Kayseri il merkezinde lise öğrenimi gören gençlerin içecek tüketim alışkanlıkları ve vücut ağırlığıyla ilişkisi
Relationship between beverage consumption habits and body weight of the high school students who live in Kayseri
Yazar: BAHAR KARADAVUT
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Ergenler = Adolescents ; Kayseri = Kayseri ; Lise öğrencileri = High schools students ; Obezite = Obesity ; Vücut ağırlığı = Body weight ; İçecekler = Beverages

Özet:
ÖZETAraştırma Kayseri il merkezinde lise öğrenimi gören gençlerin içecek tüketim alışkanlıkları, içecek gereksinimlerini karşılama durumları ve bu durumun vücut ağırlığıyla olan ilişkisini değerlendirmek amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Araştırmaya 14-18 yaş aralığında %50.0'si kız, %50.0'si erkek olmak üzere 600 lise öğrencisi alınmıştır. Öğrencilerin demografik ve kişisel bilgileri, antropometrik ölçümleri, içecek tüketim sıklık ve miktarları, 24 saatlik besin ve içecek tüketimleri incelenmiştir. Verilerin normallik testleri için Shapiro-Wilks analizi, ikiden fazla nicel değişkenlerin karşılaştırmasında Kruskal-Wallis varyans analizi ve iki nitel değişkenin karşılaştırılmasında Ki-kare analizleri kullanılmıştır.Araştırmaya katılan tüm öğrencilerin BKİ değerlerine göre %68.8'inin vücut ağırlıkları normal, %13.3'ü hafif şişman, %7.3'ü şişman ve %7.7'si zayıf olarak tespit edilmiştir. Hafif şişmanlık ve şişmanlık oranının erkeklerde %15.7 ve %10.0 iken, kızlarda ise %11.0 ve %4.7 olduğu ve cinsiyete göre vücut ağırlığındaki değişmelerin anlamlı olduğu görülmüştür. (p<0.05). Evde yaşayan birey sayısının artışıyla BKİ değerlerinde azalma olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ailesinde şişman birey bulunan öğrencilerde hafif şişmanlık veya şişmanlık sorununun daha yüksek oranda olduğu bulunmuştur (p<0.05). Çalışmada özel okula giden öğrencilerde hafif şişmanlık ve şişmanlık oranı (%35.8) devlet okuluna giden öğrencilerden (%16.9) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Öğrencilerin çoğunluğunun (%73.0) yemek ihtiyaçlarını okul kantininden karşıladığı ancak yemekhanede yemek yiyenlerde şişmanlık oranının daha fazla olduğu görülmüştür (p<0.05). Öğrencilerin günlük ortalama su tüketimi arttıkça ağırlık, BKİ ve bel çevresinin de anlamlı olarak arttığı, ancak diğer içeceklerin tüketimleriyle böyle bir ilişki bulunmadığı saptanmıştır (p>0.05). Normal BKİ değerine sahip öğrencilerin su haricindeki diğer içecekleri, hafif şişman ve şişman öğrencilere göre daha sık tükettikleri görülmüştür. Araştırmaya katılan öğrencilerin günlük olarak en sık tükettikleri içecekler sırasıyla demleme siyah çay (%67.0), süt (%29.2), kola (%17.1), hazır meyve suyu (%13.0) ve ayran (%10.0) olarak bulunmuştur.Sonuç olarak araştırmada adölesanların su dışındaki içecek tüketimleri ile vücut ağırlıkları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamasına rağmen, adölesanların sık tekrarlanan beslenme eğitimleri ile bilinçlendirilerek şişmanlığa sebep olan enerji değeri yüksek, besin değeri düşük olan yiyecek ve içecekleri daha az tercih etmeleri sağlanmalıdır.Anahtar Kelimeler: Adölesan, , lise öğrencileri, içecekler, şişmanlık

Abstract:
ABSTRACTThe study was done in order to evaluate the drink consumption habits, the state of meeting of beverages needs and its relationships with body weight of young people taking high school education in Kayseri. 600 students composed of 50% male and 50% female ages from 14 to 18 enrolled the study. Students' demographic and personal information, anthropometric measurements, beverage consumption frequency and quantity, 24-hour food and beverage consumption were examined. Shapiro-Wilks analysis for normality test of the data, Kruskal-Wallis variance analysis for more than two comparisons of quantitative variables and for comparison of two qualitative variables chi-square analysis were used.According to the BMI of all body weight of 68.8% is normal, 13.3% is overweight, 7.3% is slightly overweight and 7.7% is thin. Slightly overweight and obesity rate for men were 15.7% and 10.0%, for girls 11.0% and 4.7% and changes in body weight according to gender were found as significant (p<0.05). With the increase in the number of individuals living at the same home BMI reduction was determined (p<0.05). Students having overweight or obesity problems in the families were found to have higher rates of being slightly overweight or obese (p<0.05). Slightly overweight and obesity rate for private school students (35.8%) were found significant higher compare to public school students (16.9%, p <0.05). The majority of students (73.0%) were meeting the food needs using the school canteen and the rest using dining halls, but those had higher rate of obesity (p <0.05). Weight, BMI and waist circumference also significantly increased with the increases in students average daily water consumption, but could not find any similar correlation with consumption of other beverages (p> 0.05). It is determined that students with normal BMI values consume water and other beverages more often than slightly overweight and obese students. The most frequently consumed beverages on a daily basis for participant students are found as black tea (% 67.0), milk (29.2%), coke (17.1%), ready-made fruit juice (13.0%) and buttermilk (10.0%).As a result, although there were no significant relationships between adolescents drink consumption except water and body weight, awareness about not to consume obesity causing higher energy and lower nutritional value containing food can be provided by giving adolescents often repeated nutrition education.Key Words: Adolescent, beverages, high school students, obesity