Otel işletmelerinde çalışma koşullarının işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde aracı ve düzenleyici değişkenlerin rolü: Antalya bölgesinde bir araştırma
The role of mediator and moderator variables in the effect of working conditions on turnover intention in hotel businesses: A research in Antalya region
Yazar: İBRAHİM AKÇA
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇİĞDEM KIREL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration

Özet:
Araştırmanın amacı, otel çalışma koşullarına ilişkin unsurların işten ayrılma niyetini (İAN) nasıl ve hangi şartlar altında etkilediğini belirlemektir. Bu doğrultuda, psikolojik sözleşme ihlali (PSİ) ve üretkenlik karşıtı davranışların (ÜKD) seri aracılık; etik iklimin koşulsal (düzenleyici) rolü incelenmiştir. Bu ilişkilerin temellendirilmesinde kaynakların korunması, sosyal mübadele ve koşul bağımlılığı kuramlarından istifade edilmiştir. Değişkenler arası ilişkiler yapısal eşitlik modeli analizi ile denetlenmiştir. Araştırma modelinin test edilmesinde Smart PLS programından yararlanılmıştır. Veriler Antalya ilindeki 5 yıldızlı otel çalışanlarından elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre PSİ ve ÜKD'nin otel çalışma koşulları olarak kabul edilen fiziki ortam koşulları, ücret ve düzensiz çalışma sürelerinin İAN ile ilişkisinde tam seri aracılık; terfi olanakları ve iş güvencesizliğinin İAN üzerindeki etkisinde ise kısmi bütünleyici seri aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir. Seri aracılık etkilerinin tümü negatif yönlüdür. Öte yandan, PSİ ve ÜKD'nin mesleki eğitim imkanları ve İAN arasındaki ilişkide seri aracılık rolü tespit edilememiştir. Bununla birlikte etik iklimin düzenleyici rolü anlamlı değildir. Sonuç olarak, çalışma koşullarına ilişkin unsurlar (mesleki eğitim imkanları hariç) PSİ ve ÜKD üzerinden İAN'yi olumsuz etkilemektedir.

Abstract:
The aim of this research is to determine how and under what conditions the factors related to hotel working conditions affect the turnover intention (TI). Accordingly, the serial mediating role of psychological contract breach (PCB) and counterproductive behavior (CWB); the moderator role of the ethical climate was examined. Conservation of resources (COR), social exchange (SOE) and condition dependency theory were used to justify these relations. Relationships between variables were checked with structural equation model analysis. The Smart PLS (v.4) program was used to test the research model. The data were obtained from employees of 5-star hotels in Antalya. The findings show that PCB and CWB are serially mediated in the relationship between physical environment conditions, wages, irregular working hours and TI, in additon, PCB and CWB have a partial complementary serial mediating role in the effect of promotion opportunities and job insecurity on TI. Serial mediation effects are negative. On the other hand, PCB and CWB do not have a serial mediating effect in the relationship between vocational training opportunities and TI. However, the moderator role of ethical climate is not significant. As a result, factors related to working conditions (excluding vocational training opportunities) negatively affect TI via PCB and CWB.