Bankaların çeklerle ilgili yükümleri
Obligations of the banks for cheques
Yazar: MEHMET BAHATTİN BELEN
Danışman: PROF. DR. SÜHEYL DONAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mali Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çek kaydi parayı temsil etmek ödemeler sisteminde nakdi para gibi kabuledilebilmek özellikleri ile bankacılık ve ekonomik sistem içinde önemli bir yeresahiptir.Ancak bu özellikleri ve yaygın kullanımı ile çek aynı ölçüde hem cezai, hemhem de ticari, anlamda hukuksal iliskilerin konusunu olusturmaktadır.Bu boyutta çek bazen ceza hukuku anlamında baslı basına karsılıksızlıgıhalinde suçun konusunu olusturmakta yada baskaca suçlara konu edilebilmekte,temel oldugu ticari - borçlar hukuku iliskileri açısından ise, usul hukukuna göreitibar edilir bir ispat aracı olmakta, ödeme aracı olma özelligi ile de banka hukukuiçinde yer almaktadır.Çek muhataba baglı bir ödeme aracı oldugundan çekin tedavülü veekonomik sistem içinde yer almasında temel unsur muhatap bankalardır.Bu anlamda çekin kaynagı bankadır,çekle ödemeler sistemi içinde doganhukuksal iliskileri belirlemekte, çekten dogacak suçları kontrol edip asgariyeindirmekte, çeki ekonomi içinde asıl ödeme amaçlı unsurunu öne çıkartmakta,bankalara çeke özgü ödevler yüklemek ve bunları düzenlemek kamusal bir amaçtasır.Bu kamusal düzenlemeler dısında bankaların özel hukuk iliskilerinden dogançeke iliskin borç ve ödevleri de dogmaktadır.Hazırlanmıs olan bu tezde hem bu kamusal amaçla düzenlenen ödevler hemde özel hukuk anlamımda bankaların çeke dair yükümleri inceleme konusuyapılmıstır.Bu inceleme sonucunda çeke iliskin olarak hukuki ve cezai açıdan TürkTicaret Kanunu ve 3167 sayılı Kanun anlamında iki farkı düzenleme yerine tek birnormatif düzenleme yapılması gerektigi sonucuna varılmıstır.Tezde konuya iliskin kanunlar, gerekçeleri, Yüksek Mahkemekararları,kısmen uluslararası mevzuat degerlendirilmis ve ulusal ögretideki görüslerele alınmaya gayret edilmistir.

Abstract:
Cheques have a very important place in the banking and economical systemwith the speciality where they are accepted as the registered value and its acceptibilityof cash money in the payment system.On the order hand,as the cheques are used widely according to the allowanceof law,they might also be a juristical subject as well as commericial.In this context, if they are bounced,they are sometimes a topic to the crime inthe meaning of juristical punishment or they might be subjected to any other offences.As far as the commercial debts are concerned, they are a written proof and infact theyjuristically take part in the banking system as they are the main subject for payments.The banks are the main subjects for the circulation and having cheques in theeconomical system as they are a written proof to a related person addressed.In this sense; banks are the main source of the cheques.Therefore they shoulddesignate the legal relations in payments by cheques, control and minimize theoffences, lead and remind the main aim of the cheques.It is a particular and public duty for the banks to put all in order for thecheques. In regards to cheques banks have some other duties to pullfill, apart from thepublic arrangements.Infact, either public studies or obligations of the banks related to the chequesare both juristically researched in this thesis.Consenquently, in law of commerce; there should be one normative rather thantwo in regard to cheques as it is stated in Turkish Law of Commerce, compliance3167.In this thesis; laws and its reasons related to subject, decisions of the HighCourt, some parts international subjects under discussion and the opinions in thenational doctrine are tried to be taken into consideration.