Satım ve eser sözleşmelerinde gözden geçirme ve bildirim külfetleri
Examination and notification burdens in sales and freelance contracts
Yazar: ZEYNEP İPEK YÜCER
Danışman: PROF. DR. VEDAT BUZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Beyan = Statement ; Borçlar hukuku = Law of obligations ; Gözden geçirme = Review ; Hukuk = Law ; Satış sözleşmeleri = Sales contracts ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; İstisna sözleşmesi = Construction contract

Özet:
Bu çalışmanın amacı, TBK m.223 ve 474'de yer alan gözden geçirme ve bildirim külfetlerinin anlamlarının araştırılıp incelenmesi, alıcı ve işsahibine yüklenmiş olan bu külfetlere ilişkin mevcut uygulamaların olması gereken hukuk (lege feranda) bakımından değerlendirilmesidir.Türk Borçlar Kanunu'nda hükme bağlanmış olan gözden geçirme ve bildirim külfetleri, satım sözleşmesinde alıcının, eser sözleşmesinde işsahibinin malın veya eserin ayıplı olmasından kaynaklanan haklarını kullanabilmeleri için uygun bir şekilde yerine getirmeleri gereken faaliyetlerdir. Bu külfetlerin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi halinde ortaya çıkan kabul karinesi, malın veya eserin ayıplı bir şekilde kabul edilmiş sayılmasına ve ayıptan doğan hakların kaybına neden olmaktadır. Ayıplı mal veya eserin devir ve teslimi ile zarara uğrayan alıcı veya işsahibinin, ayıptan doğan haklarını kullanmak suretiyle durumunu telefi edebilme imkânının, bu külfetleri uygun bir biçimde yerine getirilmiş olmasına bağlanması, konunun önemini gözler önüne sermektedir. Gözden geçirme ve bildirim külfetlerinin, Türk hukuku dışındaki diğer hukuk sistemlerinde tacir olmayanlar bakımından özellikle İsviçre hukuku ve Viyana Satım Sözleşmesinde olmak üzere sınırlı bir şekilde kabul edilmiş olması da, konunun ehemmiyetine bir kez daha açıklamaktadır.Bu açıklamalar çerçevesinde, ayıptan doğan hakların kullanılabilmesi ve sorumluluğun ortadan kalkması bakımından hem alıcı ve işsahibi, hem de satıcı ve yüklenici için büyük bir öneme ve belirleyici bir role sahip olan bu külfetlerin, nasıl ve ne zaman yerine getirilmesi gerektiği uygulamada açıklığa kavuşturulması gereken bir durumdur. Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan ilgili düzenlemelerde bu külfetlerin ne nasıl ne de ne kadar süre içerisinde gerçekleştirilmesi gerektiğinin somut bir şekilde hükme bağlanmamış olması, bu külfetlerin ayrıntılı olarak ele alınması ve tanımlanması zorunluluğunu doğurmaktadır.Kişilerin mağdur olmaması ve ayıptan doğan hakların kullanılabilmesi için uygun bir şekilde yerine getirilmesi gereken bu külfetlerin tanımlanması ve somutlaştırılması, dün ve bugün olduğu gibi gelecek için de aydınlatılması gereken önemli hususlardır.

Abstract:
Ziel dieser Bearbeitung ist die detaillierte Prüfung der Prüfungs- und Rügepflicht gem. § 223 und § 474 TBK und die Beurteilung ?de lege ferenda? (?vom Standpunkt der zukünftigen Gesetzgebung?) bezüglich dem Käufer und Besteller zugeschriebene Pflichten.Die im türkischen Schuldrecht an die Vorschriften gebundene Prüfungs- und Rügepflichten sind in geeigneter Weise zu erfüllende Tätigkeiten, damit im Kaufvertrag der Käufer und im Werkvertrag der Besteller aufgrund mangelhafter Sache oder mangelhaften Werkes von ihren Rechten Gebrauch machen können. Bei Nichtleistung oder nicht wie geschuldeter Leistung entstandene Genehmigungs-vermutung verursacht eine Geltendmachung der Sache oder Ware als mangelhaft und ein Verlust der Rechte, die sich aus dem Mangel ergeben haben. Der mit Übergabe und Lieferung einen Schaden erlittene Käufer oder Besteller, dessen aufgrund Mangels entstandener Rechte die Möglichkeit der Wiedergutmachung (Nacherfüllung) zu nutzen von der entsprechenden Erfüllung dieser Pflichten abhängig gemacht wird, zeigt, wie wichtig das Thema ist.Dass die Prüfungs- und Rügepflicht außerhalb des türkischen Rechts in anderen Rechtssystemen in Bezug auf Nicht-Kaufmänner vor allem im Schweizer Recht und Wiener Kaufrecht begrenzt akzeptiert wurde, erläutert nochmals die Bedeutung des Themas. Im Rahmen dieser Erläuterungen um die Rechte die sich aus dem Mangel ergeben anzuwenden und hinsichtlich der Beseitigung der Verantwortung die sowohl für den Käufer und Besteller als auch für den Verkäufer und Unternehmer eine große Bedeutung und eine entscheidende Rolle darstellende Pflichten wie und wann eingehalten werden sollen ist eine in der Praxis notwendigerweise klarzustellende Sachlage. In den zugehörigen Verordnungen des türkischen Schuldrechts nicht konkret gebundene Vorschriften über die Art und Dauer der zu verwirklichenden Pflichten lösen die Pflicht zur ausführlichen Behandlung und Definierung dieser Pflichten aus.Damit die Betroffenen nicht benachteiligt werden und Rechte aus dem Mangel geltend machen können ist die Erfüllung der Definition und Konkretisierung dieser Pflichten in geeigneter Weise für gestern und heute als auch für die Zukunft aufzuklärende bedeutende Angelegenheiten.