Doğumsal hipotiroidi vakalarında genetik araştırma yapılmasının maliyet-etkinlik ilişkisinin incelenmesi /
Yazar: KEVSER ASENA ÇAKAN BAŞERDEM
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM GİRAY BOZKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Genetik = Genetics ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases

Özet:
Doğumsal hipotiroidi (DH), yenidoğan bebeklerde tiroid hormon yetersizliği ile karakterize olan klinik tablodur. DH 2000 ile 4000 canlı doğumda bir görülen ve yenidoğan döneminde karşılaşılan önlenebilir zeka geriliğinin en sık nedenlerinden birisidir. Tedavinin amacı, klinik ve biyokimyasal olarak ötiroidik vaka oluşturarak hastanın normal nörolojik gelişimini ve büyümesini sağlamaktır. 
DH tanısında genetik mutasyonun saptanması önemli bir yere sahiptir.  Tanıya sintigrafi gibi yan etkisi yüksek olan tetkikler kullanılmadan, uzun süreli hasta takiplerine ve ilaç kesim denemelerine gerek olmadan, etiyopatogenezin genetik olarak aydınlatılması sayesinde hastalığın izlemi öngörülebilir. Bizim çalışmamızın amacı da bu bağlamda kliniğimizde takip ve tedavi edilmiş, 0-18 yaş arası doğumsal hipotiroidi tanılı hastaların verilerini retrospektif olarak tarayarak yapılan testlerin maliyet-etkinlik ilişkisini incelemektedir.
Çalışma için DEÜTF Çocuk Genetik bölümüne NGS Tiroid Hastalıkları kiti analiz edilmesi için başvuran 105 çocuğun dosyası incelendi. Çalışmanın dahil edilme ve dışlama kriterlerine uyan 74 olgu çalışmaya katıldı. . Tüm olguların %90.5'u kalıcı hipotiroidi ile takip edilirken, %9,5'u geçici hipotiroidi ile takip edilmişti. Olguların hipotiroidi ilişkili klinik semptomları değerlendirildiğinde en sık saptanan semptomlar sırasıyla uzamış sarılık (%35,2), konstipasyon (%23,9) ve boy kısalığı (%17,5) idi. Çalışmamızda annesinde klinik hipotiroidi olan olgularda istatistiksel açıdan anlamlı olacak şekilde genetik mutasyon saptandı. Olguların 12'sinde patojenik mutasyon ve 41'inde VUS saptandı. Patojenik mutasyonu olan olguların %75'i dishormonogenez, %16,7'si tiroid hormon reseptör direnci, %8,3'ü agenezi olarak sınıflandırılmıştı.  Çalışmamızda en çok saptanan genler patojenik grupta TPO (%25), TSHR (%17), ALB (%17) ve TG (%17) iken VUS grubunda TG (%17,1), DUOX2 (%14,6) ve DUOX1 (%9,8) oldu. Olguların çocuk genetik polikliniği başvuru maliyetleri gruplar arasında kıyaslandığı zaman anlamlı fark saptanmamıştır. Çalışmamızın maliyet etkinlik incelemesi için geriye yönelik güç analizi yapıldığında güç analiz skoru düşük saptanmıştır.
Genetik testler, sonuçların bir gen mutasyonu için pozitif veya negatif olmasına bakılmaksızın potansiyel faydalara sahiptir. Test sonuçları, belirsizlikten kurtulma duygusu sağlayabilir ve insanların sağlık hizmetlerini yönetme konusunda bilinçli kararlar almalarına yardımcı olabilir. Çalışmamızın sonuçları gelecekte yapılacak çalışmalarda maliyet etkinlik analizine daha geniş bir bakış açısı ile bakılması gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
Congenital hypothyroidism (CH) is a clinical picture characterized by thyroid hormone deficiency in newborn babies. CH is one of the most common causes of preventable mental retardation in the neonatal period, which is seen in one in 2000 to 4000 live births. The aim of the treatment is to provide the patient's normal neurological development and growth by creating a clinically and biochemically euthyroid case.
Detection of genetic mutation has an important place in the diagnosis of CH. Without the use of tests with high side effects such as scintigraphy for the diagnosis, without the need for long-term patient follow-ups and drug discontinuation, the follow-up of the disease can be predicted thanks to the genetic clarification of the etiopathogenesis. In this context, the aim of our study is to examine the cost-effectiveness relationship of the tests performed by retrospectively scanning the data of patients aged 0-18 years with a diagnosis of congenital hypothyroidism who were followed up and treated in our clinic.
For the study, the files of 105 children who applied to DEUTF Pediatric Genetics Department for NGS Thyroid Diseases kit analysis were reviewed. 74 cases who met the inclusion and exclusion criteria of the study were included in the study. . While 90.5% of all cases were followed up with permanent hypothyroidism, 9.5% were followed up with transient hypothyroidism. When the hypothyroid-related clinical symptoms of the cases were evaluated, the most common symptoms were prolonged jaundice (35.2%), constipation (23.9%) and short stature (17.5%). In our study, a statistically significant genetic mutation was found in cases whose mothers had clinical hypothyroidism. Pathogenic mutation was detected in 12 of the cases and VUS in 41 of them. Of the cases with pathogenic mutations, 75% were classified as dyshormonogenesis, 16.7% as thyroid hormone receptor resistance, and 8.3% as agenesis. The most detected genes in our study were TPO (25%), TSHR (17%), ALB (17%) and TG (17%) in the pathogenic group, while TG (17.1%), DUOX2 (14.6%) and DUOX1(9.8%) in the VUS group. When the application costs of the cases to the pediatric genetic polyclinic were compared between the groups, no significant difference was found. When retrospective power analysis was performed for the cost-effectiveness analysis of our study, the power analysis score was found to be low.
Genetic testing has potential benefits regardless of whether the results are positive or negative for a gene mutation. Test results can provide a sense of relief from uncertainty and help people make informed decisions about managing their healthcare. The results of our study show that cost-effectiveness analysis should be looked at from a broader perspective in future studies.