Türkiye'de tüketiciler açısından kredi uygulamalarına ve mevzuata ilişkin genel değerlendirme
General evaluation regarding credit practices and legislation in terms of customers in Turkey
Yazar: ALPER COŞKUN
Danışman: PROF. DR. ARZU ŞENER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Ana Bilim Dalı / Aile ve Tüketici Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Kanunlar 6502 sayılı = Laws 6502 numbered ; Krediler = Credits ; Mevzuat = Legislation ; Tüketici kredileri = Consumer credits ; Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun = Consumer Protecting Law

Özet:
Finansal piyasalarda bankaların lehine olan bilgi asimetrisi, tüketicilere sunulan ürün çeşitliliğinin fazla olması, ürün ve hizmet sözleşmelerinin karmaşıklığı gibi faktörler tüketicilerin tarafı oldukları işlemleri sağlıklı olarak değerlendirmelerini zorlaştırmaktadır. Tüketicilerin kredi işlemleri konusunda tam ve doğru bilgilendirilmesi konusu başta olmak üzere kredi süreçlerinde tüketicilerin aleyhine olacak şekilde yanlış ve mevzuat dışı uygulamalarının olması finansal karar alan tüketicilerin mağdur olmasına sebep olmaktadır.
Bu araştırma; konut ve tüketici kredileri bağlamında, kredi kullanan tüketicilerin kredi kullanımına ilişkin temel bilgi ve bilinç düzeyinin belirlenmesi, yasal yükümlülüklerini yerine getirme ve uygulama açısından bankaların mevcut durumuna ilişkin tüketici algısının ve güveninin ortaya konulması, tüketicilerin korunmasına dair meri mevzuatın tüketici ve banka ilişkileri açısından getirdiği yükümlülüklerin ve bu yükümlülüklerin tüketici tarafından bilinirliğinin irdelenmesi ve elde edilen bilgiler ışığında mevcut durumunun ortaya konularak sistemin sağlıklı işleyişine katkı sağlamaya yönelik öneriler sunulması amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Bu çerçevede, araştırma Türkiye'de yaşayan ve en az bir kez Türk Lirası cinsinden sabit faizli tüketici veya konut finansmanı kredisi kullanmış 276 erkek 252 kadın olmak üzere toplam 528 katılımcı üzerinden yürütülmüştür. 
Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde ve analizinde IBM SPSS 26 programı kullanılmıştır. Araştırmanın hipotezlerini test edebilmek için bağımsız değişkenlerin nominal ya da aralıklı ve bağımlı değişkenin sürekli olduğu durumlarda sırasıyla bağımsız örneklem t-testi ya da tek yönlü varyans analizi, iki değişken arasında ilişkinin incelendiği hipotezlerde ise Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı kullanılmıştır. 
Araştırmada; tüketicilerin kredi kullanımına dair mevzuat bilgi düzeyleri ile kredi kullanımı bilinç düzeylerinin oldukça düşük, kredi kullanma eğilimlerinin fiilen yüksek, kredi kullanımında kendilerine sunulan yasal haklara ilişkin algılarının olumsuz, kredi kullandıkları bankalara karşı güven düzeylerinin de düşük olduğu saptanmıştır.
Kredi kullanma eğilimi arttıkça kredi kullanımı bilinç düzeyinin arttığı, kredi kullanımına dair mevzuat bilgi düzeyi yükseldikçe yasalarla korunduğuna dair olumlu algının yükseldiği, yasal haklara ilişkin olumlu algı arttıkça tüketici güveninin arttığı, kredi kullanımı bilinç düzeyi arttığında kredi skorunun da arttığı bulunmuştur.

Abstract:
Factors such as the information asymmetry in favor of banks in financial markets, the large variety of products offered to consumers and the complexity of product and service contracts make it difficult for consumers to assess their own transactions properly. The fact that the lenders have wrong and illegitimate practices to consumers' disadvantage in credit processes, especially in the matter of fully and accurately informing the consumers about credit transactions, leads consumers making financial decisions become aggrieved.
This research; in the context of mortgage and consumer loans, is planned and carried out for the purpose of determining the basic knowledge and awareness level of consumers utilizing loans, revealing the consumer perception and trust regarding the current state of banks in terms of fulfilling and implementing their legal obligations, examining the obligations brought up by the legislation in terms of the relationship between the banks and consumers, determining the awareness of consumers regarding such obligations and eventually, making suggestions to contribute to the healthy operation of the system by presenting the current state. Within this framework, the study was conducted with a total of 528 participants, 276 men and 252 women, who live in Turkey and have utilized fixed-rate consumer or housing finance loans in Turkish Lira at least once.
IBM SPSS 26 is used in the evaluation and analysis of the research data. For the purpose of testing the hypotheses of the study, in cases where the independent variables are nominal or interval and the dependent variable is continuous, independent sample t-test or one-way analysis of variance, respectively, in hypotheses where the relationship between two variables is examined the Pearson Moment Coefficient is used.
In the research; for the consumers, it has been determined that the knowledge level on credit utilization legislation and the awareness level on credit utilization is quite low, tendency to utilize credit is actually high, perception of the legal rights presented to them in utilizing credit is negative, the level of trust against the banks they utilize credits from is low. It was found that as the tendency to utilize credits increased, the awareness level on credit utilization increased, the positive perception of being protected by laws increased as the knowledge level on credit utilization legislation increased, the consumer trust level increased as the positive perception regarding the legal rights increased and the credit score is increased as awareness level on credit utilization increased.