Beden imajı ile yeme tutumu arasındaki ilişkide yalnızlık düzeyinin aracı rolü
The mediator role of loneliness in the relationship between body image and eating attitude
Yazar: AYŞEGÜL POLAT
Danışman: PROF. DR. ÜLKER MERAL ÇULHA
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Beden imajı bireylerin bedenlerine yönelik tutumlarının tamamı olarak bilinmektedir. Bireyin bedenindeki herhangi bir kısmına dair olumsuz tutum içinde olması bedenini beğenmemesi ile sonuçlanmaktadır. Son yüzyılda beden imajı genellikle kilo üzerinden vurgulandığından bireylerin kilolarından memnun olmamaları olası görülmektedir. Bireyin kilosundan memnun olmamasının sonucunda yeme tutumunda değişikler ve yeme bozukluğu ortaya çıkabilmektedir. Bireyin istenen bedene ulaşma için patolojik düzeyde ısrarlı olması yemeyi kısıtlama, yeme alışkanlıklarına değişim, spor yapma ve bedenini sürekli isleme gibi davranış kalıplarını tetiklemektedir. Kavramlar arasındaki ilişkide yalnızlık kavramının aracılık ettiği düşünülebilir. Birey beden imajından dolayı kendini beğenmemesi ve çevresinden uzaklaşması yalnızlık ile sonuçlanabilir ve yeme bozukluğu gelişiminde etkili olabilir. Bu çalışmanın amacı beden imajı ile yeme tutumu arasındaki ilişkide yalnızlığın aracı rolünü incelemesidir. Bu amaçla yapılan çalışmada 729 kadın ve 320 erkek olmak üzere toplam 1049 kişi yer almıştır. Katılımcılara içerisinde kişisel bilgi formu, UCLA Yalnızlık Ölçeği, Vücut Algısı Ölçeğı̇, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği ve Yeme Tutumu Testi olan anket formu uygulanmıştır.  Yapılan karşılaştırma analizler sonucunda katılımcıların cinsiyet, yaş, eğitim durumu, medeni durum, maddi durum, yaşadığı kişi, spor yapma sıklığı ve vücut kitle indeksi bilgilerine göre yalnızlık, vücut algısı, yeme bozukluğu ve yeme tutumu puanları anlamlı farklılık göstermektedir. Yeme tutumu bozulmuş olan katılımcıların yalnızlık ve yeme bozukluğu puanları anlamlı şekilde yüksek görülmüştür. Beden algısı bozulmuş olan katılımcıların yeme tutumu, yeme bozukluğu ve yalnızlık puanları anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Vücut kitle indeksi düzeylerinin cinsiyete göre dağılımlarının anlamlı farklılık gösterdiği bulgulanmıştır. Son olarak kavramlar arasında anlamlı korelasyon katsayıları hesaplamıştır. Bu ilişkilerin devamında yapılan aracılık rolüne dair elde edilen bulgularda vücut algısı ile yeme bozukluğu ve yeme tutumu puanları arasındaki ilişkilerde yalnızlığın istatistiksel olarak anlamlı aracı etkisi olduğu görülmüştür.  Elde edilen bulgular kavramlar arasındaki dinamik ilişkinin incelenmesinde ve anlaşılmasında uzmanlara faydalı bilgiler sunmaktadır. Bunun yanında yapılan çalışma, yeme bozukluğu etiyolojisinin anlaşılması ve terapi sürecinin yürütülmesine göz önüne alınması gereken kavramların sunulması açısından gerek psikoterapistler gerek danışanlar için değerli sonuçlar barındırmaktadır.

Abstract:
Body image is known as the totality of individuals' attitudes towards their bodies. Having a negative attitude towards any part of one's body results in disliking one's body. Since body image has generally been emphasized in terms of weight in the last century, it seems possible that individuals may be dissatisfied with their weight. As a result of an individual being dissatisfied with his or her weight, changes in eating attitudes and eating disorders may occur. The individual's pathological insistence on achieving the desired body triggers behavioral patterns such as restricting eating, changing eating habits, doing sports and constantly grooming his or her body. It can be thought that the concept of loneliness mediates the relationship between the concepts. An individual's dissatisfaction with himself/herself due to his body image and distancing himself from his environment may result in loneliness and may be effective in the development of an eating disorder. The aim of this study is to examine the mediating role of loneliness in the relationship between body image and eating attitude.  A total of 1049 people, 729 women and 320 men, took part in the study conducted for this purpose. A survey form including a personal information form, UCLA Loneliness Scale, Body Image Scale, Eating Disorder Assessment Scale and Eating Attitude Test was administered to the participants. As a result of the comparative analysis, loneliness, body perception, eating disorder and eating attitude scores show significant differences according to the participants' gender, age, education level, marital status, financial situation, the person they live with, frequency of doing sports and body mass index information. Participants with impaired eating attitudes had significantly higher loneliness and eating disorder scores. Eating attitude,eating disorder and loneliness scores of participants with impaired body perception were found to be significantly higher. It has been found that the distribution of body mass index levels according to gender varies significantly. Finally, he calculated significant correlation coefficients between concepts. Findings regarding the mediating role in the continuation of these relationships showed that loneliness had a statistically significant mediating effect on the relationships between body image and eating disorder and eating attitude scores. The findings provide useful information to experts in examining and understanding the dynamic relationship between concepts. In addition, the study has valuable results for both psychotherapists and clients in terms of understanding the etiology of eating disorders and presenting concepts that should be taken into consideration in the conduct of the therapy process.