Anne sütü ile beslenmenin kronik adenoidit, kronik tonsillit, adenotonsiller hipertrofi ve alerji üzerine etkileri
Effects of breast milk nutrition on chronic adenoiditis, chronic tonsillitis, adenotonsillary hypertrophy and allergy
Yazar: HANDAN TURGUT SEMERCİ
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE BENGÜ YALDIZ ÇOBANOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat) ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adenoidler = Adenoids ; Alerji ve immünoloji = Allergy and immunology ; Anne sütü = Milk-human ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Hipertrofi = Hypertrophy ; Tonsillit = Tonsillitis

Özet:
Amaç: Çalışmamızda; anne sütünün, tekrarlayan üst solunum yolu enfeksiyonlarına, alerjiye ve enfeksiyonlar ile tetiklenen inflamasyon sonucu olan adenotonsiller hipertrofiye karşı etkisi olup olmadığını ortaya koymak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Kulak Burun Boğaz ve Pediatri Sağlam Çocuk Polikliniği'nde prospektif, klinik bir çalışma olarak planlandı. Çalışmaya Kulak Burun Boğaz Polikliniği'ne sık boğaz enfeksiyonu, horlama, ağız açık uyuma, işitmede azalma şikayeti ile başvuran 0-15 yaş arası 300 çocuk çalışma grubu olarak, Pediatri Sağlam Çocuk Polikliniği'ne herhangi bir şikayeti olmadan sadece kontrol amaçlı başvuran 0-15 yaş arası 300 çocuk kontrol grubu olarak dahil edildi. Kulak Burun Boğaz Polikliniği'ne başvuran hastalara anamnez, fizik muayene, odyolojik değerlendirmeler ve gerekli durumlarda çekilen direkt yan servikal grafi sonucunda adenoidektomi, tonsillektomi, adenotonsillektomi ve ventilasyon tüpü uygulaması kararı verildi. Her iki grup; cinsiyet, yaş, doğum ağırlığı, anne sütü kullanım süresi, mama kullanım süresi, tam kan sayımındaki eozinofil sayısı ve ek gıdaya geçiş zamanına göre karşılaştırıldı.
Bulgular: Her iki grupta polikliniklere yapılan başvurular değerlendirildiğinde; kontrol grubunda 166 (%55.3) kız çocuk, 134 (%44.7) erkek çocuk, çalışma grubunda ise 130 (%43.3) kız çocuk ve 170 (%56.7) erkek çocuk saptandı. Erkek çocuklara kız çocuklara göre daha sık adenoidektomi, tonsillektomi, adenotonsillektomi ve ventilasyon tüpü uygulaması yapıldığı görüldü (p =0.003).
Her iki grup doğum ağırlıklarına göre karşılaştırıldığında; 600 çocuğun 36'sı (%6) normalden düşük doğum ağırlığına, 536'sı (%89.3) normal doğum ağırlığına ve 28'i (%4.6) yüksek doğum ağırlığına sahipti. Normalden düşük doğum ağırlığına sahip 36 çocuğun 7'sinin (%19.4) kontrol grubunda, 29'unun (%80.6) çalışma grubunda; normal doğum ağırlığına sahip 536 çocuğun 283'ünün (%52.8) kontrol grubunda, 253'ünün (%47.2) çalışma grubunda; yüksek doğum ağırlığına sahip 28 çocuğun 10'unun (%35.7) kontrol grubunda, 18'inin (%64.3) çalışma grubunda olduğu görüldü. Normalden düşük doğum ağırlığına sahip (<2500 gr) çocuklarda daha fazla adenoidektomi, tonsillektomi, adenotonsillektomi ve ventilasyon tüpü uygulaması yapıldığı görüldü (p<0.001).
Her iki grup anne sütü alma süresine göre karşılaştırıldığında; 600 çocuğun 16'sı (%2.7) hiç anne sütü almazken 584'ü (%97.3) anne sütü almıştı. Anne sütü alan 584 çocuğun 299'unun (%51.2) kontrol grubunda, 285'inin (%48.8) çalışma grubunda; anne sütü almayan 16 çocuğun 1'inin (%6.2) kontrol grubunda, 15'inin (%93.8) çalışma grubunda olduğu görüldü. Anne sütü alan çocukların 100'ü (%16.7) 0-6 ay, 148'i (%24.7) 7-12 ay ve 352'si (%58.6) 12 aydan fazla süre anne sütü almıştı. 0-6 ay anne sütü alan 100 çocuktan 8'inin (%8) kontrol grubunda, 92'sinin (%92) çalışma grubunda olduğu görüldü. 7-12 ay anne sütü alan 148 çocuktan 89'unun (%60.1) kontrol grubunda, 59'unun (%39.9) çalışma grubunda olduğu görüldü. 12 aydan fazla süre anne sütü alan 352 çocuğun 203'ünün (%57.7) kontrol grubunda, 149'unun (%42.3) çalışma grubunda olduğu görüldü. 6 aydan az süre anne sütü almış olan çocuklarda, 6 aydan fazla anne sütü almış olan çocuklara göre daha fazla adenoidektomi, tonsillektomi, adenotonsillektomi ve ventilasyon tüpü uygulaması yapıldığı görüldü (p <0.001).
