Huzurevinde kalan ve aile ortamında yaşayan yaşlıların yaşam doyumlarının incelenmesi
Investigation of life satisfaction of elderly people living in A nursing home and living in A family environment
Yazar: DİLEK AYDOĞAN DİREK
Danışman: PROF. DR. ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Sosyal Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Aile = Family ; Geriatri = Geriatrics ; Huzurevleri = Nursing homes ; Sosyal psikoloji = Psychology-social ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu çalışma, huzurevinde ve aile ortamında yaşamanın ve bazı sosyo-demografik değişkenlerin yaşlıların yaşam doyumunu etkileyip etkilemediğini araştırmak amacıyla düzenlenen bir alan araştırmasıdır. Yaşlıların yaşam doyumları ile onu etkilediği varsayılan sosyo-demografik değişkenler ortaya konularak ilişkisel değerlendirmeler yapılmış, yaşlıların daha sağlıklı ve doyumlu bir yaşlılık geçirmeleri için öneriler sunulmuştur. Araştırmanın evrenini 2011-2012 yıllarında Türk Kızılay Derneğine bağlı Akçakoca Huzurevi'nde kalan yaşlılar ile huzurevinin bulunduğu yerleşim yerindeki mahallede ailelerinin yanında ikâmet eden yaşlılar oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan yaşlılarda zihinsel yetilerin korunmuş olması gereği ile huzurevinde sorulara cevap verebilecek durumda otuz beş katılımcı bulunması münasebetiyle aile ortamında yaşayan alt, orta ve üst sosyo-kültürel kesimden otuz beş yaşlı rastgele yöntemle belirlenmiştir.  Araştırma verileri anket yöntemiyle toplanmıştır. Verileri toplamada, yaşlılarla ilgili sosyodemografik özellikleri içeren 'Sosyodemografik Veri Formu' ile birlikte "Yaşam Doyumu Ölçeği" kullanılmıştır. Var olan durum olarak olarak meydana gelen değişimler hesaplandığı sürede 21. Yüzyılda tüm dünyada olacağı gibi ülkemizde de demografik anlamda değişimler yaşanacak bu çerçevede yaşlı nüfusu etkin şekilde artacaktır. Değişen ekonomik ve sosyal koşulların yanı sıra genel anlamda yaşlı nüfusu ülkemizde 21. Yüzyılın ikinci yarılarında oldukça öneme sahip bir topluluk olacağı söylenmektedir. Özellikle 65 yaş üstü olan nüfusun oranının gelecek olan yıllarda sürekli olarak katlanıp artacağı söylenmektedir
Çalışma sonucunda, huzurevinde kalan yaşlıların yaşam doyumu düzeyi (15.31±2.99) aile ortamında yaşayan yaşlıların yaşam doyumu düzeyinden (12.11±3.9) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte bazı sosyodemografik değişkenler (yaş, eğitim durumu, ibadet etme durumu, fiziksel etkinliklerde bulunma, hobi etkinliklerinde bulunma, sosyal etkinliklerde bulunma, kendine ait oda) ile yaşam doyumu arasında ilişki olduğu, bazı sosyodemografik değişkenler (cinsiyet, medeni durum, meslek durumu, yeterli gelir, çocuk durumu, akrabalarla görüşme sıklığı, arkadaşlarla görüşme sıklığı, hastalık tanısı) ile yaşam doyumu arasında ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Yaş ve eğitim değişkenleri ile yaşam doyumu arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. Yaş ve eğitim süresi yaşam doyumunun da arttığını izlenmiştir.  Çalışmada yaşam doyumu ile anlamlı ilişkisi bulunan bir diğer faktörün ibadet etme ritüeli olduğu, ibadet etmeyen yaşlıların yaşam doyumu düzeyinin günlük ibadetlerini gerçekleştiren yaşlıların yaşam doyumu düzeyinden anlamlı şekilde daha yüksek olduğu izlenmiştir. Çalışmada fiziksel, sosyal ve hobi etkinliklerinde bulunan yaşlıların yaşam doyumu düzeyinin bu tür etkinliklerde bulunmayan yaşlıların yaşam doyumu düzeyinden anlamlı şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yaşam doyumu ile kendine ait odası bulunup bulunmama faktörü arasındaki ilişkinin anlamlılık sınırında olduğu, kendine ait odası bulunmayan yaşlıların yaşam doyumu düzeylerinin kendine ait odası bulunan yaşlıların yaşam doyumu düzeyinden yüksek olduğu da çalışma bulguları arasında yer almaktadır.
Elde edilen bulgular doğrultusunda; yaşlının sosyal yaşama aktif katılımının sağlanması, yaşamı olumlu yönleriyle görmesi ve işe yaradığı duygusunun kazandırılmasının önemine dikkat çekilmiş; özellikle kurumsal bakım veren yerlerde fiziksel, sosyal ve hobi etkinlikleri düzenlenerek yaşlının bu etkinliklere aktif katılımı desteklenmesi, yaşlının günlük yaşam aktivitelerini sürdürmeye cesaretlendirilmesi, etkinliklere katılmayan yaşlıların belirlenerek onların da katılımını sağlayacak farklı aktivitelerin planlanması önerilmiştir. Kurumsal bakım veren kuruluşlar açısından yaşlılara hizmet verecek olan personellerin yaşlılık dönemi, sorunları ve psikolojisi konularında bir eğitimden geçmiş olması koşulu aranmalı ve/veya hizmet içi eğitim programları ile personellerin desteklenmesi önerilmiştir.

