Şelmo formasyonu'nun Kahta (Adıyaman) kuzeyindeki yüzeylemelerinde sedimantolojik incelemeler
The sedimentological investigations of şelmo formation in the northern area of Kahta (Adıyaman)
Yazar: İLKER YÜCEL ÖĞRENMİŞ
Danışman: PROF.DR. İBRAHİM TÜRKMEN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
ÖZETYÜKSEK LİSANS TEZİŞELMO FORMASYONU'NUN KAHTA (ADIYAMAN)KUZEYİNDEKİ YÜZEYLEMELERİNDESEDİMANTOLOJİK İNCELEMELERİlker Yücel ÖĞRENMİŞFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüJeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı2006, Sayfa: 55Adıyaman ili Kahta ilçesi ve kuzeyinde yer alan inceleme alanının stratigrafi birimleriniPütürge Metamorfitleri (Paleozoyik-Mesozoyik), Koçali Karmaşığı (Maastrihtiyen), BesniFormasyonu (Orta-Üst Maastrihtiyen), Hoya Formasyonu (Alt Eosen-Alt Oligosen), FıratFormasyonu (Burdigaliyen) ve Şelmo Formasyonu (Tortoniyen) oluşturur.Pütürge Metamorfitleri mermer ve şistlerden oluşur. Koçali Karmaşığı diyorit,serpantinit ve radyolaritten kuruludur. Besni Formasyonu resifal kireçtaşı, onu uyumsuz olaraküzerleyen Hoya Formasyonu ise bentik foraminiferli kireçtaşı ve dolomitlerden oluşur. HoyaFormasyonu'nu uyumsuz olarak üzerleyen Fırat Formasyonu ise bol algli kireçtaşlarındankuruludur.Şelmo Formasyonu; Eski Kahta, Tırpal, Alut ve Kahta Üyesi olmak üzere dört birimeayırılmıştır. Formasyonun tabanında yer alan Eski Kahta Üyesi, tabandan tavana doğru denizel,fosilli gri çamurtaşı, büyük ölçekli çapraz tabakalı kumtaşı, yatay tabakalı kumtaşı-silttaşı -çamurtaşı, Epsilon çapraz tabakalı kumtaşı ve kırmızı çamurtaşlarının oluşturduğu deltaçökelleri ile karakterize edilir. Bu birimi üzerleyen Tırpal Üyesi ise dereceli tabakalıkonglomera, kalın tabakalı konglomera, teknemsi-düzlemsi çapraz tabakalı kumtaşlarındanVIkurulu örgülü akarsu tortullarından oluşur. Alut Üyesi ise tatlı-acı su ostrakodları içeren kumlusilttaşı-silttaşı-gri kiltaşından oluşmakta olup, göl ortamında çökelmiştir. Alut Üyesi'nin üstdüzeyleri ile yanal düşey ilişkili Kahta Üyesi ise tabakalı konglomera, düzlemsi-teknemsiçapraz tabakalı kumtaşı ve kırmızı çamurtaşlarının oluşturduğu tane boyu yukarı doğru incelendevreli ardalanmalı istiflerden kurulu menderesli akarsu çökellerinden oluşur.Türkiye'nin önemli tektonik birliklerinden olan ?Kenar Kıvrımları Kuşağı? üzerinde yeralan inceleme alanında önemli kıvrımlı ve kırıklı yapılar oluşmuştur. Bu kıvrımlı ve kırıklıyapıların doğrultuları birbirine paralel olup DKD-BGB doğrultusunda gelişmiştir.Şelmo Formasyonu'nun fasiyes özellikleri ve bölgedeki tektonik yapılarla olan ilişkisibunların Tortoniyen' deki bir ön ülke havzasında (foreland basin) çökeldiğini göstermektedir.ANAHTAR KELİMELER: Sedimantoloji, örgülü akarsu, menderesli akarsu, göl,delta, Şelmo Formasyonu, ön ülke havzası, Adıyaman.VII

Abstract:
ABSTRACTMaster ThesisTHE SEDIMENTOLOGICAL INVESTIGATIONS OF ŞELMO FORMATIONIN THE NORTHERN AREA OF KAHTA (ADIYAMAN)İlker Yücel ÖĞRENMİŞFırat UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Geological Engineering2006, Page: 55The studied area is located in the north of Kahta township of Adıyaman. Geologicalunits are represented by Pütürge Metamorphics (Palaeozoic-Mesozoic), Koçali Complex(Meastrihtiyen), Besni Formation (Middle-Upper Meastrihtiyen), Hoya Formation ( LowerEocene-Lower Oligocene), Fırat Formation (Burdigaliyen) and Şelmo Formation(Tortoniyen).Pütürge Metamorphics consist of marbles and schists. Koçali Complex composed ofdiorite, serpentinite and radiolarite. Besni Formation consist of reefial limestone. This formationis overlain uncorformably by Hoya Formation which consist of limestone containing benthicforaminifera and dolomites. Hoya formation is overlain by Fırat Formation which consist oflimestones containing abundant algae.Şelmo Formation has been divided as Eski Kahta, Tırpal, Alut and Kahta members.Eski Kahta members at the bottom of the formation is characterized by delta deposits whichconsist of grey mudstone containing marine fossils, large scale cross-bedded sandstone,VIIIhorizontal bedded sandstone-siltstone-mudstone, epsilon cross-bedded sandstone and redmudstone from bottom to top. The Tırpal member, interpreted as braided river deposits and is,composed of graded-bedded conglomerates, thick bedded conglomerates, trough-planar cross- bedded sandstones. Alut member consist of sandy siltstone- siltstone-grey claystonecontaining freshwater ostracodes characterizing lake. Kahta member passes laterally - verticallyinto Alut members. The Kahta member is composed of fining-upward sequence. Stratifiedconglomerates, trough-planar cross-bedded sandstones occurin the lower part of thesequence and, red mudstone are in the upper part. These sequences characterize meanderingriver faciesImportant tectonic structures such as ENE-WSW oriented folds and thrust faults weredeveloped in the study area.The facies characteristics and regional tectonic indicate that the Şelmo Formation wasdeveloped in foreland basin during Tortonian.KEY WORDS: Sedimentology, braided river, meandering river, lake, delta, ŞelmoFormation, foreland basin, Adıyaman.IX