Tahtalı içme suyu barajı havzasında iklim ve arazi örtüsü değişikliği senaryoları altında su erozyonunun modellenmesi
Modeling of water erosion under climate and land cover change scenarios in Tahtalı drinking water reservoir catchment
Yazar: ÖZDEN ÖNCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ GÜL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik–Hidroloji ve Su Kaynakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Arazi örtüsü = Grand cover ; Su erozyonu = Water erosion ; Yüzey hidrolojisi = Surface hydrology ; İklim değişikliği = Climate change ; İçme suyu kaynakları = Drinking water sources

Özet:
İzmir kentinin önemli içmesuyu kaynaklarından biri olan Tahtalı Barajı, sediment ve su kirliliği yüklerine karşı korunması büyük önem taşımaktadır. Bunun dâhilinde evrensel bir problem olan iklim değişikliği, birçok olumsuz etkileri beraberinde getirmekte, değişen hava koşulları nedeniyle erozyon etkilerini arttırmaktadır. Sunulan çalışmada baraj havzasında erozyon Üniversal Toprak Kayıpları Eşitliği (USLE) modeli ile mekânsal analizler yapılarak taşınım ve birikim yapan toprak miktarları günümüz koşulları ve ilerleyen yıllardaki değişen iklim koşulları altında hesaplanmış ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Öncelikle havzaya ait yağış verileri temin edilerek, USLE yağış aşındırma faktörü (R) hesaplanmıştır. Baraj havzasına dair toprak örtüsü, toprağın permeabilite ve granülometre bilgileri Avrupa Toprak Veritabanı'ndan temin edilerek toprak aşınabilirlik faktörü (K) hesaplanmıştır. Baraj havzasına ait, yerel yönetimlerden temin edilen sayısal paftalar aracılığıyla oluşturulan havza yükselti modeli ile arazinin sahip olduğu topoğrafik özellikler göz önünde bulundurularak eğim ve eğim uzunluğu (LS) faktörleri hesaplanmıştır. Bir diğer parametre olan bitki amenajman faktörü (C) hesabında, CORINE arazi örtüsü haritalarından ayırt edilen bitki örtüsü sınıfları esasında (C) faktörü dağılım haritası oluşturulmuştur. İklim değişikliği etkileri sonucu yağış aşındırma faktöründe ve ayrıca bitkisel örtü değişiminden dolayı bitki amenajman faktöründeki tahmini değerler yeniden belirlenmiş ve USLE modelinde bu yeni değişkenler kullanılarak gelecek dönem erozyon miktarı hesaplanmıştır. Çalışma bulguları, havza ölçeğinde günümüz koşullarına göre gelecek dönem iklim değişikliği sonucu toprak erozyonunda önemli değişimlerin yaşanacağı söz konusu olmaktadır.

Abstract:
Tahtalı Dam, which is one of the important drinking water resources of the city of İzmir, is of great importance to be protected against sediment and water pollution loads. Within this, climate change, which is a universal problem, brings many negative effects and increases the effects of erosion due to changing weather conditions. In the presented study, it was aimed to calculate and comparatively evaluate the amount of soil transported and accumulating under today's conditions and the changing climatic conditions in the following years by making spatial analyzes with the erosion Universal Soil Loss Equation (USLE) model in the dam basin. First of all, precipitation data from the meteorological stations in the basin were obtained and the USLE precipitation erosion factor (R) was calculated. The soil cover, soil permeability and granulometry information of the dam basin were obtained from the European Soil Database and the soil erosive factor (K) was calculated. The slope and slope length (LS) factors of the dam basin were calculated by taking into account the topographic characteristics of the land with the basin elevation model created through the digital maps obtained from the local governments. In the calculation of the vegetation management factor (C), another parameter, the (C) factor distribution map was created on the basis of the vegetation classes distinguished from the CORINE land cover maps. The estimated values in the precipitation erosion factor as a result of the effects of climate change and also in the vegetation management factor due to the vegetation cover change were re-determined and the amount of erosion in the future period was calculated by using these new variables in the USLE model. The findings of the study indicate that there will be significant changes in soil erosion as a result of climate change in the future, according to current conditions at the basin scale.