Yaban keçisi Capra aegagrus Erxleben, 1777 (Mammalia: Artiodactyla)'un Batman ilinde doğal yayılış alanlarının ve popülasyon yoğunluklarının belirlenmesi
Determination of natural distribution areas and population densities of Capra aegagrus Erxleben, 1777 (Mammalia: Artiodactyla) in Batman province
Yazar: EYYUP YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERVET ULUTÜRK
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
2020-2022 yılları arasında Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Batman ili sınırlarında sekiz farklı istasyonda gerçekleştirilen saha ve izleme çalışmaları ile doğrudan ve fotokapan gözlem teknikleri kullanılarak yaban keçisinin (Capra aegagrus) dağılış alanları, popülasyon yoğunlukları ve habitat tercihleri tespit edilmiştir. IUCN'nin kırmızı liste ölçütlerine göre duyarlı (VU) kategoride yer alan C. aegagrus türünün izlenmesi için oluşturulan istasyonlarda 2169 gün arazide kalan toplam 12 fotokapana ait 1486 veri elde edilirken çalışmalarda 181 foto kapan-gün değerine ulaşılmış ve başarı oranı 1.98 fotoğraf/100 foto kapan-gün değeri olarak bulunmuştur. C. aegagrus'a ait gerçekleştirilen doğrudan gözlemlerde 307 birey (127 dişi; 82 yavru ve 98 erkek ) tespit edilirken, fotokapanlar ile 360 birey (112 erkek; 131 dişi ve 117 yavru) tespit edilmiştir. Ayrıca, yıllara göre değerlendirilecek olursa fotokapan ile 2020 yılında 59, 2021 yılında 139 ve 2022 yılında ise 162 birey tespit edilirken, doğrudan gözlemlerde 2020 yılında 76, 2021 yılında 79 ve 2022 yılında ise 152 birey tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda, yaban keçisi C. aegagrus'un Batman ilinin kuzey ve güney bölgelerindeki dağlık ve ormanlık alanları tecih ettiği ve 100 Ha alanda ortalama 2.62 oranında muhtemel dağılış gösterdiği anlaşılmaktadır. Çalışma alanında yavru sayısındaki oranın düşük çıkması belli yaştaki dişi ve erkek avcılığının yüksek olmasından kaynaklanmaktadır. Bu veriler ülkemizde dağılış gösteren C. aegagrus hakkında ki mevcut bilgilere önemli katkılar sağlayacağı gibi, gün geçtikçe sayıları daha da azalan yaban keçilerinin habitat tercihlerinin, besin tercihinin ve aktivite desenlerinin belirlenmesinde, daha aktif ve kapsamlı koruma programlarının geliştirilmesine katkıda bulunacaktır.

Abstract:
During the field and monitoring studies carried out in 8 different localities between 2020 and 2022, the distribution areas, population densities and habitat preferences of wild goats (Capra aegagrus) were determined from Batman province in the South-East Anatolian of Türkiye by using camera trap and direct observation techniques. At the stations established for the monitoring of C. aegagrus species which is vulnerable category according to IUCN, a total of 1486 data were obtained from 12 camera traps that remained in the field for 2169 days. 181 camera trap-day values were reached in the studies and the success rate was found to be 1.98 photos/100 camera trap-days. While 307 individuals (127 female; 82 young and 98 male) were detected by direct observations of C. aegagrus, 360 individuals (131 female; 117 young and 112 male) were identified with camera traps. In addition, 59, 139 and 162 individuals were detected by camera traps, while 76, 79 and 152 individuals were detected by direct observations in respect to 2020, 2021 and 2022. As a result of the findings, it was determined that the wild goat C. aegagrus prefers the mountainous and forested areas in the northern and southern regions of Batman province and has a probable distribution of 2.62 on an average of 100 Ha. The low rate of juveniles in the study area is due to the high level of male and female hunting at certain ages. This dataset provides reliable records that contribute to increasing knowledge on the distribution, habitat preferences, diets and activity patterns of the endangered and facilitating the development of more active and comprehensive conservation programs.