Azerbaycan'da alternatif turizm çeşitlerinin turizm potansiyeline ekonomik etkileri üzerine bir araştırma
A research on the economic effects of alternative tourism types on tourism potential in Azerbaijan
Yazar: İSLAM İSLAMZADE
Danışman: DOÇ. DR. SEMİH BÜYÜKİPEKÇİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Alternatif turizm = Alternative tourism ; Azerbaycan = Azerbaijan ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Turizm = Tourism ; Turizm potansiyeli = Tourism potential

Özet:
Son yıllarda Dünyada ve Azerbaycan'da birçok alternatif turizm türlerinin ortaya çıktığı görülmüştür. Turistik ürün çeşitlendirmesi içinde önem kazanan bu turizm türleri, günümüzde turistlerin gürültü ve beton yaşamından uzaklaşmasını, doğal ortam ve hizmet kalitesi aramasını, turizm bilincini artırarak turizmde yenilik arayışında etkili olduğunu kanıtlamıştır. Bu alternatif turizm türleri arasında, kış ve dağ, avcılık, kongre, sağlık, inanç, kültürel vb. birçok turizm çeşidini geliştirmek için bazı bölgesel öncelikler ve standartlar dikkate alınmalıdır. Azerbaycan'ın turizm alanındaki gelişimi yıllar itibariyle bazı durgunluklar göstermiştir. 20. Yüzyılın 90'lı yıllarında yaşanmış olan savaş olayları bu gerilemenin temel sebeplerinden olmuştur. Savaş sonrası ve özellikle 2000 li yılların başında Doğal Gaz ve Petrol üzerinde kurulan ülke ekonomisinin büyütülmesi ve genişletilmesi amacı ile Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından turizm ve alternatif turizm türlerinin geliştirilmesi için birçok kararlar alınmıştır. Bu çalışmada da Azerbaycan'da daha eskiden günümüze kadar turizmin göstermiş olduğu gelişim, ülkenin sahip olduğu turizm potansiyeli, turizm kaynaklarının kullanılması durumu, gelişmiş olan alternatif turizm türleri, alternatif turizm türlerinin turistler tarafından kullanılmasının ülke ekonomisine gösterdiği ekonomik etkiler gibi temel etkenler ele alınarak araştırılmıştır.
Bu çalışmanın temel amacı ankete katılım gösteren bireylerin alternatif turizme yönelik tutumlarını ölçerek bu tutumun cinsiyetlerine, yaşlarına, medeni durumlarına, aylık gelir düzeylerine ve eğitim düzeylerine göre farklılık gösterip göstermediklerini tespit etmektir. Aynı zamanda araştırmada katılım gösteren turizm işletmecileri açısından Azerbaycan'ın turizme kazandırılmasındaki en önemli sorununun ele alınması, turistlerin Azerbaycan'da kalış sürelerini etkileyen faktörün sunulan etkinliklerde çeşitliliğin sınırlı olması ve konaklama tesislerinin sayısının az olması olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Ayrıca Azerbaycan'ın turizm arzına gerekli talebi oluşturmak için destinasyonlarda turizmi tanıtacak çok yönlü ve çok kapsamlı sistematik bir programın yapılması ve uygulanmasının önemli olup olmadığını ve Azerbaycan'ın alternatif turizminin gelişiminde tarihi ve kültürel zenginliklere sahip ve misafirperver bir ülke olmasının katkı düzeyinin yüksek olup olmadığı ele alınmıştır. Bu kapsamda araştırma başkent Bakü'de faaliyet gösteren turizm acenteleri ile sınırlandırılmıştır. Araştırmanın Bakü seçilmesinin amacı, ülkedeki yerli ve yabancı turistlerle çalışan turizm acentelerinin %90'nının burada bulunmasıdır. Onlayın ve yüz-yüze anket görüşmesi ile elde olunan veriler uygun paket programlarında çeşitli analizlere tabi tutulmuştur. Testler sonrasında elde olunan sonuçlar tablolar şeklinde yorumlanmıştır. Yapılmış çalışma alana pozitif etki sağlama, bu ve benzeri konularda bundan sonra yapılacak olan araştırmalara referans olma niteliğine sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Turizm Potansiyeli, Alternatif Turizm, Azerbaycan'ın Turizmi, Turizmin Ekonomik Etkileri

Abstract:
In recent years, it has been seen that many alternative tourism types have emerged all over the world and in Azerbaijan. These types of tourism, which have gained importance in the diversification of touristic products, have proven to be effective in the search for innovation in tourism by increasing the awareness of tourism, keeping tourists away from noise and concrete life, seeking natural environment and service quality. Among these alternative tourism types, some regional priorities and standards should be taken into account to develop winter and mountain tourism, hunting, congress, health, religious, cultural and many other types of tourism. In Azerbaijan, the development of tourism has shown some stagnation over the years. The war that took place in the 90's of the 20th century were one of the main reasons of this decline. After the war, especially in the early 2000's, many decisions were taken by the President of Azerbaijan and the Council of Ministers for the development of tourism and alternative tourism types with the aim of enlarging and expanding the country's economy which established on Natural Gas and Petroleum. In this study, basic factors such as the development of tourism in Azerbaijan, the tourism potential of the country, the utilization of tourism resources, the developed alternative tourism types, the economic effects of the utilization of alternative tourism types by tourists on the country's economy were investigated. 
The main purpose of this study is to measure the attitudes of individuals participating in the survey towards alternative tourism and to determine whether this attitude differs according to their gender, age, marital status, monthly income level and education level. At the same time, in terms of tourism operators participating in the research, it is aimed to discuss the most important problem in terms of the development of tourism in Azerbaijan, to reveal whether the factor affecting the length of stay of tourists in Azerbaijan is limited in the offered activities and to reveal whether the number of accommodation facilities is low or not. In addition, it has been discussed whether it is important to make and implement a versatile and comprehensive systematic program that will promote tourism in destinations in order to create the necessary demand for Azerbaijan's tourism supply, and whether the country's historical and cultural richness and hospitality contribute to the development of alternative tourism in Azerbaijan. In this context, the research is limited to tourism agencies operating in the capital of Azerbaijan, Baku. The purpose of choosing the Baku city for the research is that 90% of the tourism agencies working with domestic and foreign tourists in the country are located here. The data obtained through on-line and face-to-face survey interviews were subjected to various analyzes in appropriate package programs. The results obtained as a result of the tests are interpreted in tables. This study provides a positive impact on the field and has the quality of being a reference for future research on similar subjects.

Keywords: Tourism Potential, Alternative Tourism, Tourism of Azerbaijan, Economic Effects of Tourism