Investıgatıon of dılutıon the gypsum ın solutıon of dıammonıum hydrogen phosphate
Jipsin diamonyum hidrojen fosfat çözeltilerinde çözündürülmesinin incelenmesi
Yazar: NURSEL KESKİN
Danışman: PROF. DR. SABRİ ÇOLAK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kimya = Chemistry ; Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Jips (CaSO4.2H2O(k)), Dünya? da ve Türkiye? de bol miktarda bulunan tabii minerallerden biridir. Bu mineralin diamonyum sülfat çözeltilerinde çözündürülmesine rastlanmamıştır.    Jipsin diamonyum sülfat çözeltilerinde çözünme şartlarının ve çözünme kinetiğinin incelenmesi, jips içeren katı atıkların değerlendirilmesine ait çalışmalara ışık tutacaktır.                                         Bu çalışmada jipsin çözünme hızına etki eden diamonyum hidrojen fosfat konsantrasyonu, sıcaklık ve karıştırma hızı parametre olarak seçilmiştir. Yapılan deneysel çalışmalardan, seçilen parametrelerin nasıl etki ettikleri belirlenmiştir. 
Jipsin çözündürülmesi, düşük ve yüksek sıcaklıklar olmak üzere iki kısımda incelenmiştir. Diamaonyum hidrojen fosfat çözeltilerinde jipsin çözünmesine ait reaksiyon aşağıdaki gibi olacağı belirlenmiştir:
 CaSO4.2H2O(k   )+ (NH4)2HPO4(çöz)   CaHPO4.2H2O(k) +(NH4)2.SO4(çöz)   
Jipsin çözünme reaksiyonun, hem düşük ve hem de yüksek sıcaklıklarda, yüzeydeki kimyasal reaksiyonla kontrol edildiği tespit edilmiştir. Düşük sıcaklıklardaki aktivasyon enerjisinin 34.58 kj/mol ve yüksek sıcaklıklardaki aktivasyon enerjisinin 44.45 kj/mol olduğu bulunmuştur. Düşük sıcaklıklarda ve yüksek sıcaklıklarda kimyasal kontrollü olan çözünme olayına ait integre hız ifadeleri sırasıyla,
   =  k1 . e-5159.5/T  .  t          =  k2 . e-5346.8/T  .  t
Şeklinde gösterilebilir. ( not: buradaki k1 ve k2 değerleri diamonyum hidrojen konsantrasyonu, katı/sıvı oranı, karıştırma hızı ve tane boyutuna bağlı sabitlerdir. )

Abstract:
The gpsum mineral that is needed in the World and plenty of Turkey. These minerals dissolve diammonium sulfate solitions were found. Conditions and the dissolutions of gypsum dissolution kinetics diammonium sulfate solutions, will shed light on studies for evaluation of solid waste containing gypsum.
Affecting the dissolution rate in this study gypsum diammonium hydrogen phosphate concentration, temperature and stirring speed parameters are chosenexperimental studies. it was determined that the selected parameter to influence how.
Dissolution of gypsum, including low and high temperatures were investigated in two parts. Diammonium hydrogen phosphate solutions of dissolution reaction of gypsum were determined to be as follows:
CaSO4.2H2O(k   )+ (NH4)2HPO4(çöz)    CaHPO4.2H2O(k) +(NH4)2.SO4(çöz)   
Dissolution reaction of gypsum, both low and high temperatures, the surface chemical reaction control are fixed. Low temperature activation energy of 34.58 kJ / mol, high temperature activation energy of 44.45 kJ / mole was found to be.Event of the dissolution at low temperatures and high temperatures, the chemical control of the integrated rate equations, respectively,
   =  k1 . e-5159.5/T  .  t          =  k2 . e-5346.8/T  .  t
as shown. (note: wherein k1  and k2 values diammonium hydrogen concentration, solid / liquid ratio, stirring speed and on the size of units are constants.)