Çölyak teşhisi için 0-5 yaş arası çocuklarda yapılmış olan serolojik test değerlerinin, daimi dişlerde görülen mine defektleri ile ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between the serological test values for the diagnosis of celiac in children between 0-5 years and enamel defects in permanent teeth
Yazar: DENİZ BAŞARAN
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM BAKKAL
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Azı dişleri = Molar ; Dental mine = Dental enamel ; Dişler = Teeth ; Seroloji = Serology ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Çocuklar = Children ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İmmünoglobülin A = Immunoglobulin A

Özet:
Büyük azı ve kesici diş hipomineralizasyonu (BAKH), diş minesinin gelişimsel bir kusurudur. Birincil olarak birinci daimi azı dişlerinin minesini etkiler fakat, kesici dişleri de içerebilir. BAKH'ın nedeni hala belirsizdir ve yapılan araştırmalar, defekt ile ilişkili çevresel veya genetik kaynaklı olabilen çok faktörlü bir etiyolojiyi işaret etmektedir. Araştırmamızın amacı çölyak hastalığı (ÇH) teşhisi için 0-5 yaş arası çocuklarda yapılmış olan serolojik test değerlerinden biri olan doku transglutaminaz (tTG) IgA'nın, BAKH lezyonlarının varlığı ile ilişkisinin değerlendirilmesidir.
Araştırmaya Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Polikliniği'ne ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne Ocak 2009 - Aralık 2019 tarihleri arasında ÇH şüphesiyle başvurup doku transglutaminaz (tTG) IgA serolojik testi yaptıran, Ocak 2004 ila Haziran 2019 doğumlu, muayene sırasında 6-18 yaş aralığında olan 54 çocuk hasta dahil edildi. Ağız içi muayene ve serolojik test sonuçlarına göre; BAKH ve/veya ÇH teşhis edilen 24 çocuk ile çalışma grubu ve BAKH ve ÇH'si olmayan 30 çocuk ile kontrol grubu oluşturulmuştur. Ağız-diş muayenesine gelen çocukların klinik muayeneleri reflektör ışığı altında ayna ve sond yardımı ile dişler ıslak ve temizken yapıldı. Ad, soyad, cinsiyet, doğum tarihleri ve muayene tarihleri kaydedildi. ÇH ile ilişkili oral ve gastrointestinal semptomlar, serolojik test değerleri, intraoral muayene bulguları (dmft/DMFT indeksi) ve gelişimsel mine defektine sahip çocuklarda Aine'nin sınıflamasına göre BAKH lezyonları kaydedildi. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı. Parametrelerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro Wilks testleri ile değerlendirilmiş ve normal dağılım göstermediği bulunmuştur. Normal dağılım göstermeyen niceliksel parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Mann Whitney U test, niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Fisher's Exact Ki-Kare testi ve Continuity (Yates) Düzeltmesi kullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
İstatistiksel analiz sonucu gruplar arasında oral ve gastrointestinal semptomlar açısından anlamlı farklar bulunmamıştır. DMFT/dmft değerleri, çalışma grubunda yüksek olmasına rağmen, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. BAKH lezyonlarının görülme olasılığı ve tTG IgA değerleri çölyak hastalarında anlamlı derecede yüksek bulunurken, BAKH lezyonlu diş sayısı ve defekt derecesi açısından tTG IgA serolojik test değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon görülmemiştir.
Çölyak hastası çocuklarda mine defektlerinin oluşma ihtimalinin yüksek olması ve spesifik bir mine defekti olan BAKH lezyonlarının çölyak hastalığı ile ilişkisinin incelenmesi bu lezyonların erken teşhisi için büyük önem taşımaktadır. ÇH'yi, BAKH lezyonları ile ortak paydada buluşturan yeni çalışmaların yapılması bu çocukların ağız-diş sağlığının sağlanmasında ve idamesinde büyük önem taşımaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Büyük azı ve kesici diş hipomimeralizasyonu (BAKH), çölyak hastalığı, doku transglutaminaz (tTG) IgA

Abstract:
Molar incisor hypomineralization (MIH) is a developmental defect of tooth enamel. It primarily affects the enamel of first permanent molars and may include incisors. The cause of MIH is still unclear and studies suggest a multifactorial etiology associated with the defect, which may have been due to an environmental or genetic origin. The aim of our study is to evaluate the relation of tissue transglutaminase (tTG) IgA, which is one of the serological test performed in children aged 0-5 years, with MIH lesions for the diagnosis of celiac disease (CD).
This study was conducted depending on the data of 54 children, aged 6-18 years, who were born between Jan 2004 and June 2019. They were among the patients of Bezmialem Vakıf University Faculty of Medicine, Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition Polyclinic and Bezmialem Vakıf University Faculty of Medicine, Pediatric Health and Diseases Clinic; between January 2009 and December 2019 who requested a tissue transglutaminase (tTG) IgA serological test for a suspicion of CD. A study group was formed with 24 children who were diagnosed with MIH and/or CD based on intraoral examination and serological tests, and a control group was formed with 30 children without MIH and/or CD based on intraoral examination and serological tests. The clinical examinations of the children who came to the oral-dental examination were performed under the reflector light, with the help of a mirror and probe, when the teeth were wet and clean. Name, surname, gender, date of birth and examination dates were recorded. Oral and gastrointestinal symptoms associated with CD, serological test values, intraoral examination findings (dmft/DMFT index), and MIH lesions were recorded according to Aine's classification in children with developmental enamel defects. While evaluating the findings obtained in the study, IBM SPSS Statistics 22 program was used for statistical analysis. The suitability of the parameters to the normal distribution was evaluated by Kolmogorov-Smirnov and Shapiro Wilks tests and it was determined that the parameters did not show normal distribution. Mann-Whitney U test was used for comparisons between two groups of quantitative parameters that did not show normal distribution. Fisher's Exact Chi-Square test and Continuity (Yates) Correction were used to compare qualitative data. Significance was evaluated at the p<0.05 level.
As a result of our study, no significant differences were found between study and control groups in terms of oral and gastrointestinal symptoms. Although DMFT/dmft values were found to be higher in the celiac patient groups, there was no statistically significant difference between the two groups. Although the probability of occurrence of MIH lesions and tTG IgA values were found to be significantly higher in celiac patients, no significant correlation was found with tTG IgA serological test values in terms of the number of teeth with MIH lesions and the degree of defect. 
It is crucial to know that the probability of the formation of MIH lesions is high in children with celiac disease and to diagnose the lesions early. Conducting new studies that meet CD together with BACH lesions on a common ground is also significant in ensuring the oral and dental health of these children.
Keywords: Molar and incisor hypomineralization (MIH), celiac disease, tissue transglutaminase (tTG) IgA