Türk-Rus Savaşlarında Ahıska Kalesinin jeopolitik ve stratejik önemi
Geopolitical and strategic importance of Ahiska Castle during the Turkish-Russian Wars
Yazar: GÜLCAN BALCI BAŞKAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET TAŞAĞIL
Yeditepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Siyasi tarih = Political history

Özet:
Rus baskıları ve zulümleri sonucu vatanlarını bırakarak göç etmek zorunda kalan Ahıskalı Türklerin trajik hikâyesi, siyasi, ekonomik ve kültürel faaliyetleri ve bölgenin jeopolitik önemi hakkında sözlü ve yazılı pek çok çalışma yapılmıştır. Ancak bu çalışmaların bilgi ve kaynaklar bakımından yetersiz oluşu, bu konuda derinlemesine akademik bir çalışma yapmak gerektiği düşüncesini doğurmuştur. Bölgeyle ilgili, Rusya'nın Kafkasya'da uyguladığı yayılma politikası, Ahıska Türklerinin tarihi, zorunlu göçe maruz kalmaları, Ahıskalı Türklerden boşalan yerlere Ermenilerin yerleştirilmesi, Türkiye'nin doğusunda kurulmak istenen "Batı Ermenistan" veya "Türkiye Ermenistan'ı (Turetskaya Armenia)" devleti ve 1944 sürgünün altında yatan sebepler derinlemesine incelenmesi gereken belli başlı konulardır. 
Coğrafi konumundan dolayı Ermenistan, Gürcistan ve Rusya için her zaman önemini korumuş olan Ahıska Bölgesi, sınıra yakın olması sebebiyle Türkiye için de çok önemlidir. Ahıska Bölgesinde yaşayan Türkler sınırın diğer tarafında kalması hasebiyle her fırsatta anavatan olarak gördükleri Türkiye'ye bağlanmak istemişler ama başarılı olamamışlardır. Bu çalışmada IV. İvan döneminden başlayarak Osmanlı-Rus savaşlarında Ahıska Kalesi'nin jeopolitik ve stratejik önemi, Rusya'nın Kafkasya'daki siyasi faaliyetleri ve Ahıska Bölgesinden yapılan göçlerin sebepleri ele alınmıştır. Ayrıca Rusya'nın Kafkasya'da yaşayan Türk halklarını hâkimiyet altına almak için yaptığı askerî ve siyasi faaliyetler ve izlediği yol değerlendirilmiştir. Kısaca bu çalışmada 1944 yılında gerçekleşen Ahıska Sürgünüyle sonuçlanan Rusya'nın Kafkasya siyasetinin arka planına ışık tutulmaya çalışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Kafkasya, Osmanlı-Rus Savaşları, Gürcistan, Ahıska

Abstract:
There have been many oral and written studies about the tragic story of Ahiskan Turks who were forced to emigrate from their homeland as a result of Russian oppression and persecution, their political, economic and cultural activities, and the geopolitical importance of the region. However, the fact that these studies are insufficient in terms of information and resources has led to the idea that it is necessary to conduct an in-depth academic study on this issue. About the area, implemented a policy of expansion in the Caucasus to Russia, the history of the Meskhetian Turks, forced exposure, Ahiskali settlement of Armenians from the Turks in the vacant places, desired to be established in the east of Turkey as "Western Armenia" or "Turkey-Armenia (Armenia Turetska)" the state and the '44 deportation of the underlying causes are major issues that need to be examined in depth. 
The Ahiska region, which has always been important for Armenia, Georgia and Russia due to its geographical location, is also very important for Turkey due to its proximity to the border. The Turks living in the Ahiska region wanted to connect to Turkey, which they considered as their homeland, at every opportunity due to the fact that it was on the other side of the border, but they could not succeed. In this study, the geopolitical and strategic importance of the Ahiska Castle during the Ottoman-Russian wars starting from the reign of Ivan IV, Russia's political activities in the Caucasus and the reasons for the migrations from the Ahiska region are discussed. In addition, Russia's military and political activities and the path it followed in order to dominate the Turkish peoples living in the Caucasus were evaluated. In short, this study tries to shed light on the background of Russia's Caucasus policy, which resulted in the deportation of Ahiska in 1944.
Keywords: Caucasus, Ottoman-Russian Wars, Georgia, Ahiska