Scale (FIS) and the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) respectively. For the performance level, 5 times chair-stand test and the Timed Up and Go Test were used.
Results: Postural stability and limits of stability index (p<0.05) were significantly different between LT and healthy group. FIS scores and performance test times of the group with LT were significantly higher (p<0.05). 6MWT distances, MEP, grip and peripheral muscle strengths are significantly lower in the group with LT (p<0.05). There was no statistically significant difference between the two groups in terms of fall risk index, IPAQ score and MIP (p≥0.05).
Conclusion: It was determined that the late stage functional status of individuals after LT decreased compared to healthy individuals. In these individuals, it is important to plan physiotherapy and rehabilitation programs including balance strategies before and after transplantation.
Key Words: Liver Transplantation, Balance, Functional Capacity