Diyabeti olan hastaların psikososyal durumunun glisemik kontrol üzerine etkisi
The effect of psychosocial status of patients with diabetes on glycaemic control
Yazar: ÖMER FARUK YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Diyabet, tüm dünyada sıklığı giderek artan yaygın bir sağlık sorunudur ve tedavisi 
kişinin özbakımı, yakınlarının sosyal desteği ve psikososyal durumunda iyilik ile 
sürdürülebilir. 
Bu çalışmada hastanemiz diyabet obezite polikliniğine başvuran diyabet hastalarının 
özbakım, sosyal destek ve psikososyal durumunun hastaların altı aylık HbA1c 
ölçümlerindeki değişime etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.  
Çalışmaya Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Diyabet Obezite 
polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri, çalışmaya katılmayı kabul eden 130 diyabet hastası 
dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastalara olgu rapor formu, çok boyutlu diyabet 
anketi ve depresyon anksiyete stres ölçeği yanıtlandırılmıştır. Hastaların 6 ay önce, 3 ay önce 
ve güncel bakılan HbA1c ölçümleri hastane yazılımı ve hasta dosyalarından alınmıştır. 
Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS 26 
(Statistical Package for Social Sciences) programı kullanıldı. 
Katılımcıların %69,2'si (n:90) kadın, %30,8'i (n:40) erkektir. Katılımcıların yaşları 
23 ile 82 arasında değişmekte olup yaş ortalamaları 56,73±10,66'dır. Son HbA1c ölçümleri 
ortalaması 7,69±1,86 görülmüştür. Altı aylık HbA1c değişimleri ise 0,33±1,09 (p:0,002) 
olarak saptanmıştır. DASS-21 (Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği) alt boyutları ile 6 aylık 
HbA1c değişimi arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. DASS-21'in depresyon alt boyutu 
ile ÇBDA (Çok Boyutlu Diyabet Anketi) alt boyutları arasındaki ilişki incelenmiştir. 
Depresyon ile engel algısı arasında pozitif, destek algısı arasında negatif yönlü anlamlı ilişki 
saptanmıştır (p:0,001; p:0,003). Anksiyete ile özyeterlilik algısı arasında negatif yönlü 
anlamlı ilişki saptanmıştır (p:0,009). Stres ile engel algısı arasında pozitif, destek algısı 
arasında negatif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (p:0,001; p:0,033) 
Diyabetli hastaların destek algısındaki eksiklikleri glisemik kontrollerini olumsuz 
etkilemektedir. Bu da komplikasyonları, mortalite ve morbiditeleri beraberinde 
getirebileceğinden hastalara sağlık kurum ve kuruluşlarınca özbakım ve destek algısı ile 
psikososyal durumlarının gelişmesini sağlayacak olanaklar sağlanmalıdır.

Abstract:
Diabetes is a common health problem with an increasing prevalence worldwide and its 
treatment can be sustained with self-care, social support of relatives and good psychosocial 
status. 
The aim of this study was to investigate the effect of self-care, social support and 
psychosocial status on the change in six-month HbA1c measurements of patients with 
diabetes who applied to the diabetes obesity outpatient clinic of our hospital.  
The study included 130 diabetic patients aged 18 years and over who applied to Göztepe 
Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital Diabetes Obesity outpatient clinic and agreed to 
participate in the study. A case report form, multidimensional diabetes questionnaire and 
depression anxiety stress scale were answered by the patients included in the study. The 
HbA1c measurements of the patients 6 months ago, 3 months ago and current HbA1c 
measurements were obtained from the hospital software and patient files. SPSS 26 
(Statistical Package for Social Sciences) software was used for statistical analyses. 
69.2% (n:90) of the participants were female and 30.8% (n:40) were male. The ages of the 
participants ranged between 23 and 82 years with a mean age of 56.73±10.66 years. The 
mean of the last HbA1c measurements was 7.69±1.86. Six-month HbA1c changes were 
0.33±1.09 (p:0.002). No significant relationship was found between the sub-dimensions of 
DASS-21 (Depression Anxiety Stress Scale) and 6-month HbA1c change. The relationship 
between the depression sub-dimension of DASS-21 and the Multidimensional Diabetes 
Questionnaire (MDQ) sub-dimensions was analysed. There was a significant positive 
correlation between depression and perception of obstacle and a significant negative 
correlation between perception of support (p:0.001; p:0.003). A significant negative 
relationship was found between anxiety and self-efficacy perception (p:0,009). There was a positive significant relationship between stress and perception of obstacle and a negative 
significant relationship between perception of support (p:0,001; p:0,033). 
The lack of support perception of patients with diabetes negatively affects their glycaemic 
control. Since this may lead to complications, mortality and morbidity, patients should be 
provided with opportunities to improve their self-care and support perception and 
psychosocial status by health institutions and organisations.