Dijital hareketli sunum tekniklerinin mimari animasyonda sunum ve anlatım amaçlı kullanımı: "mimari proje yarışmaları" üzerinden bir alan çalışması
Use of dynamic digital representation techniques in architectural animation: An experimental field study over "architectural design competitions"
Yazar: FATİH US
Danışman: PROF. DR. MURAT DENİZ SOYGENİŞ ; PROF. DR. FATOŞ ADİLOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Fiziksel mekan = Physical space ; Sanal mekan = Virtual space ; Zaman-mekan = Time-space ; İç mekan = Interior space

Özet:
Günümüze kadar mimari tasarımın/bütünün sunum ve anlatımı için birçok araç kullanılmıştır. 1960'lı yıllardan sonra bilgisayar teknolojilerindeki ilerlemeler ile bilgisayar destekli sunum ve anlatım teknikleri ön plana çıkmış ve mimari tasarımın/bütünün temsilinde de önemli gelişmeler olmuştur. Bu tez, mimari temsildeki bu gelişmelere destek olabilmek ve onları bir adım öteye taşıyabilmek için hazırlanmıştır.
Tezde özellikle algısal ve kavramsal mekânın sunumunda etkili olduğu düşünülen, mimarın eserini istediği doğrultuda (fiziksel, algısal ve kavramsal) anlatma imkanı bulduğu ve bunun birçok kişi tarafından kolay anlaşılabildiği bir ortam sunan bilgisayar destekli sunum tekniklerinden "mimari animasyon" ele alınmaktadır. Bu çalışmada amaç mimari tasarım fikrinin hedef kitleye en verimli ve etkili şekilde aktarılmasını sağlayacak yöntemler araştırırken fikri aktarmada elzem bir nokta olan animatörler/iletişim tasarımcısı ile mimarlar arasındaki iletişim kopukluğunu en aza indirmenin yollarını incelemektir. Bu incelemeyi yaparken ise pazarlama ya da sanatsal bir eser niteliğinin dışında sadece mimari tasarımın/bütünün sunum anlatımına yönelik hazırlanan mimari proje yarışmalarındaki mimari animasyonlar seçilmiştir.
Belirtilen amaçlar doğrultusunda bu çalışma için günümüzde görsel anlatımı güçlendiren etmenlerden dijital hareketli sunum teknikleri ve bu tekniklerin en önemlilerinden biri olan ve mimarinin deneyimlenmesiyle örtüşen "sinematografik ögeler" seçilmiştir. Ayrıca mimari tasarıma yaklaşımının sinematografik ögelerle uyum içinde olduğu düşünülen ve mimari tasarımı parçalara ayırarak analiz imkanı sunan Ching'in yaklaşımı (fiziksel, algısal ve kavramsal mekân) ele alınarak mimari animasyonlarda mimarinin sunum ve anlatımı değerlendirilmiştir. 
Çalışmanın merkezinde yer alan mimari temsil araçlarından mimari animasyonun yerini, önemini anlayabilmek ve değerlendirebilmek için öncelikle; "mimari tasarım sürecinin" belirgin hatları ortaya konulmakta ve bu doğrultuda mimariyi oluşturan faktörler tanımlanmaya çalışılmakta, bunu yaparken de Ching'in fiziksel, algısal ve kavramsal olarak ayrıştırdığı mimari tasarım yaklaşımı anlatılmaktadır. Mimari ve iletişim ilişkisine etkin sunum teknikleri, algı, görsel algı ve göstergebilim bağlamında bakılmakta ve son olarak da mimari temsil türleri geçmişten günümüze kadar incelenmektedir.
Sunum - anlatım amaçlı mimari animasyonlarda sinematografik ögelerin kullanımını inceleyebilmek için öncelikle sinematografiye ve mimarlıkla olan ilişkisine bakılmakta ve bu ilişkinin yoğun olduğu mimari animasyonlar kullanım amaçlarına göre sınıflandırılarak anlatılmaktadır. Sinema ve sinematografi ile ilgili temel birçok kaynaktan elde edilen bilgiler çerçevesinde ve mimari animasyonlarda kullanım yoğunluklarına göre sinematografik ögeler bu çalışmada şu başlıklarda ele alınmakta ve sunum-anlatım amaçlı hazırlanan mimari animasyonlar buna göre incelenmektedir: Senaryo, Tekil Görüntülerde Sinematografik Ögeler, Görüntülerin Ardışık Sıralanışında Sinematografik Ögeler, Montaj, Işık – Aydınlatma, Ses – Müzik.
Tezin alan çalışması bölümü ise iki aşamadan oluşmaktadır: Birincisi mimari proje yarışmaları için hazırlanmış olan "seçilmiş üç mimari animasyonda" kullanılan sinematografik tekniklerin analizi ve değerlendirmesi, ikincisi ise bu mimari animasyonların mimarlardan oluşan bir gruba izletilerek anket çalışmasının yapılması ve bunun sonuncunda da birinci aşamadaki analizler ve değerlendirmelerle anket sonuçları karşılaştırılarak sonuç ve önerilerin sunulmasıdır.
Araştırmalar doğrultusunda seçilen mimari animasyonlar üzerinden yapılan analiz ve değerlendirmelerle birlikte görsel iletişim tasarımında önemli yere sahip "sinematografik ögelerin"  sunum ve anlatım amaçlı mimari animasyonlarda bilinçli ve etkin kullanımının mimari tasarımı oluşturan fiziksel, algısal ve kavramsal özelliklerinin izleyen tarafından kavranmasına destek verdiği görülmüştür. Anket çalışmasından da bu fikri onaylayan sonuçlar ortaya çıkmıştır. Ayrıca animatörler ile mimarlar arasındaki iletişim kopukluğunu en aza indirmek için sinematografik ögeler (senaryo, tekil görüntüler, görüntülerin ardışık sıralanışı, montaj, ışık-aydınlatma, ses-müzik) ve mimari tasarım (fiziksel, algısal ve kavramsal) ayrıştırılarak ortak bir dil oluşturulabileceği ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler: Mimari tasarım/bütün, mimari temsil, iletişim, mimari animasyon, sinematografik ögeler

