Obsesif kompulsif bozukluk tanısı almış bireylerde bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve özyeterlilik düzeyi ile obsesif kompulsif bozukluk tanısı almamış bireylerde bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve özyeterlilik düzeyinin karşılaştırılması
Comparing self-efficacy levels and cognitive emotion regulation strategies in individuals diagnosed with obsessive-compulsive disorder, and self-efficacy levels and cognitive emotion regulation strategies in individuals not diagnosed with obsessive-compulsive disorder
Yazar: OĞUZ ŞENER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışma, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) tanısı alan bireylerde özyeterlilik düzeyleri ve bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile OKB tanısı almayan bireylerde özyeterlilik düzeyleri ve bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin karşılaştırılmasını amaçlamıştır. Bununla birlikte bazı sosyodemografik özelliklerin etkisi olup olmadığının incelenmesi hedeflenmiştir.
Araştırmanın örneklemini T.C. Üsküdar Üniversitesi NP İstanbul Nöropsikiyatri Hastanesi Feneryolu Polikliniği'ne ayaktan başvuran, OKB tanısı almış 18-60 yaş aralığındaki 40 gönüllü katılımcı ile bu katılımcılara sosyodemografik özellikler açısından denk ve herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan 40 sağlıklı ve gönüllü kontrol grubunu oluşturmuştur. İki gruba da Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu (BGOF), Sosyodemografik Veri Formu, Yale-Brown Obsesyon ve Kompulsiyon Ölçeği, Genel Özyeterlilik Ölçeği (GÖYÖ) ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği (BDDÖ) uygulanmıştır.
Verileri analiz ederken betimsel ve ileri istatistik teknikler kullanılmıştır. Veri analizi için SPSS 24.0 programı kullanılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik dağılımlarının belirlenmesi amacıyla betimsel istatistikler yapılmıştır. Deney gruplarının ölçek ve alt ölçeklerinin ilişkilerinin karşılaştırılması için Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Deney grubunun ölçek ve alt ölçek puanlarının yaş, eğitim ve gelir açısından karşılaştırılmasında Kruskall Wallis testi kullanılmıştır. Katılımcıların ölçek ve alt ölçeklerinin cinsiyet ve kardeş sayısı ilişkilerinin karşılaştırılması için Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubunun özyeterlilik ölçek ve alt ölçek puanları Wilcoxon testi ile karşılaştırılmıştır.
Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; psikiyatrik tanı almamış bireylerde özyeterlilik düzeyleri ile obsesif kompulsif bozukluk tanısı almış bireylerde özyeterlilik düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark saptanmıştır. Özyeterlilik puanı deney grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur (p<0.001). Obsesif kompulsif bozukluk tanısı almış bireylerin adaptif olmayan bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında kabul edilen kendini suçlama stratejisi ve yıkım stratejisini kullanımı psikiyatrik tanı almayan gruba göre bu stratejilerin kullanımında farklılık bulunmuştur. Kendini suçlama puanı deney grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur (p<0.001). Yıkım puanı kontrol grubunda deney grubuna kıyasla anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur (p=0.002). 
Psikiyatrik tanı almayan bireylerin adaptif bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında yer alan pozitif yeniden gözden geçirme ve plana tekrar odaklanma stratejilerinin, obsesif kompulsif bozukluk tanısı almış bireylerde kullanımında bir fark saptanmıştır. Plana tekrar odaklanma puanı kontrol grubunda deney grubuna kıyasla anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur (p=0.018). Pozitif yeniden gözden geçirme puanı deney grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur (p=0.002).
Araştırmanın korelasyon analizleri incelendiğinde; özyeterlilik toplam puanı ile pozitif yeniden gözden geçirme, plana tekrar odaklanma, arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Özyeterlilik toplam puanı ile kendini suçlama, düşünceye odaklanma ve felaketleştirme (yıkım) arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmada özyeterlilik, OKB ve BDD alt ölçeği boyutlarının yaş, eğitim, gelir durumu ilişkisi incelenmiştir. Test sonuçlarında bu değişkenlerle ölçeklerin herhangi birisinin puanlarıyla istatistikçe anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. BDD alt ölçeği boyutlarından kabul etme, bakış açısına yerleştirme ve diğerlerini suçlama stratejilerinin kullanımında kontrol ve deney grubu arasında istatistikçe anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. 
