Bir grup disleksi tanılı çocukta ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of oral health-related quality of life in a group of children with dyslexia
Yazar: MERVE KAPAR
Danışman: PROF. DR. NURHAN ÖZALP
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Disleksi = Dyslexia ; Okuma güçlüğü = Reading difficulty ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Disleksi okuma güçlüğü ile karakterize bir özel öğrenme güçlüğüdür. Bu
çalışmada, Eylül 2021-Aralık 2021 tarihleri arasında bir özel eğitim merkezinde 8-10
yaş grubu disleksi tanılı çocuklar ve aynı yaş grubu Ankara Üniversitesi Çocuk Diş
Hekimliği bölümüne başvuran sağlıklı çocuklarda ağız sağlığını ve ağız sağlığı ile
ilişkili yaşam kalitesini belirlemek için Türkçe geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış olan
CPQ8-10 ve POQL ölçekleriyle ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesi ölçülmesi
amaçlanmıştır. Çocukların velilerine POQL ölçeğinin veli bildirimi uygulanarak,
velilerin çocuklarının ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitelerini değerlendirilmiş ayrıca
çocuk ve veli cevapları da karşılaştırılmıştır. Çocukların total DMFT/dmft değerleri
kaydedilerek, yaşam kalitesi ölçekleriyle çürük deneyimi arasındaki ilişki
incelenmiştir.
Çalışmanın sonuçlarında disleksi tanılı çocukların ağız sağlığı ile ilişkili yaşam
kaliteleri hem CPQ8-10 hem POQL ölçekleri ile değerlendirildiğinde; sağlıklı kontrol
grubu aynı yaş grubu çocuklar ile disleksi tanılı çocuklar arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık görülmemiştir. CPQ8-10 ölçeğinde kontrol grubunda sadece
"Duygusal İyilik Hali" puanlarının disleksi tanılı gruba göre istatistiksel olarak anlamlı
derecede yüksek olduğu tespit edilmiştir. POQL ölçeği sonuçlarında ölçek alt
başlıklarından "Sosyal Etki" açısından disleksi tanılı gruba oranla kontrol grubundaki
çocukların cevaplarının istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek skorlar verdiği
görülmektedir.
Kontrol grubu çocuk ve velilerin POQL ölçeği değerlendirilmesinde; kontrol
grubundaki çocukların ve velilerinin "fiziksel fonksiyon" puanları açısından,
çocukların skorlarının velilerine oranla istatistiksel olarak anlamlı derecede daha
yüksek değerler sergilediği bulunmuştur. "Rol fonksiyon" puanları açısından,
çocukların skorlarının velilerin skorlarına oranla istatistiksel olarak anlamlı seviyede
düşük değerler sergilediği görülmüştür. "Sosyal etki" puanları çocuklarda, velilerin
cevabına göre anlamlı derecede daha yüksek görülmüştür.
Disleksi tanılı çocuklar ve velilerinin POQL ölçeği sonuçlarında; çocukların
cevap skorları "rol fonksiyon" ölçek alt başlığı puanlarının, bu gruptaki velilerin
cevaplarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük olduğu yani yaşam
kalitesinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Diğer ölçek alt başlığı puanları açısından
ise tüm gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir.
Kontrol grubundaki çocuklar ve disleksi tanılı çocukların DMFT/dmft
değerlerine bakıldığında; sağlıklı grubun "DMFT" (Daimî dişler) indeks değeri 1,2;
disleksi tanılı grubun ise 1,1 olarak bulunmuş ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı
bir fark bulunmamıştır. "dmft" (süt dişleri) indeks değerleri kontrol grubunda 4,9
88
olarak bulunmuşken, disleksi tanılı grupta 3,9 olarak bulunmuş ve aralarında
istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemiştir.
