Reel efektif döviz kurunun bist petrol, plastik, kimya endeksine etkisi
The effect of real effective exchange rate on bist petroleum, plastics, chemicals index
Yazar: İREM ARIKAN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖKHAN GÜNAY
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Maliye = Finance

Özet:
Bu çalışmanın amacı rekabetçi kur olarak tanımladığımız reel efektif döviz kurunun borsadaki kimya sektörü endeksinin getirisine etkisinin olup olmadığının test edilmesidir. Reel efektif döviz kurunun Bist Kimya Sektörü endeksine etkisinin incelendiği bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, döviz kuru ile ilgili tanımlamalar, döviz kuru çeşitleri, döviz kuruna etki eden faktörler ve tarihçesine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Borsa İstanbul'un tanımı, kimya endeksinde işlem gören şirketler ve şirketlerin ürün gruplarına göre dağılımı anlatılmaya çalışılmıştır. Bu bölümde ayrıca reel efektif döviz kurundan etkilenen değişkenler ve kimya endeksini etkileyen maliyet ve risk faktörleri anlatılmıştır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise, 2013-2022 dönemlerinde kimya, petrol, plastik endeksine etki eden maliyet ve risk faktörleri analiz edilmiştir. Çalışmada log-log, yarı fark ve ilk fark modelleri kullanılarak tam elastikiyet modelleri oluşturulmuştur. Araştırmadaki değişkenler için Gauss-Markov varsayımlarına ek olarak değişen varyans problemleri de dikkate alınmıştır. Ayrıca ilk modelimiz olan log-log modelindeki değişen varyans, oto korelasyon ve zaman serisi problemlerinden arındırmak için log-log modelinin Cochrane-Orcutt'a göre yarı farkı alınmış ve daha sonra değişkenlerin katsayılarının standart hataları Newey- West tarafından geliştirilen Değişen Varyans Oto Korelasyon (HAC) kullanılmış ve ortaya çıkan bu model çalışmamızda nihai model olarak kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda reel efektif döviz kurundaki yüzdesel değişimin kimya sektörü endeksinin getirisine hiçbir etkisi olmadığı ve bu etkinin yönün de sıfıra yakın bir etki olduğu bu çalışmada oluşturulan iki hipotez ile test edilmiştir. Bu iki hipotezin test edilmesi ile rekabetçi kurdaki (reel efektif döviz kurundaki) yüzdesel değişimin kimya sektörünün getirisine hiçbir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to test whether the competitive exchange rate, which is measured by real effective exchange rate in here, has an effect on the return of the chemistry industry in the stock exchange or not. The study consists of three sections that the effect of real effective exchange rate on the BIST Chemistry Industry. In the first section of the study, descriptions about exchange rates, types of exchange rates, factors that affect exchange rates and its history are examined. In the second section, description of Istanbul Stock Exchange, companies that are traded in chemistry industry and distribution of companies based on their group of products are tried to be explained. Besides, variables that are affected from real effective exchange rate and cost and risk factors that affect chemistry industry are also explained. In the third and the last section of the study, cost and risk factors that affect the chemistry, petrolium and plastik index are analyzed between the periods of 2013-2022. Log-log, quasi differenced and first difference models are formed as constant elasticity models in the study. In addition to Gauss-Markov assumption heteroskedasticity problem is also considered fort he variables in the research. Besides, in order to getr id off the heteroskedasticity, auto correlation and time trend problems log-log model is quasi differenced based on Cohrane-Orcutt and then standart errors of the coefficients of variables Heteroskedasticity Auto Correlation (HAC) developed by Newey-West is used and this model is used as the final model in our study. As a result of the study, it found that the percentage change in real effective exchange rate has no effect on the return of the chemistry industry index and the direction of this effect is very near to zero is tested with the two hypotheses that are formed in this study. It is proved with the test of these two hypotheses that percentage change in the competitive exchage rate (real effective exchange rate) does not have any effect to the return of chemistry industry.