Fikri mülkiyet hukuku'nda zorunlu lisanslama
Compulsory licensing within the framework of intellectual property law
Yazar: REZAN SARAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ PASLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fikri mülkiyet hukuku = Intellectual property law ; Patent hukuku = Patent law ; Patentler = Patents ; Zorunlu lisanslama = Compulsory licensing

Özet:
Günümüzde sürekli olarak değişim gösteren ve küreselleşen dünyada fikri mülkiyet hukukunun önemi de azımsanamayacak derecede büyüktür. Değişimin ve küreselleşmenin bir sonucu olarak ülkeler, şirketler ve bireyler arasındaki ticari, ekonomik ve sosyal ilişkiler ile rekabet de her geçen gün gelişmektedir. Dolayısıyla fikri mülkiyet hukuku da günümüz dünyasında oldukça dinamik bir yapıya sahiptir. Bu anlamda fikri mülkiyet haklarının korunması ve sınırlandırılması hususları her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Belirli sebeplerle fikri mülkiyet haklarının bazılarının sınırlandırılması noktasında zorunlu lisanslamanın önemli bir yeri bulunmaktadır.

Çalışmamız kapsamında fikri mülkiyet haklarının niteliklerinin daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla ilk olarak fikri mülkiyet hukukunun geçmişi, gelişimi ve fikri mülkiyete konu hakların özelliklerine yer verilmiştir. Sonrasında zorunlu lisanslamanın da bir alt başlık olarak yer aldığı lisans konusu ve lisans sözleşmeleri, zorunlu lisanslama uygulamaları ile kıyaslama yapılabilmesi ve zorunlu lisanslamaya uygulanabilirlik bakımından ele alınmıştır. Son bölümde ise çalışmamızın asıl konusunu oluşturan zorunlu lisanslama sisteminin gelişimi, uluslararası düzlemdeki yeri, Türk Hukuku kapsamında şartları ve özellikleri açıklanarak konunun izah edilmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Fikri Mülkiyet Hakları, Lisans, Lisans Sözleşmeleri, Zorunlu Lisans, Zorunlu Lisanslama, Patent, Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Hakları, Entegre Devre Topografyaları, Paris Sözleşmesi, TRIPS

Abstract:
Intellectual property law has a significant place in today's consistently changing and globalizing world. As a consequence of such changing and globalizing, social and economic relations and business connections between the countries, companies and individuals also make progress and the competition increases day by day. Therefore, intellectual property law has a considerably dynamic structure in today's world. In this regard, the matters regarding protecting and limiting the intellectual property rights become more and more significant. Thus, compulsory licensing is also an important mechanism with related to limiting the intellectual property rights under specific conditions.

Within the scope of our dissertation, first we give information regarding the history and development of the intellectual property law and the rights subject to the intellectual property law to ensure intelligibility of the characteristics of the intellectual property rights. Afterwards, we review the licenses including compulsory licensing as a subtitle and licensing agreements to be able to make comparison with the practices of compulsory licensing and to see the applicability of such subjects to compulsory licensing. In the final chapter, we aim to explain the compulsory licensing which is the main subject of our dissertation by describing the development of the compulsory licensing system, its place in the international platform, its terms and characteristics in accordance with the Turkish Law.

Keywords: Intellectual Property Rights, License, Licensing Agreements, Compulsory License, Compulsory Licensing, Patent, Plant Breeders' Rights, Integrated Circuit Topography, Paris Convention, TRIPS