Akciğer kanseri tanılı hastalarda tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde difüzyon mr görüntüleme
Diffisuion mr imaging for  evaluation of response to treatment in patients with lung cancer
Yazar: MELİKE ŞENER SORGUN
Danışman: PROF. DR. CİHAN GÖKTAN
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Difüzyon katsayısı = Diffusion coefficient ; Difüzyon manyetik rezonans görüntüleme = Diffusion magnetic resonance imaging ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tedavi = Treatment

Özet:
AKCİĞER KANSERİ TANILI HASTALARDA TEDAVİYE YANITIN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DİFÜZYON MR GÖRÜNTÜLEME 
Amaç: Çalışmamızın amacı, akciğer kanserinde kemoradyoterapi tedavisi sonrası ADC değerlerinin değişimini gözlemlemek ve ADC değerlerindeki bu değişiminin, tedaviye erken yanıtı tahmin etmedeki yeteneğini araştırmaktır.
Materyal ve Metod: Bu prospektif çalışma Şubat 2015-Aralık 2015 tarihleri arasında hastanemize başvuran, patolojik olarak akciğer kanseri tanısı doğrulanmış, evre III-IV akciğer kanserli hastalarda gerçekleştirildi. Tedavi öncesi T2 ağırlıklı MR, Difüzyon MR ve PET-BT tetkikleri yapılan 25 hasta çalışmaya dahil edildi, bunların 11 tanesi kemoradyoterapi tedavisi aldı. Kemoradyoterapi sonrası bu 11 hastaya toraks difüzyon MR ve BT tetkikleri yapıldı. Tedavi sonrası dönemde; difüzyon MR 2. kür kemoterapiden 1 hafta, radyoterapiden 2 hafta sonra, BT ise tedaviden 4-5 hafta sonra tekrarlandı. Hastalar ilk görüntüleme tetkiklerinden önce herhangi bir tedavi almamış olup çalışmalar arasında en fazla 2-3 hafta bulunmaktaydı. Sinyal özellikleri b=0 ve b=1000 s/mm² değerlerinden elde edilen difüzyon ağırlıklı imajlardan değerlendildi. ADC haritaları difüzyon ağırlıklı imajlar kullanılarak hesaplandı. Tedavi öncesi ADCmin ADCmean ve SUVmax değerleri birbiriyle kıyaslandı. Tedavi sonrası tümörün ADCmin, ADCmean değerleri ve çapları, tedavi öncesi ölçümlerle karşılaştırıldı. Çap değişiklikleri RECIST (Solid Tümörlerde Cevap Değerlendirme Kriterleri) kriterlerine göre değerlendirildi. SUVmax, ADCmin ve ADCmean arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için ''pearson korelasyon katsayısı'' kullanıldı. ADCmin and ADCmean ADC değerlerinin tedaviye erken cevabın değerlendirilmesindeki  yeteneği araştırıldı. İstatistiksel önemi ''pearson korelasyon katsayısı'' ve''spearsman's rho'' testleri kullanılarak saptandı.
Bulgular: Verilerin analizinde tedavi öncesi ADCmin ile SUVmax (r = -0,36; p = 0.077) ile ADCmean ile SUVmax (r = -0,283; p = 0.170) değerleri arasında negatif ancak istatistiksel olarak anlamsız korelasyon saptandı (n=25). 
Tekrarlayan ADC ölçümlerinde, ADCmin değerlerinde artış ile BT'de tümörün uzun çapı (r =−0.872; p = 0.000) ve ortalama çapı (r =−0.847; p = 0.001) arasındaki değişimin anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı. ADCmin ile tümör kısa çapı (r =−0.410; p = 0.210), ADCmean ile ortalama tümör çapı (r =−0.536; p = 0.89) ve ADCmean ile kısa tümör çapı (r =−0.136; p = 0.689)  arasında anlamlı ilişki saptanmadı (n=11).
Sonuç: DAG ve ADC ölçümleri akciğer kanserlerinde yeni prognostik marker olabilir. Tekrarlanan ölçümler, tedaviye iyi yanıt veren hastalarda BT'de tümörün geniş çapında azalmayla birlikte ADC değerlerinde de anlamlı derecede artış olduğunu ortaya çıkarmıştır. DAG akciğer kanserli hastalarda tümörün tedaviye yanıtını tahmin etmede, BT ve FDG PET/BT'den daha iyi bir potansiyele sahip olabilir. ADC değişim değerlerinin, akciğer kanserinde kemoterapiye erken yanıtı tahmin etmede duyarlı bir indikatör olabileceğini düşünmekteyiz.
 Anahtar Kelimeler: Difüzyon, görünür difüzyon katsayısı, akciğer kanseri, tedaviye yanıt, manyetik rezonans görüntüleme

