Türkiye'deki mobilya fabrikalarında çalışan işçilerin kullandıkları makina-tezgah sistemleri ile antropometrik verilerinin analizi
Analysis of anthropometric data with machine-bench systems are used by workers in the furniture factory in Turkey
Yazar: TANER TAŞDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEMAL ÜÇÜNCÜ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Mobilya fabrikalarında çalışanlar, kullandıkları makina-tezgah sistemlerinin boyutsal ve yapısal özelliklerine bağlı olarak vücutlarını ve el, kol, ayak ve baş gibi organlarını birçok kez hareket ettirmek zorundadırlar.  Bu hareketler, çoğu zaman vücut hareket sınırları dahilinde olurken, bazen de bu sınırları zorlamaktadır. Sınırlar dahilinde olan hareketler bile tekrarlardan ya da sürekli aynı pozisyonda kalmaktan dolayı çalışanlar için uzun vadede sorun oluşturabilmektedir. Makina-tezgah sisteminin boyutları ile çalışanın antropometrik boyutları arasındaki uyuşmazlık, çalışanın fiziksel olarak yorulmasına, iş veriminin ve kalitesinin düşmesine, iş kazasına maruz kalmasına ve zaman zaman işgücü kaybına yol açabilmektedir. 
Bu çalışma, yukarıda bahsedilen sorunların makina-tezgah boyutuyla insan antropometrik özellikleri arasında uyumun sağlanmasıyla çözülebilirliğini kanıtlamayı amaçlamıştır.
Bu çalışmada, Türkiye genelinde 7 farklı ilde bulunan 11 büyük ölçekli mobilya fabrikasında toplam 411 çalışanın karşılaştıkları iş kazaları, kas-iskelet sistemi sorunları, iş kazalarının nedenleri ve makina-tezgah sistemleri ile ilgili görüşleri hazırlanan bir anketle değerlendirilmiş ve direkt ölçüm yöntemiyle 15 antropometrik ölçü alınmıştır. Antropometrik verilerin frekans ve ortalamaları değerlendirilmiş ve anket sonuçlarına göre çapraz ilişkilere bakılmıştır. 
Çalışanların boy ortalaması 1716.9 mm'dir. Tezgah yüsekliği ile antropometrik boyutlar arasında uyum olmamakla birlikte; denekler uyumlu olduklarını ifade ederken, iş sırasında boyunlarını eğmek ve ileri uzanmak zorunda kaldıklarını belirtmişlerdir. Çalışanların önemli bölümüne göre bireysel, çevresel ve mekanizasyonel faktörler iş kazasına uğrama riski üzerinde önemli düzeyde etkiye sahiptir. En çok karşılaşılan iş kazası, el ve ayakların makinaya kaptırılması, en çok zarar gören organlar ise el-kol ve parmaklar olmuştur. Çalışanların dizlerinde, ayak bilek ve bacaklarında ağrı ve uyuşukluk olduğu görülmüştür. Kazalanma, ağrı ve uyuşukluk oluşumu bakımından işlevlerine bağlı olarak fabrikalar arasında farklılıklar bulunmuştur. Sonuç olarak, insan-makina uyumu bakımından tasarımda antropometrik bulgulardan yararlanılması yanında, mekanizasyonel, çevresel ve bireysel özellikler bakımından da çalışanların bilinçlendirilmesi gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Antropometri, Mobilya endüstrisi, KİS rahatsızlıkları, İş kazaları

Abstract:
Workers in furniture factories have to move their bodies and their organs such as hands, arms, feet and head many times, depending on the dimensional and structural characteristics of the machine-bench systems they use. These movements are often within the bounds of the body's movement, sometimes pushing these boundaries. Even movements within boundaries can cause long-term problems for employees due to repeated or constantly staying in the same position. The inconsistency between the dimensions of the machine-bench system and the anthropometric dimensions of the employee can lead to physical fatigue of the worker, reduced work efficiency and quality, exposure to work accidents, and occasional loss of labor.
This study aimed to prove the solvability of the above-mentioned problems by ensuring compatibility between machine-bench size and human anthropometric properties.
In this study, across Turkey in 7 different cities in 11 large-scale total 411 employees faced work-related accidents in the furniture factory, musculoskeletal problems, causes of occupational accidents and evaluated a questionnaire prepared by the opinions machine-the-counter systems and were 15 anthropometric measurements with direct measurement method . Frequency and averages of anthropometric data were evaluated and cross-correlations were examined according to the results of the questionnaire.
The average height of the employees is 1716.9 mm. There is no harmony between bench height and anthropometric dimensions; the subjects stated that they had to compel their necks and to reach forward while expressing their conformity. According to a significant portion of employees, individual, environmental and mechanistic factors have a significant impact on the risk of job injury. The most common occupational accidents, hand and foot injuries to the machine, and the most damaged organs were hand-arm and fingers. Workers' knees, ankles and legs have been seen to have pain and numbness. There were differences between factories depending on their functions in terms of digestion, pain and drowsiness. As a result, in terms of human-machine compatibility, employees should be aware of their mechanistic, environmental and individual characteristics, as well as making use of anthropometric findings in design.

Key Words: Anthropometry, furniture industry, WMD disorders, occupational accidents