Kırsal mimari gelenekte eğitim yapıları: Akseki–İbradı havzası örneği
Educational buildings in rural architectural tradition: The case of Akseki-Ibradi basin
Yazar: EYYUP DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN KILIÇ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Antalya-Akseki = Antalya-Akseki ; Eğitim tarihi = Educational history ; Eğitim yapıları = Educational buildings ; Kırsal mimari = Rural architecture

Özet:
Eğitim, tarih boyunca toplumların sosyal, ekonomik, kültürel birikimlerini yansıtan önemli bir alan olmuştur. Türklerin Uygurlar Dönemi'nde yerleşik hayata geçmesiyle birlikte kültürel birikim oluşmaya, eğitim anlayışı gelişmeye başlamıştır. Türklerin İslamiyet'i kabulü ile eğitim, dini temelli olmuş, Selçuklu ve Osmanlı Dönemi'nde eğitim sisteminin merkezinde medreseler yer almıştır. Fakat Tanzimat Dönemi'ne kadar eğitim politikaları hep merkezlere yönelik olmuş, taşralara ulaşamamıştır. Tanzimat Dönemi ve II. Meşrutiyet Dönemi'nde eğitimin kırsal alanlarda yaygınlaştırılmasına yönelik fikirler ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda kırsal yerleşmelerde de bazı eğitim kurumları açılmaya başlanmıştır. Cumhuriyet Dönemi'nde ise kırsal yerleşmelerde eğitim devletin en önemli konuları arasında olmuştur. Nüfusun büyük bir kısmının kırsal yerleşmelerde yaşadığı da göz önüne alınarak cumhuriyet politikalarının halk tarafından benimsenmesini de sağlamak amacıyla köy okullarına önem verilmiştir. 1940'lı yıllarda Köy Enstitüleri'nin de kurulmasıyla birlikte köy okullarının inşası yaygınlaşmıştır.
Akseki – İbradı Havzası, hem Osmanlı Dönemi'nde hem de Cumhuriyet Dönemi'nde eğitim alanında önemli bir merkez olmuştur. Birçok eğitim kurumu açılmış, önemli şahsiyetler yetişmiştir. Bu çalışmayla Akseki – İbradı Havzası'nda kırsal mimari gelenekte inşa edilen eğitim yapıları incelenmiştir. Günümüze ulaşan ve ulaşamayan eğitim yapıları tarihsel özellikleri, mimari özellikler ve yapısal – işlevsel sorunlar açısından değerlendirilmiştir. 
Çalışma kapsamında incelenen eğitim yapılarının inşa edildikleri dönemin özelliklerini yansıtan yapılar olduğu tespit edilmiştir. Kırsal yerleşmelerde bulunan eğitim yapılarının kırdan kente göçün artmasıyla birlikte işlevini kaybettiği, bu sebeple yapıların tescil edilerek koruma altına alınması ve onarımlarının yapılarak yeniden işlevlendirilmesi gerekmektedir. Kırsal yerleşmelerdeki eğitim tarihinin somut örnekleri olan bu yapıların gelecek kuşaklara aktarılmasının bu sayede mümkün olabileceği değerlendirilmiştir.

Abstract:
Educational buildings have been an important area that reflects the social, economic and cultural accumulation of societies throughout history. With the settled life of the Turks in the Uyghurs Period, cultural accumulation began to form and the understanding of education began to develop. With the acceptance of Islam by the Turks, education became religiously based, and madrasahs were at the center of the education system in the Seljuk and Ottoman Periods. However, until the Tanzimat Period, education policies were always directed towards the centers and could not reach the provinces. Tanzimat Period and During the Second Constitutional Era, ideas for the dissemination of education in rural areas emerged. In this direction, some educational institutions have started to be opened in rural settlements. In the Republican Period, education in rural settlements was among the most important issues of the state. Considering that a large part of the population lives in rural settlements, village schools were given importance in order to ensure that the republican policies were adopted by the public. With the establishment of Village Institutes in the 1940s, the construction of village schools became widespread.
Akseki – İbradı Basin has been an important center in the field of education both in the Ottoman Period and the Republican Period. Many educational institutions were opened and important personalities were trained. In this study, educational buildings built with tradition of rural architecture in the Akseki – İbradı Basin were examined. Educational buildings that have survived or not have been evaluated in terms of historical features, architectural features and structural-functional problems.
It has been determined that the educational buildings examined within the scope of the study are structures that reflect the characteristics of the period in which they were built. Educational buildings in rural settlements have lost their function with the increase in migration from rural to urban areas. Therefore, it is necessary to register and protect the structures and to re-function by repairing them. It has been evaluated that it is possible to transfer these structures, which are concrete examples of the history of education in rural settlements, to future generations.