Abstract:
Several different tools have been continuously used for achitectural respresentation. After the 1960s, due to the developments in computer technology, computer-aided respresentation techniques have come into prominence and there have been significant developments in architectural representation. This thesis has been written in order to support developments in architectural respresentation techniques and to help improve them. 
This thesis deals with "architectural animation", one of the computer-aided respresentation techniques, which is also regarded as an effective way to represent cognitive and conceptual space. Architectural animation enables spectators to comprehend an architectural structure better from an architect's point of view (physical, perceptual, conceptual). The aim of this study is to determine the best methods which could transfer architectural designs to target audiences and to minimize the communication gap between animators and architects. Animations from architectural competitions, which represent architectural design, have been used in this research.  
In accordance with the aims given above, dynamic digital representation techniques that strengthen visual representations and  "cinematography tools", one of the most important of these techniques, have been chosen. Additionally, Ching's approach to physical, perceptual and conceptual space which is harmonious with cinematography tools and also provides an opportunity to analyze the parts of architectural designs have been evaluated.
Firstly, the basic steps of "architectural design process" and factors which form architecture have been explained in order to understand the importance of architectural animation. In this explanation, Ching's physcical, perceptual and conceptual approach has been mentioned. The relationship between architecture and communication was studied in terms of effective respresentation techniques, perception, visual perception and semiology. Followed by examining different representation styles of architecture.
To be able to understand the use of cinematography tools in architectural animations, firstly the relationship between cinematograpgy and architecture was examined and architectural animations which have that strong relationship have been categorized according to their purpose of use. This study deals with cinematographic tools under certain factors in terms of frequency of occurence in architectural animations. These factors can be listed as such: Scenario, Cinematography Tools in Singular Images, Cinematography Tools in Sequencing Processing, Montage, Light – Illumination, Sound – Music. 
The review of literature part of the thesis includes the following stages: Firstly, analysis of cinematography techniques in three of the architectural animations selected for an architectural competiton. Secondly, a questionnaire study evaluating what architects think about these animations after watching them, and a comparison between the analysis at the first stage of the survey and the survey results at the second stage and finally making proposals based upon the results of the comparison. 
With the help of the analysis and the evaluation of architectural animations, it has been ascertained that the use of "cinematography tools" (quite important in visual communication design) offer spectators a better comprehension of physical, perceptual and conceptual features of architectural design. The questionnaire has also revealed similar results. Moreover, it has been concluded that to minimize the gap between animators and architects, a common language could be created between cinematography tools (Scenario, Cinematography Tools in Singular Images, Cinematography Tools in Sequencing Processing, Montage, Light – Illumination, Sound – Music) and architectural design (physical, perceptual, conceptual).

Keywords: Architectural representation, communication, architectural animation, cinematography tools, architectural design