Serbest zaman motivasyonu, serbest zaman memnuniyeti ve iyi oluş ilişkisi: fotoğrafçılık ile ilgilenen bireyler üzerine bir araştırma
The relationship between leisure motivation, leisure satisfaction and well-being: A study on individuals interested in photography
Yazar: ECEM UYGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ANIL KALE
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Küreselleşme ve sanayinin gelişmesi ile birlikte bireyler yenilenmek, yeni şeyler öğrenmek, sosyalleşmek için çeşitli aktivitelere ihtiyaç duymaktadırlar. Rekreasyon aktiviteleri bu anlamda bireylerin ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Bireylerin rekreasyon aktivitelerine katılımlarının ardında ihtiyaçlarını karşılarken ortaya çıkan itici gücün olduğu bilinmektedir. Motivasyon teorilerinden biri olan öz-belirleme (self-determination) kuramı bu itici gücün bir davranışla giderilmesi fikrini açıklamaktadır. Kuram bireylerin üç temel ihtiyacı olan özerklik (autonomy), yeterlilik (competence), ilişkililik (relatedness) karşılanması veya karşılanmaması durumunda motivasyon ve memnuniyet ile aralarında korelasyonel bir ilişki olduğunu iddia etmektedir. Ayrıca literatürde bireylerin rekreasyonel aktivitelere katılarak iyi oluş düzeylerinin pozitif yönde artığı birçok araştırmada gözlemlenmiştir. Bu bilgiler ışığında en az 1 yıldır rekreasyonel amaçla fotoğraf çeken, Türkiye'de yaşayan 18 yaş üstü 560 kişiden çevrimiçi ve yüz yüze veri toplanmıştır. Sapan analizi sonucu 503'e düşen veri seti ile analizlere devam edilmiştir. Güvenilirlik analizlerinden sonra geçerlilik analizi olarak doğrulayıcı faktör analizi ve yakınsak ayırt edici analizleri uygulanmıştır. Araştırma sonuçları serbest zaman motivasyonunun entelektüel, sosyal statü ve uyaran çekme faktörlerinin serbest zaman memnuniyeti ile pozitif ve anlamlı ilişkisinin olduğunu göstermiştir. Serbest zaman memnuniyetinin hedonik ve ödomonik iyi oluş ile pozitif ve anlamlı ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak serbest zaman motivasyonunun yetkinlik, sosyal arkadaşlık ve uyaran itme faktörlerinin serbest zaman memnuniyetiyle arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Ek olarak katılımcıların demografik değişkenlerinin (cinsiyet, yaş, çalışma durumu, gelir düzeyi, eğitim düzeyi) frekans aralıkları ve oranları (%) tespit edilmiştir. Sonuçlar rekreasyonel amaçla fotoğraf çeken bireylerin farklı değişkenlerle iyi oluşlarına katkı sağlayacak araştırmalar için yol gösterici bilgiler sunmuştur. Böylece alan yazın açısından rekreasyon aktivitelerinden duyulan memnuniyetin yadsınamaz şekilde hedonik ve ödomonik iyi oluş düzeylerini etkilemesinin oldukça önemli olduğu söylenebilir.

Abstract:
With globalization and the development of industry, individuals need various activities to rejuvenate, learn new things, and socialize. Recreational activities meet these needs. It is known that the driving force behind individuals' participation in recreational activities is the need to fulfill their needs. One of the motivation theories, the self-determination theory, explains the idea of satisfying this driving force with a behavior. The theory posits that there is a correlational relationship between the fulfillment or non-fulfillment of individuals' three basic needs—autonomy, competence, and relatedness—and their motivation and satisfaction. Furthermore, the literature shows that individuals' well-being improves positively through participation in recreational activities. In light of this information, data were collected from 560 individuals over the age of 18 living in Turkey who have been engaging in recreational photography for at least one year, both online and face-to-face. After conducting the outlier analysis, the dataset was reduced to 503, and the analyses continued with this revised dataset. Following reliability analyses, confirmatory factor analysis and convergent and discriminant validity analyses were conducted as validity analyses. The results of the study indicated that leisure motivation factors, such as intellectual, social status, and stimulus seeking, have a positive and significant relationship with leisure satisfaction. It was concluded that leisure satisfaction has a positive and significant relationship with hedonic and eudaimonic well-being. However, no significant relationship was found between leisure motivation factors, such as competence, social companionship, and stimulus avoidance, and leisure satisfaction. Additionally, the frequency ranges and percentages (%) of participants' demographic variables (gender, age, employment status, income level, and education level) were determined. The results provided guiding information for research that will contribute to the well-being of individuals engaging in recreational photography through various variables. Thus, it can be said that the undeniable effect of satisfaction derived from recreational activities on hedonic and eudaimonic well-being levels is of great importance in terms of the literature.