Deprem nedeniyle yaşadıkları semtleri değişen kadınların komşuluk ilişkileri üzerine bir araştırma: Elazığ örneği
A study on the neighborhood relationships of women whose neighborhoods have changed due to earthquake: The case of Elazığ
Yazar: RABİA DEMİRELLİ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET FIRAT
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bireylerin yakınlarına ya da kendilerine yönelik tehdit olarak algıladıkları doğal afet, ölüm, terör eylemi ve kaza gibi olaylar travmatik durumlar olarak nitelendirilmektedir. Günlük yaşamda aniden ortaya çıkan doğal afetler travmatik durumlardan biri olup, kontrol altına alınamayan olaylardır. Aktif fay hatları üzerinde bulunan ülkemizde tarihsel süreç boyunca birçok yıkıcı deprem yaşanmıştır. Büyük depremler ekonomik ve fiziksel kayıplara yol açmasının yanı sıra aynı zamanda psikolojik ve sosyolojik açıdan da önemli kayıpların yaşanmasına neden olmaktadır. Deprem sonrası süreçte yıkılan ya da deprem sonrasında kullanılamayacak durumda olan evlerde yaşayan kadınların semtlerini değiştirmek zorunda kalmalarına bağlı olarak komşularından ayrılmak zorunda kalmaları ve yeni taşındıkları semtlerde komşuluk ilişkileri kurma sürecinde yaşadıkları sorunlar depremlerin neden olduğu sosyolojik problemlerden birini oluşturmaktadır. 
Bu araştırmada 24 Ocak 2020 tarihinde Elazığ'da meydana gelen deprem sonrasında yaşadıkları semtleri değiştirmek zorunda kalan kadınların komşuluk ilişkilerine yönelik görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Elazığ'da deprem sonrasında yeni yaşam alanları olarak inşa edilen Yemişlik, Zafran ve Bizmişen TOKİ'lerinde yaşayan kadınlar oluştururken, araştırmanın örneklemini ise bu mahallelerde yaşayan 30 kadın oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemi ile hazırlanan araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda kadınların komşuluk ilişkilerine yönelik olumlu görüşlere sahip oldukları, komşuluk ilişkilerinin aile, akraba ve kardeş ilişkilerinden daha öte olduğunu, deprem öncesi ve deprem sonrası süreçte komşularıyla görüşme sıklıklarının birbirlerini tanımamalarına ve aralarındaki güven duygularının oluşmamasına bağlı olarak azaldığı, kadınların genellikle ev oturmaları, çay/kahve sohbeti gibi etkinlikler yaptıkları, komşuluk grubuna genellikle herkesi dâhil ettikleri, toplu yaşam kurallarına uymayan komşuları uyardıkları veya görmezden geldikleri belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Afet, Deprem, Kadın, Komşuluk, Elazığ

Abstract:
Events such as natural disasters perceived as threats to individuals or their loved ones, death, acts of terror, and accidents are referred to as traumatic situations. Natural disasters that suddenly occur in daily life are one of these traumatic situations and are uncontrollable events. In our country, which is located on active fault lines, many devastating earthquakes have occurred throughout history. Large earthquakes not only cause economic and physical losses but also result in significant psychological and sociological losses. Following an earthquake, one of the sociological problems caused by earthquakes is the need for women living in collapsed or unusable houses after the earthquake to change their neighborhoods and consequently be separated from their neighbors, as well as the difficulties they experience in establishing neighborly relationships in the new neighborhoods they move to.
The aim of this study is to determine the opinions of women who had to change their neighborhoods after the earthquake that occurred on January 24, 2020, in Elazığ, regarding their neighborly relationships. The universe of the study consists of women living in Yemişlik, Zafran, and Bizmişen TOKİ housing areas, which were constructed as new living areas after the earthquake in Elazığ, while the sample of the study consists of 30 women living in these neighborhoods. The study was conducted using qualitative research method and a semi-structured interview form was used.
As a result of the research, it was found that women have positive opinions about neighborly relationships, that neighborly relationships are considered more than just family, relative, or sibling relationships, and that the frequency of their interactions with neighbors decreased due to not knowing each other and lack of trust between them during both pre and post-earthquake processes. It was also determined that women usually engage in activities such as sitting together at homes, having tea/coffee conversations, and they generally include everyone in the neighborhood group. Additionally, they warned or ignored neighbors who did not comply with communal living rules.

Keywords: Disaster, Earthquake, Women, Neighborliness, Elazığ