Premenstruel disforik bozukluk ve premenstruel sendrom tanılı olgularda çocukluk çağı travmatik yaşantılarının kendine zarar verme davranışı, intihar girişimi ve cinsel işlev üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of childhood traumatic experiences on self-harming behavior, suicide attempt and sexual function in patients diagnosed with premenstruel dysforic disorder and premenstruel syndrome
Yazar: PINAR SİVRİKAYA
Danışman: PROF. DR. ÇİÇEK HOCAOĞLU
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Cinsel işlev bozuklukları-psikolojik = Sexual dysfunctions-psychological ; Cinsel işlev bozukluğu-fizyolojik = Sexual dysfunction-physiological ; Kendine zarar verme davranışı = Self-injurious behavior ; Premenstrüel sendrom = Premenstrual syndrome ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; İntihar = Suicide

Özet:
Premenstrüel Sendrom ve Premenstrüel Disforik Bozukluk Tanılı
Olgularda Çocukluk Çağı Travmatik Yaşantılarının Kendine Zarar Verme
Davranışı, İntihar Girişimi ve Cinsel İşlev Üzerine Etkisinin İncelenmesi
Amaç: Premenstrüel semptomlar dünyada doğurganlık çağındaki hemen her
kadın tarafından tecrübe ediliyor olmakla birlikte; bu semptoların bireyin yaşam
kalitesini ve işlevselliğini etkileyecek boyutta gözlenmesi, şiddet ve
özelliklerine göre premenstrüel sendrom ve premenstrüel disforik bozukluk
tanımı kapsamında değerlendirilmektedir. Premenstrüel bozuklukların
psikopatofizyolojisini, biyopsikososyal çerçevede çok geniş kapsamda
değerlendirmek ve etiyolojik nedenleri nörobiyolojik, genetik, psikolojik,
sosyokütürel alanlarda detaylı olarak incelemek mümkündür. Bu nedenler
çerçevesinde bazı çalışmalar premenstrüel bozukluğu olan hastalarda
çocukluk çağı travmatik yaşantılarının varlığına dikkat çekmiştir. Premenstrüel
bozukluğu olan hastalarda intihar davranışı, kasıtlı kendine zarar verme
davranışı ve cinsel işlev bozukluğunu bildiren çalışmalar mevcuttur. Benzer
şekilde ÇÇT ile intihar davranışı, KVZD ve cinsel işlev bozukluğunun da ilişkisi
pek çok araştırmada incelenmiştir. Fakat literatür verileri incelendiğinde
premenstrüel bozukluğu olan hastalarda bu parametrelerin birbiriyle ilişkilerini
değerlendiren çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı premenstrüel
sendrom ve premenstrüel disforik bozukluğu olan hastalarda ÇÇT varlığının
intihar davranışı, KVZD ve cinsel işlev bozukluğu üzerine ilişkisinin
incelenmesidir.
Yöntem: Bu çalışmaya, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğine 1 Mart 2020 –
31 Aralik 2020 tarihleri arasında premenstrüel yakınmalar ile başvuran ve son
6 aydır herhangi bir psikiyatrik tedavi almayan katılımcılardan yapılan
değerlendirme sonrası; PMS veya DSM-5 tanı ölçütlerine göre PMDB tanısı
alan, ardışık, 18-45 yaş arası, düzenli adet gören ve menstrüel döngüleri 25-
35 gün olan 100 kadın olgu dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmak istemeyen,
VIII
mental retardasyon, demans, alkol ve madde bağımlılığı olan, travma sonrası
stress bozukluğu tanısı bulunan, adet düzensizliği olan, hormon veya oral
kontrsetif tedavi kullanan, anemi, endometriosis, hiperprolaktinemesi olan,
gebe, emzirme döneminde olan olgular, ürogenital operasyon geçirenler,
menapoz döneminde olan olgular çalışmaya alınmamıştır. Hastalara,
sosyodemografik ve klinik veri formu, Premenstrüel Sendrom Değerlendirme
Ölçeği (PMSÖ), Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (CTQ-28), Kasıtlı Kendine
Zarar Verme Anketi (DSHI), Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ)
uygulanmıştır. Verilerin analizleri SPSS-20.0 ile yapılmıştır.
Bulgular: Bu çalışmada premenstrüel bozukluğu olan hastalarda yüksek
oranda çocukluk çağı travmatik yaşantısı olduğu saptanmış ve çocukluk çağı
travması varlığının premenstrüel bozukluk gelişimi için bir risk faktörü
olabileceği görülmüştür. Ayrıca premenstrüel bozukluğu olan hastalarda
çocukluk çağı travması varlığında kasıtlı kendine zarar verme davranışı ve
cinsel işlev bozukluğunun anlamlı olarak daha fazla olduğu görülmüştür.
