Palu'da Türk İslam dönemi mimari eserler
Turkish Islamic architectural works in Palu
Yazar: SEDAT SİRACOĞLU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL AYTAÇ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk-İslam Sanatları Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art

Özet:
Palu'da Türk İslam Dönemi Mimari Eserleri adlı Tez çalışmasında nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Eserlerin arşiv araştırmaları yapılmış, yerinde fotoğrafları çekilmiş, ölçüleri ve bilgi notları alınmıştır.
Tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Konunun Tanımı ve Sınırları, Konunun Amacı, Konunun Araştırma Yöntemleri ve Çalışma Düzeni, Konu ile İlgili Kaynak ve Araştırmalar, Palu'nun Tarihçesi konuları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde; Palu'daki 21 eser, plan ve mimari özellikleri, tarih ve değerlendirme alt başlıklarıyla incelenmiştir. 
Değerlendirme başlığı altındaki üçüncü bölümde, elde edilen veriler benzer örnekler ile karşılaştırmalı olarak sunulmuştur.
Dördüncü bölümde ise sonuç başlığı altında, ortaya çıkarılan yeni veriler üzerinde durulmuştur. Bu sonuçlardan, Palu Ulu Camisinin 15.yy'da inşa edildiği ve üç kapsamlı onarım ile planının değişikliğe uğradığı, Dükkanönü Camisinin İbrahim Bey tarafından 1658 yılında Ulu Caminin planının o günün şartlarıyla ele alınarak yapıldığı sonucuna varılmıştır. Kındik Tekkesi ve Alacalı Tekkenin 15. yy'da, Cemşid Bey Zaviyesinin 16.yy'ın ortasında, Seydili Tekkesinin de 1567-68 yıllarında inşa edildiği ve ilk defa bu yapıların aslının tekke/zaviye gibi kuruluşlar olduğu tespit edilmiştir. Surp Lusavoriç Kilisesinin 19.yy ortalarında inşa edildiği, bölgede naosu kubbe ile örtülü tek örnek olduğu, ayrıca yıkılan bir kilisenin üzerine yeniden inşa edildiği ortaya konmuştur. Küçük Kilise (15-16.yy) ise ilk defa bilimsel bir çalışmada değerlendirilmiştir. Cemşid Bey Türbesinin (16.yy sonu) ilk önce kare ya da dikdörtgen olarak tasarlandığı, eskiden kalan iki duvar ile birlikte sekizgen türbe yapma çabası, yedi köşeli bir planı ortaya çıkardığı tespit edilmiştir. Çarşıbaşı Hamamının İbrahim Bey tarafından 1659 yılında yapıldığı, bu hamamda özel deri havuzu ve keçe yapma yerinin olduğu ve bu özelliği ile diğer hamamlardan farklı bir fonksiyona sahip olduğu ortaya konmuştur. Tarihi Palu Köprüsünün 13.yy yapısı olduğu tespit edilmiştir. Teke Deresi Köprüsü, Gağuntlu (Çekem Bağları) Hanı ve Çarşıbaşı'ndaki Anonim Yapının ilk defa tarafımızca tespitleri yapılmıştır. Eski Palu ile ilgili yapılması gereken öneriler sonuç kısmında sıralanmıştır. Tezimiz; Kaynaklar, Plan-Çizimler, Fotoğraflar ve Özgeçmiş başlıkları ile sona ermiştir

Abstract:
Aqualitative research method was used in the study of the Turkish Islamic Era Architectural Works in Palu. Archival research of the works was conducted, photographs were taken on site, measurements and notes were taken.
The thesis consists of four parts. The first chapter focuses on the Description and Limits of the Subject, the Purpose of the Subject, Research Methods and Working Order, and the Resources and Research on the Subject, and the Historical resource research of Palu. In the second part, subheadings were created based on the functions of 21 works found in Palu, and each architecture was examined with the subtitles of plan and architecture, book and dating, and evaluation.
In the third section under the disposition heading, the resulting data is presented in comparison to similar examples.
In episode four, under the conclusion title, the new data uncovered is focused on. From these results, the Palu Grand Mosque was built in the 15th century and its plan was changed with three comprehensive repairs; Dükkanönü Mosque was concluded by Ibrahim Bey in 1658 to consider the Grand Mosque's plan on the terms of the day. Kındik Lodge and Alacalı Lodge were built in the 15th century, Cemshid Bey Mausoleum in the last quarter of the 16th century, Seydilli Lodge in 1567-1568, and it was first determined that these structures were originally establishments like lodge. It was revealed that the Surp Lusavoric Church was built in the mid-19th century, the only example in the area where the naos were covered by the dome, and was also rebuilt to replace a destroyed church. The Little Church (17th century) was evaluated for the first time in a scientific study. The Cemshid Bey mausoleum (end of the 16th century) was first designed as a square or rectangle, and an effort to build an octagonal shrine with the remaining two walls revealed a seven-pointed plan. It was revealed that the Bazaar Bath was built by Ibrahim Bey in 1659, which has a special leather pool and felt-making location, and has a different function than other baths.The historic Palu Bridge has been 13th-century structure; The Teke Creek Bridge, The Gaguntlu Inn, The Anonymous Structure in the Çarşıbaşı have been identified for the first time. The recommendations to be made regarding the old Palu are sorted at the end of the result part.
Our thesis concludes with the titles Resources, Plan-Drawings, Photos, and Resume.