Antalya yöresine ait bazı Zeybek danslarının ezgi ritim ve hareket analizi
Analysis of some Zeybek dances from Antalya region
Yazar: METİN TOPAL
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ŞENGÜL
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Antalya = Antalya ; Ezgi = Melody ; Halk oyunları = Folk dances ; Ritim = Rhythm ; Ritimanaliz = Rhythmanalysis ; Türk halk oyunları = Turkish folk dances ; Zeybek havaları = Zeybek songs

Özet:
TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı tarandığında Antalya yöresine ait 15 sözsüz eser olduğu görülmektedir. Bu eserlerden 14 adedi zeybek 1 adedi ise Elmalı saz havası olarak kayıtlıdır. Son dönemlerde Antalya ili ve ilçelerinde yapılan alan araştırmalarında yörede icra edilen başka zeybek dans ve müziklerinin olduğu ancak bunların kayıt altına alınmadığı tespit edilmiştir.
Bu araştırmanın amacı, Antalya yöresine ait henüz kayıt altına alınmamış bazı zeybek danslarını kayıt altına almak, bu dansları ezgi, ritim ve hareket açısından analiz etmektir. Kaybolmaya yüz tutan bu kültürel değerlerin tespit edilmesi, ezgi, ritim ve hareket açısından analiz edilerek kayıt altına alınması, kültürel açıdan da önem arz etmektedir. Bu araştırma, nitel araştırma yönteminin kullanıldığı durum çalışması desenli bir araştırmadır. Ayrıca bu araştırmada literatür tarama ve yüz yüze görüşme teknikleri kullanılmıştır.
Araştırmada, Antalya yöresine ait kayıt altına alınmamış 9 adet zeybek dansı tespit edilmiştir. Kaynak kişilerden elde edilen bu zeybek danslarına ait ezgi ve ritimlerin notaları yöresel çalım teknikleri dikkate alınarak yazılmıştır. Yine kaynak kişilerce aktarılan dans hareketleri, ezgi ve ritim notaları ile birlikte bütünlük sağlaması açısından partisyon olarak verilmiştir.
Araştırma sonucunda, Antalya yöresine ait kayıt altına alınmamış 9 adet zeybek dansının makamsal açıdan incelendiğinde, 5 zeybek ezgisinin Hüseyni makamı dizisinde, 3 zeybek ezgisinin Rast makamı dizisinde ve 1 zeybek ezgisinin de Nikriz makamı dizisinde olduğu; aynı danslar ritim açısından incelendiğinde ise 7 tanesinin 9/4'lük usulde, 2 zeybek dansının da 9/8'lik usulde olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
When TRT Turkish Folk Music Repertory is scanned, it is seen that there are 15 non-verbal works belonging to the Antalya region. 14 of these works are recorded as zeybek and 1 as Elmalı saz hava. In recent field studies in Antalya province and its districts, it has been determined that there are other zeybek dances and music performed in the region, but they are not recorded.
The aim of this research is to record some zeybek dances that have not been recorded yet in the Antalya region and to analyze these dances in terms of melody, rhythm and movement. It is also important culturally to identify these cultural values that are on the verge of disappearing, to analyze them in terms of melody, rhythm and movement and to record them. This research is a case study patterned research in which qualitative research method is used. In addition, literature review and face-to-face interview techniques were used in this study.
In the research, 9 unrecorded zeybek dances belonging to the Antalya region were identified. The notes of the melodies and rhythms of these zeybek dances obtained from the source people were written by taking into account the local playing techniques. Again, dance movements conveyed by the source persons, together with the melody and rhythm notes, are given as a score in order to provide integrity.
As a result of the research, when 9 unregistered zeybek dances belonging to the Antalya region are examined in terms of maqam, it is seen that 5 zeybek melodies are in the Hüseyni makam scale, 3 zeybek melodies are in the Rast makam scale and 1 zeybek tune is in the Nikriz makam scale; When the same dances were examined in terms of rhythm, it was found that 7 of them were in 9/4 and 2 Zeybek dances were in 9/8.