Zorunluluk hali ve tehlikeye katlanma yükümlülüğü
The state of necessity and the obligation to endure danger
Yazar: MUTEBER DİLASA CİNGİ
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN GÖKTÜRK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ceza ve Ceza Muhakemesi Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Tehlike = Danger ; Zorunluluk = Necessity ; Zorunluluk hali = The state of necessity

Özet:
Zorunluluk hali, hukuki niteliği itibariyle Türk hukukunda oldukça tartışılmıştır. Mukayeseli hukukta da tarihsel süreçte farklı hukuki niteliklere sahip olan zorunluluk halinin, özellikleri ve farklı kanunlardaki görünümü bu çalışmayla aktarılmaya çalışılmıştır. Öğretide suçun yapısını açıklayan farklı teorilerin kabul edilmesi, zorunluluk halinin hukuki niteliğinin de farklı olmasına yol açmıştır. Zorunluluk haline ilişkin farklı görüşler temelde iki başlık altında incelenebilmektedir. Buna göre öğretide bir görüş, zorunluluk halini hukuka uygunluk nedeni olarak kabul ederken; bir görüş kurumun kusurluluğu etkilediği görüşündedir. Kusurluluğu etkilediğine yönelik görüşler de temelde kendi içinde ikiye ayrılmaktadır. Kusurluluğu suçun bir unsuru olarak ele alan bir görüşün yanı sıra kusurluluğu suçun bir unsuru olarak değerlendirmeyen ve cezalandırılabilme şartı olarak ele alan bir görüş de bulunmaktadır. Zorunluluk halinin birçok şartı hem Türk Ceza Kanunu'nda hem de mukayeseli hukuk ceza kanunlarında yer almasına rağmen tehlikeye katlanma yükümlülüğü bazı ülke kanunlarında belirtilmeyen bir şart olarak kabul edilmektedir. Türk öğretisinde tehlikeye katlanma yükümlülüğünün, zorunluluk halinin bir şartı olduğuna yönelik genel bir görüş birliği olsa da Türk Ceza Kanunu'nda da söz konusu şarta açıkça yer verilmemiştir. Bu çalışmada zorunluluk halinin hukuki niteliği ve zorunluluk halini açıklayan teoriler üzerinde durulmuştur. Ayrıca, kanunda yer almayan tehlikeye katlanma yükümlülüğü de değerlendirilmiştir.

Abstract:
The concept of the state of necessity has been extensively examined within Turkish law regarding its legal nature. This study aims to elucidate the characteristics of the state of necessity, which has varied legal qualifications in comparative law throughout history, and its manifestations in different legal systems. The acceptance of diverse theories concerning the structure of the crime within legal doctrine has led to varying legal qualifications of the state of necessity. Different perspectives on the state of necessity can be broadly categorized into two main views. One view in the doctrine considers the state of necessity as a justification for lawful conduct, while another view regards it as affecting culpability. The opinions concerning its impact on culpability are further divided. One perspective treats fault as an element of the crime, while another view does not regard fault as an element of the crime but rather as a condition for punishment. Although many aspects of the state of necessity are addressed in both the Turkish Criminal Code and the comparative law of other jurisdictions, the requirement to endure the danger is accepted as a condition not specified in the laws of some countries. Despite the consensus in Turkish legal doctrine that the obligation to endure danger is a requisite for the state of necessity, it is not explicitly incorporated into the Turkish Criminal Code. This study focused on the legal nature of the state of necessity and the theories that explain it. Additionally, it evaluated the obligation to endure danger, which is not explicitly mentioned in the law.