Kadınların serviks kanseri taramasına ilişkin tutumları ile kanser bilgi yükü ve kanser kaygısı arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between women's attitudes towards cervical cancer screening and cancer information burden and cancer anxiety.
Yazar: NURŞEN ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA USLU ŞAHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Kadınlar = Women ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pap smear testi = Papanicolaou test ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Uterin servikal hastalıklar = Uterine cervical diseases ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms

Özet:
Tanımlayıcı tipte tasarlanan bu araştırma kadınların serviks kanseri taramasına ilişkin tutumları ile kanser bilgi yükü ve kanser kaygısı arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma Kasım 2022 – Mayıs 2023 tarihleri arasında Kayseri Şehir Hastanesi Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi Poliklinikleri 'ne başvuran 340 kadınla yürütülmüştür. Araştırma verileri "Tanıtıcı Özellikler Veri Toplama Formu", "Rahim Ağzı Kanseri ve Pap-smear Taraması Sağlık İnanç Modeli Ölçeği", "Kanser Bilgi Yükü Ölçeği", ve "Kanser Kaygı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, spearman korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada kadınların Rahim Ağzı Kanseri ve Pap-smear Taraması Sağlık İnanç Modeli Ölçeği alt boyutları toplam puan ortalamaları incelendiğinde; duyarlılık için 2,47 ±2.39, önemseme için 22,68 ± 6,00, pap smear yarar ve motivasyon için 32,18 ±5,85, sağlık motivasyonu için 9,50 ± 2,65, pap smear engeller alt ölçeği için 35,79 ±10,08'dir. Kadınların kanser bilgi yükü ölçeği toplam puan ortalaması 18,66 ±4,10, kanser kaygı ölçeği puan ortalaması 15,83±5,02'dir. Araştırmada kadınların bazı tanıtıcı özelliklerine göre Rahim Ağzı Kanseri ve Pap-smear Taraması Sağlık İnanç Modeli Ölçeği alt boyutlarından aldıkları toplam puan ortalamaları karşılaştırıldığında; eğitim düzeyi (p=0.001) ve rahim ağzı kanseri ve taraması hakkında eğitim alma durumuna  (p=0.040)  göre pap smear yarar ve motivasyon alt boyutu; eğitim düzeyi (p=0.001), pap smear yaptırma (p=0.001) ve rahim ağzı kanseri ve taraması hakkında eğitim alma durumuna (p=0.001) göre pap smear engeller alt boyutu puan ortalamaları arasında fark olduğu belirlendi. Araştırmada Rahim Ağzı Kanseri ve Pap-smear Taraması Sağlık İnanç Modeli Ölçeğinin alt boyutlarına göre; Kanser Kaygı Ölçeği 'nin pap smear engeller boyutu hariç diğer alt boyutlar üzerinde anlamlı etkisi (p<0.05); Kanser Bilgi Yükü Ölçeği'nin ise sadece pap smear engeller boyutunda anlamlı etkisi vardı (p<0.05). Kanser kaygı düzeyindeki bir birimlik artışın; duyarlılık düzeyinde 0.158, önemseme düzeyinde 0.449, pap smear yarar ve motivasyon düzeyinde 0.159, sağlık motivasyonu düzeyinde 0.059 kat artışa yol açtığı saptandı. Kanser bilgi yükü düzeyindeki bir birimlik artışın pap smear engeller düzeyinde 1.140 kat artışa yol açtığı belirlendi. Kaygı düzeyi arttıkça tarama yaptırma düzeyinin arttığı tespit edildi. Kanser bilgi yükü arttıkça engel boyutu artmakta dolayısıyla tarama düzeyinin ise azaldığı belirlendi. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda, hemşirelerin kadınların serviks kanseri farkındalığını ve pap smear testi yaptırma davranışlarını arttıracak müdahaleler planlarken kanser kaygısını ve kanser bilgi yükünü dikkate alması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler; Pap smear, Serviks Kanseri, Kanser bilgi yükü, Kanser kaygısı, Hemşirelik, Kanser Taraması

Abstract:
This descriptive study was conducted to determine the relationship between women's attitudes towards cervical cancer screening and cancer information burden and cancer anxiety. The research was conducted with 340 women who applied to Kayseri City Hospital Gynecology and Children's Hospital Polyclinics between November 2022 and May 2023. Research data were collected using the "Introductory Characteristics Data Collection Form", "Cervical Cancer and Pap-smear Screening Health Belief Model Scale", "Cancer Information Burden Scale", and "Cancer Anxiety Scale". Descriptive statistics, spearman correlation analysis and linear regression analysis were used to analyze the data. When the total score averages of the women in the Cervical Cancer and Pap-smear Screening Health Belief Model Scale sub-dimensions were examined in the study; 2.47 ± 2.39 for sensitivity, 22.68 ± 6.00 for caring, 32.18 ± 5.85 for pap smear benefit and motivation, 9.50 ± 2.65 for health motivation, 35 for pap smear obstacles subscale. .79 is ±10.08. Women's cancer information burden scale total score average is 18.66 ± 4.10, and the cancer anxiety scale average score is 15.83 ± 5.02. In the study, when women's total score averages from the Cervical Cancer and Pap-smear Screening Health Belief Model Scale sub-dimensions were compared according to some descriptive characteristics; Pap smear benefit and motivation sub-dimension according to education level (p=0.001) and education about cervical cancer and screening (p=0.040); It was determined that there was a difference between the pap smear barriers subscale mean scores according to education level (p = 0.001), having a pap smear (p = 0.001) and receiving education about cervical cancer and screening (p = 0.001). In the study, according to the sub-dimensions of the Cervical Cancer and Pap-smear Screening Health Belief Model Scale; Significant effect of the Cancer Anxiety Scale on other sub-dimensions except the Pap smear barriers dimension (p<0.05); The Cancer Information Burden Scale had a significant effect only on the Pap smear barriers dimension (p<0.05). One unit increase in cancer anxiety level; It was determined that it would lead to a 0.158-fold increase in the level of sensitivity, a 0.449-fold increase in the level of caring, a 0.159-fold increase in the Pap smear benefit and motivation level, and a 0.059-fold increase in the health motivation level. It was determined that a one-unit increase in the level of cancer information burden would lead to a 1,140-fold increase in the level of pap smear barriers. It was determined that as the level of anxiety increased, the level of screening increased. It was determined that as the cancer information load increases, the size of the obstacle increases, and therefore the level of screening decreases. As a result of the findings of the research, it is recommended that nurses take cancer anxiety and cancer information load into consideration when planning interventions that will increase women's awareness of cervical cancer and their behavior in taking Pap smear tests.

Key words; Pap smear, Cervical Cancer, Cancer information load, Cancer anxiety, Nursing, Cancer Screening