Trabzon merkez ilçedeki tarihi su yapıları
Water building in Trabzon city and it's central district
Yazar: SELMAN ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA ŞİMŞİR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Su yapıları = Water structures ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Trabzon = Trabzon

Özet:
Tarihin eski dönemlerinden itibaren önemli bir şehir kimliği taşıyan Trabzon, ayrıca liman kenti özelliği olması açısından önemlidir. 1461 yılında Osmanlı Devleti tarafından fethedilen şehir farklı bir kültürel kimliğe bürünmüştür. Fetihten sonra şehirde her alanda kültürel değişim ve gelişmeler olurken özellikle mimari alandaki gelişmeler dikkat çekicidir. Bu mimari yapıların içerindeki su yapıları da önemli bir yere sahiptir. Bu yapılar içerisinde hamamlar, çeşmeler, köprüler, su kemerleri şehrin tarihi ve kentsel dokusunun gelişimi hakkında bilgiler sunmaktadır.

Bu tez çalışmasında Trabzon il merkezinde bulunan su yapıları incelenmiştir. Çalışma kapsamında günümüze kadar ulaşmış 10 hamam 21 çeşme 3 köprü 3 su kemeri örneği ayrıntılı şekilde anlatılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte günümüze ulaşamamış 3 hamam ve 17 çeşme de kataloğa dâhil edilmiştir.

Çalışmamız dâhilindeki yapılar farklı dönemlerde inşa edilmiş olsa da bunların çoğunluğu Osmanlı dönemine ait olup, yine bir kısmı da bu dönemde onarılarak kullanılmıştır. Bu yapıların katalog bölümünde yeri, tarihi, yaptıranı, kitabesi, ayrıntılı tanımı ve günümüzdeki durumu tanımlanmıştır. Detaylı şekilde tanımlamaları yapılan yapılar, belli bir düzen çerçevesinde değerlendirmeleri yapılmış, Anadolu ve İstanbul'daki benzer örneklerle desteklenmiştir.

Son olarak sonuç bölümünde konu tümüyle ele alınarak senteze ulaşılmıştır.

Abstract:
Trabzon, which has conveyed significant city identity since its historical old period, besides it is important  from the point of as a port city. The city was conquered by the Ottoman Empire in 1461 years, it has played  a role of different cultural identity. After the conquest, there are cultural shifts and developments in all spheres of the city, particularly, the developments in the architectural field is attention grabbing. Water structures inside of these architectural structures played a significant role. Inside of these civil structures, there are Turkish Baths, Water Fountains, Bridges, Aqueducts which presents information about development of this city's historical and urban fabric.

In this dissertation study, the water structures has been investigated in the city center of Trabzon.  It has been explicated with exemplifications that reached over until today with 10 Turkish Baths, 21 Water Fountains, 3 Bridges and 3 Aqueducts. In addition to this, 3 Turkish Baths and 17 Water Fountains has been incorporated into catalogue that hasn't reached over until today.

According to our research, although the buildings were built in a different periods, most of these appertains to Ottoman Empire, nonetheless some of them were repaired and has been used in this period. In the catalog chapter of this structures, present day circumstance has been defined where the place, history, causer, epigraph and elaborated description. The structures, which has been described elaborative, and it were carried out the evaluation within the noticeable orderliness and it is supported by similar exemplifications from Anatolia and İstanbul.

As a result, in the conclusion section, the topic has been wholly summarized and the syntheses was reached over.