Türk din sosyologları-M.Rami Ayas
Turkish sociologists of religion-M.Rami Ayas
Yazar: KEVSER GÜLÇİÇEK AYAS
Danışman: PROF.DR. YÜMNİ SEZEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Türkiye'de din sosyolojisi Ziya Gökalp etkisiyle Durkheim sosyolojisi bağlamında1910 lu yıllarda kendini göstermektedir. İlk çalışmalar genellikle İstanbul Üniversitesiöğretim üyelerince yapılmıştır. Gökalp'in İlmi İçtimai Dini'si 1913, Ülken'in DiniSosyolojisi 1943'de yayınlanmış ilk eserlerdir. 1949'da kurulan Ankara Üniversitesi İlahiyatFakültesi'nde din sosyolojisi sırasıyla Mehmet Karasan, Mehmet Taplamacıoğlu (HansFreyer 1959-1960'da misafir profesör olarak) ve Mehmet Rami Ayas tarafındanokutulmuştur. Din Sosyolojisi çalışmaları YÖK'le birlikte büyük ölçüde artmıştır. İlahiyatfakülteleri dışında yapılan din sosyolojisi çalışmalarının daha çok din-siyaset ilişkisi vekadınla ilgili olduğu görülmektedir. Çevirilerin 1980'li yıllardan bu yana arttığıgözlemlenmektedir.DTCF'de Hans Freyer ve Çağatay'ın öğrencisi olan Ayas din sosyolojisini sistematiksosyolojinin bir dalı olarak benimsemiştir. Bilinçli bir şekilde, sosyolojik anlayışıbenimsetmek için uğraşmıştır. Türk düşünce geleneği içinde yer alan bir kişidir. Türkçe'ninfelsefe ve bilim dili olması ve çevirilerle, toplumumuza bilgi akışının sağlanması en çok önemverdiği konulardan biridir. Günün toplumsal olaylarının tarihsel arka planıyla birlikte elealınmasını zorunlu görür. Çağdaşlığı donanımlı ve yaratıcı olmak şeklinde anlar. İslamâleminin geri kalmışlığını başlıca , Müslümanların kendi dinî zihniyetlerine; kişiselçıkarlarıyla bağlı olarak düşünüp davranmalarına ve çoğunlukla, dinin özünükavrayamamalarına bağlar. Dedikodu kültürü dediği yaşama biçiminin, Müslümanlarınneredeyse değişmez alışkanlıklarını teşkil ettiğini belirtir. Rami Ayas din sosyolojisi dışındabir ölçüde eğitim ve bilgi sosyolojisi de yapmış, zihin alanındaki sathileşmenin diğer kültürdilimlerini, özellikle din alanını etkileyeceğini bu sebeple zihin hayatının geliştirilmesigerekliliğini vurgulamıştır. Nicolai Hartmann'ın varlık felsefesine dayalı insan felsefesi veFreyer?Çağatay'ın Alman sosyoloji çizgisi sosyoloji anlayışının temelini teşkil eder.

Abstract:
Sociology of religion in Turkey emerged in the first decade of the 20th century underthe effects of Gökalp in the context of Durkheimian Sociology . First studies were generallymade by the members of İstanbul University. Gökalp?s ?İlmi İçtimai Dini? (1913) andÜlken?s ?Dini Sosyoloji? (1943) were the first handbooks in sociology of religion. In AnkaraUniversity Theological Faculty, established in 1949, sociology of religion was given as alecture chronologically by Mehmet Karasan, Mehmet Taplamacıoğlu, (Hans Freyer 1959-1960 as a guest professor) and M.Rami Ayas. Studies related with Sociology of Religionincreased after the establishment of the Higher Education Council. Sociology of Religionstudies in other faculties out of Faculty of Theology are related mostly with relationsbetween religion and politics and women. Translations have also increased since 1980.Ayas, as a student of Çağatay and Freyer, adopted sociology of religion as the branchof systematic sociology not only as a discipline of science of religion. He tried to get hisstudents to accept sociological understanding. He emphasized that Turkish must be thelanguage of science and philosophy. According to him, translation to Turkish from otherlanguages is also very important to transfer the valid knowledge; to know historicalbackground is necessary to explain today?s social events; contemporaneity shouldbe understood "well equipped" and "creative"; Muslim countries are underdeveloped becauseof ?gossip culture? and their religious mentality which is far from the spirit of Islam. He hasbeen interested in sociology of education and sociology of knowledge as well. Mentalsuperficiality effects other cultural fields, especially religious culture . Thereforehuman mental life must be improved. His sociological understanding is based on NicolaiHartmann?s ontology and philosophical anthropology, and Freyer ?Çağatay?s Germansociological tradition. He also represented the Turkish traditional thought in his works.