Milletlerarası tahkimde yargılamanın etkin yürütülmesine ilişkin kurallar (Prag kuralları)
Rules on the efficient conduct of proceedings in international arbitration (Prague rules)
Yazar: ÖMER BAYMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANDAN YASAN
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Delillerin hasredilmesi = Limitation of evidence ; Kurallar = Rules ; Milletlerarası Tahkim Kanunu = International Arbitiation Law ; Tahkim = Arbitration ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; Yargılama = Judgement

Özet:
Milletlerarası ticaretten kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde sıklıkla kullanılan milletlerarası tahkim, farklı hukuk kültürlerinden gelen avukat, vekil ve tarafları bir araya getirmektedir. Hukuk kültürleri arasındaki farklılıklar ve tahkim yargılamasında uygulanacak kuralları belirlemede taraflara ve hakemlere tanınan geniş serbesti, milletlerarası tahkim usulüne ilişkin olarak genel kabul gören pratiklerin ortaya çıkmasına imkân vermiştir. Bu pratiklerin bir kısmı kodifiye edilerek, çeşitli konularda kılavuz niteliğinde kurallar oluşturulmuştur. Bu kurallardan biri, milletlerarası tahkimde geniş kabul gören Milletlerarası Tahkim Yargılamasında Delillerin İkamesine ilişkin IBA Kurallarıdır. 

Son yıllarda tahkim yargılamalarının hızlı ve düşük maliyetli olmadığı sıkça dile getirilmektedir ve tahkim yargılamalarının daha etkin ve hesaplı bir şekilde yapılması için uygulamada çeşitli çalışmalar yapılmakta ve dava yönetim teknikleri geliştirilmektedir. Bu çalışmalardan biri olan Prag Kuralları, yargılamanın uzun ve masraflı hale gelmesinde, belgelerin ibrazı usulü, birden çok tanık ve bilirkişi deliline başvurulması ve bu tanık ve bilirkişilerin uzun süren duruşmalarda çapraz sorguya tabi tutulması gibi Müşterek Hukuk kökenli ve IBA Kurallarında yer alan uygulamaların etkili olduğu ve özellikle davanın esası hakkında ön görüşlerini bildirme, tarafların uzlaşmasında yardımcı olma, aleyhe çıkarım yapma, uyuşmazlığın esasına uygulan hukukun içeriğini re'sen tespit etme ve uygulama gibi konularda hakemlere daha geniş yetki verilmesi halinde yargılamanın daha etkin bir şekilde yürütüleceği düşüncesiyle hazırlanmıştır.

Bu çalışmada Prag Kurallarında yer alan düzenlemeler, uygulamada geliştirilen dava yönetim teknikleri ve IBA Kuralları gibi ilgili mevcut düzenlemeler ile karşılaştırılarak değerlendirilecektir.

Abstract:
Being a widely preferred method for resolution of disputes arising from international trade, international arbitration brings together parties, counsels and arbitrators from different legal backgrounds. Freedom granted to parties and discretion granted to the arbitrators for determining the rules applicable to arbitration procedure as well as differences between legal cultures paved the way for some harmonized procedural practices to emerge. Some of these practices are codified by various institutions to provide soft law guidelines. One of these instruments, IBA Rules on Taking of Evidence in International Arbitration is widely applied in practice. 

In recent years long and expensive proceedings in international arbitration caused dissatisfaction for its users. Many case management techniques have been developed over time and there has been various initiatives to increase the efficiency of arbitration procedures. One of these initiatives is Prague Rules which are developed with the idea that some procedures originating from Common Law tradition such as extensive document production and cross examination of multiple fact and expert witness in lengthy hearings which are adopted in the IBA Rules decrease the efficiency of arbitration proceedings and that avoiding these practices as well as granting broader powers to arbitrators especially for drawing adverse inferences, expressing their preliminary views, facilitating settlement and determining the content of the law applicable to the merits of the dispute will increase efficiency of the arbitration. 

In this work, provisions of the Prague Rules will be evaluated together with existing rules such as IBA Rules and other relevant regulation and case management techniques developed in international arbitration practice.