Endoskopik endonazal cerrahi için Sinus sphenoidalis'in ve canalis caroticus'un nörovasküler yapılarla ilişkisinin DynaCT yöntemiyle incelenmesi
Investigation of the relationship of sphenoidal sinus and carotid canal with neurovascular structures by DynaCT method for endoscopic endonasal surgery, anatomy dissertation thesis
Yazar: ZEYNEP YILMAZ
Danışman: DR. İLKAN TATAR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Canalis caroticus = Canalis caroticus ; Karotis arteri-internal = Carotid artery-internal ; Morfoloji = Morphology ; Sinus sphenoidalis = Sinus sphenoidalis ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Giriş-Amaç: Hipofiz adenomlarının ve diğer sellar bölge lezyonlarının rezeksiyonu için endoskopik endonazal transsfenoidal cerrahi altın standart tedavi kabul edilmektedir. Preoperatif görüntüleme sinus sphenoidalis ve komşu nörovasküler yapıların anatomisinin ayrıntılı incelenmesi cerrahi planlamada oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı, son yıllarda kullanım sıklığı artan düz panel DynaCT yöntemiyle sinus sphenoidalis ve komşu yapıları morfolojik olarak değerlendirmektir. Gereç-Yöntem: Bu çalışmada 278 hastanın (556 taraf) [164 kadın (%59) ve 114 erkek (%41)] DynaCT görüntüleri analiz edildi. Sinus sphenoidalis'in pnömatizasyonunun tipi, nervus opticus'un (NO) ve a. carotis interna'nın (ACI) protrüzyon ve dehisanslarının prevalansı, sinus sphenoidalis'in septalanması, processus clinoideus anterior (PCA) pnömatizasyonu ve onodi hücresi varlığı bilateral olarak değerlendirildi. Bulgular: Konkal tipte SS pnömatizasyonuna hiç rastlanmadı. Sinus sphenoidalislerin %15,8'i (n=44) presellar, %84,2'si (n=234) sellar şekilde pnömatizeydi. Sinus sphenoidalis'in artan pnömatizasyonu ile NO ve ACI protrüzyonunun da o derece artış gösterdiği görüldü (p=0,001). Taraflardaki NO ve ACI protrüzyonu ile ipsilateral PCA'nın pnömatizasyonu arasında güçlü korelasyon vardı (p<0,001). Aynı şekilde, bilateral incelenen tüm parametrelerde taraflar arasında (sağ-sol) anlamlı ilişki bulundu (p<0,001). Onodi hücresi sağ tarafın %20,1'inde (n=56); sol tarafın %24,1'inde (n=67) görüldü. NO protrüzyonu veya dehisansı ile onodi hücrelerinin varlığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Sonuç-Öneri: Bu çalışma, ameliyat esnasındaki komplikasyonlardan kaçınmak için gerekli olan sinus sphenoidalis ve çevredeki yapılar hakkında anatomik bilgi vererek iyatrojenik hasar riskini azaltmada yararlı olabilir.

Abstract:
Purpose: Endoscopic endonasal transsphenoidal surgery is considered the gold standard treatment for resection of pituitary adenomas and other lesions of the sellar region. Preoperative imaging, detailed examination of the anatomy of the sphenoidal sinus and adjacent neurovascular structures is important in surgical planning. The aim of the present study was to to evaluate the anatomical relations of the sphenoidal sinus and adjacent structures with the flat-panel DynaCT method, which has been used more frequently in recent years.
Methods: The DynaCT images of 278 patients (556 sides) [164 females (%59) and 114 males (%41)] were analyzed in this study. The type of sphenoidal sinus pneumatization, prevalence of internal carotid artery (ICA) and optic nerve (ON) protrusion and dehiscence, septation of sphenoidal sinus, pneumatization of anterior clinoid proces (ACP) and the presence of onodi cell were assessed bilaterally.
Results: There was no conchal type pneumatization. The percentages of presellar, sellar types of pneumatization were %15,8 (n=44) and %84,2 (n=234). The more pneumatized the sinus sphenoidalis was, the greater the frequency of ON and ICA protrusion of their wall to the sinus (p=0,001). There was a strong correlation between NO and ACI protrusion on the sides and the pneumatization of the ipsilateral PCA (p<0,001). In the same, a significant relationship was found between the parties (right-left) in all parameters examined bilaterally (p<0,001). Onodi cell in 20.1% of the right side (n=56); it was seen in 24.1% (n=67) of the left side. No significant association was found between NO protrusion or dehiscence and the presence of onodi cells.
Conclusion: The present study may be useful in reducing the risk of iatrogenic damage by providing anatomical information about the sphenoidal sinus and surrounding structures, which are necessary to avoid intraoperative complications.