Mazıdağı (Mardin) fosfat yataklarının yan kayaçlarının incelenmesi
Investigation of the range rocks of Mazıdağı (Mardin) phosphate deposits
Yazar: İRFAN YORULMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ERDEM
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Stratejik Hammaddeler ve İleri Teknoloji Uygulamaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Fosfat yan kayaçları, fosfat mineralizasyonu sırasında farklı elementleri yüksek konsantrasyonlarda içerebilen materyallerdir. Bu durum, fosfat yan kayaçlarını değerli kaynakları olarak ön plana çıkarır ve fosfat madenciliği sırasında bu elementlerin geri kazanılması açısından önem arz etmektedir. Değerli elementlerin fosfat yan kayaçlarından çıkarılması, düşük konsantrasyonları ve karmaşık kimyasal yapıları nedeniyle teknik ve ekonomik dezavantajları kapsamaktadır. Bu süreç genellikle çeşitli kimyasal ve fiziksel işlemleri kapsar ve bu işlemlerin optimizasyonu maliyet etkinliği ve çevresel etkiler açısından önem taşır. Ayrıca tez çalışması kapmasında nadir toprak elementlerinin ekonomik değer taşıyor olabilirliği göz önünde bulundurulmuştur. Ekonomik olarak, fosfat yan kayaçlarından değerli elementleri geri kazanmak, bu elementlere olan küresel talebi karşılamak için alternatif bir kaynak sunmaktadır. Bu yaklaşım, değerli elementlerin geleneksel kaynaklarına olan bağımlılığı azaltabilir. Ayrıca, fosfat yan kayacında oluşabilecek değerli elementler fosfat madenciliği endüstrisi için ek gelir kaynağı oluşturarak ekonomik verimlilik sağlayabilir. Çevresel açıdan, fosfat yan kayaçlarının değerli elementler açısından değerlendirilmesi, atık malzemelerin yeniden kullanımını teşvik eder ve çevresel etkileri azaltabilir. Bu yaklaşım, fosfat madenciliğinin toplam çevresel ayak izini düşürmeye yardımcı olabilir ve atık yönetimi stratejilerinin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle, fosfat yan kayaçlarının değerli elementlerin varlığı açısından değerlendirilmesi hem ekonomik hem de çevresel açıdan önemli fırsatlar sunmaktadır.

Abstract:
Phosphate host rocks are materials that can absorb different elements during phosphate mineralization and contain these elements in high concentrations. This situation highlights phosphate host rocks as valuable resources and is important for the recovery of these elements during phosphate mining. The extraction of valuable elements from phosphate host rocks involves technical and economic disadvantages due to their low concentrations and complex chemical structures. This process often involves various chemical and physical processes, and optimization of these processes is important in terms of cost effectiveness and environmental impacts. In addition, the possibility that rare earth elements may have economic value was taken into consideration in the thesis study. Economically, recovering valuable elements from phosphate host rocks offers an alternative source to meet the global demand for these elements. This approach can reduce dependence on traditional sources of valuable elements. In addition, valuable elements that may occur in the phosphate host rock can provide economic efficiency by creating an additional source of income for the phosphate mining industry. From an environmental perspective, utilizing phosphate host rocks for valuable elements promotes the reuse of waste materials and can reduce environmental impacts. This approach could help reduce the overall environmental footprint of phosphate mining and could be considered as part of waste management strategies. Therefore, evaluation of phosphate host rocks for the presence of valuable elements offers important opportunities both economically and environmentally.