AYAY öğrencilerinin KBRN bilgi düzeylerinin çevreye yönelik tutumlarına etkisi: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi örneği
The effect of AYAY students' CBRN knowledge levels on their attitudes towards the environment: the case of Canakkale Onsekiz Mart Unıversıty
Yazar: AYŞE AKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHMİ VOLKAN AKYÖN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Afet Eğitimi ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
KBRN olayları canlı yaşamı üzerinde kısa ve uzun vadeli zararlara neden olan
ekosistemi ve insan sağlığını ciddi boyutlarda etkileyen insan kaynaklı ve/veya doğal
afetlerin tetiklediği teknolojik kaynaklı afetlerdir. Günümüzde güçlü savaş teknolojileri ve
terör olaylarının yanı sıra gelişen endüstriyel faaliyetler sonucunda meydana gelen kazalar
ve atık sorunları ile KBRN riskleri artmaktadır. Bu risklerin olağan yaşamı sekteye uğratma
potansiyeli KBRN tehlikelerine ilişkin özel stratejilerin geliştirilmesini ve KBRN
kavramının afet yönetim sistematiği içerisine dahil edilmesini zorunlu kılmaktadır.
Dolayısıyla afet yönetimi alanında çalışmalar yürüten ekip ya da organizasyonların, KBRN
kavramına dair yüksek duyarlılığa ve bilgi düzeyine sahip, çevre bilinci yüksek bireylerden
oluşması beklenmektedir. Zira çevre bilinci yüksek bireyler, insan ve çevre arasındaki
dengenin mihenk taşlarındandır. Bu bireylerin yetiştirilmesinde en önemli görevlerden birisi
ise yüksek öğretim kurumlarına düşmektedir. Bu bağlamda ülkemizde yer alan
üniversitelerin Acil Yardım ve Afet Yönetimi (AYAY) bölümlerinin genelinde KBRN
kavramı da müfredata dahil edilmektedir.
Bu çalışmada Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi AYAY bölümü öğrencilerinin
KBRN tehlikelerine ilişkin bilgi düzeylerinin, çevreye yönelik tutumlarına etkisinin
araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmaya 174 öğrenci katılım sağlamış ve tam sayı örneklem
metodu kullanılmıştır. Veriler, katılımcıların demografik özelliklerini içeren veri toplama
formu, KBRN tutum ve öz yeterlilik ölçeği ve yeni çevresel paradigma ölçeği kullanılarak
elde edilmiştir.
Verilerin değerlendirilmesinde; açımlayıcı faktör analizi, güvenilirlik analizi,
bağımsız örneklem t testi, korelasyon analizi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır.
Değerlendirme neticesinde KBRN eğitimi ile çevre duyarlılığı arasında anlamlı ilişkilere
ulaşılmış, ders müfredatında yer verilen KBRN eğitimlerinin öğrenciler üzerinde çevre
duyarlılığına yönelik etkisi sorgulanarak, çevre bilinci konusunda KBRN eğitiminin
etkinliği vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Acil Yardım ve Afet Yönetimi, Çevre bilinci, KBRN eğitimi,
KBRN ve çevre

Abstract:
CBRN events are technologically-induced disasters triggered by human-induced
and/or natural disasters that cause short- and long-term damage to living life and seriously
affect the ecosystem and human health. Nowadays CBRN risks are increasing by accidents
and waste problems that occur as a result of developing industry as well as powerful military
technologies and terrorism.The potential of these risks to disrupt ordinary life, mandates the
development of special strategies for CBRN hazards and the inclusion of CBRN concept in
the disaster management systematics. Therefore, teams or organizations working in the field
of disaster management are expected to be consist of people who have a high level of
awareness and knowledge about the CBRN and who have a high level of environmental
awareness. Because individuals with high environmental awareness are the touchstones of
the balance between human and environment. vin done of the most important tasks in raising
these individuals is the responsibility of higher education institutions. In this scope, the
concept of CBRN is included in the curriculum of the Emergency and Disaster Management
programs of the universities in our country.
This study aimed to investigate the effect of knowledge levels about CBRN hazards
on their attitudes towards the environment who are studying in Emergency and Disaster
Management program at Canakkale Onsekiz Mart University. The research was attended by
174 students and the integer sampling method was used. The data was obtained by using
data collection form including the demographic characteristics of the participants, the CBRN
attitude and self-efficacy scale and the new environmental paradigm scale.
In the evaluation of the data; exploratory factor analysis, reliability analysis,
independent samples t test, correlation analysis viin done-way variance analysis were used.
As a result of the evaluation, significant relationships were found between CBRN training
and environmental awareness, and the effectiveness of CBRN training on environmental
awareness was emphasized by questioning the effect of CBRN trainings included in the
curriculum on environmental awareness of students.
Keywords: Emergency Aid and Disaster Management, Environmental awareness,
CBRN training, CBRN and environment