İşbirlikli öğrenme ortamında zihin haritasının üstbiliş ve başarıya etkisi
The effect of mind map on metacognition and achievement in cooperative learning environment
Yazar: GÜLŞAH ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGECAN  KIRIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, işbirlikli öğrenme ortamında zihin haritasının 6. sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi Vücudumuzdaki Sistemler ünitesindeki üst bilişlerine, akademik başarılarına ve öğrenmede kalıcılığa etkisini incelemektir. Çalışmada yarı deneysel desenlerden eşitlenmemiş kontrol gruplu desen uygulanmıştır. Araştırmaya kontrol grubunda 23, işbirlikli öğrenme-zihin haritası grubunda 22, işbirlikli öğrenme grubunda 25 ve zihin haritası grubunda 23 olmak üzere toplam 93 altıncı sınıf öğrencisi katılmıştır. Kontrol grubunda süregelen öğretim yöntemi uygulanmıştır. İşbirlikli öğrenme-zihin haritası grubunda işbirlikli öğrenme ortamında zihin haritası, işbirlikli öğrenme grubunda zihin haritası kullanılmadan yalnızca işbirlikli öğrenme ve zihin haritası grununda işbirlikli öğrenme kullanılmadan yalnızca zihin haritası ile öğretim yapılmıştır. Akademik başarıyı ölçmek için Vücudumuzdaki Sistemler Başarı Testi (VSBT) ve üstbilişi ölçmek amacıyla Çocuklar İçin Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği B Formu (ÜBFÖ-Ç B) kullanılmıştır. Uygulama öncesi grupları kıyaslamak için VSBT ile ÜBFÖ-Ç ön-test olarak uygulanmıştır. Yaklaşık altı haftalık uygulama sonrasında aynı testler son-test olarak verilmiştir. Öğrencilerin akademik başarılarındaki kalıcılıklarını ölçmek için VSBT son-test olarak uygulandıktan dört hafta sonra tekrar uygulanmıştır.  Grupları ön-test VSBT, ÜBFÖ-Ç açısından kıyaslamak üzere tek yönlü ANOVA yapılmıştır. Benzer şekilde son-test VSBT, ÜBFÖ-Ç ve kalıcılık testi verilerinin analizinde de tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Analiz sonucunda işbirlikli öğrenme ortamında zihin haritası kullanımının işbirlikli öğrenme, zihin haritası ve mevcut öğretim yöntemine kıyasla Vücudumuzdaki Sistemler ünitesindeki başarı ve üstbilişsel farkındalığı arttırmada daha etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın kalıcılıkla ilgili buluguları ise işbirlikli öğrenme yönteminin ve işbirlikli öğrenme ortamında zihin haritası kullanımının bireysel olarak zihin haritası kullanmaya ve mevcut öğretim yöntemine kıyasla Vücudumuzdaki Sistemler ünitesindeki kalıcılığı arttırmada daha etkili olduğunu göstermiştir. 

Anahtar kelimeler: İşbirlikli öğrenme, zihin haritası, üstbiliş, akademik başarı, vücudumuzdaki sistemler

Abstract:
The purpose of this study is to examine the impact of mind maps in a cooperative learning environment on sixth-grade students' metacognition, academic achievement, and retention in the "Systems in Our Body" unit of the science course. The study used a nonequivalent control group design, one of the quasi-experimental designs. A total of 93 sixth grade students participated in the study, 23 in the control group, 22 in the cooperative learning mind map group, 25 in the cooperative learning group and 23 in the mind map group. The ongoing teaching method was applied in the control group. In the cooperative learning-mind map group, mind mapping was used in a cooperative learning environment. In the cooperative learning group, only cooperative learning was used without mind mapping. In the mind map group, only mind mapping was used without cooperative learning. The "Systems in Our Body Achievement Test" (SOBAT) was used to measure academic achievement, and the "Metacognitive Awareness Inventory for Children - Form B" (Jr. MAI-B) was used to measure metacognition. SOBAT and Jr. MAI-B were administered as pre-tests to compare the groups before the intervention. After approximately six weeks of implementation, the same tests were administered as post-tests. To measure the retention of students' academic achievement, the SOBAT was re-administered four weeks after the post-test. One-way ANOVA was conducted to compare the groups in terms of pre-test SOBAT and Jr. MAI-B. Similarly, one-way ANOVA was used to analyze the post-test SOBAT, Jr. MAI-B, and retention test data. The analysis revealed that the use of mind mapping in a cooperative learning environment is more effective in enhancing achievement and metacognitive awareness in the "Systems in Our Body" unit compared to cooperative learning, mind mapping alone, and the ongoing teaching method. The findings related to retention also showed that the cooperative learning method alone and the use of mind mapping in a cooperaitve learning environment are more effective in improving retention in the "Systems in Our Body" unit compared to using mind mapping alone and the ongoing teaching method. 

Keywords: cooperative learning, mind map, metacognition, achievement, systems in our body