Kentsel dönüşümün ötesinde: Foucault'nun sorunsallaştırma, nesneleştirme ve özneleştirme kavramları perspektifinden Türkiye'deki kentsel dönüşüm söylem oluşumuna bakış
Beyond the urban transformation: A look into the formation of urban transformation from the perspective of Foucault?s concepts of problematization, objectification and subjectification
Yazar: AHMET ARAŞAN
Danışman: DOÇ. DR. FERDA KEMAL KESKİN
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kültürel İncelemeler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Faucault, Michel = Faucault, Michel ; Gecekondular = Squatters ; Güç ilişkileri = Power relations ; Güç tarzları = Power styles ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Nesnelleştirme = Objectivation ; Sorunsallaştırma = Problematization ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Türkiye'de kentsel dönüşüm projeleri adı altında devasa bir yıkım ve yapım projeleri yürümektedir. Bu projeler yüz binlerce insanın elindeki ikamet ve daha da önemli olarak tapu haklarını alarak gerçekleşir. Bu projelere karşı ciddi bir karşı çıkış görülmez; tersine çoğunluk tarafından desteklenir gibidirler. Bu projeler çevresinde oluşmuş, yerel iktidarlardan devletin en tepesine, bakanlıklardan Başbakanlığa bağlı kurumlara kadar çok büyük güç sahibi kurumlar ve bu kurumların oluşturduğu bir ilişki ağı bulunmaktadır. Bu güç mevcut yıkım ve yapım yasalarınca kentsel dönüşümü uygulayan kurumlara verilen yetkide görülebilir. Bu tez bu tarz bir gücü oluşturan bilgiyi ve bu bilginin oluşumunu, dolayısıyla hakikat oyunun söylem oluşum bölümünü inceler. Bu incelemeyi yaparken, Michel Foucault'nun sorunsallaştırma modeline uygun olarak eklemleme, kullanılan doğruluk söylemi veya kalıpları, bunları üreten bilgi alanları, ortaya çıkan güç söylemi ve düşünce nesnelerine bakılır. Kentsel dönüşüme doğru yönlendirici sorunsallaştırma, aynı zamanda bilgi alanları olan ve kentsel dönüşümü çözüm olarak ortaya koyan bilim çevrelerince (kent bilimciler, tarihçiler, sosyal bilimciler), iktidar odaklarınca ve popüler kaynaklarca gerçekleştirilen eklemlemelerle başlar. Olgu ile etik arasında gidip gelen eklemlemelerde, başta bilgi alanlarının uzmanları olmak üzere tüm çevrelerce ortaya koyulan doğruluk kalıpları veya doğru olduğu iddia edilen belli söylemler kullanılır. Bunun sonucunda yıkılacak kent bölümleri nesne halinde ortaya çıkar. Nasıl yıkım ve yapım yapılacağına dair bazı güç söylemleri de oluşacak güç birimlerinin nicelik ve niteliğini belirler. Başka birisine belli tecrübeleri kendisininmiş gibi aşılayarak değişik bir özneye dönüşmesini sağlamak özneleştirmedir Foucault'ya göre. Bu sürecin başı da bir istenmeyen kimlik yaratmaktır. İstenmeyen kimlik istenmeyen bölgede yaşayanlardır (gecekonducular gibi). Ancak acaba bu istenmeyen kimlikliler mi özneleştirilmektedir, yoksa ikinci bir özneleştirme mi gerçekleştirilmektedir?

Abstract:
In Turkey, giant projects has been implemented under the name of urban transformation. These projects opt to take the dwelling rights and more importantly the title rights of hundreds of thousands of human beings. A strong opposition can not be observed against such projects; on the contrary they seem to be supported by the majority. There can be found power organizations and power networks around these projects varying from the local governments to the highest authority of the state, from the ministries to the most powerful institution that is directly reporting to the prime ministry. This power can be observed in the demolition/construction authority given to the executive institutions by the related laws. This thesis examines this knowledge and the formation of this knowledge, thus the formation of the discourse that generates this sort of power. While doing this examination, in accordance with the Michel Foucault?s problematization model, the articulation, the truth discourses or veridictions, the fields of knowledge, the power discourses and the objects of thought are observed. The problematization that directs towards the urban transformation starts with the articulations by the scientific circles which present urban transformation as a solution of such, and which at the same time are the fields of knowledge, by the centers of political power and by popular sources. In the articulations that travel between the factual and ethical, the veridictions and truth discourses are used by all the groups especially the scientific circle which are also the fields of knowledge. As a result of these articulations the urban areas that are to be demolished are engendered as objects of thought. The power discourses about the ways of these demolishment and constructions defines the quantity and quality of the power units. According to Foucault, to transfer the experiences to some body else as his own experience to form a new subject, is called subjectification. The starting point of this process is to create an undesirable identity. The undesirable identity is the undesirable dwellers in this case (as in the gecekondu dwellers). Are the people with this undesirable identity subjectified, or there is a second subjecitification going on?