Her iki grup mama alma süresine göre karşılaştırıldığında; 600 çocuğun 418 'i (%69.7) mama almazken, 182'si (%30.3) mama kullanmıştır. Mama almayan 418 çocuğun 285'inin (%68.2) kontrol grubunda, 133'ünün (%31.8) çalışma grubunda; mama alan 182 çocuğun 15'inin (%8.2) kontrol grubunda, 167'sinin (%91.8) çalışma grubunda olduğu görüldü. 6 ay ve daha az süre mama alan 55 (%30.2) çocuktan 8'inin (%14.5) kontrol grubunda, 47'sinin (%85.5) çalışma grubunda; 7-12 ay mama alan 71 (%39) çocuktan 7'sinin (%9.9) kontrol grubunda, 64'ünün (%90.1) çalışma grubunda; 12 aydan daha fazla mama alan 56 (%30.8) çocuğun 56'sının (%100) çalışma grubunda olduğu görüldü. 6 aydan fazla süre mama almış olan çocuklarda, 6 aydan az mama almış olan çocuklara göre daha fazla adenoidektomi, tonsillektomi, adenotonsillektomi ve ventilasyon tüpü uygulaması yapıldığı görüldü (p <0.001).
Her iki grup tam kan sayımındaki eozinofil sayısına göre karşılaştırıldığında; 600 çocuğun 399'unun (%66.5) tam kan sayımında eozinofili yokken 201'inde (%33.5) de eozinofili saptandı. Eozinofili saptanmayan 399 çocuktan 239'unun (%59.9) kontrol grubunda, 160'ının (%40.1) çalışma grubunda; eozinofili saptanan 201 çocuktan 61'inin (%30.3) kontrol grubunda, 140'ının (%69.7) çalışma grubunda olduğu görüldü. Çalışma grubundaki çocukların kontrol grubundaki çocuklara göre tam kan sayımında eozinofil sayısının daha yüksek olduğu görüldü (p <0.001).
Her iki grup ek gıdaya geçiş açısından karşılaştırıldığında; 600 çocuğun 506 'sı (%84.3) ek gıdaya 0-6 ay arası geçerken 94'ü (%15.7) 6 aydan sonra geçmiştir. 0-6 ay arası ek gıdaya geçen 506 çocuktan 259'unun (%51.2) kontrol grubunda, 247'sinin (%48.8) çalışma grubunda; 6 aydan uzun sürede ek gıdaya geçen 94 çocuktan 41'inin (%43.6) kontrol grubunda, 53'ünün (%56.4) çalışma grubunda olduğu görüldü. Kontrol ve çalışma grupları arasında ek gıdaya 6 aydan erken veya 6 aydan sonra geçme açısından anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0.178).
Sonuç: Çalışmamızda adenoidektomi, tonsillektomi, bilateral ventilasyon tüpü operasyonlarını uyguladığımız hastaların daha çok erkek cinsiyette olduğu, daha düşük doğum ağırlığına sahip olduğu, tam kan sayımlarında eozinofili oranlarının daha yüksek olduğu, daha az süre anne sütü ve daha fazla süre formül mama aldığı görüldü. Buradan yola çıkarak anne sütünün çocuğu adenotonsiller enfeksiyonlardan ve alerjiden, tekrarlayan enfeksiyonlar sonucunda ortaya çıkan nöroimmünomodülatör yolakların aktifleşmesi sonucu hipoksi ve reoksijenizasyon ile oluşan adenotonsiller hipertrofiden koruduğunu söyleyebiliriz. Bu doğrultuda anne sütü alımını destekleyerek tekrarlayan adenotonsiller enfeksiyon ve adenotonsiller hipertrofi nedeni ile yapılan cerrahi işlemlerin sayısının azaltılabileceğini söyleyerek literatüre katkı sağlayabiliriz.
Anahtar Kelimeler: Anne Sütü, Adenotonsiller Hipertrofi.

Abstract:
Aim: In our study, it was aimed to reveal whether breastfeeding has an effect against recurrent upper respiratory tract infections, allergies and adenotonsillar hypertrophy, which is the result of inflammation triggered by infections.
Materials and Methods: Our study was planned as a prospective, clinical study in the Department of Otorhinolaryngology and Pediatrics in the Faculty of Medicine of Karadeniz Technical University. The study group consisted of 300 children aged 0-15 years, who applied to the Otorhinolaryngology Clinic with the complaints of frequent throat infections, snoring, sleeping with an open mouth and decreased hearing, the control group consisted of 300 children aged 0-15 years, who applied to the Pediatrics Clinic for control purposes only. Adenoidectomy, tonsillectomy, adenotonsillectomy and ventilation tube application were decided for the patients who applied to the Otorhinolaryngology Clinic as a result of medical history, physical examination, audiological evaluations and direct lateral cervical radiographs taken when necessary. Both groups were compared regarding to gender, age, birth weight, duration of breastfeeding, duration of formula use and eosinophil count in complete blood count and time to supplementary food.
