Çocukluk çağında metabolik sendrom tanısı alan obez hastalarda kardiyovasküler risk faktörlerinin sıklığı ve kardiyak bulguların ekokardiyografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of cardiovascular risk factors and effects of cardiovascular risk factors in obese patients with metabolic syndrome diagnosis in childhood
Yazar: GÜZİN ÖZDEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ESİN KİBAR GÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ekokardiyografi = Echocardiography ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmada çocukluk çağı obezitesinde sıklığı giderek artan metabolik sendromla (MS) ilişkili kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntemler: Çocuk endokrinoloji polikliniğinde 10-17 yaş aralığında (ortalama yaş:14.5±1.8yıl) obezite tanısıyla takipli 76 hasta (46'sı MS, 30'u non-MS) ve 37'si kontrol grubu olmak üzere toplam 113 hasta çalışmaya alındı.Vücut kitle indeksi (VKİ) 95p üzerinde olan  olgular obez olarak kabul edildi. Non-MS obez grup normotansif, semptomsuz ve herhangi bir hastalıkla komplike olmamış olgular idi. Metabolik sendrom tanısı IDF'in çocuk ve adelosanlar için tanımladığı kriterler kullanılarak konuldu. M-mode ve PW Doppler ekokardiyografiyle sol ventrikül (SV) fonksiyonları değerlendirildi ve sol ventrikül kitlesi (SVK/gr), ile göreceli duvar kalınlığı (GDK) hesaplandı. Kardiyovasküler risk ve MS oluşumunu değerlendirmede; sol ventrikül kitle indeksi (SVK g/m2), göreceli duvar kalınlığı (GDK), plazma aterojenite indeksi (PAİ:log TG/HDL-K), total kolestrol /HDL oranı ve non-HDL aterojenik göstergeleri kullanıldı.
Bulgular: Obezite süresi, VKİ, kan basıncı, açlık insülin ve insülin direnci, non-HDL ve trigliserid düzeyi, TG/HDL ve total kolestrol/HDL oranı ile PAİ MS grubunda, non-MS obez ve kontrol grubuna göre anlamlı yüksek saptanırken, LDL düzeyi anlamlı düşük idi (p<0.05). Obezite ve hepatosteatoz tanısı alan 58 hastanın 44'ü (%75,8) MS, 14'ü (%24,2) non-MS hastalardan oluşmakta idi. Metabolik sendrom olan obezlerde abdominal obeziteye en sık eşlik eden bileşenin %41,3 (n=19) ile hipertansiyon ve HDL düşüklüğü olduğu görüldü. Obez-MS'lerde non-MS gruba göre; SV diyastol sonu duvar kalınklıkları, SV diyastol sonu çapı, sol ventrikül kitlesi (SVK)/indeksi (SVKİ), GDK, sol ventrikül ve atrium diyastol sonu volumleri/indeksi, sol atriyum/aort çapı oranı, mitral E dalgası deselerasyon zamanı ve aort akım hızı anlamlı yüksek tespit edilirken,mitral E/A oranı anlamlı düşük idi (p<0.05).  Tüm obez hastalarda SVKİ ile VKİ, bel çevresi, açlık insülin, insülün direnci,kan basıncı,LDL düzeyi, sol atrium volümü/indeksi, sol ventrikül volümü/indeksi, PAİ ve GDK arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanırken;  mitral E/A oranı ve  HDL ile  negatif  korelasyon göstermekte idi (p<0.05). Obez-MS grupta ise SVKİ ile sol atrium diyastol sonu volümü arasında anlamlı pozitif, GDK anlamlı negatif ilişki bulundu (p<0.05). Obez olgularda SVKİ, GDK, insülin direnci ve bel çevresi kardiyovasküler risk belirteci olarak PAİ ile anlamlı pozitif ilişkili gösterdiği saptandı. Metabolik sendrom olan ve olmayan obez gruplarda SV geometrisinde görülen en sık değişiklik sıklık sırasına göre konsantrik remodeling, konsantrik hipertrofi ve ekzantrik hipertrofi idi. Sol ventrikül geometri paterni ile SVKİ, insülin direnci ve VKİ   arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
Sonuç: Çalışmamızda obez-MS grupta kardiyak hipertrofi, anormal SV geometrisi ve diyastolik disfonksiyon birlikteliği daha belirgin saptanmıştır. Sonuçlar obez olgularda özellikle metabolik sendrom gelişenlerde hem kardiyovasküler risklerin hemde prognozunun belirlenmesinde   PAİ, TG/HDL oranı, total kolestrol/HDL oranı ve non-HDL düzeyi ile birlikte SVKİ ve GDK'nın önemli parametreler olduğunu ortaya koymuştur. Bu belirteçler MS için riskli obez çocukların belirlenmesi, takiplerinin yapılması ve tedavi planlarının belirlenmesinde kullanılabilir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to evaluate the cardiovascular risk factors associated with metabolic syndrome (MS), whose frequency is gradually increasing in childhood obesity.
