Çalışma yaşam kalitesi ve proaktif çalışma davranışının bireysel ve kurumsal değişkenlerle ilişkileri
Correlations of quality of work life and proactive working behavior with individual and corporate variables
Yazar: SEDA UYAR
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM ASLAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Proaktif işyeri davranışı = Proactive work behavior ; Sağlık personeli = Health personnel ; Çalışanlar = Workers ; Ölçekler = Scales ; Özel hastaneler = Private hospitals ; İş hayatı kalitesi = Quality of work life

Özet:
Bu araştırmada, çalışma yaşam kalitesi ve proaktif çalışma davranışının bireysel ve kurumsal değişkenlerle ilişkileri incelenmiştir. Bu bağlamda örgütsel literatürde çalışma ilişkilerini etkilediği düşünülen çalışma yaşam kalitesi, proaktif çalışma davranışı, algılanan kurumsal itibar, istismarcı yönetim, pozitif-negatif duygu ve uyum değişkenlerinin ilişkileri araştırılmıştır. Çalışmada öncelikle çalışma yaşam kalitesi, proaktif çalışma davranışı, algılanan kurumsal itibar, istismarcı yönetim, pozitif-negatif duygu ve benzerlik-bütünleyici uyum kavramları ile ilgili literatür bilgisi verilmiştir. Çalışmanın amacına ulaşmak için de kavramlar arasındaki ilişkiler istatistikî yöntemle analiz edilmiş ve yorumlanmıştır.
Araştırma, İç Anadolu Bölgesinden Ankara ve Marmara Bölgesinden İstanbul olmak üzere iki bölgeden rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen özel hastanelerde farklı dallarda çalışan 705 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir.
Bu çalışmada Van Laar ve ark (2007) tarafından geliştirilmiş çalışma yaşam kalitesi ölçeği; Parker ve Collins (2010) tarafından geliştirilmiş proaktif çalışma davranışı ölçeği; Tepper (2000) tarafından geliştirilmiş istismarcı yönetim ölçeği; Carmeli ve Tishler (2005) tarafından geliştirilen algılanan kurumsal itibar ölçeği; Watson ve ark (1988) tarafından geliştirilen pozitif ve negatif duygu ölçeği;  Piasentin ve Chapman (2007) tarafından geliştirilmiş benzerlik ve bütünleyici uyum ölçeği ve demografik değişkenlere ilişkin veriler araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu kullanılarak elde edilmiştir.
Araştırmada elde edilen veriler IBM SPSS20.0 paket programına aktarılmıştır. Ölçeklerin geçerliliğini ve güvenilirliğini incelemek amacıyla Lisrel 8 programıyla doğrulayıcı faktör analizi yapılarak ölçeklerin geçerliliği araştırılmıştır. Güvenilirlik analizi için Cronbach Alpha Katsayısı kullanılmıştır. Ölçek boyutları ve ölçekler arası ilişkiyi incelemek için korelasyon analizi yapılmıştır. Lisrel programında yapısal eşitlik modeliyle yol analizi (path) yapılarak hipotezler test edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda sağlık çalışanlarının çalışma yaşam kalitesi ile proaktif çalışma davranışı ve uyum arasında pozitif; istismarcı yönetim arasında da negatif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Proaktif çalışma davranışı pozitif duygu ve uyum ile pozitif; istismarcı yönetim ve algılanan kurumsal itibar arasında da negatif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca algılanan kurumsal itibar ile uyum arasında pozitif; istismarcı yönetim arasında negatif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Uyum ile pozitif duygu arasında da pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda çalışma yaşam kalitesi ile algılanan kurumsal itibar, pozitif duygu ve negatif duygu arasında ilişkiye rastlanmamıştır.

Abstract:
In this study, correlations of quality of work life and proactive working behavior with individual and corporate variables were examined. In this context, correlations of quality of work life which according to the organizational literature is thought to affect working relations, proactive working behavior, corporate reputation, exploitative administration, positive-negative emotions and similarity variables, were investigated. The study primarily provided literature knowledge regarding the concepts of quality of work life, proactive working behavior, corporate reputation, exploitative administration, positive-negative emotions and similarity. In order to achieve the study goal; correlations between the concepts were analyzed and interpreted via the statistical method.
The study was carried out with 705 healthcare professionals who work in different departments in private hospitals that were selected from two regions (Ankara from the Central Anatolia Region and Istanbul from the Marmara Region) via the random sampling method.
The study was conducted using the Quality of Work Life Scale developed by Van Laar et al. (2007); the Proactive Working Behavior Scale developed by Parker and Collins (2010); the Exploitative Administration Scale developed by Tepper (2000); the Perceived Corporate Reputation Scale developed by Carmeli and Tishler (2005); the Positive and Negative Emotions Scale developed by Watson et al. (1988); and the Similarity and Integrative Adaptation Scale developed by Piasentin and Chapman (2007). The data regarding demographic variables were acquired using the personal information form which was prepared by the researcher.
The data acquired in the study were transferred to the IBM SPSS20.0 package program. In order to examine validity and reliability of the scales, confirmatory factor analysis was performed via the Lisrel 8 program. The Cronbach's Alpha Coefficient was used for the reliability analysis. Scale dimensions and inter-scale correlations were examined using the correlation analysis. The hypotheses were tested by performing a path analysis via the structural equation model in the Lisrel program.
As a result of the study, it was determined that healthcare professionals' quality of work life was positively correlated with proactive working behavior and similarity adaptation; whereas their quality of work life was negatively correlated with exploitative administration. It was found that proactive working behavior was positively correlated with positive emotions and similarity and there was also a negative correlation between exploitative administration andcorporate reputation. In addition, it was determined that corporate reputation was positively correlated with adaptation and negatively correlated with exploitative administration. Also it was found that there was a positive correlation between similarity and positive emotions. As a result of the study, no correlation was observed between quality of work life and corporate reputation or between positive emotions and negative emotions.