Results: When the applications made to the clinics in both groups are evaluated; there were 166 (55.3%) girls and 134 (44.7%) boys in the control group, 130 (43.3%) girls and 170 (56.7%) boys in the study group. It was observed that adenoidectomy, tonsillectomy, adenotonsillectomy and, when necessary, ventilation tube application were performed more frequently in boys than in girls (p = 0.003).
When both groups were compared according to their birth weights; Of 600 children, 36 (6%) had lower than normal birth weight, 536 (89.3%) had normal birth weight, and 28 (4.6%) had high birth weight. 7 (19.4%) of 36 children with lower than normal birth weight were in the control group, 29 (80.6%) were in the study group, 283 (52.8%) of 536 children with normal birth weight were in the control group, 253 (47.2%) were in the study group, 10 (35.7%) of 28 children with high birth weight were in the control group and 18 (64.3%) were in the study group. It was observed that more adenoidectomy, tonsillectomy, adenotonsillectomy and ventilation tube application were performed in children with lower than normal birth weight (<2500 g) (p<0.001).
When both groups were compared according to the duration of breastfeeding; Of 600 children, 16 (2.7%) were not breastfed, and 584 (97.3%) were breastfed. Of 584 breastfed children, 299 (51.2%) were in the control group, 285 (48.8%) were in the study group, 1 (6.2%) of 16 children who were not breastfed were in the control group, and 15 (93.8%) were in the study group. Of the children who were breastfed, 100 (16.7%) were breastfed for 0-6 months, 148 (24.7%) for 7-12 months, and 352 (58.6%) for more than 12 months. It was observed that 8 (8%) of 100 children who were breastfed for 0-6 months were in the control group and 92 (92%) were in the study group. It was observed that 89 (60.1%) of 148 children who were breastfed for 7-12 months were in the control group and 59 (39.9%) were in the study group. It was observed that 203 (57.7%) of 352 children who were breastfed for more than 12 months were in the control group and 149 (42.3%) were in the study group. It was observed that adenoidectomy, tonsillectomy, adenotonsillectomy and ventilation tube application when necessary were performed more frequently in children who were breastfed for less than 6 months compared to children who were breastfed for more than 6 months (p <0.001).
When both groups were compared according to the duration of feeding; Of 600 children, 418 (69.7%) did not receive formula, and 182 (30.3%) received formula. Of 418 children who did not receive formula, 285 (68.2%) were in the control group, 133 (31.8%) were in the study group, 15 (8.2%) of 182 children who received formula were in the control group, and 167 (91.8%) were in the study group. Of 55 (30.2%) children who received formula for 6 months or less, 8 (14.5%) were in the control group, 47 (85.5%) were in the study group, of 71 (39%) children who received formula for 7-12 months, 7 (9.9%) were in the control group, 64 (90.1%) in the study group, 56 (100%) of 56 (30.8%) children who received formula for more than 12 months were in the study group. It was observed that adenoidectomy, tonsillectomy, adenotonsillectomy, and ventilation tube application were more common in children who received formula for more than 6 months compared to children who received formula for less than 6 months (p <0.001).
When both groups were compared according to the number of eosinophils in the complete blood count; 399 (66.5%) of 600 children did not have eosinophilia in the complete blood count, eosinophilia was found in 201 (33.5%). Out of 399 children with no eosinophilia, 239 (59.9%) were in the control group, 160 (40.1%) were in the study group, 61 (30.3%) out of 201 children with eosinophilia were in the control group, and 140 (69.7%) were in the study group. Eosinophil count was found to be higher in the complete blood count of the children in the study group compared to the children in the control group (p <0.001).
When both groups were compared in terms of transition time to supplementary food; 506 (84.3%) of 600 children passed between 0-6 months, 94 (15.7%) passed after 6 months. Of 506 children who passed to solid food between 0-6 months, 259 (51.2%) were in the control group, 247 (48.8%) in the study group, of the 94 children who passed to solid food after the 6th month, 41 (43.6%) were in the control group and 53 (56.4%) were in the study group. There was no significant relationship between the control and study groups in terms of passing to supplementary food before or after 6 months (p=0.178).
Conclusion: In our study, we found that the patients who underwent adenoidectomy, tonsillectomy, and bilateral ventilation tube operations were mostly male, had lower birth weight, had higher eosinophilia rates in complete blood counts, received breast milk for less time and formula for a longer period of time. From this point of view, we can say that breast milk protects the child from adenotonsillar infections and allergies, and from adenotonsillar hypertrophy caused by hypoxia and reoxygenation as a result of activation of neuroimmunomodulatory pathways resulting from recurrent infections. In this direction, we can contribute to the literature by supporting breast milk intake by saying that the number of surgical procedures due to allergies, recurrent adenotonsillar infection and adenotonsillar hypertrophy can be reduced.
Key Words: Breastfeeding, Adenotonsillar Hypertrophy.