Bir üretim işletmesinin enerji tesisi için bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri ile kazan seçimi
Boiler selection using fuzzy multi-criteria decision-making for the energy plant of a manufacturing plant
Yazar: ZEYNEP ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. ALİYE AYÇA SUPÇİLLER
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Kazanlar, çeşitli uygulamalar için ısıtma ve sıcak su sağlayan, birçok endüstriyel ve ticari tesisin önemli bir bileşenidir. Ancak pek çok farklı tip ve modelin mevcut olması nedeniyle doğru kazanı seçmek önemlidir.
Kazan seçerken dikkate alınması gereken birçok faktör vardır. Öncelikle kazanın büyüklüğü ve kapasitesi tesisin ısıtma ve diğer ihtiyaçlarına uygun olmalıdır. Çok küçük bir kazan yeterli ısıtma sağlamayacak, çok büyük bir kazan ise verimsiz olacak ve enerji israfına neden olacaktır. İkinci olarak kazanın yakıt cinsi ve verimi değerlendirilmelidir. Farklı yakıtların farklı maliyetleri ve çevresel etkileri vardır ve kazanın verimliliği işletme maliyetlerini etkileyecektir. Son olarak kazanın maliyeti ve bakım gereksinimleri dikkate alınmalıdır. Daha ucuz bir kazan başlangıçta iyi bir seçenek gibi görünse de sık sık onarım veya yedek parça gerektirmesi durumunda uzun vadede daha pahalıya mal olabilir.
Bulanık çok kriterli karar verme, birden fazla kritere dayalı olarak farklı seçenekleri değerlendirmek ve karşılaştırmak için kullanılabilecek bir yöntemdir. Bulanık mantık, karar verme durumlarında sıklıkla karşılaşılan, kesin olmayan veya belirsiz verilerin temsiline olanak sağlayan matematiksel bir araçtır. Bulanık mantığı kullanarak karar vericiler mevcut bilgilerin belirsizliğini ve belirsizliğini hesaba katabilir ve daha bilinçli kararlar verebilir. Karar vermede bulanık mantık kullanmanın avantajları arasında eksik veya belirsiz verileri işleme yeteneği, farklı veri türlerini temsil etme esnekliği ve farklı seçeneklerin daha kapsamlı bir değerlendirmesini sağlama yeteneği yer almaktadır. Bulanık çok kriterli karar vermede yer alan adımlar; problemin tanımlanması, kriterlerin belirlenmesi, kriterlere ağırlık verilmesi, seçeneklerin değerlendirilmesi ve sonuçlara göre en iyi seçeneğin seçilmesidir.
Bu uygulamada Denizli'deki tekstil terbiye işletmesinin kuracağı enerji tesisi için alacağı kazan seçimi çok kriterli karar verme yöntemleriyle yapılmıştır. Yöntem olarak; kriter ağırlıklandırmada Bulanık CRITIC kullanılmıştır. Alternatiflerin değerlendirilmesinde ise Bulanık EDAS ve Bulanık WASPAS yöntemleri kullanılmıştır. Bulunan sonuçlara dayanarak alternatifler kendi içerisinde sıralanıp ideal kazan belirlenmiş ve yöntemler kıyaslanmıştır.

Abstract:
Boilers are an essential component of many industrial and commercial installations, providing heating and hot water for a variety of applications. However, with so many different types and models available, it is important to choose the right boiler.
There are many factors to consider when choosing a boiler. First of all, the size and capacity of the boiler should be suitable for the heating and other needs of the facility. A boiler that is too small will not provide sufficient heating, while a boiler that is too large will be inefficient and cause energy waste. Secondly, the fuel type and efficiency of the boiler should be evaluated. Different fuels have different costs and environmental impacts and the efficiency of the boiler will affect operating costs. Finally, the cost and maintenance requirements of the boiler should be considered. While a cheaper boiler may seem like a good option initially, it may cost more in the long run if it requires frequent repairs or spare parts.
Fuzzy multi-criteria decision making is a metot that can be used to evaluate and compare different options based on multiple criteria. Fuzzy logic is a mathematical tool that allows the representation of imprecise or uncertain data, which is often encountered in decision-making situations. By using fuzzy logic, decision makers can take into account the uncertainty and ambiguity of available information and make more informed decisions. The advantages of using fuzzy logic in decision making include the ability to handle incomplete or uncertain data, the flexibility to represent different types of data, and the ability to provide a more comprehensive evaluation of different options. The steps involved in fuzzy multi-criteria decision making are defining the problem, determining the criteria, weighting the criteria, evaluating the options and selecting the best option according to the results.
           In this application, the boiler selection for the energy facility to be established by the textile finishing company in Denizli was made with multi-criteria decision-making methods. As a metot; Fuzzy CRITIC was used in the criteria weighting. Fuzzy EDAS and Fuzzy WASPAS metots were used in the evaluation of the alternatives. Based on the results found, the alternatives were ranked within themselves, the ideal boiler was determined, and the metots were compared.