Okul çağı dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda yürütücü işlev becerileri ile anlatı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between executive function skills and narrative skills in school-age children with attention deficit/hyperactivity disorder
Yazar: AYŞE SERRA KAYA
Danışman: PROF. DR. ELÇİN TADIHAN ÖZKAN
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), dil bozukluğu olan çocuklarda sıklıkla rastlanan nörogelişimsel bozukluklardan biridir. DEHB olan çocuklarda görülen dil bozukluklarının yürütücü işlevlerdeki (Yİ) bozuklukla ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, DEHB olan çocukların yürütücü işlev becerileri ile anlatı becerilerinin betimlenerek tipik gelişim gösteren (TGG) çocuklar ile karşılaştırılması ve yürütücü işlevler ile anlatı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. 8-12 yaş aralığındaki 30 DEHB ve 35 TGG olmak üzere toplam 65 katılımcıya yürütücü işlev becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla CNSVS testi uygulanmış, ayrıca her katılımcıya anlatı becerilerinin mikroyapı ve makroyapı ölçümlerinin değerlendirilmesi amacıyla "Kurbağa Neredesin?" resimli hikaye kitabı kullanılarak tekrar anlatım görevi verilmiştir. Veriler bağımsız gruplar t-testi ve Pearson korelasyon testi ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak, DEHB olan çocukların tüm yürütücü işlev alanlarında TGG çocuklara göre anlamlı olarak düşük performans gösterdikleri, anlatı becerilerinde ise içsel durum terimleri dışındaki tüm bileşenlerde DEHB olan çocukların TGG çocuklara göre anlamlı olarak düşük performans gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Genel nörobilişsel durumu gösteren nörobilişsellik endeksi ile toplam anlatı puanı arasında pozitif yönde güçlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Bu çalışmanın DEHB olan çocukların yürütücü işlev becerileri ile anlatı becerilerini birlikte değerlendirilmesi açısından önemli olduğu ve ileride yapılması hedeflenen benzer çalışmalara yol göstereceği

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most common neurodevelopmental disorders in children with language impairment. It is thought that language disorders seen in children with ADHD may be related to impairment in executive functions. The aim of this study is to describe the executive function skills and language and narrative skills of children with ADHD and compare them with TD (typically developing) children and to examine the relationship between executive functions and language and narrative skills. For this purpose, the CNSVS neurocognitive test battery was applied to a total of 65 participants, 30 with ADHD and 35 TD, between the ages of 8-12, to determine their executive function skills, and retelling was done through an illustrated story book named the Frog Where Are You? to evaluate their language and narrative skills. Retelling was done through an illustrated story book. Data were analyzed using independent samples t-test and Pearson correlation test to determine the relationship between executive function skills and language and narrative skills. As a result, it was concluded that children with ADHD performed significantly lower than TD children in all executive function areas, and in narrative skills, children with ADHD performed significantly lower than TD children in all components except internal state terms. In addition, a strong positive significant relationship was found between the neurocognition index, which shows the general neurocognitive status, and the total narrative score. It is thought that this study is important in terms of evaluating the executive function skills and narrative skills of children with ADHD together and will pave the way for similar studies aimed to be conducted in the future.