Sabahattin Ali'nin eserlerinde iktidar ve kadın
Power and women in the works of Sabahattin Ali
Yazar: ALİ HAKAN KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ AKYURT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat sosyolojisi = Literature sociology ; Kadınlar = Women ; Sabahattin Ali = Sabahattin Ali ; Sosyal yapı = Social structure ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İktidar = Government

Özet:
Sabahattin Ali (1907-1948) eserlerinde toplumsal meseleleri ve aşkı konu alan bir 20. yüzyıl edebiyatçısıdır. Eserlerinde toplumsal yapı ve atmosferi, Erken Cumhuriyet döneminin devlet anlayışına ve sosyoekonomik statüsü yüksek zümresine karşı olan muhalif tutumundan beslenerek tasvir etmiştir. Ezen ve ezilenler, hüküm veren ve boyun eğenler, zulmeden ve hakkı yenenler, kibirlenen ve onuruyla yaşayanlar gibi zıt karakterler üzerinden kurguladığı eserlerinde; toplumun güçsüz kesimlerinin devlet otoritesini temsil eden kurumlar/aktörler ve Ali'nin işbirlikçi olarak gösterdiği "mütegallibe" karşısındaki mağduriyeti işlenir. Kadın-erkek ilişkilerini işlediği eserlerinde rollerin dağıtılma biçimi de bu zıtlığı yansıtır. Bu çalışmada Sabahattin Ali'nin eserlerindeki kişilikler ve bunları oluşturan toplumsal atmosfer, kendi hayatındaki karşılıklarıyla ilişkilendirilerek ele alınmaktadır. Sabahattin Ali'nin, kendisinin de belirttiği üzere, eserlerindeki karakterleri çoğunlukla kendisinden yola çıkarak kurgulaması, bu ilişkilendirmeyi kolaylaştırmaktadır. Sabahattin Ali çocukluğundan itibaren beklediği ilgiyi göremediği annesinin "gözüne girmeye" çalışmış, aynı zamanda onu eleştirmiş ve onunla mücadele etmiştir. "Anne figürü"yle kurduğu bu ilişki, Sabahattin Ali'nin eserlerinde erkek ana karakterlerin kadınlarla ve devletle kurdukları ilişkiyle benzeşmektedir. Kendi eksiklikleriyle mağduriyetini erkek karakterlere, kendisine zarar verenlerin özelliklerini de antagoniste yükleyerek devletle, kadınlarla ve annesiyle hesaplaşmıştır. Ali'nin yaklaşımına göre dönemin idaresinin erkeklere verdiği rol sorunludur. Tamamı mutsuz olan erkek ana karakterlerin toplumsal yapı içindeki konumları, gerçek hayatta istediğini alamayan Ali'nin bulunduğu konuma benzemektedir. Bu noktada annesiyle, kadınlarla ve dişi bir otorite figürü olarak yaklaştığı devletle olan ilişkisi, Sabahattin Ali'nin Erken Cumhuriyet'teki toplumsal yapıya ilişkin tahayyülünü anlamak için bir anahtar niteliğindedir.

Abstract:
Sabahattin Ali (1907-1948) is a 20th century author who deals with social issues and love in his works. The social structure and atmosphere in his works is described based on his opponent attitude towards state understanding and higher socioeconomic status groups of the early Republican period. His fictions based on dichotomous characters such as the oppressor and oppressed, the ruler and ruled, the arrogant and honorable the unjust treatment of weak social groups by institutions and actors representing state authority, and by despotic social actors. The distribution of roles in his works on male-female relations reflects also this dichotomy. In this study, the personalities in the works of Sabahattin Ali and the social atmosphere, which gives birth to those personalities, are analyzed by relating them to the dichotomies in his own biography. As he himself admits, Sabahattin Ali designs his characters mostly based on himself, which makes easier to build relations between his characters and himself. Sabahattin Ali cannot find the care he expected from his mother since his childhood, tries to get into his mother's good books, but at the same time he criticizes and fights her. This relationship to the "mother figure" is similar to the relationship of his male main characters to other women and to the state. Imposing his own weaknesses to the male characters, and features of his injurers to the antagonist, he comes to terms with the state, women and his mother. According to his approach, the role of men given by the government of that age is problematic. The social positions of his all-unhappy male main characters are similar to Sabahattin Ali's position, who never reaches to the point he deserves in his real life. So, his relationship to his mother, women and the state, as a female authority figure in his eyes, is a key element to understand Sabahattin Ali's imagination regarding social structure in the early Republican period.