Diyarbakır ilinde anestezi uygulayıcılarında tükenmişlik sendromu sıklığının araştırılması
The investigation of burnout sydrome among the anesthesia operators in the province of Diyarbakir
Yazar: MUSTAFA BIÇAK
Danışman: DOÇ. DR. FEYZİ ÇELİK
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Doktorlar = Physicians ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada Diyarbakır ilinde anestezi uygulayıcılarındaki tükenmişlik sendromu sıklık düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Diyarbakır ilinde bulunan anestezi uygulayıcılarındaki tükenmişlik sendromu sıklığı araştırıldı. Çalışmaya katılmayı kabul eden Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Dicle üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon bölümünde görevli 20 asistan doktor, 25 anestezi uzmanı doktor ve 50 anestezi teknikeri dahil edildi. 
Bulgular: Minesota doyum ölçeği ve Maslach tükenmişlik ölçeği alt boyutlarının güvenirlik analizi sonuçlarına göre doyum ölçeği alt boyutlarından içsel doyum için 0,87; dışsal doyum için 0,85; genel doyum puanı için 0,92 ve tükenmişlik ölçeği alt boyutlarından duygusal tükenme için 0,83; duyarsızlaşma için 0,78 ve kişisel başarı için 0,73 cronbach alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Araştırmaya katılan doktorların içsel doyum puan ortalaması 3,10; dışsal doyum için 2,57; genel doyum puanı olarak 2,89 hesaplanmıştır. Diğer yandan Maslach tükenmişlik ölçeği alt boyutlarından duygusal tükenme için 2,24, duyarsızlaşma için 1,20 ve kişisel başarı için 2,58 alt boyut puanı hesaplanmıştır. İçsel doyum ölçeği alt boyut puanın dışsal doyum, genel doyum ve kişisel başarı puanı arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İçsel doyum puanı ile kişisel başarı arasında ilişki zayıf iken dışsal ve genel doyum puanı ilişki oldukça güçlüdür. Diğer yandan içsel doyum puanı ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında negatif yönlü ve zayıf bir ilişki vardır. Dışsal doyum puanı incelendiğinde duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında negatif yönlü ve zayıf bir ilişki vardır. Kişisel başarı ile dışsal doyum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Genel doyum puanı ile duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Genel doyum puanın duygusal tükenme ve duyarsızlaşma ile negatif yönlü kişisel başarı ile pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Ölçek puanlarının branşlara göre nasıl değiştiği ANOVA testi ile araştırılmıştır. Mineseto doyum ölçeği alt boyutları puanlarından içsel doyum, dışsal doyum ve genel doyum puanı hastane çalışanlarının branşlarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. Uzman doktorların diğer branşlara göre daha 
yüksek doyum puanına sahiptir. Teknikerlerin doyum puanı en düşük olduğu görülmektedir. Diğer yandan Maslach tükenmişlik ölçeği alt boyut puanları branşlara göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir. Üç branş içinde cinsiyete göre Minesota doyum ölçeği ve Maslach tükenmişlik ölçeği alt boyutlarının nasıl değiştiği t testine göre uzman doktor ve tekniker olan hastane çalışanlarının doyum ve tükenmişlik ölçeği alt boyut puanları cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Asistan doktorların duygusal tükenme ve duyarsızlaşma puanları cinsiyetlere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. Erkek olan Asistan doktorların duygusal tükenme ve duyarsızlaşma puanı daha yüksektir. Branşlar içinde cinsiyete göre Minesota doyum ölçeği ve Maslach tükenmişlik ölçeği alt boyutlarının nasıl değiştiği t testi ile araştırılmıştır. Buna göre uzman doktor ve asistan doktor olan hastane çalışanların doyum ve tükenmişlik ölçeği alt boyut puanları medeni durumlarına göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Tekniker olan doktorların duyarsızlaşma puanı medeni durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. Bekar olan teknikerlerin duyarsızlaşma puanı daha yüksek tespit edilmiştir. 
