Ortaokulda öğrenim gören aktif satranç sporcularına ait farklı değişkenlerin, problem çözme, 21. yüzyıl becerileri ve fen bilimlerine yönelik tutumları ile ilişkilerinin incelenmesi
Investigation of the relationship of different variables of active chess athletes in secondary school with problem solving, 21st  century skills and their attitudes towards science
Yazar: ADNAN ULUS
Danışman: PROF. DR. MEHTAP YILDIRIM
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Satranç = Chess ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Zamanla teknolojinin gelişmesi ve eğitimdeki yeniliklerle birlikte insanların sahip olması gereken özelliklerde değişmektedir. Günümüz dünyasında teknolojinin geldiği nokta itibarı ile  bilgiye ulaşma çok kolay bir hal almıştır. Bu da geçmişteki gibi insanlara bilgi yüklemekten çok, var olan bilgiyi günlük hayatta kullanma becerilerinin geliştirilmesi yönünde eğitime yön vermiştir. Günümüzde 21. yüzyıl becerileri olarak kabul edilen, eleştirel düşünme, Problem Çözme, yaratıcı düşünme ve yeniliği uygulama becerileri, iletişim ve iş birliği becerileri, bilgi ve medya okuryazarlığı, girişimcilik, liderlik ve sorumluluk gibi çok sayıda becerinin öğrencilere kazandırılması önemlidir. Bu becerilerin kazandırılmasında çeşitli yöntem ve teknikler kullanılmaktadır. Ayrıca son dönemde bu tip becerilerin kazandırılmasında satrancın etkili olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. Eğitimdeki gelişmeler ile birlikte yeni hedeflere ulaşmanın yolları  aranmaya başlanmıştır. Problem çözme, eleştirel düşünme, yaratıcılık gibi üst düzey beceriler ile satranç bilme arasında bir ilişki olup olmadığının ortaya çıkarılması ve eğitime farklı bir destekleyici yol göstermek amacıyla son dönemde satranca yönelik çalışmalara ilgi artmıştır. 
2018 yılından itibaren nitelikli liselere, öğrenciler  Lise Giriş Sınavı (LGS) puanıyla yerleştirilmektedir. Yeni sınav sisteminde bilgi düzeylerinden daha çok öğrencilerin problem çözme, analiz, yorumlama ve eleştirel düşünme gibi 21. yüzyıl becerileri ölçülmektedir. 2018 ve 2019 yıllarında uygulanan yeni sınav sisteminde satranç sporcularının başarıları dikkat çekmektedir. Satranç sporcularının LGS'deki bu başarılarından yola çıkarak bu araştırmada ortaokulda öğrenim gören aktif satranç sporcularına ait farklı değişkenlerle problem çözme, 21.  yüzyıl becerileri  ve fen bilimlerine yönelik tutumları arasındaki ilişkiler incelenmiştir.  Alanyazında satranç ile fen bilimlerine yönelik tutum ve 21. yüzyıl becerileri arasındaki ilişki üzerine yapılan bir çalışmaya rastlanmadığından bu  çalışma sonuçları açısından önem kazanmaktadır. 
Bu çalışma Antalya'da düzenlenen 2019-2020 Türkiye Satranç Şampiyonası ve 2019-2020 İstanbul İli Okullar Arası Satranç Turnuvası Finali'ne katılan özel ve devlet okullarında okuyan ve satranç sporcusu olan 400 öğrenci ile yapılmıştır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, problem çözme envanteri, 21. yüzyıl becerileri ölçeği ve fen bilimlerine yönelik tutum ölçeği kullanılmıştır.
Çalışmanın sonucunda tüm ölçeklerin ortalama puanları açısından kızlar lehine, özel okulda öğrenim gören öğrenciler lehine ve satrançta sporcuların seviyesini belirleyen bir puan olan Ulusal  Kuvvet Derecesi (UKD) puanları yüksek olan öğrenciler lehine ve fen bilimleri dersi akademik başarı puanı yüksek olan öğrenciler lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir.  Ayrıca sporcuların UKD puanları ile problem çözme becerisi ile anlamlı ve negatif, 21. yüzyıl becerileri ve fen bilimlerine yönelik tutum ölçek puanlarında da artış olduğu anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu görülmüştür.  Çalışmanın sonucunda elde edilen sonuçlardan hareketle satrancın, öğrencilerin üst düzey becerilerini geliştirmede destekleyici bir yol olarak kullanılması önerilir.

Abstract:
Over time, with the development of technology and innovations in education, people's characteristics change. In today's world, technological development makes it very easy to access information. This has led education to improve the skills of using existing knowledge in daily life, rather than uploading information to people as in the past. It is vital for students to acquire 21st century skills such as critical thinking, problem-solving, creative thinking, design thinking, communication and collaboration, information and media literacy, entrepreneurship, and leadership. Various methods and techniques are used to gain these skills. Furthermore, there are recent studies showing that playing chess is very effective in gaining such skills. With the developments in education, ways to reach new goals have begun to be sought. Recently, there has been an increased interest in studies on chess to reveal whether there is a relationship between high-level skills such as problem-solving, critical thinking, creativity and knowing chess and to show a different supportive way of education.
Since 2018, students are placed in qualified high schools with the High School Entrance Exam (HSEE) score. In the new examination system, students' 21st century skills such as problem-solving, analysis, interpretation and critical thinking are measured rather than their knowledge level. In the new exam system implemented in 2018 and 2019, the success of chess athletes drew attention. Based on these achievements of chess athletes in HSEE, this study investigated the relationships between different variables and problem solving, 21st century skills and attitudes towards science of active chess athletes studying at secondary school. Since there isn't study in the literature on the relationship between chess and attitudes towards science and 21st century skills, this study gains importance in terms of its results. This study was conducted with 400 students, who are chess athletes, studying at private and public schools, participating in the 2019-2020 Turkish Chess Championship and the 2019-2020 Istanbul Inter-School Chess Tournament Final held in Antalya. A relational research model, one of the quantitative research methods, was used in the research. Personal information forms, problem-solving inventory, 21st  century skills scale, and attitude scale towards science were used as data collection tools.
As a result of the study, it was determined that there was a significant difference in favor of girls, in favor of students studying in private schools, in favor of students with high National Power Degree (NPD) scores and favor of students with high academic achievement scores in science courses in terms of the average scores of all scales. In addition, it has been observed that there is a significant and negative relationship between the athletes' NPD scores and their problem-solving skills. The relationship between athletes' NPD scores and 21st century skills and the relationship between athletes' NPD scores and attitude towards science was significant and positive. Based on the results obtained at the end of the study, it is recommended to use chess to support developing students' high-level skills.

Keywords: Chess,  problem-solving, 21st century skills, attitude towards science NPD, academic achievement in science