Pergamon'daki sekizgen yapı ve kent gelişim tarihi bağlamındaki yeri
The octagonal structure at Pergamon and its place in the context of urban development history
Yazar: SEÇİL TEZER ALTAY
Danışman: PROF. DR. NEJAT TURGUT SANER ; PROF. DR. FELİX J. PIRSON
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Tezin konu aldığı çalışma, arşivlerdeki belgeleri ortaya çıkararak, Sekizgen Yapı'nın aslında daha önce keşfedildiğini ve çok geçmeden unutulduğunu ortaya çıkarmıştır. Yapıya ilişkin az sayıda yazılı ifade ve mimari çizimlerin bir bölümü arşivlerde korunmuştur. En sonunda, bu tezin ön çalışması olarak 2013'te yeniden 'keşfedilen' Sekizgen Yapı, tekrar belgelenerek güncel dijital Pergamon haritasında yerini almıştır. 
Korunmuş kalıntılarının tamamı, -kendisinden çok daha genç- tarihî bir konut dokusu altında kalmış olan Sekizgen Yapı'dan günümüze alt yapısının büyük bölümü ve üst yapısının olduğunu kanıtlayan çok küçük bir kalıntı ulaşmıştır. Üst yapıya dair tespit edilen kalıntı, yalnızca üst yapının dış kontürüne dair varsayımsal bir ipucu verir. Malzeme ve yapım tekniğine dair ayrıntılı gözlemler, Sekizgen Yapı'nın Roma İmparatorluk dönemine tarihlendirilebileceği noktasında buluşur. Bu savı güçlendirmek üzere analojik bir yaklaşım izlenmiş ve yapım tekniği ile plan tipolojisi bağlamlarında, tercihen yakın coğrafyadan seçilen örneklerle karşılaştırmaya gidilmiştir.
Sekizgen Yapı'nın inşasından günümüze gelene kadar geçirmiş olabileceği dönüşüm, ve bu dönüşümün Pergamon-Bergama tarihi ve kentsel gelişimi bağlamındaki analizi, bu tezin son konusudur. Bu değerlendirme ile Sekizgen Yapı'nın bütüncül bir biyografisi çıkarılmıştır.

Abstract:
This thesis brings the information obtained from the unpublished archival documents and the detailed archaeotectural study of the Octagon in Pergamon reinforced by an analogical approach, in order to specify its function and dating, as well as to shed light on the construction climate in Pergamon during the Roman Imperial period. Few written accounts and some of the architectural drawings have been preserved in archives. The archival research has uncovered the 'incomplete discoveries' in the past. Finally in 2013, the Octagon was located, re-documented under the constraints of current physical and social context, and placed on the brand new digital map of Pergamon.
Preserved remains of the Octagon are covered by a much younger, yet historical residential fabric, that is actively in use. These remains constitute an entire substructure level and a very small remnant of a potential superstructure. Over time the space of the substructure has been divided in several sections, that are not interconnected. The detailed building historical study converge on the dating of the Octagon to the Roman Imperial period. However, the questions regarding the look of the superstructure and the function of this monument remained open. On this basis, comparisons were developed around constructuon technique and plan typology. 
The final chapter of this thesis focuses on the afterlife of the monument and its transformation up to the present day. This transformation is analyzed in the context of the historical and urban development of the city in the long course of time. 
This thesis provides contribution to the studies on the Roman Imperial architecture in Pergamon, and is distinguished by a challenging approach that combines the fields of building history and urban archaeology. It introduces a new methodology to the study of ancient monuments embedded in modern urban layers and how this can be a tool for urban archaeological studies. In this way, it offers not only a holistic biography of an ancient monument, but also a multidisciplinary foundation for future debates.