Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine yönelik tutum ve algıları
Attitudes and perceptions of social studies teacher candidates towards values education
Yazar: BÜŞRA AKMAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE MEMİŞOĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitsel değerler = Educational values

Özet:
Araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine yönelik tutum ve algılarını çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmada nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma (mixed methods) yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim öğretim döneminde Türkiye'nin yedi bölgesinden birer üniversite örneklem olarak belirlenerek yürütülmüştür. "Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Değerler Eğitimine Yönelik Tutum ve Algıları" başlıklı araştırmada öğretmen adaylarının tutumlarını belirlemek için Filiz Çetin (2018) tarafından geliştirilen "Değer Eğitimi Tutum Ölçeği" 1029 Sosyal Bilgiler öğretmen adayına uygulanmıştır. Ölçek 31 sorudan oluşan 3 faktörlü bir yapıdadır. Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine yönelik algılarını belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından 11 sorudan oluşan "Görüşme Formu" 70 adaya uygulanmıştır. Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının tutumlarının bazı değişkenler açısından anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla SPSS Paket program kullanılarak Ki-Kare Kruscal Wallis H testi, Kolmogorov ve Shapiro Wilk's testi, Mann Whitney U testi uygulanmıştır. Araştırmada Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değer eğitimine yönelik tutum düzeyleri yüksektir. Öğretmen adaylarının yaşadıkları bölge, eğitim gördükleri üniversite, STK üyeliği, öğrenci kulübü üyeliği, sınıf düzeyi, cinsiyet, akademik not ortalamaları değişkeni açısından değerler eğitimi tutum düzeylerinde farklılık olduğu görülmüştür. Anne-baba eğitim düzeyi, ekonomik durum değişkeninde anlamlı farklılık görülmemiştir. Araştırmanın nitel boyutunun analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Bu kapsamda MAXQDA programı kullanılarak nitel veriler analiz edilmiştir. Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değer ve değerler eğitimi tanımlamaları ve önemi, değerler eğitimini etkileyen faktörler, 2018 Sosyal Bilgiler öğretim programı açısından değerler eğitimi, Sosyal Bilgiler dersi kapsamında değerler eğitimi ve değer aktarımı, Sosyal Bilgiler dersinde etkili değerler eğitimi, üniversite açısından değerler eğitimi, öğretmenlik uygulaması kapsamında değerler eğitimi, değerler eğitiminde yaşanan problemler ve çözüm önerilerine ilişkin algılarına ait bulgulara yer verilmiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Değerler, Değerler Eğitimi, Sosyal Bilgiler, Tutum, Algı, Sosyal Bilgiler öğretmen adayları

Abstract:
The aim of the study is to examine the attitudes and perceptions of pre-service social studies teachers towards values education in terms of various variables. In the study, mixed methods method was used in which quantitative and qualitative data were used together. In the quantitative dimension of the study, maximum variation sampling was used among purposive sampling methods. In the qualitative dimension of the study, criterion sampling, one of the purposive sampling methods, was used. The research was conducted by determining one university from each of the seven regions of Turkey as a sample. In the study titled "Attitudes and Perceptions of Prospective Social Studies Teachers Towards Values Education", the "Value Education Attitude Scale" developed by Filiz Çetin (2018) was applied to 1029 prospective Social Studies teachers to determine the attitudes of prospective teachers. The scale has a 3-factor structure consisting of 31 questions. In order to determine the perceptions of pre-service Social Studies teachers towards values education, the "Interview Form" consisting of 11 questions was applied to 70 candidates. Chi-Square Kruscal Wallis H test, Kolmogorov and Shapiro Wilk's test, Mann Whitney U test were applied using SPSS Package program to determine whether the attitudes of pre-service Social Studies teachers show significant differences in terms of some variables. In the study, the attitudes of pre-service social studies teachers towards value education are high. It was seen that there was a difference in the level of attitudes towards values education in terms of the region where the prospective teachers live, the university where they study, NGO membership, student club membership, grade level, gender, academic grade point averages. There was no significant difference in the education level of the parents and the economic status variable. Descriptive analysis was used to analyze the qualitative dimension of the study. In this context, qualitative data were analyzed using MAXQDA program. Findings related to the perceptions of pre-service Social Studies teachers on the definitions and importance of values and values education, factors affecting values education, values education in terms of the 2018 Social Studies curriculum, values education and value transfer within the scope of Social Studies course, effective values education in Social Studies course, values education in terms of university, values education within the scope of teaching practice, problems in values education and solution suggestions were included.

KEYWORDS: Values, Values Education, Social Studies, Attitude, Perception, Social Studies Teacher Candidates