Okul yöneticilerinin paternalist liderlik davranışları ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişki
The relationship between school administrators 'paternalist leadership behavior and teachers' job satisfaction
Yazar: TAYFUR SARI
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL GÜNDÜZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Paternalistik liderlik = Paternalistic leadership ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Araştırmanın amacı, yöneticilerin paternalist davranışları ile öğretmenlerin iş doyumu
arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu amaçla yapılan araştırmada ilişkisel tarama modeli
kullanılmıştır. Evreni, Sinop ilinde görev yapan 2517 öğretmen oluşturmaktadır.
Örneklem evrenden tesadüfi örnekleme yoluyla seçilen 333 öğretmenden oluşmuş
fakat araştırmanın kapsamının geliştirilmesi sebebiyle 717 öğretmenin cevapları esas
alınmıştır. Araştırmada yöneticilerin paternalist liderlik davranışlarının tespiti için
"Okul Müdürlerinin Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği" ve öğretmenlerin iş
doyumunu belirlemek için de "Minnesota İş Doyumu Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırmanın veri analizlerinde, frekans, yüzdelik dağılım, aritmetik ortalama, t-testi,
tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve regresyon analizi tekniklerinden
yararlanılmıştır. Öğretmen algılarına göre yöneticilerin paternalist liderlik davranışları
"orta" düzeyde bulunmuştur. Cinsiyet, medeni durum ve eğitim durumları
değişkenlerine göre öğretmenlerin yöneticilerinin paternalist liderlik davranışlarına
ilişkin algıları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Buna karşılık mesleki kıdem,
branş ve okul türü değişkenlerine göre öğretmen görüşleri arasında anlamlı farklılık
bulunmuştur. Mesleki kıdemi 1-5 yıl olan öğretmenlerin algıları 11-15 yıl olanlardan
anlamlı derecede daha yüksektir. Yöneticilerin paternalist liderlik davranışlarına
ilişkin branş öğretmenlerinin algıları, sınıf öğretmenlerininkinden anlamlı derecede
daha yüksek bulunmuştur. Okul türü değişkenine göre, okul yöneticilerin paternalist
liderlik davranışlarına ilişkin ortaokul öğretmenlerinin algıları, ilkokul ve lise
öğretmenlerinden anlamlı derecede daha yüksektir. Öğretmenlerin iş doyum düzeyleri,
ortalamanın üstünde "memnun" biçiminde olmuştur. Öğretmenlerin iş doyumları
cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve mesleki kıdem değişkenleri açısından
herhangi bir farklılık göstermemektedir. Buna karşın, branş değişkenine göre,
öğretmenlerinin iş doyum düzeyleri sınıf öğretmenlerininkinden anlamlı derecede
daha yüksektir. Okul türü değişkenine göre ise, ortaokul ve lise öğretmenlerinin iş
doyum düzeyleri, ilkokul öğretmenlerinden anlamlı derecede daha yüksektir.
Öğretmenlerin, yöneticilerin paternalist liderlik davranışlarına ilişkin algıları ile iş
doyumu algıları arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Yöneticilerin
paternalist liderlik davranışları arttıkça, öğretmenlerin iş doyum düzeyleri de
artmaktadır. Diğer yandan yöneticilerin paternalist liderlik davranışları, öğretmenlerin
iş doyumlarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir (R2
:.24=% 24).
Anahtar Sözcükler: Öğretmen, Yönetici, Paternalist Lider, İş doyumu

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between the paternalistic
behaviors of administrators and the job satisfaction of teachers. For this purpose, the
relational survey model was used in the study. The universe of the research consists of
2517 teachers working in Sinop. The sample consisted of 333 teachers selected by
random sampling from the universe, but due to the development of the scope of the
research, the answers of 717 teachers were taken as basis. In the study, the
"Paternalistic Leadership Behaviors Scale of School Principals" was used to determine
the paternalistic leadership behaviors of the administrators and the "Minnesota Job
Satisfaction Scale" was used to determine the job satisfaction of the teachers. In the
data analysis of the research, frequency, percentile distribution, arithmetic mean, t-test,
one-way analysis of variance (ANOVA), correlation and regression analysis
techniques were used. According to the perceptions of the teachers, the paternalistic
leadership behaviors of the administrators were found at the "moderate" level.
According to the variables of gender, marital status and educational status, there was
no significant difference between teachers' perceptions of their administrators'
paternalistic leadership behaviors. On the other hand, significant differences were
found among teachers' opinions according to the variables of professional seniority,
branch and school type. The perceptions of teachers with a professional seniority of 1-
5 years are significantly higher than those of 11-15 years. The perceptions of the
branch teachers regarding the paternalistic leadership behaviors of the administrators
were found to be significantly higher than those of the classroom teachers. According
to the school type variable, secondary school teachers' perceptions of school
administrators' paternalistic leadership behaviors are significantly higher than primary
and high school teachers. Teachers' job satisfaction levels were above the average as
"satisfied". Teachers' job satisfaction does not show any difference in terms of gender,
marital status, educational status and professional seniority. On the other hand,
according to the branch variable, the job satisfaction levels of the teachers are
significantly higher than those of the classroom teachers. According to the school type
variable, the job satisfaction levels of secondary and high school teachers are
significantly higher than primary school teachers. A significant and positive
relationship was found between teachers' perceptions of administrators' paternalistic
leadership behaviors and their perceptions of job satisfaction. As the paternalistic
leadership behaviors of the administrators increase, the job satisfaction levels of the
teachers also increase. On the other hand, it was determined that the paternalistic
leadership behaviors of the administrators were a significant predictor of the teachers'
job satisfaction (R2:.24=24%).
Keywords:Teacher, Manager, Paternalist Leadership , Job Satisfaction.