Kimyasal harp maddesi tespit/teşhis sistemlerinin incelenmesi ve sistem seçimine yönelik yöntem geliştirilmesi
Examination of chemical warfare agent detection / diagnosis systems and developing methods for system selection
Yazar: UĞUR GÜLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜRDAL GÖKERİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ OZAN YAĞMUROĞLU
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies
Dizin: KBRN = CBRN ; Kimyasal maddeler = Chemical materials ; Kimyasal silahlar = Chemical weapons ; Tespit = Detection ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
KBRN harp maddeleri/silahları kullanımı yasaklanmış olsa da gerek yakın tarihten örnekler, gerekse teknolojik gelişmeler tehdidin devam ettiğini göstermektedir. Bu kapsamda KBRN savunmasının hazırlanması ve geliştirilmesi gerekmektedir. Aralarında en kolay üretilebilcek ve ulaşılabilecek olan kimyasal harp maddeleri aynı zamanda tarihte en çok kullanlan KBRN harp maddesi olmuştur. KBRN savunmasında kullanılan yöntem ve araçlar değerlendirildiğinde KBRN savunmasında olay öncesi, olay esnasında ve sonrasında kullanımı sebebiyle tespit ve teşhis sistemleri kritik öneme haizdir. Dünyada farklı ülke, kurum ve firmaların ürettiği çeşitli özelliklerde algılama sistemleri bulunmaktadır. Çalışmada bu sistemlerin neler olduğu çalışma prensipleri, performans özellikleri ve seçimlerini etkileyen kriterler incelenmiştir. Kimyasal harp maddesi algılama sistemlerinin seçimine yönelik kullanım amaçları dikkate alınarak 3 farklı grup hazırlanmıştır. TOPSİS çok kriterli karar destek sistemi kullanılarak gupların tercih sıralaması oluşturulmuştur. Oluşan sıralama grupların ihtiyaçları ile karşılaştırılmış ve sonucun tutarlı olduğu görüldüğünden faydalı olacağı değerlendirilmiştir. Bu kapsamda dedektör ihtiyacı olan kurum ve kuruluşların kullanması için seçim kriterleri ve 3 grup için ağırlıklandırmaları kapsayan dedektör seçim metodu önerilmiştir. Oluşturulan 3 farklı grupta farklı performans özellikleri önceliklendirilerek KHM tespit/teşhis sistemleri arasında kıyaslama yapılmıştır. KHM algılayıcı bir sistem tedarik edileceği zaman geliştirilen performans kıyaslama tablolarından yararlanılabileceği değerlenirilmektedir.

Abstract:
Although the use of CBRN agents / weapons has been banned, both recent examples and technological developments show that the threat continues. In this context, CBRN defense needs to be prepared and developed. The chemical warfare agents which can be easily produced and reached among them, have also been the most used in the history. When methods and tools used in CBRN defense are evaluated, the importance of detection and diagnosis systems are critical due to their use before, during and after the CBRN event. There are various types of detection systems produced by different countries, institutions and companies in the world. In the study, the criteria according to which this systems should be chosen is examined. Subsequently, 3 groups who have differrent needs were identified according to their duties. Preference ranking of the groups was created by using TOPSIS multi-criteria decision support system. The ranking obtained was compared with the needs of the groups and it was evaluated that it would be beneficial as it was seen that the result was consistent. In this context, the detector selection method, which includes selection criteria and weightings for 3 groups, has been proposed for use by institutions and organizations that need detectors. In addition, the order of choice made for 3 groups was evaluated and it was determined that IMS based detectors provided superiority in comparison. Within the scope of the result obtained, in the case of producing detectors in our country, it is proposed to develop systems based on the IMS method.