Osmanlı zirai sektörünün kapitalist dünya pazarlarına eklemlenmesi:1844-45 bölgesel karşılaştırma
The incorporation ottoman agrarian sector to the world capital market: 1844-1845 a regional comparison
Yazar: DERVİŞ TUĞRUL KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH MESUD KÜÇÜKKALAY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi tarihi = Economic history ; Kapitalizm = Capitalism ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Ticaret = Trade ; Uluslararası pazarlar = International markets ; Yunanistan-Selanik = Greece-Selanik ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu çalısma Basbakanlık Osmanlı Arsivleri'nde yer alan maliye, varidat,Temettuat kodu (ML. VR. TMT) defterlere dayanılarak bir iktisat tarihi çalısmasıolarak kaleme alınmıstır. 1844?45 yıllarına ait Osmanlı'nın İzmir ve Selanik gibiticaret merkezi kırsalları ile iç bölge kırsallarına iliskin belgelerden elde edilenveriler kullanılarak, Osmanlı zirai sektörünün kapitalist dünya pazarlarına eklemlenmeboyutu ve süreci kantifiye edilmeye çalısılmıstır. Çalısmada çözümlenmekistenen temel soru; Osmanlı Devleti'nin ticaret bölge kırsalları ile iç bölge kırsallarıbirlikte mi yoksa yalnızca ticaret bölgesi kırsalları mı kapitalist dünya pazarlarınaeklemlenmistir seklinde formüle edilebilir.Söz konusu problemden hareketle bu çalısmada, İzmir ve Selanik gibi ticarisehirlerin hinterlandından beser köy toplam 10 köy (375 hane), bir iç bölgeolan Aksehir kırsalından da 10 köy (434 hane) alınarak, iki örneklem grubu olusturulmustur.Olusturulan örneklemlerde yer alan köylere ait meslek, servet, gelirve vergi yapılarına iliskin veriler; 1844?45 yıllarında yapılan temettuat sayımlarınaait belgelerin transkripsiyonu sonucu elde edilerek, Ek 1 ve Ek 2'de yer alantablolarda toplulastırılmıstır. Ek 1 ve Ek 2'de gösterilen veriler, iktisat teorisi veistatistik bilimlerinin araçları kullanılarak, örneklem gruplarının gelir dağılımı, servetdağılımı ve vergi yapılarının Gini katsayıları ve standart sapmaları hesaplanmıstır.Bunun yanında Lorenz eğrisi ve serpilme diyagramı yardımıyla örnekviilemlerin gelir ve mülkiyet dağılımları ortaya koyulmaya çalısılmıstır. Söz konusubu hesaplamalar örneklemlerin kapitalist dünya pazarlarına eklemlenmesininboyutlarını test etmek amacıyla yapılmıstır.Çalısmada her iki örneklem grubu sözü edilen 4 kategoride karsılastırmaya tabitutularak bölgelerin benzerlik ve farklılıklar bağlamında, kapitalist pazarlara eklemlenipeklemlenmedikleri karsılastırmalı olarak ortaya koyulmaya çalısılmıstır.Elde edilen sonuçlar yapıla gelen bildik ve çetrefilli bir tartısmaya ısık tutarak,Osmanlı zirai sektörünün ticarilesmesinin bölgeselliği problematikine ısık tutacaktır.

Abstract:
This study was put down on paper as an economic history researchbased on the registries that are coded as finance (maliye), revenue (varidat),and gains (temettuat) (ML. VR. TMT) in the Prime Ministry Ottoman Archives. Byutilizing the data obtained from documents that date back to 1844-45 on tradecenter rural, such as Smyrna and Salonika and hinterland rural of Ottoman Empire,this study quantifies the dimensions and process of Ottoman agriculturesector?s articulation to the capitalist world markets. The main question to be analyzedby the study may be formulized as follows: Were the trade region rural andhinterland rural articulated to the capitalist world market together or was it onlythe trade region rural that were articulated?From the mentioned question forth, in this study, two sample groups wereformed by selecting a total of 10 villages, (375 households) five from the hinterlandsof each trade cities, i.e. Smyrna and Salonika, and 10 villages (434 households)from Aksehir rural, which is a hinterland. The data related to profession,wealth, income and tax structures of the villages in the samples were gatheredin the tables found in Appendix 1 and Appendix 2 with the intermediation of transcriptionof the documents on gains census conducted in the years 1844-45.The data shown in Appendix 1 and Appendix 2, Gini coefficients and standarddeviations that are related to the income distribution, wealth distribution and taxstructures of sample groups were calculated through economic theory and staixtistical tools. Furthermore, the income and ownership distributions of the sampleswere introduced with the intermediation of Lorenz curve and scatter plot.The mentioned calculations were made so as to test the articulation dimensionsof the samples to the capitalist world markets.In the study, by comparing the two sample groups in the abovementioned4 categories, the fact that the regions were articulated to the capitalistmarkets or not was put forward comparatively in the context of their similaritiesand differences. The obtained results will shed light on a continuing, known andcomplicated debate and the problematic of the regionalism of the commercializationof the Ottoman agriculture sector.