Uluslararası hizmetler ticaretinin serbestleştirilmesi ve gelişme yolundaki ülkelere etkileri: Türkiye uygulaması
Liberalization of international trade in services and effects of that on developing countries: An application on Turkey
Yazar: NAZIM ÇATALBAŞ
Danışman: PROF.DR. RIDVAN KARLUK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Hizmetler sektörü iktisat teorisinde fizyokratlardan klasik iktisatçılara kadar gözardı edilmiştir. Neo-klasik iktisatçıların çalışmaları hizmetlerin öneminin anlaşılmasıbakımından faydalı olmuştur. Modern yaklaşımlar ise hizmetler sektörünün ekonomiiçin ne denli önemli olduğunu vurgulamaktadır. Hizmetlerin mallardan farklı yapıdaolmasına karşılık, klasik ve modern dış ticaret teorileri yeniden yorumlanarakuluslararası hizmetler ticaretini açıklayabilmektedir.Günümüzde uluslararası hizmetler ticareti uluslararası mal ticaretinin yaklaşıkyüzde 25'ine eşittir. Dünya hizmet ihracatının yaklaşık yüzde 75'i gelişmiş ülkelere aitiken, Gelişme Yolundaki Ülkelerin (GYÜ'lerin) payı ancak yüzde 21'dir. Uluslararasıhizmetler ticaretinin serbestleşmesinden elde edilecek faydada açıklanmışkarşılaştırmalı üstünlüklerinin yanı sıra, ülkelerin özgün şartları ve hizmetlerticaretindeki ağırlıkları da önemlidir. GATS kapsamında yapılacak serbestleşme,Türkiye dahil bir çok GYÜ'yü seyahat hizmetleri (turizm) dışında olumsuzetkileyecektir. Uluslararası hizmetler ticaretinin serbestleşmesi GYÜ'lerin ekonomikbüyüme, istihdam, verimlilik, milli gelir ve cari işlemler dengeleri ile diğer ekonomikve sosyal parametrelerini değiştirecektir.Bütün olumsuzluklara rağmen, Türkiye ve diğer GYÜ'ler fiziki, beşeri,teknolojik ve enformasyon altyapılarına önem vererek, fiziki ve beşeri sermayeniteliğini daha arttırarak seyahat hizmetleri dışında da karşılaştırmalı üstünlükler eldeedebilirler. Söz konusu ülkelerin DTÖ'de uluslararası hizmetler ticaretinde adilserbestleşme için ısrar etmeleri ve müzakerelerde birbirleriyle işbirliği yapmalarıönemlidir.

Abstract:
Services sector was ignored from physiocrats to classical economists ineconomics theory. Studies of neo-classical economists had the importance of servicessector revealed. Modern approaches have stressed how services sector is critical foreconomy. Though services have different structure from goods, classical and modernforeign trade theories with some new interpretation can explain international trade inservices.Today, international trade in services equals almost 24 per cent of internationalmerchandise trade. While developed countries have almost 75 per cent of worldservices? export, developing countries have a share of 25 per cent solely. In addition torevealed comparative advantages, specific conditions and shares of countries in trade inservices are important for benefits from liberalization of international trade in services.Liberalization in the context of GATS will negatively affect many developing countriesincluding Turkey in trade in services, excluding travel services sector. Liberalization intrade in services will change some parameters of developing countries such as economicdevelopment, employment, productivity, national income, balance of currenttransactions and some other economic and social variables.In spite of all negative effects, Turkey and other developing countries may havesome comparative advantages not only in travel services sector but also in others, byfocusing on physical, human, technological, and informational infrastructures. It isimportant for these countries to insist on fair liberalization of international trade inservices in WTO and to cooperate in negotiations.