Hava taşımacılığının liberalleşmesi ve Türkiye'de ikili hava ulaştırma anlaşmalarının havaalanlarına etkisi üzerine bir araştırma
The liberalization of air transport and a research on the effects of bilateral air transport agreements on airports in Turkey
Yazar: İHSAN EMRECAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. FERHAN ŞENGÜR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sivil Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'nin imzaladığı ikili hava ulaştırma (İHU) anlaşmalarındaki ekonomik düzenlemelerin havaalanlarına etkileri incelenmektedir. İHU anlaşmaları iki ülke arasında faaliyet gösteren havayollarının pazara erişim ve giriş, kapasite ve tarife belirleme koşullarının liberal veya sıkı olma derecesini belirlemektedir. Bu liberallik derecesinin İHU anlaşmalarında belirlenen uçuş noktalarını operasyonel ve yönetimsel olarak etkilediği düşünülmektedir. Çalışmanın kavramsal çerçevesi dünyada serbestleşmenin ortaya çıkma ve liberalleşmeye dönüşme sürecinin Türkiye de dahil olmak üzere farklı ülkeler üzerinden ele alınması ve havaalanlarının bu süreçteki durumunun belirtilmesiyle çizilmiştir. Analiz bölümünde, toplanan İHU anlaşmalarındaki ekonomik düzenlemeler tek tek incelenmiş ve tema-kategori-kod hiyerarşisi ile içerik analizi yapılmıştır. Böylece ekonomik düzenlemeler ve havaalanı süreçleri arasında bir bağlantı kurulmuştur. Bu bağlantı üzerinden, ekonomik düzenleme değişkenleri arasındaki birliktelik ilişkileri apriori algoritması ile tanımlanmıştır. Son olarak iki analizden elde edilen bulgular alanyazına dayalı yorumlanmış ve ekonomik düzenlemelerin havaalanlarına olan etkileri ortaya çıkarılmıştır. Çalışma sonucunda Türkiye'nin İHU anlaşmalarında denge politikası izlendiği, düzenlemelerin daha yoğun olarak kapasite açısından sıkı belirlendiği, Asya ülkeleri ile yapılan anlaşmaların Afrika ülkelerine kıyasla daha sıkı olduğu, en liberal anlaşmanın Brezilya ile yapıldığı ve düzenlemeler getirilirken her ülkenin bireysel ele alındığı görülmüştür. Bu durum, Türkiye havaalanlarının sıkı düzenlenen bir hava taşımacılığı piyasasında olduğu için rekabetçi konumda olmayacağına işaret etmektedir.

Abstract:
This study examines the effects of the economic regulations in bilateral air transport agreements (BATAs) signed by Turkey on airports. The BATAs determine the degree of liberal or restrictive conditions regarding market access and entry, capacity, and tariff determination for airlines operating between two countries. It is believed that this degree of liberalization affects the operational and managerial aspects of the designated flight points in the BATAs. The conceptual framework of the study is established by analyzing the emergence and evolution of liberalization processes worldwide, including Turkey, and emphasizing the airports' position in this process. In the analysis section, the compiled BATAs' economic regulations are examined individually, and content analysis is conducted using a theme-category-code hierarchy. Thus, a connection is established between economic regulations and airport processes. Through this connection, the association relations between economic regulation variables are defined with the apriori algorithm. The literature was then used to interpret the findings of the two analyses, and the effects of economic regulations on airports were revealed. As a result of the study, it has been determined that Turkey's balance policy is adhered to in the BAT agreements, that the regulations are determined more restrictive in terms of capacity, that the agreements with Asian countries are more restrictive compared to those with African countries, that the most liberal agreement is with Brazil, and that each country is handled individually while the regulations are being drafted. This indicates that Turkish airports will not be in a competitive position, as their air transport market is highly regulated.