Öğretmenlerin kapsayıcı işlevlerinin öğrenme ilişkileri bağlamında niteliksel yöntemle araştırılması
A qualitative study on the containing function of teachers in learning relationship context
Yazar: MAHMUT CAN HASATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA ÖZDEN BADEMCİ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu = Emotion ; Kapsayıcılık = Inclusiveness ; Sosyal ihtiyaç = Social need ; Öğrenme = Learning ; Öğretmen-öğrenci ilişkileri = Teacher-student relations ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
İkinci bağlanma figürü olan öğretmen tarafından öğrencinin sosyal- duygusal ihtiyaçlarının fark edilmesi, olumlu ve yeterince güvenli ilişkiler kurulması öğrenme deneyimi için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma öğretmen- öğrenci ilişkileri bağlamında öğretmenlerin kapsayıcı işlevlerinin keşfedilmesi suretiyle öğrenme ilişkilerinin dinamiklerinin anlaşılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma desenlerinde sıkça kullanılan derinlemesine görüşme tekniği, bu çalışmanın başlıca veri toplama yöntemlerinden biridir. Araştırmanın katılımcılarını İstanbul'un farklı bölgelerinde yaşayan 11 öğretmen oluşturmaktadır. Öğretmenlerin söylemleri tema analizi ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda öğretmen-öğrenci ilişkileri, öğretmenin kaynakları ve öğretmenin sosyal-duygusal ve kapsanma ihtiyaçları olmak üzere üç ana temaya ulaşılmıştır. Öğretmenlerin, algıladıkları rol ve sorumlulukları kapsamında akademik performansı odağa alarak ilişki kurdukları, sınıf içinde ve dışında farklı ilişki kurma deneyimlerinin olduğu, sosyal-duygusal ihtiyaçların ise genel olarak öğretmen- öğrenci ilişkisinin dışında tutulması gerektiğine inandıkları ve empati kurmayı bir risk olarak değerlendirerek hem kendilerinin hem de öğrencilerinin sosyal-duygusal ihtiyaçlarını önemsemedikleri görülmüştür. Türkiye'deki öğretmen eğitim programlarının da akademik başarıya odaklanması ve öğretmen-öğrenci ilişkisinde duyguların öğretmenin profesyonelliğine ait olmadığı düşüncesi üzerinden şekillenmesi öğretmenlerin öğrencileriyle kapsayıcı bir ilişki kuramamasını destekler niteliktedir. Sosyal- duygusal ihtiyaçların öğretmen eğitim programlarına dahil edilmesi, öğretmenlerin öğrenci ilişkilerinde hem kendi hem de öğrencilerinin sosyal-duygusal ihtiyaçlarını fark ederek kapsayabilmesi için önerilmektedir.  Öğretmenlerin öğrencilerini kapsayabilmeleri için ayrıca başta okul, aile olmak üzere kendilerinin sistem içinde kapsanma ihtiyaçları olduğu anlaşılmıştır. Öğretmenlerin öğrencilerini kapsayabilmesi için öğretmenin desteklenmesi ve öğretmenlerin de kapsanmış hissetmelerinin sağlanması, ulaşılan bulgular dikkate alınarak, önerilmektedir.

Abstract:
Recognizing the social-emotional needs of the student by the teacher, who is the second attachment figure, and establishing positive and sufficiently safe relationships is critical for the learning experience. This study was carried out in order to understand the dynamics of learning relationships by exploring the containing functions of teachers in the context of teacher-student relationship. The in-depth interview technique, which is frequently used in qualitative research designs, is one of the main data collection methods of this study. The participants of the research consist of eleven teachers living in different parts of Istanbul, Turkey. Discourses of the teachers were analyzed using thematic analysis and interpretive phenomenological analysis methods. As a result of the analysis, three main themes were reached: teacher-student relations, teacher's resources and the socio-emotional and contained needs of the teacher. It was found that teachers focus on academic performance within the scope of their perceived roles and responsibilities and they have different experiences of establishing relationships within and outside the classroom. In addition, they believe that social-emotional needs should be excluded from the teacher-student relationship in general and they do not care about the social-emotional needs of themselves and their students, considering empathy as a risk. The fact that teacher education programs in Turkey mainly focus on academic achievement and the idea that emotions in teacher-student relationship are not professional support the teachers not being able to establish a containing relationship with their students. In order for teachers to realize their own and students' social-emotional needs in student relationships, it is recommended to include social-emotional needs in teacher training programs. It was also understood that teachers need to be contained in the system, especially by the school and family in order to contain their students. Taking into account the findings reached, it is recommended that teachers are supported to feel contained as well so they can make their students feel contained.