İstanbul boğazı deniz kirliliğine sebep olan kirletici kaynaklar ve su kalitesinin değişimleri
Pollution sources and exchange trends of sea water quality in the Bosphorus
Yazar: FIRAT PEKER
Danışman: PROF. DR. AHMET DEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
İstanbul Boğazı'nda kirlilik meydana getiren kirletici kaynakların boğaz suyuna taşıdıkları kirlilik yükleri araştırıldığında, en büyük kirleticilerin; Karadeniz'den taşınan kirlilik yükleri, İstanbul İli atıksu arıtma tesislerinden yapılan deşarjlar, İstanbul İli yüzeysel drenaj ağını oluşturan derelerden denize taşınan kirlilik yükleri ve deniz trafiği ile deniz kazaları neticesinde meydana gelen kirlilik olduğu anlaşılmaktadır. İstanbul'da meydana gelen atıksuların yaklaşık %80'i atıksu ön arıtma tesislerinde arıtma işleminden geçirildikten sonra deniz deşarjı yapılmak suretiyle uzaklaştırılmaktadır. Atıksu arıtma tesisleri çıkış sularında yapılmış olan analizler incelendiğinde, biyolojik ve ileri biyolojik arıtma tesisleri çıkış suyu kalitelerinin, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nde verilen deniz deşarjı standartlarına uygun olmasına karşın, ön arıtma tesisleri çıkış suyu kalitelerinin zaman zaman bu kriterleri karşılayamadığı görülmektedir. Marmara Denizi'ne dereler vasıtasıyla taşınan kirlilik yüklerinin önlenmesi kapsamında, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan dere ıslah çalışmaları değerlendirildiğinde ise, ıslahı planlanan derelerin 2005 yılı Ekim ayı itibariyle %48'lik kısmının ıslahının tamamlandığı görülmektedir. Karşı karşıya kalınan çevre kirliliği riski nedeniyle, İstanbul Boğazı deniz suyu kalitesinin izlenmesi amacıyla İSKİ tarafından İstanbul Boğazı, Marmara Denizi'nin İstanbul kıyıları ve Boğaz-Karadeniz girişi bölgelerinde belirlenmiş istasyonlarda periyodik olarak ölçümler yapılmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında İSKİ tarafından 1997 ve 2004 yıllarında yapılmış olan deniz suyu kalitesini izleme çalışmalarından elde edilmiş sonuçlar karşılaştırılmış ve deniz suyu kalitesindeki değişim izlenmiştir. Deniz suyu kalitesini yansıtan temel parametreler olarak çözünmüş oksijen, askıda katı madde, toplam azot, toplam fosfor, klorofil-a, ağır metal (Pb, Fe, Mn), polisiklik aromatik hidrokarbon, deterjan ve fekal koliform bakterisi ölçümlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde, en büyük değişim oranının toplam azot ve toplam fosfor konsantrasyonlarında gerçekleşmiş olduğu gözlenmiştir.Anahtar Kelimeler: İstanbul Boğazı, kirlilik kaynakları, su kalitesindeki değişim

Abstract:
When all the pollutant sources which affects the Bosphorus straits are analyzed and compared, the leading pollutant factors are as follows: pollution loads from the Black Sea; discharges made from the wastewater treatment plants of Istanbul city, loads that are carried by the streams from the residential settlements of the city; loads caused by the maritime traffic and sea accidents in the straits of Istanbul. After examining the wastewater flow rate in the treatment plants of Istanbul, it is observed that approximately 80% of the wastewater is currently treated by the pre-treatment plants before being discharged into the sea. When the discharge waters of the wastewater treatment plants are analyzed, it is noticed that the discharge waters of the biological and advanced biological treatment plants are in conformity within the general standards imposed by the Regulations of the Control of Water Pollution, whereas the qualities of the discharge waters of the pre-treatment plants are at sometimes not concessive with these standards. In this study the results of the sea water quality researches of the years 1997 and 2004 made by ISKI have been compared and have resulted in improvement. The main parameters reflecting the sea water quality are dissolved oxygen, total suspended solids, total nitrogen, total phosphorus, chlorophyll-a, heavy metals (Pb, Fe and Mn), petroleum hydrocarbon, surfaced activated matter and fecal coliform bacteria. Conclusively when all the results are taken under consideration, the greatest change ratio observed is realized by total nitrogen concentrations and total phosphorus concentrations.Keywords: The Strait of Istanbul, pollution sources, exchange trends of sea water quality