İklim değişikliğinin İstanbul ilinde yüzeysel akış ve barajlar üzerindeki olası etkileri
Possible effects of climate change on surface flows and dams in İstanbul
Yazar: YENER TÜRKMENOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN TUROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akarsular = Streams ; Barajlar = Dams ; Yüzey akışları = Runoffs ; İklim değişikliği = Climate change ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu tez çalışmasında; İstanbul İl'inde iklim değişikliğinin yüzey sularına (akarsu) ve barajlara olan etkisi araştırılmıştır. İstanbul İl'inde genel bir değerlendirme yapabilmek için hem Anadolu yakasında hem de Avrupa yakasında birer akarsu havzası seçilmiştir.
Araştırmanın ana teması itibarıyla iklim analizlerinin özel bir önemi vardır. Bu yaklaşım içinde geçmişten günümüze iklim özelliklerindeki farklılaşmaları anlayabilmek için 1950 yılından 2015 yılına kadar olan 66 yıllık döneme ait Florya, Sarıyer, Kadıköy ve Şile Meteoroloji İstasyonları verilerinin trend analizleri yapılmıştır. Ayrıca Thornthwaite yöntemiyle "Potansiyel Evapotranspirasyon (PET)", "Su fazlası" ve "Su noksanı" hesaplanmış, değişim trendleri incelenmiştir. Bu verilerle; De Martonne iklim analizi, Erinç yağış etkinliği indisleri ve Thornthwaite Su bilançoları hem 66 yıllık dönem ortalamaları için hem de 1950-1982 ve 1983-2015 zaman aralıkları için analiz edilmiştir. Ayrıca son yıllarda ki iklim tiplerindeki değişikliği gözlemleyebilmek amacıyla her yılın her ayı için De Martonne İklim analizi ve Erinç yağış etkinliği indisi analizleri yapılmış ve iklim tiplerinde ki aylık değişimler analiz edilmiştir.
Yüzey sularının analizlerini yapabilmek amacıyla Anadolu Yakası'nda Ömerli Baraj Gölü'nü besleyen Göçbeyli Deresi için 1979-2016 yıllarını kapsayan 38 yıllık akım verilerinin trend analizi yapılmıştır. Avrupa yakasında ise 1970-2016 yılları kapsayan 47 yıllık veriler ile analiz yapılmıştır. Her iki akarsuyun beslediği baraj gölleri olan Ömerli ve Alibey Baraj Gölleri doluluk oranları 1985-2016 yıllarını kapsayan dönem için analiz edilmiştir.
Çalışmada yağış, sıcaklık ve bunlardan üretilen PET, su noksanı ve su fazlası verileri, akım verileri ve doluluk oranı verileri birbirleriyle karşılaştırılmış uyumlulukları ve uyumsuzlukları incelenmiştir.
Yapılan analizlerin tamamı 1990'lı yıllardan sonra sıcaklığın belirgin şekilde yükselme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Yağışın İstanbul'da çok az bir azalma eğiliminde olduğu görülmekle birlikte, yıllar arası gösterdiği farklılıklar artmaktadır. Sıcakla doğru orantılı olarak PET'de giderek yükselmektedir.
 Akım verileri ve baraj doluluk oranlarına bakıldığında trendleri çok uyumlu olmamakla birlikte yükseliş ve düşüş dönemleri benzerdir.

Abstract:
In this thesis; The effect of climate change on surface waters (dams) and dams was investigated. In order to make a general evaluation in the province of Istanbul, a basin was selected on both the Asian and European sides.
Climate analysis is of particular importance as the main theme of the research. In this approach, trend analysis of Florya, Sarıyer, Kadıköy and Şile Meteorology Stations for the period of 66 years from 1950 to 2015 have been made in order to understand the differences in climatic conditions. "Potential Evapotranspiration (PET)", "Excess Water" and "Water Deficiency" were also calculated by Thornthwaite method and their changig trends were examined. De Martonne climate analysis, Erinç rainfall efficiency and Thornthwaite water balance were analyzed for both 66-year averages, and between 1950-1983 and 1983-2015 time intervals. In addition, in order to observe the changes in the climate types in recent years, De Martonne Climate analysis and Erinç rainfall activity index analyzes was made for each month of the year and monthly changes in climate types were analyzed.
For the analyze of surface waters, a trend analysis of 38 years of flow data covering 1979-2016 was carried out for the Göçbeyli stream feeding Ömerli Dam Lake on the Anatolian side. On the European side, an analysis was made with 47 years of data covering the years 1970-2016.
In this study, rainfall, temperature and produced PET, water deficiency, water surplus data and flow data and filling ratio data were compared and their compatibility and incompatibilities were examined.
All of the analyzes show that after 1990's the temperature has increased significantly. This increase shows that the climate types have a tendency to change after 1990. Although it is observed that the rainfall tends to decrease very little in Istanbul, the differences between the years are increasing. It is gradually increasing in PET in proportion to the temperature.
When the flow data and dam occupancy rates are considered, the trends are not very compatible and the upward but downward periods are similar.