Hiperkolesterolemili bireylerde işlevsel yoğurt tüketiminin serum lipid profili üzerine etkisi
Cholesterol lowering efficacy of plant stanol ester yogurt in hypercholesterolemic patients
Yazar: MEHMET FİSUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. HALİT TANJU BESLER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Bölümü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besinler = Foods ; Hiperkolesterolemi = Hypercholesterolemia ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kolesterol = Cholesterol ; Kolesterol-LDL = Cholesterol-LDL ; Lipid metabolizması = Lipid metabolism ; Lipidler = Lipids ; Yoğurt = Yoghurt

Özet:
Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) ve KVH'lara bağlı ölümler gerek ülkemizde gerekse dünyadaki en önemli hastalık ve ölüm nedenleridir. Serum düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterol düzeyindeki artış ile KVH risklerinin ve kardivasküler olayların arttığı bilinmektedir. Serum LDL düzeyinin azaltılması ve kontrol altında tutulmasında diyet, yaşam tarzı değişikliği ve ilaç kullanımı gibi seçeneklere ek olarak, günümüz teknolojileri ile bu sorunların çözümünde yenilikçi yaklaşımlar geliştirilmiştir. Kolesterol benzeri yapılar olan, serum total ve LDL kolesterol düzeyini azaltmada ve kontrol altında tutmada etkin olduğu bilinen bitki stanollerinin eklendiği besinlerin kullanımı bu seçeneklerden birisidir. Bu bilgiler ışığında başlayan çalışmada; orta düzeyde hiperlipidemi tanısı konan kişilerin, yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarında herhangi bir değişiklik yapmadan, 4 hafta boyunca, 2 g/ gün bitkisel stanol içeren yoğurdu öğle veya akşam yemekleri ile birlikte düzenli tüketmelerinin serum lipit profiline yapacağı etkinin incelenmesi hedeflenmiştir. 70 kişi üzerinde, placebo kontrollü, randomize, çift körlü, paralel devam eden iki grup şeklinde dizayn edilen çalışma süresince katılımcılar 5 kontrolden geçirilmiştir. Bireylerin beslenme durumlarını takip etmek için çalışma başında ve sonunda "3 Günlük Besin Tüketim" kayıtları ile çalışma sırasında 2 defa "Bir Günlük" besin tüketim kayıtları ve her görüşmede vücut analizleri ile antropometrik ölçümleri alınmıştır. Çalışma sonunda bitkisel stanollü yoğurdu tüketen kişilerin serum total, LDL ve non- yüksek yoğunluklu lipoprotein (non-HDL) kolesterol düzeyinde sırasıyla; % 3.9, % 4.25 ve % 4.23 azalma gerçekleştiği saptanırken, kontrol grubu bireylerin serum lipid profilinin değişmediği belirlenmiştir. Buna ek olarak bireylerin Apo B ve Lp [a] düzeylerinin de bir miktar azaldığı, Apo B1 ve HDL seviyelerinin değişmediği saptanmıştır. Bireylerin beslenme alışkanlıklarında küçük değişiklikler olsa da antropometrik ölçüleri ve vücut analizleri değişmemiştir. Çalışma sonunda; günde 2 g bitkisel stanol içeren yoğurt tüketiminin orta düzey hiperlipidemili bireylerde total kolesterolü önemli oranda düşürdüğü sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Cardiovascular diseases (CVD) and CVD-related deaths are the most common causes of deaths and chronic diseases not only in Turkey, but also in the rest of the world. It has been long known that serum LDL cholesterol level is highly correlated with cardiovascular events and CVD risks. Several treatment strategies, such as dietary adjustments, lifestyle changes and medication use are developed to reduce and/ or to keep serum LDL levels under control. In addition to these approaches, technological advancements have created more innovative solutions. Adding plant stanols, which are structurally similar to cholesterol and are well known with their serum total and LDL cholesterol reducing effects, into foods is one of these options. Based on this information, serum total and LDL cholesterol lowering efficacy of 2 g/day plant stanol containing yogurt has been studied through a time span of 4 weeks on 70 mild to moderate hypercholesterolemia diagnosed patients. The study was designed in two parallel arms with randomized, placebo-controlled, double blind groups. Patients, who completed 5 visits during the study, were advised to consume yogurt regularly in lunch or dinner without changing their lifestyle or nutrition habits. In order to follow nutritional status of patients, "3-Day Food Records" were taken at the beginning and end of the study. Additionally "24-hours Food Consumption" records were taken twice during the visits. Furthermore, body composition analysis and anthropometric measurements were recorded in each visit. At the end of the study, patients who consumed plant stanol-added yogurt had lowered serum total, LDL and non-HDL cholesterol levels respectively by 3.9%, 4.25% and 4.23%. However, no significant change occurred in the control group. In addition to these, a decreasing trend in serum Apo B and Lp [a] levels, and an increasing trend in Apo B1 and HDL are found in the patients who consumed plant stanols-added yogurt. Despite some minor dietary changes were detected in the patients, body composition analysis and anthropometric measurements remained the same. In conclusion, plant stanol-added yogurt significantly lowers serum total cholesterol levels in patients with mild to moderate hypercholesterolemia without changing their lifestyle or nutrition habits.