Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kuşaklar arasında Zorluzade Ailesi
The Zorluzade Family between generations from Ottoman to Republic
Yazar: AYŞEGÜL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ŞİRİN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Aile tarihi = Family history

Özet:
Zorluzade Ailesi, Osmanlı- Cumhuriyet dönemlerinde tarihi önemi olan bir misyona sahiptir. Abdülaziz ve İkinci Abdülhamid dönemlerinde yaşayan Aziz Hüsnü Bey, Cleanti Scalieri ve Aziz Bey Komitesi'nde faaliyet gösterir. Yakalanınca, 1879'da Halep'e sürgün edilir. Oğlu Süleyman Tevfik, İstanbul'da gazetecilik yapmaya başlar. Kardeşi Avnullah Kazımi ile Mürüvvet gazetesine ortak olurlar. Ancak İkinci Abdülhamid'in tepkisini çekince Avrupa'ya firar ederler. Geri döndüklerinde Süleyman Tevfik, gazetecilik yapmaya devam eder. Avnullah Kazımi ise Halep'te örgütlenir. Bir süre sonra Fuat Paşa'nın yanına sığınır. Ancak hafiyelerle çıkan bir çatışmada tutuklanır. Fuat Paşa ile ihtilal çıkarmakla suçlanır. Sivas'ta üç, Sinop Hapishanesi'nde dört yıl yatar.  İkinci Meşrutiyet ilan edildiğinde serbest kalan Avnullah Kazımi, İttihat ve Terakki yönetiminden de memnun kalmaz. 1909'da Fedakaran-ı Millet Cemiyeti'ni kurar. Aynı yılda muhalefetinden dolayı Kerkük Mutasarrıflığı'na sürgün edilir. 1914'te azledilerek geri döner. Süleyman Tevfik, 1930'larda Tek Parti'ye karşı muhalefet eder. Bunun yanı sıra, Süleyman Tevfik'in, tercüme ve telif eserleri ile edebiyat dünyasında önemli bir yeri vardır. Ailenin yazar ve edebiyatçı özelliği Avnullah Kazımi'nin kızları Halide Nusret Zorlutuna ve İsmet Kür'le Cumhuriyet döneminde devam eder. Zorlutuna ve Kür, Cumhuriyet'in aydın kadınını temsil etmesi açısından önemlidir. Edebiyat yazarlıklarının yanı sıra, öğretmen olmaları, yeni nesillerin şekillenmesinde önemli rol oynar. Ancak, her iki kardeşin, 1950'lerde, fikir ayrılıkları olur. Ailenin yazarlık mesleği Zorlutuna'nın kızı Emine Işınsu ve Kür'ün kızı Pınar Kür'le günümüze ulaşır. Annelerin dünya görüşleri, kızlarının edebi ve sosyal yaşamlarının şekillenmesinde etkili olur. Emine Işınsu, milliyetçi ve sağ eksenli, Kür ise solcu ve feminist bir yazar olarak edebiyat çevresinde yer alır.  İsmet Kür'ün diğer kızı Işılar Kür, heykeltraştır ancak çeviri de yapmaktadır. Dolayısıyla Osmanlı'dan Cumhuriyet sürecine gelindiğinde ailenin siyasi ve edebi nitelikleri de sürmüş, çağlarının tanıklıklarını roman ve anılarında dile getirerek bize tarihsel bir perspektif sunmuştur.

Abstract:
Zorluzade Family has an important historical mission in the Ottoman-Republican periods. Abdulaziz and Aziz Hüsnü Bey, who lived during the reign of Second Abdülhamid, works in the Committee of CleantiScalieri and Aziz Bey. When he was caught, he was exiled to Aleppo in 1879. His son Süleyman Tevfik starts working as a journalist in Istanbul. Together with his brother Avnullah Kazimi, they become partners in the newspaper Mürüvvet. However, when Abdulhamit II reacted, they escaped to Europe. When they return, Süleyman Tevfik continues to work as a journalist. Avnullah Kazimi is organized in Aleppo. After a while, she took refuge with Fuat Pasha. However, he is arrested in a clash with spies. He is accused of starting a revolution with Fuat Pasha. He spent three years in Sivas and four years in Sinop Prison. Avnullah Kazimi, who was released when the Second Constitutional Monarchy was declared, was not satisfied with the Union and Progress administration. He founded the Fedakaran-ı Millet Cemiyeti in 1909. In the same year, he was exiled to Kirkuk Governorship due to his opposition. He was dismissed and returned in 1914. Süleyman Tevfik opposed the One Party in the 1930s. In addition, it has an important place in the world of literature with its translation and copyright works. The writer and literary character of the family continues with Avnullah Kazimi's daughters Halide Nusret Zorlutuna and İsmet Kür in the Republican period. Zorlutuna and Kür, are important in terms of representing the intellectual women of the Republic. In addition to being a literary writer, being a teacher plays an important role in shaping new generations. However, both sisters, had differences of opinion in the 1950s. The family's writing profession survives with Zorlutuna's daughter Emine Işınsu and Kür's daughter Pınar Kür. The world views of mothers are also effective in shaping the literary and social lives of their daughters. Emine Işınsu is a nationalist and right-wing writer, while Kür is a left-wing and feminist writer. İsmet Kür's other daughter, Işılar Kür, is a sculptor but also translates. Therefore, when it comes to the Republican period from the Ottoman Empire, the political and literary qualities of the family continued, giving us a historical perspective by expressing the testimonies of their era in their novels and memoirs.