Sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları görüşleri ile mülteci öğrencilere yönelik tutumları: Karma yöntem araştırması
Classroom teachers' views on children's rights and attitudes towards refugee students: A mixed method research
Yazar: DENİZ KARYAĞDI
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLA YİĞİTBAŞ
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Hakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları görüşleri ile mülteci öğrencilere yönelik tutumlarının karma yöntem araştırması biçiminde açıklanmasıdır. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları ve mülteci öğrencilere yönelik tutumları üzerinde sosyodemografik ve mesleki özelliklerin etkisi derinlemesine genişletilerek araştırılmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun çalışma grubunu Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde özel ve kamu kurumlarında görev yapan ve en az 2 yıldır mesleki tecrübesi bulunan 145 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunda ise nicel boyutun çalışma grubunda yer alan 14 sınıf öğretmeni yer almaktadır. Nicel veriler için tutumları ölçen ölçekler, nitel veriler için ise tutumları derinlemesine analiz etmeye olanak tanıyan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın verileri "Bireysel Bilgi Formu", "Çocuk Hakları Tutum Ölçeği", "Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak toplanmıştır. Nicel veriler SPSS paket programı, nitel veriler ise MAXQDA programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; Çocuk Hakları Tutum Ölçeği ile Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği puanları arasında pozitif yönlü ve zayıf düzeyde, Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeğinin alt boyutları ile Çocuk Hakları Tutum Ölçeği puanları arasına da pozitif yönlü, iletişim ve uyum alt boyutları ile Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği arasında ise çok yüksek düzeyde ilişki bulunmuştur. Sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları tutumlarının mülteci öğrencilere yönelik tutumlarını pozitif yönde etkilediği, çocuk hakları tutumlarının mülteci öğrencilere yönelik tutum üzerinde yordayıcı etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları görüşleri mülteci öğrencilere yönelik tutumları üzerinde etkili olduğu için öğretmenlerin çocuk hakları konusundaki yaklaşımlarının iyileştirilmesi için değiştirilebilir ve geliştirilebilir şartların oluşturulması önerilir.
Anahtar Sözcükler: Çocuk, Çocuk Hakları, Çocuk Hakları Görüşü, Mülteci Öğrenciler, Mülteci Çocuklar, Sınıf Öğretmeni, Tutum

Abstract:
The purpose of this research is to explain the views of primary school teachers on children's rights and their attitudes towards refugee students in the form of a mixed method research. The effect of socio-demographic and professional characteristics on children's rights and attitudes towards refugee students of classroom teachers working in schools affiliated to the Ministry of National Education has been extensively researched. In the research, explanatory sequential mixed method design, one of the mixed method designs, was used. The study group of the quantitative dimension of the research consists of 145 classroom teachers who work in private and public institutions in various cities of Turkey and have at least 2 years of professional experience. In the study group of the qualitative dimension of the research, there are 14 classroom teachers from the study group of the quantitative dimension. Scales measuring attitudes were used for quantitative data, and a semi-structured interview form, which allows for in-depth analysis of attitudes, was used for qualitative data. The data of the research were collected using the "Individual Information Form", "Children's Rights Attitude Scale", "Refugee Student Attitude Scale" and "Semi-structured Interview Form". Quantitative data were analyzed with SPSS package program and qualitative data were analyzed with MAXQDA program. As a result of the research; a positive and weak correlation between the Child Rights Attitude Scale and the Refugee Student Attitude Scale scores, a positive correlation between the sub-dimensions of Refugee Student Attitude Scale and the Child Rights Attitude Scale scores, and a very high correlation between communication and adaptation sub-dimensions and the Refugee Student Attitude Scale were found. It was determined that the children's rights attitudes of the classroom teachers positively affected their attitudes towards the refugee students, and their attitudes towards the children's rights had a predictive effect on their attitudes towards the refugee students. Since classroom teachers' views on children's rights have an impact on their attitudes towards refugee students, it is recommended to create changeable and developable conditions for improving teachers' approaches to children's rights.
Key Words: Child, Children's Rights, Views on Children's Rights, Refugee Students, Refugee Children, Classroom Teacher, Attitude