Koroner arter kalsiyum koroner arter hastalığı riskini belirlemede framingham skoruna katkısı
The contribution of calcium scoring to framingham score in the coronary artery disease risk determination
Yazar: GÜLEÇ MERT DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÖNCEL
Sağlık Bakanlığı / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
AMAÇ: Ateroskleroz zemininde gelişen koroner arter hastalıkları tüm dünyada son derece yaygın olarak görülmekte olup mortalitenin en önde gelen nedenidir. Geleneksel kardiyovasküler risk faktörlerine dayanan Framingham skoru gibi risk skalaları toplum geneline uygulanabilse de bireysel risk profilini belirlemede yetersiz kalabilmektedir. Aterosklerozun bir göstergesi olan koroner arter kalsiyumyükü ise diğer risk faktörlerinden bağımsız olarak önemli prognostik değere sahiptir.
Çalışmamızın amacı hastaların Framingham skoru ile koroner arter kalsiyum skoru arasındaki uyumu araştırmak, böylece kalsiyum skorlamanın koroner arter hastalığı riskini belirlemede Framingham skoruna katkısını ve özellikle de klinik yaklaşım konusunda fikir birliği sağlanamamış olgularda tedavi kararına etkisini değerlendirmektedir.
MATERYAL VE METOD: Çalışmamız Ocak 2011-Eylül 2011 tarihleri arasında, Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesinde, prospektif gözlemsel bir çalışma olarak yapılmıştır. Çalışmamıza 30 erkek 49 kadın toplam 79 hasta dahil edilmiştir. Koroner arter hastalığı riskini belirlemek açısından Framingham risk skoru; yaş, cinsiyet, total kolesterol, HDL kolesterol,kan glukoz seviyesi,sistolik kan basıncı ve sigara kullanımı kriterlerine dayanılarak hesaplanmıştır. Koroner arter kalsiyum skorlama incelemesi 64 kesitli BT cihazı ile yapılmıştır. Tetkik tüm kalbi içerecek şekilde, 3 mm kalınlıktaki kesitlerle, kontrastsız olarak elde olunmuştur. Koroner arterlerdeki kalsifikasyon miktarı Agatson skorlaması kullanılarak hesaplanmıştır.  Framinghan skoru ile koroner arter kalsiyum skor uyumluluğu kappa testi ve Kendall korelasyonu ile değerlendirilmiştir. Parametrik değerler Mann-Whitney U testi, nonparametric değerler Pearsons q kare testi ile değerlendirilmiştir. İkililer arasında anlamlı bulunan değerler lojistik regresyon modeliyle değerlendirilmiştir.
BULGULAR: Çalışma popülasyonumuzda Framingham skorlamasına göre hastaların % 59,5'i düşük, %39,2 si orta ve %1,3'ü yüksek riskli bulunmuştur. Kalsiyum skorlarına göre hastaların %63,3'ünde koroner arter kalsiyum skoru100-400 arasında (yüksek risk grubu), %8,9'unda koroner arter kalsiyum skoru 400'ün üzerinde (çok yüksek risk grubu)  olarak belirlenmiştir. Framingham skoru ile koroner arter kalsiyum skorlarının hesaplanmasıyla oluşturulan gruplar arasındaki ilişki Kendall korelasyonuyla değerlendirildiğinde pozitif yönde zayıf bir korelasyon olduğu bulunmuştur. Hipertansiyon, ileri yaş, hiperlipidemi ve diabetin kalsiyum skorunda artışa neden olduğu saptanmıştır. Bu artışlar istatiksel olarak anlamlı olarak bulunmuştur. Lojistik regresyonunda ise yaş ve hiperlipideminin kalsiyum skorunu en çok etkileyen parametreler olduğu tespit edilmiştir.