Anahtar Sözcükler : Huzurevi, Yaşam Doyumu, Yaşlı

Abstract:
This study is a field study designed to investigate whether living in a nursing home and family environment and some socio-demographic variables affect the life satisfaction of the elderly. Relational evaluations were made by revealing the life satisfaction of the elderly and socio-demographic variables that are supposed to affect it, and suggestions were made for the elderly to have a healthier and more satisfactory old age. The population of the study consists of the elderly who live in the Akçakoca Nursing Home of the Turkish Red Crescent Association in 2011-2012 and the elderly who live with their families in the neighborhood where the nursing home is located. Thirty-five elderly people from the lower, middle and upper socio-cultural backgrounds who were living in the family environment were randomly identified on the grounds that there were thirty-five participants who were able to answer the questions in the nursing home since the zihinsel abilities of the elderly were included in the study. Research data were collected by questionnaire method. In order to collect data, 'Sociodemographic Data Form içeren which includes sociodemographic characteristics of the elderly and" Satisfaction with Life Scale "were used. In the 21st Century, demographic changes will be experienced in our country as well as in the world, and the elderly population will increase effectively in this framework. In addition to changing economic and social conditions, it is said that the elderly population in general will be a very important community in our country in the second half of the 21st century. It is said that the proportion of the population above 65 years of age will increase continuously in the coming years.
As a result of this study, the level of life satisfaction of the elderly living in a nursing home (15.31 ± 2.99) was found to be significantly higher than the life satisfaction level of the elderly living in the family (12.11 ± 3.9). In addition, some sociodemographic variables (age, education, worship, physical activities, hobby activities, social activities, own room), there is a relationship between life satisfaction, some sociodemographic variables (gender, marital status, professional status, adequate income, child status, frequency of meeting with relatives, frequency of meeting with friends, disease diagnosis) and life satisfaction. A significant positive correlation was found between age and education variables and life satisfaction. Age and duration of education were observed to increase life satisfaction. In the study, it was observed that worship ritual is another factor that has a significant relationship with life satisfaction, and the level of life satisfaction of the elderly who do not worship is significantly higher than the level of life satisfaction of the elderly who perform daily worship. In the study, it was found that the level of life satisfaction of the elderly who were involved in physical, social and hobby activities was significantly higher than the level of life satisfaction of the elderly who were not involved in such activities. It is also found in the study that the relationship between life satisfaction and the absence of a room is at the limit of significance, and that the levels of life satisfaction of the elderly who do not have their own rooms are higher than the level of life satisfaction of the elderly.
According to the findings; the importance of providing active participation of the elderly to social life, seeing life with positive aspects and gaining the sense that it works; especially in places providing institutional care, physical, social and hobby activities were organized to support the active participation of the elderly to these activities, encouraging the elderly to continue their daily life activities, identifying the elderly who did not participate in the activities and planning different activities that would enable them to participate. In terms of institutional care organizations, it is recommended that the personnel who will serve to the elderly have undergone a training on the old age, problems and psychology and / or it is proposed to support the personnel through in-service training programs.

Keywords: Elderly, Life Satisfaction, Nursing Home