Psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim stili ile özerklik, öz yeterlik ve mesleki doyum arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of relationship between need supportive teaching style and professional satisfaction, autonomy, self efficacy
Yazar: GÜLÇİN ULUKULU
Danışman: DOÇ. DR. ÖNER USLU
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim stili ile mesleki doyum, özerklik ve öz yeterlik durumları arasındaki ilişkiyi bir model üzerinde incelemektir. Psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim stili öğrencilerin evrensel olarak kabul edilen psikolojik ihtiyaçlarının öğretim tarafından desteklenmesi olarak açıklamak mümkündür. 
Araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Manisa merkez ilçelerde (Şehzadeler, Yunus Emre), Akhisar, Salihli, Gölmarmara, Ahmetli, Saruhanlı ve Demirci ilçelerinde MEB' e bağlı okullarda çalışan 344'u kadın 260 erkek olmak üzere 604 sınıf ve branş öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu, Mesleki Doyum,  Öğretmen Özerkliği, Psikolojik İhtiyaçlara Duyarlı Öğretim Stili ve Öğretmen Öz Yeterliği ölçekleri aracılığıyla toplanılmıştır. Araştırma da tabakalı örnekleme yöntemi seçilmiş, IBM 25 SPSS, LISRELve AMOS paket programları yardımıyla bulgular analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistik, korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır.
Öğretmenlerin psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim stiline ilişkin algıları ve mesleki doyum düzeyleri orta düzeyin üstünde bulunmuştur. Eğitim programları ile ilgili karar verme ve öğretimi planlama ve uygulama ile ilgili özerklik orta düzeyin üstünde iken mesleki gelişim ile ilgili özerklik ise orta düzeyin altında bulunmuştur. Öğretmenlerin öz yeterlik algılarının ise yüksek olduğu görülmüştür. Psikolojk ihtiyaçlara duyarlı öğretim stilin her alt boyutu mesleki doyumun, öğretmen özerkliğinin ve öğretmen öz yeterliğinin her alt boyutu ile pozitif düzeyde ilişkisi vardır. Çalışmadaki değişkenler arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modeli çerçevesinde incelenmiştir. Kurulan ilk modelde uyum indekslerinin (RMSEA, RMR AGFI, GFI, NFI) kabul edilir düzeyde olmadığı görüldüğünden alanyazın ışığında modeldeki ilişkiler üzerinde bazı güncellemeler yapılmıştır. Güncellenen ikinci modelin veri ile uyumunun kabul edilebilir sınırlar içerisinde olduğu görülmüştür. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre mesleki doyum, öğretmen özerkliği ve öz yeterliğin, psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim stilini yordadığı görülmüştür. Öğretmen öz yeterliği ise doğrudan diğer değişkenleri yordarken, psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim stilini hem doğrudan hem de dolaylı olarak yordadığı görülmüştür.
Bu araştırmadan elde edilen bulgularla özerklik, yeterlik ve ilişkili olma ihtiyaçları karşılanmış ve nihayetinde "iyi olan"  öğrencilerin yetiştirilmesine yönelik çalışmalara katkı sunulacağı düşünülmektedir. Bu araştırmanın sonuçları ile psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim stilinin öğrenilmesi ve benimsenmesi amacıyla hizmet öncesi eğitimde öğretmen adaylarıyla ilgili çalışmalara ve hizmet içi eğitimlerinde de Milli Eğitim Bakanlığınca konuyla ilgili kurs, seminer gibi yapılacak çalışmalara yönelik kanıta dayalı öneriler sunulabilir. Bu çalışma, bundan sonraki psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim adına araştırmacılara rehber olması açısından önem arz etmektedir. Bu araştırmada psikolojik ihtiyaçlara duyarlı öğretim stilini yordayan değişkenlerin neler olduğu ortaya konduğunda bu değişkenleri etkileyebilecek deneysel çalışmaların yapılmasına temel oluşturulacaktır. Böylece araştırmanın uzun vadede, yüksek motivasyona sahip, kendini iyi hisseden, yaratıcı, meraklı eğitim hayatlarını yarıda bırakmayan öğrenciler yetiştirmesine katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Psikolojik temelli bu öğretim stilinin öğretmenler tarafından daha etkili kullanılması için gerekli desteğin hem mesleki gelişim programlarına hem de üniversitelerin eğitim programlarına karar vericiler tarafından konulabilmesi, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkene ilişkin gerekli ehemmiyetini ortaya koyacak çalışamalar yapılması önem arz etmektedir

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between teachers' need supportive teaching and their professional satisfaction, autonomy and self-efficacy on a model. It is possible to explain need supportive teaching as supporting the universally accepted psychological needs of students by teaching.
The sample of the research consists of 604 classroom and branch teachers, 344 females and 260 males, working in schools affiliated to the Ministry of National Education in the central districts of Manisa (Şehzadeler, Yunus Emre), Akhisar, Salihli, Gölmarmara, Ahmetli, Saruhanlı and Demirci in the 2021-2022 academic year. Research data was obtained through Demographic Information Form prepared by the researcher, Occupational Satisfaction, Teacher Autonomy, Teaching Style Sensitive to Psychological Needs and Teacher Self-Efficacy scales. In the research, stratified sampling method was chosen. The findings were analyzed with the help of IBM SPSS 25, LISREL and AMOS package programs. Descriptive statistics, correlation and structural equation modeling were used to analyze the data.
Teachers' perceptions regarding need supportive teaching and their professional satisfaction levels were found to be above the medium level. Autonomy regarding decision-making regarding educational programs and planning and implementing instruction was above the medium level, while autonomy regarding professional development was below medium level. Teachers' self-efficacy perceptions were found to be high. Each sub-dimension of need supportive teaching style has a positive relationship with each sub-dimension of professional satisfaction, teacher autonomy and teacher self-efficacy. The relations between the variables in the study were examined within the framework of the structural equation model. Since it was seen that the fit indices (RMSEA, RMR AGFI, GFI, NFI) were not at an acceptable level in the first model established, some updates were made on the relationships in the model in the light of the literature. According to the theoretical model created by examining the literature, it was seen that occupational satisfaction, teacher autonomy and self-efficacy predict need supportive teaching. While teacher self-efficacy directly predicted other variables, it was seen that it predicted need supportive teaching needs both directly and indirectly.
With the findings obtained from this research, the needs of autonomy, competence and relatedness have been met and it is thought that it will contribute to the studies on the training of "well-being" students. With the results of this research, in order to learn and adopt need supportive teaching style, evidence-based suggestions can be made for studies on pre-service teacher candidates in pre-service education and for studies such as courses and seminars to be conducted by the Ministry of National Education in in-service training. This study is important in terms of being a guide for researchers in terms of need supportive teaching in the future. In this study, when the variables that predict need supportive teaching are revealed, it will form the basis for conducting experimental studies that can affect these variables. Thus, it is thought that the research will contribute to raising students who are highly motivated, feel good, creative, and curious in the long run. In order for this psychologically based teaching style to be used more effectively by teachers, it is vital to provide the necessary support to both professional development programs and education programs of universities by decision makers, and to carry out studies that will reveal the necessary importance of independent variables regarding the dependent variable.