Örgüt kültürü ve örgütsel değişim algısı arasındaki ilişkide gelişime açıklığın düzenleyici rolü: Üniversitelerde bir araştırma
The moderating role of openness to change in the relationship between organizational culture and organizational change perception: A research in universities
Yazar: SUAT GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ABDÜLKADİR VAROĞLU
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Değişime açıklık = Openness to change ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel değişim = Organizational change

Özet:
Bu çalışma, örgüt kültürü eğilimlerinin örgütsel değişim algısına etkisinde gelişime açıklık kişilik özelliğinin düzenleyici rolünü belirlemek amacıyla üniversitelerde görevli akademik personel örnekleminde yürütülmüştür. Çalışmada 782 akademisyenden anket yöntemi ile toplanan verilerin analizi sonucunda akademisyenlerin örgüt kültürü eğilimlerinin örgütsel değişim algıları üzerindeki etkisinde gelişime açıklığın düzenleyici etkisi oluşturulan model çerçevesinde test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular incelendiğinde; örgüt kültürü eğilimleri ile örgütsel değişim algısı arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu ve örgüt kültürü eğilimlerinin örgütsel değişim algısı üzerinde etkisinin olduğu görülmüştür. Boyutlar bağlamında incelediğimizde ise örgüt kültürü eğilimlerinden gelişme, açıklık, klan, hiyerarşi ve destekleyicilik eğilimlerinin bilişsel, duygusal ve davranışsal değişim algısı boyutlarını pozitif ve anlamlı etkilediği, kuralcılık eğiliminin ise bilişsel, duygusal ve davranışsal değişim algısı boyutlarını negatif ve anlamlı etkilediği bulunmuştur. Gelişime açıklık kişilik özelliğinin düzenleyici etkisi incelendiğinde; açıklık eğilimi ile bilişsel, davranışsal ve toplam değişim algısı arasında düzenleyici etkisinin olduğu fakat duygusal değişim algısı boyutunda düzenleyici etkisinin olmadığı, hiyerarşi eğilimi ile bilişsel, duygusal, davranışsal ve toplam değişim algısı arasındaki ilişkide düzenleyici etkisinin olduğu, gelişme eğilimi, klan eğilimi, destekleyicilik eğilimi ile davranışsal değişim algısı ve toplam değişim algısı arasındaki ilişkide düzenleyici etkisinin olduğu fakat bilişsel ve duygusal değişim algısı boyutları ile olan ilişkide düzenleyici etkisinin olmadığı ortaya konmuştur. Bununla birlikte örgüt kültürü eğilimlerinden kuralcılık eğilimi ile örgütsel değişim algısı ve alt boyutları (bilişsel, duygusal, davranışsal) arasındaki ilişkide gelişime açıklığın düzenleyici bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca demografik değişkenlerden akademisyenlerin cinsiyetinin ve görev yaptıkları üniversite türünün (devlet ve vakıf üniversitesi) örgüt kültürü eğilimlerinde, örgütsel değişim algısı ve alt boyutlarında, gelişime açıklıklarında farklılık yarattığı bulunmuştur. Tüm bu bulgular değerlendirildiğinde örgütsel değişim algısı üzerinde örgüt kültürünün ve gelişime açıklığın önemli bir rol oynadığı ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Örgüt Kültürü, Örgüt Kültürü Eğilimleri, Örgütsel Değişim, Örgütsel Değişim Karşısındaki Tutumlar, Gelişime Açıklık.

Abstract:
This study was conducted on a sample of academicians at universities to explore the moderating role of openness to change in the impact of organizational culture tendencies on organizational change perception.  In this study, based on the results of the data gathered from 782 academicians, the moderating role of openness to change in the impact of organizational culture tendencies on organizational change perception was tested within the framework of the model created. Considering the results obtained, a significant relationship was found between organizational culture tendencies and organizational change perception, where the former has an impact on the latter. Looking into various dimensions of the variables, it was observed that development, openness, clan, hierarchy and supportiveness, as examples of organizational culture tendencies, had a significant positive effect on the cognitive, emotional and behavioral dimensions of the perceptions regarding change. Tendency towards normativeness; on the other hand, was observed to have a negative significant effect on the cognitive, emotional and behavioral dimensions of the perceptions regarding change. When the moderating effect of opennes to change as a personality trait was investigated, a moderating effect was observed to exist between tendency to openness and cognitive, behavioral and total change perception, however not on emotional change perception. The moderating effect was also observed between tendency towards hierarchy and cognitive, emotional, behavioral and total change perception. Similarly, a moderating effect was found between development, clan and hierarchy tendencies and behavioral and total change perception but not with cognitive and emotional dimensions of change perception. It was also witnessed that openness to change had no moderating effect on the relationship between tendency towards normativeness as one of the organizational culture tendencies and organizational change perception along with its subdimensions (cognitive, emotional, behavioral). In addition, it was found that the gender and the type of university (public and foundation university) where academicians work, as examples of demographic variables, made a difference in organizational culture tendencies, organizational change perception with its subdimensions and openness to change. In light of all these findings, organizational culture and openness to change play a significant role in organizational change perception.

Keywords: Organizational Culture, Organizational Culture Tendencies, Organizational Change, Attitudes Towards Organizational Change, Openness to Change