Kanser dirençli genlerin kemirici türlerindeki seleksiyonunbelirlenmesi
Determination of selection of cancer resistance genes in rodent species
Yazar: SALVA ALIZADEH FARAHMAND
Danışman: PROF. DR. FERHAT MATUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Microtus = Microtus ; Nannospalax nehringi = Nannospalax nehringi

Özet:
Bu tez çalışmasında, iki memeli türü olan Nannospalax ve Microtus üzerindeki
pozitif ve negatif seleksiyonun genetik etkileri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Onspesifik gen (Stk11, Apc, Brca1, Brca2, Tp53, Axın1, Nfe2l2, Wt1, Mlh1 ve Chek2)üzerinde yapılan analizlerle bu genlerin pozitif mi yoksa negatif seleksiyonaltındamı olduğu belirlenmiş ve bu seleksiyon baskılarının genetik çeşitlilik ve adaptasyonsüreçlerine olan etkileri araştırılmıştır. DN/DS oranları hesaplanarak, genlerinevrimsel baskılar altında nasıl değişim gösterdiği ve bu değişimlerin biyolojikişlevler üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Negatif seleksiyonun etkisi altında olan genler, fonksiyon bozan mutasyonlarınelenmesiyle genom stabilitesini ve hücresel fonksiyonları koruyan kritik biyolojikişlevler için önem taşımaktadır. Bu genlerdeki düşük DN/DS oranları, bu işlevlerinmutasyonlardan korunarak stabil kaldığını göstermektedir. Pozitif seleksiyon altında olan genler ise, çevresel stres faktörlerine uyumsağlamayeteneği kazandıran adaptif değişiklikler göstermektedir. Bu tür genlerdeki yüksekDN/DS oranları, bu adaptif değişikliklerin evrimsel avantaj sağladığını
göstermektedir. Nannospalax ve Microtus türleri, farklı çevresel koşullara uyumsağlamayetenekleriyle dikkat çekmektedir. Nannospalax, yeraltı yaşamına uyumsağlarken, Microtus ise soğuk iklimlere karşı adaptasyon göstermektedir. Bu türleringenetikyapısındaki evrimsel baskılar, pozitif ve negatif seleksiyonun rolünü açıkça ortayakoymaktadır. Negatif seleksiyon, hücresel işlevlerin düzgün çalışmasını sağlayarakbu türlerin sağlığını ve hayatta kalma yeteneklerini korurken, pozitif seleksiyonçevresel değişikliklere hızlı yanıt vermelerini sağlamaktadır. Bu çalışma, Nannospalax ve Microtus türlerinin genetik yapısını şekillendirenevrimsel baskılar hakkında anlayışımızı artırmakta ve bu türlerin adaptasyonstratejileri hakkında derinlemesine içgörüler sunmaktadır. Pozitif ve negatifseleksiyonun bu türlerin genetik yapısındaki etkilerini inceleyerek, genetikevrimindinamiklerini daha iyi anlamamıza olanak tanımaktadır. Bu bulgular, butürlerinevrimsel biyolojisi ve genetik çeşitliliği hakkında değerli bilgiler sunmaktadır. Anahtar kelimeler:Pozitif Seleksiyon, Negatif Seleksiyon, DN/DSOranı, Nannospalax, Microtus, Evrimsel Adaptasyon, Genom Stabilites

Abstract:
In this thesis, the genetic impacts of positive and negative selectionontwomammalian species, Nannospalax and Microtus, are thoroughly examined. Analyseson ten specific genes (Stk11, Apc, Brca1, Brca2, Tp53, Axın1, Nfe2l2, Wt1, Mlh1andChek2) determined whether these genes are under positive or negative selectionandinvestigated the effects of these selection pressures on genetic diversityandadaptation processes. By calculating DN/DS ratios, the evolutionary pressuresonthese genes and their implications for biological functions were analyzed. Genes under negative selection are critical for maintaining genomic stabilityandcellular functions by eliminating function-impairing mutations. The lowDN/DSratios in these genes indicate that their functions are preserved and remainstabledespite mutations. On the other hand, genes under positive selection exhibit adaptive changes that
provide the ability to cope with environmental stress factors. High DN/DSratiosinthese genes demonstrate that these adaptive changes confer an evolutionaryadvantage. Nannospalax and Microtus species are notable for their ability to adapt to different
environmental conditions. Nannospalax adapts to subterranean life, while Microtusadapts to cold climates. The evolutionary pressures on the genetic structures of thesespecies clearly highlight the roles of positive and negative selection. Negativeselection ensures the proper functioning of cellular processes, maintaining the healthand survival capabilities of these species, while positive selection enables rapid responses to environmental changes. This study enhances our understanding of the evolutionary pressures shapingthegenetic structure of Nannospalax and Microtus species and provides deepinsightsinto their adaptation strategies. By examining the impacts of positive and negative selection on the genetic structure of these species, it allows for a better understandingof the dynamics of genetic evolution. These findings provide valuable informationonthe evolutionary biology and genetic diversity of these species. Keywords: Positive Selection, Negative Selection, DN/DS Ratio, Nannospalax, Microtus, Evolutionary Adaptation, Genomic Stability