Dışa açıklık ve çevre kirliliği ilişkisi
The relationship between openness and environmental pollution
Yazar: HALİT LEVENT ORMAN
Danışman: PROF. DR. SERVET CEYLAN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dışa açıklık = Openness ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Emisyon = Emission ; Gaz emisyonu = Gas emission ; STIRPAT = STIRPAT ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve

Özet:
Günümüzde çevresel yük sınır aşan bir boyut kazanmış, emisyon oranlarındaki artış küresel ısınmaya neden olacak bir düzeye ulaşmıştır. Büyüme yarışındaki ekonomilerin ortak hareket etmeleri küresel refah açısından önemlidir. Çevre kirliliğinin çevresel Kuznets eğrisi yaklaşımı ile açıklanmaya çalışılan, kişi başına düşen milli gelir ile ters U şeklinde elde edilen eğrinin teorik sonuçları halen tartışılmaktadır. Ayrıca bu yaklaşıma alternatif olan ve aynı eğriden türetilen kirlilik sığınakları, dipte yarışanlar, ticarete bağlı bozulmalar ve teknolojik iyileşme gibi yaklaşımlar, özellikle düşük ve orta gelir grupları için çevresel yükün dengelenmesinde daha akılcı çözümler sunmaktadır.
Çalışmada gelir gruplarına göre çevre kirliliği ve dışa açıklık arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaçla, STIRPAT modeli çerçevesinde belirlenen ülkelerin dışa açıklık, kişi başına gelir, kentli nüfus oranı ve yenilenebilir enerji tüketimi değerlerinin karbon emisyonu üzerindeki etkileri incelenmiştir. 1990-2015 dönemi verileri için, değişkenler panel eşbütünleşme ve nedensellik analizi kullanılarak incelenmiştir. 
Çalışmadan elde edilen bulgulara göre özellikle düşük ve orta gelir grubu ülkelerde dışa açıklık çevre kirliliğini arttırmaktadır. Düşük ve orta gelir grubunda yer alan ülkelerin, çevresel yük açısından dışa açıklık ve artan ticaretten olumsuz etkilendiği gözlemlenmiştir. Açıklık, düşük ve orta gelir grubu ülkelerde teknolojik gelişme açısından beklenen etkiyi yaratmamıştır. Bu ülkelerin çevresel refahını artırmak için eğitim, uzmanlaşma, öğrenme ve Ar-Ge süreçlerini yeniden düzenlemeleri gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Dışa Açıklık, Çevre Kirliliği, Emisyon, ÇKE, STIRPAT
Bu tez kapsamında yürütülen çalışmalar BİDEB 2211-A Yurtiçi Doktora
Burs Programı çerçevesinde TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir

Abstract:
Today, the environmental burden has gained a transboundary dimension, and the increase in emission rates has reached a level that will cause global warming. It is important for global welfare that economies in the growth race act together. The theoretical results of the curve obtained in an inverted U shape with per capita income, which is tried to be explained with the environmental Kuznets curve approach, are still being discussed. In addition, approaches such as pollution shelters, bottom competitors, trade-related disruptions and technological improvement, which are alternatives to this approach and derived from the same curve, offer more rational solutions in balancing the environmental burden, especially for low and middle income groups.
In the study, the relationship between environmental pollution and openness was examined according to income groups. For this purpose, the effects of external openness, per capita income, urban population ratio and renewable energy consumption values of countries determined within the framework of the STIRPAT model on carbon emissions were examined. For the 1990-2015 period data, the variables were analyzed using panel cointegration and causality analysis.
According to the findings obtained from the study, openness increases environmental pollution especially in low and middle income group countries. It has been observed that countries in the low and middle income groups are negatively affected by openness and increasing trade in terms of environmental burden. Openness has not had the expected impact in terms of technological development in low- and middle-income countries. These countries need to reorganize their education, specialization, learning and R&D processes in order to increase their environmental wellfare.

Keywords: Openness, Environmental pollution, Emission, EKC, STIRPAT 
The studies carried out within the scope of this thesis were supported by
TÜBİTAK within the framework of the BİDEB 2211-A Domestic PhD Scholarship
Program.