Spor bilimleri fakültelerindeki akademisyenlerin örgütsel etik iklim ve örgütsel şeffaflık algıları ile bilgi ifşa yönelimlerinin (whistleblowing) incelenmesi
Investigation of perceptions of organizational ethical climate, organizational transparency and whistleblowing tendencies of academicians in faculties of sports sciences
Yazar: MUHAMMET MAVİBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. EMRE BELLİ
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Spor Yönetimi Ana Bilim Dalı / Spor Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports ; İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Bilgi ifşası = Whistleblowing ; Etik iklim = Ethical climate ; Spor = Sports ; Spor Bilimleri Fakültesi = Faculty of Sports Sciences ; Örgütsel algı = Organizational perception ; Örgütsel etik = Organizational ethics ; İş ahlakı = Business ethic ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
Amaç: Bu çalışma, spor bilimleri fakültelerinde görev yapan akademik personelin örgütsel etik iklim ve örgütsel şeffaflık algıları ile bilgi ifşa yönelimleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Araştırmanın evrenini; spor bilimleri fakültelerindeki akademik personbel oluşturuken;örneklem grubunu ise 320'u erkek 133'ü kadın olmak üzere 443 katılımcı oluşturmuştur. Katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek için kişisel bilgi formu, örgütsel etik iklim düzeylerini belirlemek için ;Victor ve Cullen (1988) tarafından geliştirilen,  Cullen vd. (1993) tarafından güncellenen, Özen ve Durkan (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan örgütsel etik iklim ölçeği, örgütsel şeffaflık düzeylerini belirlemek için Rawlins (2006) tarafından geliştirilen, Üçler ve Taştan (2017) tarafından Türkçe'ye uyarlanan örgütsel şeffaflık ölçeği, bilgi ifşa yönelimlerini (whistleblowing) belirlemek için Park vd. (2005) tarafından geliştirilen ve Sayğan (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlanan bilgi ifşası ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek için frekans analizi, genel ortalamalarını belirlemek için betimsel istatistik, ikili değişkenlere göre örgütsel etik iklim, örgütsel şeffaflık ve bilgi ifşa yönelim düzeylerini karşılaştırılmak için bağımsız gruplarda t-testi, ikiden fazla değişkenlere göre karşılaştırılmak için tek yönlü varyans anova analizi; farklılığın hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek için de Tukey testi yapılmıştır. Örgütsel etik iklim, örgütsel şeffaflık ve bilgi ifşa yönelimleri arasındaki ilişki için ise pearson korelasyon analizi kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 alınmıştır.
Bulgular: Katılımcıların idari görev durumuna göre; örgütsel etik iklim p=(,002) ve örgütsel şeffaflık p=(,000) düzeylerinin karşılaştırılmasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.
Katılımcıların örgütsel etik iklim ve bilgi ifşa yönelimleri arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. (r=,378; p<0,01)
Sonuç: Katımlımcıların idari durumlarına göre örgütsel etik iklim düzeylerinin karşılaştırılmasında idari görevi olanların (X=3,58±0,57) idari görevi   olmayanlara (X=3,39±0,74) oranla daha fazla örgütsel etik iklim düzeyine sahip olduğu; örgütsel şeffaflık düzeylerinin karşılaştırılmasında yine idari görevi olanların (X=3,54±1,09) idari görevi olmayanlara (X=3,13±1,16) oranla daha fazla örgütsel şeffaflık düzeyine sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır.
Örgütsel etik iklim düzeyleri ile bilgi ifşa yönelimleri arasındaki ilişkiye bakıldığında; katılımcıların örgütsel etik iklim düzeyleri arttıkça bilgi ifşa yönelimlerinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır (p<0,01).

Anahtar Kelimeler: Beden Eğitimi ve Spor, Örgütsel Etik İklim, Örgütsel Şeffaflık, Bilgi İfşası

Abstract:
Purpose: This study was conducted to examine the relationship between the organizational ethical climate, organizational transparency perceptions and whistleblowing tendencies of academic staff working in sports sciences faculties.
Method: The universe of the research; While the academic personnel in the faculties of sports sciences were formed, the sample group consisted of 443 participants, 320 men and 133 women. personal ınformation form to determine the demographic characteristics of the participants; organizational ethical climate scale developed by Victor and Cullen (1988) for the first time, be updated by Cullen et al. (1993) and adapted to Turkish by Özen and Durkan (2016) to determine organizational ethical climate levels; Organizational transparency scale developed by Rawlins (2006) and adapted to Turkish by Üçler and Taştan (2017) to determine organizational transparency levels; whistleblowing scale developed Park et al. (2005) and adapted to Turkish by Sayğan (2011) to determine whistleblowing tendencies was used in the study. Frequency analysis to determine the demographic characteristics of the participants, descriptive statistics to find the general averages, t-test for independent groups to compare organizational ethical climate, organizational transparencies and whistleblowing tendencies levels according to binary variables, one-way anova analysis of variance to compare according to more than two variables, Tukey test to determine from which group the difference originated was used in the study. Pearson correlation analysis was used for the relationship between organizational ethical climate, organizational transparency and whistleblowing tendencies of their and the significance level was taken as p<0.05.
Findings: According to the administrative duty status of the participants; significant differences were found in the comparison of organizational ethical climate p= (,002) and organizational transparency p=(,000) levels.
A moderately, significant, positive correlation was found between the organizational ethical climate perceptions and whistleblowing tendencies of the participants. (r=,378; p<0,05)
Result: In the comparison of the organizational ethical climate levels of the participants according to their administrative status, it was found that those who have administrative duties (X=3,58±0,57) have a higher organizational ethical climate level than those who do not have administrative duties 
(X=3,39±0,74); In the comparison of organizational transparency levels, it was concluded that those who have administrative duties (X=3,54±1,09) have a higher level of organizational transparency than those who do not have administrative duties (X=3,13±1,16).
Considering the relationship between organizational ethical climate levels and whistleblowing tendencies; It was concluded that as the organizational ethical climate levels of the participants increased, their whistleblowing tendencies also increased (p<0,01).

Keywords: Physical Education and Sports, Organizational Ethical Climate, Organizational Transparency, Whistleblowing