Erken Cumhuriyet Dönemi roman figürlerinde seküler-kutsal ikilemi
The sacular-sacred dilemma in novel characters in early Republican Era
Yazar: NURSELİ GAMZE KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MÜNİRE KEVSER BAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Din = Religion ; Dindarlık = Religiousness ; Kutsallık = Holiness ; Modernite = Modernity ; Modernleşme = Modernization ; Roman = Novel ; Sekülerleşme = Secularization ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Bu çalışmada, hızlı toplumsal dönüşümlerin yaşandığı 1920-1950 yılları arasında yayımlanan romanlarda en önemli meselelerden biri olan modernleşme olgusunun seküler/kutsal ikili karşıtlığı üzerinden tartışılması hedeflenmiştir. Bahsi geçen dönem, Kurtuluş Savaşı yılları esnasında Birinci Meclis'in açıldığı yıldan, Tek Parti rejiminin iktidarının sona erdiği yıla kadar geçen ve Türk tarihi açısından oldukça önemli siyasi ve sosyolojik gelişmelere tanık olunan hareketli bir evredir. Bu dönemde yürürlüğe konulan modernleşme projesiyle, 18. asırdan beri süren Batılılaşma gayretleri ivme kazanmış ve buna bağlı olarak toplum, modernleşme adına kurumsal ve sivil düzeyde hızla sekülerleşmiştir. Bu hızlı zihinsel dönüşümün yansımaları, bu dönemde yayımlanmış romanlarda eski/yeni, geleneksel/modern, Doğu/Batı, kutsal/seküler şeklindeki ikili karşıtlıklar üzerinden kurgulanan roman figürleri analiz edilerek takip edilebilir. Bu ikili karşıtlıklarda rol oynayan en önemli değişken, modernleşme süreçlerinden de en fazla etkilenen dindir. Temelde Batı'nın geçirdiği zihinsel dönüşümün yaşanmadığı Türk toplumunda,  Aydınlanma  ve  Reform  hareketlerinin  büyük  rol  oynadığı  Batı modernitesini ithal etmek, aynı zamanda din olgusunu da geleneksel ile seküler arasında ikircimli bir noktaya taşımıştır. Roman figürlerinin bu çatışmada oynadıkları rollerin tartışılması, Türk romanının sosyolojik temellerinin aydınlatılması bağlamında önemli görülmektedir.


Anahtar Kelimeler: Modernite, Sekülerleşme, Din, Roman kuramı, Türk Romanı, Erken

Cumhuriyet Dönemi.

Abstract:
This dissertation aims to discuss the phenomenon of modernization which is one of the most important issues in the novels that were published in between 1920 and 1950 when rapid social transformations were prevalent, by means of the secular/sacred controversy. The mentioned period, which started when the First Assembly was established during the Turkish War of Indepence and lasted until the end of the One-Party era, was an active period of significant political and sociological developments  for  Turkish  history.  The  adoption  of  a  modernization  project accelerated the efforts for westernization that were present since the 18th century and consequently, society was secularized both at the institutional and civillian levels. The reflections of this rapid intellectual transformation can be followed by analyzing the novel characters of this period which were build on the dichotomies of old/new, traditional/modern, East/West, and sacred/secular. The most important factor that plays a role in these dichotomies is religion, which is itself affected maximally by the modernization processes. The importation of the Western modernity in which the movements of the Enlightenment and the Reform played sifnificant roles to Turkish society which did not essentially experience western intellectual tranformations, placed the percepiton of religion to an ambigous position between the traditional and the secular. It is important to analyze the roles that are played by the novel characters in this controversy in order to shed light on the sociological foundations of Turkish fiction.

Keywords: Modernity, Secularization, Religion, Literary Theory, Turkish Fiction, Early Republican Era