COVİD-19 hastalarında ferritin, LDH, lenfopeni ve D-dimer düzeylerinin  prognoz ve mortaliteye etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of ferritin, LDH, lymphopenia and D-dimer levels on prognosis and mortality in patients with COVID-19
Yazar: MADINA FARAJOVA
Danışman: DOÇ. DR. ZİYA KURUÜZÜM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; D-dimer = D-dimer ; Ferritin = Ferritin ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Laktat dehidrogenaz = Lactate dehydrogenase ; Lenfopeni = Lymphopenia ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Amaç: COVİD-19, klinik seyri önceden görülmezse ve zamanında müdahile edilmezse solunum sıkıntısı ile geden ölümle sonuçlanabilecek kötü prognoza sahip bir viral hastalıktır. Hastanede yatan COVİD-19'lu hastalarda klinik bozulmanın bariz belirtilerinin ortaya çıkmasından önce  erken risk değerlendirmesine  izin veren laboratuvar biyobelirteçlere gerek vardır. Bu çalışma,  ferritin, LDH, lenfopeni, D-Dimer düzeyleri ile COVİD-19 olgularının prognoz ve mortalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladı.
Yöntem: Çalışmamıza 18 Mart 2020- 1 Kasım 2020 tarihleri arasında nazofaringeal sürüntü örneği alınıp RT-PCR testi pozitif sonuçlanan pandemi servisinde yatarak izlenen 351 COVİD-19 tanılı hasta dahil edildi. Çalışmamıza olgu grubu olarak 65 ölen hasta ve kontrol grubu olarak 286 iyileşen hasta dahil edilmiştir. Hastaların laboratuvar verileri (ferritin, LDH, lenfopeni, D-Dimer), hastaneye kabul (pre) ve taburculuk veya exitus öncesi (post) kan tetkiklerinden geriye dönük olarak değerlendirildi. Araştırma dahilindeki verilerin derlenmesi, Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) üzerinden elde edilmiştir. Sonuçlar Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 21.0 ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 351 hastanın 184'ü (%52,4) erkek ve 167'si (%47,6) kadın olarak; yaş ortalaması 61,9 ± 17,1 bulunmuştur. Ölen grupda hastaların yaş ve hastanede kalış süreleri anlamlı olarak yüksek saptandı. İstatistiksel analiz sonucunda D-Dimer pre (p:0,002) ve post (p:0,001), ferritin pre ve post (p:0,001), LDH pre ve post (p:0,001) değerlerinin ölen gruptaki kişilerde iyileşen gruptakılara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu, iyileşen gruptaki kişilerin ise lenfosit pre ve post (p:0,001) ortancalarının ölen gruptaki kişilerin ortancalarından anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur.
Sonuç:  Çalışmamızın sonuçlarına göre, ferritin, D-Dimer ve LDH değerlerinin hastalığın başlangıcından itibaren yüksek seyretmesi, lenfosit düzeylerinin ise yükselmemesi mortalite için uyarıcı olabileceğini göstermektedir. 
Sonuç olarak, ferritin, LDH, D-Dimer yüksekliği ile lenfopeni, COVİD-19 hastalarında zamanında uygun tedaviyi planlamada, prognoz ve mortaliteyi  belirlemede önemli ve  güvenilir bir göstergedir.
Anahtar kelimeler:  COVİD-19,  ferritin, LDH, lenfopeni, D-Dimer

Abstract:
Aim: COVID-19 is a viral disease with a poor prognosis that may result in respiratory distress and death if it's clinical course is not foreseen and intervened in a timely manner.  In hospitalized patients with COVID-19, laboratory biomarkers  are needed that allow early risk assesment before obvious signs of clinical deterioration appear. This study aimed to evaluate the relationship between ferritin, LDH, lymphopenia, D-Dimer levels and the prognosis and mortality of COVID-19.
Material and Method: Our study included 351 patients with a diagnosis of COVID-19  who were hospitalized in the pandemic service between 18 March 2020 and 1 November 2020 whose nasopharyngeal swab samples were taken and the RT-PCR test was positive.  Our study included 65 patients who were died as the case group and 286 patients who were recovered as the control group.  The laboratory data  (ferritin, LDH, lymphopenia, D-Dimer) of the patients  were evaluated from the first blood tests (pre)  taken from the first moment of admission to the hospital and the blood tests taken from before the patient's discharge or exitus (post) were evaluated retrospectively. The compilation of the data within the research was obtained through the Hospital Information Management System (HIMS). The  results were analyzed with the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 21.0. 
Results: Of the 351 patients included in the study, 184 (%52,4) were male and 167 (%47,6) were female; mean age was 61,9 ± 17,1 years. Age and length of hospital stay of the  patients  were found  to be significantly higher in the deceased group. As a result of the statistical analysis, D-Dimer pre (p:0,002) and post (p:0,001), ferritin pre and post (p:0,001), LDH pre and post (p:0,001) values were significantly higher in the deceased group  than in the  recovered group. On the other hand, the medians of lymphocyte pre and post (p:0,001) were found to be significantly higher than the medians of the people in deceased group.
Conclusions: According to the results of our study, high levels of ferritin, D-Dimer and LDH from the onset of the disease and the absence of an increase in lymphocyte levels indicate that it may be a stimulus for mortality.
As a result, ferritin, LDH, D-Dimer elevation and lymphopenia are important and reliable indicators in planning the appropriate treatment in time and determining prognosis and mortality in COVID-19 patients.
Keywords: COVID-19, ferritin, LDH, lymphopenia, D-Dimer