Cizre ilçesindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran ebeveynlerin aşı tereddütü ve aşı karşıtlık düzeylerinin incelenmesi
Investigation of vaccine hesitation and vaccine refusal levels of parents WHO applied to the family HEALTH center in Cizre district
Yazar: SÜLEYMAN TUNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ÖZTÜRK ÇOPUR
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Ana-baba = Parents ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Şırnak-Cizre = Şırnak-Cizre

Özet:
Tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Cizre ilçesinde yer alan aile sağlığı merkezlerine başvuran ebeveynler oluştururken örneklemini veri toplama tarihleri arasında araştırmayı kabul eden (n=320) ebeveynler oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında sosyo-demografik özellikleri içeren Tanıtıcı Soru Formu ve Aşı Karşıtlık Ölçeği (AKÖ) kullanılmıştır. Veriler SPSS 24.0 (Statistical Packet for Social Sciences for Windows) istatistik programında analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzdelik, ortalama, standart sapma, t-testi, ANOVA testi ve korelasyon kullanılmıştır. Araştırmaya katılan ebeveynlerin yaş ortalaması 31,74±5,982'dir. Ebeveynlerin %62,8'inin anne olduğu, %35,9'unun 26-30 yaş aralığında olduğu, %60'nın çalıştığı, %45,6'sının lisans mezunu olduğu, %78,8'inin çekirdek aileye sahip olduğu, %44,1'inin gelirinin giderine eşit olduğu ve %73,4'ünün sosyal güvencesinin olduğu saptanmıştır. Araştırmaya katılan bebek/çocukların %55,6'sının cinsiyetinin kız olduğu, %43,4'ünün 12-18 aylık olduğu, ebeveynlerin %93,1'inin çocukluk aşılarını gerekli gördüğü, %51,6'sının aşıları hastalıklardan koruduğu için gerekli gördüğü, %13,8'inin çocukların aşılarını rutin aşı takvimine uygun olarak yaptırmadığı, %5,6'sının aile sağlığı merkezinde aşı bulamadığı için aşı yaptırmadığı saptanmıştır. Ebeveynlerin çalışma durumu, eğitim durumu, çocuk sayısı, aile yapısı, gelir durumu ve sosyal güvencesi ile AKÖ toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Ebeveynlerin tamamı için AKÖ toplam puan ortalaması 48,73±13,18; Aşı Yararı ve Koruyucu Değeri alt boyutu puan ortalaması 13,15±6,38; Aşı Karşıtlığı alt boyut puan ortalaması 15,14±4,62; Aşı olmamak için çözümler alt boyut puan ortalaması 11,47±4,29; Aşı Tereddüdünün Meşrulaştırılması alt boyut puan ortalaması 8,95±2,88 olarak bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre ebeveynlerin aşı tereddütü ve aşı karşıtlığı hakkında aşının yan etkileri, güvenirliği, etkinliği ve gerekliliği konusunda kaygılarının giderilmesi gerektiği ve sağlık profesyonellerinin bu konuyu önemle ele alması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Aşı; Aşı karşıtlığı; Aşı tereddüdü; Ebeveyn

Abstract:
While population of study consisted of parents who applied to family health centers in Cizre district, sample consisted of parents (n=320) who agreed to participate in there search with in data collection dates. An introductory questionnaire including socio-demographic characteristics and Vaccine Hesitancy Scale (VHS) were used to collect data. Data were analyzed in SPSS 24.0 (Statistical Packet for Social Sciences for Windows) statistical program. Number, percentile, mean, standard deviation, t-test, ANOVA test and correlation were used to evaluate data. Average age of parents participating in study was 31.74±5.982. 62.8%  parents were mothers, 35.9% were between ages of 26-30, 60% were working, 45.6% had a bachelor's degree, 78.8% had a nuclear family, It has been determined that 44.1% of them have in come equal to expenditure and 73.4% of them have social security. Of parents participating in study, 93.1% considered childhood vaccinations necessary, 51.6% considered it necessary because it protects Against diseases, 13.8% didn't receive vaccinations in accordance with routine vaccination schedule, 5.6% of them were vaccinated in family health center. It was determined parents didn't get vaccine because they couldn't find it. Statistically significant difference was found between parents' working status, Education level, number of children, family structure, in come status and social security, and total score of VHS (p<0.05). Mean score VHS for parents was 48.73±13.18; Vaccine Benefit and Protective Value sub-dimension mean score was 13.15±6.38; Mean score Anti-vaccine sub-dimension was 15.14±4.62; mean score sub-dimensions Solutions to Avoid Vaccination was 11.47±4.29; Mean score sub-dimension Legitimation Vaccination Hesitation was found to be 8.95±2.88. According to results research, it is suggested that concerns of parents about vaccine hesitancy and opposition to vaccine about side effects, safety, efficacy and necessity of vaccine should be eliminated and it is recommende health professionals should consider this issue seriously.
Keywords: Vaccine; Vaccine refusal; Vaccine hesitation; Parent