Bununla birlikte premenstrüel bozukluğu olan hastalarda ÇÇT varlığında,
semptom şiddeti arttıkça cinsel problemlerin de arttığı tespit edilirken, aynı
bulgu ÇÇT bulunmayan grupta tespit edilmemiştir. ÇÇT toplam ve alt
boyutlarının varlığı ile premenstrüel bozukluk düzeyinin ve intihar girişimi ile
ilişkisi ise saptanamamıştır, fakat intihar girişimi varlığında ÇÇT ölçeği toplam
puanının anlamlı olarak yüksek olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Premenstrüel sendrom ve premenstrüel disforik bozukluğu olan
hastalarda ÇÇT varlığı ile kasıtlı kendine zarar verme davranışı, intihar ve
cinsel işlev bozukluğu arasında ilişki bulunmaktadır. Çocukluk çağı travmatik
yaşantısı varlığı premenstrüel bozukluk gelişimi için bir risk faktörüdür.
Premenstrüel bozukluğu olan kadınlarda eş zamanlı çocukluk çağı travmatik
yaşantısı varlığı hastalığın seyrini, tedavi ve terapi yaklaşımlarını değiştirebilir.
Bu sebeple premenstrüel yakınması olan kadınların ilk başvuru ve
değerlendirmelerinde çocukluk çağı travmatik yaşantılarının ek komorbid
durumlar ile birlikte sorgulanması önemlidir.
IX
Anahtar kelimeler: premenstrüel sendrom, premenstrüel disforik
bozukluk, çocukluk çağı travmaları, intihar davranışı, kasıtlı kendine zarar
verme davranışı, cinsel işlev bozuluğu

Abstract:
Objective: Premenstrual symptoms are frequently seen in women of
childbearing age. In addition, the effects of these symptoms on the quality of
life and functionality of the individual are examined as premenstrual syndrome
and premenstrual dysphoric disorder according to their severity and
characteristics. The psychopathophysiology of premenstrual disorders is
broadly evaluated in a biopsychosocial framework and its etiology is examined
in neurobiological, genetic, psychological and sociocultural fields. In support of
this, some studies have indicated that patients with premenstrual disorders
have traumatic childhood experiences. There are studies reporting suicide,
intentional self-harm and sexual dysfunction in patients with premenstrual
disorders. Similarly, the relationship between childhood trauma and suicide,
non-suicidal self-injury and sexual dysfunction has been reported in many
studies. However, there is no study in the literature evaluating the relationships
between these parameters in patients with premenstrual disorders. The aim of
this study was to examine the relationship between the presence of childhood
trauma on suicidal behavior, nonsuicidal self-injury and sexual functions in
patients with premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder.
Method: This study was carried out on 1 March 2020 – 31 December
2020 at Recep Tayyip Erdoğan University Gynecology and Obstetrics
outpatient clinic. A total of 100 female cases, aged between 18-45 years, who
had no psychiatric treatment history for the last 6 months, were diagnosed with
premenstrual syndrome in the DSM-5 scale, had regular menstrual cycles and
had menstrual cycles of 25-35 days, were included in present study. Cases
with mental retardation, dementia, alcohol and substance abuse, posttraumatic
stress disorder, menstrual irregularity, hormone or oral contraceptive
therapy, anemia, endometriosis, hyperprolactinaemia, pregnant,
breastfeeding, urogenital operation, and menopause were exluded.
Sociodemographic and clinical data form, premenstrual syndrome rating scale
(PMSS), childhood trauma scale (CTQ-28), intentional self-harm questionnaire
XI
(DSHI), and Arizona sexual experiences scale (ASEX) were applied to the
patients. Data analyzes were performed with SPSS-20.0.
Results: In this study, it was determined that patients with premenstrual
disorders had a high rate of childhood traumatic experiences and it was seen
that the presence of childhood trauma may be a risk factor for the development
of premenstrual disorder. In addition, in the presence of childhood trauma,
intentional self-harming behavior and sexual dysfunction were found to be
significantly higher in patients with premenstrual disorders. However, in the
presence of childhood trauma in patients with premenstrual disorder, sexual
problems were found to increase as the severity of symptoms increased, while
the same finding was not found in the group without childhood trauma. The
relationship between the total and sub-dimensions of childhood trauma and
the level of premenstrual disorder and suicide attempt could not be
determined, but the total score of the childhood trauma scale was found to be
significantly higher in the presence of a suicide attempt.
Conclusion: In patients with premenstrual syndrome and premenstrual
dysphoric disorder, there is a relationship between the presence of childhood
trauma and intentional self-harming behavior, suicide and sexual problems.
The presence of a childhood traumatic experience is a risk factor for the
development of premenstrual disorder. The presence of concurrent childhood
traumatic experiences in women with premenstrual disorders may change the
course of the disease, treatment and therapy approaches. For this reason, it
is important to question childhood traumatic experiences together with
additional comorbid conditions in the first application and evaluation of women
with premenstrual complaints.
Keywords: Premenstrual Syndromes; Disorder, Premenstrual
Dysphoric; Dysphoric Disorder, Premenstrual; Premenstrual Dysphoric
Syndrome; Syndrome, Premenstrual Dysphoric; childhood maltreatment;
childhood trauma; suicide; deliberate self-harm behavior, sexual disfunction