Çukurova bölgesi marjinal arazi koşullarında mentha türlerinde farklı dikim zamanlarının verim ve kaliteye etkisi
The effect of various planting time on yield and quality of mentha speci̇es in marginal conditions of çukurova region
Yazar: AMİR SOLTANBEIGI
Danışman: PROF. DR. MENŞURE ÖZGÜVEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma 2011/2012 ve 2012/2013 yetiştirme döneminde, Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanı marjinal arazi koşullarında, farklı dikim zamanlarının (kışlık ve yazlık), Mentha türlerinin (M. arvensis var. piperascens L. Holmes ve M. piperita L. Mitcham) verim ve kalitesine etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır. Deneme Split Plot Deneme Desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. İstatistiksel değerlendirmede, türler ana parselleri, dikim zamanları alt parselleri, yıllar alt-alt parselleri ve biçimler alt-alt-alt parselleri oluşturmuştur. Araştırma sonuçlarına göre en yüksek uçucu yağ oranı ve verimi M. arvensis'te, en yüksek taze ve kuru herba verimi, kuru yaprak ve kuru madde verimi, uçucu yağ oranı ve verimi yazlık bitkilerde saptanmıştır. Deneme yılları yönünden, kuru yaprak oranı hariç, diğer özellikler 1. yılda daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, tüm özellikler 1. biçimlerde daha yüksek değerlere sahip olmuşlardır. GC-MS sonucu belirlenen uçucu yağ bileşenleri yönünden, en yüksek mentol oranı M. arvensis'te 1. yıl, 2. biçim kışlık dikimlerde ve en yüksek menton oranı ise M. piperita'da 2. yıl, 1. biçim yazlık dikilenlerde tespit edilmiştir. Deneme sonuçlarına göre Çukurova bölgesi marjinal arazi koşullarında deneme materyalini oluşturan iki Mentha türünden, uçucu yağ oranı, verimi ve mentol oranı bakımından M. arvensis'ten M. piperita'ya göre daha yüksek sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted at the marginal land of experimental area of Field Crops Department, Agricultural Faculty of Çukurova University in 2011, 2012 and 2013 growing season to determine the effect of various planting time (winter and spring) on yield and quality of Mentha species (M. arvensis var. piperascens L. Holmes and M. piperita L. Mitcham). Field trials was arranged in split plot design and randomized complete blocks with three replications. For statistical evaluation, Mentha species, planting time, years and cuttings were as main, sub, sub-sub and sub-sub-sub plots respectively. According to the results, the highest volatile oil ratio and its yield were determined in M. arvensis. The highest fresh and dry herb, dry leaf and dry matter yield, volatile oil ratio and its yield were determined from spring planting. In terms of experimental years, except dry leaf ratio, the other characteristics in 1st year were found higher than 2nd year. Also all of the characteristics values in 1st cuttings were higher than 2nd cuttings. In terms of volatile oil components that determined by GC-MS, the highest menthole ratio was obtained from 2nd cutting of 1st year of winter M. arvensis and the highest menthone ratio was obtained from 1st cutting of 2nd year of spring M. piperita. According to the results of this research under marginal lands conditions of Çukurova region, between two Mentha species that had formed experimental materials, Mentha arvensis produced high volatile oil ratio, volatile oil yield and menthole ratio than Mentha piperita.