Kentsel tasarım yarışmalarında analitik bir yaklaşım: Mekan dizim yöntemi
An analytical approach to urban design competitions: Space syntax methodology
Yazar: FATMA GENÇDOĞUŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE SEMA KUBAT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışma, kentsel tasarım yarışma süreçlerinde analitik bir yöntem kullanmanın mekan üretme pratiği ve üretilen önerilerin objektif olarak değerlendirilebilmesi üzerine sağlayacağı katkıları araştırmak amacı ile yapılmıştır.
Mekanın değerlendirilmesi üzerine kullanılan yöntemler irdelendiğinde, araştırma sürecine yön verebilecek, mekansal organizasyonları matematiksel olarak ifade edebilen ve farklı ölçekteki tasarım önerilerini karşılaştırmaya olanak tanıyan "Mekan Dizim" yöntemi kullanılmış, çalışma kapsamında ele alınan örnekler üzerinden yorumlar, değerlendirmeler ve karşılaştırmalar yapılmıştır.
Tüm bu amaçlar ve hedefler doğrultusunda "Kentsel Tasarım Yarışmalarında Analitik Bir Yaklaşım: Mekan Dizim Yöntemi" çalışması hazırlanmıştır. Çalışmanın içeriği 5 bölüm üzerinden kurgulanmıştır;
İlk bölümde, araştırmanın amacı, kapsamı, çalışma çerçevesinde seçilen kentsel tasarım yarışmaları ve çalışmanın yöntemi açıklanmıştır. 
İkinci bölümde, kentsel tasarım kavramının ortaya çıkışı, gelişmesi ve kentsel tasarım yarışmalarının bu süreçteki katkıları üzerine tartışmalar yürütülmüştür.
Üçüncü bölümde, kentsel biçimi okumak üzere kullanılabilecek analitik yöntemler ve bu çalışmanın temelini oluşturan mekan dizim yönteminin detaylı tanımları yapılmıştır. Yöntemin kentsel tasarım çalışmalarına katılım şekli çeşitli örnekler üzerinden araştırılmış ve değerlendirilmiştir. Böylece Mekan Dizim Yönteminin bir tasarım aracı ve test tekniği olarak tasarım süreçlerinin hangi aşamalarına dahil olabileceği üzerine bir değerlendirme yapılmıştır.
Dördüncü bölümde, araştırma doğrultusunda seçilen kentsel tasarım yarışmaları doğrultusunda hazırlanan öneriler yarışmacı grupların açıklama metinleri, grafikleri, jüri değerlendirmeleri ve çalışma kapsamında hazırlanan sentaks değerleri üzerinden yorumlamaları ve karşılaştırmaları yapılmıştır. 
Son bölümde, tüm araştırma verileri doğrultusunda bir tasarım aracı olan Mekan Dizim Yönteminin kentsel tasarım yarışma süreçlerine katkıları değerlendirilmiştir. Bu bağlamda çalışma kapsamında ele alınan yarışma projelerinin sentaktik verileri doğrultusunda karşılaştırmaları yapılmış ve mekan dizim yönteminin proje üretim ve değerlendirme sürecinde kullanımı üzerine genel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Purpose of this study is to investigate the contribution of using an analytical method in the process of urban design competition to the practice of producing space and objectively evaluating proposals. In this context, evaluations and comparisons based on a mathematical method between proposals will form the main theme of the work. 
In accordance with this purpose, different analytical methods which analyze urban configuration are investigated in the scope of research. "Space syntax" method, which also allows mathematical expressions of spatial organizations and allows comparison of design proposals in different scales, has been used to evaluate urban systems of different proposals and make comparisons among the examples covered in the study.
Main findings of the research can be summarized as follows;
Urban design competitions are educatory processes and they can be considered as important steps for development of urban design concept.
Space Syntax Methodology, as an analytical approach, is a test technique that can provide an alternative perspective to the competitor groups to analyze existing spatial structure, to test alternatives that have been produced and to evaluate different proposals.
Space Syntax Methodology allows competitors; to test themselves during competition process, and to create a vision for determination of city connections, focal points and uses.
It is believed that this study generates a new and alternative perspective for the competitors that test their productions in an objective way. This study also shed light to use Space Syntax Methodology in the urban design process, to test existing situations, proposals and different findings.