Sıcak iklimlerde geleneksel mimari çözüm; bina içi iklimlendirme elemanı - rüzgâr bacaları
Windcatcher; a traditional architectural ventilation solution for hot climate
Yazar: JANAN ADNAN ALI GHALIB
Danışman: DOÇ. DR. YASEMEN ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sürdürülebilir yaşamı sağlamak amacıyla, bir bina tasarım aşamasındayken  bulunduğu bölgenin iklim koşullarına göre değerlendirilip doğru çözümler ile tasarlanmalıdır.  Önerilen çözümler, bölgenin fiziki yapısı, malzemesi ve sosyal kültürüne yabancı olmamalıdır. Doğru tasarım, bölgenin var olan şartlarının değerlendirmeleri sonucunda ortaya çıkmaktadır.  Örneğin sıcak-kuru bölgelerde en büyük sorun iç mekanın iklimlendirmesini sağlamaktır. Binanın işlevselliği ve estetiği planlanırken bu amaç için uygulanacak sistemler bölgenin şartlarına uygun olarak seçilmelidir. 
Sıcak bölgelerdeki geleneksel binalarda doğal enerji kaynaklarıyla iklimlendirme amaçlı çalışan ve temelde mimari çözüme dayalı bir sistem olan rüzgâr bacaları, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.  Özellikle Ortadoğu'da Yezd gibi, yerleşimi birkaç bin yıl öncesine dayanan kentlerdeki konut ve su deposu gibi binalarda bulunan rüzgâr bacalarının kullanımı günümüzde de sürdürülmektedir. 
Bu çalışma beş bölümden oluşup, birinci bölümde sıcak-kuru bölgeleri tanımak, dünyada nerelerde olduğunu ve iklimsel şartlarının mimari tasarımı nasıl etkilediğini, tasarım parametreleri ve stratejilerden  bahsedilerek Türkiye'den örneklerle desteklenmektedir. Daha sonra dünyadaki örneklere geçiş yapılarak,  İran'ın iç kısımlarında yeralan Yezd kentinin hem kent ölçeğinde, hem de bina ölçeğindeki çözümleri incelenmektedir. Üçüncü bölümde sıfır enerji  iklimlendirme sistemi olan geleneksel rüzgâr bacalarının tarihi, çalışma ilkeleri, işlevsel ve estetik açıdan tasarımı ve dünyada nerelerde kullanıldığı incelenmekte, ortadoğu ülkelerinden örneklere yer verilmektedir. Bölümün sonunda geleneksel rüzgar bacalarının bölgelerine göre bir karşılaştırma tablosu sunulmaktadır. Dördüncü bölümde ise; rüzgâr bacalarının günümüzde kullanımı araştırılmış, geleneksel sistemin modern sistemlerle entegrasyonu ve üzerinde yapılan geliştirme çalışmalarına değinilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: : Rüzgâr Bacaları, Geleneksel Mimari,  Doğal Havalandırma, Pasif İklimlendirme

Abstract:
In the order to provide sustainable life, we must evaluate the building during design phase in accordance with the climatic conditions of the area and accordingly come up with solutions. Proposed solutions must not be foreign with the region's structure, materials and social culture. The design must be a result of many evaluations of the specific conditions of the region.
This thesis studies the use of windcatcher as an air conditioning system utilizing natural resources as an energy source and is basically an architectural solution in these traditional buildings. Specially in cities like Yazd which is history extends to thousands of years, windcatchers are used to ventilate houses and water reserviors and they are used to date. 
This thesis consists of five chapters, the first chapter defines hot arid regions and their distribution on the earth, and how climate conditions effect the architectural design. Also discusses designing parameters and strategies for this type of climate associated with examples from Turkey and the world, specifically the ancient Yazd city which is studied in urban scale and building scale. The third chapter of this thesis is about the windcatchers which is a zero energy cooling device and it's definition, history, positioning, working principles and typologies..etc. The forth chapter studies the use of the windcatchers in modern architecture giving examples from different areas.
 Among many problems that caused environmental problems nowadays whose solutions can be found in the traditional architectural solutions, they are required to be studied further and brought into present day context.

Key words: Windcatcher, Traditional Architecture, Natural cooling, Passive Climatization