Halk psikolojisi bağlamında zihnin dinsel-mitsel anlatı kurgusu: Yaratılış mitolojisi
Religious-mythical narrative fiction of the mind in the context of folk psychology: Creation mythology
Yazar: HARİKA ZÖHRE ERYILMAZ
Danışman: PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Zihnin halkbilim açısından ele alınması ve halkbilimine zihinsel bir yaklaşım olarak karşılıklı nitelendirebileceğimiz bu çalışmada zihin kuramı içerisinde halkbilimine dair olgular değerlendirilmiş; aklın zihin ile yolculuğunda halkbilimsel bakış açısı noktasında ise "Bilme" bildiğini bilme eyleminin sese ve söze dökülmesi çalışmamızın temelini oluşturur. Bu anlamda zihni evrimleşen insanın anlatı olmadan bilinçli olamadığına değinilerek homo saphiens'e rakip bir terim olan homo narrative terimi alana sunulmuştur. 
Dilin ögeleri ile dinsel ve mitsel kavramlaştırmanın çeşitli biçimleri arasında öncelikle zihnin oluşum aşamalarında bireyin kendinin farkına varması (homo sapiens) koşullarının dilde kendini göstermesi ve dolayısıyla mitsel anlatıların oluşum zemini ele alınmakla birlikte, tüm bu zihinsel sürecin ses ile karşılaşmasından bu yana bilincin bir kültür oluşturmasına değinilmiştir.
Bu süreçte "ben" ve "ben"in kendini bulabilmesi için "biz" kimliğinin nasıl yaratıldığı; bu kimliğin yaratılması esnasında hafızayı da içine alarak kültürel belleğin oluşumuna değinilmiştir. Çalışmanın yapı taşını oluşturan üçüncü bölümde insan zihninin anlatıyı oluşturmaya giden yolda önce ses, ardından söz ile yola devam etmesinden bahsedilirken bu süreçte sesin kutsallığı ve bu kutsallığın mit görünümleri değerlendirilmiştir.
Son olarak halk psikolojisinden yola çıkılarak "Arkaik İnsan Zihni ile Çocuk Zihni Benzer mi?" sorunsalına mitik ve sıradan deneyimler bağlamında yanıt bulunmuş, çocuk anlatılarının ve misel anlatının zihinde nasıl kurgulandığına değinilerek mit kuramları üzerinden mitin oluşumuna yeni bir kuram atılıp atılmayacağı tartışılmış ve Yaratılış Mitolojisi Halk Psikolojisi bağlamında incelenmiştir.

Abstract:
In this study, which can be described as a mental approach to folklore and to deal with the mind in terms of folklore, the phenomena of folklore within the theory of mind are evaluated. In the journey of the mind, in the folklore point of view, "knowing" is the basis of our work to put the act of knowing what you know into sound and words. In this sense, it is mentioned that the human whose mind has evolved is not conscious without the narrative. The term homo-narrative has been introduced to the field in a rivaling form to the term homo-sapiens. 
Among the elements of language and various forms of religious and mythical conceptualization, first of all, it is mentioned that the conditions of the individual's self-awareness in the formation of the mind are expressed in language. Therefore, the formation ground of mythical narratives was discussed, and it was mentioned that all this mental process, that is, consciousness, constitutes a culture. 
In this process, it was explained how the identity of "we" was created so that the "me" and the self could find itself. During the creation of this identity, the formation of "cultural memory" is mentioned, including memory. Then, while talking about the human mind continuing on the path to form the narrative, first with sound and then with words, the holiness of the sound and the myths of this sacredness were evaluated in this process. 
Finally, based on folk psychology, "Is Archaic Human Mind and Child Mind Similar?" The answer to the question has been found in the context of mythical and ordinary experiences. It was mentioned how child narratives and mythical narratives are constructed in the mind, it was discussed whether a new theory could be taken into the formation of myth through myth theories, and Creation Mythology was examined in the context of Folk Psychology.