Trigeminal sinir ve vasküler yapıların ilişkilerinin kadavrada ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile karşılaştırılması
Structures and vascular relationships trigeminal nerve kadavra and magnetic resonance imaging (MRI) with comparison
Yazar: METE RÜKŞEN
Danışman: DOÇ. DR. TAŞKIN YURTSEVEN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroşirürji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery

Özet:
Kafa çiftlerinin en büyüğü ve en kalını olan n.trigeminus (V. kafa çifti) embriyolojik olarak 1.brakial arkusun siniridir. Büyük bir ganglion olan ggl. trigeminale'ye gelen trigeminal sinir üç ayrı dala ayrıldığından "üçüz" anlamına gelen "trigeminus" ismi verilmiştir. Bu üç dal n. ophtalmicus, n. maxillaris ve n. mandibularis'tir. Nervus trigeminus'un kök kısmı ve ggl. trigeminale (TG), önemli komşuluklara sahip fossa cranii media'da bulunur.Trigeminal nevralji hastalığı kraniofasial nevraljiler içinde en sık görülenidir. Genellikle tek taraflı bir rahatsızlık olarak bilinen bu hastalık yaklaşık olarak 100 olgunun 3'ünde bilateral semptomatolojiye sebebiyet vermektedir.Etyolojisinde nörovasküler kompresyon teorisinin primer olarak sorumlu tutulduğu bu hastalıkla ilgili olarak epidemiyolojik açıdan kız cinsiyet dominansisinin daha belirgin olarak gözlemlenmesi, ailesel öykü ve ek hastalık birlikteliğinin daha yüksek oranda rastlanılmasının dışında, tek taraflı semptomatolojiden ne gibi farklılıkları olduğu ve tedavisinin nasıl yönlendirilmesi gerektiği bilinmemektedir Etyolojisi bugün için bile kesin olarak aydınlatılamamış; tedavi açısından ise bir çok farklı medikal ve cerrahi seçeneğin mevcudiyetine rağmen tıbbi bir bilinmeyendir.Trigeminal sinir ile ilgili 21 Erkek, 9 Kadın taze kadavrada transtentorial açılışla incelenen toplam 60 trigeminal sinirle yapılan bu çift taraflı karşılaştırmalı anatomik çalışmanın ülkemiz demografisine katkıda bulunmasının yanında fonksiyonel ve klinik önemi olan bu sinire ait bu özelliklerinin ortaya konmasının nöroşirürji alanında doğru girişimin seçilmesine katkıda bulunacağını ve bu bölgenin cerrahisinde de başarıyı artıracağını düşünmekteyiz.Bu çalışmada, trigeminal sinir ve komşu yapıların morfolojik özelliklerine ek olarak otopsilerde tespit edilmiş anatomik vasküler varyasyonların ve trigeminal root entry zone (REZ) vasküler basının taraf (sağ-sol) açısından normal populasyon içerisindeki dağılımının araştırılması planlanmıştır.Ayrıca hiçbir kraniyal hastalığı olmayan sağlıklı 18 yaş üstü bireylerden seçilen 30 (15 erkek+15 kadın) olguda, retrospektif olarak bilateral trigeminal root entry zone(REZ)'un vasküler bası ilişkileri; 1,5 Tesla MRG cihazında (Siemens Magnetom, Erlangen, Almanya), hem 3 Boyutlu MR sekansı olan Constructive Interference in Steady-state (CISS) kullanılarak rekonstruksiyonlar ile hem de MR anjiografik imajlar ve bunların kombinasyonları ile gösterilmiştir. MR anjiografilerde venöz yapılar için 2D Time of Flight (TOF) tekniği, arteriyel yapılar için ise 3D TOF tekniği kullanılarak elde edilen veriler anotomik verilerle karşılaştırılmıştır.Otopsi çalışmamızda 60 trigeminal REZ'den 30'unda ( %50) REZ'e vasküler temas saptanmış olup bası yapan vasküler yapılar SCA, A?CA, Superior Petrozal Ven olarak saptanmıştır. Sağ-sol taraf açısından 15 sağ 15 sol taraf bulunmuş olup aralarında fark yoktur. Vakaların 22'sinde(%73.33) arter, 8'inde (%26.66) venöz bası saptandı. Arteriel Bası: SCA 14 (% 46.66), A?CA 8 (%26.66), Venöz bası 8 (%26.66) olarak bulundu. Bası saptanan olgulardan 13'ü (%43) duyusal köke, 8'i (%26.6) motor köke, 9'unda (%30) ise hem motor hem de duyusal köke aynı anda bası saptandı.Radyolojik çalışmamızda 23(%38.3) vakada REZ'e vasküler temas saptanmış olup 16'sı(% 69.56) arteryel, 7'si(%30.43) venöz basıdan oluşmaktaydı Arteryel olanların 11'i SCA (%47.82), 5'i A?CA (%21.73) olarak bulunmuştur. Taraf açısından sağ tarafta 14(%60.86), sol tarafta 9( %39.1) bası saptandı.Anotomik ve Radyolojik çalışma sonuçlarının benzer olarak bulunması 1,5 Tesla MRG cihazında (CISS) kullanılarak rekonstruksiyonlar ile hem de MR anjiografik imajlar ve bunların kombinasyonları ile MR anjiografilerde venöz yapılar için 2D Time of Flight (TOF) tekniği, arteriyel yapılar için ise 3D TOF tekniği, trigeminal REZ `e vasküler basıyı saptamada son derece duyarlı olduğu görülmüştür.

