Total eklem artroplastisi hastalarında kırılganlık düzeyi ve hasta sonuçları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between frailty level and patient outcomes in total joint arthroplasty patients
Yazar: TUĞÇE YEŞİLYAPRAK
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMİR KORKMAZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diz protezi = Knee prosthesis ; Kalça protezi = Hip prosthesis ; Ortopedik cerrahi = Orthopedic surgery ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmada total eklem artroplastisi hastalarında kırılganlık düzeyi ile hasta sonuçları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlandı. 
Yöntem: Araştırma tanımlayıcı kesitsel tipinde planlandı. Araştırmaya 24 Nisan-31 Aralık 2022 tarihleri arasında 50 yaş üzeri, araştırmaya katılmayı kabul eden, spinal anestezi altında total eklem artroplasitisi cerrahisi geçirmek üzere Pamukkale Üniversitesi Hastaneleri Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğine kabul edilen ve gönüllü olarak araştırmaya katılan 178 hasta dahil edildi. Araştırma verileri ameliyat öncesi, ameliyat sonrası klinik dönem ve taburculuk sonrası 30 gün içerisindeki ilk poliklinik takibi olmak üzere üç aşamada toplandı. Araştırma verilerinin toplanmasında "Sosyodemografik ve Tıbbi Veriler Formu", "Charlson Komorbidite İndeksi", "Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi", "Edmonton Kırılganlık İndeksi", "Mini Mental Durum Testi" ve "4AT Skoru" kullanılarak toplandı. Araştırmada tanımlayıcı veriler sayı ve yüzde ile verildi. Araştırma verilerinin analizinde "Student-t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (One-way ANOVA), Kruskal Wallis-H testi, Pearson Korelasyon Analizi ve Tekrarlı Ölçümlerde Tek Yönlü Varyans Analizi (Tek Yönlü Ölçümlerde ANOVA)" kullanıldı. Araştırmada p<0.05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edildi. 
Bulgular: Total eklem artroplastisi hastalarının yaş ortalaması 66,20±7,93 idi. Araştırmaya katılan hastaların hastanede kalış süresi ortalama iki gündü. Total eklem artroplastisi olan hastaların Etmonton Kırılganlık Ölçeği puan ortalaması 5,87±3,08 puandı. Hastaların kırılganlık düzeyi, cinsiyet (Z=-1,288, p=0,019), eğitim düzeyi (F=4,606, p=0,011), sürekli ilaç kullanımı (t=9,448, p=0,0001), sigara (t=-2,594, p=0,010)  ve alkol tüketimi (t=-2,102, p=0,037) ve ASA skoru (F=7,275, p=0,0001) ile istatistiksel olarak anlamlıydı. Ayrıca hastaların kırılganlık düzeyinin, komorbite düzeyi (r =0,819, p=0,0001), bilişsel durumu (r=-0,699, p=0,0001) ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeyiyle (r =-0,599, p=0,0001) anlamlı şekilde korele olduğu saptandı. Araştırmada orta ve yüksek düzey kırılgan olan hastalarda cerrahi alan enfeksiyonu ve dislokasyon geliştiği saptandı. Hastaların serum lökosit, trombosit, BUN ve CRP düzeylerindeki zamana göre değişimin kırılganlık düzeyiyle ilişkili olduğu görüldü.
Sonuç: Araştırma sonucunda total eklem artroplastisi uygulanan hastaların çoğunluğunun hafif ve orta düzeyde kırılgan olduğu, kırılganlık düzeyinin sosyodemografik ve klinik değişkenlerle ilişkili olduğu ve kırılganlık düzeyinin ameliyat sonrası hasta sonuçlarını olumsuz etkilendiği bulundu.
Anahtar Kelimeler; Kırılganlık; ortopedik cerrahi; total eklem artroplastisi; yaşlı hasta

Abstract:
Objective: It was aimed to investigation of relationship between frailty level and patient outcomes in total joint arthroplasty patients.
Methods: The study was as a prospective cohort type. Between 24 April and 31 December 2022, 178 patients "over 50 years of age, who agreed to participate in the study, were accepted to the Pamukkale University Hospitals Orthopedics and Traumatology Clinic" to undergo total joint arthroplasty under spinal anesthesia and volunteered to participate in the study were included. Research data were collected in three stages: preoperative, postoperative clinical period, and the first outpatient follow-up within 30 days after discharge. Research data were collected using the "Sociodemographic and Medical Data Form", "Charlson Comorbidity Index", "Barthel Activities of Daily Living Index", "Edmonton Frailty Index", "Mini Mnetal Status Test" and "4AT Score". Descriptive data in the study were given with numbers, percentages and medians. "Student-t test, One-Way ANOVA, Kruskal Wallis–H test, Pearson Correlation Analysis and One-Way Analysis of Variance in Repeated Measures (ANOVA in One-Way Measures)" were used in the analysis of research data. "Significance level was accepted as the p<0.05".
Results: The mean age of patients with total joint arthroplasty was 66.20±7.93 years. The average hospital stay of the patients participating in the study was two days. The mean "Etmonton Frailty Scale" score of the patients with total joint arthroplasty was 5.87±3.08 points. There was  a statistically significant correlation between frailty level of the patients and gender (Z=-1.288, p=0.019), education level (F=4.606, p=0.011), continuous drug use (t=9.448, p=0.0001), smoking (t=-2.594, p=0.010) and alcohol consumption (t=-2.102, p=0.037) and ASA score (F=7.275, p=0.0001). In addition, there was astatistically significant correlation was found between frailty level and comorbidity level (X2=0.819, p=0.0001), cognitive status (X2=-0.699, p=0.0001) and independence level in activities of daily living (X2=-0.599, p=0.0001).  In the study, it was determined that patients with moderate and high frailty developed surgical site infection and discolation. It was observed that the change in serum leukocyte, thrombocyte, BUN and CRP levels of the patients according to time was associated with the frailty level.
Conclusions: As a result of the study, it was found that the majority of patients who underwent total joint arthroplasty were mildly and moderately frail, the level of frailty was associated with sociodemographic and clinical variables, and the frailty level adversely affected the postoperative patient outcomes.
Keywords; Frailty, orthpedic surgery, total joint arthoplasty, older patient