Paul Ricoeur'de zaman kavramı
The concept of time Paul Ricoeur
Yazar: SEDAT PALA
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE EROĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ricoeur, Paul = Ricoeur, Paul

Özet:
Bu çalışma 20. yy'da yaşamış önemli filozoflarından biri olan Ricoeur'ün zaman 
kavramını ele almaktadır. Filozofun zaman kavramına geçmeden önce felsefe tarihinde 
zaman ile ilgili temel görüşleri, Ricoeur ile bağlantılı olarak ele almaya çalıştık. Farklı 
çağlardaki filozofların zaman kavramlarını ele alan Ricoeur de, bunları özellikle 
"dünyanın zamanı" ve "ruhun zamanı" şeklinde ikiye ayırmaktadır. Bu iki farklı 
yaklaşımın zaman konusunda birbirlerine sürekli aporiler ürettiği ve bunun da kısır bir 
döngünün oluşumuna neden olduğu görülür. Ricoeur, ikisinin de insani olmayan bir 
zaman anlayışı ile hareket ettiğini, dolayısıyla zaman konusundaki aporilerden asla 
kurtulamayacağını söylemiştir. Aralarında diyalektik bir bağ kuran Ricoeur, bu iki zıt 
görüşü sentezlemeye çalışmıştır. Bu nedenle Ricoeur, zamanı farklı bir paradigma ile 
anlamaya ve açıklmaya çalışmıştır. Zamanın insani olabilmesi için 'anlatı'ya dayanması 
gerektiğini iddia eden Ricoeur, zamana ilişkin bütün problemlere metin temelli bir çözüm 
önerisi sunmuştur. Bunun teorik temellerine baktığımızda zamanı bir anlatı formuna 
dönüştürme imkânı veren olayörgüsü ve mimemis kavramları karşımıza çıkmaktadır. 
Olayörgüsü ve Mimesis kavramlarını kendine göre yorumlayan Ricoeur, zamanı bir 
anlatıya dönüştüme imkânı veren bu kavramlar aracılığıyla hipotezini temellendirmeye 
çalışmaktadır. Ricoeur'ün projesi; zamanın, anlatı sayesinde insanileşmesiyle birlikte
daha anlaşılır ve daha kavranabilir bir yapıya dönüşecek olmasıdır. Anlatı ile önce bir 
biçim kazandırılmış olan zaman, böylece insan tarafından farklı biçimlere de 
dönüştürülmeimkânı kazanmış olur. Şüphesiz zamanın insan tarafından biçimlendirildiği 
en büyük yapı tarihtir. Ricoeur, tarihin nasıl yazılacağının ilke ve kurallarının felsefesini 
yapmaktır. Tarihin de anlatının bir dolayımı olduğunu iddia eden Ricoeur, tarihi doğa 
bilimleri statüsüne yerleştiren görüşlerle hesaplaşmaya kalkışmaktadır. Ricoeur, zamanın 
anlatı olduğu iddiasını, sanat eserlerindeki kurmaca zaman üzerinden de temellendirmeye 
çalışır. Ricoeur bu durumda anlatıyı dalga dalga genişleterek zamanın tüm biçimlerinde 
karşımıza çıkarır. Zamanın anlatı olduğu, tarih tarafından onaylandıktan sonra 
kurmacanın onayına sunulur. Kurmaca ise, zamanın anlatı olduğunu onaylamakla kalmaz, 
zamanın estetize edilmiş bir imkanını sunar.

Anahtar Kelimeler: Felsefe Tarihi, Zaman, Anlatı, Mimesis, Ricoeur

Abstract:
This study deals with Ricoeur's concept of time, one of the most important philosophers 
of the 20th century. Before moving on to the philosopher's concept of time, we have tried 
to deal with the basic views on time in the history of philosophy in relation to Ricoeur. 
Ricoeur, who deals with the concepts of time of philosophers of different ages, divides 
them into two, especially "the time of the world" and "the time of the soul". It is seen that 
these two different approaches to time constantly produce aporia for each other and this 
leads to the formation of a vicious circle. Ricoeur says that both of them act with an 
inhuman understanding of time, and therefore can never get rid of aporias about time. 
Establishing a dialectical link between them, Ricoeur tried to synthesize these two 
opposite views. Therefore, Ricoeur tried to understand and explain time with a different 
paradigm. Claiming that time must be based on 'narrative' in order to be human, Ricoeur 
offered a text-based solution to all problems related to time. When we look at the 
theoretical foundations of this, we come across the concepts of plot and mimesis that 
allow us to transform time into a narrative form. Ricoeur, who interprets the concepts of 
plot and mimesis in his own way, tries to justify his hypothesis through these concepts 
that allow time to be transformed into a narrative. Ricoeur's project is that time will turn 
into a more comprehensible and graspable structure with its humanization through 
narrative. Time, which is first given a form through narrative, thus gains the possibility 
of being put into different forms by human beings. Undoubtedly, history is the greatest 
structure through which time is shaped by human beings. Ricoeur's aim is to philosophize 
the principles and rules of how to write history. Claiming that history is also a mediation 
of narrative, Ricoeur attempts to come to terms with views that place history in the status 
of natural sciences. Ricoeur also tries to justify his claim that time is narrative through 
the fictional time in works of art. In this case, Ricoeur expands the narrative wave by 
wave and presents it in all forms of time. That time is narrative is confirmed by history 
and then submitted to the approval of fiction. Fiction, on the other hand, not only confirms 
that time is narrative, but also offers an aestheticized possibility of time.

Keywords: History of Philosophy, Time, Narrative, Mimesis, Ricoeur