Sonuç: Tükenmişliği önleme ve azaltmaya yönelik çalışmaların önemli ölçüde faydalı olduğu açıkça görülmektedir. Bu alanda yapılacak özellikle karşılaştırmalı çalışmalar daha kesin değerlendirmelerin yapılmasına katkı sunacaktır. Tarama sonucu ulaşılan çalışmaların bulguları, birey yönelimli müdahalelerin daha etkili olduğunu göstermektedir. Tükenmişliğin tüm alt boyutlarında etkili olan çalışmaların daha fazla olması istenen bir durum olmakla birlikte bunun az sayıdaki çalışmada sağlanabildiği görülmektedir

Abstract:
Background and Objective: In this study, it was aimed to assess the prevalence of burnout syndrome in anesthesia practitioners in the province of Diyarbakır, Turkey. 
Material and Method: The prevalence of burnout syndrome in anesthesia practitioners in the province of Diyarbakır was investigated in our study. The study was conducted with 20 assistant physicians, 25 specialists and 50 anesthesia technicians, who agreed to participate in the research, working in Gazi Yaşargil Training and Research Hospital and Dicle University Faculty of Medicine, Department of Anesthesiology and Reanimation. 
Results: According to the results of reliability analysis of the Minnesota Satisfaction Scale and Maslach Burnout Inventory sub-scales, Cronbach's Alpha values were 0.87 for the intrinsic satisfaction, 0.85 for extrinsic satisfaction, 0.92 for overall satisfaction of the satisfaction scale, and 0.83 for emotional exhaustion, 0.78 for depersonalization, 0.73 for personal accomplishment sub-scales of the burnout inventory. Of the physicians surveyed, average intrinsic satisfaction score was calculated to be 3.10, the average extrinsic satisfaction score was 2.57, and overall satisfaction score was 2.89. On the other hand, Maslach Burnout Inventory's emotional exhaustion sub-scale score was 2.24, depersonalization sub-scale score was 1.20, and personal accomplishment sub-scale score was calculated to be 2.58. There was a positive and statistically significant relationship between intrinsic satisfaction, extrinsic satisfaction, overall satisfaction and personal accomplishment sub-scale scores. While the relationship between intrinsic satisfaction score and personal accomplishment was weak, the relationship between extrinsic satisfaction and overall satisfaction scores was quite significant. On the other hand, there was a negative and weak relationship between intrinsic satisfaction score and emotional exhaustion and depersonalization. Considering the extrinsic satisfaction, there was a negative and weak relationship between emotional exhaustion and depersonalization. There was no statistically significant relationship between personal accomplishment and extrinsic satisfaction. A statistically significant relationship was found between overall satisfaction score and emotional exhaustion, depersonalization and personal 
accomplishment. The overall satisfaction score was found to be negatively correlated with the emotional exhaustion and depersonalization and positively correlated with personal accomplishment. The change in scale scores according to the branches was investigated with the ANOVA test. The intrinsic satisfaction, extrinsic satisfaction and overall satisfaction scores of the Minnesota Satisfaction Scale showed statistically significant differences according to the branches of the hospital staff. Specialists had higher satisfaction scores than other branches. It was observed that technicians had the lowest satisfaction scores. On the other hand, Maslach Burnout Inventory sub-scale scores did not show statistically significant differences in terms of the branches. According to t-test results performed to see the differences in terms of gender in the Minnesota Satisfaction Scale and Maslach Burnout Inventory sub-scales, there were no significant difference in the satisfaction and burnout scale sub-scale scores of specialist physicians and technicians among the hospital staff. Emotional exhaustion and depersonalization scores of assistant physicians, however, showed a statistically significant difference according to gender. Male assistant physicians were found to have higher emotional exhaustion and depersonalization scores. The change in Minnesota Satisfaction Scale and Maslach Burnout Inventory sub-scales in terms of marital status were investigated using the t-test. Accordingly, satisfaction and burnout sub-scale scores of specialists and assistant physicians among the hospital workers were found to have no significant difference in terms of their marital status. However, depersonalization scores of technicians showed a statistically significant difference according to marital status. Depersonalization scores of single technicians were found to be higher. 
Conclusion: It is clear that efforts towards the prevention and reduction of burnout are considerably beneficial. In particular, comparative studies to be conducted in this area will provide more accurate assessments in this regard. The findings of the survey study show that individual-oriented interventions are more effective. Although it is desirable to have more studies effective on all sub-scales of the burnout, it is seen that it can be achieved with a small number of studies as well.