PISA 2003-2018 uygulamalarında fen okuryazarlığını etkileyen değişkenlerin okul ve öğrenci düzeyinde incelenmesi
Investigation of the variables affecting science literacy in PISA 2003-2018 applications at school and student level
Yazar: BİLGE ACAR
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN GELBAL
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada 2003, 2006, 2009, 2012, 2015 ve 2018 yıllarında PISA uygulamalarına katılan Türk öğrencilerin öğrenci düzeyinde; cinsiyet, program türü, ev olanakları, ebeveynlerin en yüksek mesleki statüsü, yıl bazında ebeveynlerin en yüksek eğitim seviyesi; okul düzeyinde ise okulun bulunduğu bölge, okul büyüklüğü, öğrenci/öğretmen oranı değişkenlerinden hangilerinin fen okuryazarlığını yordadığını ve döngüler boyunca tutarlı yordayan değişkenlerinin neler olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. PISA uygulamasına ait örneklem okul ve öğrenci düzeyindeki özelliklerinin iç içe geçmiş olması sebebiyle çok düzeyli bir yapı göstermektedir. Bu nedenle araştırmada okul ve öğrenci özelliklerinin fen okuryazarlığı başarısına etkisinin çok değişkenli çok düzeyli modeller kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, 2003, 2006, 2009, 2012, 2015 ve 2018 PISA uygulamalarında okullar arasında öğrencilerin fen okuryazarlığı puanlarında farkların olduğu gözlemlenmiştir. Türkiye örnekleminde fen okuryazarlığı başarı puanını etkileyen değişkenler PISA 2003 uygulamasında ebeveynlerin en yüksek mesleki statüsü ve öğrenci/öğretmen oranı; PISA 2006 uygulamasında ebeveynlerin en yüksek mesleki statüsü ve okulun bulunduğu bölge; PISA 2009 uygulamasında ev olanakları, okulun bulunduğu bölge ve öğrenci/öğretmen oranı; PISA 2012 uygulamasında okul türü ve öğrenci/öğretmen oranı; PISA 2015 uygulamasında ebeveynlerin en yüksek mesleki statüsü, okulun bulunduğu bölge ve okul büyüklüğü; PISA 2018 uygulamasında ebeveynlerin en yüksek mesleki statüsü ve okulun bulunduğu bölge olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine gender, type of program, home facilities, highest professional status of parents, highest level of education of parents on a yearly basis among Turkish students who participated in PISA applications in 2003, 2006, 2009, 2012, 2015 and 2018 at the student level; then it was aimed to determine which variables predicted science literacy and what were the consistent predictor variables throughout the cycles at the school level. The sample of PISA application shows a multi-level structure due to the intertwining of school and student level features. Therefore, in the study, the effect of school and student characteristics on science literacy achievement was analyzed by using multivariate multi-level models. According to the findings obtained, it was observed that there were differences in the science literacy scores of students between schools in 2003, 2006, 2009, 2012, 2015 and 2018 PISA applications. Variables affecting science literacy achievement score highest in the Turkish sample were determined as the professional status of parents and the student/teacher ratio in PISA 2003 application; as professional status of the parents and the location of the school in the PISA 2006 application; as home facilities, school location and student/teacher ratio in PISA 2009; as the type of school and the student/teacher ratio in PISA 2012; as professional status of parents, the location of the school and the size of the school in PISA 2015; and as professional status of the parents and the settlement where the school was located in the PISA 2018.