Özel gereksinimli öğrenciler için yetişkinliğe geçiş becerileri ölçme aracının geliştirilmesi
Development of transition skills to adulthood measurement tool for students with special needs
Yazar: GÜLAY CESUR YAKABOYLU
Danışman: PROF. DR. SEZGİN VURAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yaşam becerileri programı = Life skills program ; Yetişkinliğe geçiş becerileri ölçme aracı = Transition to adulthood skills measurement tool ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli öğrencilerin yetişkin rollerine hazırlanıp toplumda bağımsız ve kaliteli bir yaşam sürdürebilmeleri için bu bireylere gerekli olan toplumsal/ bağımsız yaşam becerilerinin kazandırılmasını hedefleyen Bireyselleştirilmiş Geçiş Planlarında (BGP) yer alması gereken hedefleri belirlemeye yarayan bir geçiş ölçeği geliştirmektir. Araştırmanın evrenini 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Özel Eğitim Mesleki Eğitim Merkez'lerinin 11. ve 12. sınıflarındaki gönüllü özel gereksinimli öğrencilerle oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklem gurubunu amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen İstanbul, Ankara ve Eskişehir illerinde bulunan Özel Eğitim Mesleki Eğitim Merkez'lerinde 2014-2015 eğitim-öğretim yıllarında öğrenim gören 413 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. Yetişkinliğe geçiş becerileri ölçme aracının oluşturulması aşamasında mevcut geçiş modelleri ve ölçekleri incelenerek, İngilizce dilinde 6 faktör ve 40 bileşenli madde havuzu oluşturulmuştur. Devamında ise Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'de geçiş alanında uzman akademisyen, öğretmen ve ölçme değerlendirme uzmanlarından oluşan toplam 23 kişiden ölçme aracının maddeleri hakkındaki görüşleri alınmıştır. Uzman görüşleri sonucunda ölçme aracının, 7 faktör ve 43 madde olmak üzere 3'lü likert tipine dönüştürülmüştür. Pilot uygulama 38 özel gereksinimli öğrenci ile gerçekleştirilmiş, gerekli düzenlemelerden sonra ise geçiş becerileri ölçme aracı toplamda 413 özel gereksinimli öğrenciye uygulanmıştır. Aracın geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını elde etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi yapılmış, ardından faktör yapısına göre Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı (.77) ve ayrı bir uygulama ile test-tekrar test güvenilirliği (.77) hesaplanmıştır. Sonuç olarak; bu çalışmada geliştirilen yetişkinliğe geçiş becerilerini ölçmek için 29 madde ve yedi faktörden oluşan, varyansın %46.5'ini açıklayan bir ölçme aracı hazırlanmıştır.



Anahtar Sözcükler: Yetişkinliğe geçiş becerileri ölçme aracı, Bireyselleştirilmiş geçiş planı (BGP), Özel gereksinimli öğrenci, Toplumsal/Bağımsız yaşam becerileri,Bağımsız/Kaliteli yaşam

Abstract:
The purpose of this study is to develop a transition scale which aims the determination of major components/targets that need to be included within the Individualized Transition Plans for providing the necessary community/independent life skills to the individuals (children) with special needs in order to make them ready for maintaining their life as independent and of good quality. The target population of the study consists of voluntary students with special needs who currently attended to the 11th and 12th grade of the Special Education Vocational Training Centers in 2014-2015 academic year. The sample of the study includes 413 volunteer students with special needs in the cities of Istanbul, Ankara and Eskisehir that were determined by a purposeful sampling method. During the development of transition skills to the adulthood measurement tool, group of items in English language with 6 factor and 40 items were generated by examining the existing transition methods and scales in the literature. Afterwards, total 23 experts (academicians, assessment experts and teachers from United State of America and Turkey) views, who are highly experienced in the transition field were obtained. Based on these results, the transition measurement tool was changed to 3-point likert scale consisting of 7 factors and 43 items. The pilot application was performed with 38 students with special needs, and then the transition scale was applied to 413 students with special needs after necessary adjustments were completed. The factor analysis was performed to obtain index values for validity and reliability, and also Cronbach Alfa internal coefficient (.77) of consistence was estimated by seven structure factor. As a result of the study, it is determined that the transition skills to the adulthood measurement tool developed consisting of 29 items and seven factor can provide highly reliable and valid results. This measurement tool explained 46.5% of variation.



Keywords: Transition to adulthood skills measurement tool, Individualized transition
plan, Students with special needs, Community/Independent life skills,
Independent/Quality of life.