Öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye ve örgütsel tükenmişlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigaton of the relationship between teachers' perceptions of positive psychological capital and organizational burnout
Yazar: ZÜBEYİR YAZICI
Danışman: PROF. DR. SELDA POLAT HÜSREVŞAHİ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul tükenmişliği = School burnout ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Tükenmişlik = Burnout ; Örgütsel tükenmişlik = Organizational burnout ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye algıları ile tükenmişlik algıları arasındaki ilişki incelenmiştir.  İlişkisel tarama modelindeki bu araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Zonguldak ili ve ilçelerinde bulunan kamu ilkokul ve ortaokul kurumlarında görev yapan 365 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada, basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri "Pozitif Psikolojik Sermaye Ölçeği" ve "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, t-Testi, ANOVA, korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma, öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye algılarının çok yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca öğretmenlerin genel pozitif psikolojik sermaye algı düzeyleri, cinsiyet,  yaş ve mesleki kıdeme göre anlamlı olarak farklılaşmazken, pozitif psikolojik sermayenin alt boyutlarında cinsiyet ve yaşa göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Araştırma, öğretmenlerin tükenmişlik algılarının düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Öğretmenlerin genel tükenmişlik algısı, cinsiyet, yaş ve mesleki kıdeme göre anlamlı düzeyde farklılık göstermektedir. Araştırmanın korelasyon analizi öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye algıları ile tükenmişlik algıları arasında ters yönlü anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir.  Pozitif psikolojik sermaye ile tükenmişliğin alt boyutlarından olan duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma arasında negatif yönlü, düşük düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Yine pozitif psikolojik sermaye ile tükenmişliğin diğer alt boyutu olan düşük kişisel başarı arasında negatif yönlü, orta düzeyde ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada, pozitif psikolojik sermaye algısının, örgütsel tükenmeyi anlamlı biçimde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgularına dayanılarak, öğretmenlerin sahip olduğu pozitif psikolojik sermaye algısını artırmaya yönelik önlemlerin alınmasının tükenmişlik algısını azaltmaya yardımcı olacağı söylenebilir.

Anahtar Sözcükler: Pozitif psikolojik sermaye, tükenmişlik, öğretmen

Abstract:
In this study, the relationship between teachers' positive psychological capital perceptions and their burnout perceptions was investigated. The sample of this research in the relational survey model consists of 365 teachers working in public primary and secondary schools in Zonguldak province and its districts in the 2021-2022 academic year. Simple random sampling method was used in the study. Research data were collected with the "Positive Psychological Capital Scale" and the "Maslach Burnout Scale". Arithmetic mean, t-Test, ANOVA, correlation analysis and regression analysis were used in the analysis of the data. The research shows that teachers' positive psychological capital perceptions are at a very high level. In addition, while teachers' general positive psychological capital perception levels do not differ significantly according to gender, age and professional seniority, they differ significantly according to gender and age in the sub-dimensions of positive psychological capital. The research shows that teachers' burnout perceptions are at a low level. The general burnout perception of teachers differs significantly according to gender, age and professional seniority. Correlation analysis of the study showed that there is a significant inverse relationship between teachers' positive psychological capital perceptions and teachers' burnout perceptions. There is a negative, low and significant relationship between positive psychological capital and emotional exhaustion and depersonalization, which are sub-dimensions of burnout. Besides, a negative, moderate and significant relationship was found between positive psychological capital and low personal achievement, which is another sub-dimension of burnout. In the study, it was concluded that positive psychological capital perception significantly predicted organizational burnout. Based on the research findings, it can be concluded that taking measures to increase teachers' positive psychological capital perception will help reduce the perception of burnout.

Keywords: Positive psychological capital, burnout, teacher.