Aile içi iletişim iklimi ile kişilerarası iletişim güdüleri arasındaki ilişki
The relationship between family communication climate and interpersonal communication motives
Yazar: AYŞE TULMAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL YILMAZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Aile bireyin doğduğu andan itibaren etkileşim içerisinde olduğu sistem olup üyesi olan bireyler, bireyler arasındaki ilişkiler ve kurallar bütününden oluşur. Sistem kuramına göre aile, sürekli etkileşim içinde olan dinamik bir yapıdır ve zaman içinde aile sistemi kendi içinde işlevi olan kurallar ve sınırlar geliştirir. Böylece aileye dair yapılar ve aile normları oluşturulur ve bunlar aracılığı ile aile hem kendi içinde ve hem de çevre ile etkileşime geçer. Sözü edilen bu süreç aynı zamanda aile bireylerinin birbirleriyle iletişim halinde olmalarını ya da başka bir ifadeyle birbirlerine geri bildirimler vermelerini içerir. Elbette aile üyeleri arasındaki iletişim tarzı ve de geribildirimler, aile üyelerinin gelecekte birbirlerine nasıl davranacaklarını ve karşılaşılması olası yeni durumları nasıl yorumlayacaklarını da etkilemektedir.  Bu durumda sistem kuramı, aileyi dinamik ve döngüsel bir sosyal birim olarak ele alır ve aile sistemleri kuramları, ailenin aynı zamanda çevre ile sürekli bir etkileşim içinde olan açık bir sistem olduğunu ileri sürer. Literatürde sosyal sistem olarak nitelendirilen ailenin içinde bulunduğu psikolojik atmosfer ise aile iklimi olarak tanımlanmaktadır. Aile iklimi, aile üyeleri arasındaki ilişkilerin kalitesi, aile içindeki organizasyon ve sosyal etkileşimler, aile değer ve becerilerinin nesiller arası aktarımı gibi kavramları kapsar ve ailenin işleyişini ve bu işleyişin niteliğini önemli oranda etkiler. 

Ancak aile ikliminde iletişimin düşük yoğunluğu, sığlığı, azlığı giderek aile üyeleri arasındaki ilişkileri zayıflatmakta, aile içinde yabancılaşma görülmekte ve etkin iletişim aile dışındaki gruplara kaymaktadır. Örneğin baba iş yerindeki arkadaş gruplarıyla, anne kadınlar arasındaki gruplarla, çocuklar da arkadaş gruplarıyla etkin iletişim kurmayı tercih etmekte böylece aile üyeleri arasında paylaşılması gereken duygu ve düşünceler ev dışına yönelmektedir. Aile içinde zayıflayan iletişim sonucunda, ev dışında gelişen iletişim, aile üyeleri arasında bir yabancılaşmanın ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bunun sonucu değişen insan davranışları aile içinde gruplaşmalara yol açmakta, aile içi sosyal roller git gide sertleşmekte, aile içi demokratik iletişim yitirilmekte, krizler ortaya çıkmakta ve bunun sonucu aile üyeleri ya kendilerini mutlu kılacak sanal mutluluklar peşinde koşmakta ya da hızlı aile çözülmeleri ortaya çıkmakta ve ailenin bütün olarak işleyişi sekteye uğramaktadır. Oysa aile üyelerini ev dışına yönlendiren ya da aile içinde güçlü bir aile iklimi yaratılmasına neden olan kişilerarası iletişim güdülerin farkında olmak aile içi sorunların ortaya çıkmasını engelleyebilir ya da sorunların çözümüne katkı sunabilir. 

Aile üyeleri arasındaki günlük iletişim tarzları, aile iklimini ve insan ilişkilerinin kalitesini ortaya çıkarmada son derece önemlidir. Zira alan yazında kişilerarası iletişim güdüleri, aile iklimi ve sonuç değişkenlerinin öncülleri olarak kabul edilir ve aile üyeleri arasındaki iletişim süreci, özellikle aile iletişimini incelemek için kavramsal olarak zengin ve kullanışlı bir mercek sağlar. Bu bağlamda iletişime yönelik bazı işlevsel yaklaşımlar, iletişimi teşvik eden temel ihtiyaçlara odaklanırken; diğer yaklaşımlar, motivasyonun, belirli bir iletişim bağlamında eylemi teşvik eden hissedilen sorunlara karmaşık bir tepki olduğunu kabul ederler. 

Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımına göre bireyler, ihtiyaç duydukları kişilerarası ilişkiler doyumunu elde edebilmek için iletişime girerler. Bu bakış açısına dayalı olarak, ilgili literatür tarandığında kişilerarası iletişim için altı temel güdüden bahsedilmektedir. Bunlar: (a) mutlu olmak veya başkalarıyla eğlenmek için konuşmak; (b) karşıdaki kişinin sevgi, şefkat, ilgi ve takdirini kazanmak için iletişim kurmak; (c) konuşulana dahil olmak, yalnızlık ve tecrit duygularının üstesinden gelmek için başkalarıyla konuşmak; (d) karşıdakini kontrol edebilmek veya karşıdakinin kontrolünden kaçınmak için iletişim kurmak; (e) sıkıntılardan kurtulmak, gevşemek veya dinlenmek için başkalarıyla konuşmak ve (f) uyum sağlamak için iletişim kurmak. Bu durumda kişilerarası iletişim güdüleri iletişim davranışlarıyla bağlantılıdır.

