Asaf Halet Çelebi (hayatı, eserleri, sanatı ve fikirleri)
Asaf Halet Çelebi (his life, Works, art and ideas)
Yazar: BİLAL KIRIMLI
Danışman: PROF.DR. ORHAN OKAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Türk şairler = Turkish poets ; Çelebi, Asaf Halet = Çelebi, Asaf Halet

Özet:
Bu çalışmada gaye. Cumhuriyet devri şâir ve aydınların dan olan Asaf Halet Çelebi 'nin şahsiyetinin ortaya konması; böylece Türk edebiyat ve kültür tarihindeki yerinin doğru ve tam olarak tesbit edilmesidir. Bunun için; ailesi, sosyo kültürel çevresi, tahsil ve yazı hayatı, ilmî araştırma ve incelemelerine dayanarak şahsiyetini oluşturan altyapı ortaya konulmuş, daha sonra da, şiirleri üzerinde durulmak suretiyle sür sanatı ve edebî şahsiyeti ayırdedilmeye çalışılmıştır. Edebî eser olarak, birkaç fantastik nesir denemesi haricinde sedece sür yazan Asaf Halet. 1938'lerden sonra başlayan "Yeni sür" hareketini destekleyen şâirler arasında yer almıştır. 0 da Orhan Veli ve arkadaşları gibi "eski "yi tenkit etmiş» vezin, kâfiye ve bazı edebî sanatlara karsı çıkmıştır. Fakat, daha sonra "Garip hareketi" haline gelecek olan bu oluşumun dışında kalmıştır. Sürlerindeki mistisizm temayülü, eski medeniyet ve kültürlere ait unsurlar, yabancı ve arkaik dillere ait kelime ve ifadeler» fantastik hayaller, masal ve şuuraltının izleriyle, değişik bir sür dünyası vardır. Türk şiirine farklı bir muhteva ve ses getirmiştir. Bu özellikleriyle onun süri kolay anlaşılamamış ve garip karşılanmıştır. Başka şâirlerden nazar-ı dikkate alınabilecek bir tesir bulunmayan ve kendisinden sonra da devam ettirilmeyen Asaf Halefin sür tarzı "nev-i şahsına münhasır" bir mahiyet arzetmektedir. Şiir hakkındaki görüşlerini de poetika sayılabilecek tarzda ortaya koyup neşreden nadir şâirlerimizden olan Asaf Halet Çelebi ve sanatı yeterince tanınıp anlaşılamamış. Cumhuriyet devri şâirleri arasında, hak ettiği yeri alamamıştır. Halbuki, gerek derin bir bilgi ve kültüre dayalı, orijinal sür sanatıyla gerekse ortaya koyduğu arastırma-inceleme eserleriyle Türk edebiyat ve kültür tarihinde önemli bir edebî ve fikrî şahsiyettir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine Asaf Halet Celebi's personality, who was a poet and writer of Repuplican Times, in order to identify his place in the history of Turkish literature and culture. To reach this aim, his fami ly, social and cultural environment, his education and his life as a writer, and his reserach work are evaluated. In this study literary personality of Asaf Halet Celebi was specifically investigated by examining his poetries. Although Asaf Halet has fantastic proses, he actually become well known by his poetries. He was among one of the supporter of the trend of "new poetry" which came after 1938. He also criticized the "old poetry" which has metter. rhyme and the arts of literature. However, he did not participate the "Garip hareketi" which came out a few years later and organized by Orhan Veli and his friends. His poetries were not well understood and classified as strange by others. His poetries have mistic approach, carry the value of old civil izations and culture, include foreign words and old language, and have a fantastic image and also carry influences of sub- concions. His poetries were not effected from other poets. His approach to poetry was not continued after his death. Therefore, his approach and understanding to poetry is unique in the Republican Times. He added a different content and musical i ty to the Turksh poetry. Although Asaf Halet issued his views of poetry as a form of poetica, he was not understood, and thus, did not become well known. Therefore, the place that he normally should have among poets of Republican times has not been given. His poetries include indepth knowledge and culture and are origi nal in nature. Asaf Halet was a researcher of culture and literature, and teherefore. he has an important personality in the history of the Turkish literature and culture.