Yeni araştırmalar ışığında Eski Çağ'da Bingöl
Ancient Age of Bingöl in the light of recent researches
Yazar: ALİCAN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR ÖZDEMİR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bingöl, Doğu Anadolu'nun Yukarı Fırat Bölümü'nde yer almaktadır. Bingöl, tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar çeşitli topluluklar tarafından yoğun olarak iskân edilmiştir. Coğrafi olarak engebeli ve dağlık bir alandan oluşan Bingöl Bölgesi'nde daha çok toplulukların geçim kaynağını hayvancılık oluşturur. Ayrıca bölgede Murat Nehri ve etrafındaki küçük ovalar, tarıma müsait alanlar da bulunmaktadır. Özellikle son yıllarda yapılan kazılarda Erken Tunç Çağı'na ait karbonize tohum tanelerinin bulunması, buğday ve arpa gibi temel ihtiyaç ürünlerinin topluluklar tarafından yetiştirildiğini ve yerleşimlerde depolandığını göstermektedir. Bingöl'de son yıllarda yapılan kazılar sonucunda en erken tarih Erken Tunç Çağı'na ait yaşam izleri tespit edilse de, Bingöl'ün ve çevresinin volkanik bir araziye ve dolayısı ile yoğun bir obsidyen kaynağına sahip olması, prehistorik dönemlerden itibaren insanlar tarafından tercih edilen bir bölge olduğunu düşündürmektedir. Obsidyen, Neolitik Dönem' den Demir Çağı'na kadar toplulukların gündelik ihtiyaçlarını karşıladığı vaz geçilmez önemli bir değiş-tokuş araçlarından biridir. Bu bakımdan Elazığ-Malatya-Bingöl ovaları zinciri içerisinde yer alan bölgenin, tarih öncesi dönemlerinin yeni bulgular ışığında tekrar ele alınması ve eskiçağ tarihinde önemli bir boşluğu dolduracağı düşünülmektedir.    
Yeni Araştırmalar Işığında Tarih Öncesi Dönemde Bingöl adlı yüksek lisans çalışmam dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde bölgenin tarihsel yapısından bahsedilmiştir. İkinci Bölümde bölgenin fiziki coğrafyası ve iklimsel özelliklerini tanıtıldıktan sonra, Üçüncü Bölümde Bingöl hakkında Eski çağ dönemine ait yapılan araştırmalardan bahsedilmiştir. Dördüncü Bölümde ise bölgede günümüze kadar tespit edilebilen dönemi yansıtan yerleşkeler, mezarlar, arkeolojik kalıntılar ve bulgular sunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Bingöl, Eski Çağ, Tarih, Demir Çağı.

Abstract:
Bingöl is located in the Upper Euphrates Region in Eastern Anatolia. Bingöl has been densely inhabited by various communities from since prehistoric times. In the Bingöl Region, which consists of a geographically rugged and mountainous area, animal husbandry is the livelihood of the communities. In addition, there are Murat River and small plains around it and areas suitable for agriculture in the region. Finding carbonized seed grains from the Early Bronze Age, especially in recent excavations, shows that basic needs products such as wheat and barley were grown by communities and stored in settlements. Although the earliest traces of life belonging to the Early Bronze Age have been identified as a result of the excavations carried out in Bingöl in recent years, the fact that Bingöl and its surroundings have a volcanic land and therefore an intense obsidian source makes it a region preferred by people since prehistoric times. Obsidian is one of the indispensable means of exchange that meets the daily needs of communities from the Neolithic Period to the Iron Age. In this regard, it is thought that the prehistoric periods of the region, which is located in the chain of Elazig-Malatya-Bingöl plains, will be reconsidered in the light of new findings and will fill an important gap in ancient history. 
My master's study titled Ancient Age of Bingöl in the Light of New Research consists of four parts. In the first chapter, the historical structure of the region is mentioned. After introducing the physical geography and climatic features of the region in the second chapter, the Ancient Period researches about Bingöl are mentioned in the third chapter. In the fourth chapter, settlements, tombs, archaeological remains and findings reflecting the period that can be detected in the region until today are presented.
Keywords: Bingöl, Ancient History, History, Iron Age.