Ortaöğretim öğrencilerinde siber zorbalığın yordayıcıları olarak çevrimiçi ahlaki çözülme ve akılcı olmayan inançlar
Online moral disengagement and irrational beliefs as predictors of cyberbullying in secondary school students
Yazar: HÜMEYRA EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. FUAD BAKİOĞLU
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlaki kayıtsızlık = Moral disengagement ; Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sanal ortamlar = Virtual environments ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinde siber zorbalığın yordayıcıları olarak çevrimiçi ahlaki çözülme ve akılcı olmayan inançları incelemektir Araştırmanın grubu 500 ortaöğretim öğrencisinden oluşmaktadır. Veriler Siber Zorbalık Ölçeği, Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği Ergen Formu, Çevrimiçi Ahlaki Çözülme Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, ortaöğretim öğrencilerinin siber zorbalık düzeylerinin demografik özellikleri bağımsız örneklem t-testi ve Tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Son olarak ortaöğretim öğrencilerinin çevrimiçi ahlaki çözülme, akılcı olmayan inançları ve bir günde internette geçirilen sürenin siber zorbalık düzeylerini anlamlı düzeyde yordayıp yordamadığını belirlemek için çoklu Regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre ortaöğretim öğrencilerinin siber zorbalık düzeyleri cinsiyet, sınıf düzeyi, algılanan gelir düzeyi, internet kullanım amacı, internete bağlanılan aygıt ve sosyal ağları kullanım amacına göre farklılaşırken kullanılan sosyal medya uygulamasına göre farklılaşmamaktadır. Ortaöğretim öğrencilerinin siber zorbalık düzeyleri ile çevrimiçi ahlaki çözülme ve akılcı olmayan inançlar arasında pozitif yönde ve orta düzeyde, bir günde internette geçirilen süre arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Çoklu regresyon sonuçları incelendiğinde model anlamlı bulunmuştur. Ortaöğretim öğrencilerinin ahlaki çözülme düzeyleri, akılcı olmayan inançları ve bir günde internette geçirilen süreleri siber zorbalık düzeylerini anlamlı düzeyde yordamaktadır. Yordayıcı değişkenler olan ahlaki çözülme, akılcı olmayan inançlar ve bir günde internette geçirilen süre siber zorbalığın toplam varyansının yaklaşık %30'unu açıklamıştır. Son olarak araştırmada elde edilen bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this research is to examine online moral disengagement and irrational beliefs as
predictors of cyberbullying in secondary school students. The research group consists of 500 secondary school students. Data were collected using the Cyberbullying Scale, the Irrational Beliefs Scale Adolescent Form, the Online Moral Disengagement Scale, and the Personal Information Form. In the analysis of the data, the demographic characteristics of secondary school students' cyberbullying levels were examined by independent sample t-test and One-way analysis of variance (ANOVA) and the relationships between the variables of the study and Pearson correlation analysis. Finally, multiple regression analysis was conducted to determine whether secondary school students' online moral disengagement, irrational beliefs, and time spent on the Internet in a day significantly predicted their cyberbullying levels. According to the findings of the research, the cyberbullying levels of secondary school students differ according to gender, class level, perceived income level, purpose of internet use, devices connected to the internet and social networks, while they do not differ according to the social media application used. A positive and moderate relationship was found between the cyberbullying levels of secondary school students and online moral disengagement and irrational beliefs, and a positive and low-level significant relationship was found between the time spent on the internet in a day. When the multiple regression results were examined, the model was found to be significant. Moral disengagement, irrational beliefs and the time spent on the Internet in a day significantly predict the cyberbullying levels of secondary school students. The predictive variables, moral disengagement, irrational beliefs, and time spent on the Internet in a day, explained approximately 30% of the total variance of cyberbullying. Finally, the findings obtained in the research were discussed in line with the relevant literature and suggestions were presented.