Sosyal bilgiler ders kitaplarında temel beceriler
The basic skills in social studies textbooks
Yazar: İBRAHİM DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHİN ORUÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Ders kitapları = Textbooks ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Temel beceriler = Basic skills

Özet:
Günümüzde ülkelerin eğitim felsefeleri ve hedefleri doğrultusunda bazı temel becerilerin kazandırılması en önemli konulardan biri olmuştur. Sosyal bilgiler dersinin amaçlarına ve tanımına bakıldığında ise temel becerileri kazandırmada başat bir role sahip olduğu anlaşılmaktadır. Özellikle iyi vatandaşlar yetiştirme hedefinin yanı sıra, bilgiye ulaşabilen, eleştiren, sorgulayan, araştıran ve problem çözebilen bireylerin yetiştirilmesinde de vazgeçilmez bir öneme sahiptir.  Bu doğrultuda sosyal bilgiler dersinin tanımı, tarihi gelişimi ve bu veriler ışığında temel beceriler açısından öneminin anlaşılması gerekmektedir. Sosyal bilgiler dersinin disiplinler arası yapısı gereği bireylerin çok yönlü gelişimini hedeflemesi, beceri eğitimini son yıllarda daha önemli hale getirmiştir. Bu durum da son yıllardaki program değişikliklerine yansımıştır. Bu bağlamda ilk defa 2005 yılındaki sosyal bilgiler dersi öğretim programında 15 adet temel beceri yer almıştır. 2017'de yaşanan program değişikliği ile taslak olarak uygulamaya konulan yeni öğretim programında bu 15 adet beceriden bazıları değiştirilmiş ve eklenen yeni becerilerle de bu sayı 26'ya çıkmıştır. 2018 yılında güncellenerek son halini alan yeni programda bu becerilere "hukuk okuryazarlığı" becerisi eklenerek toplam 27 beceriye yer verilmiştir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılarak Millî Eğitim Bakanlığınca, okulların 5. 6. ve 7. Sınıflarında okutulan sosyal bilgiler ders kitapları incelenmiştir. Bu amaçla sosyal bilgiler öğretim programındaki her bir öğrenme alanı kapsamında doğrudan kazandırılması hedeflenen temel becerilerin, ders kitaplarında öğrenme alanı ve konulara göre nasıl yer aldığı analiz edilmiş ve her bir öğrenme alanında konu ve kazanımlara göre çeşitli etkinlik ve içeriklerde örneklendirildiği görülmüştür.  Ayrıca bu araştırmada beceri, beceri eğitimi ve ilgili kavramların da sosyal bilgiler dersi açısından önemi incelenerek programda yer alan her bir temel beceri, eğitim – öğretim ilkeleri çerçevesinde araştırılarak tanımlanmıştır. Bununla birlikte beceri eğitiminde temel materyallerin başında gelen ders kitapları da ele alınmıştır.

Abstract:
Nowadays,the education philosophies of countries and being acquired of some basic skills in teaching have been some of the most important issues.When considered the objectives and definitions of social studies, it can be seen that it has a principal role in acquiring the basic skills. Besides objectives of raising decent citizens, it has also an indespensable role in educating individuals that criticize and question the situations, and also solve the problems when it is required. Accordingly, it has to be emphasized and historical process of social studies must be evaluated by the importance of its help for acquiring the basic skills. Because of the interdisciplinary structure of social studies classes ıt has been too important to aim to improve individuals well-rounded personal improvements it makes skill education more important recently.This is also reflected in the program changes in recent years. In this context, 15 basic skills were included in the social studies curriculum for the first time in 2005. Because of the curriculum change took place in 2017 in new curriculum applied as an outline,changed some of those 15 skills by adding new ones,the figures went up 26. Thanks to the new curriculum updated and took its final form in 2018, the law literacy skill has been added and this way, the skill figures have gone up 27. In this study by using qualitative analysis research methods, the social studies textbooks being taught by the Turkish Ministry Of Education for grade 5,6,7 have been analyzed in detailed ways. The curriculum in social studies classes has been analyzed for each unit and also been studied in respect of sequences of the subjects and their ways of processing how they have been dealt with in each unit in terms of acquiring the basic and targeted skills. In addition, the importance of skills, skills training and related concepts in terms of social studies course is examined and each basic skill in the program is analyzed and defined within the framework of the principles of education and training. However, textbooks, which are one of the main materials in skills training, have been also discussed and evaluated in a detailed way.