Firmaların nakit tutma düzeylerini etkileyen faktörler: BİST'te sektörler arası bir karşılaştırma
The determinants of corporate cash holdings: A comparison between sectors in BIST
Yazar: BOĞAÇHAN SERTUĞ GÜMRÜKÇÜ
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN ÇAM
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, Borsa İstanbul'da listelenen farklı sektörlerdeki firmaların nakit tutma düzeylerini etkileyen faktörleri analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırma, firmaların nakit yönetimi stratejilerini etkileyen içsel ve dışsal faktörlerin sektörel farklılıklarını incelemektedir. Bu kapsamda, firma büyüklüğü, karlılık, likidite, borç düzeyleri ve yatırım harcamaları gibi içsel faktörler ile ekonomik belirsizlik dönemleri ve sektörel farklılıklar gibi dışsal faktörlerin nakit tutma düzeyleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmanın örneklemi 2000-2022 yılları arasında toplam 383 firma ve 4393 firma-yılı gözleminden oluşmaktadır. Analiz yöntemi olarak, değişen varyans ve otokorelasyon probleminin yanı sıra yatay kesitsel bağımlılık problemi durumunda da sapmasız ve tutarlı sonuçlar ortaya koyabilen Driscoll-Kraay dirençli standart hatalar panel veri tahmin yöntemi kullanılmıştır. Genel örneklem üzerinde elde edilen bulgulara göre, Türkiye'de finans sektörü dışındaki firmaların, ortalama olarak, kârlılık, PD/DD, likidite, satış büyümesi, dağıtılmayan kâr oranları arttıkça nakit tutma düzeyleri de artmaktadır. Ayrıca firmalar pandemi döneminde nakit rezervlerini artırmışlardır. Bununla birlikte, firmaların, ortalama olarak, büyüklük, kaldıraç, çalışma sermayesi ve sabit sermaye yatırımları arttıkça da nakit tutma düzeyleri azalmaktadır. Son olarak, tez çalışmasının temel amacı doğrultusunda döngüsel tüketici ürünleri, döngüsel olmayan tüketici ürünleri, elektrik, gaz ve su hizmetleri, endüstriyel üretim, enerji, gayrimenkul, sağlık, teknoloji ve temel materyaller sektörleri bazında ayrı ayrı yapılan analizlerde yukarıda sayılan bazı faktörler sektörlere göre anlamlılıklarını devam ettirirken bazı sektörler de ise istatistiksel olarak anlamlılıklarını kaybetmişlerdir. Bu durum, sektörlere göre nakit tutma düzeylerini etkileyen faktörlerin farklılık göstermesi açısından çalışmanın önemli bulgusu olarak dikkat çekmektedir. Sektör bazında yapılan bu analizler, her sektörün kendine özgü dinamiklerinin ve piyasa koşullarının, firmaların nakit tutma stratejilerini nasıl etkilediğini ortaya koymaktadır. Genel olarak, tez çalışmasının sonuçları, firmaların nakit yönetimi stratejilerinin belirleyicilerinin sektörlere göre değişebileceğini göstermektedir. Bu bulgular, finans yöneticileri ve yatırımcılar için önemli çıkarımlar sunmakta ve sektörel bazda yapılacak olan nakit yönetimi stratejilerinin önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This study aims to analyze the factors affecting the cash holding levels of firms in different sectors listed on Borsa Istanbul. The research examines the sectoral differences of internal and external factors influencing the cash management strategies of firms. In this context, the effects of internal factors such as firm size, profitability, liquidity, debt levels, and investment expenditures, as well as external factors such as periods of economic uncertainty and sectoral differences on cash holding levels, have been investigated. The sample of the study consists of a total of 383 firms and 4393 firm-year observations between the years 2000-2022. As the analysis method, the Driscoll-Kraay robust standard errors panel data estimation method, which can provide unbiased and consistent results in the presence of heteroscedasticity, autocorrelation, and cross-sectional dependence problems, was used. According to the findings obtained from the general sample, on average, the cash holding levels of firms outside the financial sector in Turkey increase as profitability, market-to-book ratio, liquidity, sales growth, and retained earnings ratios increase. Additionally, firms have increased their cash reserves during the pandemic period. However, on average, as firm size, leverage, working capital, and fixed capital investments increase, the cash holding levels decrease. Finally, in line with the main purpose of the thesis, the analyses conducted separately by sectors such as cyclical consumer goods, non-cyclical consumer goods, utilities, industrial production, energy, real estate, healthcare, technology, and basic materials indicate that while some factors continue to be statistical significance in some sectors, they lose their statistical significance in others. This situation highlights the significant finding of the study that the factors affecting cash holding levels vary by sector. These sector-based analyses reveal how the unique dynamics and market conditions of each sector influence the cash holding strategies of firms. Overall, the results of the thesis demonstrate that the determinants of firms' cash management strategies can vary by sector. These findings provide important insights for financial managers and investors and emphasize the importance of sector-based cash management strategies.