Ülseratif kolit ve crohn hastalarının demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri ve bulguların hastalık aktivitesi ile korelasyonu
The demographic, clinical and laboratory features of  
ulcerative colitis and crohn disease and correlation of the  
findings with disease activity
Yazar: ASLI DEMİRBULAT
Danışman: PROF. DR. M. HADİ YAŞA
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Crohn hastalığı = Crohn disease ; Demografi = Demography ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
AMAÇ:  Çalışmamızda, inflamatuvar barsak hastalıklarının bölgemizdeki insidansı ve demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri ile bunların hastalık aktivite indeksleriyle korelasyonunun belirlenmesi amaçlandı.
GEREÇLER VE YÖNTEM: Çalışmamızda Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji polikliniği ve servisine başvuran  103 ülseratif kolit (ÜK), 43 Crohn hastalığı (CH) ve 4 mikst tip inflamatuvar barsak hastalıĞI (İBH) tanısı olan 150 hasta dahil edildi. Bu hastaların dosyaları retrospektif olarak taranarak, hastaların demografik özellikleri, klinik, endoskopik ve laboratuvar özellikleri ve bulguların hastalık aktivite indeksleriyle korelasyonu araştırıldı. 
BULGULAR: Çalışmamıza, 103 ÜK, 43 CH ve 4 mikst tip İBH tanılı 150 hasta alındı. Hastaların yaş ortalamaları 47?17 olup, %43,3?ü kadın ve %56,7?si erkekti. Başvuru anındaki semptomlar incelendiğinde ÜK hastalarının %88,3?ünde, CH hastalarının %51,2?sinde ishal vardı. ÜK hastalarının %79,6? sında, CH hastalarının ise %44,2? sinde rektal kanama ile ÜK hastalarının %76,7? sinde, CH? nın ise %97,7? sinde karın ağrısı bulunmaktaydı. Birinci derece akrabalarında İBH görülme sıklığı ÜK hastaları için %21,4, CH hastaları için %30,2 idi. Birinci derece akrabalarında kolon kanseri görülme sıklığı ÜK tanılı hastalarda %7,8, CH tanılı hastalarda ise %4,7 bulundu. Hastalarda gelişen intestinal komplikasyonlar incelendiğinde ÜK tanılı hastaların %4,9? unda, CH tanılı hastaların %14? ünde fistül; ÜK tanılı hastaların %2,9?u, CH tanılı hastaların %7? sinde toksik megakolon; ÜK tanılı hastaların %1,9? unda, CH tanılı hastaların %2,3? ünde kolon kanseri saptandı. Ekstraintestinal komplikasyonlar olarak: ÜK tanılı hastaların %15,5? inde, CH tanılı hastaların ise %20,9? unda artrit-artralji; ÜK tanılı hastaların %7,8? inde, CH tanılı hastaların ise %11,6? sında cilt tutulumu; ÜK tanılı hastaların %3,9? unda, CH tanılı hastaların ise %4,7? sinde sklerozan kolanjit geliştiği gözlendi. Mayo indeksine göre ÜK tanılı hastaların %40,8? i remisyonda, %45,6? sı aktif evre ve %13,6? sı şiddetli hastalık olarak değerlendirildi. CDAİ indeksine göre CH tanılı hastaların %37,2? si hafif hastalık aktivitesinde, %37,2? si orta hastalık aktivitesinde ve %25,6? sı şiddetli evrede hastalık olarak değerlendirildi. ÜK tanılı şiddetli hastalık evresindeki hastaların %100? ünde sedimantasyon, %78,6? sında ise CRP yüksek olarak saptandı. CH tanılı şiddetli evredeki hastaların %72,7? sinde sedimantasyon, tümünde ise CRP değeri yüksek olarak saptandı. ÜK ve CH hastalarında hastalık aktivitesi ile sedimantasyon (p=0,001) ve CRP (p=0,001) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardı. CEA değerlerine bakıldığında ÜK hastalarının %94,2? sinde, CH hastalarının ise %88,4? ünde CEA değerleri normal bulundu. CA 19-9 değerlerine bakıldığında ÜK hastalarının %97,1? inde, CH hastalarının ise %95,3? ünde CA 19-9 değeri normal bulundu. Hastalık aktivite indeksleri ile hem CEA, hem de CA 19-9 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktu (CEA: ÜK için p=0,456, CH için p=0,187, CA 19-9: (ÜK için p=0,164, CH için p=0,324).
