Sürûrî'nin tarih mecmûʻası (Metin Tesisi-İnceleme)
The chronogram miscellany of Sürûrî(Establishing The Text – Analysis)
Yazar: NAZLI VATANSEVER
Danışman: DOÇ. DR. MÜJGAN ÇAKIR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dergiler = Magazines ; Manzume-i Tevarih = Manzûme-i Tevarih ; Sururi = Sururi ; Tarih düşürme sanatı = Isosephy ; Tarih manzumeleri = History poems

Özet:
Seyyid Osman Sürûrî, 1165-1229 (1752-1813) yılları arasında yaşamış ve son dönem Osmanlı edebiyatında tarih düşürmeleriyle ün salmış bir şairdir. Bu sebepten aynı zamanda Sürûrî-yi Müverrih olarak da anılmaktadır.
Sürûrî'nin tarih mecmûʻası (Metin tesisi – inceleme) başlığına sahip bu çalışma, ilk olarak Sürûrî tarafından derlenmeye başlanan bir tarih ʻsına odaklanmaktadır. Eser, Sürûrî'nin ölümünden sonra öğrencisi Keçecizâde İzzet Mollâ'ya geçmiş ve derlemeyi kendisi devam ettirmiştir. Ancak, Keçecizâde İzzet Mollâ'nın da ölümünden sonra (ö. 1245 / 1829) derleme yeniden el değiştirmiş ve bu sefer Vakʻanüvîs Esʻad Efendi (ö. 1265 / 1848)  yeni mısraʻlarla birlikte bazı şerhleri, açıklamaları ve kendi yorumlarını eklemiştir.
Bu çalışmada, matbu nüsha, metnin mısra sayısı bakımından en kapsamlı halini barındırdığı için ana nüsha olarak kabul edilmiş ve diğer üç yazma nüsha incelenerek, yazma nüshalarda bulunan ancak matbu nüshada bulunmayan mısralar Esʻad Efendi'nin notlarıyla metne eklenerek mecmûʻanın en kapsamlı haline ulaşabilmek amaçlanmış ve metin tesis edilmiştir. Bunun yanında Sürûrî'nin hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmeye ve metnin muhteva ve şekil özellikleri incelenmeye çalışılmıştır.


ANAHTAR KELİMELER: Sürûrî, Tarih Düşürme, Mecmûʻa, Manzûme-i Tevârîh, Ebced.

Abstract:
Seyyid Osman Sürûrî was a poet who lived between the date of 1165-1229 (1752-1813) and he acquired fame thanks to his chronograms. For this reason, he is known as Sürûrî the chronogramist.
This study, which was titled as 'The Chronogram Miscellany of Sürûrî (Establishing the text – Analysis), focus on a chronogram miscellany that was complied by Sürûrî at first. Then by after Sürûrî's death (1229 / 1813) his student, Keçecizâde Izzet Mollâ continued this compilation. However, when Keçecizâde died (d. 1245 / 1829) the miscellany passed through to another hand again. In this instance, Vakʻanüvîs Esʻad Efendi (d. 1265 / 1848)   added new lines in the miscellany with some exegesises, explanations and his own comments.
In this research, the printed copy is accepted as the main text, because  it is the most extensive form among the all copies. In addition to this, manuscript copies were inspected, some lines ,which were not compiled into the printed copy were found then they were added to the text in conjunction with the notes of Esʻad Efendi. The aim of this research is to obtain the most comprehensive form of the miscellany and in this way how the text has been established. Furthermore, information about the life of Sürûrî and his literary identity including style, as well as the contextual and formal features of the miscellany were also analysed in this research.



KEY WORDS: : Sürûrî, Chronogram, Miscellany, Miscellany of Chronograms, Numerological (Abcad).