Kolorektal kanser hepatik metastazı saptanmasında doppler perfüzyon indeksi
Doppler perfusion index in the detection of colorectal cancer hepatic metastasis
Yazar: KAMİL DOĞAN
Danışman: UZMAN BİLGİN KADRİ ARIBAŞ
Sağlık Bakanlığı / Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
ÖZET
AMAÇ: Kolon kanseri en sık görülen kanserlerdendir. Gelişmiş ülkelerde kanserden
ölümler içerisinde ikinci sırada yer almaktadır. Kolon kanserlerinin morbidite ve
mortalitesinde karaciğer metastazları önemli rol oynamaktadır. Erken aşamada mikrometastazların
tespit edilip adjuvan kemoterapi verilmesi sağ kalımı belirgin şekilde
etkileyecektir. Kontrastlı bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi gibi mevcut görüntüleme
yöntemleri ile karaciğer metastazları belirli boyuta ulaşmadan tespit edilememektedir.
Karaciğerin metastatik hastalığında perfüzyon değişikliği geliştiği bilinmektedir.
Çalışmamızda karaciğer perfüzyon özellikleri ile mikro-metastaz gelişimi arasındaki ilişkiyi
değerlendirmek amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Şubat ve Haziran 2010 tarihleri arasında merkezimize gelen karaciğerinde
belirgin metastazı bulunmayan kolon kanserli 79 hastanın hepatik arter ve portal ven çap, hız
ve debi değerleri Doppler ultrasonografi ile ölçülüp Doppler akım oranları ve Doppler
perfüzyon indeksleri hesaplandı. Metastatik hastalık için ya da Doppler perfüzyon indeksini
etkilemesi olası değişkenler olan cinsiyet, boy, yaş, vücut ağırlığı, ultrasonografide
karaciğerin yağlanma derecesi, radyoterapi yada kemoterapi görme durumu ve laboratuar
değerleri (ALT, AST, GGT ve total kolesterol) kaydedildi. Tüm hastaların vücut kitle indeks
değerleri hesabedildi. Hastalar prospektif olarak görüntüleme modaliteleri ile 1 ile 10 ay
(ortalama 5±1.7 ay) takibedildi. Belirgin metastaz gelişen hastalar ile metastaz gelişmeyen
hastaların Doppler perfüzyon indeksleri başta olmak üzere kaydedilen tüm parametrelerin
metastaz gelişimini öngörmede etkileri yönünden istatistiksel anlamlılık düzeyleri analiz
edildi. Ayrıca Doppler perfüzyon indeksini etkilemesi olası değişkenler olan vücut kitle
indeksi, ultrasonografide karaciğerin yağlanma derecesi, daha önce tanımlanan laboratuar
değerleri ve kemoterapi alma durumları istatistiksel anlamlılık yönünden analiz edildi.
BULGULAR: Takiplerde mikro-metastaz gelişen olgularda hepatik arter debisi,
Doppler perfüzyon indeksi ve Doppler akım oranlarında artış görüldü, ancak bu olguların
sayısı yeterli olmadığından istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Metastaz gelişimini
öngörmede diğer değişkenler istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Bununla birlikte
istatistiksel olarak anlamlı olmamakla beraber ultrasonografide karaciğerin yağlanma
oranında artışla birlikte metastaz gelişiminde azalma dikkati çekti. Doppler perfüzyon indeksi
ile serum AST ve GGT değerleri arasında ters yönde bir ilişki bulundu. Yani Doppler
perfüzyon indeksi artarken bu laboratuar değerleri azalmaktaydı. Yine Doppler perfüzyon
indeksi ile vücut kitle indeksi arasında doğru yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu.
viii
Artan vücut kitle indeksi değerleri ile Doppler perfüzyon indeksinde de artış gözlendi.
Doppler perfüzyon indeksi ile ultrasonografide karaciğerin yağlanma derecesi istatistiksel
olarak anlamlı olmamakla birlikte ters yönde ilişki göstermekteydi. Doppler perfüzyon
indeksi ile kemoterapi alma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı.
SONUÇ: Başta Doppler perfüzyon indeksi olmak üzere karaciğer perfüzyon
değişikliklerinin hesap edilmesiyle kolon kanserlerinde hepatik metastazların mikro-metastaz
aşamasında tespiti sağlanabilir. Karaciğer metastazlarının mikro-metastaz aşamasında
tanınması ile hastalara erken adjuvan kemoterapi kararı verilerek sağ kalıma katkı
sağlanabilir.
ANAHTAR KELİMELER: Kolon kanseri karaciğer metastazı, Doppler perfüzyon
indeksi, Doppler akım oranı

Abstract:
ABSTRACT

OBJECTIVE: Colon cancer is one of the most common cancers. It ranks second in cancer-related deaths in developed countries. Liver metastases play an important role in the morbidity and mortality of colon cancer. Detection of micrometastases at an early stage and administration of adjuvant chemotherapy will significantly affect survival. Liver metastases cannot be detected before they reach a certain size with current imaging methods such as contrast-enhanced computed tomography and ultrasonography. It is known that perfusion changes develop in metastatic liver disease. Our study aimed to evaluate the relationship between liver perfusion characteristics and micro-metastase development.

METHOD: Hepatic artery and portal vein diameter, velocity and flow values ​​of 79 patients with colon cancer who came to our center between February and June 2010 and who did not have significant metastases in their livers were measured with Doppler ultrasonography and Doppler flow ratios and Doppler perfusion indices were calculated. For metastatic disease or variables that are likely to affect the Doppler perfusion index, gender, height, age, body weight, degree of liver steatosis on ultrasonography, radiotherapy or chemotherapy status and laboratory values ​​(ALT, AST, GGT and total cholesterol) were recorded. Body mass index values ​​of all patients were calculated. Patients were prospectively followed up with imaging modalities for 1 to 10 months (mean 5±1.7 months). All recorded parameters, especially the Doppler perfusion indexes of patients with and without metastasis, were analyzed for statistical significance in terms of their effects on predicting the development of metastasis. In addition, variables that are likely to affect the Doppler perfusion index, such as body mass index, degree of liver steatosis on ultrasonography, previously defined laboratory values ​​and chemotherapy status, were analyzed for statistical significance.

RESULTS: In cases with micro-metastasis during follow-up, an increase was observed in hepatic artery flow, Doppler perfusion index and Doppler flow ratios, but since the number of these cases was not sufficient, it was not found to be statistically significant. Other variables were not found to be statistically significant in predicting metastasis development. However, although not statistically significant, a decrease in metastasis development was noted with an increase in the liver steatosis rate on ultrasonography. An inverse relationship was found between Doppler perfusion index and serum AST and GGT values. In other words, while the Doppler perfusion index increased, these laboratory values ​​were decreasing. Again, a statistically significant relationship was found between Doppler perfusion index and body mass index. An increase in Doppler perfusion index was also observed with increasing body mass index values. Although the Doppler perfusion index was not statistically significant, the degree of liver steatosis on ultrasonography was inversely related. No statistically significant relationship was found between Doppler perfusion index and chemotherapy status.

CONCLUSION: By calculating liver perfusion changes, especially Doppler perfusion index, detection of hepatic metastases in colon cancers at the micro-metastasis stage can be achieved. By recognizing liver metastases at the micro-metastasis stage, early adjuvant chemotherapy decision can be made for patients and survival can be contributed.

KEYWORDS: Colon cancer liver metastasis, Doppler perfusion index, Doppler flow ratio