Türkiye'de sermaye piyasası aracı kurumlarının etkinlik ve verimlilik analizi (2000-2008 dönemi)
Turkey?s capital market intermediaries analysis of the effectiveness and efficiency
Yazar: MEHMET REŞİT DİNÇER
Danışman: PROF. DR. AHMET BURÇİN YERELİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aracı kurumlar = Intermediary institutions ; Etkinlik = Efficiency ; Hisse senetleri = Stocks ; Sermaye piyasası = Capital market ; Sermaye piyasası kurumları = Capital markets institutions ; Türkiye = Turkey ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Sermaye piyasası, makroekonomik büyümeye, sermayenin tabana yayılıp gelir dağılımın dengelenmesine, açıklık, şeffaflık ve piyasa ekonomisi kültürünün yaygınlaşmasına katkıda bulunmaktadır.Serbest piyasa ekonomisi modelinde sermaye piyasaları, girişimcilere uzun vadeli fon sağlayarak, ekonomik kalkınmaya ve sermayenin tabana yayılması suretiyle de sosyal barışa önemli katkı sağlamaktadır. Sermaye piyasalarının en önemli kurumlarından birisi, aracılık faaliyetlerini yerine getiren aracı kurumlardır.Bu çalışmanın amacı Türkiye aracı kurum sektörünün piyasa yapısını inceleyerek, 2000-2008 yılları arasında faaliyet gösteren ve alım satıma aracılık yetki belgesine sahip olan 63 aracı kurumun etkinliklerini ve verimliliklerini ölçmektir.Etkinlik ölçüm yöntemi olarak işletmelerin birbirleri arasında göreli kıyaslama yapabilmelerini sağlayan, çok girdi ve çok çıktıyı aynı anda analiz edebilen bir teknik etkinlik analizi olan Veri Zarflama Analizi ve Malmquist endeksi kullanılmıştır.Sektörün piyasa yapısı ve faaliyetleri dikkate alınarak, gerçekleştirdikleri sabit getirili menkul kıymet işlem hacmi, hisse senedi işlem hacmi ve faaliyet gelirleri çıktı, özsermaye, şube sayısı, personel sayısı ve faaliyet giderleri girdi olarak değerlendirilmiş, analiz ölçeğe göre değişken getirili ve çıktı odaklı olarak ele alınmış ve yorumlanmıştır.Yapılan analiz sonucunda gözlem kümesini oluşturan 63 aracı kurumun büyük kısmının etkinsiz olarak faaliyette bulundukları anlaşılmış, her bir aracı kurum için yapılan detaylı analizler sonucunda aracı kurum yönetimine, etkin olarak faaliyetlerini sürdürebilmelerine yardımcı olabilecek bilgiler ortaya konulmuştur.Anahtar SözcüklerSermaye piyasası, aracı kurum, etkinlik ve verimlilik, veri zarflama analizi, malmquist endeksi

Abstract:
The capital markets has contributed to macroeconomic growth, balance of the income distribution by the help of income spread to the lower levels, openness, transparency and the expansion of market economy culture.Giving long?term funding to the entrepreneurs, capital markets in a free market economy model provide an important contribution to economic development. Capital markets also contribute to the social peace by way of dispersing the core capital to the lower levels. One of the most important institutions of the capital markets is the financial intermediaries which make intermediation.By examining the market structure of Turkey?s brokerage sector, the purpose of this study is to measure the effectiveness of the 63 brokerage firms which had operations between the years of 2000?2008 and had the certificate of authority in the field of brokerage for the purpose of the trading activities.The technical efficiency analysis, DEA and Malmquist index, were used as method of effectiveness measuring. This analysis enables the enterprises to make relative comparison within them and to analyze too many inputs and outputs at the same time.Taking into account the industry?s market structure and activities, the realized fixed income securities trading volume, stock trading volume and operating incomes were evaluated as the output; equity, operation expenses, number of branches and staff were evaluated as the input. Analysis was taken up and interpreted as the variable income and output oriented according to measuring.As a result of the analysis, it was understood that the majority of the 63 brokerage houses making up the observation set made operations not effectively. As a result of the detailed analysis made for each intermediary, the brokerage management received the information that would help them to attain the effectiveness in their activities.Key WordsCapital market, brokerage firm, effectiveness and efficiency, data envelopment analysis,malmquist index