Avrupa Birliği'nin Ortadoğu politikası ve bölgeye etkileri
The European Union's Middle East policy and it's implications to the region
Yazar: BURAK BAŞAK
Danışman: DOÇ. DR. KENAN DAĞCI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa siyasi iş birliği = European political cooperation ; Avrupa-Akdeniz Ortaklığı = Euro-Mediterranean Partnership

Özet:
Bu çalışma, AB'nin Ortadoğu politikasını ve bu politikanın bölgeye etkilerini konu almaktadır. Özellikle AB'yi Ortadoğu bölgesine yönelik ortak bir politika oluşturmaya iten nedenlerin neler olduğu araştırılmıştır. Diğer çalışmalardan farklı olarak Ortadoğu bölgesi, Akdeniz'e kıyısı olan Kuzey Afrika ülkelerini de içine alacak şekilde, jeokültürel anlamıyla ele alınmıştır. AB'nin bölgeye yönelik dış politikasını etkileme potansiyeli taşıyan göç, terör, ekonomik güvenlik, petrol tedariği gibi unsurlar, istatistiki veriler ışığında sayısal araştırma yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. AB'nin Ortadoğu politikası kuruluş aşamasından itibaren incelendiğinde, bu politikayı etkileyen en önemli değişkenin güvenlik olduğunu açıkça görülmektedir.AB'nin Ortadoğu bölgesine yönelik ilgisi kuruluş aşamasında başlamış, ilk olarak bu ülkelerle ekonomik içerikli anlaşmalar imzalanmıştır. 1970'lerde bölgenin tümünü içine alacak insiyatifler için girişimlerde bulunulmuş, ancak Arap-İsrail anlaşmazlığının etkisiyle bu girişimlerin hepsi sonuçsuz kalmıştır. Özellikle Soğuk Savaş'ın ardından başlayan saltçılık akımına paralel olarak daha rahat hareket etme olanağı bulan AB, aynı zamanda değişen güvenlik ortamı nedeniyle göç, ekonomik güvenlik, enerji güvenliği, küresel terör gibi yeni nesil tehditlerle karşı karşıya kalmıştır. 1992 yılında imzalanan Masstricht Antlaşması ile derinleşme sürecinde büyük bir adım atan AB, aynı zamanda genişlemeye ve genişledikçe de yakınlaştığı Ortadoğu bölgesinden kaynaklanan tehditleri daha yakınında hissetmeye başlamıştır.Bölgeye yönelik olarak 1995 yılında Barselona Süreci'ni başlatan AB, bu insiyatifini 2003 yılında Komşuluk Politikası ile desteklemiştir. Ayrıca Körfez İşbirliği Örgütü ile geliştirilen ilişkiler; Yemen, Irak ve İran gibi ülkelerle iki taraflı anlaşma çabaları, AB'nin bölgeye yönelik yeni yaklaşımının açık örnekleridir.Sonuç olarak AB'nin, daha demokratik, daha zengin, daha istikrarlı ve daha güvenli bir Ortadoğu yaratmak için oluşturduğu tüm bu politikalar Ortadoğu halkları tarafından benimsenememiş ve henüz beklenen karşılığı bulamamıştır.

Abstract:
In this study, EU?s Middle East policy and it?s implications on the region is selected as research subject. Especially, the reasions which direct EU to constitute common policy towards the Middle East are researched. Differ from other studies, Middle East region consider with it?s geoculturel meaning which include North African countries on Mediterranean southern flank. The factors which potentially affect to EU?s Middle East policy as terrorism, economic security, immigration, energy supply are analysed with numerical methodology which use statistical data.European Union pay attention to build significant relations with Middle East Countries and intended to sign bilateral agreements with them that based on economical privilage since European Union is founded. In 70?s, EU attempted for some initiatives which embrace whole region, however the politics of Europe were failed because of Arab-Israeli Dabate. European Union gained ability to move independtly in international area after Cold-War years parallel to abstract paradigm. At the same time, EU faced to new generation threats such as immigration, economical security and global terrorism because of changed security environment. With the Treaty of Masstricht which signed in 1992, EU took a significant step to deepening process. EU began expanding its border and felt threats closely coming from Middle East region.Euro-Med partnership, which began with Barcelona Decleration in 1995 supported with European Neigbourhood Policy which began at 2003. Besides relationship between GCC and bilateral agreement effort with counties for example Iran, Iraq and Yemen are clear examples of the new approaches of EU towards to region.In conclusion, all EU policies designed for more democratic, more prosperous, more stabilized Middle East has not adopted from Middle Eastern nations and the expected results couldn?t be achieved yet.