Türkiye'de vergi mükelleflerine yönelik elektronik vergi uygulamalarının vergi uyumu üzerindeki etkileri: Balıkesir ili örneği
The effects of electronic tax applications for taxpayers in Turkey on tax compliance: The example of Balıkesir province
Yazar: FATMA AKKAŞ
Danışman: PROF. DR. HAYAL AYÇA ŞİMŞEK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Elektronik vergilendirme sistemi = Electronic taxation system ; Sayısallaştırma = Digitization ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi uyumu = Tax compliance ; Vergiler = Taxes

Özet:
Küreselleşme ile birlikte bilgi ve iletişim teknolojileri kamu politikası süreçlerinde etkin bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu gelişme dijitalleşme ve e-Devlet gibi temel kavramları kamu kurumlarının gündemine getirmiştir. e-Devlet politikası ile kamu kurumlarının sunduğu hizmetler elektronik ortamda sunulmaya başlanmıştır. Özellikle ABD, İngiltere, Çin gibi bilgi ve iletişim teknolojilerine yatırım yapan ülkelerde e-Devlet uygulamaları kamu politikalarının belirlenmesinde etkin bir politika aracı olarak kullanılmaya başlamış ve dijital dönüşümün merkezine vergi idareleri konulmuştur.
Türkiye'de Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi idaresinin dijitalleşme süreci kapsamında ilk olarak 1998 yılında Vergi Dairesi Tam Otomasyon Projesi (VEDOP)'ni başlatmıştır. Bu projeyi e-Beyanname, e-Fatura, e-Defter, e-Tahsilat, e-İnternet Vergi Dairesi/İnteraktif Vergi Dairesi gibi diğer elektronik vergi uygulamaları (e-Vergi uygulamaları) projeleri takip etmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığının teknolojik yenilikleri yakından takip etmesi ve e-Vergi uygulamalarını hayata geçirmesi oldukça güzel çalışmalardır. Ancak bir vergi sisteminin başarılı olması için yeterli değildir. Mükelleflerin e-Vergi uygulamalarına yönelik tutumları, kabul düzeyleri ile bu uygulamaların vergi uyumu üzerindeki etkileri oldukça da önemlidir.
Bu çalışmanın amacı; Gelir İdaresi Başkanlığının vergi mükelleflerine yönelik yapmış olduğu e-Vergi uygulamalarını açıklamak, bu uygulamaların vergi uyumu üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve e-Vergi uygulamalarının Balıkesir ili mükellefleri üzerindeki etkisini anket sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda araştırmaktır.
Anket uygulaması 995 katılımcı ile gerçekleştirilmiş, ancak 95 katılımcının anketi bazı sorularda iki cevap seçeneğinin işaretlenmesi, bazı sorularda ise hiç cevap seçeneklerinin işaretlenmemesi vb. sebeplerle değerlendirmeye alınmamıştır. Anket sonucunda elde edilen verilerin analiz sonuçlarına göre, katılımcıların demografik özellikleri ile e-Vergi uygulamalarına bakış açıları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığı, bununla birlikte e-Vergi uygulamalarına ilişkin performans beklentisi, çaba beklentisi, güven algısı ve kolaylaştırıcı koşul değişkeninin davranışsal tutum değişkeni üstünde pozitif bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With globalization, information and communication technologies have begun to be used effectively in public policy processes. This development has brought basic concepts such as digitalization and e-Government to the agenda of public institutions. With the e-Government policy, the services offered by public institutions started to be offered in electronic environment. Especially in countries that invest in information and communication technologies such as the USA, England and China, e-Government applications have started to be used as an effective policy tool in determining public policies, and tax administrations have been placed at the center of digital transformation.
In Turkey, the Revenue Administration initiated the Tax Office Full Automation Project (VEDOP) for the first time in 1998 within the scope of the digitalization process of the tax administration. This project was followed by other electronic tax applications (e-Tax applications) projects such as e-Declaration, e-Invoice, e-Ledger, e-Collection, e-Internet Tax Office/Interactive Tax Office.
It is a very good work for the Revenue Administration to follow technological innovations closely and implement e-Tax applications. However, it is not enough for a tax system to be successful. Taxpayers' attitudes towards e-Tax applications, their acceptance levels and the effects of these applications on tax compliance are very important.
The aim of this study; To explain the e-Tax applications of the Revenue Administration for taxpayers, to evaluate the effects of these applications on tax compliance, and to investigate the effects of e-Tax applications on the taxpayers of Balıkesir province in line with the data obtained as a result of the survey. 
The survey application was carried out with 995 participants, but the survey of 95 participants required two answer options to be marked in some questions, no answer options in some questions, etc. reasons were not taken into account. According to the results of the analysis of the data obtained as a result of the survey, there is no statistically significant difference between the demographic characteristics of the participants and their perspectives on e-Tax applications, however, the performance expectation, effort expectation, trust perception and facilitating condition variable related to e-Tax applications are above the behavioral attitude variable. It was concluded that there is a positive effect.