Nebevî tenkîd üslûbu ve usûlü
Criticized the method and style of the prophet
Yazar: FATMA ÇİMEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİ HOŞAB
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nebevi = Prophethood ; Sünnet = Sunna ; İslamiyet = Islam

Özet:
Günümüz Türkçesi'nde "eleştiri" kelimesiyle karşılık bulan tenkîd bir söz, fiil veya eserin kötü taraflarını ortaya koyarak onu daha iyiye yönlendirme çabası olarak tanımlanabilir. Tenkîd insanlığın kendini geliştirmesi adına her alanda herkes için gerekli bir eylemdir. Ancak tenkîd hem yapılışı (yapıcı/yıkıcı) hem sonuçları (müspet/menfi) bakımından iki uçlu bir eylem olduğundan gelişigüzel yapılmaması gerekir. Bu çalışma da tenkîdde bir ölçü belirlemek adına, her alanda insanlığa örnek olan Hz. Muhammed'in (s.a.v) tenkîd konusunda da insanlara örnek olması gerektiği düşüncesinden hareketle ortaya çıkmıştır.

Araştırma kısaca şu safhalardan geçerek hazırlanmıştır: öncelikle tenkîd kelimesi sözlük ve ıstılah yönlerinden ilgili kaynaklardan incelenmiş, tenkîdin Kur'an'ın muhtevasında yer alan örnekleri kısaca tahlil edilmiş,

tenkîd konusuyla ilgili hadisler temel kaynaklardan derlenerek

derlenen bu hadislerin nasıl yorumlandığı temel kaynakların şerhleri taranarak tesbit edilmiş daha sonra hadisler kısımlarına ayrılarak sınıflandırma yapılmış ve ilgili başlıklar altında, derlenen ilmî materyaller değerlendirilerek ulaşılan neticeler ortaya konmuştur.

Bu araştırma neticesinde kısaca şu sonuçlar ortaya çıkmıştır. Hz. Peygamber (s.a.v) hayatın her alanında olduğu gibi tenkîd konusunda da insanlığa örnek olarak birtakım usûl ve ölçüler ortaya koymuştur. Buna göre tenkîd bir amaca yönelik ve Allah rızası gözetilerek yapılmalıdır. Tenkîdde hedef hiçbir zaman kişi değil davranışlar veya nesneler olmalıdır. Bir tenkîd yapılırken kendisine tenkîd yöneltilen kişinin akıl ve bilgi seviyesi göz önünde bulundurulmalıdır. Çözümsüz konulara gereksiz yere tenkîd yapılmamalı, çözümü mümkün konularda ise çözümüyle birlikte tenkîd yapılmalıdır. Ayrıca menfi tenkîdin yanı sıra yerine göre müspet tenkîd de yapılarak tenkîdin sadece olumsuz yönde bir faaliyet olmadığı unutulmamalıdır.



Anahtar Kelimeler: Tenkîd, sünnet, üslûp, usûl.

Abstract:
Tenkîd in today's turkish language finds the corresponds criticism. The cristicism describe bad side of act, achivement by revealing it as better to direct the effort. The critism necessary for improve humanity. Critism is bipolar action. First way construction of the critism second way results of the topic. So reviewer must be careful. In this study in order to determine a measure of the criticisms, all areas of the Prophet an example to humanity. Muhammad (s.a.v) in the thought that it must be an example to people about criticisms emerged transaction.

Additionally, research has been prepared through the following steps briefly. The word first examined criticisms of the sources of the dictionary and terms related aspects, Located in Quran samples were analyzed in establishing the criticism. Hadith compiled on the subject of the main criticisms source determine how the commentary was compiled by scanning the main source of the interpretation of these hadiths are divided into sections and then the hadith was classified under their respective headings, compiled scientific material has been demonstrated by evaluating the results achieved.

Finally, This research result is briefly revealed the following results. Hz. The Prophet (s.a.v) concerning criticisms as in all areas of life as an example of humanity has revealed a number of procedures and measures. Accordingly, considering the criticisms should be made for a purpose and the approval of God. Target of critism is behavior and object, not people. The other important thing is criticisms directed at the person's mind and the knowledge of. Unresolved issues should not be made unnecessarily criticisms, criticisms solution should be made possible with the solution to the issue in.


Key Words : Criticise, tradition, wording, method.