Sefalometrik analizlerde kullanılan tam otomatik dijital, yarı otomatik dijital ve manuel çizim yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of fully automated dijital, semi automated dijital and manual tracing methods that are being used for cephalometric analysis
Yazar: ELİF ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA MÜGE BAKA
Selçuk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bilgisayarlı çizim = Computer drawing ; Diş hekimliği = Dentistry ; Diş hekimliği eğitimi = Education-dental ; Sefalometri = Cephalometry ; Sefalometrik analiz = Cephalometric analysis ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Çizim tekniği = Drawing technique

Özet:
Bu çalışmanın amacı; OrthoDx ve Webceph tam otomatik dijital sefalometrik analiz programlarını, Quick Ceph yarı otomatik dijital sefalometrik analiz programı ve el ile çizim yöntemi ile güvenilirlik ve analiz oluşturma süresi açısından kıyaslayarak değerlendirmektir.
Çalışmamızda Selçuk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı kliniğine, tedavi olma amacıyla başvurmuş ve tedavisi devam eden ve/veya biten hastalardan tanı ve tedavi amacıyla elde edilmiş 50 adet sefalometrik film elde edilmiştir. Elde edilen sefalometrik filmler el ile çizim yöntemiyle, Quick Ceph yarı otomatik dijital sefalometrik analiz programı ile ve tam otomatik dijital sefalometrik analiz programları olan OrthoDx ve Webceph ile çizilmiştir. Çizimler üzerinde 14 adet açısal, 5 adet doğrusal olmak üzere 19 adet ölçüm yapılmıştır. Ölçümler sırasında analiz oluşturma süresini değerlendirebilmek amacıyla kronometre kullanılmıştır. Elde edilen değerlere göre istatistiksel analizler yapılmıştır. 
OrthoDx tam otomatik dijital sefalometrik analiz programı, el ile çizim yöntemi ve Quick Ceph yarı otomatik dijital analiz programı ile karşılaştırıldığında, 16/19 doğruluk göstermiştir. Webceph tam otomatik dijital sefalometrik analiz programı, el ile çizim yöntemi ve Quick Ceph yarı otomatik dijital analiz programı ile karşılaştırıldığında, 12/19 doğruluk göstermiştir. Araştırmacı müdahalesi sonrasında OrthoDx programı için elde edilen değerler, el ile çizim yöntemi ve Quick Ceph yarı otomatik dijital analiz programı ile karşılaştırıldığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. Araştırmacı müdahalesi sonrasında Webceph programı için elde edilen değerler, el ile çizim yöntemi ve Quick Ceph yarı otomatik dijital analiz programı ile karşılaştırıldığında Artiküler Açı (°), U1-NA (mm) ve Oklüzal Düzlem-SN (°) ölçümlerinde hem el ile çizim değerleri hem de Quick Ceph yarı otomatik dijital analiz programı değerleriyle arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur.
Analiz oluşturma süreleri karşılaştırıldığında, tam otomatik dijital analiz programları olan OrthoDx ve Webceph ölçümleri en kısa sürede gerçekleştirilmiştir. İki programda yapılan sefalometrik analiz süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. İkinci sırada tam otomatik dijital programların araştırmacı müdahalesi ile olan ölçüm süreleri yer almıştır. İki programda araştırmacı müdahalesi ile yapılan sefalometrik analiz süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Üçüncü en uzun süren ölçümler Quick Ceph programındayken, el ile çizim yöntemi ile yapılan analizler en uzun sürede gerçekleştirilmiştir.
Çalışmamızın sonuçları şu şekildedir: Tam otomatik dijital sefalometrik analiz programları klinisyenlere önemli derecede zaman kazandırmakta ve araştırmacı farklılıklarından kaynaklanan ölçüm değişimlerini standardize etmektedir, ancak ortodonti pratiğinde rutin olarak kullanılabilmeleri için anatomik noktalara araştırmacı müdahalesi gereklidir. Araştırmacı müdahalesi sonrası farklı programlar ile farklı sonuçlar elde edildiği göz önüne alınarak, klinisyen hangi programı kullanacağına yapılan çalışmalar ışığında karar verebilir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate OrthoDx and Webceph fully automated digital cephalometric analysis programs, Quick Ceph semi-automated digital cephalometric analysis program and manual tracing method in terms of reliability and analysis generation time.
In our study, 50 cephalometric films were obtained for diagnosis and treatment from patients who applied to Selcuk University Faculty of Dentistry Department of Orthodontics for treatment and whose treatment was ongoing and/or finished. Obtained cephalometric films were drawn by manual tracing method, Quick Ceph semi-automated digital cephalometric analysis program and OrthoDx and Webceph, which are fully automated digital cephalometric analysis programs. 19 measurements, 14 angular and 5 linear, were made on the drawings. During the measurements, a stopwatch was used to evaluate the analysis creation time. Statistical analyzes were made according to the obtained values.
The OrthoDx fully automated digital cephalometric analysis program showed 16/19 accuracy when compared with the manual tracing method and the Quick Ceph semi-automated digital analysis program. Webceph fully automated digital cephalometric analysis program showed 12/19 accuracy when compared with manual tracing method and Quick Ceph semi-automated digital analysis program. When the values obtained for the OrthoDx program after the intervention of the researcher were compared with the manual tracing method and the Quick Ceph semi-automated digital analysis program, no statistically significant difference was found between them. When the values obtained for the Webceph program after the intervention of the researcher were compared with the manual tracing method and the Quick Ceph semi-automated digital analysis program, statistically significant difference was found in Articular Angle (°), U1-NA (mm) and Occlusal Plane-SN (°) measurements both Quick Ceph semi-automated digital analysis program and manual tracing values.
When the analysis creation times were compared, OrthoDx and Webceph measurements, which are fully automated digital analysis programs, were performed in the shortest time. There was no statistically significant difference between the cephalometric analysis times performed in the two programs. In the second place, the measurement times of fully automated digital programs with the intervention of the researcher took place. There was no statistically significant difference between the duration of the cephalometric analysis performed with the intervention of the researcher in the two programs. While the third longest-lasting measurements were in Quick Ceph program, analyzes made by manual tracing method were performed in the longest time.
The results of our study are as follows: Fully automated digital cephalometric analysis programs save significant time to the clinicians and standardizes measurement variation due to researcher differences. However, intervention of the researcher on anatomical points is required for their routine use in orthodontic practice. Considering that different results are obtained with different programs after the intervention of the researcher, the clinician could decide which program to use in the light of the studies.