Ferîdüddîn-i Attâr'ın Tezkiretü'l-Evliyâ'sının Türkçe tercüme nüshaları üzerinde mukâyeseli bir inceleme
A comparative study on the Turkish translation copies of  Farîduddîn Attâr's Tadhkirat al-Awliyâ
Yazar: NESİBE KABLANDER
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Sanat Tarihi = Art History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Feridüddin Attar = Feridaldin Attar ; Tezkiretü'l-Evliya = Tezkiretü'l-Evliya ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature ; Türkçe = Turkish ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation

Özet:
Ferîdüddîn-i Attâr'ın 1220 yılında kaleme aldığı Tezkiretü'l-Evliyâ adlı Farsça eseri, te'lifinin üzerinden çok geçmeden Türkçeye tercüme edilmiştir. Tezkiretü'l-Evliyâ'nın Batı Türkçesi tercümelerinin muhtelif kütüphânelerde çok sayıda nüshası mevcuttur. Bunların bir kısmı Eski Anadolu Türkçesi ile yapılmış tercüme nüshaları iken diğer bir kısmı Osmanlı Türkçesi sahasına aittir. Tezkiretü'l-Evliyâ tercümeleri üzerine şu âna kadar yapılan çalışmalarda daha çok tek nüsha esas alınarak dil yönünden incelenmiş, fakat nüshaların tavsifi ve tasnifi hakkında müstakil bir araştırma yapılmamıştır. Biz bu çalışmamızda söz konusu sahadaki eksikliği gidermek amacıyla tercümeler ve mütercimler üzerine yoğunlaştık. Yazma eser kütüphânelerindeki kataloglar yardımıyla tesbît ettiğimiz nüshalar arasında mukayeseler yaptık. Araştırmalarımız sonucunda Tezkiretü'l-Evliyâ hakkında günümüze kadar yapılmış olan çalışmaların genelinde tekrar edilegelen bazı hatalı bilgilerin tashihine ve eserin Batı Türkçesi tercümelerinin sayısına dair bir tesbîte ulaşmaya çalıştık. 


Anahtar Kelimeler: tezkire, evliyâ, Tezkiretü'l-Evliyâ, Batı Türkçesi tercümeler, Eski Anadolu Türkçesi, mütercimler, nüshalar.

Abstract:
Tadhkirat al-Awliyâ which was written in the Persian language by Farîduddîn Attâr in 1220, was translated into Turkish soon after its publication. Many copies of Tadhkirat al-Awliyâ with its Western Turkish translation are available in various libraries. These copies partly consist of the ones translated into Old Anatolian Turkish, along with the rest translated into Ottoman Turkish.   In the studies so far conducted on the translated versions of Tadhkirat al-Awliyâ, the endeavors mostly focused on linguistic studies based on a single copy, however no separate substantive research was performed regarding the characterization and the classification of the copies. In this study, we have focused on the translations and the interpretations to fulfill the deficiencies in the aforementioned field. We have performed comparisons between the copies we obtained with the assist of the catalogues in the manuscript libraries. Within the scope of our studies, we have endeavored to rectify the recurring incorrect information contained within the studies that have been conducted so far, and to reach a conclusion regarding the number of the Western Turkish translations of  Tadhkirat al-Awliyâ.



Key Words: tadhkira, awliyȃ, Tadhkirat al-Awliyâ, Western Turkish translations, Old Anatolian Turkish, interpretations, copies.