Televizyonda yayınlanan sağlık programları ve izleyicieri üzerine ampirik bir çalışma
Health programs on televisions and its audiences: An empirical study
Yazar: YASİN BULDUKLU
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH KOÇAK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Araştırma Yöntemleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Kullanımlar ve doyumlar = Uses and gratifications ; Sağlık = Health ; Televizyon = Television ; Televizyon izleyicileri = Television audiences ; Televizyon programları = Television programs ; İletişim = Communication

Özet:
Dünya Sağlık Örgütünce, ?yalnızca hastalık veya rahatsızlığın olmaması değil aynı zamanda zihnen, bedenen ve sosyal açıdan tam bir iyilik hali? olarak tanımlanan sağlık, bireyin öznel değerlendirmesiyle ilgili bir kavramdır. Pek çok tanımı yapılmış olan iletişim ise, en basit tanımıyla kaynaktan hedefe amaçlı bilgi aktarımı sürecidir. iletişim ve sağlık alanlarını birbirine bağlayan sağlık iletişimi, ?sağlığın geliştirilmesi amacıyla yapılan uygulamalara, iletişim kural ve stratejilerinin uygulanmasıdır.? Bireylerin kendi arasında, hekim ile hasta arasında ve kitle iletişim araçları üzerinden gerçekleşen sağlıkla ilgili tüm bilgi alış verişleri sağlık iletişimi çerçevesinde ele alınmaktadır. Bir sağlık iletişimi çalışması olan bu araştırmada kitle iletişiminin en etkilisi olan televizyon aracılığıyla sunulan sağlık programlarını ve onun izleyicilerini Kullanımlar ve Doyumlar Yaklaşımının kuramsal çerçevesinde incelemektedir.Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada ulusal ölçekte yayın yapan üç televizyon kanalından 100 birim sağlık programının içerikleri ?içerik çözümlemesi? tekniğinin yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. İlk kısımda yapılan analiz sonucunda; sağlık programlarının temel amacının toplumsal sağlık eğitimi ve sağlığın geliştirilmesi olduğu, toplumsal bilinci artırıcı iletilere yer verildiği, konuya ilgi çekmek amacıyla korku ve kaygı yaratıcı ifadelerin sıkça kullanıldığı ve katılan uzman hekimlerin büyük çoğunluğunun özel mülkiyete ait sağlık kuruluşlarından davet edildiği bulunmuştur. İkinci aşama sağlık programlarının izleyicilerinin izleme motivasyonlarını saptamayı amaçlamaktadır. Bu amaçla Konya'da yaşayan 763 kişiden yüz yüze görüşme tekniğiyle veriler toplanmıştır. İkinci aşamanın sonuçlarına göre ise; sağlık programı izleyicilerinin, bu programları enformasyon-farkındalık (%16.20), destek bulma ve özdeşleştirme (%11.60), sosyal aktivite ve alışkanlık (%9.73), paylaşma ve güven (%8.64) motivasyonları ile izlediği ortaya konulmuştur.

Abstract:
Described as ?not only the unexistence of a disease or a disorder but also exact wellness in terms of mental, physical and social aspects? by WHO, health is term subjectively evaluated by the individual. However, communication described in many different ways so far is the process with its simplest meaning in which information is transmitted from a source to the receiver with an aim. Connecting the health and the communication with each other, health communication means ?the application of the communicative rules and strategies on procedures performed to develop health.? All informative transmissions related to health on mass media instruments, between individuals, and patients and doctors are considered in the frame of health communication. Related to health communication, this study investigates health programs via television, the most effective one of mass media instruments and their audiences in the frame of the uses and gratifications approach.This study is composed of two stages. During the first stage, the contents of 100 units of health programs from three national TV stations were analyzed via ?content analysis? technique. According to the data during the first stage, it was determined that the main goal of health programs is the development of health education and the health status in society, is to cover the messages to increase social awareness, phrases to lead to horror and anxiety in public is mostly used in order to draw attention to the topic, and most of the doctors attending these programs are invited from private health clinics. The second stage is to aim at determining the watching motivations of the health program audiences. For this reason, data accumulated from 763 people living in Konya by interviewing. According to the results of the second stage, the following motivation rates were determined: information-awareness (16.20%), finding a support and identification (11.60%), social activities and habits ( 9.73%), sharing and confidence (8.64%).