Çoklu etken madde içeren parkinson ilaçlarının kemometrik tayini
Chemometric determination of parkinson's drug containing multiple active components
Yazar: AYŞE MERVE ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİDE PEKCAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışmasında, Parkinson hastalığının tedavisinde kullanılan ilaçlarda bulunan Entakapon, Levodopa ve Karbidopa ilaç etken maddelerinin Ultra-Viyole Görünür Bölge Spektroskopisi ve kemometri yöntemi ile nicel tayini yapılmıştır. Parkinson hastalığı, beyin hücrelerinde ciddi kayıplarla ortaya çıkan, kadınlara oranla erkelerde daha sık görülen titrek felç diye tanınan hastalık türüdür. Diğer hastalık türlerine göre daha yavaş ilerleme göstermektedir. Beyinde bulunan dopamin hücrelerinin azalması ile birlikte beyin hücreleri arasındaki iletişimde azalmaktadır ve bu durumda hareket kontrollerini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle hastalığın teşhisi ve bu hastalıkta kullanılan ilaçların tayini önem arz etmektedir. Deney sırasında, öncelikle her bir ilaç etken maddesinin tek tek spektrumları alınmış ve sonrasında ilaç numunesine özdeş sentetik karışımlar incelenmiştir. Yöntemimizde, her bir ilaç etken maddesi için validasyon parametreleri hesaplanmıştır. Yüzde (%) geri kazanım değerleri ortalama olarak gerek sentetik karışım için, gerekse ticari numune için bulunmuştur. Her bir yöntem içinde geri kazanımlar yüksek değerlerde bulunmuştur.

Gerek temel bileşen regresyonu (PCR) gerekse kısmi en küçük kareler (PLS) yöntemi ile hesaplanan değerlere bakıldığımda geri kazanım değerleri oldukça yüksek, bağıl standart sapma değerleri de yeterince küçük değerler olarak elde edilmiştir.  Gerçek ve tahmini yani hesaplanan değerler arasındaki ilişkide de regresyon katsayıları bir değerine yakın bulunmuştur. İlave edilen konsantrasyona karşı bulunan konsantrasyonlar hesaplanırken, cross-validasyon işlemi uygulanarak, ilaç numunesinde hatanın önüne geçilmiştir. Yöntemin geçerliliği için hesaplanan PRESS, SEC, RMSEC, LOD ve LOQ değerlerine bakıldığında LOD değerlerinin LOQ değerlerinden küçük olduğu gözlenmiştir. Diğer hesaplanan parametrelerinde sıfır değerine yakın olması gerekmektedir. Bizim hesapladığımız verilerde de sıfıra yakın değerler gözlenmiştir. Ticari ilaç tabletlerine geçmeden önce uygulanan yöntemlerin uygunluğu da kontrol edilmiştir. Bu işlem için ANOVA testi yapılmıştır. F hesaplanan değerleri Fölçüt ya da F teorik değerlerinden düşük olmalıdır. P değeri olan pearson korelasyon katsayısının da 0,05 değerinden büyük olması gerekmektedir. Hesaplanan değerler ile yöntemlerin uygun olduğuna karar verilmiştir. Geliştirilen yöntemler, tekrarlanabilir, duyarlı ve doğru sonuç veren yöntemlerden biri olup Entakapon, Levodopa ve Karbidopa içeren ilaç numunelerinin analizinde önerilebilir.

Abstract:
In this thesis study, quantitative determination of the active ingredients of Entakapon, Levodopa and Carbidopa drugs in the drugs used in the treatment of Parkinson's disease by Ultra-Violet Visible Region Spectroscopy and chemometry method was performed. Parkinson's disease is a type of disease known as shaky paralysis, which occurs with serious losses in brain cells and is more common in men than in women. It progresses more slowly than other types of diseases. With the decrease in dopamine cells in the brain, the communication between brain cells decreases, and in this case, it adversely affects movement controls. Therefore, the diagnosis of the disease and the determination of the drugs used in this disease are important. During the experiment, individual spectra of each active ingredient of the drug were first taken, and then synthetic mixtures identical to the drug sample were examined. In our method, validation parameters are calculated for each drug's active ingredient. Both the synthetic mixture and the commercial sample had percentage (%) recovery values on average. Within each method, recoveries were found to be high.

When I look at the values calculated by both basic component regression (PCR) and the partial least squares (PLS) method, the recovery values are quite high, and the relative standard deviation values are obtained as small enough values. In the relationship between the actual and estimated values, i.e., the calculated values, the regression coefficients were found to be close to one value. When calculating the concentrations against the added concentration, the cross-validation process was applied, and the error in the drug sample was prevented. When the PRESS, SEC, RMSEC, LOD, and LOQ values calculated for the validity of the method were examined, it was observed that the LOD values were smaller than the LOQ values. Other calculated parameters must be close to zero. In the data we calculated, values close to zero were observed. The suitability of the methods used before switching to commercial drug tablets is also checked. ANOVA testing was performed for this process. The calculated values of F must be less than the theoretical values of Fölçüt or F. The Pearson correlation coefficient, which is the P value, must also be greater than 0.05. It was decided that the calculated values and methods were appropriate. The methods developed are reproducible, sensitive, and accurate and can be recommended in the analysis of drug samples containing Entakapon, Levodopa, and Carbidopa.