OECD ülkelerinde Daha İyi Yaşam Endeksi'nin çok kriterli karar verme yöntemleri ile ölçümü
Measurement of the Better Life Index in the OECD countries with multiple criteria decision making methods
Yazar: MUHAMMED ALİ KAĞIZMAN
Danışman: PROF. MURAT ATAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: COPRAS yöntemleri = COPRAS methods ; Daha iyi yaşam endeksi = Better life index ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Her insan daha iyi yaşam koşullarında hayatını sürdürmek ister. Daha iyi yaşam koşulları da refah düzeyinin yüksekliği ile ilişkilendirilebilir. Devletler ülkelerinin yüksek refah koşullarına sahip olması için çalışmalar geliştirerek, kendi ülkesini refah sıralamalarında üst seviyelere taşıyacak politikalar uygulamak ister. Refah için uzun yıllar GSYİH göstergelerine bakılmıştır. Fakat sadece gelirin refahı tek başına açıklamaya yeterli olmadığı düşüncesiyle yeni bir takım sosyal göstergeler ortaya çıkmıştır. OECD mayıs 2011'de Daha iyi Yaşam Endeksi adında yeni bir refah endeksi önermiştir. Bu endeks 11 boyuttan oluşmakta ve bu boyutlar refahı açıklayabilecek hem yaşam kalitesini hem de maddi koşulları içermektedir. Mevcut çalışma, OECD'nin uyguladığı endekse yeni bir alternatif getirmeyi hedeflemiş ve kriterlerin ağırlık değişimlerinin hem genel hem de tüm kriterler temelli etkisi incelenmiştir. Çalışmada 2016, 2017 OECD veri tabanından alınan "Daha İyi Yaşam Endeksi" verileri kullanılmıştır. Önerilen modelde, yapılan anketler neticesinde SWARA yöntemi ile kriterler ağırlıklandırıldıktan sonra COPRAS yöntemiyle ülkeler değerlendirilmiş ve sıralanmıştır. Ağırlıklandırma işlemi sonucunda en önemli kriter Sağlık Beyanı olarak belirlenmiştir. Yapılan sıralamalar sonucunda ise Türkiye Daha İyi yaşam Endeksinde 36. sırada iken önerilen modelde 34. sırada yer almıştır. Endeksler arasındaki farkı incelemek için yapılan korelasyon testi sonuçlarında pozitif yönlü, çok yüksek ilişki tespit edilmiştir. Sonuçlar değerlendirilmiş ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Every person wants to live in better life conditions. Better living conditions can also be associated with higher welfare levels. States want to implement policies that will bring their country to a higher level in welfare swings by developing studies for their countries to have high welfare conditions. GDP indicators were examined for years  to have welfare. However, a new set of social indicators has emerged, just because the prosperity of the bride is not enough to explain on its own. OECD suggested a new welfare index called the Better Life Index in May, 2011. This index consists of 11 dimensions and these dimensions contain both quality of life and financial conditions that can explain prosperity.Current study targeted to bring a new alternative to index applied by the OECD, and examined aggregate changes of criteria by both general and all criterion-based effects. In the study, better life index database from the 2016, 2017 OECD was used. After the surveys conducted in the proposed model, the countries were evaluated with the COPRAS method after the criteria were deceived by SWARA method. As a result of weighting process the most important criteria was defined as health declaration. As a result of the ranking,  Turkey took place the 34th by the suggested model while it was 36th in the better life index. In the results of the correlation tests which were applied to examine the differences  between the indices, positive and high level of relation was identified. Results were examined and suggestions were offered.