Kırılgan Beşli ülkelerinde slumpflasyon olgusu ve panel logit yaklaşımı ile tahmini
Forecasting the phenomenon of slumpflation in Fragile Five countries using panel logit approach
Yazar: NURAN AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. HALİL TUNALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
1973 Petrol krizine kadar genel olarak enflasyon ile işsizlik arasında ters yönlü ilişkinin varlığı kabul edilmekteydi. Ancak 1973 petrol krizi ile negatif büyüme oranı, yüksek işsizlik ve yüksek enflasyonu meydana gelmiş ve iktisadi kabuller tekrardan sorgulanmıştır. 1973 petrol krizi ile stagflasyon ve slumpflasyon kavramlarını iktisadi literatüre girmiştir. Bu çalışmada temel iktisadi olgular arasında iktisadi krizi en çok tetikleyen slumpflasyon kavramına, görüldüğü ülkelere ve bu olguya etki eden makroekonomik göstergelere yer verilmiştir. Ayrıca gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomilerinde meydana gelen slumpflasyonun hangi politikalar ile önlenebileceğine değinilmiştir. Bu doğrultuda 1991-2021 yılları arasında Kırılgan Beşli ülkelerindeki slumpflasyon olgusunu etkileyen makroekonomik göstergeler, Panel Logit modeli kullanılarak tahmin edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulguları desteklemek amacıyla, Panel Logit modeli yanında Genelleştirilmiş Lineer Model yöntemi kullanılmıştır. Her iki tahmin yöntemiyle yapılan analizlerde, slumpflasyonu etkileyen değişkenin büyüme olduğu tespit edilmiştir. Büyüme oranındaki düşüşün slumpflasyonu arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar yapılan literatür çalışmaları ile uyumludur.  
İktisadi teori ve analiz bulgular 1973 Petrol krizi ve COVID-19 süreci ile değerlendirildiğinde, ülkelerin büyüme süreçleri enerjiye olan bağımlılıkları ve bu bağımlılıkların arza dayalı krizlere yol açtığı sonucuna ulaşılmıştır. Enerji bağımlılığına ek olarak ülkelerin verimlilik problemleri, uluslararası düzeyde üretim ve taşımacılık faaliyetleri, kur riski ve ülkelerin cari açıkları gibi birçok iktisadi faktör bir araya geldiğinde sürdürülebilir ve kalıcı büyüme olumsuz etkilenmektedir. Özellikle enerji arzına olan bağımlılık, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ülkelerin ödemeler dengesini ve kırılganlığını negatif yönde etkilemektedir. Bu nedenle ülkelerin iktisadi şartlarına uygun para ve maliye politikaları uygulamalarının yanı sıra alternatif enerji kaynaklarına yönelmesi ve teknolojik gelişmeler ile uyumlu yurtiçi üretim faaliyetlerine odaklanarak kalıcı ve sürdürülebilir büyümeyi hedeflenmelidir.
Bu araştırma, 1973 petrol krizi ve COVID-19 gibi küresel etkisi geniş olan iktisadi dönemlerde ortaya çıkan "slumpflasyon" olgusunu geniş perspektiften ele alınmış ve bu kapsamda kırılgan ülkelerin slumpflasyon olgusuna verdikleri tepkileri derinlemesine analiz ederek literatüre katkı sağlamaktadır.

Abstract:
Until the 1973 oil crisis, there was a generally accepted inverse relationship between inflation and unemployment. However, the 1973 oil crisis led to the emergence of negative growth rates, high unemployment, and high inflation, prompting a reexamination of economic assumptions. The concepts of stagflation and slumpflation entered the economic literature as a result of the 1973 oil crisis. This study focuses on slumpflation, which is considered one of the fundamental economic phenomena most triggering economic crises, the countries where it has been observed, and the macroeconomic indicators influencing this phenomenon. Furthermore, it discusses the policies that can prevent slumpflation in both developed and developing economies. In this regard, macroeconomic indicators affecting slumpflation in the fragile five countries between 1991 and 2021 are estimated using the Panel Logit model. To support the findings obtained from the study, the Generalized Linear Model method is also employed. The analyses conducted using both estimation methods identify that the variable affecting slumpflation is growth, with a decrease in the growth rate leading to increased slumpflation. These results are consistent with existing literature studies.
When economic theory and analysis findings are evaluated in the context of the 1973 oil crisis and the COVID-19 pandemic, it is concluded that countries' growth processes are affected by their dependency on energy and the supply-based crises resulting from this dependency. In addition to energy dependence, various economic factors such as productivity issues, international production and transportation activities, exchange rate risk, and countries' current account deficits negatively impact sustainable and lasting growth when combined. Particularly, dependence on energy supply and fluctuations in energy prices adversely affect countries' balance of payments and fragility. Therefore, countries should aim for sustainable and lasting growth by implementing monetary and fiscal policies tailored to their economic conditions, as well as shifting towards alternative energy sources and focusing on domestically compatible production activities aligned with technological developments. 
This research provides a comprehensive perspective on the phenomenon of "slumpflation," which emerges during economically tumultuous periods with global ramifications such as the 1973 oil crisis and COVID-19. It contributes to the literature by conducting an in-depth analysis of the responses of fragile countries to the phenomenon of slumpflation.