Fiziksel aktivite bariyerleri envanterinin (IPAB) Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Adaptation of inventory of physical activity barriers (IPAB) to Turkish, validity and reliability study
Yazar: MEHMET EGEMEN AKKAYA
Danışman: PROF. DR. BETÜL TAŞPINAR
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
İlerleyen yaş sebebiyle insanlarda doğrudan kas-iskelet sisteminde ortaya çıkan veya dolaylı olarak mobiliteyi etkileyen sağlık problemleri bilinen bir gerçek olsa da 50 yaş ve üstü popülasyona odaklanan ve Türkçe'ye uyarlanan herhangi bir fiziksel aktivite bariyerleri ölçeği mevcut değildir. Bu araştırma Mariana Wingood ve ark. tarafından geliştirilen Fiziksel Aktivite Bariyerleri Envanterinin (IPAB) Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin test edilmesi amacıyla gerçekleştirildi.
Çalışma ölçek uyarlama ve standardizasyonu temelinde tarama modeliyle gerçekleştirildi. Dahil edilme kriterlerine uyan, 50-85 yaşları arasında 212 birey çalışmaya dahil edildi. Envanterin oluşturduğu yapıyı anlamak ve anlamlı faktörleri ortaya çıkarmak amacıyla açımlayıcı faktör analizi uygulandı. Ölçüt geçerliği çalışması için envanterden alınan puanlar ile Groningen Aktivite Kısıtlılık Ölçeği (GAKÖ), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu (IPAQ-KF) ve Kısa Form-36 (SF-36) anket formlarından alınan puanlar arasındaki ilişkiler hesaplandı.
Envanterin Duygusal Durumlar ve Öncelikler, Çevresel Faktörler, Sosyal ve Dış Faktörler, Fiziksel ve Beceri Temelli Engeller olmak üzere dört faktörlü bir yapıya sahip olduğu gözlendi. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, envanterin dört faktörlü yapısının araştırmamızın verileri ile uyumlu olduğunu gösterdi. IPAB-T ile GAKÖ ve IPAQ-KF'dan alınan toplam puanlar arasında yapılan korelasyon analizi sonucunda korelasyon katsayıları sırasıyla 0,441 ve -0,338 olarak hesaplandı. IPAB-T ile SF-36'nın sekiz alt parametresinden alınan toplam puanlar arasında yapılan korelasyon analizinde ise korelasyon katsayılarının -0,426 ile -0,643 arasında olduğu belirlendi. Elde edilen korelasyon katsayıları envanterin geçerli sonuçlar ürettiği ve amacına hizmet ettiğine işaret etmektedir. Envanter için hesaplanan Cronbach-α güvenirlik katsayılarının 0,80 ile 0,92 arasında değerler aldığı görüldü. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik yöntemi sonuçları envanterin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini gösterdi. Çalışmanın örnekleminde gerçekleştirilen analizlere göre 50 yaş üstü bireylerin cinsiyetlerine göre fiziksel aktivite bariyer algısı puanlarının anlamlı farklılık gösterdiği görüldü (p<0,05). Genel olarak katılımcı kadınların erkeklere kıyasla fiziksel aktivite bariyer algısı yüksek bulundu.
Bu çalışmanın sonuçlarına göre Fiziksel Aktivite Bariyerleri Envanterinin (IPAB)  Türkçe uyarlaması geçerli ve güvenir bir araçtır ve Türkiye'de 50 yaş üstü bireylerin fiziksel aktivite bariyerlerinin saptanıp bu doğrultuda kişiye özel fiziksel aktivite yaklaşımları geliştirilmesinde kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler:	Anket, bariyer, erişkinler, fiziksel aktivite, güvenirlik ve geçerlik

Abstract:
Although it is a known fact that health problems that occur directly in the musculoskeletal system or indirectly affect mobility in people due to advancing age, there is no physical activity barriers scale that focuses on the population aged 50 years and older and adapted to Turkish. This study was conducted to test the validity and reliability of the Turkish adaptation of The Inventory of Physical Activity Barriers (IPAB) questionnaire developed by Mariana Wingood and colleagues.
The study was carried out with a screening model based on scale adaptation and standardization. A total of 212 individuals between 50 and 85 years of age who met the inclusion criteria were included to the study. Exploratory factor analysis was applied to understand the structure of the inventory and to reveal meaningful factors. For the criterion validity study, the relationships between the scores obtained from the inventory and the scores obtained from the International Physical Activity Questionnaire Short Form (IPAQ-SF), Groningen Activity Limitation Scale (GARS) and Short Form-36 (SF-36) survey were calculated.
It was observed that the inventory has a four-factor structure: Emotional States and Priorities, Environmental Factors, Social and External Factors, Physical and Skill-based Obstacles. Confirmatory factor analysis results showed that the four-factor structure of the inventory was compatible with the data of our research. As a result of the correlation analysis performed between IPAB-T and the total scores obtained from GARS and IPAQ-SF, the correlation coefficients were calculated as 0,441 and -0,338 respectively. In the correlation analysis performed between IPAB-T and total scores obtained from eight sub-parameters of SF-36, the correlation coefficients were found to be between -0,426 and -0,643. The correlation coefficients obtained indicated that the inventory produced valid results and served its purpose. The Cronbach-α reliability coefficients calculated for the inventory were between 0,80 and 0,92. Additionally, test-retest reliability method results showed that the inventory produced consistent results over time. According to the analyzes performed on the sample of the study, physical activity barrier perception scores of individuals over the age of 50 differed significantly according to their gender (p<0,05). In general, participating women's perception of physical activity barriers was found to be higher compared to men.
According to the results of this study, the Turkish adaptation of The Inventory of Physical Activity Barriers (IPAB) is a valid and reliable tool and can be used to determine the physical activity barriers of individuals over the age of 50 in Türkiye and to develop personalized physical activity approaches accordingly.
Key Words:     Adults, barrier, physical activity, questionnaire, reliability and validity