Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi çocuk genetik bilim dalı polikliniğine başvurmuş otizm spektrum bozukluğu tanılı hastaların altta yatan genetik nedenler açısından retrospektif değerlendirilmesi
A retrospective evaluation of patients diagnosed with autism spectrum disorder in terms of underlying genetic causes who applied to Hacettepe University İhsan Doğramaci children's Hospital pediatric genetics department outpatient clinic, hacettepe university faculty of medicine, department of pediatrics
Yazar: ELİF İŞLER
Danışman: PROF. DR. PELİN ÖZLEM ŞİMŞEK KİPER
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu, sosyal iletişimde eksikliklerin yanısıra kısıtlı, tekrarlayan davranışlar, ilgi ve faaliyetler ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizm poligenik kalıtım gösteren ve çeşitli çevresel faktörlerden etkilenen heterojen bir etiyolojiye sahiptir. Günümüzde geneti k etiyoloji hastaların %10-25'inde tanımlanabilmektedir. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Genetik Hastalıkları Polikliniği'ne 01 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2021 tarihleri   arasında başvurmuş, otizm spektrum bozukluğu tanısı olan ve genetik etiyoloji saptama amacıyla tetkik edilmiş 260 hastanın demografik özellikleri, anne-babanın gestasyon sırasındaki yaşları, minör dismorfik bulguları, yapısal anomalileri , eşlik eden komorbiditelerin varlığı ve uygulanmış genetik tetkikler ve elde edilen sonuçlar retrospektif şekilde değerlendirilmiştir. Hastaların %54,2'sinde (n=141) üç ve daha fazla minör dismorfik bulgu, %32,3'ünde yapısal anomali bulunmaktaydı. Eşlik eden global gelişim geriliği hastaların %55,4'ünde (n=144), epilepsi %16,9'unda (n= 44) saptandı. Beyin MRG uygulanmış hastalarda en sık görülen bulgular anormal sinyal intensitesi, ventriküllerde genişleme ve asimetri ve korpus kallozum anomalileri idi. Üç veya daha fazla minör dismorfik bulgu saptanan hastalarda yapısal anomali bulunma ve global gelişim geriliği eşlik etme durumu anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Hastaların 51'inde (%19,6) klinik fenotipi açıklayacak genetik değişiklik olduğu tespit edildi. Hastaların 209'unda (%80,4) etiyolojik değerlendirmede en az bir genetik test yapılmış olmasına rağmen genetik bir etiyoloji saptanmadığı görüldü. Genetik tanı almış hastalarımızın (n=51) %39'2'sinde (n=20) kopya sayısı değişikliği, %35,29'unda (n=18) tek gen hastalığı, %17,6'sında (n=9) trinüklotid tekrarı hastalığı ve %7,8'inde (n=4) kromozom hastalığı olduğu saptandı. Genetik tanısı olan hastalarda global gelişim geriliği, epilepsi, yapısal anomali ve üç veya daha fazla minör dismorfik bulgu varlığının, genetik tanısı olmayan hastalara göreanlamlı şekilde yüksek olduğu saptandı.

Abstract:
Autism spectrum disorder is a neurodevelopmental disorder characterized by deficits in social communication, along with restricted, repetitive behaviors, interests, and activities. Autism has a heterogeneous etiology showing polygenic inheritance and being influenced by various environmental factors. Currently, the genetic etiology can be identified in about 10-25% of patients. In this study, the demographic characteristics, parental ages during gestation, and the presence of minor dysmorphic features, structural anomalies, and accompanying comorbidities along with the results of genetic tests of 260 patients diagnosed with autism spectrum disorder who applied to Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital Pediatric Genetics Outpatient Clinic between the dates January 01, 2016, and December 31, 2021 and were examined retrospectively. In 54.2% of the patients (n=141), three or more minor dysmorphic features were observed, and structural anomalies were present in 32.3% of patients. Accompanying global developmental delay was found in 55.4% (n=144) of patients, and epilepsy was detected in 16.9% (n=44). The most common cranial MRI findings were abnormal signal intensities, ventricular enlargement and asymmetry, and corpus callosum anomalies. The presence of structural anomalies and accompanying global developmental delay was significantly higher in patients with three or more minor dysmorphic features. Genetic diagnosis consistent with the clinical phenotype was present in 51 patients (%19,6). It was observed that no genetic etiology could be established in 209 (80.4%) patients although at least one genetic test was performed. In patients with a genetic diagnosis, copy number variations were represented in 39.2% (n=20), single gene disorders in 35.29% (n=18), trinucleotide repeat disorders in 17.6% (n=9), and chromosomal disorders in 7.8% (n=4) of patients. The presence of global developmental delay, epilepsy, structural anomalies, and three or more minor dysmorphic features was significantly higher in patients with a genetic diagnosis compared to that of the patients without a genetic diagnosis.