18 yaş altı çocuğu olan annelerin, çocuğuna human papillomavirus aşısını yaptırma kararını etkileyen faktörler kız ve erkek çocukları için birbirinden farklı mıdır? /
Yazar: GÖZDE AKDENİZ
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı on sekiz yaş altı çocuğu olan annelerin, çocuklarına human papillomavirus aşısını yaptırma kararını etkileyen faktörlerin kız ve erkek çocuklar açısından değerlendirilmesidir.  
Yöntem: Araştırma DEÜ Eğitim ASM'lerde on sekiz yaş altı çocuğu olan 400 anne ile yürütüldü. Öncelikle annelere, literatür taramasıyla hazırlanmış bir bilgi formu sunuldu. Ardından, çocuklarına HPV aşısı yaptırma kararlarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla Dünya Sağlık Örgütü'nün Aşılama ile İlgili Stratejik Danışma Grubu (SAGE) tarafından tanımlanan aşı tereddüdü nedenleri (kendine güven, kolaylık ve karar)  temel alınarak oluşturulan bir anket uygulandı. Araştırma kesitsel analitik bir çalışmadır. Katılımcılar rastgele sayılar tablosu kullanılarak 
seçilmiştir.  Veriler, çeşitli istatistiksel testler (tanımlayıcı istatistikler, kikare, regresyon analizi) kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma, etik kurul onayı alınarak gerçekleştirilmiştir ve katılımcılardan yazılı onam alınmıştır.  
Bulgular: Araştırma, HPV aşısı karar alma sürecinde çocuğun cinsiyetinin belirleyici bir etken olduğunu ortaya koymuştur. Kız çocuklarına aşı yaptırma eğilimi, erkek çocuklara kıyasla daha yüksek bulunmuş ve kız çocuk sahibi annelerin HPV'nin kanserle ilişkili riskleri hakkında daha fazla bilgiye sahip oldukları saptanmıştır. Sosyoekonomik faktörler de karar üzerinde etkili olmuş; üniversite mezunu ve gelir durumu iyi olan annelerin, diğer gruplara kıyasla daha yüksek aşı kabul oranına sahip olduğu belirlenmiştir. Sağlık profesyonellerinden alınan öneriler, özellikle uzman 
doktor ve aile hekimlerinin tavsiyeleri, annelerin kararlarını olumlu yönde etkilemiştir. Basın ve sosyal medya içeriklerinin ise karar üzerinde anlamlı bir etkisi görülmemiştir. Annelerin yan etki endişeleri önemli bir bariyer oluştururken, bu endişelerin erkek çocuk annelerinde daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, erkek çocuk annelerinin HPV'nin erkeklerdeki sağlık riskleri konusunda bilgi eksikliği nedeniyle, erkek çocuklar için aşı yaptırma eğiliminin düşük olduğu saptanmıştır. 
Sonuç:Bu çalışma, HPV aşısı yaptırma kararının çocukların cinsiyeti, ailelerin  sosyoekonomik ve eğitim düzeyi ile sağlık profesyonellerinden alınan öneriler gibi faktörlerden etkilendiğini göstermiştir. Özellikle erkek çocukların aşılanmasına yönelik farkındalığın düşük olduğu ve HPV'nin her iki cinsiyette de kansere karşı etkili koruma sağladığını vurgulayan bilgilendirme programlarının gerekliliği belirlenmiştir. Aşı tereddüdünün azaltılması ve kabul oranlarının artırılması için annelere yönelik bilgilendirme kampanyalarının yaygınlaştırılması ve aşının güvenilirliğine dair farkındalık oluşturulması kritik önemdedir. Bu tür yaklaşımların, HPV ile ilişkili morbidite ve mortalite oranlarında anlamlı bir azalma sağlayacağı öngörülmektedir. 
Anahtar kelimeler: HPV aşısı, cinsiyet farkındalığı, kanser, kanser önlemede aşı, aşı 
tereddüdü

Abstract:
Aim: This study aims to investigate factors influencing mothers' decisions to vaccinate their children under 18 against human papillomavirus (HPV) and whether these factors vary by the child's gender. HPV vaccination is essential for preventing HPV-related cancers, yet parental decision-making may be shaped by gender-based perceptions of HPV risk. Identifying these influences can guide targeted public health efforts to improve vaccine uptake. 
Methods: Methods: The study was conducted with 400 mothers of children under the age of 18 at DEU Education Family Health Centers. Initially, a literature-based information form was presented to the participants. Subsequently, a questionnaire was administered to evaluate the factors influencing their decision to vaccinate their children against HPV. This questionnaire was developed based on the vaccine hesitancy factors (confidence, convenience, and decision-making) defined by the World Health Organization's Strategic Advisory Group of Experts (SAGE) on Immunization. The study employed a cross-sectional analytical design, and participants were selected using a random numbers table. Data were analyzed using various statistical tests, including descriptive statistics, chi-square tests, and regression analysis. The study was conducted following ethical approval, and written informed consent was obtained from all participants. Results: Findings reveal that child gender significantly impacts maternal decisions on HPV vaccination, with higher willingness to vaccinate daughters than sons. Mothers of daughters showed greater awareness of HPV's cancer risks, particularly for cervical cancer. Socioeconomic factors, including higher maternal education and income levels, were associated with greater vaccine acceptance. Healthcare recommendations, especially from family physicians and specialists, positively influenced decisions for both genders. Media information on HPV did not significantly affect vaccine decisions. Concerns over vaccine side effects were a barrier, particularly among mothers of sons, linked to lower awareness of HPV related risks for males. 
Discussion: The study highlights the impact of gender and sociodemographic factors on HPV vaccination decisions, emphasizing the need for gender-neutral public health messaging to address misconceptions. Educational programs that stress HPV vaccination's protective benefits for both genders could help bridge awareness gaps. Increasing understanding of the vaccine's safety and broad protective effects is essential for reducing vaccine hesitancy. 
Conclusion: HPV vaccine decisions are influenced by the child's gender, maternal education, socioeconomic status, and healthcare guidance. Enhanced awareness of the vaccine's benefits for both genders and targeted education could significantly increase HPV vaccination rates, ultimately reducing HPV-related morbidity and mortality. 
Keywords: HPV vaccine, gender awareness, cancer, vaccination in cancer prevention, vaccine hesitancy