Merkezileşme-yerelleşme tartışmaları bağlamında 6360 sayılı kanun sonrasında ilçe belediyelerinin mali değerlendirmesi
Analysis of municipal finances in the aftermath of metropolitan municipal law no: 6360 in the context of centralization- decentralisation debates
Yazar: BERAT ERYILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN ORHAN
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Balıkesir-Bandırma = Balıkesir-Bandırma ; Belediyeler = Municipalities ; Bütçe yönetimi = Budget management ; Hatay-İskenderun = Hatay-İskenderun ; Kanunlar 6360 sayılı = Laws 6360 numbered ; Mali tevzin = Financial instalment ; Merkezileşme = Centralization ; Muğla-Fethiye = Muğla-Fethiye ; Vergilendirme = Taxation ; Yerelleşme = Decentralization

Özet:
Dünyadaki ilk örnekleri MÖ 8. yüzyılda Yunan site devletleri olarak görülen yerel yönetim birimlerinin ortaya çıktığı ilk andan itibaren yetki, görev ve kaynak dağılımı tartışma konusu olmuştur. Bu tartışma günümüzde merkezileşme–yerelleşme tartışması olarak devam etmektedir. Türk yerel yönetim birimlerinin tartışmadaki konumunu analiz edebilmek için Osmanlı İmparatorluğu döneminden Cumhuriyet dönemi yerel yönetim birimleri hakkındaki son düzenleme olan 6360 Sayılı Kanun kadar gerçekleştirilen kanuni düzenlemeler kronolojik sırayla incelenmiştir. Sonrasında Türk yerel yönetimlerinde merkezileşme–yerelleşme tartışmaları incelenmiştir.
Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı tezde araştırma verileri doküman analiz yöntemi aracılığıyla elde edilmiştir. Alandaki çalışmalarda, 6360 Sayılı Kanun sonrasında literatürde büyükşehir ilçe belediyelerinin, genel bütçe vergi gelirlerinden (GBVG) aldıkları pay ile merkezi yönetime mali bağımlılığının arttığı ve 5393 Sayılı Kanunda sayılan gelir kalemlerinden elde edilen gelirlerde düşüşlerin yaşandığı iddia edilmektedir. Bu iddialarının uygulamadaki geçerliliğini görmek için 6360 Sayılı Kanunla büyükşehir ilçe belediye statüsü kazanan İskenderun, Fethiye ve Bandırma Belediyelerinin 2013 – 2020 Faaliyet Raporları ve ilgili yılın Sayıştay Raporlarından elde edilen veriler analiz edilmiştir. Çalışma sonunda 6360 Sayılı Kanun ile GBVG'den alınan pay nezdinde incelenen belediyelerin mali olarak merkezi yönetime bağlılıklarında çok büyük bir değişimin yaşanmadığı; 6360 Sayılı Kanun sonrasında gelir kalemlerinde de yükseliş yaşandığı fakat gider kalemlerinde de benzer yükselişin yaşandığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The allocation of authorities, duties, and resources of local governments have been a controversial issue since their emergence at the Greek city states, in the 8th century BC. The recent debates in the literature, also, focused on the issues of centralization and decentralisation of authorities. In order to analyse the position of Turkish local government units in the discussion, the legal regulations regarding the local government units were examined in a chronological order starting from the Ottoman Empire era to Law No. 6360 which was the last regulation regarding the local government units in the Republican period. After that, centralization and decentralization issues regarding Turkish local governments were discussed.
The research data were obtained through the document analysis method in the thesis in which the qualitative research method was used. After the introduction of Law No. 6360, observations on the rise of the metropolitan sub-provincial municipalities share from the General Budget Tax Revenues (GBTR) and their rising financial dependence on the central government, as well as a decrease in the revenues obtained from the income items listed in Law No. 5393 became widespread in the literature. The data obtained from the 2013 – 2020 Annual Reports of Iskenderun, Fethiye and Bandırma Municipalities, which have been granted metropolitan district municipality status by Law No. 6360, and related year's Reports of the Court of Accounts were analysed to see the validity of those observations. Based on these data, it has been found that there has not been a great variation in the financial dependence of the municipalities to the central government, which has been examined in terms of the share taken from the GBTR with Law No. 6360. Those municipalities have experienced an increase in income items after the Law No.6360, but they have also experienced a similar increase in expense items.