Materials and methods: In the pediatric endocrinology clinic,a total of 113 patients, including 37 of control group and 76 patients diagnosed with obesity (46 MS, 30 non-MS), were included in the study conducted in the pediatric endocrinology clinic. Patients with body mass index (BMI) above 95p were considered as obese. Non-MS obese group were normotensive, asymptomatic and not complicated by any disease. The diagnosis of metabolic syndrome was made using the criteria defined by IDF for children and adolescents. Left ventricular (LV) functions were evaluated by M-mode and PW Doppler echocardiography, and the relative wall thickness (RWT) left ventricular mass (LVM/gr) were calculated. In evaluating cardiovascular risk and MS formation; left ventricular mass index (LVM gr/ m2), relative wall thickness (RWT), plasma atherogenicity index (PAI: log TG / HDL-K), total cholesterol / HDL ratio and non-HDL atherogenic indicators were used.
Results: Obesity duration, BMI, blood pressure, fasting insulin and insulin resistance, non-HDL and triglyceride levels, TG / HDL and total cholesterol / HDL ratio were significantly higher in the PAI MS group than non-MS obese and control group, while the LDL level was significantly low (p <0.05). Of the 58 patients diagnosed with obesity and hepatosteatosis, 44 (75.8%) were MS, 14 (24.2%) were non-MS patients. In obese patients with metabolic syndrome, the most common component of abdominal obesity was hypertension and low HDL with a ratio of 41.3% (n = 19). According to the non-MS group in obese-MSs; SV diastolic wall thicknesses, SV diastolic diameter, left ventricular mass (LVM) / index (LVMI), RWT, left ventricle and atrium end diastole volumes / index, left atrium / aortic diameter ratio, mitral E wave deceleration time and aortic flow rate was found to be significantly high, while the mitral E / A ratio was significantly low (p <0.05). There was a significant positive correlation between LVMI and BMI, waist circumference, fasting insulin, insulin resistance, blood pressure, LDL level, left atrium volume / index, left ventricular volume / index, PAI and GDK in all obese patients; whereas there was a negative correlation with mitral E / A ratio and HDL (p <0.05). In the obese-MS group, there was a significant positive correlation between LVMI and left atrium end-diastolic volume, and a significant negative correlation between RWT (p <0.05). In obese cases, it was found that LVMI, RWT, insulin resistance and waist circumference showed significant positive correlation with PAI as a cardiovascular risk marker. In obese groups with and without metabolic syndrome, the most frequent changes in LV geometry was concentric remodeling, concentric hypertrophy, and eccentric hypertrophy respectively. There was no significant relationship between left ventricular geometry pattern and LVMI, insulin resistance and BMI.
Conclusion: In our study, the association of cardiac hypertrophy, abnormal LV geometry and diastolic dysfunction was more prominent in the obese-MS group. The results revealed that in the obese cases, especially in those who develop metabolic syndromes, LVMI and RWT  are important parameters together with PAI, TG / HDL ratio, total cholesterol / HDL ratio and non-HDL level in determining both cardiovascular risks and prognosis. These markers can be used to identify obese children at risk for MS, follow-up, and determine treatment plans.