Çağdaş Türk resminde bir ifade aracı olarak tek tür imge kullanımı
The usage of one type of image as a means of expression in contemporary Turkish painting
Yazar: SERDAR KUL
Danışman: PROF. DR. AHMET DALKIRAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Modern resim = Modern painting ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Simge = Symbol ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Yaratıcılık = Creativity ; Üslup = Stylistic ; İmge = Image

Özet:
İnsan, var olduğu andan itibaren gördüklerini ve düşündüklerini farklı zeminler üzerine aktarmıştır. Bu aktarım, başlangıçta dini ve toplumsal konular olurken I. ve II. Dünya Savaşları'ndan sonra bireysel yaklaşımlara doğru kaymıştır. Yıkımın getirdiği dehşetin sonuçları, bilgi ve sanayi gelişiminin ise sunduğu yenilikler sanatçının kendi zihninde oluşan ya da zihinsel düşüncesinin altında yatan imgelere yönelmesine sebep olmuştur. 
Sanatçılar, bu imgeleri, simgeler aracılığıyla gün yüzüne çıkarmakta ve ortaya çıkardıkları eserler ile de izleyiciye sunmaktadırlar. Üretim dönemlerine göre sanatçılar, farklı türde imgeleri kullanarak resim yaparken, çok nadir sayıdaki sanatçı ise sanat hayatları süresince tek tür imge ile resimlerine biçim vermektedir.
Türkiye Cumhuriyeti'nin sınırları içerisinde yaşayan ve çağdaş Türk resim sanatının 1950–2021 yılları arasındaki sürecinde, bir ifade aracı olarak tek tür imge ile resimlerine biçim veren sanatçılardan; Salih Acar kuşları, Durmuş Ali Akça atları, Ferruh Başağa güvercinleri, Tamer Bilgiç'in haşhaşları, Ahmet Dalkıran ağaçları, Sedef Yılmabaşar Ertuğan kedileri, Ergin İnan böcekleri, Fevzi Karakoç'un atları, Mehmet Kapçak keçileri, Süleyman Saim Tekcan'ın atları, Ahmet Yeşil ipleri, tuvallerine yansıtmışlardır. 
Araştırma, ismi geçen sanatçıların, hayatları boyunca, kendilerini ifade etmek için neden tek tür imgeye bağlı kaldıklarını sorgulamak üzerine inşa edilmiştir.  Sanatçıların, doğup büyüdükleri çevre ve kişiliklerini var eden toplumsal yapı içerisindeki konumları, "sanat sosyolojisi" temele alınarak incelenmiştir. Bu bağlamda toplum, birey gibi kavramlar ile bu kavramlar arasındaki ilişkiler irdelenmiştir. Ortaya koydukları ürünlerde ise "sanat felsefesi" temel alınarak nesne ve ürün bağlantılarının içeriği sorgulanarak, sanatçıların eserleri var ederken geçirdiği yaratıcı süreçler ve bunların oluşum aşamaları incelenmiştir. Ayrıca sanat psikolojisinin kendi kuram ve yöntemlerine bakılarak, kişinin sanatçı olma ve ürün verme nedenleri gibi sorulara, araştırma çerçevesinde, cevaplar bulunmaya çalışılmıştır.
Bu bağlamda, çağdaş Türk resim sanatında, kendilerini ifade etmek için resimlerinde tek tür imge kullanan ve bu kullanımında istikrar arz eden sanatçılar ile onlara ait örnek çalışmaların bir kaynakta toplanması araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Bu sayede sanatın üçayağından biri olan izleyicinin; sanatçıyı ve eserini daha iyi anlayacak olması ayrıca bu araştırma ile yeni sanatçı adaylarının da kendilerini anlayacak, kavrayacak ve hatta kendi çalışmalarına yön vermede bu araştırmadan yararlanacak olması düşüncesi ise araştırma konusunu önemli bir hale getirmektedir.
Genel tarama modelinin esas alındığı araştırmada, "nitel araştırma'' yöntem ve tekniklerinden faydalanılmıştır. Nitel verileri elde edebilmek için, araştırma sürecinde, "doküman incelemesi" yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, yurt içi kütüphanelerde ve ulusal/uluslararası sanal ortamlarda yapılmış; elde edilen veriler derlenerek toplanmıştır. Ayrıca konuyla alakalı bildiri, makale ve ulusal tez veri merkezindeki tezlerin taraması yapılarak araştırmayı destekleyici bilgilerden yararlanılmıştır. Yararlanılan tüm kaynakların gerçeği yansıttığı varsayılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İmge, Simge, Türk Resmi, Üslup, Yaratıcılık

Abstract:
Human being reflects his/her ideas and what he sees on different levels since existence. This transfer, at first, was religious and social but then it became individual approach after the First and Second World War. Results of fear caused by destruction, innovations originated from information and industrial development made the artist go towards symbolical elements formed in his/her own mind.
Artists reveal these images via symbols and offers audiences by using their works. According to their production periods, while artists draw by using different kinds of images, a few of them shapes their pictures by one image in all of their art lives. 
The artists living in Turkish Republic who represents contemporary Turkish painting art between 1950-2021 and using one kind of image as a mean of expression on their works are: Salih Acar by using birds, Durmuş Ali Akça by using horses, Ferruh Başağa by using piegons, Tamer Bilgiç by using hash, Ahmet Dalkıran by using trees, Sedef Yılmabaşar Ertuğan by using cats Ergn İnan by using insects, Fevzi Karakoç by using horses, Mehmet Kapçak by using goats, Süleyman Saim Tekcan by using horses and Ahmet Yeşil by using ropes. 
This research examines why the aforesaid artists adhere to one image to express themselves. The environment that they grow up and their position in social structure which creates their personalities are examined based on "sociology of art". In this context, concepts like society, individual and relations between them are studied. On their works, creative processes while they offer products and formation steps are analysed by questioning object and work connections based on "Philosophy of art". Furthermore, within the frame of research, some questions like the reason of being an artist and producing works are tried to be answered in terms of considering the theory and methods of psychology of art. 
In this context, the purpose of this study is to collect works of the artist using one kind of image steadily to express themselves in contemporary Turkish painting art. Thus, what makes the topic of research important is (with the help of this study) to make audiences understand the artists and his/her works better and also new candidates will understand themselves and use this research to direct their works. 
Based upon general survey model, "qualitative research" methods and techniques are used in this study. Document analysis' method is used in order to get qualitative data. The research is done in domestic libraries, national / international online platforms and all data are collected. Moreover, notices, articles and thesis in national thesis centre are analysed and supportive data are used. All sources are assumed to be true. 

Key Words: Image, Symbol, Turkish Painting, Style, Creativity