COVID-19 salgınının ticari sözleşmeler açısından mücbir sebep değerlendirmesi
In the context of the COVD-19 health crisis, evaluation of the concept of force majeure in terms of commercial contracts
Yazar: LAMİHA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. AHMET NADİ GÜNAL
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Küresel Ticaret Yönetimi ve Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hukuki uyuşmazlıklar = Legal disputes ; Mücbir sebepler = Force majeure ; Sözleşmeler = Contracts ; Ticaret hukuku = Commercial law ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası sözleşmeler = International conventions ; Uluslararası ticaret = International trade ; Çin = China

Özet:
COVID-19 salgınının ticari sözleşmeler kapsamında mücbir sebep kavramının sorumlunun kusurunu ortadan kaldırıp kaldırmadığı konusu önem arz etmektedir. Salgın beklenmeyen hal olmasıyla birlikte mücbir sebep teşkil edip etmediği hala tartışma konusudur. COVID-19 salgını kapsamında alınan tedbirler ve önemlerle ticari faaliyetleri ne yönde etkilediği, edimin ifası geçici/kalıcı olarak imkansızlaşması veya askıya alınabilmesi temerrüt hükümlerinin ne derecede uygulanıp uygulanmayacağı (uygulanamayacağı) sorusunu gündeme getirmektedir. Bu çalışma, edimin ifası imkansızlaşması/ geçici olarak imkansızlaşması COVID-19 salgını ile bir nedensellik ilişkisinin varlığı incelenmesi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, literatür taraması ile 14 Mart 2020 tarihinden bu yana Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edilen COVID-19 salgını neticesinde Türkiye tarafından yürürlüğe koyulan genelge, yönerge, yönetmelik, geçici madde ve kanunlar irdelenmiştir. Mücbir sebep nispi bir kavram olmasında kaynaklı olsa gerek, ispatı önem arz etmektedir. Bu anlamda, edimin ifası imkansızlaşması/kısmen imkansızlaşması veya aşırı ifa güçlüğü COVID-19 salgını ile ilişkili olduğunu ispat etmenin yanı sıra mücbir sebebin tüm karakteristiklerini taşıdığını ayrıca ispatı gerekmektedir. Bu bağlamda, peşinen COVID-19 salgınının mücbir sebep teşkil ettiği söylenemez. Oluşabilecek uyuşmazlıkları önleme adına Fransa'nın 2016 yılında yürürlüğe koymuş olduğu «öngörülemeyen durumlarda sözleşmelerin revize edilmesi» yönetmeliğin bir benzeri Kanun yapıcı tarafından ele alınması önerilmektedir. Uluslararası ticari faaliyetlerde bulunan Türk firmalarına, Çin Halk Cumhuriyeti'ne bağlı olan Uluslararası ticaretin teşviki için Konseyi'nin sunmuş olduğu mücbir sebep sertifikasına benzer bir belge Ticaret Bakanlığı veya Ticaret Odaları tarafından düzenlenmesi Hukuki uyuşmazlıklarına çözüm olabileceğine kanaat getirilmiştir.

Abstract:
In the context of the COVID-19 epidemic, the concept of force majeure in the context of commercial contracts is an important concept which may possibly, in the event of a basis, exempt one of the parties from these responsibilities. Although the epidemic is qualified as a sudden event therefore validating the criterion of exteriority, it is still a question of whether it constitutes a case of force majeure. The question of how the measures and measures taken in the context of the COVID-19 outbreak affect business activities, temporary / permanent impossibility or suspension of execution raises the question of whether the default arrangements will be applied (or not). This study aims to examine the existence of a causal relationship between the impossibility of obligation / temporary impossibility of obligation and the COVID-19 epidemic. To this end, the circulars, directives, regulations, provisional articles and laws enacted by Turkey following the COVID-19 epidemic, declared a pandemic by the World Health Organization since March 14, 2020, have been examined. Although force majeure is a relative notion, the proof of its existence must be founded. In this sense, in addition to proving that the total / partial impossibility of fulfilling the obligation or the excessive difficulty of executing is directly linked to the COVID-19 epidemic, it is also necessary to prove that it bears all the characteristics of force majeure. In this context, we cannot say in advance that the COVID-19 epidemic constitutes a case of force majeure. In order to reduce possible conflicts, it is suggested that the legislator discuss the establishment of an ordinance similar to that put into force by France in 2016, allowing the "revision of contracts in the event of unforeseen circumstances". In order to resolve legal disputes, it is also advisable to take an example from the Council for the Promotion of International Trade of the People's Republic of China which issues a certificate of superior force to all those companies that have contacted international contracts. A similar document could possibly be issued to Turkish companies with international obligations.