Gazâlî ve İbn Rüşd'ün te'vil anlayışları bağlamında âlemin kıdemi
The eternity of the world in the context of Ghazali and Ibn Rushd's understanding of tawil
Yazar: AHMET OLCA
Danışman: PROF. DR. GÜRBÜZ DENİZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Alemin kıdemi = Eternity ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Gazzali = Gazali ; Te`vil = Te`vil ; Tehafütü'l-Felasife = Tehafütü'l-Felasife ; İbn Rüşd = İbn Rüşd ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tehâfüt geleneği İslam düşünce tarihinde büyük tartışmalara sebep olmuş bazı
kesimlerde ise felsefeye karşı olumsuz tutumun gelişmesinde öncülük etmiştir. Bunun
zemininde Gazâlî'nin Tehâfütü'l-Felâsife adlı eserinde "üç mesele"de filozofları küfürle
suçlaması yer almaktadır. Filozoflara yapılan bu suçlama ardında büyük etkiler bırakan
tartışma geleneğinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.
Gazâlî'nin Tehâfütü'l-Felâsife ve el-Münkız adlı eseri dışında te'vil ile alakalı
eserlerini incelediğimizde onun küfürde aceleci davranmadığı ve filozoflara karşı katı
tutum beslemediği görülmektedir. Özellikle Gazâlî'nin oluşturduğu te'vil anlayışındaki
yumuşak tutum ile Tehâfüt'te filozofları küfürle suçlayan tavır arasında görülen
tutarsızlık bizi bu konuyu araştırma noktasında cezbetmiştir. Bu nedenle çalışmamızda
âlemin kıdemi bağlamında bu meseleyi tanıtmaya gayret gösterdik.
Birinci bölümde Gazâlî'nin ele aldığı âlemin kıdemi meselesini filozofların
görüşlerini de dikkate alarak açıklamaya çalıştık. Ardından İbn Rüşd'ün itirazlarını
aktardık. İkinci bölümde Gazâlî ve İbn Rüşd'ün te'vil anlayışlarını tanıttık. Son olarak
üçüncü bölümde, Gazâlî'nin âlemin kıdemi meselesine yönlendirdiği eleştirilerin, İbn
Rüşd'ün itirazları çerçevesinde, kendi te'vil anlayışı ile uyumunu karşılaştırdık ve
filozofları küfürle suçlamasındaki nedenleri bulmaya çalıştık.

Anahtar Kelimeler: Gazâlî, İbn Rüşd, Tehâfütü'l-Felâsife, Te'vil, Felsefe, Kıdem, Din

Abstract:
The tradition of "Tahafut" has caused great controversy in the history of Islamic
thought, and it has pioneered the development of negative attitudes towards Islamic
philosophy in some groups. Based on Ghazali's accusation of "kufr" in the three issues in
his work called Tehâfütü'l-Felâsife. This accusation against Islamic philosophers paved
the way for a tradition of debate, which left an impact behind.
When we examine al-Ghazâlî's works related to ta'wil apart from his work called
Tehâfut al-Felâsifah ve al Munḳıẕ, it is seen that he did not act hastily in accusation of
"kufr" and did not adopt a rigid attitude towards Islamic philosophers. In particular, the
inconsistency between the soft attitude in the understanding of ta'wil created by Ghazâlî
and the attitude, that accusation Islamic philosophers of "kufr" in Tehâfut has attracted us
to research this subject. Therefore, in our study, we tried to introduce this issue in the
context of the eternity of the world.
In the first part, we tried to explain the eternity of the world, which Ghazâlî dealt
with, by taking into account the Islamic philosophers' views. Then we expressed Ibn
Rushd's contests. In the second part, we introduced Ghazâlî and Ibn Rushd's
understanding of ta'wil. Finally, in the third chapter, we compared the compatibility of
al-Ghazâlî's criticisms on the issue of the eternity of the world with his views of ta'wil,
within the framework of Ibn Rushd's objections. We also tried to find out the reasons why
he accusation Islamic Philosophers of "kufr".

Key Words: al-Ghazâlî, Ibn Rushd, Tahâfût al-Falâsifah, Te'wil, Phlosophy, Eternity, Religion