Yüksek işlevli otizm spektrum bozukluğu olan bireylere sosyal becerilerin öğretimine ilişkin araştırmaların betimsel ve meta analizi
Descriptive and meta-analysis of research on teaching social skills to individuals with high-functioning autism spectrum disorder
Yazar: BARIŞ BİÇİMLİ
Danışman: DOÇ. DR. SERAY OLÇAY
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Meta analizi = Meta analysis ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri eğitimi = Social skills training ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Yüksek işlevli otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı bulunan bireyler normal ve normalin üzerinde zekâya sahip olup dil ve iletişim becerilerinde yetersizlik göstermeyen ancak sınırlı ve tekrarlayıcı ilgi alanları olan ve sosyal becerilerde yetersizlikler gösteren bireylerdir. Bu tez çalışmasında yüksek işlevli OSB tanısı bulunan bireylere sosyal beceri öğretimini konu alan tek-denekli araştırmaların kapsamlı betimsel analizinin ve meta-analizinin yapılması ve bu araştırmalarda kullanılan uygulamalar arasında bilimsel-dayanaklı uygulamalar olup olmadığının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yüksek işlevli OSB tanısı bulunan bireylere sosyal beceri öğretimini konu alan tek-denekli araştırmalara ulaşmak üzere belirlenen anahtar sözcükler kullanılarak taramalar yapılmış, ulaşılan araştırmalar dâhil etme ölçütlerine göre incelenmiştir. Dâhil etme ölçütlerini karşılayan araştırmalar "Tek-Denekli Müdahaleler Model Standartları" yönergesinde yer alan niteliksel göstergeler açısından incelenmiş ve bu araştırmaların kapsamlı betimsel analizi yapılmıştır. Araştırmada ayrıca "Tek-Denekli Müdahaleler Model Standartlarına" göre güçlü düzeyde etkili ya da orta düzeyde etkili şeklinde sınıflandırılan model standartlarını karşılayan ya da model standartlarını koşullu karşılayan iki araştırmanın ise meta-analizi gerçekleştirilmiştir. Tez çalışmasında etki büyüklüğünün hesaplanmasında parametrik olmayan analiz teknikleri arasında yer alan ilerleme oran farkı kullanılmıştır. Meta-analiz sonuçları iki araştırmada etkililiği incelenen iki uygulamanın da çok etkili olduğunu göstermiştir. Ancak bu uygulamalar 5-3-20 kuralını karşılamadığı için bilimsel dayanaklı uygulama olarak değerlendirilememiştir.

Abstract:
Individuals diagnosed with high-functioning autism spectrum disorder (ASD) are those who have IQ within the normal or upper range of intellectual functioning, have no impairments in language and communication skills, have impairments in social skills, and exhibit restricted and repetitive behavioral and interest patterns. The purpose of this thesis was to carry out a comprehensive review and meta-analysis of the single-subject studies focusing on teaching social skills to the individuals with high-functioning ASD, as well as determining the evidence of practices in the studies reviewed. Thus, a thorough literature search was performed using the relevant search terms to identify the single-subject studies teaching social skills to the individuals with high-functioning ASD. A comprehensive descriptive analysis was conducted for the eligible studies that were evaluated by quality indicators in single case intervention research design standards. Finally, each study was evaluated by using quality indicators and a meta-analysis was conducted for the studies that met the quality indicators. The eligible studies were evaluated by quality indicators in "Single-Case Intervention Research Design Standards" and descriptively analyzed. Furthermore, a meta-analysis was conducted for two studies that were classified strong evidence or moderate evidence based on "Single-Case Intervention Research Design Standards" or that met model standards with or without reservations. Improvement Rate Difference from non-parametric effect size measures was calculated in the thesis. The results indicated that practices in both studies were very effective. However, the practices were not deemed evidence-based as they did not meet 5-3-20 replication rule.