Ortaokul kütüphanelerinde ve sınıf kitaplıklarında bulunan eserlerin DKAB öğretim programlarında yer alan değerler açısından incelenmesi
Examination of the books held in the middle school libraries and classroom bookshelves in terms of the values taught in the DKAB curricula
Yazar: DİLEK TERKAN
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ KIZILABDULLAH
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Din eğitimi = Religious education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Din öğretimi = Religious teaching ; Kitaplık = Library ; Okul kütüphaneleri = School libraries ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu çalışma, okul kütüphanelerinde ve sınıf kitaplıklarında bulunan, yerli yazarlar tarafından ele alınmış anı, hikaye, gezi, roman ve masal türü eserlerde bulunan ahlaki değerleri tespit etmeyi ve bu kitapların DKAB öğretim programında yer alan değerlerin gerçekleşmesine katkısının olup olmayacağını belirlemeyi amaçlamaktadır.
Çalışmanın gerçekleştirilmesi için, okul ve sınıf kitaplıklarında bulunan yerli yazarlara ait baskı sayısı veya baskı miktarı en fazla olan eserler arasından seçilen on altı adet kitaptan, "doküman incelemesi" yöntemi ile işlenen değerler tespit edilmiştir. İncelemeler neticesinde toplanan veriler, kök ve alt değerler olarak sınıflandırılmış, her bir kitaptan ve kitaplar birden fazla bölümden oluşuyorsa (masallar, hatıralar, hikayeler gibi) her bir alt başlıktan "doküman incelemesi" yöntemiyle tespit edilen değerlerin işlendiği paragraflar kayıt altına alınmıştır. "içerik analizi" yöntemi uygulanarak, belirlenmiş kavramlar, bir çerçeve içerisinde düzenlenerek yorumlanmıştır.
Kitaplarda yer alan kök ve alt değerler, tablo haline getirilerek her bir kitabın sonuna eklenerek, değerlerin kullanım miktarları ve sıklıklarını rahatlıkla inceleme fırsatı oluşturulmuştur. Birden fazla bölümü olan kitaplarda yer alan masal, anı ve hikayelerde yer alan değerler, ayrı ayrı tablolar haline getirilmiş ve kitabın sonuna genel toplam içeren tablo yerleştirilirken, incelenen bölümlerin tabloları EK- 2.1, EK-2.2 …v.b. şeklinde adlandırılarak çalışmanın sonuna ilave edilmiştir.
Kitaplarda Türk toplumu açısından genel olarak ahlaki olarak kabul edilenlerden daha fazla "gayri ahlaki"  olarak değerlendirilebilecek davranışların yer aldığı görülür. Bir şeyin faydalı olup olmadığı, içeriğinde yer alan bütün unsurları bilmekle ancak anlaşılır. Bu mantıkla ve kitapların daha sağlıklı değerlendirilmesine fırsat sağlamak amacıyla, tespit edilen bu davranışlar da, her incelemenin sonuna numara verilerek sıralanmıştır. Her bir davranış için alıntı yapılmış ve bu alıntılar da aynı sayı numarası ile çalışmanın sonuna Ek-1 olarak ilave edilmiştir. 
Çalışmanın amacı doğrultusunda yapılan tespitler doğrultusunda incelenen; on altı kitaptan, on bir tanesinin DKAB öğretim programında yer alan değerlerin gerçekleşmesine katkı sağlayabilecek kapasiteye sahip oldukları, beş tanesinin ise sahip olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: ahlak, değer, ahlaki değer, kök değer, alt değer

Abstract:
The purpose of this study is twofold: (1) to identify the moral/ethical values found in literary works such as memoirs, stories, novels, and fairytales, that are written by Turkish writers and are held in school libraries and classroom bookshelves, and (2) to determine whether these works contribute to the values that appear in the DKAB curriculum.
For this study, 16 works by domestic authors with the highest number of editions and/or print runs were selected among others and the values embedded in these works were identified using the document review technique/method. After gathering the data, these values were split up into two categories: root values and subordinate values. Using "literature review" technique, all paragraphs that have the identified values in these books or in each chapter of the books –if they consist of multiple independent chapters such as stories, memoirs, and fairytales, etc.)-- were recorded. Moreover, the terms/concepts thus identified were interpreted by using the content analysis method.
In order to make it easier to view the amount of use and occurrence frequency of each value, the root values and sub-values found in the books were made into tables, which are appended to the end of each work. For stories, memoirs and fairytales in works with multiple chapters, the values were made into separate tables for each chapter, showing the total of amount and frequency of use. These tables are also included at the end of each chapter and are appended at the end of this study under the titles of EK-2.1, EK-2.2 etc.
Examination of the works indicates that in these books non-moral or negative behaviors occur more than moral or positive conducts. With the understanding that whether or not something is beneficial can only be known by taking into consideration all the elements in a content, and also with a view to providing opportunity to better evaluate the works, the types of behaviors were given in a numbered list at the end of each chapter evaluated. Finally, quotes pertaining to a given behavior were presented and were also appended to this study under EK-1.
The findings that came out after the completion of this study show as a conclusion that 11 out of the 16 works tackled in this study have the capacity to contribute to the fulfilment of the values in the DKAB curriculum, whereas 5 of them do not.
Keywords: moral, values, moral values, root values, subordinate values