Bir Kant Frege karşılaştırması: Aritmetiğin yasaları sentetik A priori  midir, analitik A priori midir?
A comparison of Kant and Frege: Are the laws of arithmetic analytic A priori or syntetic A priori?
Yazar: MEHMET ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SONGÜL DEMİR KOCA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Almanya = Germany ; Aritmetik = Arithmetic ; Felsefe = Philosophy ; Frege, Gottlob = Frege, Gottlob ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Matematik = Mathematics ; Sentetik = Synthetic

Özet:
Aritmetiğin temelleri üzerine yapılan bu çalışma, on sekizinci yüzyılda yaşamış büyük Alman filozofu Immanuel Kant'ın ve on dokuzuncu yüzyılda yaşamış başka bir Alman filozof-matematikçi Gottlob Frege'nin aritmetik yargıların doğalarına ilişkin yapmış oldukları çalışmaların eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmesi ve karşılaştırılmasıdır. Kant aritmetik yargıların sentetik a priori olduğunu iddia eder ve bu iddiasını 1781 tarihli Saf Aklın Eleştirisi ve 1783 tarihli Prolegomena isimli kitaplarında kendi epistemolojisine uygun olacak şekilde temellendirir. Buna göre, aritmetik yargılar sadece kavram analizi yaparak, ya da sadece tanımlara başvurarak temellendirilemezler. Bu temellendirme, Kant'ın saf görüde inşa etmek dediği özel bir işlemi gerektirir. Öte yandan, Frege, aritmetik yargıların (Kant'ın söyleminin aksine) analitik a priori olduğunu iddia eder ve en önemli eseri olan Aritmetiğin Temelleri'nde (1884) bu iddiasını gerekçelendirir. Frege, aritmetikte görü aracılığıyla temellendirmeyi gerektirecek hiçbir şeyin olmadığını, aritmetik doğrulukların bütününün mantık yasaları aracılığıyla, dedüktif bir süreç sonucunda türetilebileceğini iddia eder. Bu iddia aynı zamanda, aritmetik yargılar analitiktir de demektir.  Çalışma yapılırken Kant'ın ve Frege'nin bahsi geçen eserleri ana kaynaklar olarak kullanılmakla beraber konuya ilişkin yazılan birçok kitap ve makale incelenmiş olup doğrudan ya da dolaylı şekilde atıf yapılanlar çalışmanın kaynakça kısmına eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: 
Kant, Frege, Aritmetik, Analitik Yargı, Sentetik Yargı

Abstract:
The dissertation based on the foundations of arithmetic is somewhat evaluation and comparison of the works of eighteenth century German philosopher Immanuel Kant and another German philosopher-mathematician Gottlob Frege who lived in the nineteenth century. According to Kant, arithmetical judgments are synthetic a priori and he establishes this idea in his Critique of Pure Reason (1781) and Prolegomena (1783). This establishment is entirely appropriate to his epistemology. Considering the ideas of Kant, it is impossible to establish arithmetical judgments with respect to analyze of concepts and definitions. This establishment requires another special procedure, which Kant says, construction in pure intuition. Frege, on the contrary, claims that arithmetical judgments are analytic a priori. He establishes this idea in his main work called The Foundations of Arithmetic (1884). Frege claims that arithmetical judgments can be derived by only the laws of logic. Another meaning of this expression is that there are not anything that requires intuition to be proven, everything in arithmetic can be derived by logical laws through a deductive method. This is equal to say arithmetical judgments are analytic. While writing the dissertation, I used Kant's Critique of Pure Reason and Prolegomena and Frege's The Foundations of Arithmetic mainly. And I also reviewed the books and the articles of other authors that were written about Kant's and Frege's philosophy of arithmetic. And I also stated them in the bibliography of the dissertation.

Keywords: 
Kant, Frege, Arithmetic, Analytic Judgment, Synthetic Judgment