Çivi yazısı
Cuneiform
Yazar: FATIMA BÜŞRA KURŞUN
Danışman: PROF. DR. REMZİ KUZUOĞLU
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures

Özet:
İnsanoğlu var oluşundan itibaren çeşitli iletişim yolları ile anlaşarak kendisini ifade etmiştir. Bu iletişim yollarından biri ve en etkili olanı konuşma yetisidir. Bir diğeri ise mağara duvarlarına ya da kaya üzerine çizilen resimlerdir ki bu çizimler aynı zamanda yazı serüveninin ilk adımını temsil etmektedirler. Zaman içinde yerleşik hayata geçilmesi, tarımın öncelikli geçim kaynağı olması ve diğer unsurların beraberinde getirdiği bazı zorluklar, seslerin sembol ve şekillere dönüşerek yazının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Böylelikle insanoğlu hem iletişimini kalıcı hale getirmiş hem de geleneklerini, kültürlerini ve tecrübelerini gelecek kuşaklara aktararak kalıcılığını ve kanıtlanabilirliğini sağlamıştır. Yazının mucidi Sümerler olup MÖ. 5. binyılın ortalarında Güney Mezopotamya'ya gelip yerleşmişlerdir. Arkeolojik ve filolojik çalışmalar Sümerlerin MÖ. 3200'lerde yazıyı keşfettiklerini ve ilk defa Uruk kentinde yazının kullanıldığını göstermektedir. Mezopotamya'ya nereden geldikleri hususu tartışmalı olan Sümerler, yerleştikleri coğrafyayı yaşanabilir kılmışlar ardından da geliştirerek krallıklarla yönetilen şehir devletleri haline getirmişlerdir. Sümer toplumunun temel geçim kaynakları tarım ve hayvancılık ile buna bağlı olarak ticarettir. Halkın ürettiği mal ve ürünler tapınak ve sarayda toplanır, sarayın ihtiyaçları karşılandıktan sonra geriye kalan ürünler halka dağıtılırdı. Tapınaklarda toplanılan mal ve ürünler, kimin ne getirdiği ya da kime ne kadar verildiğinin tespiti için tapınak görevlileri tarafından sembollerden oluşan bir listeleme sistemi ile kayıt altına alınmıştır. Ancak, zaman içinde nüfusun artması, ürünlerin çeşitliği ve miktarının çoğalması kayıt için sembollerin yetmemesine neden olmuştur. Sümerler ortaya çıkan bu problemi sembollerin yerini farklı türlerdeki resimsel çizgiler kullanarak çözmüşler, böylece çivi yazısı olarak bilinen ilk yazı doğmuştur. Bu çalışmada, Dünya tarihinin önemli dönüm noktalarından biri olan çivi yazısının ortaya çıkışı, çözümlenmesi ve uygulandığı diller ele alınacaktır.

Abstract:
Since the beginning of humanity, they have expressed themselves by mutually agreeing with various forms of communication when they need to continue their lives. These people expressed themselves by mutually agreeing on various forms of communication when they needed. The most effective form of this communication is the ability to speak, which distinguishes humans from other living things. These primitive people communicated by drawing pictures on cave walls or rocks in their shelters. They took the first step of their writing adventure with cave paintings. Over time, the needs of human communities that settled down, established states, and socialized have increased. The interacting community created writing by transforming sounds into symbols and shapes, with confusion occurring. In this way, people's traditions, cultures and experiences are transferred to future generations, ensuring their permanence and provability. Writing is a great discovery in world history. Although there was life before writing, history started with writing. Thus, the periods that humanity has gone through are divided into two parts: prehistoric and historical periods. Sumerians, the inventors of writing, the greatest discovery in the world, discovered writing in the city of Uruk in Southern Mesopotamia in the 5th millennium BC. The Sumerians, whose origins are not known exactly, came to Mesopotamia and settled. They developed Mesopotamia and turned it into city-states ruled by kingdoms. For the Sumerians, who had a theocratic form of government, the gods were the absolute rulers of the earth. Kings are religious and administrative directors chosen by the gods. The main sources of income are agriculture, animal husbandry and trade. The goods and products produced by the people were collected in the temple and palace. The needs of the palace were met and the remaining products were distributed to the public. The goods and products collected in the temples were in confusion as to who brought what and how much was given to whom. For this reason, these goods and products were recorded by temple officials by keeping lists in the form of symbols. With the increase in the variety and quantity of products, symbols have been replaced by different types of pictorial lines. Thus, cuneiform writing was born. This study will focus on the emergence of cuneiform, its analysis and the languages in which it is applied.