Kızılçam (Pinus brutia Ten.) ve Anadolu Karaçamı [Pinus nigra subsp. nigra Arnold. var. caramanica (Loudon) Rehder] doğal karışık meşcerelerinde meşcere kuruluş özellikleri: Isparta Orman Bölge Müdürlüğü Örneği
Stand structure characteristics of natural mixed stands of brutian pine (Pinus brutia Ten.) and Anatolian Black Pine [Pinus nigra subsp. nigra Arnold. var. caramanica (Loudon) Rehder]:Case study for Isparta Regional Forestry Directorate
Yazar: ESRA BAYAR
Danışman: PROF. DR. MUSA GENÇ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Isparta = Isparta ; Karaçam = Black pine ; Karışım özellikleri = Mixture properties ; Kızılçam = Red pine ; Silvikültür = Silviculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, gençleştirme çağındaki doğal meşcerelerden, mevcut aktüel kuruluşları temsil edecek şekilde ÇzÇkd1, ÇkÇzd1, ÇzÇkd2, ÇkÇzd2, ÇzÇkcd3, ÇkÇzcd3 meşcere tiplerinin her birinden üçer adet olmak üzere, ebatları 50x20 m olan örnek alanlarda meşcere profilleri çıkarmak ve bu alanların doğal ve/veya yapay gençleştirilmesine ilişkin silvikültürel değerlendirmelerde bulunmaktır.Bunun için Isparta Orman Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde belirlenen 18 örnek alanda önce genel ve özel mevki özellikleri tespit edilmiştir. Bütünüyle Akdeniz ikliminden karasal iklime geçiş bölgesinde bulunan örnek alanların denize kuş uçuşu uzaklığı 56,9 ? 94,2 km olup; konumları, 37° 03' 48'' - 37° 42' 08'' kuzey enlemleri ile 29° 31' 14'' - 31° 00' 25'' doğu boylamları arasında değişmektedir. Arazi eğimi % 1 ? 75, yükselti 965 ? 1388 m, bakı kuzey-kuzeybatı-kuzeydoğu-güney-güneydoğu, röliyef düzlük-alt yamaç-orta yamaç-üst yamaç olarak saptanmıştır.Her örnek alanda bütün ağaçların tepe tacı izdüşümleri, boyları, göğüs çapları, toprak seviyesi ve 80 cm yükseklikteki yaşları belirlenmiştir. Hem örnek alan içinde hem de açık alanda ışık ölçümleri yapılmış; profilleri ve tepe izdüşümleri çizilerek, aktüel meşcere kuruluşları ağaç sayısı, ortalama yaş ve göğüs çapı, toplam göğüs yüzeyi, gövde sınıfları taksimatına göre mevcut bireylerin sosyal sınıfları, tabakalılık, kapalılık, ağaç türüne ve göğüs yüzeyine göre karışım oranları ve biçimleri ortaya koyulmuştur. Takiben bu değerler hektar bazında hesaplanmıştır.Bulgulara göre, örnek alanların 9 nolu örnek alan hariç tamamı tek tabakalı olup, ortalama aktüel kapalılık, tepe projeksiyonu haritasına göre 0,22-0,92 ve meşcere içi ışık yoğunluğuna göre 0,22-0,76; ortalama karışım oranları ağaç adedi bakımından % 2,4 - 88,9 ve göğüs yüzeyi miktarı bakımından % 1,4 ? 89,3 arasında değişmektedir.Biyolojik bağımsızlığa kavuşma süreleri 18 örnek alanda, kızılçamda 5-17, Anadolu karaçamında ise 7-18 yıldır. Doğal gençleştirme çalışmalarında, Anadolu karaçamı azınlıkta ve kızılçama göre daha yavaş büyüyor ise, bu türe verilmesi gereken ideal yaş-boy üstünlüğü süresi en az 7, zorunlu yaş boy üstünlüğü süresi ise 2 yıldır.2, 4, 7, 9, 11, 14, 15, 16 ve 17 nolu örnek alanlardaki Anadolu karaçamı+kızılçam karışık meşcerelerinin gençleştirilmesinde Anadolu karaçamına yaş-boy üstünlüğü vermeye gerek yoktur. Çünkü asli meşcereyi oluşturmaktadır. 1, 3, 5, 6, 8, 10, 12, 13 ve 18 nolu örnek alanların gençleştirilmesinde ise Anadolu karaçamına mutlaka 2 yıllık zorunlu yaş-boy üstünlüğü verilmelidir.Ayrıca hem doğal hem de yapay gençleştirme çalışmalarında mutlaka doğal silvikültür tatbik edilmeli ve yapay gençleştirme alanlarında doğaya uygun ağaçlandırma teknikleri kullanılmalıdır. Bu husus, büyük çoğunluğu tabiat ormanı olan kızılçam+ Anadolu karaçamı karışık meşcereleri için büyük önem arz etmektedir.Anahtar Kelimeler: Meşcere Kuruluşu, Karışık Meşcere, Kızılçam, Anadolu Karaçamı, Isparta.

