Tekrarlayan sigara bırakma girişimi olan hastaların değerlendirilmesi
Evaluati̇on of pati̇ents who have fai̇led at least one smoki̇ng cessati̇on attempt
Yazar: NUR SEDA UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Nüks = Recurrence ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada tekrarlayan sigara bırakma girişimi nedeni ile sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların tekrar sigaraya başlama nedenleri ve sigarayı bırakma süresini etkileyen faktörler araştırılacaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 20.10.2021-20.04.2022 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Göztepe Prof. Dr. Süleyman YALÇIN Şehir Hastanesi Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden 18 -65 yaş ve tekrarlayan sigara bırakma girişimi olan 400 hasta dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik özelliklerini, sigara içme  durumlarını ve sigara içme alışkanlıklarını sorgulayan bir anket formu ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21 (DASÖ-21) uygulanmıştır. Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara içme davranış ve tutumları, sigara bırakma durumları, bırakma yöntemi ve süresi, sigaraya tekrar başlama nedenlerine dair veriler  elde edilmiştir. Veriler IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc. 1989, 2010 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen toplam 400 hastanın 178'i (%44,5) kadın, 222'si (%55,5) erkektir. Yaş ortalamaları 38,22±10,86 yıl olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların %57,2'si evlidir. Eğitim düzeyi %46,8 üniversite mezunu olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %72'si çalışmaktadır. Sigaraya başlama yaşı ortalama 18,32±4,61 yıldır. Sigara içme süreleri ise ortalama 19,84±11,07 yıldır. Yaş gruplarına göre yapılan analiz sonuçlarına göre 18-25 ve 26-35 yaş grubundaki kişilerin diğer yaş gruplarındaki kişilere göre sigarayı bırakma süreleri anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,001). Evli kişilerin bekar olanlara göre daha uzun süre sigarayı bırakabildikleri anlaşılmıştır (p=0,004). Cinsiyet, eğitim durumu, meslek grupları, gelir düzeyi, sigaraya başlama nedenleri, sigarayı bırakmak isteme nedenleri, bırakma sürecinde hata yapma durumu, şu an içilen sigara miktarı açısından sigarayı bırakma süresi farklı bulunmamıştır.  Şu anda yaşadığı evde kendisinden başka sigara içen birey olanların olmayanlara göre daha kısa süre sigarayı bırakabildikleri tespit edilmiş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,030). Yaşadığı evde ortak yaşam alanında sigara içilen hastalar evde sigara içilmeyenlere göre daha kısa süre sigarayı bırakabilmişlerdir (p=0,014). Sigaraya başlama yaşı, çocukken yaşadığı evde sigara içilen bireylerde içilmeyenlere göre anlamlı olarak daha düşüktür (p<0,001). Bırakma denemesinde sinirlilik  (p=0,003), baş ağrısı (p=0,002), aşırı sigara içme isteği (p<0,001) yaşayanlar yaşamayanlara göre daha kısa süre sigarayı bırakabilmiştir. İştah/kilo artışı olanlar olmayanlara göre daha uzun süre sigarayı bırakabilmişlerdir (p=0,001). Sigarayı bırakma sürecinde profesyonel destek alanların sigarayı bırakma süresi almayanlara göre anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur (p=0,006). Vareniklin ya da bupropiyon kullananlarda nikotin bandı kullananlara göre sigarayı bırakma süresi anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur (p<0,001). İlaç tedavisini uygun doz ve sürede kullananların sigarayı bırakma süresi kullanmayanlara göre anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur (p<0,001). Depresyon puanı ile sigara bırakma süresi arasında ters yönde zayıf bir ilişki (r=-0,143; p=0,004), anksiyete puanı ile sigara bırakma süresi arasında ters yönde zayıf bir ilişki (r=-0,118; p=0,019), stres puanı ile sigara bırakma süresi arasında ters yönde zayıf bir ilişki (r=-0,170; p=0,001) tespit edilmiştir. 
