Epilepsi hastalarında hastalığı gizleme, damgalanma veöz yönetim arasındaki ilişki
The relationship between disease concealment stigmatizationand self-management in patients with epilepsy
Yazar: MEDİNE YÜCESOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM CANBOLAT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma epilepsi hastalarında hastalığı gizleme, damgalanma ve özyönetim arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma Mayıs-Ağustos 2023 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi nöroloji polikliniğine başvuran, araştırma kriterlerini karşılayan 143 hasta ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Epilepsi Gizleme Ölçeği", "Epilepsi Damgalama Ölçeği" ve "Epilepsi Öz Yönetim Ölçeği" kullanılarak yüz yüze anket yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmanın verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiklerden, bağımsız örneklem t testinden, tek yönlü varyans analizinden, gruplar arasındaki fark incelemesi için Bonferroni'den, Tamhane's T2 testinden, pearson korelasyon analizinden ve çoklu doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda hastaların %46.9'unun 40 yaş ve üzeri, %60.8'inin kadın, %38.5'inin eğitim durumunun ilköğretim ve %31,5'inin epilepsi tanı yılının 11-20 arasında olduğu saptanmıştır. Hastaların epilepsi gizleme ölçek puanı 36,74±12,75, epilepsi damgalama ölçek puanı 51,93±7,64 ve epilepsi öz yönetim ölçek puanı 145,55±9,40 olduğu saptanmıştır. Epilepsi gizleme ile epilepsi damgalama ölçek puanları arasında pozitif yönde (r=0,166, p=0,047) ve epilepsi gizleme ile epilepsi öz yönetim ölçek puanları arasında negatif yönde (r=-0,182, p=0,029) ilişki olduğu belirlenmiştir. Epilepsi damgalama ile öz yönetim güvenlik yönetimi alt boyut ölçek puanları arasında (r=0,171, p=0,042) pozitif yönde, öz yönetim yaşam tarzı yönetimi alt boyut ölçek puanları arasında negatif yönde ilişki saptanmıştır (r=-0,219,p=0,009). Araştırmanın sonucunda hemşirelerin epilepsi hastalarının öz yönetimlerinin geliştirilebilmesi için öz yönetim üzerinde etkili olan hastalığı gizleme ve damgalanma açısından değerlendirmeleri göz önünde bulundurması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted as a descriptive and relationship-seeking study to determine the relationship between hiding the disease, stigma, and self-management in epilepsy patients. The research was conducted with 143 patients who applied to the neurology outpatient clinic of Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital between May and August 2023 and met the research criteria. The data of the study were collected by face-to-face survey method using the "Introductory Information Form," "Epilepsy Concealment Scale," "Epilepsy Stigma Scale," and "Epilepsy Self-Management Scale." While evaluating the data of the study, descriptive statistics, independent sample t-test, one-way analysis of variance, Bonferroni to examine the difference between groups, Tamhane's T2 test, Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis were used. As a result of the research, it was determined that 46.9% of the patients were 40 years old and over, 60.8% were women, 38.5% had primary education, and 31.5% had epilepsy diagnosis years between 11 and 20. The patients' epilepsy concealment scale score was 36.74±12.75, epilepsy stigmatization scale score was 51.93±7.64, and epilepsy self-management scale score was 145.55±9.40. It was determined that there was a positive relationship between epilepsy hiding and epilepsy stigma scale scores (r=0.166, p=0.047) and a negative relationship between epilepsy hiding and epilepsy self-management scale scores (r=-0.182, p=0.029). A positive relationship was found between epilepsy stigma and self-management safety management sub-dimension scale scores (r=0.171, p=0.042), and a negative relationship was found between self-management lifestyle management sub-dimension scale scores (r=-0.219, p=0.009). As a result of the research, it is recommended that nurses consider evaluations in terms of hiding and stigmatizing the disease, which has an impact on self-management, in order to improve the self-management of epilepsy patients.