Scutellaria albida L. türünün Türkiye'de yayılışı bulunan taksonları üzerine anatomik bir çalışma
Anatomy of Scutellaria albida L. taxa in Turkey
Yazar: SİNEM PEKÖNÜR
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN MİNARECİ
Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Lamiaceae = Lamiaceae

Özet:
Bu çalışmada, Scutellaria albida L. (Lamiaceae) cinsinin Türkiye'de yayılışı bulunan taksonlarının (S. albida subsp. albida, S. albida subsp. velenovskyi, S. albida subsp. colchica, ve S. albida subsp. condensata) tüy yapıları, kök, gövde, petiol ve yaprak anatomisi özellikleri ve stoma indeksi karakterleri sunulmaktadır. Buradaki amacımız çalışılan taksonlar için bu karakterlerin sistematik amaçlı kullanılabilirliklerini göstermektir. Taksonların anatomik karakterleri birbirleri ile karşılaştırılarak, bu karakterlerin tür altı taksonlarında varyasyonları belirlenmiştir. Ayrıca Scutelaria cinsinin diğer üyeleri ve Scutellaria'ya sistematik açıdan yakın cinsler üzerinde yapılmış anatomik çalışmalar da incelenerek çalışma konumuzu oluşturan Scutellaria albida taksonları ile benzer veya farklı anatomik özellikleri karşılaştırmalı olarak verilmiştir.

Scutellaria albida taksonlarının salgı tüyleri tiplerine göre sınıflandırılmıştır. Çalışılan taksonlar hem kapitat hem de peltat salgı tüylerini bulundurmaktadır. Ancak bu tüylerin yapıları, bulundukları organlar ve bulunma sıklıkları taksonlar arasında farklılıklar göstermektedir. Çalışılan taksonların enine kesitlerinde kök tipik stele yapısına sahiptir. Fakat ksilemin trakelerinin sıralanışı, öz ışını sayısı, sklerankimatik hücrelerin yeri ve floem tabakasının kalınlığı bakımından farklılıklar gözlenmiştir. S. albida taxonlarının gövde enine kesitleri, göze çarpan çıkıntılı köşeleri ve belirgin endodermisleri ile dörtköşeli görünürler, köşelerinde kollenkima hücreleri bulundururlar, kollateral iletim demetlerine sahiptirler, parankimatik öz bölgeleri bulunmaktadır ve 1-2 sıradan oluşan epidermislerinin üstü kalın bir kutikula tabakası ile kaplıdır. Ayrıca köşelerdeki kollenkima tabakasının kalınlığı, floem ve ksilem tabakalarının genişliği gibi karakterlerinde de taksonlar arasında farklılıklar tespit edilmiştir. Petiol anatomik yapıları karşılaştırıldığında ise petiolün şekli, kutikula yapısı, iletim demeti sayıları ve şekilleri ve kollenkima dokusunun yeri gibi karakterlerinde farklılıklar gözlenmiştir. Yaprak anatomik yapısında ise; kutikula yapısı, mezofil yapısı ve stoma indeksi gibi karakterler açısından farklılıklar tesbit edilmiştir.

Abstract:
In this study, morphology of glandular and aglandular hair, the root, stem, petiol, leaf anatomy and stomatal index of Scutellaria L. albida taxa (S. albida subsp. albida, S. albida subsp. velenovskyi, S. albida subsp. colchica, and S. albida subsp. condensata) in Turkey is presented. Our goal is to understand the usefulness of these characteristics for systematic purposes. The anatomical characteristics of taxa were compared with each other and the other members of the genus Scutellaria.

Scutellaria albida taxa are classified by type of glandular hairs. They have both capitate the peltate glandular hairs. But their structure, places and frequency varies among taxa. 
The roots display a typical stele structure in all studied taxa. But order of xylem trachea, number of pith rays, place of sklerankimatik cells and thickness of phloem layer are different in each taxa. The stems of S. albida taxa have square like transection, collateral vascular bundles, parenchymatous pith and show 1-2 layered epidermis coated with thick cuticle. In all taxa are observed angular collenchyma, cambium forming phloem outward and xylem inward. In all the studied taxa, some differences were found in the petiole shape, arrangement and number of vascular bundles, and the presence of collenchyma. The leaves are hypostomatic, have single rowed epidermis coated with thick cuticle and show dorsiventral mesophyll in all studied taxa. The midrib shows one collateral bundles in all taxa. Some anatomical characters such as the number of pith rays of roots, the number of palisade parenchyma layer, petiol and leaf cuticle structures, the shape of median veins of petiol and stomatal index provide information of taxonomical significance for these taxa.