Hemşirelik girişimlerinin lise öğrencilerinin testis kanserine yönelik sağlık inançları ve erken tanı davranışlarına etkisi
The effect of nursing interventions on high school students' health beliefs and early diagnosis behaviors towards testicular cancer
Yazar: CAHİT YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. NİHAL GÖRDES AYDOĞDU
Erzurum Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Hemşirelik Girişimlerinin Lise Öğrencilerinin Testis Kanserine
Yönelik Sağlık İnançları ve Erken Tanı Davranışlarına Etkisi
Amaç: Bu çalışma lise öğrencilerinde hemşirelik girişimlerinin testis kanserine yönelik inançları ve kendi kendine testis muayenesi yapma üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel tipte olan çalışma Eylül 2022 – Eylül 2024 tarihleri arasında Erzurum merkez ilçelerinde karma eğitim veren iki lisede yürütülmüştür. Araştırma priori güç analizi yapılarak 64 öğrenci deney ve 64 öğrenci kontrol grubu olmak üzere toplam 128 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Veriler Sosyo-Demografik ve Kendi Kendine Testis Muayenesi ile ilgili Özellikler Bilgi Formu, Testis Kanseri Taramalarına Yönelik Champion' un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde ki kare testi, iki eş ve iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi kullanılmıştır. Çalışmaya başlamadan önce etik kurul izni ile İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nden, öğrenci ve velilerinden izin alınmıştır.  
Bulgular: Yapılan girişimler sonrası deney grubundaki lise öğrencilerinin testis kanseri erken tanısına yönelik algılanan duyarlılık ve ciddiyet bulgularında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Kendi kendine testis muayenesine yönelik yarar ve öz etkililik algılarında fark saptanmışken engel algısında fark saptanmamıştır. Deney ve kontrol gruplarının eğitim sonrası birinci ay izleminde kendi kendine testis muayenesi yapma durumları incelendiğinde, deney grubundaki bireylerin %32,8'i düzenli kendi kendine testis muayenesi yaparken bu oran kontrol grubunda %7,8'dir ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda lise öğrencilerinin testis kanseri erken tanı davranışlarının geliştirilmesi için sağlık inanç modelinin kullanıldığı girişimlerin planlanması ve sağlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Abstract:
The Effect of Nursing Interventions on High School Students' Health
Beliefs and Early Diagnosis Behaviors Towards Testicular Cancer
Aim: This study was conducted to investigate the effects of nursing interventions on high school students' beliefs about testicular cancer and testicular self-examination.
Methods: The quasi-experimental study with a pre-test, post-test control group was conducted in two mixed-education high schools in the central districts of Erzurum between September 2022 and September 2024. The research was conducted on a total of 128 students, 64 students in the experimental group and 64 students in the control group, by performing a priori power analysis. Data were collected with the Socio-Demographic and Testicular Self-Examination Characteristics Information Form, and Champion's Health Belief Model Scale for Testicular Cancer Screening. Chi-square test, significance test of the difference between two replicates and two means were used in the analysis of data. Before starting the study, permission was obtained from the ethics committee and the Provincial Directorate of National Education, students, and their parents.
Results: After the interventions, significant differences were found in the perceived sensitivity and seriousness findings of the high school students in the experimental group regarding early diagnosis of testicular cancer. While there was a difference in the perception of benefits and self-efficacy regarding testicular self-examination, no difference was found in the perception of obstacles. When the status of the experimental and control groups performing testicular self-examination was examined in the first month follow-up after the training, 32.8% of the individuals in the experimental group performed regular testicular self-examination, while this rate was 7.8% in the control group, and the difference was found to be statistically significant..
Conclusion: In line with the results obtained from this study, it is recommended that interventions using the health belief model be planned and health education be disseminated to improve high school students' testicular cancer early diagnosis behaviors.