Farklı lise türlerindeki 12. sınıf öğrencilerinin bilimsel sorgulama hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
An analaysis of 12th grade students' understandings about scientific inquiry
Yazar: ŞİRİN GÜNDÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR KIVILCAN DOĞAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimin doğası = Nature of science ; Bilimsel düşünce = Scientific thought ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okul türü = Type of a school ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students

Özet:
Bilgi kirliliğinin ve küresel sorunların tarih sahnesinde başrolde olduğu 21. yüzyılda, değişim ve gelişlimin etkisiyle birçok alandaki yarış günden güne içinden çıkılmaz bir hal almaktadır. Modern dünyanın çıkmazı olan bu yarış hayatın her alanına sirayet ederek değişimi hayatın bir parçası olarak görmeyi ve değişime uyum sağlamayı zorunlu hale getirmiştir. Özellikle teknoloji ve bilimde meydana gelen hızlı değişmeler, birçok alanda olduğu gibi eğitimi de fazlasıyla etkilemektedir. Bu sebeple bilimsel ve teknolojik değişim ve gelişmelere uyum sağlamak için fen eğitiminde reformlar yapılmaktadır. Reformların ana hedefi 'bilimsel okuryazar' bireyler yetiştirmektir. Bilimsel okuryazarlığın temelini ise  'bilimin doğası' ve bilimsel sorgulama' kavramları oluşturmaktadır. Bu nedenle yapılan bu araştırmada öğrencilerin lisede aldıkları eğitimin bilimsel sorgulama anlayışlarına etkisi araştırılmıştır.
Bu amaç doğrultusunda İstanbul ilinde bulunan beş farklı lise türünde (Fen, Sosyal Bilimler, Anadolu, İmam Hatip ve Meslek lisesi) öğrenim gören 12. sınıf öğrencilerinin bilimsel sorgulama hakkındaki görüşleri araştırılmıştır. 2018-2019 eğitim ve öğretim yılında 300 öğrenciye Bilimsel Sorgulama Hakkında Görüş Anketi (VASI) uygulanmıştır. Öğrencilerin bilimsel sorgulama anlayışlarını daha kapsamlı ortaya çıkarmak amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden biri olan betimleyici tarama yaklaşımı kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda liseden mezun olacak öğrencilerin bilimsel sorgulama anlayışlarının çoğunlukla yetersiz olduğu görülmüştür. Okul türleri arasında çok büyük farklılıkların olmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak Türkiye'deki çeşitli niteliklere sahip olan bu lise türleri fen eğitim programlarının mihenk taşı olan 'bilimsel okuryazar' hedefinin en önemli bileşenini (bilimsel sorgulama) kazandırmada yetersiz kaldığı ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: VASI, bilimsel okuryazarlık, bilimin doğası, bilimsel sorgulama

Abstract:
In the 21st century, in which disinformation and global problems play a leading role, the competition in many areas is becoming more and more inevitable with the effect of change and development. As a necessity of the modern world, this competition has made it indispensable to see change as a part of life and adapt to change by spreading all areas of life. Rapid changes in technology and science, affect various fields especially education. For this reason, reforms have been made in science education in order to adapt to scientific and technological changes and developments. The main goal of the reforms is cultivating 'scientific literate' individuals. The "nature of science" and "scientific inquiry" are the basis of scientific literacy. Therefore, the purpose of this study was to identify the effect of the educational differences of the high schools in Turkey on students understandings about scientific inquiry.
For this purpose, understandings of the 12th grade students in 5 different school types (Science, Social Sciences, Anatolian, Imam Hatip and Vocational High School) in Istanbul province about scientific inquiry were investigated. In 2018-2019 academic year, data were gathered from 300 students through the Scientific Inquiry Questionnaire (VASI). Descriptive survey method, which is one of the qualitative research methods, has been used in order to analyse students' understandings of scientific inquiry. Analysis showed that 12th grade students' understandings of scientific inquiry were mostly insufficient. It was also concluded that there were not any differences among students from the different school types regarding their understandings of scientific inquiry. As a result, it was determined that all high school types with different educational philosophies were insufficient in developing the understanding of SI, which is indispensable in culticating scientific literate individuals. 
Keywords: VASI, scientific literacy, nature of science, scientific inquiry