Mesleki ve teknik anadolu lisesi yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının öğretmen algılarına göre incelenmesi
Analysis of vocational and technical high school administrators' ethical leadership behaviors according
Yazar: UMUT ÇINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE GÜVERCİN SEÇKİN
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadolu meslek liseleri = Anatolian vocation high schools ; Etik liderlik = Ethical leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmada, mesleki ve teknik anadolu lisesi öğretmenlerinin algılarına göre okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları gösterme düzeyleri cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, kıdem, branş ve statü değişkenleri boyutunda incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı ise mesleki ve teknik anadolu lisesi yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının bağımsız değişkenler kapsamında değerlendirilmesidir.
Bu araştırmada, tarama yöntemi kullanılmıştır. Veriler, Yılmaz (2006) tarafından geliştirilen ve 44 madde ile İletişimsel Etik, İklimsel Etik, Karar Vermede Etik ve Davranışsal Etik alt faktörlerinden oluşan "Etik Liderlik Ölçeği" yardımıyla toplanmıştır. Ayrıca araştırmaya katılan öğretmenler ile ilgili bağımsız değişkenler hakkında verilerin toplanacağı bir bilgi formu da kullanılmıştır.
Etik Liderlik Ölçeği, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Maltepe ilçesinde görev yapan öğretmenlere uygulanmıştır. İlçede toplam sekiz mesleki ve teknik anadolu lisesi ve bu liselerde de toplam 537 öğretmen bulunmaktadır. Okullardan yedisi araştırmaya katılmayı kabul etmiştir. Gerekli yasal izinler alındıktan sonra 472 anket okullara dağıtılmıştır ve 313 adet dönüş olmuştur.
Toplanan verilerin analizi için SPSS. 22.0 paket programı kullanılmıştır. Parametrik analizler için gerekli varsayımlar sağlandıktan sonra Betimleyici Analiz, Basit Korelasyon Testi, Bağımsız Örneklemler T Testi, Tek Yönlü Anova Testi, İki Yönlü Anova Testi analizleri gerçekleştirilmiştir.
Mesleki ve teknik anadolu lisesi yöneticilerinin; iletişimsel etik boyutunda yeterli, diğer alt boyutlarda ise iyi düzeyde etik liderlik davranışı gösterdikleri tespit edilmiştir. Ölçeğin alt faktörlerinin birbirleri arasında çok güçlü ve doğrudan bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, kıdem, branş ve statü değişkenlerine uygulanan testler sonucunda bu değişkenlerin istatistiksel açıdan anlamlı bir farka yol açmadığı saptanmıştır. Cinsiyet-statü, öğrenim durumu-statü, branş-statü ve yaş-cinsiyet değişkenleri arasında ortak etkileşim olduğu ve istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık gösterdikleri saptanmıştır.
Cinsiyet-statü açısından en yüksek puanı ücretli kadın öğretmenler, en düşük puanı ise ücretli erkek öğretmenler almıştır. Ücretli kadın öğretmenlerin puanı yüksek çıkmışken ücretli erkek öğretmenlerin puanı düşük çıkmıştır. Meslek hayatı süresince yapılan bütün gözlemlere dayanarak bu durumun en önemli belirleyici dinamiğinin ücretli öğretmenlerin genel olarak kadın olması ve dolayısıyla kadınların sahip olduğu toplumsal cinsiyet rollerine uygun bir şekilde davranıyor olması olabilir.
Öğrenim durumu-statü açısından en yüksek puanı ücretli lisan grubundaki öğretmenler, en düşük puanı ise ücretli yüksek lisans grubundaki öğretmenler almıştır. Ücretli öğretmen olmak ve lisansüstü düzeyde eğitim almış olmak, etik liderlik ölçeğinden alınan en düşük puanı da beraberinde getirmiştir. Geçici bir statüde görevlendirilmek ve bununla birlikte daha ileri düzeyde bir akademik eğitime sahip olmak öğretmenin etik liderlik bakımından beklentilerini arttırmakta, kendini idare karşında konumlandırılışında belirleyici olduğu görülmektedir.
