Ceyhan Yörüklerinde halk kültürü araştırmaları
Research of public culture in Ceyhan Yörüks
Yazar: FİRDEVS CİN
Danışman: PROF. DR. ERMAN ARTUN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Adana-Ceyhan = Adana-Ceyhan ; Göçebelik = Nomadic life ; Halk kültürü = Folk culture ; Kültür = Culture ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Türkmenler = Turkomans ; Yörükler = Yuruks ; İskan = Settlement

Özet:
ÖZET CEYHAN YÜRÜKLERİNDE HALK KÜLTÜRÜ ARAŞTIRMASI Firdevs CİN Yüksek Lisans Tezi, Türk Dili Ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Danışman: Prof.Dr.Erman ARTUN. Haziran 2004, XI + 346 Sayfa Anadolu ve Rumeli'de göçebe hayat yaşayan Türkmenler'e "Yörük" adı verilmiştir. Yörûmek fiilinden türeyen Yörük sözcüğü "yürüme tavır, hayat tarzı, maişet" karşılığında kullanılmaktadır. Yörükler, yazın yaylalarda, güzün güzleklerde, kışın kışlaklarda hayvancılıkla uğraşarak büyüklü küçüklü gruplar halinde yaşayan konar-göçer Türkmenler'dir. Günümüzde Yörükler, göçebe hayat tarzından yerleşik düzene geçmelerine rağmen kendi kültürlerini sürdürmeye çalışmışlardır. Ancak son yüzyılda bilim ve teknoloji alanında yaşanan gelişmeler ve yerleşik kültürün etkisi Yörük kültürünü yavaş yavaş unutturmaya başlamıştır. Bu çalışmada Ceyhan'da yaşayan Yörük oymakları, bu oymakların Çukurova'ya iskânı, yaşamları, halk kültürü ve anonim halk edebiyatı üzerinde durulmuştur. Çalışmamız Yörük kelimesi üzerine varılan değişik görüşlerle başlamaktadır. Daha sonra Yörük kültürünü daha iyi değerlendirebilmek için Yörükler'in tarihçesi adı altında Oğuzlar' in Anadolu'ya gelişleri Yörükler'in Selçuklar ve Osmanlılar dönemindeki görevleri, 17. ve 18. yüzyılda iskân edilişleriyle devam etmektedir. Çalışmanın halk kültürü bölümünde öncelikle Yörükler'in yaşamları, göçleri yaylacılıkları, hayvancılıkları ayrıntılarıyla aktarılmış sonra "Geçiş Törenleri", "Halk İnanışları", "Halk Hekimliği ve Baytarlığı", Maddi Kültürleri", "El Sanatları", "Oyun ve Eğlenceler" ve "Mutfak Kültürü" ile ilgili ürünlerine yer verilmiştir. Anonim halk edebiyatı bölümündeki ürünler ise; "Anlatmalar", "Anonim Ürünler" ve "Kalıplaşmış Sözler" olmak üzere üç başlıkla ele alınıp incelenmiştir. Çalışmanın sonunda Ceyhan Yörük kültüründeki farklı kelimeler ve bu kelimelerin anlamları sunulmuştur.Iİ Bu araştırmanın sonucunda, inceleme alanımız olan Ceyhan'da Yörük kültürünün yaşayan bir kültür olmadığını, hafızalarda bile izlerinin az kaldığını ve yerleşik kültürle karıştığım söyleyebiliriz. Anahtar Sözcük: Yörük, Yörük Oymakları, İskân, Göçer Kültürü, Ceyhan'da Yörük Kültürü.

Abstract:
Ill ABSTRACT RESEARCH OF PUBLIC CULTURE IN CEYHAN YÖRÜKS Fiulevs CİN Post Graduate Thesis, Turkish Language and Literature Councillor: Prof.Dr. Erman ARTUN July 2004, XI + 346 pages Yürük are Turkmen who lived as nomad in Anatolia and Rumelia. The word Yörük was derived from the verb "to walk". It means behaviour, manners and way of living. Yörük people ate moves and alights Turkmen who live in plateaus in summers, autumnals in autumns and pass winters in winter quarters living in small and big groups. Nowadays, although they passed from livingas nomadics to resident way, they try to continue their own culture. But the developments in science and technology in the last century and the effect of resident living causes the Yörük culture to be forgotten. In this activity* Yörük septs (who are) living in Ceyhan, the septs'lodging to Çukurova, their way of living, public culture and anonymous public literature are told. This activity starts wihth the different points of view to the word Yürük. Then, in order to appreciate the Yörük culture in details, the activity continues with Yörük peopl's short history that Gagauz Turks' coming to Anatolia, the unction of Yörüks in Seljukian and Ottomans* time and their lodging in 17th and 18th century. In the part of the public culture of the activity, first of all Yörüks people's way of living, migrations, transhumance and cattle breeding are transfered in details. Then, "Crossing Ceremonies", "Public Beliefs", "Public Doctorship and practice of a veterinary","Materialistic Culture", "Manual Arts", "Performances and Entertainments" and "Kichen Culture", are told (in details). The outputs in the public literature part are examined in three parts; "Narrations", "Anonymous outputs" and "Fixed Expressions." At the end of the activity the different usage of words in Ceyhan Yörük Culture and the meanings of these words are presented. As a result of this activity, we can say that the