Melezleme yoluyla şeftali çeşit ıslahı
Cultivar breeding of peach by hybridization
Yazar: ZEYNEP ÖZDEMİR EROĞLU
Danışman: PROF. DR. ADALET MISIRLI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye, şeftali yetiştiriciliğinde önemli paya sahip ülkelerden biridir. Ancak, bu türde yapılan ıslah çalışmaları, ülkemizde oldukça yetersiz durumdadır. Bu melezleme çalışması ile ülkemizde halen yetiştiriciliği yapılmakta olan bazı yabancı çeşitlerin tat, aroma ve SÇKM gibi meyve kalite özelliklerini artırmak; yerli tiplerin verim, meyve iriliği, meyve eti sertliği ve albeni gibi yetersiz kalite özellikleri iyileştirerek sarı/beyaz meyve etli, geç mevsimde olgunlaşan sofralık çeşitler ile sanayilik çeşitler elde etmek amaçlanmıştır. Bu şekilde yeni ticari çeşitler geliştirilerek, yetiştiricilerin çeşit seçimi konusundaki alternatiflerinin artırılacağı düşünülmüştür. Ayrıca, sanayilik yeni çeşitlerin geliştirilmesi ile sanayinin ihtiyacı olan çeşit gereksinimi, kısmen de olsa, karşılanmış olacaktır.Sofralık çeşit geliştirmek için 2 yabancı çeşit (Monroe ve Rio Oso Gem) ve 4 yerli tip (Alyanak Hulu, Bayramiç Tüysüzü, Sapanca ve Takunyacı-I); sanayilik çeşit geliştirmek için 3 yabancı çeşit (Fortuna, Jungerman ve Vivian) ve 1 yerli tip (Sarı Papa) ebeveyn olarak kullanılarak, 2008 ve 2009 yıllarında melezleme çalışmaları yapılmıştır.Melezleme çalışmasına ait 1740 adet birey üzerinde yapılan değerlendirmeler sonucunda, 121 adet (24 adet beyaz etli) sofralık ve 35 adet sanayilik tip seçilmiştir. Seçilen sofralık tiplerde hasat tarihi 28 Ağustos-13 Eylül; verim 3-32 kg/ağaç; meyve ağırlığı 110-277 g; meyve kırmızı üst rengi % 15-100; meyve eti sertliği 1.65-5.00 kg/cm2 ve SÇKM % 11.0-16.0 arasında değişmiştir. Sanayilik tiplerde ise verim 2-25 kg/ağaç; meyve ağırlığı 85-127 g; meyve eti sertliği 2.43-5.00 kg/cm2 ve SÇKM % 12.2-17.4 arasında değişmiştir.

Abstract:
Turkey is one of the most important peach producer countries in the world. However, the breeding programs of this species are very rare in Turkey. The main objectives of this project were to found out late-season peach cultivars with fruit of good quality for the fresh market and to improve cultivars of good quality for the processing. It was also tried to increase the fruit quality characteristics such as taste, flavour and brix value (SSC) of some foreign cultivars which have still grown in our country and to improve the yield and poor fruit quality characteristics such as fruit size, firmness and attractiveness of the domestic types. With the developing of new commercial varieties, the growers will have the chance to choose much more cultivars than now. It was also thought that the need of new cultivars of the processing industry can be supported by developing of new processed peach varieties.In this project, 2 foreign cultivars and 4 local types were hybridised to develop the fresh market cultivars and 3 foreign cultivars and 1 local type were crossed to develop for processed peach cultivars in the spring of 2008 and 2009.1740 hybrid plants were investigated and 121 selections of peach for the fresh market and 35 selections of peach for the processing industry were chosen. The selected hybrid plants with melting flesh were harvested from August 28 to September 13 and they produced the yield from 3 to 32 kg/tree. In these hybrid plants, the fruit weight ranged from 110 to 277 g and the fruit red overcolor, the fruit firmness and SSC varied between 15-100 % and 1.65-5.00 and 11-16 % kg/cm2 respectively. The yield of 2-25 kg/tree and the fruit weight of 85-127 g at processed peach selections were measured. Also in these hybrid plants, SSC of 12.2-17.4 % and the fruit firmness of 2.43-5.00 kg/cm2 were determined.