İlköğretim I. kademe öğretmenlerinin sınıf içi problem davranışlara yönelik müdahalelerinin incelenmesi
An investigation of teachers' intervention strategies for misbehaviour in primary schools
Yazar: AHMET ATCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MERAL ATICI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Problem davranış = Problem behavior ; Sınıf içi davranışlar = In-class behaviors ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; Öğretmen müdahaleleri = Teacher interventions ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
ÖZET İLKÖĞRETİM I. KADEME ÖĞRETMENLERİNİN SINIF IÇI PROBLEM DAVRANIŞLARA YÖNELİK MÜDAHALELERİNİN İNCELENMESİ Ahmet ATÇI Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı DanışmanYrd. Doç. Dr. Meral ATICI Nisan,2004, 90 sayfa Bu araştırmada; ilköğretim I. kademe 4. ve 5. sınıf öğretmenlerinin sınıflarında karşılaştıkları problem davranışlar ve bu davranışlara karşı müdahalelerinin neler olduğu incelenmiştir. Ayrıca problem davranışların, okulun sosyo-ekonomik düzeyine, sınıf düzeyine, öğretmenin deneyimine ve sınıftaki öğrenci sayısına göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. Ayrıca problem davranışlara müdahalelerin öğretmenin cinsiyetine ve deneyimine göre değişip değişmediği, problem davranışı yapan öğrencinin cinsiyetinin ve basan durumunun öğretmenin müdahalesini etkileyip etkilemediği ve öğretmenlerin problem davranışlarla başetmede okul psikolojik danışmanıyla ne tür işbirliği yaptığı da incelenmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini, 2003-2004 eğitim öğretim yılında Adana İli Yüreğir ve Seyhan ilçelerindeki ilköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Bu çalışmada olasılık temelli olmayan örneklem tekniklerinden amaçlı örneklem tekniği kullanılmıştır. Amaçlı örneklem tekniklerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi yoluyla alt, orta ve üst sosyo-ekonomik düzey 9 okuldan 16 sınıf öğretmeni araştırmaya katılmıştır. Araştırma için gerekli olan veriler nitel araştırma yöntemlerinden gözlem ve görüşme yoluyla toplanmıştır. Gözlem ve görüşmeler araştırmacı tarafından geliştirilen yan yapılandırılmış gözlem ve görüşme formu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 16 öğretmenin sınıfında toplam 48 gözlem yapılmış ve öğretmenlerle de birer kez görüşülmüştür.Verilerin içerik analiziyle çözümlenmesi sonucunda, söz almadan konuşma ve arkadaşıyla konuşma sınıflarda en çok gözlenen problem davranışlar olarak ortaya çıkmıştır. Bunun yanında gürültü yapma, derse ilgisizlik, yerinden kalkıp dolaşma ve sesli parmak kaldırma da sınıflarda sıkça gözlenmiştir. Arkadaşıyla kavga etme, başkasının eşyasına zarar verme ve araç gereç getirmeme davranışları en az gözlenen problem davranışlardır. Okulun sosyo-ekonomik düzeyine, sınıfın düzeyine, öğretmenin deneyimine ve sınıftaki öğrenci sayısına göre problem davranışlarda büyük farklılıklar görülmemekle birlikte bütün sınıflarda söz almadan konuşma ve arkadaşıyla konuşma en çok gözlenen problem davranışlar arasında yer almaktadır. Emir verme, işaret kullanma ve görmezden gelme öğretmenlerin problem davranışlarla baş etmede en çok kullandıkları yöntemlerdir. Bununla birlikte öğretmenler tarafından sıkça kullanılan yöntemler; göz iletişimi kurma, ismini söyleme, azarlama, soru sorma, tehdit etme, fiziksel yakınlık, mizah kullanma ve eleştirmedir. Problem davranışlara müdahaleler, öğretmenin cinsiyetine ve deneyim yılına göre benzerlik göstermekle birlikte bazı faklılıklarda vardır. Anahtar Kelimeler: İstenmeyen Davranış, Müdahale Stratejisi, Sınıf Yönetimi

Abstract:
Ill ABSTRACT AN INVESTIGATION OF TEACHERS' INTERVENTION STRATEGIES FOR MISBEHAVIOUR IN PRIMARY SCHOOLS Ahmet ATCI M.A. Thesis, Department of Educational Sciences Supervisor: Asst. Prof. Dr. Meral ATICI April 2004, 90 pages The purpose of this study was to investigate misbehaviour met faced by teachers at grade four and five classroom in primary school and to determine if those behaviour vary according to socioeconomic level of school, students' grades, teachers' years of experience and the number of students in classroom. This study also aimed to find out differences among intervention strategies used by teachers regarding their gender and experience and to examine if misbehaving students' gender and achievement status affect teachers' intervention. In addition, teachers opinions about the ways of asking help from school counselors to deal with misbehaviour were also determined. 16 teachers working in nine different schools at Seyhan and Yüreğir Districts in Adana participated the study. Data were collected by using a semi-structured observation and interview schedule that were developed by the researcher. 48 observations in classrooms were carried out and 16 teachers were observed in their classrooms for three different times and they were also interviewed. Data derived from observation and interview were analysed by using content analysis. Results showed that talking without taking turns, talking to person next to them, making noise, inattention to lesson, wandering around classroom, raising hand with calling out were frequently observed misbehaviour. Disturbing friends, damaging to friends' materials, not bringing materials were among misbehaviour rarely observed.IV Ordering, using signals such as hand signals and ignoring misbehavior are among methods mostly used by teachers to deal with misbehaviour. Calling students' name, making eye contact, reprimanding, asking question, criticizing, threatening, using proximity and humour are the frequently used methods by the teachers. It is concluded that, although there are some similarities between teachers' intervention strategies according to their gender and experience, there are some differences between their interventions as well. Keywords: Misbehavior, intervention strategies, classroom management.