Abstract:
DIFFISUION MR IMAGING FOR  EVALUATION OF RESPONSE TO TREATMENT IN PATIENTS WITH LUNG CANCER 

Purpose: The purpose of this study is to observe the change of ADC value after chemotherapy and to determine the ability of the change of ADC value to predict treatment response in lung cancer at the early stage of chemoradiotherapy.  
Material and Methods: This prospective study was carried out between February 2015 – December 2015 on patients with  pathologically confirmed diagnosis of lung cancer  which are stage III-IV lung cancer. The study included 25 patients with lung cancer who underwent T2-weighted MR, DWI, CT and FDG PET/CT and 11 patients were treated with chemoradiotherapy. The all of these 11 patients underwent chest DWI imaging and CT after the chemoradiotherapy. Posttherapy; DWI was repeated one week after end of the two cycles of chemotherapy and two weeks after end of the radiotherapy while posttherapy CT was performed four or five weeks after therapy. Patients had not received any treatment before imaging and no more than two or three weeks between studies. Signal intensities (SIs) were evaluated in diffusion-weighted MR images that were obtained with b=0 and 1000 s/mm² values. Apparent diffusion coefficient (ADC) values were calculated by using diffusion weighted images. Pretherapy ADCmin, ADCmean and SUVmax values compared with each other. Posttherapy tumor's ADCmin, ADCmean values and diameters compared with pretherapy measurements. Diameter changes were evaluated according to RECIST (Response Evaluation Criteria in Solid Tumors) criteria. The ''pearson's correlation coefficient'' was applied to assess of correlation between SUVmax, ADCmin and ADCmean values. To treatment early response prediction ability of ADC values were investigated. The statistical significance was determined using the ''pearson's correlation coefficient'' and the ''spearsman's rho'' tests.
Findings: Data analysis revealed a statistically insignificant inverse correlation between of the pretherapy ADCmin and SUVmax (r = -0,36; p = 0.077) with ADCmean and SUVmax (r = -0,283; p = 0.170), (n=25). 
Posttherapy repeated measures revealed that increased ADCmin values were significantly higher with change of  tumor large size (r =−0.872; p = 0.000) and median size (r =−0.847; p = 0.001) of tumor  on CT. No significant correlation was found for the comparison of ADCmin with short tumor size (r =−0.410; p = 0.210), ADCmean with large tumor size  (r =−0.460; p = 0.154), ADCmean with average tumor large size (r =−0.536; p = 0.89) and ADCmean with tumor short size (r =−0.136; p = 0.689) (n=11).
Result: DWI with ADC measurement might represent a new prognostic marker in lung cancer. Repeated measures revealed that the increased ADCmin values were significantly higher in good responders with a large reduction in tumor size on CT. DWI may have better potential than CT and FDG PET/CT for prediction of tumor response to therapy in lung cancer patients. We think that the change of ADC values may be a sensitive indicator to predict early response to chemotherapy in lung cancer.

Keywords: diffusion, apparent diffusion coefficient, lung cancer, responce to treatment, magnetic resonance imaging