Bu çalışma, aile üyelerinin birbirleriyle ve çevreleriyle iletişime girmelerine iten motivasyonları belirlemeyi ve bu motivasyonlar ile aile içi iletişim iklimi arasındaki ilişkileri tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca yabancı literatürde çalışılmış olmakla birlikte Türkçe alan yazında henüz böyle bir çalışma mevcut değildir.  Konunun taşıdığı öneme rağmen YÖK ulusal veri tabanında "kişilerarası iletişim güdüleri" ve "aile içi iletişim iklimi" kavramları gerek ayrı ayrı gerekse birlikte tüm alanlarda taratıldığında "kişilerarası iletişim" bilim dalında hiç çalışılmadıkları görülmüştür. Bu nedenle "Aile İçi İletişim İklimi ile Kişilerarası İletişim Güdüleri Arasındaki İlişki" başlığıyla hazırlanan bu tez çalışmasının alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışma, kavramsal ve kuramsal açıklamalar ve gerekli literatür taramasının ardından bir saha araştırması ile tamamlanmıştır.

Abstract:
The family is the system with which the individual interacts from the moment he/she is born and consists of the individuals who are its members, the relationships between individuals and the whole set of rules. According to the systems theory, the family is a dynamic structure in constant interaction and over time the family system develops rules and boundaries that function within itself. Thus, family structures and family norms are created, through which the family interacts both within itself and with the environment. This process also involves family members communicating with each other, or in other words, giving feedback to each other. Of course, the style of communication and feedback between family members also affects how family members will treat each other in the future and how they will interpret new situations that they may encounter.  In this case, systems theory considers the family as a dynamic and cyclical social unit, and family systems theories suggest that the family is also an open system in constant interaction with the environment. The psychological atmosphere in which the family, which is characterized as a social system in the literature, exists is defined as family climate. Family climate encompasses concepts such as the quality of relationships between family members, organization and social interactions within the family, intergenerational transmission of family values and skills, and significantly affects the functioning of the family and the quality of this functioning. 
However, the low intensity, shallowness and scarcity of communication in the family climate gradually weakens the relationships between family members, alienation is observed within the family and effective communication shifts to groups outside the family. For example, the father prefers to communicate effectively with groups of friends at work, the mother with groups of women, and the children with groups of friends, so that feelings and thoughts that should be shared among family members are directed outside the home. As a result of weakened communication within the family, communication outside the home leads to the emergence of alienation among family members. As a result, changing human behavior leads to groupings within the family, social roles within the family become increasingly rigid, democratic communication within the family is lost, crises arise, and as a result, family members either pursue virtual happiness that will make them happy or rapid family dissolution occurs and the functioning of the family as a whole is disrupted. However, being aware of the interpersonal communication motives that direct family members outside the home or create a strong family climate within the family can prevent the emergence of family problems or contribute to the solution of problems. Daily communication styles among family members are extremely important in revealing family climate and the quality of human relationships.

Indeed, the literature recognizes interpersonal communication motives as antecedents of family climate and outcome variables, and the communication process between family members provides a conceptually rich and useful lens through which to examine family communication in particular.In this context, some functional approaches to communication focus on the basic needs that stimulate communication, while other approaches recognize that motivation is a complex response to felt problems that stimulate action in a particular communication context. 
According to the uses and gratifications approach, individuals engage in communication in order to obtain the interpersonal satisfaction they need.

Based on this perspective, six basic motives for interpersonal communication are mentioned in the literature. These are: (a) to talk in order to be happy or to have fun with others; (b) to communicate in order to gain the other person's love, affection, attention and appreciation; (c) to talk to others in order to be included in the conversation, to overcome feelings of loneliness and isolation; (d) to communicate in order to control the other person or to avoid the other person's control; (e) to talk to others in order to get rid of boredom, to relax or to rest; and (f) to communicate in order to fit in.Interpersonal communication motives are then linked to communication behaviors.

This study aims to identify the motivations that push family members to communicate with each other and their environment and to determine the relationships between these motivations and the communication climate within the family. In addition, although it has been studied in foreign literature, there is no such study in Turkish literature yet.  Despite the importance of the subject, when the concepts of "interpersonal communication motives" and "intra-familial communication climate" were searched both separately and together in the national database of YÖK, it was seen that they have never been studied in the discipline of "interpersonal communication". For this reason, "The Relationship between Family Communication Climate and Interpersonal Communication Motives" is expected to contribute to the field. The study was completed with a field research following the necessary literature review as well as conceptual and theoretical explanations.