Ortaokul öğrencilerinin matematiksel düşüncelerini ortaya çıkarmaya yönelik öğretmen sorgulamasının geliştirilmesi
Developing teachers' questioning regarding eliciting students' mathematical thinking
Yazar: ÖZLEM KALAYCI
Danışman: PROF. DR. ZÜLBİYE TOLUK UÇAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin matematiksel düşüncelerinin açığa çıkarılmasına yönelik öğretmen sorgulamasının geliştirilmesidir. Bu kapsamda video kulüp çalışmaları ve yansıtıcı görüşmeler aracılığıyla gerçekleştirilen bir mesleki gelişim programıyla, öğretmenlerin fark etme becerilerinin gelişimi desteklenmiş, bu gelişimin de sorgulama becerilerinin gelişimine etkisi incelenmiştir. Araştırmada öğretim deneyi yöntemi benimsenmiştir. Araştırma 2021/2022 eğitim öğretim yılının bahar döneminde iki ortaokul matematik öğretmeni ile toplam 17 haftalık bir süreçte gerçekleştirilmiştir. Uygulama sürecinde öğretmenlerden birinde sekiz haftalık (16 ders saati)  diğerinde ise dokuz haftalık (18 ders saati) sınıf gözlemi yapılmıştır. Her bir sınıf gözlemi sürecinde, öğretmenlerle ders öncesi/sonrası yansıtıcı görüşmeler yapılmış; ayrıca toplam beş adet video kulüp çalışması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler; öğretmenlerin öğrenci düşüncelerini fark etme ve sorgulama becerilerinin incelenmesine yönelik geliştirilen kavramsal çerçeveler kapsamında analiz edilmiştir. Araştrma bulguları; en temelde öğretmenlerin fark etme ve sorgulama becerilerinin bir mesleki gelişim programı çerçevesinde geliştirilebilir olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular öğretmenlerin öğrenci düşüncelerini fark etme becerilerinin ve sorgulama yaklaşımlarının, öğretmenlerin mesleki yeterlilikleriyle doğrudan ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu anlamda, öğretmenlerin sorgulamasının geliştirilmesinde öncelikle öğretmenlerin, "öğretmen bilgisi" bağlamında desteklenmeleri gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Diğer yandan bu araştırma sonuçları, öğretmen sorgulamasında deneyimin oldukça önemli olduğunu ve sorgulama becerisinin gelişiminin kolay olmadığını ortaya koymuştur. Dolayısıyla gelecekte yapılacak araştırmalarda öğretmen sorgulamasına dair daha ayrıntılı ve derinlemesine bilgi edinmek amacıyla, tek bir öğretmenin sorgulama becerisinin gelişim sürecini ele alan boylamsal çalışmaların yapılmasının, öğretmen sorgulamasının gelişim sürecinin nasıl bir seyir izlediği, etkilenme yollarının neler olabileceği hakkında daha kapsamlı fikir verebileceği düşünülmektedir. 

ANAHTAR KELİMELER: Öğretmen sorgulaması, Öğrencilerin matematiksel düşünceleri, Fark etme becerisi, Ortaokul matematik öğretmenleri, Öğretmen yetiştirme

Abstract:
The aim of this research is to investigatedevelopment of teachers' questioning to elicit elemantary school students' mathematical thinking. In this context, the development of teachers' noticing skills was supported with a professional development program carried out through video club activities and reflective interviews, and positive reflections of this development on the development of questioning skills were determined. Teaching experiment method was adopted in the research. The research was conducted in the spring semester of the 2021/2022 academic year with two elemantary school mathematics teachers over a total of 17 weeks. During the implementation process, one of the teachers was observed for eight weeks (16 lesson hours) and the other teacher was observed for nine weeks (18 lesson hours). During each classroom observation process, reflective interviews were held with teachers before and after class. Additionally, a total of five video club activities were carried out. The data was analyzed within the scope of conceptual frameworks developed to examine teachers' skills in noticing and questioning students' thoughts. Findings revealed that teachers' noticing and questioning skills can be improved within the framework of a professional development program. The results showed that teachers' skills in noticing of student thoughts and their questioning approaches are directly related to teachers' professional competencies. In this sense, it has been concluded that teachers should be supported primarily in the context of "teacher knowledge" in developing teachers' inquiry. On the other hand, the results of this research revealed that experience is very important in teacher questioning and that the development of questioning skills is not straightforward. Therefore, in order to obtain more detailed and in-depth information about teacher questioning in future studies, it is thought that conducting longitudinal studies examining the development process of a single teacher's questioning skill can give a more comprehensive idea about the course of development of teacher questioning and the ways in which it may be affected.




KEYWORDS: Teacher questioning, Students' mathematical thinking, Noticing skills, Elemantary school mathematics teachers, Teacher training