Epilepsi hastalarında kabul ve kararlılık terapisi temelli müdahalenin yaşam kalitesi ve işlevsellik üzerine etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy based intervention on quality of life and functionality in epilepsy patients
Yazar: ŞERİFE ÖNAL
Danışman: PROF. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Epilepsi tekrarlayıcı nöbetler ile bilinen kronik, nörolojik bir hastalıktır. Epilepsinin kişilerin yaşam kalitelerini ve işlevselliklerin olumsuz yönde etkilediği bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı 6 haftalık kabul ve kararlılık terapisi müdahalesinin epilepsi hastalarında yaşam kalitesi, depresyon, anksiyete, stres, psikolojik esneklik ve işlevsellik üzerindeki etkisinin incelelenmesidir. Çalışma bir deney (kabul ve kararlılık terapisi) ve bir kontrol (sosyal destek) grubundan oluşan randomize kontrollü desene sahip deneysel bir çalışmadır. Katılımcılar her bir gruba randomize şekilde atanmıştır. Çalışmada katılımcılardan ön test, son test ve 1 aylık izlem ölçümleri alınmıştır. Çalışmada katılımcılardan veri toplamak amacıyla Epilepside Psikolojik Esneklik Ölçeği (EPEÖ), Epilepside Yaşam Kalitesi Envanteri (EYKE-31), Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASÖ-21), Değer Odaklı Yaşam Ölçeği (DOYÖ) kullanılmıştır. Dahil etme ve hariç tutma kriterine uyan 24 katılımcı her bir grupta 12 kişi olacak şekilde deney ve kontrol grubuna randomize olacak şekilde atanmıştır. Deney grubu 6 hafta ve 90 dakika süren oturumlarda kabul ve kararlılık terapisi müdahalesi alırken kontrol grubu aynı sürede sosyal destek müdahalesi almıştır. Sonuçlar kabul ve kararlılık terapisinin epilepsi hastalarının yaşam kalitesini artırmada ve anksiyete puanlarının azalmasında grup içi ölçümlerde ve kontrol grubu ile kıyaslandığında etkili olduğunu göstermektedir. Stres, depresyon, psikolojik esneklik ve işlevsellik düzeylerinde deney grubunun grup içi ve kontrol grubu ile kıyaslandığı gruplar arası ölçümlerde anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Mevcut araştırmanın sonuçları epilepsi hastalarının yaşadıkları psikolojik zorlanmaların tedavisinde kabul ve kararlılık terapisinin kullanımının etkisinin altını çizmektedir.

Abstract:
Epilepsy, a chronic neurological disorder characterized by recurrent seizures, is acknowledged to significantly impact individuals' well-being and daily functioning. The aim of this study was to examine the effect of 6-week acceptance and commitment therapy intervention on quality of life, depression, anxiety, stress, psychological flexibility and functioning in epilepsy patients. The study is an experimental study with a randomized controlled design consisting of an experimental group (acceptance and commitment therapy) and a control group (social support). Participants were randomly assigned to each group. Pre-test, post-test, and 1-month follow-up measurements were taken from the participants in the study. In the study, the Epilepsy Psychological Flexibility Questionnaire (EPFQ), the Quality of Life in Epilepsy Inventory (QOLIE-31), the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21), and the Valued Living Questionnaire (VLQ) were used to collect data from participants. The 24 participants who met the inclusion and exclusion criteria were randomly assigned to the experimental and control groups with 12 participants in each group. The experimental group received acceptance and commitment therapy intervention in sessions lasting 6 weeks and 90 minutes, while the control group received social support intervention in the same period. The results indicate that acceptance and commitment therapy is effective in improving the quality of life of epilepsy patients and in reducing anxiety scores in within-group measurements and compared to the control group. No significant difference was found in the levels of stress, depression, psychological flexibility, and functionality in the within-group measurements of the experimental group and the between-group measurements compared to the control group. The results of the present study underline the effect of the use of acceptance and commitment therapy in the treatment of psychological difficulties experienced by epilepsy patients.