Evde sağlık hizmeti veren sağlık çalışanlarının tıbbi atıklara yönelik uygulamalarının değerlendirilmesi: Ankara örneği
Evaluation of practices of healthcare professionals providing home HEALTH care regarding medical wastes: The sample of Ankara province
Yazar: ESMA ULU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ HARPUTLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tıbbi atık = Medical waste

Özet:
Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı sağlık kuruluşlarında, evde sağlık hizmeti veren sağlık çalışanlarının tıbbi atıklara yönelik uygulamalarının değerlendirilmesi amacıyla kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırma verileri, literatür doğrultusunda araştırmacı tarafından oluşturulan Katılımcıları Tanılama Formu ve Evde Sağlık Hizmeti Veren Sağlık Çalışanlarının Tıbbi Atıklara Yönelik Uygulamalarını Değerlendirme Formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verileri 14 Eylül 2021-11 Şubat 2022 tarihleri arasında 6 hastanenin evde sağlık hizmeti birimlerinde görev yapan toplamda 43 sağlık çalışanının katılımıyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılmıştır. Araştırmada tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, min-max değerleri ile verilmiştir. Araştırma için, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü'nden etik kurul onayı ve T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara İl Sağlık Müdürlüğü'nden kurum izni alınmıştır. Araştırma sonucunda, sağlık çalışanlarının %65,1'inin kadın, %41,9'unun hemşire, %90,7'sinin tıbbi atık yönetmeliğini bildiği, %88,4'ünün tıbbi atıklar ve %44,2'sinin evde bakım konusunda eğitim aldığı bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının %90,7'sinin evde bakımda oluşan tıbbi atıkları topladığı, %82'sinin plastik kapta topladığı, %90,7'sinin evde bakımda oluşan tıbbi atıkları ayrıştırdığı ve %93'ünün hastanın evine bakıma gitmedikleri günlerde oluşan tıbbi atıkların yönetimine ilişkin herhangi bir uygulamalarının olmadığı tespit edilmiştir. Sağlık çalışanları arasında tıbbi atıkları doğru toplama oranı en yüksek, kontamine olmuş iğnesiz enjektör (%51,2), insülin kalem iğnesi (%52,4) ve ilaçlar (%50,0) olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda evde sağlık hizmetinin etkin bir şekilde yönetilebilmesi için, oluşan tıbbi atıkların kaynağında toplanması ve ayrıştırılması, hasta veya hasta yakınlarına tıbbi atık konusunda eğitim verilmesi, evde bakım için ziyaret yapılmayan günlerde hastanın evinde oluşan tıbbi atıkların toplanmasına yönelik uygulamanın başlatılması; ayrıca çalışmanın daha büyük örneklemde yapılması önerilmiştir.

Abstract:
Medical waste is defined as a subgroup of waste generated in hospitals, clinics, blood banks, veterinary clinics, medical research centers and laboratories. This research was cross-sectional in order to evaluate the practices of health workers who provide home health services in health institutions affiliated to the Ankara Provincial Health Directorate of the Ministry of Health of the Republic of Turkey. The research data were collected using the Participants Identification Form created by the researcher in line with the literature and the Evaluation Form of the Health Workers Providing Home Health Care Practices for Medical Wastes. The research data were obtained with the participation of 43 healthcare professionals working in the home health service units of 6 hospitals between 14 September 2021 and 11 February 2022. SPSS 26.0 program was used for the analysis of the data. In the study, descriptive findings were given as number, percentage, mean and standard deviation, min-max values. Ethics committee approval was obtained from Ankara University Rectorate and institutional permission from the Ankara Provincial Health Directorate of the TR Ministry of Health for the research. As a result of the research, 65.1% of the health workers are women, 41.9% are nurses, 90.7% are aware of the medical waste regulation, 88.4% of participants had education about medical waste, 44.2% of them had education on home care. The management of medical wastes, which 90.7% of healthcare professionals collect medical waste generated in home care, 82% collect in plastic containers, 90.7% decompose medical waste generated in home care, and 93% of participants state that have no regulation for collecting medical waste from patients home on the days the health care workers do not go for visit. It was determined that the highest rate of correct collection of medical wastes among healthcare workers was contaminated needle-free injectors (51.2%), insulin pen needles (52.4%) and drugs (50.0%). As a result of the research, in order to manage the home health service effectively, the collection and separation of the medical wastes at the source, the training of the patients or their relatives about the medical waste, the initiation of the practice for the collection of the medical wastes generated in the patient's home on the days when the patients are not gone for home care; It is also recommended that the study be conducted with a larger sample.