Abstract:
N. trigeminus (cranial nerve V) which is the biggest and thickest of the cranial nerves is embryologically a nerve of brachial arcus I. It has been named ?trigeminus? meaning ?tripartite? because n.trigeminus coming to the ggl. trigeminale, a big ganglion, trifurcates. These three branches, are n. ophthalmicus, n. maxillaries and n. mandibularis . Root division of the nervus trigeminus and ggl. trigeminale (TG) are located on fossa cranii media having important neighborhoods.Trigeminal neuralgia is the most common craniofacial neuralgias. This condition, of which history is usually not questioned in detailed way and which is usually known as a unilateral condition may give rise to bilateral symptomatology in 3 out of 100 patients.In regard to this condition for which neurovascular compression theory has been primarily implicated in its etiology, beside a remarkable female sex dominance epidemiologically and a high rate of concomitant conditions, it is unknown what differences exists from unilateral symptomatology and how its treatment should be managed. Its etiology hasn?t been clarified clearly even currently; it is a medical unknown despite existence of a diverse range of medical and surgical options in its treatment.We believe that this comparative bilateral anatomic study on n.trigeminus in a total of 60 trigeminal nerves examined via transtentorial opening in 21 male and 9 female cadavers will add to demographic information in our country as well as will contribute in the field of neurosurgery to choose the correct approach in revealing features of this nerve of functional and clinical interest.In the present study, it was planned to investigate distribution of anatomic vascular variations determined in the autopsies and trigeminal root entry zone (REZ) vascular compression (left and right hand-side) in the normal population in addition to morphological features of n.trigeminus and its adjacent structures. Additionally, vascular relationships of bilateral trigeminal root entry zone (REZ) were examined retrospectively in 1.5 Tesla MRI instrument (Siemens Magnetom, Erlangen, Germany) using Constructive Interference in Steady-State (CISS) with 3D MR sequence as well as through MR angiographic images and combinations of them in 30 healthy subjects (15 males and 15 females) without any cranial problem older than 18 years. Data obtained using 2D time of Flight (TOF) technique for venous structures and 3d TOF technique for arterial structures on MR angiographies were compared with anatomic data.Vascular contact to REZ was determined in 30 of 60 trigeminal REZ (50%) in the autopsy study and the vascular structures compressing the REZ were found to be SCA, AICA, and superior petrosal vein. In regard to side, 15 right hand-side and 15 left hand-side were found and there was no difference in terms of side. Arterial compression was found in 22 (73.33%) of the subjects and venous compression in 8 (26.66%) of them. Arterial compression was found as SCA 14 (46.66%), AICA 8 (26.66%), and venous compression as 8 (26.66%). Of the subjects in whom compression was found 13 (43%) were found to have compression to the sensorial root, 8 (26.6%) to have motor root, and 9 (30%) to have both sensorial and motor root compression. On the radiological study, vascular contact was found in 23 (38.3%) subjects with 16 (69.56%) of them being arterial and 7 (30.43%) being venous compression. Of the arterial compressions, 11 (47.82%) were found to be SCA and 5 (21.73%) were found to be AICA. Fourteen (60.86%) compressions were found on the right and 9 (39.1%) on the left. Considering the fact that results of the anatomic and radiological studies were similar, it was observed that 2D time of flight (TOF) technique for the venous structures and 3D TOF technique for the arterial structures was highly sensitive in determining vascular compression to the trigeminal REZ through reconstructions using 1.5 Tesla MRI instrument (CISS) as well as MR angiographic images and their combinations.