I. TBMM'de Mardin milletvekilleri ve meclis faaliyetleri (1920-1923)
Mardin deputies and parliamentary activities in the First Grand National Assembly of Turkey (1920-1923)
Yazar: KÜBRA NUR İŞCAN
Danışman: DOÇ. DR. TEKİN İDEM
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
I. Dünya savaşından sonra Osmanlı topraklarının işgali ve işgal bölgelerinde yaşanan katliamlara karşı İstanbul Hükümeti'nin yeterince sert tepki gösterememesi Türk Milleti'nin Mustafa Kemal Paşa liderliğinde bir Milli Mücadele'ye başlamasına neden olmuştur. Milli Mücadele'nin yol haritası olarak tanımlayabileceğimiz Misak-ı Milli Kararlarının ilan edilmesi üzerine Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin kapatılması üzerine Milli Mücadele'nin sevk ve idaresini gerçekleştirmek üzere Ankara'da TBMM açılmıştır. 
Bu çalışmanın amacı I. TBMM'ye altı milletvekili ile katılan Mardin Milletvekillerinin Meclis çalışmaları ile gerek bölge gerekse ülke siyasetine katkılarının ne olduğunu ortaya çıkarmaktır. Mardin Milletvekillerinin takrir, teklif, önerge, söz alma, sual, vb. yasama ve denetim faaliyetleri ile yeni Türkiye Devleti'nin bağımsızlık ve kuruluş sürecine ne gibi katkılarda bulunduğu ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Ayrıca "kendi seçim bölgelerinin sorunları ne derece meclise yansıtılmıştır" sorularının cevabı bulunmaya çalışılmıştır. 
Çalışmanın neticesinde seçilen tüm milletvekillerinin tamamının meclise katılması ile Mardin vilayeti mecliste tam kadro görev yapan istisna vilayetlerimizden birisi olduğu tespit edilmiştir. Milletvekillerinden İbrahim Bey özellikle Türkiye, Suriye sınır hattının belirlenmesi sürecinde kabul edilen sınırın Mardin ve çevre vilayetlere vereceği zararı dile getirerek seçim bölgesinin menfaatlerini koruduğunu gösterir bir tavır sergilemiştir. Mehmet Necip Bey ise Lozan Barış Konferansı esnasında Türk- Kürt ayrımı ile ikilik çıkarmaya çalışan İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Curzon'a yönelik teklifi ile tüm milletvekillerinden takdir görmüştür.

Anahtar Kelimeler: Mardin, Milletvekili, I. Yasama Dönemi, TBMM, Denetim.

Abstract:
The occupation of the Ottoman lands after World War I and the failure of the Istanbul Government to react strongly enough against the massacres in the occupied regions caused the Turkish Nation to start a National Struggle under the leadership of Mustafa Kemal Pasha. Upon the declaration of the Misak-ı Milli Decisions, which we can define as the road map of the National Struggle, the Turkish Grand National Assembly was opened in Ankara to carry out the management and administration of the National Struggle upon the dissolution of the Last Ottoman Parliamentary Assembly.

The aim of this study is to reveal the contributions of Mardin. Members of parliament , who participated in the First Grand National Assembly of Turkey with six deputies, to the politics of both the region and the country through their parliamentary activities. It was tried to reveal what kind of contributions Mardin members of parliament made to the process of independence and establishment of the new Turkish State with their legislative and control activities such as parliamentary proposals,  proposals, motions, questions, etc. In addition, the answer to the question "to what extent the problems of their constituencies were reflected in the parliament" has been tried to be found.
As a result of the study, it was determined that Mardin province was one of the exceptional provinces that served in the parliament with full staff, as all of the elected deputies attended the parliament. Mr. İbrahim Turhan , one of the deputies, showed an attitude that he protected the interests of his constituency by expressing the damage that the accepted border would cause to Mardin and the surrounding provinces, especially during the process of determining the border line between Turkey and Syria. Mr.Mehmet Necip on the other hand, was appreciated by all Members of parliament with his proposal to Lord Curzon, the British Foreign Minister, who tried to create a dichotomy between Turks and Kurds during the Lausanne Peace Conference.

Keywords: Mardin, Members of parliament, Grand National Assembly of Turkey First Legislative Period, T, Audit.