SONUÇ: Kalsiyum skorlama, tedavi ve takip zorluğu yaşanan, Framingham risk skoruna göre orta riskli 31 hastadan 14'ünde 0 kalsiyum skorlaruyla, hastaların düşük riskli; 8 hastada ise yüksek- çok yüksek kalsiyum skoru ile hastaların yüksek riskli hastalar gibi değerlendirilmesi gerektiği göstermiş ve Framingham skoruna ek prognostic bilgiler sağlamıştır. Bugruptaki toplam 22 hastada ğpronblem çözücü olmuştur. Ek olarak 11 hasta Framingham risk skoruna göre düşük risk grubunda bulunmasına rağmen kalsiyum skoruna göre yüksek-çok yüksek risk grubunda sınıflanmış olup, bu hastalarda da kalsiyum skoru Framingham risk skoruna ek prognostic bilgiler sağlayarak, hastalara yaklaşımı değerlendirilmiştir. Genel olarak, toplamda 33 hastada (%42) Framingham risk skoruna ek olarak kalsiyum skorlama incelemesi de yapıldığı için takip ve/veya takip protokolü değişmiştir.
Sonuç olarak koroner arterkalsiyum skoru, geleneksel risk faktörlerine ek prognostic bilgi sağlayarak hastaların takip ve tedavisini değiştirme potansiyeline sahiptir. Bu nedenle geleneksel risk faktörlerine dayalı risk skorlama yöntemleri ile birlikte kullanıldığında, daha doğru ve daha etkin risk yöntemine yardımcı olur ve tartışmalı olgularda problem çözücü olarak fayda sağlar.

Abstract:
PURPOSE: coronary artery disease resulting from atherosclerosis is very common and considered as the primary cause of mortality all over the world. The risk scoring systems like Framingham score depending on conventional risk factors may be insufficient to determine the individual risk profiles although they can be applied to the society. On the other hand coronary artery calcium burden, which is an indicator of atherosclerosis has an important prognostic value independent from other risk factors.
The purpose of our study was to investigate the correlation between Framingham score and coronary artery calcium score. Therefore, we aimed to evaluate the contribution of calcium scoring to Framingham score in determining the risk of coronary artery disease and in modifying the treatment and protocol especially in cases with no consensus for clinical approach.
MATERIALS AND METHODS: our study was done between January 2011 and September2011 in Tepecik Training and Research Hospital prospectively. We included a total of 79 patients, 30 man and 49 women.
The Framingham score was calculated to determine the risk of coronary artery disease depending on age, gender, total cholesterol, HDL cholesterol, blood glucose levels, systolic blood pressure and smoking. Coronary artery calcium scoring was done with 64 slice CT. the scan was applied with a slice thickness of 3 mm including the whole heart and without using contrast media. The coronary calcification was calculated by using Agatston scoring.
The correlation of Framingham score and coronary artery score was evaluated with kappa test and Kendall correlation. The parametric data was evaluated with Mann-Whitney U test and nonparametric data was evaluated with Pearsons q-square test. The significant data between doublets was evaluated with logistic regression model.
FINDINGS: According to Framingham score 59.5% of our population was determined to be in low risk group, 39.2% was in medium risk group and 1.3% in highrisk group. According to calcium scoring, the calcium score was 0 in 63.3 of the cases. In 12.7 % of cases calcium score was calculated to be between 1-10 (low risk group), in 6.3 % of cases between 10-100 medium risk group) in 6.3 % of cases between 10-100 (medium risk group), ), in 8.9 % of cases between 100-400 ( high risk group) and in 8.9 % of cases over 400 ( very high risk group). The correlation between Framingham score and coronary calcium score was evaluated with Kendall correlation and was found to be weak in positive direction. Hypertension, age, hyperlipidemia and diabetes was found to result statistically significant increase in calcium score. In logistic regression age and hyperlipidemia were found to be the most significant parameters.
RESULTS: In 14 of 31 patients, which were classified as medium risk according to Framingham score, calcium score was found to be zero. Therefore these patients were classified as low risk. In 8 of 31 patients, which were classified as medium risk according to Framingham score, calcium score revealed high very high risk and these patients were reclassified as high risk. Therefore in 22 patients in this risk group, calcium scoring provided additional prognostic information and played a problem-solving role. Additionally, in 11 patients the calcium score corresponded to high very high risk
grop although they were classifield as low risk according to Framingham score. Therefore, calcium score changed the clinical approach by providing additional prognostic information. In general, in 33 patients (42%) the follow and treatment protocol has been changed resulting from calcium scoring in additional Framingham score.
As a result, coronary calcium scoring has the potential to change the clinically approach by providing additional prognostic information to classical risk factors. Therefore, when used with risk scoring methods depending on conventional risk factors, calcium scoring helps for a more realistic and more effective risk modification and can act as a problem solver in controversial cases.