Anlatı metinlerinde metin dünyasını belirginleştiren dilsel düzenlemeler
Linguistic arrangements marking the universe of the text in narration texts
Yazar: ÖZGE YARAR
Danışman: DOÇ.DR. LEYLA UZUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Yarar, Özge, Anlatı Metinlerinde Metin Dünyasını Belirginleştiren DilselDüzenlemeler , Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç.Dr.Leyla Uzun, 94 s.ÖZET?Anlatı Metinlerinde Metin Dünyasını Belirginleştiren Dilsel Düzenlemeler? adlı buçalışmanın ilk üç bölümünde yüzey metinlerde aranacak özelliklere ilişkin kuramsal tabanoluşturulmaktadır.Bu amaçla birinci bölümde metin türleri üzerine yapılan tipolojilere yer verilmekte,metin türlerine özgü söylem dilbilgisel özellikler tablolaştırılmaktadır. Bu bölümde ilk olarakBiber 1988'in metin tipolojisi tanıtılmakta ancak bu tipoloji ngilizce metinler temel alınarakoluşturulduğu ve bilgilendirici metin ile olgusal metin ayrımını belirginleştiremediği içinçalışmada Saukkonen 1983'ün tipolojisi temel alınmaktadır. Metin türlerinin ardından anlatısöylemi ve çalışmada incelenen metin türlerinden biri olan kişisel deneyim anlatılarıtanıtılmaktadır.kinci bölümde kiplik/kip ayrımı netleştirilmekte ve metin türleri açısından önemli birinceleme konusu olan gerçeklik ve gerçeklik-dışı kipliklerini içeren yapılara değinilmektedir.Bu bölümde çalışma için temel nitelikli olan bilgisellik kipliği ve alt türleri üzerinde dedurulmaktadır.Üçüncü bölüm Eleştirel Söylem Çözümlemesini ve genel prensiplerini içermektedir.Bu bölümde söylem ile ideoloji ilişkisi açıklanmakta; söylemin ideoloji, ideolojinin de söylemüzerindeki etkileri yer almaktadır. Ayrıca söylemde ideolojiyi belirginleştiren yapılaradeğinilmektedir.Dördüncü bölüm rastlantısal örnekleme yoluyla belirlenen metinlerin ilk üç bölümdeaktarılan özellikler açısından değerlendirildiği bölümdür. Bu bölümde metinler önce söylemdilbilgisel özelliklerine, daha sonra kiplik kodlamalarına göre sorgulanmaktadır. Elde edilenveriler Eleştirel Söylem Çözümlemesi açısından değerlendirilmektedir.Çalışmanın sonuçların aktarılmasıyla ve metinlerin nesnelliğinin yorumlanmasıyla sonbulmaktadır.

Abstract:
Yarar, Özge, Linguistic Arrangements Marking the Universe of the Text in Narration Texts,Master?s Thesis, Advisor: Assoc.Prof. Leyla uzun, 94 p.ABSTRACTTheoretical basis concerning the attributes to be sought in surface texts is formed in the firstthree sections of this study titled "Linguistic Arrangements Marking the Universe of the Textin Narration Texts?.For this purpose, typologies formed on types of texts are given, and discourse grammaticalattributes unique to the types of texts are given in tables in the first section. After the types oftexts, discourse of narration and narrations of personal experience which is one of the types oftexts examined in this study are introduced.In the second section, the distinction of modality/mode is clarified, and structures comprisingreality and non-reality modalities which are an important field of research with regard to typesof texts are mentioned. In this section, modality of informativeness and its sub-types whichare of major importance for this study are deliberated.The third section comprises Critical Discourse Analysis and its general principles. In thissection the relation between discourse and ideology is explained; effects of discourse onideology and ideology on discourse are included. Furthermore, structures marking theideology are explained.The fourth section is the one in which texts determined by means of random sampling areexamined with regard to the attributes explained in the first three sections. In this section,first, texts are examined according to their grammatical attributes, then according to theirmodalities. Acquired data are assessed from the viewpoint of Critical Discourse Analysis.The study is finalized with the quotation of the results and the interpretation of the objectivityof the texts.