Akış tipi ilaç üretim tesisinde çizelgeleme problemi ve uygulaması
Schedule problem and application in flow type pharmaceutical facility
Yazar: GÖKAY GÖRKEM GÜNDAY
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN FIĞLALI
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
İlaç üretimi mevsimsel değişken üretim-satış rakamları olan,  yoğun satış dönemlerinde ürünlerin anlık olarak tedarik kesintileri yaşanmaktadır. Tedarik kesintilerinin olduğu dönemlerde hasta tedavisine ara veremeyeceği için aynı tedaviye hizmet eden muadil ilaç kullanmaktadır. Bununla birlikte ilaç üretimi için gerekli olan fiziksel şartlar, ortamın şartları ve temizliği için harcanan enerji maliyeti yüksek üretim maliyetlerine neden olmaktadır. Yüksek üretim maliyetleri ile birlikte yeni üretim ekipmanı yatırımı yapılması pandemi sonrasına hem kur kaynaklı hem de tedarik kaynaklı problemlerden dolayı devreye alma sürelerinin çok uzamasına neden olmuştur. Çalışmanın yapıldığı işletmenin üretimine uzun yıllar rekabet edebilir şekilde devam edebilmesi için üretim verimliliğini artırmaktan başka şansı kalmamıştır. Üretim çizelgeleme üretim içindeki verimliliği etkileyen en büyük etkenlerden biridir. İlaç üretimine özgü olan bazı kısıtlardan ötürü işlerin çizelgelemesine göre toplam tamamlanma zamanında değişiklikler birim zamanda üretilen ürün miktarını etkilemektedir. Akış şeklinde olan ilaç üretiminde birden çok makine ve birden çok rota bulunmaktadır. İlaç üretiminin yapısı gereği her ürüne özgü belirli bir süre üretim yapıldıktan sonra temizlik yapılması gerekir. Çizelgeleme içinde ürünler belirli süre üretim yapıldıktan sonra temizlik yapılır ya aynı ürün ile üretime devam edilir ya da sıradaki ürüne geçilir.  Bu ilaç üretimine özgü temizlik süreleri, rota ve üretim makinelerinin çeşitliliği içinde toplam tamamlanma süresini en küçük olacak şekilde çizelgeleme probleminin çözümünü bulmak genellikle en çok araştırılması yapılan konudur. Bu ölçekteki bir problemin matematiksel model ile çözümü zor ve uzun olacağı için metasezgisel yöntemlere başvurulmuş ve elde edilen sonuçlar ile işletmenin el ile yaptığı çizelgelemenin performans karşılaştırılması yapılmıştır. Elde edilen sonuçların işletmeye sağlamış olduğu faydanın ekonomik sonucu da paylaşılmıştır.

Abstract:
Pharmaceutical production has season effect in the sector, and instant interruptions in drug supply cause branded products to be abandoned quickly by customers. However, the physical conditions required for drug production, the environmental conditions and the energy cost for cleaning cause high production costs. Investing in new production equipment together with high production costs caused the commissioning times to be very long after the pandemic, due to both currency-related and supply-related problems. In order for the company to continue its production competitively for many years, it has no other choice but to increase its productivity. Production scheduling is one of the biggest factors affecting productivity in production. Unlike other businesses, due to some constraints in drug production, changes in the total completion time according to the scheduling of the works, that is, it affects the amount of product produced in unit time. There is a dedicatet maximum working time without cleaning operation for each product. If the total working time is out of the limitations the cleaning operation will be performed and than the production will go on same product or new product. There are more than one machine and more than one route in the production of pharmaceuticals, the production structure of which is in the form of flow. Since it would be difficult and long to solve a problem of this scale with a mathematical model, metaheuristic methods were applied and the performance comparison of the results obtained with the manual scheduling of the enterprise was made.