Türkiye-Hindistan ilişkileri (1919-1947)
Turkey-India relations in 1919-1947
Yazar: BAHAR İZMİR
Danışman: PROF. DR. TEMUÇİN F. ERTAN
Ankara Üniversitesi / Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Hindistan = India ; Türk-Hindistan ilişkileri = Turkish-Indian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Türk devletleri çok eski devirlerden beri Hindistan coğrafyasına büyük ilgi duymuştur.
Babür İmparatorluğu ve 19. yüzyılda oluşturulan İngiliz sömürgeciliği boyunca Hint
alt kıtası ile ilişkilerin devamlılığı Osmanlı Devleti üzerinden gelişmiştir. Özellikle
Sultan II. Abdülhamit Dönemi'nde Hilafet kurumunun Panislamist bir düzlemde güncellenmesiyle birlikte Türk-Hint ilişkilerinde yeni bir dönem başlamıştır. Halifelik kaldırılıncaya kadar iki ülke arasındaki ilişkiler bu kurumun etrafında şekillenmiştir.
Trablusgarp Savaşı'ndan Türk Bağımsızlık Mücadelesine kadar Hindistan'ın Osmanlı
Devleti'ne/Türkiye'ye yaptığı yardımlarla bu ilişkiler pratik bir boyut kazanmıştır.
Hindistan'ın bir İngiliz sömürgesi olması hasebiyle Türkiye-Hindistan arasındaki ilişkilerde, Hilafet kadar önemli bir başka faktör de dönemin başat emperyalist devleti
olan İngiltere olmuştur. Geçmişi 19. yüzyıla uzanan Hindistan'daki anti-kolonyal milliyetçi hareket, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Türkiye'de ortaya çıkan anti-emperyalist milliyetçi harekete ideolojik bir yakınlık duymuş; Anadolu'daki hareketi maddî
ve politik anlamda desteklemiştir. Bu dönemden itibaren ikili ilişkilerde İngiliz karşıtlığı ortak kader olmuş ve sürece Panislamist bir dayanışma damgasını vurmuştur. Bu
doğrultuda, Türk ve Hint milliyetçileri İngiliz hegemonyasına karşı ortak bir anti-emperyalist dil ve söylem geliştirebilmişlerdir. Türk Bağımsızlık Mücadelesi'nin başarıyla sonuçlanmasının ardından ise Türkiye'de cumhuriyetin ilanı, Halifeliğin kaldırılması, milliyetçi ve laik esaslara göre bir devletin inşası, her iki ülke arasındaki ilişkilere yeni bir istikamet vermiştir. Türkiye'nin laik ve milliyetçi esaslar üzerine kurulu
modernleşme hamleleri, dış politika ilkelerinde birtakım kimlik değişimlerini beraberinde getirmiştir. 1924'e kadar Hilafet merkezli gelişen ilişkilerde Türkiye'nin geçirmiş olduğu kimlik dönüşümü dolayısıyla, iki ülke ilişkilerini karakterize eden Panislam motifleri artık anlamını yitirmiştir. Bu bağlamda, tarih boyunca Hilafet odağında
kurulan ilişkiler, 1924 sonrasında gerçekten de ciddi manada sarsılmış ve durma noktasına gelmiş midir? Her iki ülke açısından da önemli bir kırılmayı temsil eden 1924
sonrasında ilişkilerdeki boşluğu ne doldurmuştur? Laik ve milliyetçi Türkiye ile laik
ve milliyetçi Hindistan arasındaki ilişkiler hangi parametreler üzerinden yürümüştür?
İkili ilişkiler İngiliz hegemonyasının gölgesinde nasıl şekillenmiştir? Türkiye-Hindistan-İngiltere üçgenindeki bu tezde Hilafet öncesi ve sonrasındaki ilişkilere bu perspektiften bakılmış, özellikle 1924 sonrasında ilişkileri belirleyen yeni paradigmalar üzerinde durulmuştur. Bu tezde, 1919'dan 1947 yılına kadar uzanan dönemde Türk-Hint
ilişkilerinin tüm kırılmalara rağmen dinî, siyasî, ekonomik ve kültürel boyutlarıyla devam ettiği savunulmaktadır. İki ülke ilişkilerinin 1919-1947 arasındaki birçok kırılmaya rağmen süreklilik arz ettiği iddiası, dönemin Türk, Hint ve İngiliz kaynakları ışığında temellendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hilafet, Hindistan, Hint İstiklal Hareketi, Hint Müslümanları, İngiltere, Millî Mücadele, Sömürgecilik, Türkiye, Türk-Hint.

Abstract:
Turks have attached a deep interest to Indian subcontinent since ancient times. Especially starting with Mughal Empire and the British colonialism in India established in
19th century, the continuity of relations with India developed through the Ottoman
Empire. Particularly with the effect of Ottoman Khilafat which was transformed into
an instrument of Panislamism during Abdulhamit II, a new era begun in Turkish-Indian relations. Until the Khilafat was abolished in 1924, bileteral relations between
Turkey and India were shaped around this religious and political institution. From the
Tripoli War to the Turkish War of Independence, these relations gained a practical
dimension with the aid provided to the Ottoman Empire/Turkey by India. Considering
the fact that India was a British colony, another component as significant as the Khilafat in the relations between Turkey and India was United Kingdom, leading imperialist state of the time. The anti-colonial nationalist movement in India which dates
back to 19th century, positioned ideologically close to the anti-imperialist nationalist
movement that proceeded in Turkey after the First World War and nationalist elements
of India supported the nationalist movement in Anatolia both financially and politically. Since this period, anti-Britishness has become a common destiny in bilateral
relations and the ideology of Panislam characterized the relations by centering the relations on the focus of Khilafat. Accordingly, Turkish and Indian nationalists were
able to develop a common anti-imperialist language and discource against British hegemony. After the achievement of Turkish National War, the proclamation of the Republic of Turkey, the abolition of the Khilafat and the construction of a state according
to secular principles gave a new direction to bilateral relations. Turkey's modernization
moves based on secular and nationalist principles paved the way for some identity
changes in foreign policy principles. Panislam motifs that characterized the relations
between the two countries have lost their meaning, due to the identity transformation
that Turkey went through in the relations. In this context, were the relations established
in the center of the Khilafat throughout history really shaken after the abolition of
Khilafat and came to a standstill? What filled the gap in relations after abolution of
Khilafat in 1924 which represents an important turning point for relations? Which parameters started to shape the relations between secular, nationalist Turkey and secular, nationalist India after 1924? How were bilateral relations shaped in the shadow of British hegemony? In this thesis, the relations in the triangle of Turkey-India-England
before and after the Khilafat were analyzed as an undivided process and new paradigms that determined the relations especially after 1924 were searched into. The thesis claims that Turkish-Indian relations in the period from 1919 to 1947 constitutes a
stability with their religious, political, economic and cultural dimensions despite all
the breaks. The study asserts that the relations of Turkey and India were showing a
stable character despite many fractures between 1919-1947 in the light of Turkish,
Indian and British sources of the period.

Keywords: Colonialism, India, Indian Muslims, Indian National Movement, IndoTurkish, Khilafat, Turkey, Turkish War of Independence, United Kingdom.