Toraks bilgisayarlı tomografisi kullanılarak yapılan pulmoner damar hacim ölçümlerinin pulmoner hipertansiyon tanısına katkısı
The contribution of pulmonary vessel volume measurement thorax computed tomography to the diagnosis of pulmonary hypentension
Yazar: ONUR SARI
Danışman: DOÇ. DR. NACİYE SİNEM GEZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Giriş – Amaç: Pulmoner Hipertansiyon sağ kalp yetmezliği ve ölümle
sonuçlanabilen kronik progresif bir hastalıktır. Pulmoner hipertansiyon süphesinde
pulmoner emboli tanısını dışlamak ve altta yatan etiyolojiyi belirlemek için sıklıkla
kontrastlı toraks BT tetkiki yapılır. Toraks BT'de Pulmoner arter çap ölçümü yapılır.
Ancak ölçüm tek kesitten yapılır ve damar geometrisinin tanıya olabilecek katkısı
ihmal eder. PH kesin tanısı sağ kalp kateterizasyonu ile konulur ancak bu yöntem
invazivdir. Çalışmamızın amacı toraks bilgisayarlı tomografisi kullanılarak yapılan
pulmoner arter volüm ölçümlerinin pulmoner hipertansiyon tanısına gösterilmesi
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 11.06.2007-17.12.2022 tarihleri arasında
PACS arşivinde kontrastlı toraks BT görüntülemesi olan; hastanemizde kateter
anjiyografisi ile pulmoner hipertansiyon tanısı alan hastalar retrospektif olarak
taranmıştır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 100 hastanın torakst BT
incelemeri değerlendirilmiştir. Kontrastlı toraks BT incelemeri 3D Slicer 5.2.1
programına entegre edilmiş ve pulmoner arter total volümü, santral volümü, pulmoner
trunk ve sağ-sol pulmoner arter volümleri manuel segmentasyonla ölçülmüştür.
Sonrasında hastalara ait kateter anjiyografi basın bilgileri, ekokardiyografik sistolik
pulmoner arter basıncı 5 yıllık sağ kalım ortalaması, 6 dakikalık yürüyüş testi ve BNP
değerleri ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz
edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya 100 hasta katılmıştır. 73 hasta kadın 27 hasta erkektir.
Çalışmaya katılan hastaların 57'si grup 1 ,4 hasta grup 2 ,7 hasta grup 3 , 26 hasta grup
4 ,6 hasta grup 5 PH olarak sınıflandırılmıştır.
Çalışmamızda 5 yıllık sağ kalım değerleri ile volüm değerleri arasında istatistik
olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır.
Çalışmamızda total pulmoner arter basıncı ile sistolik pulmoner arter basıncı ile
zayıf korelasyon (r: 0,230) ortalama pulmoner arter basıncı (r: 0,275) ve diyastolik
basınç ile orta derecede korelasyon bulunmuştır.
Total volüm değeri ortalama basınç değeri ve diyastolik basınç değeri ile orta
derecede sistolik basınç değeri ile zayıf korelasyon göstermektedir.
Santral hacim total hacime benzer şekilde ortalama ve diyastolik basınç değerleri
ile orta derecede korele, sistolik basınç değeri ile zayıf korelasyon göstermektedir.
Trunk hacmi santral ve total hacime kıyasla ortalama ve diyastolik basınç değerleri ile
v
bir miktar daha fazla körele olmakla birlikte orta derecede korelasyon göstermektedir
(ortalama basınç r= 0.287 diyastolik basınç r değeri 0.324)
Sağ pulmoner arter hacmi ortalama ve diyastolik basınç değerleri ile zayıf
korelasyon göstermekte, sol pulmoner hacim sadece diyastolik basınç değeri ile
korelasyon göstermektedir.
Sonuç: Bizim çalışmamızda toraks bilgisayarlı tomografisi kullanılarak yapılan
pulmoner arter hacmi ile pulmoner arter basıncı arasında ilişkği olduğu gösterilmiştir.
Pulmoner arter hacim ölçümü, pulmoner hipertansiyon tanısı ve takibinde non-invaziv
bir yöntem olarak kullanılabilir.

Abstract:
Introduction – Objective: Pulmonary hypertension is a chronic progressive
disease that may result in right heart failure and death. In the suspicion of pulmonary
hypertension, contrast-enhanced thorax CT examination is often performed to exclude
the diagnosis of pulmonary embolism and to determine the underlying etiology.
Pulmonary artery diameter measurement is performed in thorax CT. However, the
measurement is made from a single cross-section and neglects the contribution of the
vessel geometry to the diagnosis. The definitive diagnosis of PH is made by right heart
catheterization, but this method is invasive. The aim of this study was to show
pulmonary artery volume measurements using thorax computed tomography to the
diagnosis of pulmonary hypertension.
Materials and Methods: In our study, between 11.06.2007-17.12.2022, patients
with contrast-enhanced thorax CT imaging in PACS archive; Patients diagnosed with
pulmonary hypertension by catheter angiography in our hospital were screened
retrospectively. Thoracic CT examinations of 100 patients who met the inclusion
criteria in the study were evaluated. Contrast-enhanced thorax CT scans were
integrated into the 3D Slicer 5.2.1 program and pulmonary artery total volume, central
volume, pulmonary trunk and right-left pulmonary artery volumes were measured by
manual segmentation. Then, catheter angiography press information,
echocardiographic systolic pulmonary artery pressure, 5-year survival average, 6-
minute gait test and BNP values were compared. The obtained data were analyzed
statistically
Results: 100 patients participated in the study. There were 73 female and 27
female patients. Of the patients participating in the study, 57 patients were classified
as group 1, 4 patients as group 2, 7 patients as group 3, 26 patients as group 4, 6 patients
as group 5 as PH.
In our study, there was no statistically significant relationship between 5-year
survival values and volume values. In our study, there was a weak correlation between
total pulmonary artery pressure and systolic pulmonary artery pressure (r: 0.230),
moderate correlation with mean pulmonary artery pressure (r: 0.275) and diastolic
pressure.
The total volume value is weakly correlated with the average pressure value and
diastolic pressure value and the systolic pressure value moderately. Similar to total
volume, central volume is moderately correlated with mean and diastolic pressure
values and weakly correlated with systolic pressure value. Trunk volume is slightly
vii
more correlated with mean and diastolic pressure values than central and total volume,
although it is moderately correlated (mean pressure r = 0.287 diastolic pressure r value
0.324)
Right pulmonary artery volume is weakly correlated with mean and diastolic
pressure values, left pulmonary volume is only correlated with diastolic pressure value.
Conclusion: In our study, it was shown that there is a correlation between
pulmonary artery volume and pulmonary artery pressure performed using thoracic
computed tomography. Pulmonary artery volume measurement can be used as a noninvasive method in the diagnosis and follow-up of pulmonary hypertension.
Keywords: Computed tomography, Pulmoner artery, Pulmoner artery pressure,
Pulmoner artery volumetry, Pulmoner hypertension