Kapitalist zamanın dışında: Queer yaşlılık ve queer zaman
Beyond capitalist time: Queer ageing and queer time
Yazar: NAZLICAN TÜRKELLİ
Danışman: PROF. DR. FERRUH MUTLU BİNARK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Yaşlanma = Aging ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Gündelik hayatı düzenlemenin temel araçlarından olarak zaman, sermayenin çıkarına uygun biçimde disipline edilmektedir. Kapitalist değerler etrafında örgütlenen çağdaş zaman rejimi, baskıcı bir disiplin aracı olarak işlev görmektedir. Zamanlama, hız, tempo gibi unsurları düzenleyen sistem, zamansal normları üretmektedir. Bu bağlamda şeylerin doğru ve yanlış zamanına ilişkin fikirler, yaşam seyrine dair toplumsal beklentiler de ortaya çıkmaktadır. Sermayenin hedeflerine hizmet etmeyenler, kapitalist başarı ölçütlerini karşılamayanlar ise değersiz bir konuma itilmektedir. Bu kesimlerin başında yaşlılar gelmektedir. Verimlilik, bireycilik, rekabet ve hız gibi değerlerin teşvik edildiği neoliberal kapitalist zamanda yaşlıların bir değer üretmediği, sistemin devamlılığına katkı sağlamadığı düşünülmektedir. Yaşlı nüfus, toplum için ekonomik bir yük olarak değerlendirilmektedir. Yaşlıların kendilerine yatırım yapmaları, başarılı bir şekilde yaşlanarak değerlerini artırmaları ve kendileri için uygun görülen performansı sergilemeleri beklenmektedir. Çalışmanın amacı günümüz yaşlılık deneyimini kapitalist zaman bağlamında analiz ederek buna alternatif bir tahayyül ortaya koymaktır. Bu alternatif tahayyül, queer teori ve pratikten yararlanılarak oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu tez çalışmasında başarı ve verimlilik baskısına karşı queer bir varoluş öne çıkarılmaktadır. Yaşlılık dönemini belirleyen anlatı ve beklentilerin ötesinde, queer değerler üzerine inşa edilmiş bir yaşamın imkanı üzerine kavramsal bir tartışma yürütülmüştür.

Anahtar Sözcükler
Yaşlanma, yaşlılık, queer teori, queer zaman, kapitalizm, kapitalist zaman

Abstract:
Time, as one of the main means of organising everyday life, is disciplined for the benefit of capital. The contemporary time regime organised around capitalist values functions as an oppressive disciplinary device. The system that organises elements such as timing, pace and tempo produces temporal norms. In this context, ideas about the right and wrong time for things and social expectations about the life course also emerge. Those who do not serve the interests of capital, those who are deemed unsuccessful in the capitalist sense, are pushed to a worthless position. The older adults can be included among these. In neoliberal capitalist times where values such as productivity, individualism and competitiveness are encouraged, it is thought that the older adults do not produce any value and do not contribute to the continuity of the system. The older adult population is considered as an economic burden to the society. They are expected to invest in themselves, increase their value by aging successfully, and display the performance deemed appropriate for them. This study aims to analyse the contemporary experience of old age in the context of capitalist time and to present an alternative imaginary. This alternative imaginary is constructed by drawing on queer theory and practice. In this thesis, a queer existence is emphasised against the pressures of success and productivity. Beyond the narratives and expectations that shape old age, a conceptual discussion has been conducted on the possibility of a life built on queer values.

Keywords
Ageing, old age, queer theory, queer time, capitalism, capitalist time