Antalya'da bir Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı bulaşıcı olmayan hastalık tanısı olan yetişkin bireylerin hastalığa uyumu ve ilişkili değişkenlerin incelenmesi
Examination of addiction and related variables of adult individuals with NON-communicable disease registered to a family HEALTH center in Antalya
Yazar: BETÜL BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYLA TUZCU
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Antalya'da bir Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'ne kayıtlı en az bir
Bulaşıcı Olmayan Hastalık (BOH) tanısı olan yetişkin bireylerin hastalığa uyum düzeyi
ve hastalığa uyumla ilişkili olabilecek bazı sosyodemografik özellikler ve sağlık öyküsü
ile ilişkili faktörleri incelemek hedeflenmiştir.
Yöntem: Tanımlayıcı tipte olan çalışmaya en az bir BOH tanısı olan 329 birey alınmıştır.
Veriler; demografik özellikler, sağlık öyküsü formu ve Kronik Hastalığa Uyum Ölçeği
(KHUÖ) ile toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson Korelasyon
analizi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis varyans analizi ve Multiple Linear
Regresyon kullanıldı.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 58.76±6.79 olup, %62.6'sı kadın, %53.19'u
ilkokul mezunu ve %28'inin gelir düzeyi düşüktür. Katılımcıların %71.7'i
kardiyovasküler, %59.6'ı diyabet, %26.1'i solunum yolu hastalıkları ve %3'ü kanser
hastasıdır. Çalışmamızda KHUÖ toplam puan ortalaması 100.01±11.08'dır. Bireylerin
%97.6'sı sürekli ilaç kullanmakta ve %94.5'i düzenli sağlık kontrollerini yaptırmaktadır.
BOH'lu bireylerin hastalığa uyum düzeyi ile solunum yolu hastalığına sahip olma, sağlık
kontrollerini düzenli yaptırma, sürekli ilaç kullanıma ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam
Kalitesi Ölçeği Türkçe Formu (WHOQOL-BREF-TR)'nun genel durum (algılanan sağlık,
yaşam kalitesi) ve psikolojik boyutu düzeyleri anlamlı şekilde ilişkilidir (p<0.05).
Sonuç: Katılımcıların hastalığa uyum toplam puan ortalaması ortalamanın üzerindedir.
ASM'de görevli sağlık çalışanları tarafından BOH'a uyum düzeyi düşük olan riskli
bireylerin (sağlık kontrollerini düzenli yaptımayan, uzun süreli ilaç kullanmayan, ruhsal
çökkünlük yaşayan) belirlenerek, gereksinimlerine uygun eğitim verilmesi
önerilmektedir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine the level of adjustment to illness of adult
individuals with at least one Non-Communicable Disease (NCD) diagnosis registered in
a Family Health Center (FHC) in Antalya as well as some socio-demographic
characteristics and health history-related factors that may be related to adjustment to
illness.
Method: This descriptive study included 329 individuals diagnosed with at least one
NCD. Data were collected using Demographic characteristics, a health history form and
the Adaptation to Chronic Illness Scale (ACIS). Descriptive statistics, Pearson Correlation
analysis, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis analysis of variance and Multiple Linear
Regression were used to analyze the data.
Findings: The mean age of the participants was 58.76±6.79, 62.6% of them were female,
53.19% were primary school graduates and 28% had a low level of income. 71.7% of the
participants had cardiovascular disease, 59.6% had diabetes, 26.1% had respiratory
diseases and 3% suffered from cancer. In the present study, the total mean score of ACIS
was 100.01±11.08. 97.6% of the participants were regularly taking drugs and 94.5% of
them had regular health checks. The level of adjustment to illness of individuals with NCD
was significantly associated with having a respiratory disease, regular health checks,
regular drug use, and the general status (perceived health, quality of life) and
psychological dimension levels of WHOQOL-BREF-TR (p<0.05).
Conclusion: ACIS total mean score of the participants was above the average. It is
recommended for healthcare professionals in the FHC to identify risky individuals with
low adjustment to NCD (who do not have regular health checks, do not use drugs for a
long term, have depression) and provide training to them according to their needs.