Masaj ve inhaler yollarla uygulanan aromaterapinin kemoterapiye bağlı akut bulantı kusmaya etkisinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of massage and inhalation aromatherapy on chemotherapy-induced acute nausea and vomiting: A randomized, controlled pilot trial
Yazar: PINAR ZORBA
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Bulantı = Nausea ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kusma = Vomiting ; Masaj = Massage ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination ; İlaç veriş-inhalasyon = Administration-inhalation

Özet:
Randomize kontrollü olan bu araştırmanın amacı, masaj ve inhaler yollarla uygulanan aromaterapinin kemoterapiye bağlı akut bulantı-kusmaya etkisini karşılaştırmak ve değerlendirmektir. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Gündüz Tedavi Ünitesi'nde meme kanserli kadın hastaları ile Eylül 2014-Aralık 2015 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma örneklemini, masaj, inhalasyon ve kontrol gruplarının her birinde 25 kişi olmak üzere randomizasyonla seçilen toplam 75 meme kanseri hastası oluşturmuştur. Çalışmada gruplar (inhalasyon, masaj ve kontrol) arasında kemoterapi protokolü ve antiemetik kullanımı açısından homojenlik sağlanmıştır. Masaj grubundaki hastalara, 2., 3. ve 4. kemoterapi kürlerinde 20 dakika İngiliz nanesi, bergamot ve kakule esansiyel yağlarından oluşan karışım ile aromaterapi ayak masajı; inhalasyon grubundakilere ise, 2., 3. ve 4. kemoterapi kürlerinde aynı esansiyel yağ karışımı ile 3 dakika inhalasyon uygulanmıştır. Kontrol grubuna, araştırma boyunca herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Bulantı şiddeti, kusma ve öğürme sayıları; Vizüel Analog Skala (Visual Analog Scale) ve kusma-öğürme çizelgesinden oluşan "Bulantı-Kusma-Öğürmeye İlişkin Hasta Günlüğü Formu" ile değerlendirilmiştir. Aromatik masaj gurubunun 3. ve 4. kemoterapi kürlerinde bulantı-öğürme yaşama durumu inhalasyon ve kontrol grubundakilere göre anlamlı şekilde daha düşüktür (p<0.001). Araştırmamızda, masaj ve inhaler aromaterapi gruplarındaki bireylerde izlenen tüm kürlerde bulantı şiddeti kontrol grubundakilere göre anlamlı derecede azaldığı saptanmıştır (p<0.001). Uygulama süresince aromaterapinin masaj ve inhalasyon yoluyla uygulandığı gruplarda aromaterapiye bağlı yan etki gelişmemiştir. Aromaterapi uygulamaları, hemşireler tarafından kemoterapi alan hastalarda bulantı-kusmanın yönetiminde kullanılabilir ve bakım sürecine entegre edilebilir. 

Anahtar Kelimeler: Kemoterapi, aromaterapi, bulantı, kusma, hemşire

Abstract:
The aim of this randomized controlled study was to compare and assess the effects of massage and inhalation aromatherapy on chemotherapy-induced acute nausea and vomiting. This study was conducted with female breast cancer patients in the Outpatient Treatment Unit of Hacettepe University Oncology Hospital between September 2014 and December 2015. The study sample consisted of 75  randomly selected breast cancer patients, 25 patients each in the massage, inhalation and control groups. Homogeneity among the three groups was ensured in terms of chemotherapy protocols and the use of antiemetics. An aromatherapy foot massage with the essential oils of peppermint, bergamot and cardamom was given to the patients in the massage group for 20 minutes in their second, third and fourth chemotherapy cycles. The same essential oil mixture was administered to the patients in the inhalation group for three minutes in their second, third and fourth chemotherapy cycles. No intervention was used for the control group. The patients' nausea severity and the number of vomiting and retching were recorded with "Patient Diary Form for Nausea-Vomiting-Retching" which contains Visual Analog Scale and vomiting-retching number chart. At the 3. and 4. chemotherapy cycles, nausea-retching were significantly lower in the aromatic massage group than in the inhalation and control groups (p<0.001). The nausea severity significantly decreased in the massage and inhalation aromatherapy groups was observed in all cycles lower than in the control group (p<0.001). No adverse effects were observed in the massage and inhalation groups. Aromatherapy can be used by nurses to manage chemotherapy patients' nausea and vomiting and can be integrated into care.

Keywords: Chemotherapy, aromatherapy, nausea, vomiting, nurse