Erken ve geç başlangıçlı psoriasisli hastaların klinik ve psikososyal özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of clinical and psychosocial characteristics of patients with early and late onset psoriasis
Yazar: ELİF AFACAN
Danışman: PROF. DR. MUHTEREM POLAT
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Deri hastalıkları = Skin diseases ; Dermatoloji = Dermatology ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Psoriyazis = Psoriasis ; Ölçekler = Scales ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Psoriasis sık görülen, kronik inflamatuar bir hastalık olup psikososyal morbiditesi yüksek dermatolojik tanılardan biridir. Psoriasis başlangıç yaşına göre gruplandığında erken başlangıçlı (tip 1, <40 yaş) ve geç başlangıçlı (tip 2, >40 yaş) olarak iki gruba ayrılır. Çalışmamızın amacı, psoriasis tanısıyla takip ettiğimiz hastaların psoriasis başlangıç yaşına göre klinik ve psikososyal özelliklerini karşılaştırmaktır. Çalışmamıza dahil etme kriterlerini karşılayan 190 hasta katılmıştır. Hastalara Sosyodemografik Veri Formu, Hastane Anksiyete Depresyon (HAD) ölçeği, Psoriasiste İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (PİDÖ), Dermatolojide Yaşam Kalitesi İndeksi (DYKİ) ve Pictorial Representation of Illness and Self Measure Revised II (PRISM-RII) ölçeği uygulanmıştır. Hastaların 135'i (%71) erken başlangıçlı psoriasis grubuna, 55'i (%29) geç başlangıçlı psoriasis grubuna dahil edilmiştir. Her iki grupta en sık kronik plak tip psoriasis izlenmiş olup geç başlangıçlı grupta püstüler psoriasis klinik varyantları erken başlangıçlı gruba göre daha sıktır (P=0.006). Çalışmamızda aile öyküsü (P=0.000) ve strese duyarlılık (P=0.025) erken başlangıçlı psoriasiste daha sık iken, hastalık başlangıcı ile ilişkilendirilen travma öyküsü ise geç başlangıçlı grupta daha sık bulunmuştur (P=0.001). Hastalık başlangıç yaşı ile VKİ arasında pozitif yönlü korelasyon bulunmuştur. Eklem tutulumu, tırnak tutulumu ve PAŞİ açısından ise iki grup arasında fark bulunmamıştır. PAŞİ ile pozitif korelasyon gösteren parametreler DYKİ, PİDÖ-Kalıp yargıların onaylanması alt ölçeği ve SIS'tir. Hastalarımızın %23.1'inde HAD-Anksiyete, %36.3'ünde HAD-Depresyon için eşik üstü değerler saptanmıştır, ancak iki grup arasında HAD skorları açısından anlamlı fark izlenmemiştir. Tedavi memnuniyetinin en yüksek olduğu ajanlar biyolojik tedavilerdir, tedavi memnuniyeti ile DYKİ ve HAD-Anksiyete arasında negatif yönlü korelasyon saptanmıştır. PİDÖ-Toplam ve alt ölçeklerinin çoğu ile DYKİ ve HAD arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. PRISM-RII ölçeğinin SIS parametresi ile ise DYKİ, HAD ve PİDÖ skorları arasında negatif korelasyon saptanmıştır. Çalışmamız, erken ve geç başlangıçlı psoriasisli hastalarda klinik ve psikososyal özellikleri değerlendiren az sayıda çalışmadan biridir. Psoriasis klinik tipleri, strese duyarlılık, travma öyküsü, VKİ'nin yüksekliği gibi bazı özelliklerin hastalık başlangıç yaşına göre değişkenlik göstermesi, hastaları değerlendirirken başlangıç yaşının göz önünde bulundurulması gereken bir parametre olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra, hastaların yaşam kalitesi ile damgalanma, depresyon, anksiyete, hastalık algısı ve psoriasisin klinik şiddeti arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. Bu çok yönlü etkileşimler dermatologların hastalığın ruhsal etkilerini de göz önünde bulundurarak hastalara bütüncül yaklaşımının önemini ortaya koymaktadır. 

Anahtar Kelimeler: psoriasis, hastalık başlangıç yaşı, psikososyal morbidite

Abstract:
Psoriasis is a common, chronic inflammatory disease and one of the dermatological diagnoses with high psychosocial morbidity. When psoriasis is grouped according to the age of onset, it is divided into two groups as early-onset (type 1, <40 years) and late-onset (type 2, >40 years). The aim of our study was to compare the clinical and psychosocial characteristics of our patients with the diagnosis of psoriasis, according to the age at onset of psoriasis. A total of 190 patients who met the inclusion criteria were included in our study. A Sociodemographic Data Form, Hospital Anxiety and Depression (HAD) Scale, Psoriasis Internalized Stigma Scale (PISS), Dermatology Life Quality Index (DQLI) and Pictorial Representation of Illness and Self Measure Revised II (PRISM-RII) scale were applied to the patients. A total of 135 patients (71%) were included in the early-onset psoriasis group, and 55 (29%) in the late-onset psoriasis group. Chronic plaque psoriasis was most common in both groups, and pustular psoriasis clinical variants were more common in the late-onset group than in the early-onset group (P=0.006). In our study, family history (P=0.000) and sensitivity to stress (P=0.025) were more common in early-onset psoriasis, whereas trauma history associated with disease onset was more common in the late-onset group (P=0.001). A positive correlation was found between the age of onset of the disease and BMI. There was no difference between the two groups in terms of joint involvement, nail involvement and PASI. Parameters that correlated positively with PASI were DLQI, PISS- Stereotype endorsement subscale, and SIS. HAD-Anxiety in 23.1% of our patients and HAD-Depression in 36.3% of our patients were above the threshold values, but no significant difference was observed between the two groups in terms of HAD scores. The agents with the highest treatment satisfaction are biological treatments, and a negative correlation was found between treatment satisfaction and DLQI and HAD-Anxiety. A positive correlation was found between PISS and most of its subscales, and DLQI and HAD. A negative correlation was found between the PRISM-RII-SIS subscale and the DLQI, HAD and PISS scores. Our study is one of the few studies evaluating clinical and psychosocial characteristics in patients with early and late onset psoriasis. The fact that some features such as psoriasis clinical variants, susceptibility to stress, trauma history, and high BMI vary according to the age of onset of the disease shows that the age of onset is a parameter that should be considered when evaluating patients. In addition, it has been shown that there is a relationship between patients' quality of life and stigma, depression, anxiety, perception of illness and clinical severity of psoriasis. These multifaceted interactions reveal the importance of dermatologists' holistic approach to patients, considering the psychological effects of the disease.

Keywords: psoriasis, age at onset of disease, psychosocial morbidity