Zayıflama diyeti uygulayan hafif şişman ve şişman kadınlarda aşırı besin isteği ve yeme davranışlarının belirlenmesi
Determination of food craving and eating behaviors in overweight and obese women following weight LOSS diet
Yazar: ŞEVVAL ARAZ
Danışman: PROF. DR. FUNDA PINAR ÇAKIROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Diyet = Diet ; Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity ; Zayıflama = Emaciation

Özet:
Bu araştırma özel bir hastanenin Beslenme ve Diyet Polikliniği'ne başvuran 19 yaş üstü gönüllü yetişkin kadınların katıldığı 8'i hafif şişman 18'i şişman olan 26 kadın ile yürütülmüştür. Araştırmanın amacı; zayıflama diyeti uygulayan hafif şişman ve şişman kadınların aşırı besin isteği, yeme davranışlarının değerlendirilmesi ve hastane diyetsiyeninin önermiş olduğu zayıflama diyetinin kadınların vücut kompozisyonuna, biyokimyasal parametrelerine etkisini incelemektir. Diyet öncesi ve diyet sonrası olmak üzere araştırmada veriler anket aracılığı ile yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Araştırmaya katılan kadınların ortalama yaşı 37,5±9,4 yıl (20-56 yaş) olup hafif şişman ve şişman kadınların ortalama 1961,7±457,7 kkal/gün enerji aldığı ve enerjinin %43,0±9,0'ı karbonhidrattan, %14,0±3,8'i proteinden, %43,0±7,5'i yağdan geldiği tespit edilmiştir. Zayıflama diyetine başlamadan önce araştırmadaki kadınların vücut ağırlığı, boy uzunluğu, BKİ, vücut yağ kütlesi, bel çevresi ve boyun çevresi sırası ile 80,7±10,7 kg, 1,58±0,07 m, 32,2±3,6 kg/m², 32,3±7,8 kg, 98,2±8,9 cm ve 35,6±2,5 cm olduğu belirlenmiştir. Altı haftalık zayıflama diyeti sonunda hafif şişman ve şişman kadınların vücut ağırlığında, BKİ, vücut yağ yüzdesi, vücut yağ kütlesi, kas kütlesi, su yüzdesi, su kütlesi, bel çevresi, kalça çevresi, bel-boy oranı ve boyun çevresinde anlamlı bir şekilde azalma tespit edilmiştir (p<0,05). Zayıflama diyeti sonrasında HDL-c seviyelerinin her iki grupta azaldığı tespit edilmiştir (p<0,05). Hafif şişman kadınların aşırı besin isteği zayıflama diyeti öncesinde 117,6±26,1 puan iken önerilen altı haftalık zayıflama diyeti sonrasında 27,9±20,2 puan azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Şişman kadınların aşırı besin isteği toplam puanı 118,4±38,3 iken altı haftalık zayıflama diyeti ile 25,1±24,4 puan azaldığı saptanmıştır (p<0,05). Hafif şişman ve şişman kadınların diyet öncesine kıyasla altı haftalık zayıflama diyeti sonrasında kontrolsüz yeme, duygusal yeme ve açlığa duyarlılık puanı azalırken bilişsel kısıtlama puanının arttığı saptanmıştır. Diyet öncesi enerji alımını artmış olması, bilişsel kısıtlama puanını azaltırken kontrolsüz yeme ve açlığa duyarlılık puanlarını artırdığı görülmektedir (p<0,05). Ayrıca hafif şişman kadınlarda aşırı besin isteğinin yağ yüzde ve yağ kütlesindeki değişimi ile negatif ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Şişman kadınlarda tüketilen yağ miktarındaki değişimin kontrolsüz yeme, duygusal yeme, açlığa duyarlılık ve aşırı besin isteği puanları ile pozitif korele olduğu saptanmıştır (p<0,05).  Bu bağlamda ağırlık kaybını amaçlayan kişiselleştirilmiş sürdürülebilir diyetlerde hafif şişman ve şişman kadınların yeme davranışlarının iyileştirilmesi, aşırı besin isteğinin kontrol edilmesi ile obezitenin önlenmesi ve tedavisi amaçlanmalıdır. 
Anahtar Sözcükler: aşırı besin isteği, obezite, yeme davranışı

Abstract:
This study was conducted with 26 women, 8 of whom were overweight and 18 of whom were obese, participated by voluntary adult women over the age of 19 who applied to the Nutrition and Diet Polyclinic of a private hospital. To evaluate the food cravings and eating behaviors of overweight and obese women who follow a weight-loss diet suggested by the hospital dietician and to examine the effect of the diet on body composition and biochemical parameters of the women. In the study, the data, before and after the diet, were collected using a questionnaire form and face to face interview technique. The mean age of the women participating in the study was 37,5±9,4 years (20-56 years). Before the diet, the women participating in the study received an average of 1961,7±457,7 kcal/day of energy, %43,0±9,0 of carbohydrates, %14,0±3,8'i of protein and %43,0±7,5 of fat. Before the diet, the women were determined body weight, height, BMI, body fat mass, waist circumference and neck circumference 80,7±10,7 kg, 1,58±0,07 m, 32,2±3,6 kg/m², 32,3±7,8 kg, 98,2±8,9 cm and 35,6±2,5 cm respectively. At the end of the diet, a significant decrease was found in body weight, BMI, body fat percentage, body fat mass, muscle mass, water percentage, water mass, waist circumference, hip circumference, waist-height ratio and neck circumference in overweight and obese women (p<0.05). After the diet, it was determined that HDL-c levels decreased not only overweight but also obese women (p<0.05). While the food craving score of overweight and obese women was 117,6±26,1 and 118,4±38,3 points before the diet respectively. After six-weeks diet, food cravings decreased by 27,9±20,2 and 25,1±24,4 points respectively (p<0.05). It was determined that the scores of uncontrolled eating, emotional eating, and susceptibility to hunger decreased, while the cognitive restriction score increased after the diet in overweight and obese women compared to before the diet. It is seen that increased energy intake before the diet decreases the cognitive restriction score and increases the susceptibility to hunger, uncontrolled eating scores (p<0.05). In addition, it was determined that food cravings were negatively related to the change in fat percentage and fat mass of overweight women (p<0.05). It was determined that the change in the amount of fat consumed in obese women was positively correlated with the scores of uncontrolled eating, emotional eating, susceptibility to hunger and food cravings (p<0.05). In personalized sustainable diets aimed at weight loss, it should be aimed toprevent and treast obesity which improve eating behaviors and control food craving of overweight and obese women. 
Keywords: eating behavior, food craving, obesity