Acil hemodiyaliz endikasyonu olan acil servis hastalarında mortalite üzerine etkili faktörlerin araştırılması
Research of factors affecting mortality of patients with emergency hemodialysis indication in emergency department
Yazar: GÜLBEN ERKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT YEŞİLARAS
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Mortalite = Mortality ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, acil hemodiyaliz endikasyonu olan acil servis hastalarında hastane içi mortalite ile ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlandı. 
Gereç ve yöntem: Bu araştırma ile 21.08.2019 tarihinden öncesindeki 36 aylık dönemde acil servise başvuran hastaların geriye dönük olarak incelenmesi planlandı. Nefroloji konsültasyonu istenen 18 yaş üzeri hastaların tümü hastane otomasyon sistemi üzerinden tespit edildi. Hastaların demografik verileri, yaşamsal bulguları, başvuru şikayetleri, komorbit hastalıkları, kronik renal replasman tedavisi alıp almadıkları, acil hemodiyaliz endikasyonu olup olmadığı, acil hemodiyaliz uygulanıp uygulanamadığı, hemodiyaliz endikasyonu, ek tanıları, vazopressör/inotrop uygulanıp uygulanmadığı, acil servis ve hastane sonlanışları kaydedildi. Ek olarak acil servisteki ilk lökosit, hemoglobin, platelet, kreatinin, üre, sodyum, potasyum, kalsiyum, kan glukozu, pH, HCO3, laktat, baz açığı değerleri kaydedildi. Elde edilen verilerin çok değişkenli iki durumlu lojistik regresyon analizi ile incelenmesi planlandı.
Bulgular: Bu araştırma ile yılda ortalama 1236 hastadan nefroloji konsültasyonu istendiği ve bu hastalardan 340 (%27,5)'ına acil hemodiyaliz endikasyonu konulduğu tespit edildi. Bu hastalardan yılda ortalama 46 (%13,5)'sına çeşitli nedenler ile hemodiyaliz uygulanamadığı tespit edildi. Acil hemodiyaliz endikasyonu olan hastaların 448 (%44)'i rutin diyaliz programındaki hastalar oluşturuyordu. Acil hemodiyaliz endikasyonu olan ve sonlanışı bilinen 830 hastanın 150 (%18,1)'sinin vefat ettiği tespit edildi. Bu araştırmada 830 hastada çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile acil hemodiyaliz uygulanamamasının [AOR=9,875 (4,370-22,315)], acil serviste vazopressör/inotrop uygulanmasının [AOR=7,904 (3,834-16,296)], şok indeksinin [AOR=2,989 (1,171-7,629)], laktat değerinin [AOR=1,097 (1,005-1,199)], lökosit değerinin [AOR=1,073 (1,036-1,110)], hasta yaşının [AOR=1,037 (1,018-1,057)], hastanın kronik renal replasman tedavisi alıyor olmasının [AOR=0,337 (0,189-0,599)] ve hemoglobin değerinin [AOR=0,844 (0,758-0,940)] mortalite üzerine etkili bağımsız değişkenler olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Acil hemodiyaliz uygulanan hastalar için mortalite %18,1'dir. Endikasyonu olmasına rağmen uygulanamaması, acil serviste vazopressör ihtiyacı olması, şok indeksinin yüksek olması, laktat, lökosit değerlerinin yüksek olması, hemoglobin değerinin düşük olması, hastanın yaş almış olması mortaliteyi arttırırken, hastanın kronik renal replasman tedavisi alıyor olması mortaliteyi olumlu yönde etkileyen bağımsız değişkenlerdir.    

Anahtar kelimeler: acil servis, acil renal replasman tedavisi, mortalite

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to investigate the factors related to in hospital mortality in emergency department patients who has emergency hemodialysis indication. 
Material and Method: With this study, it was planned to examine the patients who applied to the emergency department retrospectively in the 36-month period before the date of 21.08.2019. All patients over 18 years of age were included who consulted to nephrology through the hospital automation system. Demographic data, vital signs, complaints of arrival, comorbid diseases of the patients, whether patients received chronic renal replacement therapy, whether patients were indicated for emergency hemodialysis, whether emergency dialysis was performed, hemodialysis indication, additional diagnoses, vasopressor/inotrop requirement, emergency and hospital outcomes were recorded. In addition, the first leukocyte, hemoglobin, platelet, creatinine, urea, sodium, potassium, calcium, blood glucose, pH, HCO3, lactate and base deficit values in the emergency department were recorded. It was planned to analyze the obtained data by multivariate binary logistic regression analysis. 
Results: With this study, it was found that nephrology consultation was requested in an average of 1236 patients per year and 340 (%27,5) of these patients had an emergency indication for hemodialysis. It was found that hemodialysis could not be performed to an average of 46 (%13,5) of these patients per year for various reasons. 448 (%44) of the patients with emergency hemodialysis indications were who in the routine dialysis program. It was found that 150 (%18,1) of 830 patients with emergency hemodialysis indication and known outcomes died. In this study, it was determined that emergency hemodialysis could not be performed [AOR=9,875 (4,370-22,315)], the need for vasopressors in the emergency department [AOR=7,904 (3,834-16,296)], shock index [AOR=2,989 (1,171-7,629)], lactate value [AOR=1,097 (1,005-1,199)], leukocyte value [AOR=1,073 (1,036-1,110)], hemoglobin value [AOR=0,844 (0,758-0,940)], receiving chronic renal replacement therapy [AOR=0,337 (0,189-0,599)] and the patient's age [AOR=1,037 (1,018-1,057)] were effective independent variable on mortality by multivariate binary logistic regression analysis in 830 patients.
Conclusion: Mortality for patients who undergoing emergency hemodialysis is %18,1. Despite it is indicated it cannot be applied, the need for vasopressors in the emergency department, high shock index, high lactate and leukocyte values, low hemoglobin value and the patient's aging are independent variables that increase mortality. The patient is receiving chronic renal replacement therapy is an independent variable that positively affects mortality. 

Key Words: emergency department, emergency renal replacement therapy, mortality