Parkinson hastalığında sesleme bozukluklarının akustik çözümlemesi ve yeni bir dilbilimsel biyobelirteç önerisi
Acoustic analysis of phonation disorders in Parkinson's disease and proposal for a new linguistic biomarker
Yazar: GAYE DELGEN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜN KOŞANER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Dilbilim Ana Bilim Dalı / Genel Dilbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Nöro dil bilim = Neuro linguistics ; Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases ; Nöroloji = Neurology ; Ses = Voice ; Ses analizi = Voice analysis ; Ses bilgisi = Phonetic ; Ses bilim = Phonology ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; Ses hastalıkları = Voice diseases ; Sinir bilimleri = Neurosciences

Özet:
Parkinson hastalığında görülen sesleme bozukluklarını belirlemek için 50 Parkinson hastası, 50 sağlıklı genç ve 50 sağlıklı yetişkin katılımcının seslettiği Türkçe'de yer alan 8 ünlünün perde ve genlik özellikleri ile ünlü uzayının belirlenmesinde akustik ses çözümleme yöntemi kullanılarak elde edilen verilerden Parkinson hastalığını erken tanılamak için kullanılabilecek dilbilimsel bir biyobelirteç sunmak amaçlanmaktadır. Ünlü uzayını belirlemek için F1, F2, F3 Formant değerleri, ünlülerin perde ve genlik özelliklerini belirlemek için Jitter Yüzdesi, Göreli Ortalama Pertürbasyon ve Perde Pertürbasyon Katsayı, Shimmer, Shimmer Yüzdesi ve Genlik Pertürbasyon Katsayı değişkenleri ile incelemeler yapılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda ünlü uzayını belirlemek için incelenen F1, F2, F3 formant değerlerinin Parkinson hastaları ve sağlıklı katılımcılar arasında, belli ünlüler açısından, istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermiştir. Parkinson hastalarının ünlü verilerinin perde ve genlik özellikleri sağlıklı katılımcıların verileri ile karşılaştırıldığında anlamlı ölçüde farklılıklar saptanmıştır. Erken evre ve ileri evre Parkinson hastalarından elde edilen veriler karşılaştırıldığında her iki grup patolojik değerlere sahip olsa da iki grup arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu değişkenlerin sağlıklı bireyler ve Parkinson hastaları arasında belirleyici bir farklılık göstermesi Parkinson hastalığının tanısı için birer biyobelirteç, ünlü uzayındaki daralmanın ise dilbilimsel bir biyobelirteç olabileceğinedikkat çekmektedir.

Abstract:
In order to provide a biomarker for early diagnosis of Parkinsons disease, this study consists of a linguistic analysis of PHonation disorders in Parkinsons disease on the data obtained by using acoustic sound analysis method to determine the pitch and amplitude properties and vowel space for 8 vowels in Turkish by 50 Parkinson's patients, 50 healthy young participants and 50 healthy adult participants. In order to determine the vowel space, F1, F2, F3 Formant frequencies were examined, and to determine the pitch and amplitude properties of the vowels, Jitter Percentage, Relative Average Perturbation and Pitch Perturbation Quontient parameters, Shimmer, Shimmer Percentage and Amplitude Perturbation Quontient were examined. In line with the data obtained, the values of F1, F2, F3 formant frequencies, which were examined to determine the vowel space, did show a statistically significant difference between Parkinson's patients and healthy participants, for certain vowels. When the pitch and amplitude features of the vowel data of Parkinson's patients were compared with the data of healthy participants, significant differences were determined. When the data obtained from early and advanced Parkinson's patients were compared, although both groups had pathological values, no significant difference was found between the two groups. The fact that these parameters show a decisive difference between healthy individuals and Parkinson's patients it can be argued that Jitter and Shimmer could be biomarkers and the narrowing in vowel space could be considered as a linguistic biomarker for the early diagnosis of Parkinson's disease.