CPQ8-10 ölçeği ile DMFT/dmft indeksi arasında korelasyon değerlendirildiğinde
kontrol grubunda anlamlı bir ilişki görülmemişken; disleksi tanılı grupta "Oral
Semptomlar", "Duygusal İyilik Hali" ve total skorlar açısından dmft değerleri ile
istatistiksel olarak anlamlı korelasyon görülmüştür. POQL ölçeği ile DMFT/dmft
indeksi arasında korelasyon değerlendirildiğinde, disleksi tanılı grup çocuklarda;
DMFT değerleri arttıkça "Fiziksel Fonksiyon" değerleri de artmış ve aralarında
istatistiksel olarak anlamlı korelasyon görülmüştür. dmft değerleri arttıkça "Fiziksel
Fonksiyon" değerleri de artmıştır. Buna göre DMFT/dmft indeksi ile "Fiziksel
Fonksiyon" alt başlık ölçek değeri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon
görülmüştür. Ayrıca disleksi tanılı grup çocuklarda dmft değerleri arttıkça "Sosyal
Etki" değerlerinin de arttığı görülmüş ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir
korelasyon görülmüştür.
Bu bulguların ışığında disleksi gibi öğrenme güçlüğü olan çocukların ağız
sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesini farklı algılayabileceği ve bunların ölçülmesinin
önemi, ayrıca çocuk ve veli beyanlarının bu tip ölçeklerle farklılıklarının
incelenmesinin önemli olduğu düşünülmüştür.

Abstract:
Dyslexia is a specific learning disability characterized by reading difficulties. In
this study, CPQ8-10 and POQL scales, which have proven validity and reliability in
Turkish language, were used to determine oral health and oral health-related quality
of life in 8-10 age group children with dyslexia in a special education center and
healthy children in the same age group who came to the Ankara University Pediatric
Dentistry Department. By applying the parent perception questionnaire of the POQL
scale to the parents of the children, the quality of life of the children's oral health was
evaluated and the answers of the children and the parents were also compared. The
total DMFT/dmft values of the children were recorded and the relationship between
quality of life scales and caries experience was examined.
In the results of the study, when the oral health-related quality of life of children
with dyslexia was evaluated with both CPQ8-10 and POQL scales; There was no
statistically significant difference between the healthy control group and children of
the same age group and children with dyslexia. In the CPQ8-10 scale, only the
"Emotional Well-being" scores in the control group were found to be statistically
significantly higher than the dyslexia group. In the results of the POQL scale, it is seen
that the answers of the children in the control group gave statistically significantly
higher scores compared to the group with dyslexia in terms of "Social Impact" one of
the sub-headings of the scale.
In the evaluation of the POQL scale of the control group children and their
parents; In terms of "physical function" scores of the children in the control group and
their parents, the scores of the children were found to be statistically significantly
higher than those of their parents. In terms of "role function" scores, it was observed
that the scores of the children were statistically significantly lower than the scores of
the parents. "Social impact" scores were found to be significantly higher in children
compared to the answers of the parents.
In the POQL scale results of children with dyslexia and their parents; children's
response scores, "role function" scale subheading scores, were found to be statistically
significantly lower than the answers of the parents in this group, that is, their quality
of life was higher. There was no statistically significant difference between all groups
in terms of other scale subtitle scores.
When the DMFT/dmft values of the children in the control group and children
with dyslexia were examined; "DMFT" (Permanent teeth) index value of the healthy
group was 1.2; The group diagnosed with dyslexia was found to be 1.1, and there was
no statistically significant difference between them. While the "dmft" (deciduous
90
teeth) index values were found to be 4.9 in the control group, it was found as 3.9 in
the dyslexia group, and there was no statistically significant difference between them.
When the correlation between the CPQ8-10 scale and the DMFT/dmft index was
evaluated, there was no significant correlation in the control group; Statistically
significant correlation was observed with dmft values in terms of "Oral Symptoms",
"Emotional Well-being" and total scores in the dyslexia group. When the correlation
between the POQL scale and the DMFT/dmft index was evaluated, in the children
diagnosed with dyslexia; as DMFT values increased, "Physical Function" values also
increased and a statistically significant correlation was observed between them. As
dmft values increased, "Physical Function" values also increased. Accordingly, a
statistically significant correlation was observed between the DMFT/dmft index and
the "Physical Function" subtitle scale value. In addition, as the dmft values of the
children diagnosed with dyslexia increased, the "Social Impact" values also increased,
and a statistically significant correlation was observed between them.
According to these results, it was thought that children with learning disabilities
such as dyslexia may perceive oral health-related quality of life differently and the
importance of measuring these, as well as examining the differences in child and
parent statements with these types of scales.