Tip 1 diyabetli hastalarda glukoz izleme sistemi memnuniyet ölçeği'nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması
The turkish adaptation of glucose monitoring system satisfaction scale: A validity and reliability study
Yazar: MUHAMMET DEMİRBAŞ
Danışman: PROF. BARIŞ ÖNDER PAMUK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Glükoz = Glucose ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kan glükozu ölçümü-bireysel = Blood Glucose Self-Monitoring ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Diyabetes Mellitus; insülinin yetersiz olması ya da hiç olmaması
sonucunda karbonhidrat, yağ, protein metabolizmaları ve damar yapısında oluşan
bozukluklar ile karakterize, komplikasyonları ağır seyredebilen ve erken mortaliteye
sebep olabilen kronik bir hastalıktır. Diyabeti olan kişinin evinde kendi kendine kan
şekeri düzeylerini ölçebilmesi, ani kan şekeri düşmeleri ve yükselmelerinin erken
saptanabilmesi ve gereken önlemlerin alınabilmesi için son derece önemlidir. Glikoz
izleme cihazlarının tedavi memnuniyetini ve kalitesini değerlendirmek ve geçerli bir
yöntem geliştirmek için Polonsky ve arkadaşları tarafından 4 faktörlü 15 soru içeren
"Glikoz İzleme Sistemi Memnuniyeti Ölçeğini" geliştirilmiştir. Biz bu çalışmada
Glikoz İzleme Sistemi Memnuniyeti Ölçeği'nin Türkçe formunun geçerlik ve
güvenirliğini aynı zamanda, HbA1c, sosyo-demografik bulgu ve değişkenlerle olan
ilişkisini inceledik.
Gereç-yöntem: Araştırmada araştırmacı tarafından oluşturulan anket soruları
ve Glikoz İzleme Sistemi Memnuniyeti Ölçeği kullanılmıştır. Anket sosyodemografik
durum, Glikoz İzleme Sistemi Memnuniyeti Ölçeği ile ilişkili olabilecek 37 soru ve 1
ölçekten (15 soru) oluşan toplam 52 sorudur. Çalışmamıza 01.04.2018-31.09.2018
tarihleri arasında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları
Polikliniği ve Endokrinoloji Polikliniğine başvuran tip 1 diyabetli 152 gönüllü hasta
katılmıştır.
Bulgular: Araştırma 102'si kadın, 50'si erkek olmak üzere toplam 152 Tip 1
diyabet hastası üzerinde yürütülmüştür. Verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS 22
istatistik programıyla yapılmıştır.
Bu çalışmada ölçeğin güvenirliği iç tutarlılık hesaplanmış olup Cronbach alfa
iç tutarlılık güvenirlik katsayıları 0.814 bulunmuştur. Ölçeğin genel korelasyonu
(r=0,927, p<0,0001) pozitif yönlü ve yüksek düzeyde anlamlı bulundu (p
<0001).Türkçeye uyarlanan ölçeğin maddelerin faktör yükleri 0.38 ile 0.76 arasında
değişmekte olup kabul edilebilir faktör yük değerine sahip geçerlilikte olduğu
saptandı.
HbA1c değerleri ile glikoz izleme sistemi memnuniyet ölçeği toplam puanları
arasında anlamlı, ters korelasyon belirlenmiştir. ( p<0,0001, r= -0,389).

IX

Eğitim iyilik algısı iyi olan hastaların ortalama puanları, istatiksel olarak
anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Yapılan regresyon analizinde insülin
kullanım şekli, HbA1c, yaşam kalitesi ve eğitim iyiliği değişkenlerinin yordadığı
belirlenmiş ve bu işlemin sonucunda düzeltilmiş R2=0.265 olarak saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlar neticesinde glikoz izleme
cihazlarının tedavi memnuniyetini ve kalitesini değerlendirmek ve geçerli bir yöntem
geliştirmek için Polonsky ve arkadaşları tarafından 4 faktörlü 15 soru içeren "Glikoz
İzleme Sistemi Memnuniyeti Ölçeği" ülkemizde uygulanabilecek geçerli ve güvenilir
bir ölçektir. Ayrıca diyabet eğitiminin glisemik kontrolü sağlamak için çok önemli
olduğunu da hatırlatmak isteriz.
Anahtar Kelimeler: Diyabet , Glikoz İzleme Sistemi Memnuniyeti Ölçeği ,
Evde Kan Glukoz Ölçümü

Abstract:
Aim: Diabetes mellitus is a chronic disease with the characteristics of carbohydrates,
lipids and protein metabolism disorders and vessel structure defects caused by
deficiency or lack of insulin and it can progress with heavy complications and lead to
early mortality. It is very important for a diabetic patient to be able to measure their
own blood sugar levels by themselves at home to detect any rise or fall and to take any
necessary preacautions. In order to evaluate treatment satisfaction and quality of
glucose monitoring devices and to establish a validated method "Glucose Monitoring
Sistem Satisfaction Scale" with 4 factors and 15 questions is developed by Polonsky
et al. In this study, we investigated the validity and reliability of Turkish form of
Glicose Monitoring Sistem Satisfaction Scale and at the same time ,its association with
HbA1c, sociodemographic findings and variables.
Material-Method: Research survey questions created by the author and Glicose
Monitoring Sistem Satisfaction Scale were used in the investigation. Survey is
composed of a section for sociodemographic status and 52 questions,37 of those are
about Glicose Monitoring System Satisfaction Scale and the scale itself contains the
remaining 15 questions. The patients who attended to Katip Çelebi University,
Internal Medicine and Endocrinology Policlinics between 01.04.2018 and 31.09.2018
were voluntarily included in this study.
Findings: Investigation is conducted on 102 female, 50 male, in total 152 Type I
Diabet patients. Statistical analysis of data were processed by using IBM SPSS 22
statistics program.
In this study, reliability of the scale is calculated with internal consistency and,
Cronbach alfa internal consistency reliability coefficients was found as 0.814. General
correlation of the scale (r= 0.927 p < 0.001) is found to be positive and highly
significant (p< 0.001).Factor loads of the items of the scale which is adapted to Turkish
vary between 0.38 and 0.76, so they were detected to have validity with acceptable
factor loads.
Between HbA1c values and total scores of Glicose Monitoring System Satisfaction
Scale, a significant and reverse correlation was identified (r=0.389, p<0.001)
The patients with good educational perception were found to have statistically
significant higher mean scores. Regression analysis indicated that insulin usage
methods, HbA1c, quality of life and decent education variables regressed and as the
result of the analysis ,corrected R2 =0.265 is detected.
Conclusion: According to our study results, . In order to evaluate treatment
satisfaction and quality of glucose monitoring devices and to establish a validated
method , Glucose Monitoring Sistem Satisfaction Scale with 4 factors and 15
questions developed by Polonsky et al is a reliable and valid scale which can be used
in our country. We would also like to remind you that diabet education is very
important to attain glisemic control.
Keywords: Diabet, Glucose Monitoring Sistem Satisfaction Scale, Blood Sugar
testing at home.