Filistin sorunu ve Hacı Emin el-Hüseynî
Filistin sorunu ve Hacı Emin el-Hüseynî
Yazar: AHMAD FAYAD GHANNAM
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN KIZILTOPRAK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: El-Hüseyni, Hacı Emin = El-Hüseyni, Hacı Emin ; Filistin = Palestine ; Filistin sorunu = Palestine problem ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Tarih = History ; Yeni Çağ = New Age ; Şark meselesi = East problem

Özet:
Köklü bir tarihi geçmişe sahip olan Filistin bölgesi, tarih boyunca çeşitli milletlere beşiklik etmiştir. İslam öncesi tarihi hareketli olduğu gibi bölgenin İslam ile tanışmasından sonra da bölge önemini kaybetmemiştir. Jeopolitik öneminin yanında Kudüs şehrinin üç din açısından ehemmiyetli oluşu bunda en önemli etkenlerden biridir.Birinci bölümde Şark Meselesinin ne olduğu üzerinde durulmuş ve meselenin Avrupa devletleri açısından, Osmanlı Devleti açısından ve Gayri-müslimler açısından ne olduğu analiz edilmiştir. Yine bu bölüm içerisinde Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıldaki genel durumu hakkında bilgi verilmiştir. Osmanlı Devletinin toprak kayıpları iki başlık altında incelenmiştir. İkinci bölümde Osmanlı öncesi Filistin ve Osmanlı hakimiyetinde Filistin olmak üzere iki ayrı başlıkta anlatılmaya çalışılmıştır. İlk olarak İslam öncesi Filistin tarihi incelenmiş ardından Osmanlı hakimiyetinde Filistin'in idari ve siyasi tarihi anlatılmıştır. 19. Asrın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti'nin parçalanmaya başlaması, Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti topraklarını paylaşmak için ortaya attıkları Şark politikası çerçevesinde bölge yeni bir sürece girmiştir. Avrupa'da milliyetçilik hareketlerinin yaygınlaşması ve buna bağlı olarak Avrupa genelinde Yahudilere karşı olumsuz tepkinin giderek artmasıyla çeşitli ülkelerde yaşayan Yahudiler bu amaçla dünya çapında teşkilatlanmaya gittikleri gibi diplomatik yollardan da Avrupa devletleri ve Osmanlı Devleti ile anlaşmaya çalışmışlardır. Bu bağlamda Filistin'in kaderi 19. Asrın ikinci yarısından itibaren değişmeye başladığı ayrı bir alt başlıkta anlatılmıştır. Üçüncü bölümde Birinci Dünya savaşında Filistin anlatılmıştır. Siyonistler Birinci Dünya Savaşı ile Filistin'de etkin bir rol oynamaya başlamışlardır. Özellikle savaş sırasında bölgede çıkarları olan İngiltere ile iş birliği içerisine girmeleri bölgede avantajlı duruma gelmelerine sebep olmuştur. Savaş sonrası Filistin'in Osmanlı hakimiyetinden çıkması ve bölgede kısa süre sonra İngiliz Manda yönetiminin başlaması ile Filistinliler güç duruma düşmüşlerdir. Dördüncü bölümde Hacı Emin el-Hüseynî'nin hayatı, Filistin için mücadeleye soyunması, Filistin mücadelesi sırasında devletlerle olan münasebetleri anlatılmıştır. Yine kendi hatıralarını içeren ve kendisiyle yapılan röportajlardan derlenen Safahat min Müzekkirat es-seyyid Muhammed Emin el-Hüseynî isimli Arapça eser çevrilerek Ek 1 kısmında verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Filistin, Osmanlı, Şark, Hacı Emin El-Hüseyn, Siyonist, Avrupa.

Abstract:
Having a very long history, the Palestinian region has been the cradle of various nations throughout history. Being very active as in the pre-Islamic history, the region did not lose its importance even after Islam entered the region. Beside the geopolitical importance of region, the city of Jerusalem being the center of the three religions, is one of the most important factors in this importantance.In the first chapter we focussed on the Eastern Question and analyzed what it means in the view of European States and non-Muslims in the Ottoman. Also in this chapter we gave information about the general situation of Ottoman Empire in 19th century. Land losses of the Ottoman Empire were examined under two headlines. In the second chapter, the region is explained in in two different titles as: the pre-Ottoman Palestine and Palestine under Ottoman domination. First, the pre-Islamic history of the region was examined and then Islamic domination of the region. The dominant states and struggles in the region were analyzed chronologically. We described administrative and political history of Palestine under the Ottoman domination. In the second half of the 19th century, The Ottoman Empire started falling apart and within the frame of a policy called Eastern Question was put forward by European states to share the land of the Ottoman Empire, the region has entered a new era. As the nationalist movements spread in Europe and consequently, the negative reaction against the Jews grew stronger across Europe, Jews who live in various countries have convened for this purpose throughout the world as they go through diplomatic channels and also tried to deal with European states and the Ottoman Empire. In this context, the fate of Palestine since the second half of the 19th century began to change and this issue was explained in a separate sub-titles. In the third chapter, the region is explained as: Palestine in the First World War and Palestine under the British Mandate. The Zionists have begun to play an active role with the First World War in Palestine. Especially during the war, they cooperated with the United Kingdom which has interests in the region and that have led them to become more advantageous in the region. As the domination of Ottoman Empire ended after the war and shortly after that the British Mandate administration's begun, Palestinians have fallen into a very difficult situation. In the the fourth chapter, we described the life of Haji Amin al-Husseini, his struggle for Palestine, his relations with states during the Palestinian struggle. Also we shed light on his life and struggle with his own memoir, an arabic book called ?Safahat min Muzakkirat al-Sayyid Muhammad Amin al-Husayn?. We translated it into Turkish.Keywords: Paletsine, Otoman, Eastern,Haj Amin al-Husayn, Zionist.