Fârâbî, İbn Sînâ ve İbn Rüşd'e göre nefsin güçleri ve ahlâk ilişkisi
According to al-Fârâbî, Ibn Sînâ and Ibn Rushd, the faculties of nafs and relation of morality
Yazar: CAHİDE PALAOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDULKADİR COŞKUN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Nefs = Soul ; İbn Rüşd = İbn Rüşd ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
İslam filozofları insan nefsi ve ahlâk konularında pek çok görüş ortaya koymuştur. Konusu itibariyle nefs, nefsin güçleri ve bu güçlerin ahlâka etkilerini kapsayan bu çalışmanın amacı, insan nefsinin sahip olduğu güçlerin ahlâk üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Genel olarak nefsin güçleri özelde ise aklın, ahlâkın oluşumunu ne şekilde etkilediği, tezin ana konusunu oluşturmaktadır.
Bu çalışma, üç bölümden oluşmakta olup ilk bölümde Fârâbî'nin (ö. 339/950) nefsin güçleri ve bu güçlerin ahlâka etkilerine dair görüşleri incelenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise ilk bölümdeki konu sıralaması gözetilerek İbn Sînâ (ö. 428/1037) ve İbn Rüşd'ün (ö. 595/1198) görüşlerine yer verilmiştir. 
İnsan nefsinin hayvan ve bitkilerle ortak olan birtakım güçleri bulunmakla birlikte konumuz açısından bizim için önem arz eden güç, onu bitki ve hayvanlardan farklı kılarak üstün bir konuma yükselten akıl gücüdür. Netice itibariyle akıl gücünün, ahlâkın güzel ya da kötü oluşunda birincil etken olduğu ve insanın akıl gücünü etkin bir şekilde kullanmasıyla diğer güçlere yön verebildiği ölçüde ahlâkî davranışlar sergilediği ortaya çıkmaktadır. Böylelikle, çalışmamız boyunca ahlâkın güzelleşmesi için insanın, nefsin güçlerini ve bilhassa onu diğer varlıklardan üstün kılan aklını nasıl kullanması gerektiğini ortaya koymayı hedefledik.

Abstract:
Islamic philosophers have presented many views on human nafs and ethics. The subject of this work, which includes the nafs, the faculties of nafs and these faculties' effects on morality, is to investigate the effects of the faculties of nafs which human being possess on morality. The main theme of the thesis is in general, the faculties of nafs; in particular, how intelligence effects the formation of morality.
This work is made up of the three parts, and in the first part al-Fârâbî's (n.339/950) views on the power of the nafs and the moral effects of these forces are examined. In the second and third sections, the views of Ibn Sînâ (n. 428/1037) and Ibn Rushd (n. 595/1198) were included, taking into account the subject line in the first section.
Altought human nafs has some common faculty with animals and plants this faculty which is important regarding to our topics makes him different from plants and animals while leveling him at high at high position thats the faculty of the mind. As a result, it turns out that reasoning is the primary factor of good or bad morality, and that the person exhibits a certain degree of moral behavior in which he can direct other forces through effective use of his/her mind. Thus, throughout our work, we aimed to present the faculties of the nafs and especially, how should people use their mind which makes them superior to other beings.