Sosyal medya kullanıcılarında ikincil travmatik stres ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide öz-şefkatin rolü
The role of self-compassion in the relationship between secondary traumatic stress and psychological resilience in social media users
Yazar: RÜYA ŞAFAK ÇETİNKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİSA SEVİ KOÇ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Klinik psikoloji = Clinical psychology ; İnsan psikolojisi = Human psychology

Özet:
Bu araştırmada sosyal medya kullanıcılarında ikincil travmatik stres ve
psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide öz-şefkatin rolünün olup olmadığı ortaya
koyulması amaçlanmıştır. İkincil travma, bireyin travmatik bir yaşantıyı dolaylı
yoldan yaşamasına rağmen travma sonrası stres belirtilerini göstermesidir. Bireylerin
sosyal medya kullanırken tanık oldukları travmatik olaylara ait rahatsız edici
paylaşımlar onların iyi olma halini etkilemektedir. Öz-şefkat bireyin yaşantıladığı
olumsuz olaylar sonrasında ortaya çıkan olumsuz sonuçları kabul edip kendisine
hoşgörülü ve kabul edici bir tutumla yaklaşmasıdır. Yapılan araştırmada ilişkisel
tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 18 yaş üstü 245'i kadın
(%63) 144'ü erkek (%37) olmak üzere toplam 387 kişi oluşturmuştur, katılımcılar
kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Sosyal
Medya Kullanıcılarında İkincil Travmatik Stres Ölçeği", "Yetişkinler İçin Psikolojik
Dayanıklılık Ölçeği" ve "Öz-Şefkat Ölçeği" aracılığıyla elektronik ortamda
toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi için Pearson Korelasyon
analizi, aracılık hipotezi için Process Macro 4.2 kullanılmıştır aracı değişkenin
incelenmesi için Bootstrap yöntemi tercih edilmiştir. Analizler sonucunda öz-şefkatin
sosyal medya kullanıcılarında ikincil travmatik stres ve psikolojik dayanıklılık
arasındaki aracılık rolünün anlamlı olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular mevcut
literatür ışığında tartışılmış ve ileride yapılacak çalışmalara yönelik önerilere yer
verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, İkincil Travma, Psikolojik Dayanıklılık, Öz-
Şefkat

Abstract:
This study aims to examine the relationships among secondary traumatic
stress, psychological resilience, and self-compassion among adult social media users
and to determine whether self-compassion plays a mediating role within the
relationship between secondary traumatic stress and psychological resilience.
Secondary traumatic stress (STS) refers to the emotional and psychological impact
experienced by individuals who are exposed to the traumatic experiences of others.
Psychological resilience is the capacity of an individual to withstand, adapt to, and
recover from adversity, stress, or trauma. Self-compassion involves treating oneself
with kindness, understanding, and support during distress. It includes recognizing
one's own suffering, being mindful of negative emotions without over-identifying
with them, and understanding that suffering is part of the shared human experience.
The sample consisted of 387 adults who voluntarily agreed to participate in the study.
The Secondary Traumatic Stress Scale for Social Media Users (STSS-SM), the
Resilience for Adults, and the Self-Compassion Scale (SCS) were used to collect
data through an online survey. Pearson correlation analysis was used to examine the
relationships between variables, and a series of regression-based path analyses were
conducted with 5000 samples from the data using the PROCESS Macro 4.3.1 to test
the mediation hypothesis. The analyses revealed a significant mediating role of self-
compassion in the relationship between secondary traumatic stress and psychological
resilience. The results are discussed with existing literature, and suggestions for
future research and practice are provided.
Keywords: Self-compassion, Secondary traumatic stress, Psychological resilience,
Social media