Bafra (samsun) halk ilaçları
Folk medicines of Bafra (Samsun)
Yazar: ELİF KARCI
Danışman: PROF. DR. İLHAN GÜRBÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Bölümü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Etnobotanik = Ethnobotany ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Samsun-Bafra = Samsun-Bafra ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; İlaçlar = Drugs

Özet:
BAFRA (SAMSUN) HALK İLAÇLARI
Bu çalışmada, daha önce araştırılmamış olduğu tespit edilen Bafra?nın (Samsun) halk ilaçları, tez konusu olarak seçilmiştir. Bunun için ilçeye 2010-2011 yılları arasında 18 bilimsel gezi düzenlenerek sahada ilgili kişilerle mülakatlar yapılmıştır. Elde edilen bitkisel kaynaklı halk ilacı verileri incelendiğinde, 33 familyaya ait 53 cins ve 62 taksonun halk arasında çeşitli rahatsızlıklara karşı kullanıldığı tespit edilmiştir. İlçede en çok Rosaceae, Lamiaceae ve Asteraceae familyalarına ait bitkiler bu amaçla kullanılmaktadır. Ayrıca, 16 adet hayvansal kaynaklı, yanı sıra hayvansal ve bitkisel kaynaklı olmayan 9 adet materyal yine Bafra?da halk ilacı olarak kullanılmaktadır.
Çalışmalarımız esnasında, Tanacetum corymbosum (L.) Schultz subsp. cinereum (Gris.) Hayek ve Lavatera punctata All. bitkilerinin daha önce Türkiye?de halk ilacı olarak kullanımına dair bir kayıt olmadığı görülmüştür. Ayrıca ülkemizde halk ilacı olarak kullanıldığı bilinen 13 bitkinin, bu çalışma ile yeni kullanımları tespit edilerek kayıt altına alınmıştır.
Bafra?da en çok halk ilacı kullanımı olan rahatsızlıkların sırasıyla romatizmal ve ortopedik rahatsızlıklar, cilt hastalıkları, solunum yolu rahatsızlıkları ve gastrointestinal sistem rahatsızlıkları olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, halk ilaçlarının hızla yok olduğu sonucu, araştırmalarımız esnasında bir kez daha ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla ülkemizde halk ilaçlarının tespit edilmesine yönelik çalışmaların hızlandırılmasına ihtiyaç vardır. Aksi takdirde, her şeye rağmen günümüze intikal edebilmiş olan halk ilacı bilgilerinin de hızla yok olması kaçınılmaz olacaktır.
Anahtar kelimeler: Halk İlacı, Bafra, Etnobotanik, Samsun, Tıbbi Bitkiler.

Abstract:
FOLK MEDICINES OF BAFRA (SAMSUN)
In this study, folk medicines of Bafra (Samsun) that was not studied before were chosen as thesis subject. Therefore, 18 scientific trips were organized to the district in between 2010-2011 and interviews were conducted with relevant people. When the plant sourced folk medicine data were analyzed, 62 taxa that belong to 53 genera of 33 families were identified to be used against different disorders among local people. For this purpose plants of Rosaceae, Lamiaceae and Asteraceae families were used mostly in the district. Also, 16 animal sourced and 9 neither plant nor animal sourced materials are using as folk medicine in Bafra.
During this study, it was seen that there were not any record of Tanacetum corymbosum (L.) Schultz subsp. cinereum (Gris.) Hayek and Lavatera punctata All. in folk medicine in Turkey. Besides, new usages of 13 plants that are previously known to be used as folk medicine were determined and recorded.
It was determined that in Bafra, folk medicines are most widely used for the treatment of rheumatic and orthopedic, dermatological, respiratory tract diseases and gastrointestinal system disorders, respectively. On the other hand, during our investigations, it was determined once again that the knowledge of folk medicine is being lost rapidly. Consequently, acceleration of researches needs to be done to identify folk medicines in Turkey. Otherwise, the rapid disappearing of folk medicine knowledge carried to present will be inevitable.
Key words: Folk Medicine, Bafra, Ethnobotany, Samsun, Medicinal Plants.