Ankara'da özel bir eğitim ve rehabilitasyon merkezinde tedavi gören serebral palsi tanılı çocuk sahibi olan ailelerde sağlık okuryazarlığının incelenmesi
Investigation of health literacy in families with children with cerebral palsy treated in a special education and rehabilitation center in Ankara
Yazar: MEHMET FATİH HALATCI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NECMİ İLHAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile = Family ; Ankara = Ankara ; Bakım verenler = Caregivers ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Serebral palsi = Cerebral palsy

Özet:
Sağlık okuryazarlığı bireylerin, sağlıklı olmayı teşvik edecek ve sürdürecek şekilde bilgiye erişme, bilgiyi anlama ve kullanma becerisi ve motivasyonunu belirleyen bilişsel ve sosyal becerileri temsil eder. Bu çalışmanın amacı Ankara'da özel bir eğitim ve rehabilitasyon merkezinde tedavi gören serebral palsi (SP) tanılı çocuk sahibi olan ailelerde sağlık okuryazarlığının (SOY) incelenmesidir. Çalışma kesitsel tipte bir araştırmadır. Kasım 2019– Ocak 2020 tarihleri arasında Ankara'da özel bir eğitim ve rehabilitasyon merkezinde tedavi gören ve SP tanısı konmuş hastaların aile bireyleri dâhil edildi. Bireylere çalışma hakkında bilgi verildi ve bireylerden çalışmaya katılmayı kabul edenlerin sosyo-demografik bilgileri alındı. Daha sonra hastaya bakım veren aile bireyine Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği 32 – TSOY 32 uygulandı. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS programının 15.0 versiyonu kullanılarak önceden planlanan istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında ki-kare analizi kullanılmıştır. 	Çalışmaya 156 (%78,0) kadın ve 44 (%22,0) erkek olmak üzere 200 kişi katıldı. Araştırmaya dahil edilen annelerin yaş ortalaması 36,35±8,24, yaş ortancası 36,0(18,0-62,0), babaların yaş ortalaması 39,43±8,41, yaş ortancası 39,0(25,0-62,0)'dır. TSOY-32 ile saptanan SOY düzeyi yetersiz SOY %25,0, sorunlu-sınırlı SOY %39,0, yeterli SOY %26,5, mükemmel SOY %9,5 şeklinde bulundu. Yetersiz-sorunlu sağlık okuryazarlığı %64,0 bulundu. SOY düzeyinin eğitim, çalışma durumu, ekonomik durum ve benzeri birçok faktörle doğrudan ilişkili olduğu gösterilmiştir. SOY düzeyi ciddi bir halk sağlığı problemi olarak karşımıza çıkmakta olup hem bakım vereni hem de bakım verilen çocuğu etkilemektedir. SOY'un geliştirilmesinin sağlığını koruma, geliştirme ve rehabilete etmede önemli katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Sp'li bireylerde de bakım verenlerin SOY düzeyinin geliştirilmesinin çocuğun sağlığında ve hastalığın tedavisinde önemli rol oynayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Health literacy represents cognitive and social skills that determine the ability and motivation of individuals to access, understand and use information in a way that encourages and maintains health. The aim of this study is to examine health literacy (HL) in families with children diagnosed with cerebral palsy (CP) treated at a special education and rehabilitation center in Ankara. The study is a cross-sectional study. Family members of patients who were treated at a special education and rehabilitation center in Ankara between November 2019 and January 2020 and diagnosed as CP were included. Individuals were informed about the study and socio-demographic information of individuals who agreed to participate in the study was obtained. Later, Turkey Health Literacy Scale to patients' family caregivers - 32 TSOY applied. In the statistical analysis of the data, previously planned statistical methods were applied using the 15.0 version of the SPSS program. Chi-square analysis was used to compare categorical data. 200 people, 156 (78.0%) females and 44 (22.0%) males, participated in the study. The average age of the mothers included in the study is 36.35 ± 8.24, the median age is 36.0 (18.0-62.0), the average age of the fathers is 39.43 ± 8.41, the median age is 39.0 (25.0- 62.0) d. The level of HL determined by TSOY-32 was found as inadequate HL 25.0%, problem-limited HL 39.0%, adequate HL 26.5%, excellent HL 9.5%. Inadequate-problematic health literacy was 64.0%. It has been shown that the level of HL is directly related to many factors such as education, employment status, economic status and so on. HL level is a serious public health problem, affecting both the caregiver and the child being cared for. It is thought that the development of HL will make an important contribution in protecting, developing and rehabilitating the health. It is thought that improving the HL level of caregivers will also play an important role in the health of the child and in the treatment of the disease.