Tedarik zincirinde çok kriterli karar verme: Küresel bir üretim işletmesinde uygulama
Multi-criteria decision making in supply chain: An application in global manufacturing company
Yazar: EMRE ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT TOPOYAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Endüstri İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Tedarik zinciri yönetimi, günümüzün karmaşık ve küresel iş dünyasında işletmelerin başarısı için hayati bir öneme sahiptir. İyi planlanmış bir tedarik zincirinin, müşteri memnuniyetinde sürekli iyileştirme sağlayarak stratejik bir fark yaratacağı kabul edilmektedir.
Bu araştırmanın temel amacı, küresel bir üretim işletmesinin tedarik zinciri planlamasında, karar problemlerinin çok kriterli karar verme yöntemi kullanılarak çözülmesi ve optimal tedarik zincirinin bu yöntemle oluşturulmasıdır. Küresel boyutta faaliyet gösteren bir işletmenin satın alma ve dağıtım kararlarına yardımcı olmayı hedefleyen bir Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yaklaşımı ortaya koyulmaktadır. Karar vericilerin (işletme yöneticilerinin) potansiyel hammadde tedarikçilerini seçmeleri ve ürünlerin dağıtım lokasyonlarına temini ile ilgili, (ÇKKV) yöntemlerinden PROMETHEE yöntemi kullanarak karar almalarında yardımcı olmayı hedeflemektedir.
Araştırmanın uygulaması tedarik zincirindeki çeşitli adımları entegre eden iki aşamalı bir karar verme süreci içermektedir. İlk aşamada işletmenin hammadde tedarikçilerinden hangisinden hammadde tedariği yapılacağının kararı verilmektedir. Hammadde tedariği kararında kriter olarak satın alma maliyeti, taşıma süresi ve taşıma maliyeti ele alınmıştır. Uygulamanın ikinci aşamasında ise üretilen ürünlerin, üretim noktalarından sipariş lokasyonlarına dağıtım kararı çözümlenmektedir. Dağıtım kararında kriter olarak taşıma süresi, taşıma maliyeti, satış fiyatı ve üretim maliyeti dikkate alınmıştır.
PROMETHEE yöntemi ile gerçekleştirilen analiz sonucunda optimal çözümlere ulaşılmıştır. Analiz bulguları, işletmeye tedarik zinciri yönetimi kapsamında öneri geliştirecek şekilde yorumlanmıştır. Kriterlerin önem dereceleri farklılaştırılarak senaryolar PROMETHEE yönteminin hareketli ağırlıklar aracı ile çözümlenmiş, kriterlerin önem düzeylerinin değişmesi durumunda ortaya çıkan bulgular sunulmuştur. Küresel boyutta faaliyet gösteren bir işletmenin tedarik zinciri yönetiminde, PROMETHEE yönteminin optimal sonuçlar verdiği belirtilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tedarik Zinciri Yönetimi, Çok Kriterli Karar Verme, PROMETHEE, Tedarikçi Seçimi, Dağıtım.

Abstract:
Supply chain management plays acrucialand important role for the success of companies in today's complex and global business environment. It is widely acknowledged that a well-planned supply chain will lead to a strategic advantage by continuously improving customer satisfaction and service level.
The main objective of thisresearch is to solve decision problems in the supply chain planning of a global manufacturing company by using a multi-criteria decision-making method and creating an optimal supply chain through this method. This thesis presents a Multi-Criteria Decision Making (MCDM) approach that aims to assist the purchasing and distribution decisions of a manufacturing company on a global scale. It aims to assist decision-makers (business managers) in making decisions using the PROMETHEE method, which is one of the MCDM methods, regarding the selection of potential raw material suppliers and the procurement of products to distribution locations.
The application of the researchinvolves a two-stage decision-making process that integratesvarioussteps in the supply chain. In the first stage, the decision is made regarding which raw material supplier the business will procure materials from. Purchasing cost, transportation time and transportation cost were considered as criteria in the raw material supply decision. In the second stage of the application, the distribution decision is resolved regarding the transportation of the manufactured products from production centers to order locations. Transportation time, transportation cost, sales price and production cost were taken into consideration as criteria in the distribution decision.
As a result of the analysiscarriedout with the PROMETHEEmethod, optimal solutions were obtained. The findings obtained from the analysis were interpreted to develop a recommendation for the business within the scope of supply chain management. The scenarios were analyzed with the walking weights tool of the PROMETHEE method by differentiating the importance levels of the criteria, and the findings were presented when the importance levels of the criteria changed. It has been stated that the PROMETHEE method gives optimal results in the supply chain management of amanufacturing companyoperating on a global scale.
Keywords: Supply Chain Management, Multi-Criteria Decision Making, PROMETHEE, Supplier Selection, Distribution.