Tip 2 diyabetik hastalarda glisemik regülasyona etkili olan faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors effecting glisemic regulation in Type 2 diabetic patients
Yazar: SERKAN KURTULMUŞ
Danışman: UZMAN AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beck Depresyon Ölçeği = Bech depression scala ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Günümüzde yaşam tarzı değişiklikleri, globalleşmeyle birlikte tüm dünyada insan davranışlarını değiştirmekte ve şekillendirmektedir. Maalesef bu değişimle beraber, diyabet sıklığı, giderek artmış ve küresel pandemi kavramı kullanılmaya başlanmıştır. Diyabette öncelikli hedef hastalığın gelişmesini önlemek olmalıdır. Diyabet geliştiğinde ise oluşabilecek makro ve mikrovasküler komplikasyonları önlemek ya da en azından geciktirebilmek için glisemik regülasyonun sağlanması çok önemlidir. Bu çalışmada tip 2 diyabet hastalarında genel olarak glisemik regülasyona etkili olan faktörlerin neler olduğu, özellikle ilaç uyumu, anksiyete depresyon gibi konuların glisemik regülasyon sağlanan ve sağlanamayan tip 2 diyabetiklerde fark yaratıp yaratmadığını araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu tez çalışması, vaka-kontrol tipi bir araştırma olarak tasarlandı. Araştırma Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrin polikliniğinde Kasım 2018-Nisan 2019 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Örneklemi endokrin polikliniklerine başvuran tip 2 diyabetli gönüllü hastalar oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak literatürden yararlanarak oluşturulan çalışma anket formu ve Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Modifiye Morisky Ölçeği kullanıldı. Anket ve ölçekler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak uygulandı. Çalışma kapsamında kullanılan analizlerde SPSS 20 paket programından faydalanıldı, p<0. 05, istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak belirlendi.
Bulgular: Çalışmaya glisemik regülasyon sağlanan 84(%53,2) ve sağlanmayan 74(%46,8) kişi olmak üzere toplamda 158 kişi dahil edildi. Sosyodemografik özelliklerin glisemik regülasyon üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmazken (p>0,05), diyabet eğitimi almış olmak (p=0,003), evde kan şekeri ölçümü yapıyor olmak (p=0,001), glisemik regülasyon bozukluğuyla ilişkili bulundu. İki grup arasında anksiyete ve ilaç uyumu açısından fark saptanmadı. (p>0,05) Ancak glisemik regülasyon sağlanmamış grupta depresyon skorunun anlamlı olarak yüksek olduğu saptandı. (p=0,012) 15 yıl ve daha uzun süredir diyabet hastası olmak, kötü glisemik regülasyon riskini yaklaşık 3 kat artırdığı saptandı. (p=0,014, OR=2,952, %95GA [1,25-6,97]

Sonuç: Tip 2 diyabetik hastaların yönetiminde temel amaç glisemik regülasyonun sağlanmasıdır. Bu açıdan glisemik regülasyona etki eden faktörlerin saptanması büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızda araştırılan pek çok faktörün glisemik regülasyon üzerine etkisinin olmadığı saptanırken, diyabet süresi, diyabet eğitimi almış olma ve evde kan şekeri ölçümü yapma durumu gibi etkili olan faktörlerin daha kapsamlı analiz edilmesi ve yorumlanması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu açıdan toplumda sık görülen, yönetiminin aile hekimlerinin sorumluluğunda olduğu, diyabet hastalığıyla ilgili çalışmaların, birinci basamak sağlık kuruluşlarında yürütülmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, glisemik regülasyon, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Morisky Ölçeği

Abstract:
Introduction and Aim: Today, lifestyle changes are changing and shaping human behavior all over the world with globalization. Unfortunately, with this change, the frequency of diabetes has increased gradually and the concept of global pandemic has started to be used. The primary goal in diabetes should be to prevent the development of the disease. When diabetes develops, it is very important to achieve glycemic regulation in order to prevent or at least delay the macro and microvascular complications that may occur. The aim of this study was to investigate the factors that affect glycemic regulation in patients with type 2 diabetes, whether drug compliance, anxiety depression and whether or not they make a difference in type 2 diabetics with and without glycemic regulation.
Materials and Methods: This thesis was designed as a case-control type study. The study was conducted between November 2018 and April 2019 at Atatürk Training and Research Hospital Endocrine outpatient clinic. The sample consisted of volunteers with type 2 diabetes who applied to endocrine polyclinics. Data were collected by using the questionnaire and Beck Anxiety Scale, Beck Depression Scale and Modified Morisky Scale. Questionnaires and scales were administered by the researcher using face to face interview method. SPSS 20 package program was used in the analyzes used in the study, p<0.05 was determined as the level of statistical significance.
Results: A total of 158 subjects 84(53.2%) with glycemic regulation and 74 (46.8%) with no glycemic regulation were included in the study. While there was no significant effect of sociodemographic features on glycemic regulation (p>0.05), diabetes education (p=0.003), blood glucose measurement at home (p=0. 001) were found to be associated with glycemic regulation disorder. There was no difference between the two groups in terms of anxiety and drug compliance. However, depression scores were found to be significantly higher in the group without glycemic regulation. (p=0.012) Being diagnosed with diabetes for 15 years or longer increased the risk of poor glycemic regulation approximately 3 times. (p=0.014, OR=2,952, 95% GA [1,25-6,97]

Conclusion: The main aim of the management of type 2 diabetic patients is to achieve glycemic regulation. In this respect, determination of the factors affecting glycemic regulation is of great importance. In our study, it was found that many of the factors investigated had no effect on glycemic regulation, but it was necessary to analyze and interpret more effective factors such as duration of diabetes, diabetes education and blood glucose measurement at home. In this respect, studies on diabetes, which are frequently seen in the society and whose management is under the responsibility of family physicians, should be carried out in primary health care institutions.
Keywords: Type 2 diabetes, glycemic regulation, Beck Depression Scale, Beck Anxiety Scale, Morisky Scale