Üniversite kütüphanelerinin sıralanması ve Türkiye için bir rehber önerisi
Ranking of university libraries and a guideline proposal for Turkey
Yazar: SAMİ ÇUHADAR
Danışman: PROF. DR. COŞKUN POLAT
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Üniversite kütüphanelerinin sıralanması konusunda bilinen, aktif ve güncel bir sistem bulunmamaktadır. Bu çalışma çerçevesinde üniversite kütüphane sıralamaları için detaylı araştırma yapılması, üniversite kütüphanelerinin sıralanması konusundaki görüş ve önerilerin derlenmesi, analiz edilmesi ve konunun önemine katkı sunulmasını sağlamak üzere üniversite kütüphaneleri konusunda en az 10 yıl deneyime sahip kütüphaneciler ile görüşülmesi, üniversite kütüphanelerinin sıralanması için kullanılacak temel ölçütlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Türkiye'deki üniversite kütüphanelerinin sıralanması için bir rehber oluşturulması da araştırmanın somut ve nihai hedefi olmuştur. 

Araştırmanın öncelikli kapsamını, Türkiye'de Yükseköğretim Kuruluna bağlı üniversite kütüphaneleri oluşturmaktadır. Ayrıca, üniversite kütüphanelerinin sıralanması için değerli bilgiye sahip olduğu düşünülen Asya, Avrupa, Amerika, Avustralya kıtalarındaki tecrübelerden de yararlanılmıştır. Bu çerçevede 6 farklı ülkenin deneyimlerinden yararlanmak üzere 13 kütüphane çalışanının görüşüne başvurulmuştur.

Çalışmada betimleme yöntemi ve anket, görüşme, içerik analiz teknikleri kullanılmıştır. Konuya ilişkin kavram, olay ve koşullar arasındaki ilişkileri dikkate alarak açıklamayı hedefleyen betimleme yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca geneli temsil edebileceği düşünülen kütüphanecilerin önceden belirlenen amaçlı örnekleme yöntemi ile görüşleri alınmıştır. 

Çalışmada elde edilen sonuçlara göre kütüphaneler arasında olumlu bir rekabet oluşturabilecek, kütüphanelerin gelişime açık alanları tespit edebilecek, görünürlüğünü artıracak, değişime katkı sunacak, kütüphane ile üniversite yönetimi arasında iletişimi güçlendirecek, kütüphaneler hakkında nitelikli veri toplanması, analiz edilmesi ve paylaşılmasına katkı sağlayacak önemli bir araştırma ortaya çıkmıştır. Çalışma sonucunda Türkiye'de üniversite kütüphanelerinin sıralanması için bir rehber oluşturulmuştur. Bu rehber, başta Türkiye'deki üniversite kütüphaneleri olmak üzere birçok ülkede uygulanabilecek niteliktedir. Rehberin kütüphanelere, kütüphanecilere, kullanıcılara, araştırmacılara ve bu alana ilgili duyan herkese önemli katkısı olacaktır. Ayrıca, bu alanda yapılacak bundan sonraki çalışmalara da temel oluşturacaktır.

Abstract:
There is no active and up-to-date system known for the ranking method of university libraries. In this study, the aim is to conduct detailed research on the ranking of university libraries, to compile and analyze opinions and suggestions, to conduct interviews with librarians with 10+ years of experience in university libraries in order to contribute to the importance of the subject and to determine the fundamental metrics for the ranking of university libraries. The ultimate and concrete objective of this research is to create a guideline for the ranking of university libraries in Turkey.

The primary scope of this research is university libraries affiliated with the Higher Education Council in Turkey. Drawing on the experiences of the libraries in Asia, Europe, America, and Australia, valuable information was collected regarding the ranking of university libraries. In this framework, 13 library employees' opinions were taken to be benefited from the experiences of 6 different countries.

In this research, descriptive method and questionnaire, interview, content analysis techniques were used. The descriptive method is used to explain the relations between concepts, events, and conditions regarding the subject. In addition, the opinions of the librarians representing the overall population are considered with the purposive sampling method. 

According to the results of this study, significant research has emerged that leads to positive competition among libraries, identifies areas of improvement, enhances visibility, makes a contribution in terms of change, strengthens the communication between libraries and university management, contributes to the collection, analysis, and sharing of qualitative data about libraries. As a result of this study, a guideline for ranking university libraries in Turkey has been created. This guideline has the qualifications to apply to universities in many other countries as well as Turkey. It will provide significant contributions to libraries, librarians, users of libraries, researchers, and anyone interested in this field. Besides, this study will provide a basis for further studies in this field.