OKB tanısı almış bireylerin özyeterlilik düzeyleri ve bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile ilgili yapılacak çalışmaların hastaların tedavi süreçlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, Genel Özyeterlilik, Bilişsel Duygu Düzenleme

Abstract:
This study aimed to compare self-efficacy levels and cognitive emotion regulation strategies in individuals diagnosed with obsessive-compulsive disorder, and self-efficacy levels and cognitive emotion regulation strategies in individuals not diagnosed with obsessive-compulsive disorder. In addition, it was aimed to examine whether some sociodemographic characteristics had an effect.
The sample of the study is T.C. 40 volunteers between the ages of 18-60 who applied to Üsküdar University NP Istanbul Neuropsychiatry Hospital Feneryolu Outpatient Clinic and were diagnosed with OCD, and 40 healthy volunteers, who were equivalent to these participants in terms of sociodemographic characteristics and without any psychiatric diagnosis, constituted the control group. The Informed Consent Form (BGOF), the Sociodemographic Data Form, the Yale-Brown Obsession and Compulsion Scale (YBOCS), the General Self-Efficacy Scale (GSE), and the Cognitive Emotion Regulation Scale (CERQ) were administered to both groups.
Descriptive and advanced statistical techniques were used while analyzing the data. SPSS 24.0 program was used for data analysis. Descriptive statistics were made to determine the sociodemographic distributions of the participants. Spearman correlation test was used to compare the relationships between scales and subscales of the experimental groups. The Kruskall Wallis test was used to compare the scale and subscale scores of the experimental group in terms of age, education and income. The Mann-Whitney U test was used to compare the gender and number of siblings of the scales and subscales of the participants. Self-efficacy scale and subscale scores of the experimental and control groups were compared with the Wilcoxon test.
According to the results obtained in the research; A statistically significant difference was found between the levels of self-efficacy in individuals with no psychiatric diagnosis and the level of self-efficacy in individuals diagnosed with obsessive-compulsive disorder. Self-efficacy score was significantly higher in the experimental group compared to the control group (p <0.001). The use of self-blame strategy and catastrophizing strategy, which are accepted among non-adaptive cognitive emotion regulation strategies of individuals diagnosed with obsessive-compulsive disorder, was found to be different in the use of these strategies compared to the group without psychiatric diagnosis. Self-blame score was significantly higher in the experimental group compared to the control group (p <0.001). The catastrophizing score was significantly higher in the control group compared to the experimental group (p = 0.002).
A difference was found in the use of positive refocusing and refocus on plannig, which are among the adaptive cognitive emotion regulation strategies of individuals with no psychiatric diagnosis, in individuals diagnosed with obsessive-compulsive disorder. refocus on plannig score was found to be significantly higher in the control group compared to the experimental group (p = 0.018). positive refocusing score was found to be significantly higher in the experimental group compared to the control group (p = 0.002).
When the correlation analysis of the research is examined; It has been determined that there are significant positive correlations between self-efficacy total score and positive refocusing, refocusing the plan. It was found that there were significant negative correlations between self-efficacy total score and self-blame, rumination and catastrophizing.
In the study, the relationship between self-efficacy, OCD and CERQ subscale dimensions of age, education, and income was examined. In the test results, no statistically significant difference was observed between these variables and the scores of any of the scales. No statistically significant difference was observed between the control and experimental groups in the use of the strategies of acceptance, putting into perspective and blaming others among the dimensions of the CERQ subscale.
It is thought that studies on the self-efficacy levels and cognitive emotion regulation strategies of individuals diagnosed with OCD will contribute to the treatment processes of the patients.

Keywords: Obsessive Compulsive Disorder, General Self-Efficacy, Cognitive Emotion Regulation