Bazı mevsimlik süs bitkisi tohumlarının çimlenme ve fide performanslarının iyileştirilmesi
Some seasonal ornamental plant seeds germination and seedling performance improvement
Yazar: EBRU KAVUT
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DUMAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma, bazı yazlık ve kışlık mevsimlik süs bitkisi tohumlarında çimlenme oranını artırmak, çimlenmeyi hızlandırmak ve homojen hale getirmek amacı ile gerçekleştirilmiştir.  Buna paralel olarak da bazı fide kalite özelliklerinin iyileştirilmesi hedeflenmiştir. Denemede yazlık-mevsimlik çiçeklerden olan Catharantus roseus (Pervane Çiçeği), Portulaca grandiflora (İpek Çiçeği) ve Impatiens walleriana (Cam Güzeli) ile kışlık-mevsimlik çiçeklerden olan Dianthus chinensis (Çin Karanfili), Viola wittrochiana (Hercai Menekşe) ve Primula acoulis (Çuha Çiçeği) türlerinin tohumları kullanılmıştır. 
Tohumların kalitesini iyileştirmek amacı ile ekim öncesi kalibrasyon, ön üşütme, hidropriming, humidifikasyon, KH2PO4 ile priming ve PEG-6000 ile osmopriming, KNO3 ve GA3 ile film kaplama, yine KNO3 ve GA3 ile drum priming uygulamaları ile bu uygulamaların kombinasyonlarından yararlanılmıştır.  Belirtilen uygulamalardan sonra yapılan çimlenme testlerinden sonra çimlenme oranı, çimlenme hızı ve çimlenme homojenliği açısından değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirmeler sonucundaher tür için en başarılı 6 uygulama kontrol tohumları ile birlikte fidelik koşullarına aktarılmıştır. Fidelikte torf içerisine yapılan tohum ekimi sonrasında günaşırı sayım yapılarak çıkış oranı, ortalama çıkış zamanı ve çıkış homojenliği değerleri belirlenmiştir. Fide şaşırtma döneminde de bazı fide kalite özellikleri (yaprak sayısı, gövde ve kök uzunluğu, gövde ve kök yaş/kuru ağırlıkları) tespit edilmiştir. 
Çalışma sonunda, çoğu ekim öncesi uygulamanın adı geçen süs bitkisi tohumlarında çimlenme/çıkış özelliklerini iyileştirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Bu açıdan yapılan değerlendirmede yazlık süs bitkilerinden Catharanthus roseus (% 93.00 ve 7.92 gün) ve Impatiens walleriana ( % 88.66 ve 8.68 gün) türü tohumlarında GA3 ile gerçekleştirilen drum priming uygulaması öne çıkmışlardır. Portulaca grandiflora tohumlarında da hem drum priming (GA3) (% 85.33 ve 8.65 gün) hem de priming + film kaplama (polimer + GA3)  (83.33 ve 9.12 gün) uygulamaları yüksek, hızlı ve homojen çıkış sağlamışlardır. Kışlık mevsimlik süs bitkilerinden de Dianthus chinensis için GA3 ile yapılan drum priming uygulaması erken ve homojen çimlenme ( % 91.33 ve 6.45 gün) ve Viola wittrochiana türü tohumlarında ise osmopriming sonrası GA3 ile kaplama yapılan tohumlarda da yüksek çıkış (% 86 ve 7.32 gün) değerleri ile kontrole göre daha hızlı ve homojen çıkış sağladığı saptanmıştır. Fide kalite özellikleri açısından ise söz konusu uygulamalar özellikle fide gerçek yaprak sayısında ve fide gövde uzunluğunda önemli oranlarda iyileşmeler sağlanmıştır.

Abstract:
This study was carried out in order to increase, germination rate, accelerate germination and homogenize in the seeds of some summer and winter seasonal ornamental plant. In parallel, it was aimed to improve the seedling quality characteristics. In the experiment, the seeds of which are summer seasonal ornamental plant of Catharantus roseus, Portulaca grandiflora and  Impatiens walleriana were used and the seeds of which are winter seasonal ornamental plant of Dianthus chinensis, Viola wittrochiana and Primula acoulis were used.
In order to improve the quality of the seeds, calibration, pre-cooling, hydropriming, humidification, priming with KH2PO4 and PEG-6000, film coating with KNO3 and GA3 which are plant growth regulator, drum priming with KNO3 and GA3 and combinations of these applications were utilized. After the mentioned applications, germinetion rate, mean germination time and germination homogeneity were evaluated with germination tests. As a result of these evoluations, the six most successful applications for each species were transferred to the seedling conditions together with the control seeds. The emergence rate, mean emergence time and emergence homogeneity values were determined by every other day counting in the seedlings. Some seedling quality characteristics (number of leaves, stem and root length, stem and root wet / dry weights) were determined.
At the end of the study, it was determined that many pre-planting treatments were effective in improving germination / emergence characteristics of said ornamental plant seeds. In this evaluation, it was emphasized that drum priming performed with GA3 on the seeds of the summer ornamental plants Catharanthus roseus (93.00% and 7.92 days) and Impatiens walleriana (88.66% and 8.68 days). Portulaca grandiflora, drum priming (GA3) (85.33% and 8.65 days) as well as priming + film coating (polymer + GA3) (83.33 and 9.12 days) applications have provided high, fast and homogeneous emergence. Drum priming application with GA3 for Dianthus chinensis , one of the winter seasonal ornamental plants, yielded early and homogenous germination (91.33% and 6.45 days) and coated GA3 after osmopriming, for seeds of Viola wittrochiana (86 % and 7.32 days) were compared with control. It was determined that it shows fast and homogeneous emergence. In terms of seedling quality characteristics, significant improvements have been observed in the actual count of leaves and seedling stem length.