Türk masallarında ölüm ve yas
Turkish folktale death and mourning
Yazar: SUZAN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ESMA ŞİMŞEK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk edebiyatı = Folk literature ; Masallar = Tales ; Türk masalları = Turkish tales ; Yas = Mourning ; Ölüm = Death

Özet:
Türk halk masallarında "ölüm" ve "yas" ı değerlendirdiğimiz çalışmamız^Glhp* Üç Bölüm, Sonuç ve Bibliyografyadan meydana gelmiştir. "Masal, Ölüm ve Yas Üzerine" adıyla değerlendirdiğimiz "Giriş" bölümünü şu şekilde gruplara ayırdık: I. Masallar Hakkında Genel Bilgi. II. Türk Kültüründe Ölüm ve Yas, III. Halk Anlatmalarında Ölüm ve Yas. "Masallar Hakkında Genel Bilgi" adıyla ele aldığımız bölümde; masalın tanımı ve özellikleri, masal kaynakları, masal inceleme yöntemleri, masal üzerine yapılan akademik çalışmaları ve masallarda ölüm motifi üzerinde durduk. "Türk Kültüründe Ölüm ve Yas" başlığı altmda ise; ölüm ve yas olgularını; geçmişten günümüze Türk dünyası ile Anadolu'ya yerleşimden günümüze kadar olan dönemde ve günümüz Anadolu'sunda geniş bir yelpaze içinde değerlendirdik. "Halk Anlatımlarında Ölüm ve Yas" başlığı altında ise; destanlarımız. Dede Korkut Hikayeleri, halk hikayeleri, efsaneler ve fıkralar göz önünde bulundurularak "ölüm" ve "yas" olguları ele alındı. "Masallarda ölüm" adını verdiğimiz " Birinci Bölüm"; İnsanlarda Ölüm. Hayvanlarda Ölüm ve Olağanüstü Varlıklarda Ölüm şeklinde sınıflandırıldı. "İnsanlarda ölüm"ü çocuklarda ve yetişkinlerde ölüm olmak üzere iki gruba ayrıldıktan sonra yetişkinlerde ölümü kendi içinde sınıflandırdık. (Ecel ile ölen insanlar, cezalandırmak için öldürülen insanlar, vasiye bırakarak ölenler...) "Hayvanlarda Ölüm" ü değerlendirdiğimiz kısımda ecel ile ölen hayvanlar. cezalandırmak için öldürülen hayvanlar gibi alt bölümlere yer verdik. Olağanüstü Varlıklarda Ölüm"ü Devlerde Ölüm, Canavarlarda Ölüm, Perilerde ölüm olmak üzere üç gruba ayırdık. "İkinci Bölüm"de masallarda ölüp-dirilme hadisesini insanlarda, hayvanlarda ve olağanüstü varlıklarda olacak şekilde masal kahramanlarının niteliklerine göre alt gruplara ayırdık. "Masallarda Yas" adım verdiğimiz "Üçüncü Bölüm"de sadece insanlarda ve hayvanlarda yas motifini değerlendirdik, ANAHTAR KELİMELER: Masal, Motif, Ölüm, Yas, Yeniden Dirilme.

Abstract:
The work that I make a profit of death and mouring in Turkish toff/tales is * being / Vr, ' \ > ~\ -*-* from the groups of introduction, three parh, result and bibliography. * **" * >j >* Ak r I divide the entrance part that I make a profit in the name of "About Tales, Death and Mouring" into these groups I. General Knowladge about the Tales II. Death and mouring in Turkish Culture III. Death and Mouring in Folk Tellings. I worked on the definition and the specialities of Tale, the sources of the tale, the methad of studging on Tale the academical workings about the tale and the way ot~ describing the death on this part that I called as "General kowledge about the Tale" I made a profit of death and mouring facts in a abtuse angle in the times of the Turkish world from the past to the present and today; Tukish world with the period of the days that our ancestars come to Anatolia and today's Anatolia on this part that I called as "Death and Mouring in Turkish Culture" I worked on detath and mouring facts by taking our ballads, Dede Korkut tales. Folk tales, Legends and anecdodes into consideration on this part that I colled as "Death and Mouring in Folk telling" I classified the first part that I called as 'The death in Tales" like this: The Dealth in human being, the death in animals and the death in extra ordinary creatures After dividing "The deaht in human being" into two groups which are called the death in childern and the death in adults I classified them an themselves ( Like, the people who die in a normal way, the people who killed as a punishment) I classify the death in extraordinary creatures into these groups: The death in giants, the death in monsters, and the death in fairies In the second paragraph I divide the death and resurrection in tales into the groups of human beings animals and extraordinary creatures as the specialities of the chacracters in tales. I make a profit just for human beings and animals intle third part which is called as "The mouring in Tales" KEY WORDS: Folktale, Motive, Death, Mourning, Resurrection. VI