On dokuzuncu yüzyıl mevlevi şairleri
The mewlewi poets of nineteenth century
Yazar: AYŞE NUR MERMER
Danışman: PROF. DR. ALİ YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
XIX. yy.da yaşamış Mevlevî şâirler ile ilgili yaptığımız çalışma; giriş, iki ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde; araştırmanın amacı, metodu ve kaynakları belirtildikten sonra, XIX. yy.ın siyasî, kültürel ve edebî durumu hakkında genel bir perspektif sunulmuştur.?Mevlâna ve Mevlevîlik? başlığını taşıyan birinci bölüm dört başlık halinde incelenmiştir. Birinci bölümün ilk başlığı Hz. Mevlâna olup; içeriği Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî'nin hayat hikayesi olarak özetlenebilir. Bu bağlamda onun hayat hikâyesinde kilometre taşı olan şahsiyetleri ve hâdiseleri inceleyerek; eserlerinin yaşadığı duygusal atmosferle ilişkilerini ortaya koymaya çalıştık.İkinci başlıkta ise Mevlâna'nın genel felsefesinden, tarihteki duruşundan hareketle Mevlevîlik'in bir tarikat olarak ne olduğunu, devamında gelen üçüncü başlıkta ise XIX. yy.da bu hareketin nasıl bir merhaleye ulaştığını ortaya koymaya çalıştık. Birinci bölümün son başlığında ise Mevlevîlik'in üç temel unsuru olan musikî, semâ` ve şiirin, bu tarikat içerisinde ne ifade ettiklerini incelemeye gayret ettik. İkinci bölüm ise aynı zamanda tez başlığı olan XIX. yy. Mevlevî şairlerine ayrılmıştır.Bu bağlamda ?XIX. yy.da yaşamış, Mevlevî ve şair olmak? ayırt edici ve sınırlayıcı bir özellik olarak kabul edilmiştir. Tesbit edilen isimler; kadın şâirler, devlet adamları, mevlevîhâneden yetişenler alt başlıklarıyla değerlendirilmiştir. Çalışmanın sac ayakları; devrin genel manzarasını çizme hedefinde bir giriş, Mevlevîlik'in ruhunu besleyen temel metafizik öğeler ve diğer şâirlerle beraber kadın şâirlerin de bu özel ortamdaki yeri ve mahiyetidir.

Abstract:
The study we have done about the poets who lived in 19th century; to be formed as introduction, two main chapters and consequence. In the introduction; after stating the aim of the thesis and the resources, a general perspective has been presented about the politics and culturel and literary structure of nineteenth century.The first chapter that?s named ?Mevlana ve Mevlevilik? has been examined as four parts in itself. The title of the firsts part, which is roughly summarizing the personal biography of Mevlana, is ?Hz. Mevlana?. In this content we tried to study the people who is very important in his life and the events that influenced his life deeply and by doing that tried to expose the relationship between the emotional atmosphere that he experienced and his works. In the second title, we studied Hz. Mevlana?s general philosophy and his profile in the history and taking that point into consideration we tried to expose what is Mevlevilik as a tarikat.Continuously in the third title we tried to expose which stage Mevlevilik is attained in nineteenth century. In the last title of first part we tried to study the three main elements of Mevlevilik; music, sema and poetry and we tried to search thoroughly what these three elements mean in tarikat. In Second part Mevlevi Poetry,which is the title of the thesis, has been studied. In this content ?To be a Mevlevi Poet in 19th Century? has been accepted as a designation and restrictive attribute. Women poets, statesmen and the poets who were brought up in tekke are the main subtitles which is the research was eveluated.