Sonuç: Sigara kullanımı, tüm toplumu ilgilendiren bir halk sağlığı sorunudur. Sigara bırakma durumu ise uzun ve zorlu bir süreçtir. Hekimler tarafından polikliniğe başvuran hastalara sigara içme durumunun sorulması önemlidir. Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigarayı bırakmadan önce değerlendirilmesi, sigara içme alışkanlıklarının sorgulanması, sosyal çevresinin sigara içme durumunun sorgulanması, uygun tedavinin önerilmesi, tedavi süresinin ve yan etkilerinin anlatılması oldukça önemlidir. Ayrıca, hastalara sigara bırakma sürecinde karşılaşabilecekleri güçlükler ve bu güçlüklerle baş etme yollarının anlatılması hastaların sigarayı bırakma süresi ve sigara bırakma durumunun kalıcığı açısından büyük öneme sahiptir.

Abstract:
Introduction and Objective: In this study, the reasons for re-starting smoking in patients who applied to the smoking cessation outpatient clinic due to repeated attempts to quit smoking, and the factors affecting the duration of smoking cessation will be investigated.
Materials and Methods: Our study included 400 patients between the ages of 18 and 65 who applied to T.R. Ministry of Health Göztepe Prof. Dr. YALÇIN City Hospital Smoking Cessation Polyclinic between 20.10.2021 and 20.04.2022 and accepted to participate in the study. A questionnaire form questioning the sociodemographic characteristics, smoking status and smoking habits of the patients and the Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21) were applied. Data on smoking behaviors and attitudes, smoking cessation status, quitting method and duration, and reasons for resuming smoking were obtained from patients who applied to the Smoking Cessation Clinic. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc 1989, 2010 software.
Results: A total of 400 participants, 44.5% female and 55.5% male, were included in our study. The mean age was 38.22±10.86 years. Among the participants, 57.2% were married. Education level was determined as 46.8% university graduates. 72% of the participants are working in a job. The mean age of starting to smoke is 18.32±4.61 years. The mean duration of smoking was 19.84±11.07 years. The duration of smoking cessation was found to be significantly lower in the 18-25 and 26-35 age groups than in the other age groups (p<0,001). It has been found that married people can quit smoking longer than those who are single (p=0,004). The duration of smoking cessation was not different in terms of gender, education level, occupational groups, income level, reasons for starting smoking, reasons for wanting to quit smoking, making mistakes in the quitting process, and the amount of cigarettes currently smoked. It was determined that people who smoke other than themselves in their current home can quit smoking for a shorter time than those who do not, and this difference was found to be statistically significant (p=0,030). Patients who smoked in the common living area were able to quit smoking for a shorter time than those who did not smoke at home (p=0,014). The age of onset of smoking is lower for those living in a house where people smoked as a child compared to houses without smoking (p<0.001). Those with irritability (p=0.003), headache (p0002), and an excessive desire to smoke (p<0.001) quit smoking for a shorter time than those without these symptoms. Those with increased appetite/weight were able to quit smoking longer than those without these symptoms (p=0,001). The duration of smoking cessation was found to be significantly longer in those who received professional support than those who did not (p=0.006). The duration of smoking cessation was found to be significantly longer in varenicline or bupropion users than in nicotine patch users (p<0.001). The duration of smoking cessation was found to be significantly longer in those who used the drug in sufficient dose and duration than those who did not use the drug (p<0.001). There was a weak inverse relationship between depression score and duration of smoking cessation (p=0,004), a weak inverse relationship between anxiety score and duration of smoking cessation(p=0,019), and a weak inverse relationship between stress score and duration of smoking cessation (p=0,001).
Conclusion: Smoking is a public health problem that concerns the whole society. Smoking cessation is a long and difficult process. It is important for physicians to ask patients who apply to the outpatient clinic about their smoking status. It is very important to evaluate the patients who applied to the smoking cessation outpatient clinic before quitting smoking, to question their smoking habits, to question the smoking status of their social environment, to recommend the appropriate treatment, to explain the treatment duration and side effects. In addition, talking to the patients about the difficulties they may encounter during the smoking cessation process and the ways to cope with these difficulties is of great importance in terms of the duration of smoking cessation and the permanence of the smoking cessation status.