Fahrî Dede ve mecmuası
Grandfather Fahri and his magazine
Yazar: HAKAN TÜRKBEN
Danışman: PROF. DR. AHMET SEVGİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Hüseyin Fahreddin Dede 1853 yılında Beşiktaş Mevlevîhânesi'nde doğmuş ve 1911 yılında yakalandığı kolera hastalığı sebebiyle 57 yaşında olduğu halde Beşiktaş Mevlevîhânesi'nin devamı olan Bahariye Mevlevîhânesi'nde vefat etmiştir.Hüseyin Fahreddin Dede gerek karakteriyle gerek yaşantısıyla ve gerekse Ehl-i Beyt yanlısı düşünceleriyle 19. yüzyılda İstanbul Mevlevîliğine damgasını vurmuş bir Mevlevî şeyhidir. Babası Şeyh Nazif Dede'nin 1860/1861 yılında ölümü üzerine Beşiktaş Mevlevîhânesi'nin şeyhliği kendisine verilmiş fakat meşihata oturduğunda yaşının küçük olması sebebiyle şeyhliğe Beşiktaş Mevlevîhânesi'nin Aşçıbaşısı Hacı Raşid Dede vekil tayin edilmiştir. Hüseyin Fahreddin Dede on sekiz yaşında geldiğinde 1871/1872 yılında meşihat vazifesini bizzat ifa etmeye başlamış ve ölümüne kadar da bu görevini sürdürmüştür.Hüseyin Fahreddin Dede' nin koleradan ölmesi sebebiyle bütün şahsî eşyaları yakılmış olup geriye sadece üzerinde çalıştığımız Mecmua kalmıştır. Bu mecmua Hüseyin Fahreddin Dede'nin adeta günlüğü gibidir. İçerisinde kendisine ait şiirler, Mevlevî-meşrep şairlere ait şiirler, çeşitli konuları ihtiva eden nesirler, Dede'nin çeşitli olaylar neticesinde aldığı notlar yer almaktır.Tez çalışmamızda Hüseyin Fahreddin Dede'nin hayatı, edebî kişiliği, meşrebi, sosyal ve siyasi çevrelerle ilişkileri, yetiştirdiği talebeleri ayrıntılı bir şekilde anlatılmış, mecmuada yer alan Hüseyin Fahreddin Dede ve Mevlevî-meşrep şairlere ait Türkçe şiir ve nesirler günümüz alfabesine çevrilmiş ve Mecmua'da yer alan Farsça ve Arapça nazım ve nesirler tespit edilerek tablo halinde ortaya konulmuştur.Böylece 19. yüzyıl Divan edebiyatının temsilcilerinden biri olan Şeyh Hüseyin Fahreddin Dede gerek edebî şahsiyetiyle gerekse şeyhliği yönüyle tanıtılmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Hüseyin Fahreddin Dede, Mecmua, Mevlevimeşrep Şairler, Mevlevilik, Divan Edebiyatı.

Abstract:
Huseyin Fahreddin Dede was born in 1853 in Besiktas Mevlevi Lodge and he died because of cholera in 1911 when he was 57 years old in Bahariye Mevlevi Lodge which is the continuation of Besiktas Mevlevi Lodge.Either with his character, his lifestyle and Ehli Beyt favoured thoughts,The Grandfather Huseyin Fahreddin is one of the most important Mevlevi Dervishes and labelled his name to 19. century Istanbul Mevlevi Order of Dervishes. Upon the death of his father, Sheikh Nazif Dede in 1860/1861, sheikhdom was given to him, but considering him very young that Sheikhdom of Besiktas Mevlevi Lodge was appointed temporarily to Hacı Raşid Dede who is the Chef Cook of Besiktas Mevlevi Lodge. When he was 18 in 1871/1872, Huseyin Fahreddin Dede became Sheikh and he served this duty until his death.All of his individual belongings was burned, because of his death from cholera. Only the magazine the we are working on remains from him. This magazine is almost like his diary. It contains his own poems, poems by Mevlevi tempered poets, and proses which contians different kind of subjects. Also it contains notes that Dede wrote as a result of some events.In our thesis research, Huseyin Fahreddin Dede? s life, literary personality, temperaments, his relations with social and political connections, students that he trained are explained in details, Turkish poems, proses mentioned in the magazine by Huseyin Fahreddin Dede and Mevlevi tempered poets are translated into modern Turkish and by determining Persian, Arabic verses and proses. They are shown in tables.In this way, one of the representatives of Divan Liteareture, Sheikh Huseyin Fahreddin Dede is tried to be introduced by both his literary personality and his sheikhdom.Key Vords: Huseyin Fahreddin Dede, magazıne, Mevlevi tempered poets, Mevlevi, Divan Liteareture.