5-(2-furilkarboksamido)-,5-(2-tiyenilkarboksamido)-, 5-benzamido- ve 5-fenilasetamido-2-fenilbenzoksazol türevlerinin sentezi, yapılarının aydınlatılması, antimikrobiyal etkileri ve kantitatif yapı-etkileri analizi /
Yazar: ÖZLEM TEMİZ
Danışman: PROF.DR. ESİN ŞENER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Amidler = Amides ; Benzamidler = Benzamides ; Benzoksazoller = Benzoxazoles

Özet:
213 ÖZET 5-(2-Furilkarboksamldo>-, 5-(2-Tlyenllkajboksamldo)-, 5-Benzamldo- ve 5-Fenilasetamkio- 2- Fenllbenzoksazol Türevlerinin Sentezi, Yapılarının Aydınlatılması, Antimlkrobiyal Etkileri ve Kantitatiî Yapı-Etkl ilişkileri Analizi Bu çalışmada, İlk kez olmak üzere toplam 28 adet bileşik sentez edilerek, in vltro ortamda mikrobiyolojik etkileri saptanarak kantitatif yapı-etki ilişkileri analizleri gerçekleştirilmiştir. Bileşiklerin sentezi, tiyonll Morür ile acil Morürû haline getirilen karboksilli asitlerin, 5-amlnobenzoksazol türevleri ile kondensasyonu yoluyla gerçekleştirilmiştir. Sentez edilen türevlerin saflıkları İ.T.K. İle kontrol edildikten sonra erime noktalan saptanmış ve yapılan UV, İR, 1H-NMR, Mass analiz sonuçlan İle aydınlatılmıştır. Sentezlenen bileşiklerin Staphylococcus aureus, Streptococcus faecafls, Bacillus subfflls gib! bazı gram-pozltif, Escherichia coll, Pseudomonas aeruginosa gibi bazı gram-negatif bakterilere karşı antlbakteriyal etkileri ve Candida albicans'^ karşı antifungal etkileri araştırılmış ve Minimum İnhlbisyon Konsantrasyon (MİK) değerleri saptanmıştır. MİK değerleri referans ilaçlar olan amplsiiln, amoksisilin, tetrasiklln, streptomisin, haloprojin ve Wotrimazol ile karşılaştınlmıştir. Sentezlenen bileşiklerin mikrobiyolojik etkileri İncelendiğinde aşağıdaki temel niteliklerin ortaya çıktığı gözlenmektedir; - Genelde bileşikler 25-200 pg/mL arasında MİK değerine sahip olup, gram-negatif bakterilerden P. aeruginosa* ya, gram-pozltif bakterilerden S. aureus ve S. feacalls'e ve bir fungus olan C. alo/canda karşı oldukça etkili bulunmuştur. - Sentezlenen bileşikler İçinde benzoksazol halkasının 5. konumunda benzamldo, 2- furilkarboksamfdo, 2-metoksibenzamido, 2-klorobenzamido ve 4-metilbenzamido grupları taşıyan türevlerde etkide artış saptanırken, 5. konumda 4-florobenzamido, 4-nitrobenzamldo ve 44er- butilbenzamldo grupları taşıyan türevlerde etkide düşüş gözlenmiştir. Bileşiklerin kantitatlf yapı-etkl ilişkileri analizi Hansch analiz metodu kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Hansch analiz çalışmaları aşağıdaki sonuçlan ortaya koymuştur;. Antimlkrobiyal etkinin artışı için R2 konumunun sübstitüsyonu R ve R-j konumundaki sübstitüsyondan daha önemlidir. - Genellikle gram-negatif ve gram-pozltif mikroorganizmalara karşı artan antimlkrobiyal aktivlte için R2 konumundaki sübstitüentierln sterik özellikleri, hldrofoblk ve elektronik özelliklerinden daha önemlidir.214 - C. a/b/canJa karşı artan antifungal etki için R2 konumundaki sübstitûsyon, minimal genişlikte ve düşük llpofillsiteye sahip ve kolay elektron verebilen bir grupla yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Benzoksazol, Benzamid, Fenllasetamid, Antimlkrobiyal etki, Kantltatif Yap-Etkl İlişkileri, Hansch Analizi

Abstract:
215 SUMMARY The Synthesis, Structure Elucidation, Antimicrobial Activity and Quantitative Structure- Actfvity Relationship Analysis of 5-{2-FurylcarboxBmldo)-, 5-(2-Thlenylcarboxainldo)-l 5- Benzamido- and 5-Phenylacetamldo- 2-Phenylbenzoxazole Derivatives In this research, 28 compounds of them being for the first time were synthesized, their in vitro antimicrobial activities were determined and their quantitative structure-activity relationships were studied. The compounds were synthesized by condensing of 5-amlnobenzoxazoles and carboxyiic acid chlorides which were obtained by treating carboxyiic acides with thionyl chloride. The purity of the compounds were controlled by TLC and melting points were determined. Their structures were elucidated by using UV, IR, 1H-NMR and Mass analysis methods. The antibacterial activities of these compounds against some Gram-positive bacteria such as Staphylococcus aureus, Streptococcus feacalls, Bacillus subtffls and Gram-negative bacteria such as Pseudomanas aeruginosa, Escherichia coll ami the antifungal activities against the fungus CamOda albicans were determined as The Minimum Inhibitory Concentration (MIC) values. MIC values of the derivatives were compared to some antibacterial and antifungal drugs. As a result It is concluded that; - All of the compounds having MIC values as 25-200 /*g/mL were found active against P. aeruginosa as gram-negative, S. aureus, S. feacells as gram-positive and C. albicans as a fungi. - Substitution of the compounds with benzamido, (2-furyl)carboxamldo, (2-methoxy)benzamido, (2-chloro)benzamido and (4-methyl)benzamldo at the 5th position of benzoxazole ring cause increase in the antimicrobial activity. Substitution of the compounds with (4-fluoro)benzamido, (4-nltro)benzamido, (4-tert-butyl)benzamldo at the 5th position of benzoxazole ring cause decrease In the antimicrobial activity. The quantitative structure-activity relationships analysis were performed by using Hansch analysis method. As a result of Hansch analysis it Is concluded that; - The position R2 Is more important than the position R and R-j for the Increase in the antimicrobial activity. - Generally to improve the activity, sterle properties of the substituents on position R2 are more important than the hydrophobic and electronic effects.216 - For the antifungal activity agalnst C. albicans, substituting the position Ffc with a group of possesing minimal width that minimizes sterle Interactions as well as considering the lower iipophlliclty and the electron releasing effects enhances the potency. Key Words : Benzoxazole, Benzamide, Phenylacetamlde, Antimicrobial effect, Quantitative Structure-Activity Relationships, Hansen Analysis.