Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genotiplerinde tuzluluğun fide gelişimi üzerine etkisi
Effect of salinity on seedling growth of bean (Phaseolus vulgaris L.) genotypes
Yazar: BURCU SEYMEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖNDER
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemizin farklı bölgelerinden toplanan ve yabancı menşeli 28 adet fasulye genotipinin fide gelişimi dönemlerindeki tuza dayanıklılıklarının test edilerek ümitvar genotiplerin ortaya konulması amaçlanan bu araştırma 2014 yılında, Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne ait cam seralarda Tesadüf Parselleri deneme Desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Her tekerrürde bir tuz ve bir kontrol olmak üzere iki saksıda çalışılmış ve toplam 168 saksıda deneme kurulmuştur. Araştırma kapsamında yapılan ölçüm ve gözlemlerin tamamı istatistiksel olarak önemli çıkmış olup, genotipler arasında tuza tolerans bakımından farklılıklar tespit edilmiştir.
Fasulye genotiplerine uygulanan tuz sonucu, Amerikan Çalısı, Ayşe Kadın, Ünal Tarım, Red Kidney, Akman-98, Önceler-98 ve Şehirali-90 numaralı genotipler 1-1,67 sıkala değerleri ile kontrol uygulamalarına göre en az etkilenen genotipler olmuştur. Buna rağmen Akman-98 (özel şirket), Sıra Fasulye, Beyaz Horoz, Noyanbey-98 ve Yunus-90 4 ve üzeri sıkala puanı alarak tuz uygulamalarından en fazla etkilenen genotipler olarak görülmüştür. Ayrıca araştırma kapsamında tespit edilen değişim değerleri (%); sürgün uzunluğu için 1.50 ile -76.14, bitkide yaprak sayısı için 2.91 ile -41.84, yaprakçık alanı için 27 ile -39, yeşil aksam yaş ağırlığı için 32.03 ile -61.05, yeşil aksam kuru ağırlığı için 6.90 ile -68.45, kök yaş ağırlığı için -7.74 ile -75.12, kök kuru ağırlığı için -12.77 ile -76.15, kök uzunluğu için 9.34 ile -40.38, kök boğazı çapı için 7.94 ile -19.95, klorofil miktarı için -11.35 ile -41.82, tuza tolerans için 31.55 ile 106.90, yeşil aksam Na içeriği için 14.08 ile 106.28, kök Na içeriği için 1926.99 ile -0.77, yeşil aksam K içeriği için 89.42 ile -13.94, kök K içeriği için 268.38 ile -92.44, yeşil aksam Ca içeriği için 155.75 ile -29.50, kök Ca içeriği için 75.00 ile -77.95, yeşil aksam Mg içeriği için 318.83 ile -33.81, kök Mg içeriği için 88.26 ile -73.80, yeşil aksam Cl içeriği için 76.67 ile 290.48 ve kök Cl içeriği için 620 ile 3900 değerleri arasında değişim göstermiştir.
Araştırma sonucunda tuza tepkileri belirlenen genotipler dikkate alınarak, yapılacak çalışmalarda ülkemizde geniş bir varyasyon gösteren kuru fasulye genotiplerinin değerlendirilmesine ihtiyaç duyulduğu söylenebilir.

Abstract:
Present research was conducted to determine the salt tolerant dry bean seedlings of 28 dry bean genotypes. The trial was set up according to the Randomized Plots Design with three replications in Selcuk University Agricultural Faculty greenhouse. In each replications, one salt application and one control pot were used which made up in 168 pots. 
Dry bean genotypes with tagged Amerikan Çalısı, Ayşe Kadın, Ünal Tarım, Red Kidney, Akman-98, Önceler-98 and Şehirali-90 were the least salt affected compared with control by the 1.0-1.67 scala values. Additionally, the genotypes with tagged Akman-98, Sıra Fasulye, Beyaz Horoz, Noyanbey-98 and Yunus-90 4were determined as the most salt sensitive. The values (%) in the research changed between 1.50 and -76.14 for shoot length, 2.91 and -41.84 for number of leaves per plant, 27 and -39 for leafless area, 32.03 to -61.05 for green part wet weight, 6.90 and -68.45 for green part dry weight, -7.74 and -75.12 for root wet weight, 12.77 and -76.15 for root dry weight, 9.34 and -40.38 for root length, 7.94 and -19.95 for root neck diameter, -11.35 and -41.82 for chlorophyll content, 31.55 and 106.90 for salt tolerance, 14.08 and 106.28 for green part Na content, 1926.99 and -0.77 for root Na content, 89.42 and -13.94 for green part K content, 268.38 and -92.44for root K content, 155.75 and -29.50 for green part Ca content, 75.00 and -77.95 for root Ca content, 318.83 and -33.81 for green part Mg content, 88.26 and -73.80 for root Mg content, 76.67 and 290.48 for green part Cl content, 620 and 3900 for root Cl content.       
In conclusion is need to evaluation of the dry bean genotypes that show a wide range in Turkey consideren the present results.