Branş-statü açısından ise en yüksek puanı ücretli kültür öğretmenleri, en düşük puanı ise ücretli meslek öğretmenleri almıştır. Kadrolu meslek öğretmenlerinin puanı yüksek iken kadrolu kültür öğretmenlerinin puanı düşük çıkmıştır. Bunun en temel nedeni ise okul türünden kaynaklı olarak meslek öğretmenlerinin daha avantajlı konumda olmasıdır.
Yaş-cinsiyet açısından en yüksek puanı 41-45 yaş grubundaki erkek öğretmenler, en düşük puanı ise 26-30 yaş grubundaki erkek öğretmenler almıştır. Bu durumu doğrular bir şekilde araştırma grubunun yaşça en ileri yaşa sahip olan 51 ve üzeri yaşa sahip grupta kadın ve erkek öğretmenler arasındaki alınan puan bakımından değişimin diğer gruplara göre daha az olduğu görülmektedir. Bu durum, yaş ve mesleki deneyim bakımından ileri olan öğretmenlerin, bir örgüt olarak okulun dinamiklerinin farkında olmaları ve okul idaresinden beklentilerin yaşça daha genç olan öğretmenlere göre daha gerçek bir zemine oturması olarak açıklanabilir.

Abstract:
In this study, according to the perception of teachers of vocational and technical Anadolu high school, the levels of ethical leadership behaviors of school administrators were examined in the dimensions of gender, age, educational status, seniority, branch and status variables. The main objective of the research is to evaluate the ethical leadership behaviors of the managers of vocational and technical Anatolian high school within the context of independent variables.
In this study, the scanning method was used. The data were collected with the help of the "Ethical Leadership scale" developed by Yılmaz (2006), consisting of 44 items and communicative ethical, climatic ethical, ethical and behavioral ethical sub-factors in decision making. In addition, an information form was used to collect data about the independent variables of teachers involved in the study.
The ethical leadership scale was applied to teachers working in Maltepe district of Istanbul in 2017-28 academic year. There are eight vocational and technical Anatolian high schools in the district and 537 teachers in these high schools. Seven of the schools agreed to participate in the research. After obtaining the necessary legal permits, 472 questionnaires were distributed to schools and 313 were returned.
SPSS for analysis of collected data. 22.0 package program was used. After providing the necessary assumptions for parametric analysis, descriptive analysis, simple correlation test, independent samples t test, one-way ANOVA test, two-way Anova test were performed.
It has been determined that the managers of vocational and technical Anadolu Lisesi have sufficient communicative ethical dimensions and the other sub-dimensions exhibit good ethical leadership behavior. The subscales of the scale were determined to have a very strong and direct relationship between each other. The results of the tests applied to gender, age, education status, seniority, branch and status variables revealed that these variables did not result in a statistically significant difference. Gender-status, educational status-status, branch-status and age-gender variables were found to be common and statistically significant differences were found.
In terms of gender-status, the highest score was paid female teachers and the lowest score was paid male teachers. While paid female teachers 'scores were high, paid male teachers' scores were low. The most important determinant of this situation is that paid teachers are women in general and therefore behave in accordance with the gender roles of women.
In terms of education status-status, the teachers with the highest score in the paid language group and the teachers with the lowest score in the paid language group received the highest score in the paid language group. Being paid teachers and having postgraduate education has brought the lowest score from the ethical leadership scale. In addition to being employed in a temporary position and having an advanced academic education, it is observed that the teacher's expectations for ethical leadership increase and the position of self-management in the opposite direction is decisive.
In terms of branch-status, the highest score is paid culture teachers, the lowest score is paid vocational teachers. While the rank of vocational teachers was high, the rank of cultural teachers was low. The main reason for this is that vocational teachers are more advantageous as a result of the school type.
The highest score in terms of age-gender was male teachers in the age group 41-45 and the lowest score was male teachers in the age group 26-30. In this study, it was observed that there was no difference between the two groups in terms of the number of male and female teachers in the group with the age of 51 years and older. This can be explained as the fact that teachers who are advanced in terms of age and professional experience are aware of the dynamics of the school as an organization and that the expectations of the school administration are more realistic than the older teachers.