Uzunköprü merkez ve köyleri ağızları (İnceleme-metinler-sözlük)
Dialects of Uzunköprü center and villages (Analysis-texts-dictionary)
Yazar: EMİNE MERVE BEYAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA SİBEL BAYRAKTAR
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Biçimbilim = Morphology ; Doğu Trakya = Eastern Thrace ; Edirne-Uzunköprü = Edirne-Uzunköprü ; Rumeli ağızları = Thrace accents ; Ses bilgisi = Phonetic ; Ses bilim = Phonology

Özet:
Geçmişten bu yana Osmanlı Devleti'nin ve Türkiye'nin Avrupa kıtasındaki en önemli stratejik konumlarından biri olma vasfını sürdüren Edirne, Balkanlar ile sınırımızı meydana getiren Meriç Nehri etrafında şekillenmiş, Rumeli ağızlarının Doğu Trakya koluna mensup kentimizdir. Tarihte birçok baskı ve zulme maruz kalan Balkan Türkleri, zaman içerisinde gruplar halinde bu topraklara yerleşmiştir. Bu nedenle bölgede yaşayanların büyük bir kısmını 1912 yılından bu yana Balkan ülkelerinden gelen göçmenler oluşturmaktadır.
Edirne'de kendilerini "yerli unsur" olarak gören Gacal ağzının dışında Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya gibi ülkelerin izlerini taşıyan göçmen ağızları ve az sayıda Çingene ağızlarına rastlanmıştır.
Bu çalışmada, tarihi boyunca birçok Türk topluluğuna ev sahipliği yapmış, her dönemden aldığı sayısız malzemeyle dil yapısını ve kültürünü oluşturmuş olan Edirne ilimiz, "Uzunköprü Merkez ve Köyleri" minvalinde ele alınmıştır. Bölgede yapılan ağız incelemesinin sonucunda Uzunköprü ağzının tarihî, kültürel, fonolojik ve morfolojik özellikleri "Giriş", "İnceleme", "Sonuç", "Metinler", "Sözlük", "Kaynakça" başlıkları altında değerlendirilmiştir. Bu sayede Uzunköprü ağzının; özelde Doğu Trakya ağızları, genelde ise Türkiye'de konuşulan ağızlarla olan ilişkisi ve konumu saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca bütün ağız çalışmalarının nihai amacı olan, ileride oluşabilecek ağız atlasına katkıda bulunma düşüncesi bizim çalışmamız için de bir hareket noktası niteliğindedir. Sahada yürütülen derleme faaliyetleri esnasında yaşadığımız yöreyi ve özümüze ait birçok özelliği tanıma ve tanıtma fırsatı yakalamış olmak, çok sayıda hemşehrimizle tanışıp gönül bağı kurmak, çalışmamızın manevi boyutunu oluşturmuştur.
Anahtar kelimeler: Doğu Trakya, Edirne, Uzunköprü, ağız, tarih, kültür, fonoloji, morfoloji, sözlük.

Abstract:
Edirne, which has been one of the most important strategic locations of the Ottoman Empire and Turkey in the European continent since the past, is our city belonging to the Eastern Thrace branch of the Rumelian mouths, shaped around the Meriç River that forms our border with the Balkans. The Balkan Turks, who were exposed to many oppression and persecution in history, settled in these lands in groups over time. For this reason, most of the people living in the region have been immigrants from Balkan countries since 1912.
Apart from the Gacal dialect, which sees itself as a "native element" in Edirne, immigrant dialects bearing the traces of countries such as Greece, Bulgaria, Romania and Yugoslavia and a small number of Gypsy dialects have been encountered.
In this study, our city of Edirne, which has hosted many Turkish communities throughout its history and created its language structure and culture with countless materials from every period, is discussed in the form of "Uzunköprü Center and Villages". As a result of the dialect study in the region, the historical, cultural, phonological and morphological features of the Uzunköprü dialect were evaluated under the titles of "Introduction", "Analysis", "Conclusion", "Texts", "Dictionary", "References". In this way, Uzunköprü mouth; It has been tried to determine its relationship and position with the dialects of Eastern Thrace in particular and the dialects spoken in Turkey in general. In addition, the idea of contributing to the dialect atlas, which is the ultimate goal of all dialect studies, is also a starting point for our study. During the compilation activities carried out in the field, having the opportunity to get to know and promote the region we live in and many features of our essence, meeting many of our fellow citizens and establishing a bond of heart formed the spiritual dimension of our work.
Key words: Eastern Thrace, Edirne, Uzunköprü, dialect, history, culture, phonology, morphology, dictionary.