SONUÇ: Çalışmamızda İBH? lı hastaların %68,7? si ÜK, %28,7? si CH, kalanı mikst tiptir. İBH? lı hastalarda en sık görülen ilk 3 semptom sıraları değişmekle birlikte hem ÜK, hem de CH? de rektal kanama, ishal ve karın ağrısıdır. Birinci derecedeki akrabalarda İBH görülme sıklığı ÜK? da %21,4, CH? da ise %30,2 iken, İBH? da kolon kanseri görülme sıklığı ÜK? da 2 kat daha fazladır. İBH? lı hastaların %30,6? sında en az bir tane ekstraintestinal tutulum nedeniyle semptom ya da bulgu vardır. En sık görülen ekstraintestinal tutulum ise artrit ve artraljidir. Hastalığın şiddeti ile sedimantasyon ve CRP yüksekliği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon vardır. ÜK? lı hastalarda en sık görülen laboratuvar bulguları demir eksikliği anemisi ve kolestaz bulguları iken, CH? da hipoalbüminemi görülme sıklığı daha fazladır. 
ANAHTAR KELİMELER: Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, İnflamatuvar Barsak Hastalığı.

Abstract:
AIM: In this study, it is aimed to determine the incidence of inflammatory bowel disease (IBD) in our region and demographic, clinical and laboratory findings and their correlation with disease activity.
MATERIAL METHODS: Our study included 150 patients who admitted to Department of Gastroenterology of Adnan Menderes University, Faculty of Medicine, of whom 103 were diagnosed as Inflammatory Bowel Disease (IBD). These patients? records were scanned retrospectively and demographic characteristics, clinical, endoscopic and laboratory features and their correlation with disease activity indices were investigated.
RESULTS: Our study included 150 patients with the diagnosis of IBD of whom 103 patients were diagnosed as UC, 43 as CD and 4 as mixed type. The mean age of patients was 47 ? 17 years and 43.3% of the participants were women and 56.7% were male. First symptoms on admission were examined; 88.3% of patients with ulcerative colitis and 51.2% of patients with CD had diarrhea. Rectal bleeding was found in 79.6% of patients with UC 'and 44.2% of patients with CD and 76.7% of patients with UC and 97.7% with CD had abdominal pain. IBD was found in 21.4% of the first-degree relatives of patients with UC and 30.2% of patients with CD. The incidence of colon cancer in first degree relatives of patients with UC was found 7.8%, and was found 4.7% in patients with CD. When intestinal complications in patients were analyzed; fistula was found in 4.9%, of patient with UC and 14% of patients with CD, toxic megacolon was detected in 2.9% of patient with UC and 7% of patients with CD, colon cancer was detected in 1.9% of patient with UC and 2.3 % of patients with CD. Extraintestinal complications were evaluated: Arthritis-arthralgia was detected in 15.5% of patients with UC and 20.9% of patients with a diagnosis of CD, skin involvement was detected in 7.8 % of patients with UC in 11.6 % of patients with a diagnosis of CD, sclerosing cholangitis was detected in 3.9% of patients with UC in 4.7% of patients with a diagnosis of CD. According to the Mayo Index Score 40.8% patients with UC were assessed as in remission, 45.6% had an active stage, and 13.6% had a severe disease. According to the CDAI Score 37.2% of patients with CD were assessed as mild disease, 45.6% had an active stage, and 25.6% were assessed as severe disease. Sedimentation was found high in 100%  and CRP was high in 78.6% of patients with severe disease stage UC. Sedimentation was found high in %72.7 of and CRP was high in all patients with CD. There is a statistically significant association with disease activity in patients with UC and CD and sedimentation rate (p = 0.001) and CRP (p = 0.001). When CEA values were.evaluated, normal CEA levels were found in 94.2% of patients with UC and 88.4% of patients with CD. When CA 19-9 values were.evaluated, normal CA 19-9 levels were found in %97,1 of patients with UC and %95,3 of patients with CD. We found no statistically significant association between disease activity index and both CEA and CA 19-9 values (CEA: UC p=0,456, CD  p=0,187, CA 19-9: (UC  p=0,164, CD  p=0,324).
CONCLUSION: 68.7% of patients with IBD was diagnosed as UC, 28.7% as CD, and the rest were mixed type. In patients with IBD, although varies the most common three symptoms of both with UC as well as CD is rectal bleeding, diarrhea, and abdominal pain. The incidence of IBD, is 21.4% in first-degree relatives with UC and, 30.2%, with CD. The incidence of colon cancer in CD is 2-fold higher when compared with UC. There is at least one extraintestinal symptom or finding in 30.6% of patients with IBD. The most common form of extraintestinal involvement is arthritis and/or arthralgia. There is statistically significant correlation with the severity of disease and ESR and CRP. The most common laboratory findings in patients with UC are iron deficiency anemia and cholestasis, while incidence of hypoalbuminemia is greater in CD. 
KEYWORDS: Ulcerative Colitis, Crohn Disease, Inflammatory bowel disease.