Alkol ve eroin bağımlılığı olan iki ayrı grupta dürtüsellik ve agresyonun kişilik özellikleri ile ilişkisi
Relationship between impulsivity, aggression and personality dimensions in two different groups of alcohol and heroin dependents
Yazar: MÜGE BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. EKREM CÜNEYT EVREN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkolizm = Alcoholism ; Bağımlılık = Dependency ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Eroin bağımlılığı = Heroin dependence ; Karakter = Character ; Mizaç = Temperament ; Saldırganlık = Aggressiveness

Özet:
Amaç: Yüksek dürtüsellik ve agresyon düzeylerinin alkol ve madde bağımlılığının başlamasında, sürmesinde ve tedavi seyrinde etkili oldukları öne sürülmektedir. Bazı mizaç ve karakter özelliklerinin de dürtüsellik ve agresyonla ilişkili olduğu bildirilmiştir. Çalışmamızın amacı erkek alkol ve eroin bağımlılarında dürtüsellik ve agresyon boyutlarını araştırmak, bunların mizaç ve karakter boyutlarıyla ilişkisini saptamaktır. Bu ilişkiyi araştırırken ayrıca genel psikopatolojinin şiddetini de kontrol etmeyi amaçladık.Yöntem: Çalışmaya Alkol Madde Bağımlılığı Araştırma Tedavi ve Eğitim Merkezi (AMATEM)'de yatarak tedavi gören, alkol bağımlılığı tanısı alan 94 erkek hasta ve eroin bağımlılığı tanısı alan 78 erkek hasta alındı. Kontrol grubu olarak, alkol ve madde kullanım bozukluğu olmayan 63 erkek gönüllü alındı. Hastalara ve kontrol grubuna sosyodemogrofik veri formu, SCID-I, Barrat Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11), Buss Perry Agresyon Ölçeği (BPAÖ); hastalara bunlara ek olarak Belirti Tarama Listesi(SCL-90) ile Mizaç ve Karakter Envanteri(MKE) uygulandı.Bulgular: Alkol ve eroin bağımlılarında dürtüsellik ve agresyon düzeyi kontrol grubundan daha yüksekti. Alkol bağımlılarında BPAÖ'nin ?düşmanlık? ve BDÖ-11'in ?motor dürtüsellik? alt boyutu; eroin bağımlılarında BPAÖ'nin ?fiziksel agresyon? ile BDÖ-11'in ?plansızlık dürtüselliği? alt boyutu bağımlı hastaları sağlıklı kontrol grubundan ayırt etmiştir. Alkol bağımlılarında yüksek ?yenilik arayışı? ve ?zarardan kaçınma? ile düşük ?ödül bağımlılığı? ve ?kendini yönetme?; eroin bağımlılarında ise yüksek ?yenilik arayışı? ile düşük ?sebat etme? ve ?kendini yönetme? dürtüselliğin belirleyicileriydi. Alkol bağımlılarında düşük ?kendini yönetme? ve ?işbirliği yapma? ile yüksek ?kendini aşma? ve genç yaş; eroin bağımlılarında düşük ?kendini yönetme? ve işbirliği yapma? ile yüksek ?kendini aşma? ve ?sebat etme? agresyonun belirleyicisiydi. Regresyon analizine genel psikiyatrik belirti düzeyinin bağımsız değişken olarak eklenmesi sonucunda dürtüsellikle mizaç ve karakter özellikleri arasındaki ilişki değişmezken agresyonun belirleyicilerinin alkol bağımlılarında genç yaş ile yüksek psikopatoloji düzeyi; eroin bağımlılarında ise yüksek psikopatoloji düzeyi ile birlikte yüksek ?sebat etme? ve düşük ?işbirliği yapma? olduğu görüldü.Sonuç: Dürtüselliğin belirlenmesinde genel olarak mizaç özellikleri etkiliyken agresyonun belirlenmesinde karakter özellikleri etkilidir. Dürtüsellik düzeyi yaş ve genel psikopatoloji düzeyinden bağımsızdır. Genç alkol bağımlılarında yüksek psikopatoloji şiddeti agresyonu belirlemektedir ve belirleyici olan karakter özelliklerinin etkisi psikopatoloji üzerinden dolaylıdır. Eroin bağımlılarında psikopatoloji şiddeti yüksek ?sebat etme? ve düşük ?işbirliği yapma? ile birlikte agresyonun diğer belirleyicileridir, diğer karakter boyutlarının agresyon üzerine etkisi ise psikopatoloji şiddeti üzerinden dolaylıdır. Alkol ve eroin bağımlılarında kişilik boyutlarının değerlendirilmesi, bağımlılık sürecini olumsuz etkiledikleri bilinen agresyon ve dürtüselliği anlamada ve tedavisini belirlemede önemlidir.

Abstract:
Aim: Higher levels of impulsivity and aggression have an influence on the initiation and perpetuation of alcohol and substance use and the treatment outcome. Also it has been reported that; some of the temperament and character traits are associated with impulsivity and aggression. The aim of this study is to investigate the dimensions of impulsivity and aggression and their relationship with temperament and character traits in alcohol and heroin dependents. While investigating this relationship we aimed to control the effect of the severity of general psychopathology.Methods: We included 94 male alcohol dependent patients and 78 male heroin dependent patients who were hospitalized in Alcohol and Substance Addiction Treatment and Research Center (AMATEM) to our study. 63 male volunteers who had no substance use disorder were included as a control group. Sociodemographic data form, Barrat Impulsiveness Scale-11(BIS-11), Buss Perry Aggression Questionnaire (BPAQ) were applied to the patients and the control group. Symptom Check List (SCL-90) and Temperament and Character Inventory(TCI) are applied to patients in addition to previous scales.Results: Impulsivity and aggression levels were higher in alcohol and heroin dependent groups than the control group. ?Hostility? dimension of BPAQ and ?motor impulsivity? dimension of BIS-11 discriminated the alcohol dependents from the control group. ?Physical aggression? dimension of BPAQ and ?nonplanning impulsivity? dimension of BIS-11 discriminated the heroin dependents from the control group. In alcohol dependent patients, predictors of high level of impulsivity were high ?novelty seeking? and ?harm avoidance? with low ?reward dependence? and ?self directedness? whereas in heroin dependent patients, predictors of high level of impulsivity were high ?novelty seeking?, low ?persistence? and ?self directedness?. Low ?self directedness? and ?cooperativeness? with high ?self transcendence? and young age were predictors of high level of aggression in alcohol dependent patients. Low ?self directedness? and ?cooperativeness? with high ?self transcendence? and ?persistence? were predictors of high level of aggression in heroin dependents. After addition of ?global severity index? to regression analyses as an independent variable, relationship between impulsivity and temperament and character dimensions did not change whereas predictors of aggression were severity of psychopathology and low age in alcohol dependents and severity of psychopathology with high ?persistence? and low ?cooperativeness? in heroin dependents.Conclusion: We found that; temperament traits have an influence on determination of impulsivity and character traits have an influence on determination of aggression. The relationship between impulsivity and personality dimensions are independent from age and severity of psychopathology. In young alcohol dependent patients severity of psychopathology is a predictor of high level of aggression and the relationship between character dimensions and aggression is indirect through psychopathology. In heroin dependents severity of psychopathology with high ?persistence? and low ?cooperativeness? are predictors of high level of aggression and the association between other character dimensions and aggression is indirect through psychopathology. Investigating the personality dimensions in alcohol and heroin dependents is important to determine the treatment and to understand impulsivity and aggression which are known to have negative influence on dependence.