Abstract:
The aim of this study is to get a stand profile of natural stands in the regeneration stage that represents actual stand structure and to make the silvicultural evaluation about natural and/or artifical regeneration of these areas. Each stand has 50x20 m dimensions and were choosen from ÇzÇkd1, ÇkÇzd1, ÇzÇkd2, ÇkÇzd2, ÇzÇkcd3, ÇkÇzcd3.Therefore, first of all, general and special site properties of 18 sample plots that located in Isparta Regional Directorate of Forestry were determined. Direct distance to sea of these sample plots is approximately 56,9 ? 94,2 km and these sample plots are completely located transition zone from Mediterranean climate to continental climate. Sample plots location is between 37° 03' 48'' - 37° 42' 08'' northern latitudes - 29° 31' 14'' - 31° 00' 25'' east longitude. The elevation and slope of sample plots were between 965-1388 m and 1-75 % respectively. The aspects of the sample plots were north ?northwestern-northeastern-south-southeastern and the sample plots were located either on bottom, moderate, upper slope or on flat area.Vertical projection of tree crowns, height, diameter of whole trees and age with soil level was determined at the height of 80 cm in each sample plots. Light measurements were made both in sample plots and out of the sample plots; number of trees in actual stands structures, average age, diameters, total basal area, the social classes of existing individual according to their stem classes, storied, crown closure, according to composition ratio for tree species and basal area were found after a stand profile and their crown projection were drawn for each sample plot. In addıtıon, these values were calculated on the basis of hectares.According to the results, all sample plots are mono storied except ninth area and average actual crown closure for crown projection 0,22-0,90 and light intensity into the stand 0,22-0,76, average composition ratio with regard to number of trees 2,4 - 88,9 % and basal area 1,4 ? 89,3 % is changed.Period of reaching the biological independence for Brutian pine is 5-17 year, for Anatolian black pine is 7-18 year. Whether Anatolian black pine is in minority and grows slower than Brutian pine, period of age-height precedence for this specie is 7 years in minimum and obligatory period of age-height precedence is 2 years in Natural regeneration studies.In regeneration studies, there is no need to give period of age-height precedence to Anatolian black pine in 2,4,7,9,11,14,15,16 and 17 sample plots in mixed stands of Anatolian black pine + Brutian pine. Beacause, Anatolian black pine forms main strand. But, in regeneration of 1, 3, 5, 6, 8, 10, 12, 13 and 18 sample plots, 2 years age-height precedence must be given to Anatolian black pine.Furthermore, natural silviculture must be applied both natural and artifical regeneration studies and reforestation techniques that suitable for nature must be used in articial regeneration areas. This is also important for the Brutian pine + Anatolian black pine mixed stands which its majority is natural forest.Keywords: Stand structure, Mixed stands, Brutian pine, Anatolian black pine, Isparta.