Odontoklastik resorptif lezyonlu kedilerde lezyonların şiddeti ile CA, MG, P ve vitamin d arasındaki korelasyonun değerlendirilmesi
Evaluation of the correlation between the severity of lesions and CA, MG, P and vitamin D in cats with odontoclastic resorptive lesions
Yazar: FATMA ÇUHADAR ERDAL
Danışman: PROF. DR. YILMAZ KOÇ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Sunulan bu çalışma kedilerin dişlerinde yaygın olarak görülen, progressif seyreden, etiyopatogenezi belli olmayan odontoklastik rezorptif lezyonların, radyografik olarak hafif diş dokusu kaybından, sadece kök kalıntılarının kaldığı kron kaybına kadar değişen anatomik şiddeti ile serum Ca, Mg, P ve vitamin D ile oral pH ilişkisi ve hastalığın prevalansının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Çalışmanın materyalini 100 kedi oluşturdu. Çalışmaya dahil edilen kedilerin ırk, yaş, cinsiyet, sahiplilik durumu, beslenme şekli ile ilgili anamnez bilgileri ve laboratuvar analizleri (Ca, Mg, P ve Vitamin D) için kan numuneleri alındı. Radyolojik muayene için anesteziye alınan her bir kedinin maksillar ve mandibular dişlerinin radyografisi çekilip, diş rezorpsiyonları radyolojik ve anatomik klasifikasyona göre değerlenirildi ve oral tükrük pH'ları ölçülerek kaydedildi.
Çalışmamızda kedilerdeki diş rezorpsiyonu prevalansı %72 olarak belirlenirken, dişilerde, sahipli kedilerde, saf ırklarda, 2-4 ve 4-6 yaş gruplarında, ev tipi ve yaş mama ile beslenen kedilerde daha fazla belirlenmiştir. Maksillar ve mandibular sağ ve sol kadranda 821 dişin radyolojik klasifikasyona göre 257'sinde Tip I, 519'sinde Tip II ve 45'inde ise Tip III rezorpsiyon; anatomik klasifikasyona göre ise 181 dişte II. evre, 105 dişte III. evre, IV. evre 166 dişte ve V. evre 369 dişte rezorpsiyon belirlenmiştir. Rezorpsiyondan en fazla etkilenen dişlerin 108-208, 309-409 olduğu belirlenmiştir. Diş rezorpsiyonlu kedilerde serum Ca, Mg, P, vitamin D ile oral pH değerleri arasındaki fark önemsiz bulunurken (P>0.05), rezorpsiyonlu kedilerde Ca seviyesi rezorpsiyonsuz kedilerden yüksek, serum P, Mg ve vitamin D seviyelerinin ise rezorpsiyonsuz kedilerden düşük olduğu tespit edildi. Rezorptif lezyonların radyolojik klasifikasyonuna göre serum Ca, Mg, P ve vitamin D verileri arasında istatistiki fark önemli bulunup (P<0,05), serum Ca değeri Tip II'de Tip I'den yüksek belirlenirken Mg, P ve vitamin D değerlerinin ise düşük olduğu belirlendi. Lezyonların şiddeti evrelere göre değerlendirildiğinde serum Ca değerinin evreler ilerledikçe yükseldiği, son evrede ise gerilediği tespit edildi (p<0,05).
Rezorptif lezyonların hem radyolojik hem de anatomik şiddeti değerlendirildiğinde serum Ca, Mg, P ve vitamin D değerlerinin normal referans aralıklarında kaldığı, diş rezorpsiyonsuz kedilerdeki değerler dikkate alındığında ise Ca değerinde yükselme belirlenirken, Mg, P ve vitamin D değerlerinde düşmenin rezorpsiyonun şiddeti ile ilişkili olabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the anatomical severity of odontoclastic resorptive lesions, which are common in feline teeth, progressive, of unknown etiopathogenesis, ranging from radiographically mild tooth tissue loss to crown loss with only root remnants remaining, and the relationship between serum Ca, Mg, P and vitamin D and oral pH and the prevalence of the disease.
	The study material consisted of 100 cats. Anamnestic data on breed, age, sex, ownership status, diet and blood samples for laboratory analysis (Ca, Mg, P and Vitamin D) were obtained. For radiological examination, the maxillary and mandibular teeth of each anesthetized cat were radiographed, tooth resorption was evaluated according to radiological and anatomical classification, and oral salivary pH was measured and recorded.
	In our study, the prevalence of tooth resorption in cats was 72%, and it was higher in females, owned cats, pure breeds, 2-4 and 4-6 age groups, and cats fed with home and wet food. In the maxillary and mandibular right and left quadrants of 821 teeth, 257 had Type I, 519 had Type II and 45 had Type III resorption according to radiologic classification; 181 had Stage II, 105 had Stage III, 166 had Stage IV and 369 had Stage V resorption according to anatomic classification. The teeth most affected by resorption were 108-208, 309-409. While the difference between serum Ca, Mg, P, vitamin D and oral pH values in cats with tooth resorption was found to be insignificant (P>0.05), Ca levels in cats with resorption were higher than those without resorption, while serum P, Mg and vitamin D levels were lower than those without resorption. According to the radiologic classification of resorptive lesions, the statistical difference between serum Ca, Mg, P and vitamin D data was found to be significant (P<0.05) and serum Ca values were higher in Type II than Type I, while Mg, P and vitamin D values were lower.
When the severity of the lesions was evaluated according to the stages, it was found that serum Ca value increased as the stages progressed and decreased in the last stage (p<0.05).
	When both radiological and anatomical severity of resorptive lesions were evaluated, it was concluded that serum Ca, Mg, P and vitamin D values remained within normal reference ranges, and when the values in cats without tooth resorption were taken into consideration, it was concluded that the increase in Ca values and decrease in Mg, P and vitamin D values may be related to the severity of resorption.