Hasta algısı açısından, statin kullanımı ile ilişkili yan etkilerin araştırılması
A research on side affects of statin usage with respect to patient perspective
Yazar: İMREN KARS AKDENİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BASRİ FURKAN DAĞCIOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Algı = Perception ; Antikolesteremik ajanlar = Anticholesteremic agents ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Hastalar = Patients ; Hiperkolesterolemi = Hypercholesterolemia ; Kolesterol = Cholesterol ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
ÖZET
Amaç: Hiperkolesterolemi sıklığı her geçen gün artmaktadır. Statin grubu ilaçlar hiperkolesterolemi tedavisinde ilk seçenek haline gelmiştir ve statinlerin yan etkileri sıklıkla tartışılmaktadır. Koruyucu hekimlik pratiğinde bu yan etkilerin net bir şekilde ortaya konması önemlidir. Çalışmamızda hiperkolesterolemisi olup statin kullanan hasta grubu ile hiperkolesterolemisi olmayan grupta görülen yan etki profilinin karşılaştırılması amaçlandı. 
Materyal ve metot: Çalışma Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerinde Ocak 2017 ile Şubat 2018 arasında yürütüldü. Hiperkolesterolemi tanısı ile statin grubu ilaç kullanan 262 hasta deney grubunu oluştururken, hiperkolesterolemisi ve statin kullanımı olmayan 254 birey ise kontrol grubuna dahil edildi. Çalışma grubuna mevcut literatürden yararlanılarak oluşturulan yapılandırılmış bir anket, yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulandı. Anket formunda kişilerin sosyodemografik özellikleri, sigara içme durumları, kronik hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, statin kullanım özellikleri ve olası yan etki profili sorgulandı. Veriler IBM SPSS Statistics 21.0 paket programına aktarılarak istatistiksel analizler yapıldı.
Bulgular: Hasta grubu ile kontrol grubu cinsiyet (p=0,135) ve sigara içme durumu (p=0,219) açısından birbirlerine benzer iken, yaş grupları açısından farklı bulundu (p<0,001).  Ayrıca hasta grubunda daha fazla kişinin ek hastalığı vardı (p<0,001) ve daha fazla kişi ek ilaç kullanıyordu (p<0,001). Yaş gruplarına göre ayırarak yapılan karşılaştırmalarda, 65 yaş altı grupta uyku bozukluğu (p=0,002), kalp problemleri (p<0,001), diyabet (p<0,001), böbrek sorunları (p<0,001) ve cinsel sorunlar (p=0,006) hasta grubunda daha sık izlenirken, 65 yaş üstü grupta Parkinson (p=0,036) ve karaciğer enzimlerinde yükselme (p=0,022) durumu kontrol grubunda daha sık izlendi.



Sonuç: Literatürde bildirilen yan etkilerin birçoğunun sıklıkları hasta ve kontrol grubunda benzer bulundu. Kalp problemleri, diyabet ve renal problemlerin ise, yaş ve ek hastalığa göre gruplandırılarak yapılan analizlerde dahi hasta grubunda daha sık bulunduğu gözlemlendi. Statinlerin gerçek yarar ve zararlarının belirlenebilmesi için daha geniş kapsamlı gruplarda etkilerinin ölçülmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kolesterol, statinler, dislipidemi, statin yan etkileri

Abstract:
ABSTRACT
Introduction: The incidence of hypercholesterolemia is increasing day by day. The statin group has become the first choice drug in the treatment of hypercholesterolemia and side effects of statins are frequently discussed. In the practice of preventive medicine, demonstrating these adverse effect profile clearly is important. The aim of our study was to compare the side effect profile between the hypercholesterolemic patients who were treated with statin and the patients without hypercholesterolemia. 
Materials and Methods: The study was conducted between January 2017 and February 2018 at Ankara Atatürk Training and Research Hospital outpatient clinics. 262 patients who were diagnosed with hypercholesterolemia and who were taking statin drugs were included in the study group, while 254 individuals without hypercholesterolemia were included in the control group. A structured questionnaire, which was prepared by using the current literature, was applied to the study group by face-to-face interview method. Sociodemographic characteristics, smoking status, chronic illnesses, drugs used, statin use characteristics and possible side effects profile were questioned in the questionnaire form. Statistical analyzes were performed by transferring the data to the IBM SPSS Statistics 21.0 package program.
Results:  Patient and control group were found to be similar in terms of gender (p=0.135) and smoking status (p=0.219), and were found to be different in terms of age group (p<0.001).  In addition, comparing to control group, patient group had more frequent additional disease (p<0.001) and additional medications (p<0.001). In the analyses after dividing the groups by age, in patients under 65 years old, sleep disorders (p = 0.002), heart problems (p <0.001), diabetes (p <0.001), kidney problems (p <0.001) and sexual problems (p = 0.006) were found to be more frequent in patient group. In patients above 65 years old, Parkinson's (p = 0.036) and elevation in liver enzymes (p = 0.022) were seen to be more frequent in control group. 


Conclusion: The frequency of reported side effects in the literature was similar in the patient and control groups. It is observed that heart problems, diabetes and renal problems were more frequent in the patient group, even in the analyzes made by classification according to age and comorbidity. In order to determine the true benefits and harms of statins, their effects should be measured in larger groups.
Keywords:  Cholesterol, statins, dyslipidemia, statins side effects