Yargıtay Kararlarının mülkiyetin müsadere edilmesi bağlamında incelenmesi
Examination of supreme Court Decisions in the context of property confiscation
Yazar: MERVE ALTIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÜNAL AÇIKGÖZ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen tedbirler kamu düzenini sağlamak üzere suçlarla mücadele etmeyi amaçlamaktadır. Bu tedbirler uygulanırken insan haklarına müdahale edilmesi de kaçınılmazdır. Devletin suçla mücadele ve kamu düzenini sağlama yükümlülüğü yanında, bireyin haklarını koruma yükümlülüğü de vardır. Bu nedenle öngörülen tedbirler uygulanırken, insan haklarına yapılan müdahalenin hukuka uygun olması gerekmektedir. Bu hususta devletin yargı organları başta olmak üzere tüm devlet kurumları insan haklarını gözetmekle yükümlüdür.
 Bu çalışmada, 1982 Anayasası'nda belirtilen devletin insan haklarına saygı yükümlülüğünden yola çıkılarak, Yargıtayın müsadereye dair kararlarında yeknesak bir mülkiyet hakkı incelemesi yapıp yapmadığı araştırma konusu yapılmıştır.   Araştırma konumuz, Yargıtayın müsadere usulüne ilişkin kararlarında mülkiyet hakkıdır. Konuya dair akademik çalışmalar, genel anlamda müsaderenin mülkiyet hakkına etkilerini Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) veya Anayasa Mahkemesi (AYM) kapsamında değerlendirmiş ancak spesifik bir Yargıtay incelemesi yapmamıştır. Bu nedenle çalışmamızda konu bağlamında Yargıtay kararlarına odaklanılmıştır. Amacımız ise özelde; bu örnek üzerinden bir yargı organı olarak Yargıtayın insan haklarını koruma ve saygı gösterme konusundaki tutumuna dair genel veri elde etmektir. Genelde de Türk yargılama sisteminin insan hakları perspektifine veri sunmaktır.  
Bu amaçla birinci bölümde; mülkiyet hakkı anlayışının tarihi gelişimi, korunması, mülkiyet hakkının özellikleri, sınırlandırılması açıklanmıştır. Mülkiyet hakkının sınırlandırılması, kanunda sayılı bazı hallerde "kamu yararına" yapılacak müdahaleler ile mümkün kılınmıştır. Müdahale araçlarından biri olarak karşımıza çıkan müsadere usulü, sınırlandırma başlığı altında ele alınmıştır.
İkinci bölümde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında anayasal bir hak olan mülkiyet hakkına 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5267 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenen müsadere tedbiri ile yapılan müdahalenin Yargıtay kararlarında nasıl karşılık bulduğu ele alınmıştır. Yargıtayın müsadereye ilişkin yargılamalarında; mülkiyet hakkı inceleme usulünün sistematik bir yeknesaklık sağlayıp sağlamadığı, insan hakları incelemesi yapan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarını dikkate alıp almadığı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda Yargıtayın müsadere konulu kararları üzerinden mülkiyet hakkı analizi yapılmıştır.

Abstract:
The measures stipulated in the Turkish Penal Code No. 5237 aim to combat crimes in order to ensure public order. While implementing these measures, it is inevitable to interfere with human rights. In addition to the obligation of the state to fight crime and maintain public order, it also has an obligation to protect the rights of the individual. For this reason, while implementing the envisaged measures, the interference with human rights must be in accordance with the law. In this regard, all state institutions, especially the judicial organs of the state, are obliged to observe human rights.
 In this study, based on the state's obligation to respect human rights specified in the 1982 Constitution, it was investigated whether the Court of Cassation made a uniform examination of property rights in its decisions on confiscation.   Our subject of research is the right to property in the decisions of the Supreme Court on the confiscation procedure. Academic studies on the subject have generally evaluated the effects of confiscation on property rights within the scope of the European Court of Human Rights or the Constitutional Court, but have not conducted a specific Supreme Court review. For this reason, our study focused on the decisions of the Court of Cassation in the context of the subject. 
Our aim is to obtain general data on the attitude of the Court of Cassation as a judicial body on protecting and respecting human rights, especially through this example. In general, it is to provide data from the human rights perspective of the Turkish judicial system.  
For this purpose, in the first part; The historical development of the understanding of property rights, their protection, the characteristics of the property right, its limitation are explained. The limitation of the right to property has been made possible by interventions to be made in the "public interest" in some cases listed in the law. The confiscation procedure, which is one of the intervention tools, is discussed under the heading of limitation.
In the second part, in the light of the decisions of the European Court of Human Rights and the Constitutional Court, it is discussed how the intervention made with the confiscation measure regulated in the Turkish Penal Code No. 5237 and the Criminal Procedure Code No. 5267, which is a constitutional right, is reflected in the decisions of the Court of Cassation. In the confiscation proceedings of the Supreme Court; It has been tried to reveal whether the property rights examination procedure provides a systematic uniformity and whether it takes into account the decisions of the European Court of Human Rights and the Constitutional Court, which conduct human rights examinations. In this context, property rights analysis was made through the decisions of the Court of Cassation on confiscation.