Geleneksel ve çağdaş ahşap yapıların yaşam döngüsü değerlendirmesinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of life cycle assessment of traditional and contemporary timber buildings
Yazar: SADIK AKŞAR
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE TUNA TAYGUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ahşap yapılar = Wood structures ; Değerlendirme = Evaluation ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Yaşam döngüsü = Life cycle ; Çevresel etki = Environmental impact

Özet:
Ahşap, tarih öncesi dönemlerden beri insanlara barınma ihtiyacı sağlamak için kullanılan yapı malzemelerinden birisidir. İnsanlık tarihi boyunca sıklıkla kullanılan ahşap, sanayi devrimi ile birlikte yapısal ve işlevsel olarak değişen ve 
düşeyde yükselen kentlerde strüktürel olarak yetersizlikler göstermeye başlamıştır. Strüktürel olarak yetersiz kalan geleneksel ahşap, 21. yy. teknolojisi ile çağdaş ahşap yapı malzemeleri ve sistemleri olarak geliştirilmiştir. Hafif, hızlı yapım ve inşa kolaylığına sahip, yeniden kullanılabilir ve geri dönüştürülebilir çağdaş ahşap yapı malzemeleri ile sürdürülebilir, yenilikçi yapılar üretilmekte, bugünün sosyal ve çevresel ihtiyaçlarına, sorunlarına çözüm olabilmektedir. Yapılar bir yandan canlılara barınma ihtiyacı sağlarken, bir yandan da çevreye ve insan sağlığına zarar vermektedir. Bu durum sonucunda dünyada çevre sorunları için bir çözüm olabilecek sürdürülebilirlik kavramının uygulanabileceği yöntemler geliştirilmiş ve yapıların çevresel etkilerini azaltma ve kontrol altına alma yönünde çalışmalar yapılmaktadır. Bu doğrultuda geliştirilen araçlardan birisi yaşam döngüsü değerlendirmesi (YDD)'dir. YDD, beşikten mezara süreçte yapı ve yapı ürünlerinin olası çevresel etkilerinin değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Bir yapıda YDD ile, yaşam döngüsü süreçleri boyunca kaynak (hammadde, enerji vb.) tüketiminin ve atık üretiminin en az indirildiği, çevre dostu, sağlıklı ve ekonomik tasarımlar gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda çalışmada; ahşap yapı malzeme ve sistemleri ve geleneksel ve çağdaş yapı sistemleri irdelenecektir. Çevresel değerlendirme yöntemlerinden YDD yönteminin tarihsel gelişimi, aşamaları ve standartları incelenecektir. Seçilen yapı sistemlerinin üretim, kullanım ve yaşam sonu süreçlerine dair çevresel etkilerinin analizi için, YDD araçlarından One Click LCA'nın kullanımına karar verilmiştir. Çalışma kapsamında tasarlanan konut yapısının geleneksel ve çağdaş yapı sistemlerinden seçilen kütük yığma, platform çerçeve, CLT panel, LVL kolon-kiriş, GLT kütük yığma sistemlerine göre oluşturulan taşıyıcı sistem tasarımları doğrultusunda YDD yapılarak, küresel ısınma potansiyeli, asidifikasyon potansiyeli, ötrofikasyon potansiyeli, ozon tabakası incelme potansiyeli etki kategorilerine dair olan etkileri karşılaştırılarak, hangi taşıyıcı sistem türünün çevreye ne kadar zarar verdiğine yönelik değerlendirmeler yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Timber, which has been used frequently throughout the history of humanity, started to show structural inadequacies in cities that have changed structurally and functionally while rising vertically with the industrial revolution. The 
traditional timber, which is structurally inadequate, has been developed as contemporary timber with technology with 21st century technology possibilities. Sustainable and innovative structures are produced with contemporary reusable 
and recyclable timber building materials that are lightweight, easy to reusable and recyclable, and this method can be a solution to today's social and environmental needs and problems. While buildings provide shelter for living, we cannot overlook the damage of them on the environment and human health. As a result of this situation, methods have been developed to apply the concept of sustainability, which can be a solution for environmental problems in the world, and studies are carried out to reduce and control the environmental impact of structures. One of the tools developed in this 
direction is life cycle assessment (LCA). LCA is used to evaluate the possible environmental impacts of buildings and building products in the 'cradle-to-grave' process. The use of LCA method in a structure enables the realization of 
environmentally friendly, healthy, and economical designs in which the consumption of resources (raw materials, energy, etc.) and waste production are minimized throughout the life cycle processes. In this context, in the study; timber building materials and systems, and traditional and contemporary building systems will be examined. The topic will be followed by the examination of historical development, stages and standards of the LCA method, which is one of the environmental assessment methods, will be examined. For the analysis of the environmental impacts of the selected building systems on production, use and end-of-life processes, it was decided to use the 'One Click LCA'. Within the scope of the study, LCA was made in line with the carrier system designs created from the traditional and contemporary building systems of the designed residential building. Within the scope of the study, loadbearing systems were created according to the log masonry, platform frame, CLT panel, LVL column-beam, GLT log masonry systems selected from the traditional and contemporary building systems of the designed residential building. In line with these data, by making LCA, the effects of global warming potential, acidification potential, eutrophication potential, ozone layer depletion potential effect categories were compared, and evaluations were made regarding which carrier system type and how much damage to the environment.