Özel yetenekli ergenlerde teknoloji bağımlılığı ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkide başa çıkma becerilerinin aracı rolünün incelenmesi
The examination of the mediating role of coping skills in the relationship between technology addiction and emotion regulation skills in gifted adolescents
Yazar: SEDA SUR
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Özel yetenekli ergenler bilgi, beceri ve yaratıcılığı bir araya getirerek, insan performansının değerli alanlarından bir veya birkaçında etkili bir şekilde kullanabilen bireylerdir. Ergenlerde teknoloji bağımlılığı, duygu düzenleme ve başa çıkma becerilerinin incelenmesinin önemi artmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı; özel yetenekli ergenlerde teknoloji bağımlılığı ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkide başa çıkma becerilerinin aracı rolünün incelenmesidir. Bu doğrultuda bu çalışmada ilişkisel tarama modeli uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Bilim ve Sanat Merkezlerinde öğrenim gören, araştırmaya dahil olma konusunda gönüllü olan 10-18 yaş arasındaki 246 ergen oluşturmuştur. Araştırmada "Demografik Bilgi Formu", "Teknoloji Bağımlılığı Ölçeği", "Çocuk ve Ergenlerde Duygu Düzenleme Ölçeği" ve "Ergenler İçin Başa Çıkma Ölçeği" uygulanarak veriler elde edilmiştir. Demografik değişkenlerde iki grubun ortalamaları karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi; ikiden fazla bağımsız grubun karşılaştırılmasında One-way ANOVA testi sonucu kullanılmıştır. Bağımlı değişkenin bağımsız değişken/değişkenler tarafından yordanmasına ilişkin değerlendirmede hem tek değişkenli hem de çok değişkenli regresyon analizi kullanılmıştır. Ölçeklerin ilişki analizinde Pearson korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Verilerin analizi sonucunda ergenlerin teknoloji bağımlılığı düzeyinin anlamlı olarak yüksek olduğu belirlenmiştir. Ergenlerin olumsuz başa çıkma ve kaçınan başa çıkma düzeyleri anlamlı olarak yüksektir. Aktif başa çıkma düzeyleri ise anlamlı olarak düşüktür. Özel yetenekli ergenlerde teknoloji bağımlılığı ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkide başa çıkma becerilerinin aracı rolü incelendiğinde elde edilen sonuçlara göre, teknoloji bağımlılığı ile aktif başa çıkma arasında negatif yönde ve anlamlı düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Teknoloji bağımlılığı ile olumsuz başa çıkma arasında ise pozitif yönde ve anlamlı düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Teknoloji bağımlılığı ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkide başa çıkma stratejisi aracı bir rol oynamamaktadır. Ancak yapılan analizlerde; teknoloji bağımlılığı ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkide "kaçınan başa çıkma stratejisinin" tam aracı bir rol oynadığı gösterilmiştir. Teknoloji bağımlılığı ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkide aktif başa çıkma stratejilerinin aracı rolü incelendiğinde; aktif başa çıkma stratejilerinin aracı bir rol oynamadığı belirlenmiştir. Araştırmanın, özel yetenekli ergenlerin teknoloji bağımlılığı, duygu düzenleme ve başa çıkma becerilerine ilişkin müdahalelerde önemli bilgi altyaısı oluşturacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Gifted adolescents are individuals who effectively combine knowledge, skills, and creativity to perform in one or more valuable areas of human performance. The importance of examining technology addiction, emotion regulation, and coping skills in adolescents is increasing. The main aim of this study is to investigate the mediating role of coping skills in the relationship between technology addiction and emotion regulation skills in gifted adolescents. In this context, a relational survey model was applied in this study. The study group consisted of 246 adolescents aged 10-18, who were studying in Science and Art Centers and voluntarily participated in the research. Data were obtained using the "Demographic Information Form," the "Technology Addiction Scale," the "Emotion Regulation Scale for Children and Adolescents," and the "Coping Scale for Adolescents." In the comparison of the means of two groups in demographic variables, an independent samples t-test was used, and for comparing more than two independent groups, a one-way ANOVA test was applied. In evaluating the prediction of the dependent variable by the independent variable(s), both univariate and multivariate regression analyses were used. The Pearson correlation coefficient was calculated for the relationship analysis of the scales. As a result of the data analysis, it was determined that adolescents had significantly high levels of technology addiction. The levels of negative coping and avoidant coping were found to be significantly high among adolescents, while the level of active coping was significantly low. When examining the mediating role of coping skills in the relationship between technology addiction and emotion regulation skills in gifted adolescents, it was found that there was a significant negative relationship between technology addiction and active coping. However, a significant positive relationship was found between technology addiction and negative coping. Coping strategies did not play a mediating role in the relationship between technology addiction and emotion regulation skills. However, the analysis showed that the "avoidant coping strategy" played a full mediating role in the relationship between technology addiction and emotion regulation skills. When examining the mediating role of active coping strategies in the relationship between technology addiction and emotion regulation skills, it was determined that active coping strategies did not play a mediating role. It is predicted that this research will provide an important knowledge base for interventions related to technology addiction, emotion regulation, and coping skills in gifted adolescents.