Çevrim içi arkadaşlık ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide çevrim içi kendini açma ve çevrim içi algılanan ihtiyaç doyumunun aracı rolü
The mediating roles of online self-disclosure and online need satisfaction in the relationship between online friendship and subjective well-being
Yazar: MERVE GÜNDÜZ SOYTÜRK
Danışman: PROF. DR. ALİ ERYILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, çevrim içi arkadaşlık nitelikleri ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide çevrim içi kendini açma ve çevrim içi algılanan ihtiyaç doyumunun aracılık etkilerini saptamaktır. Araştırmada, öznel iyi oluşun bağımlı (yordanan) değişken, çevrim içi arkadaşlık niteliklerinin bağımsız (yordayıcı) değişken ve çevrim içi kendini açma ile çevrim içi ihtiyaç doyumunun da aracı değişken olduğu bir hipotez model önerilmiş ve yapısal eşitllik modellemesi analizi yoluyla test edilmiştir. Araştırmanın örneklemi, yaşları 18-25 arası değişen, üniversitede farklı bölümlerde öğrenim gören toplamda 550 (408 Kadın, 142 Erkek) kişiden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Pozitif-Negatif Duygu Ölçeği", "Yaşam Doyumu Ölçeği", "Çevrim İçi Arkadaşlık Ölçeği", "Kendini Açma Ölçeği", "Çevrim İçi Algılanan İhtiyaç Doyumu Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız grup t-testi, Kruskal Wallis-H Testi, Mann-Whitney-U Testi, korelasyon analizi ve hipotez modelin test edilmesinde Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) analizi ve dolaylı etkilerin anlamlılığını test etmede ise 'bootstrap yeniden örnekleme' test tekniği kullanılmıştır. 
Yapılan analizler sonucunda cinsiyete, çevrim içi arkadaşla yüz yüze görüşüp görüşmeme durumuna ve çevrim içi arkadaşla geçirilen günlük süreye göre öznel iyi oluş düzeylerinde anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Öte yandan sosyal medyayı günlük kullanım süresi açısından ise öznel iyi oluş düzeylerinde anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Araştırmanın bulguları önerilen hipotez modelin doğrulandığını ve modelin uyum iyiliği değerlerinin çoğunluğunun kabul edilebilir ve bazılarının da iyi uyum değerleri gösterdiğini ortaya çıkarmıştır. Bu bulguya göre çevrim içi arkadaşlık nitelikleri ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide çevrim içi kendini açmanın ve çevrim içi algılanan ihtiyaç doyumunun tam aracı role sahip olduğu ve seri aracılık etkisi gösterdiği görülmüştür. Araştırmanın bulguları kuramsal yaklaşımlar ve literatürdeki benzer diğer araştırmalar ışığında tartışılmış ve bulgulardan yola çıkılarak önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Çevrim İçi Arkadaşlık, Öznel İyi Oluş, Çevrim İçi Kendini Açma, Çevrim İçi İhtiyaç Doyumu

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between online friendship and subjective well-being and to determine the mediating effects of online self-disclosure and need satisfaction perceived online in this relationship. In the study, a hypothesized model was proposed, in which subjective well-being was the dependent (predicted) variable, online friendship was the independent (predictive) variable, and online self-disclosure and need satisfaction perceived online were the mediating variables. The proposed model was tested using structural equation modeling analysis. The sample of the study consists of a total of 550 individuals (408 female, 142 male) aged between 18-25, studying in various university departments. "Positive-Negative Emotion Scale", "Life Satisfaction Scale", "Online Friendship Scale", "Self-Disclosure Scale", "Need Satisfaction Perceived Online Scale" and "Personal Information Form" were used as data collection tools in the research. In the analysis of data, independent group t-test, Kruskal Wallis-H Test, Mann-Whitney-U Test, correlation analysis, Structural Equation Modeling (SEM) analysis were used to test the hypothesis model, and the 'bootstrap resampling' test technique was used to test the significance of indirect effects.
As a result of the analyses, no significant difference was found in subjective well-being levels according to gender, the status of meeting online friends face-to-face, or the daily time spent with online friends. However, a significant difference in subjective well-being levels was detected with respect to the daily duration of social media use. The findings of the study revealed that the proposed hypothesis model was validated and most of the goodness of fit values of the model were acceptable and some showed good fit values. According to this finding, it was seen that online self-disclosure and need satisfaction perceived online had a full mediating role in the relationship between online friendship and subjective well-being and showed a serial mediation effect. The findings of the study were discussed in the light of theoretical approaches and other similar studies in the literature, and suggestions were made based on the findings.
Keywords: Online Friendship, Subjective Well-Being, Online Self-Disclosure, Need Satisfaction Perceived Online