Atıksu toplama sistemlerindeki işletme problemlerinin tanımlanması ve çözüm önerileri
Operational problems of wastewater collection systems and proposed solutions
Yazar: TUBANUR TÜRK
Danışman: PROF. DR. FATİH KARADAĞLI
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Kanalizasyon sistemlerine bırakılan ıslak mendil ve tuvalet kağıdı gibi hijyenik
atıklar atıksu toplama sistemlerindeki yağ vb. hidrofobik maddelerle, veya kum gibi
inorganik maddelerle birleşerek taşınımı ve parçalanması zorlaşan yumaklar haline
gelmektedir. Yumak haline gelmiş atıkların kütle, özgül ağırlık ve hacim gibi
fiziksel özellikleri artarak, kanalizasyon sistemlerinin eğimi veya debisi düşük olan
kısımlarında birikim yapmaktadırlar. Bu yumaklar zamanla kanalizasyon sisteminde
tıkanmalara neden olmaktadır. Ev işyerlerinde meydana gelen tıkanmalar maddi
kayıpları, ve mikrobiyolojik tehditleri beraberinde getirmektedir. Belediyeler ve
halkımız tıkanmaların giderimi için önemli miktarlarda masraflar yapmaktadırlar.
Bu kapsamda, bu tez çalışmasında kanalizasyon sistemlerinde meydana gelen
tıkanmaların sebepleri araştırılmıştır. Binaların pissu hatları ve bağlantı kutularında,
yağmur suyu toplama kanallarında, ana borularda ve sokaklardaki bacalarda
meydana gelen tıkanmalarla ilgili saha çalışmaları yürütülmüş, tıkanmaların
sebepleri iki ana grupta toplanmıştır. Birinci gruptaki sebepler insan hataları
(örneğin, bebek bezlerinin atılması) olarak, ve ikinci gruptaki sebepler ise, inşaat
hataları (örneğin, düşük eğim vb.) ve kullanım sırasında meydana gelen
deformasyonlar (örneğin ağaç kökleri veya trafik yükü gibi) olarak tanımlanmıştır.
Bu problemlerin çözümü için, birbirinden farklı ürünler tasarlanmış ve üretilmiştir.
Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi'nin (SASKİ) ilgili müdürlükleriyle yapılan
toplantılarda, geliştirilen prototipler hakkında fikir alış-verişleri ve tartışmalar
yapılmış ve ilgili önerilere göre her bir ürün modifiye edilmiştir.

Anahtar kelimeler: atıksu toplama, kanalizasyon sistemleri, tıkanmalar, fiziksel
parçalanma,

Abstract:
Hygenic products such as toilet papers and moist wipes that are disposed of into
wastewater collection systems blend with other wastes such as fat, oil, and sand, and
subsequently, accumulate in sewer pipes. Physical characteristics of such waste
mixtures (e.g., mass, volume, density) increase due to blending to hinder their
movement in critical parts of sewer systems such as pipes with low-slope, and
elbows, where they accumulate and cause blockages. As a result of sewer overflows,
residents face property damage, financial costs, and public health threats, while
municipalities spend considerable amount of public funds to rectify sewer problems.
In this context, this study investigated the main causes of sewer blockages that occur
in plumbing systems of buildings and households, as well as, in main sewers (e.g.,
street pipes and manholes). The study is carried out by conducting field
investigations to analyze critical causes of blockages in the metropolitan cities of
Sakarya, and Kocaeli, Turkey. The findings are categorized as human errors,
construction problems, and in-use issues. Typical example of human errors include
inappropriate disposal of solid wastes (e.g. baby diapers) into sewer systems.
Construction problems can be typified as insufficient pipe slopes or diameters, while
in-use issues include deformation of sewer pipes due to reasons such as tree-root
penetration, and heavy traffic load. As potential solutions, two independent
prototypes were designed and manufactured to remove solids from wastewater flow.
The first product can be installed in household-plumbing systems to capture nonflushable
hygienic products that are improperly disposed of into the system. The
second product is a small scale grit chamber that can be placed in rain-water
collection channels, where the grit chamber seperates sand and clay from rain-water
before reaching sewer system. Each product was designed and improved in light of
discussions with managers and engineers of Sakarya Water and Wastewater
Authority.

Keywords: wastewater collection, sewer systems, pipe clogs, physical disintegration,