Doğu Asya ülkeleri ile Türkiye'nin uyguladıkları dışa açık sanayileşme stratejilerinin karşılaştırması
The comparison of the export oriented industrialization strategies applied by East Asian countries and Turkey
Yazar: SİBEL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. OSMAN KÜÇÜKAHMETOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Asya ülkeleri = Asian countries ; Doğu Asya = East Asian ; Dışa açıklık = Openness ; Dışa açılma = Outward orientation ; Endüstrileşme = Industrialization ; Endüstrileşme politikaları = Industrialization policies ; Türkiye = Turkey

Özet:
İkinci Dünya Savaşı sürecinin yarattığı savaş koşullarından farklı etkilerle çıkan dünya ekonomileri uluslararası konjontüre uyum sağlama sürecinde farklı stratejiler ve politikalar uygulamışlardır. 1960 yılı sonrası gelişmekte olan ülkelerin kalkınma yolunda izledikleri sanayileşme stratejileri; ithal ikameci (içe dönük) sanayileşme stratejisi ve ihracata dayalı (dışa dönük) sanayileşme stratejisi şeklinde yaygın olarak uygulanmıştır. Bu süreçte; Doğu Asya ülkelerinin uyguladıkları stratejik dışa açılma politikaları diğer gelişmekte olan ülkelere örnek olması konusunda dikkatle incelemeye değer olmuştur. Dünyanın birçok ülkesinden farklı şekilde; Doğu Asya ülkeleri uluslararası konjoktürün ve kurumların önerdiği dışa açılma politikalarına ters düşecek şekilde sistemli ulusal sanayileşme, teknoloji ve dışa açılma politikalarını yoğun devlet denetimi kontrolünde benimseyerek ve uygulayarak kayda değer bir ekonomik yapısal dönüşüm gerçekleştirmişlerdir. Ortaya çıkan bu başarılı ekonomik dönüşüm diğer gelişmekte olan ülkelere örnek teşkil etmesinin yanında Türkiye ekonomisi için de farklı bir deneyim olarak ortaya çıkmıştır. Ancak Türkiye ekonomisinde; 1960 sonrası gerek ithal ikamesi (içe dönük), gerekse 1980 yılı sonrası dışa açılma yönünde uygulanan ihracata dayalı (dışa dönük) sanayileşme stratejileri; Doğu Asya ekonomilerinin tersine uluslararası dayatmaların güdümünde kalarak devlet denetim ve kontrolünün tamamen azaltılarak bilinçsiz bir dışa açılma ile sağlanmaya çalışılmıştır. Sonuçta; Türkiye ekonomisi; Doğu Asya ülkelerinin ulaştıkları ekonomik gelişmişlik düzeyinin tersine derinleşen bir ekonomik, teknolojik bağımlılık süreci yaşamıştır. Bu çalışmada seçilen Doğu Asya ülkeleri (Güney Kore, Tayvan, Singapur ve Hong Kong) ile Türkiye'nin içinde bulundukları benzer dünya ekonomik şartlarında ve uyguladıkları benzer stratejilerle başladıkları sanayileşme süreçleri karşılaştırılmıştır. Bu süreçte; özellikle seçilen Doğu Asya ülkeleri ve Türkiye'nin uyguladıkları dışa açık sanayileşme stratejisi uygulamaları ve politikaları karşılaştırılarak, ülkelerin ulaştıkları farklı ekonomik gelişmişlik düzeylerinin nedenleri ve sonuçları ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
Emerging from the wartime conditions of the World War II with different effects, world economies have applied different strategies and policies in the process of adapting to the international economic situation. The goal of this process is to eliminate the differences in development between different countries and to integrate them to world economy. After 1960, the industrialisation strategies commonly followed by developing countries for development were import substitution and export-oriented industrialisation. During this process, strategic trade expansion policies applied by East Asian countries have been exemplary for other developing countries. Unlike many other countries, East Asian countries underwent a considerable transformation in terms of economic structure by applying policies of systematic national industrialisation, technology and trade expansion under intense governmental control and supervision, contrary to the trade expansion policies recommended by the international economic structure and institutions. Aside from being exemplary for other developing countries, this successful economic transformation has emerged as a different experience for Turkey. However, in Turkey, import substitution strategies and export-oriented strategies applied after 1960 were subjected to impositions from international institutions and governmental control was reduced so as to make efforts for trade expansion without conscience. As a result, the Turkish economy experienced economic and technological dependency in contrast to the level of development attained by East Asian countries. In this study, industrialisation processes of selected East Asian countries (South Korea, Taiwan, Singapore and Hong Kong) and Turkey which started under similar economic conditions and with similar strategies applied by each country is compared. This study aims to explain the causes and consequences of the different levels of economic development attained by the selected East Asian countries and Turkey by comparing industrialisation strategies and policies applied by each country.