Aynı tutumu ölçmeye yönelik olarak hazırlanmış likert tipi ölçekle iki farklı metrik ölçeğin psikometrik özelliklerinin karşılaştırılması
A comparison of the psychometric characteristics of one likert type scale and two metric type scales developed for the measurement of same attitude
Yazar: ERİM KOÇYİĞİT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜLYA KELECİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayarlar = Computers ; Psikometrik özellikler = Psychometric characteristics ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
ÖZET Bu araştırmanın amacı aynı tutumu ölçmeye yönelik olarak hazırlanmış Likert tipi ölçek ile iki farklı metrik ölçeğin psikometrik özelliklerinin karşılaştırılmasıdır. Bu amaca ulaşmak için ilk olarak tutum konusu "bilgisayar" olarak belirlenmiş ve bilgisayara yönelik tutumları ölçmek üzere 101 adet tutum ifadesi hazırlanmıştır. Hazırlanan tutum ifadeleri, Türkçe öğretmenleri, Psikologlar ve Ölçme Değerlendirme Uzmanları tarafından incelenmiştir. Tutum ifadelerinin boyut ve yönleri de kontrol edildikten sonra 80 maddelik bir deneme formu oluşturulmuştur. Aynı maddelerden Likert tipinde, l0cm'lik ve 20 cm'lik metrik ölçek tipinde olmak üzere üç ayrı deneme formu oluşturulmuştur. Hazırlanan deneme formları ilköğretim 4. sınıftan lise 2. sınıfa kadar olan bir öğrenci grubuna uygulanmıştır. Uygulama sonucunda elde edilen verilerden madde ayırıcılıkları hesaplanmış ve ayırıcılığı yüksek olan maddeler {rp>0,30) seçilmiştir. Bu maddelerden, olumlu-olumsuz madde sayısı eşit olacak biçimde, tutumun tüm boyutlarını yoklayacak 24 maddenin nihai ölçekte yer almasına karar verilmiştir. Ölçeklerin madde ayırıcılıkları arasında fark olup olmadığı Fischer'in z dönüşümü yardımıyla test edilmiş sadece bir maddenin, metrik ölçekler lehine, manidar düzeyde farklı olduğu, diğer maddelerin ayırıcılıkları arasında fark bulunmadığı gözlenmiştir. Deneme formundan elde edilen veriler aracılığı ile nihai ölçekler, Likert ve farklı uzunluklarda metrik ölçekler olarak oluşturulmuştur. Oluşturulan ölçeklerin madde ve test istatistikleri hesaplanmıştır. Üç ölçekte de olumlu ve olumsuz tutuma sahip olduğu tahmin edilen grupların ortalamaları arasındaki farkın t-testi ile hesaplanmasıyla, geçerliklerine bakılmıştır. Ölçeklerin üçüneait t değerleri 0,05 düzeyinde manidar bulunmuştur, t değerleri dikkate alındığında Likert tipi ölçek en geçerli ölçek izlenimi vermektedir. Ölçeklerin güvenirlikleri Cronbach-a güvenirlik katsayısı ile hesaplanmıştır. Bu güvenirlik katsayıları Likert 0,87, Metrik 10cm'lik 0,91, Metrik 20cm'lik 0,90 olarak bulunmuştur. Güvenirlikler arası manidarlık Fischer z dönüşümü ile test edilmiş ve ölçek güvenirlikleri arasında 0,05 manidarlık düzeyinde fark bulunamamıştır. Sonuç olarak Likert ve farklı uzunluklardaki metrik ölçeklerin psikometrik özelliklerinin karşılaştırılmasıyla, ölçme araçlarında bulunması gereken özelliklerden Geçerlik bakımından Likert tipi ölçeğin lehine sonuçlar elde edilmiştir. Diğer özellikler açısından herhangi bir farklılığa rastlanmamıştır.

Abstract:
in SUMMARY The objective of this research is to compare the psychometric characteristics of Likert type scale and metric scales of different lengths prepared to measure the same attitude. For this purpose, firstly, the subject of attitude was specified as 'computer' and 101 attitude expressions were prepared in order to measure the attitudes towards computer. These attitude expressions were investigated by Turkish Language teachers, Psychologists and Measurement-Evaluation Experts. A test form which consists of 80 items is formed after the dimensions and directions of the attitude expressions were checked. Different test forms which are Likert type and metric type for 10 cm and 20 cm, were prepared with the same items. These test forms were applied to a student group consisting of students from primary school fourth year to high school second year. The item distinctiveness was calculated by using the data obtained from the tests and by using the items that have high distinctiveness (^30), making the number of positive and negative items equal, it was decided that 24 items, which examine all aspects of the attitude, should take part in the final scale. The differences between the item distinctiveness of the scales were checked by using Fischer's z transformation and it was observed that only one item is different in favor of metric scales, and there is no difference between the distinctiveness of other items. Final scales were formed as Likert and metric scales with different lengths by using the data obtained from the test form. The item and test statistics of these scales were calculated. The validity of all the there scales were checked by calculating the difference between the averages of the groups which were expected to have positive and negative attitudes by using t-test. The t values corresponding to three of the scales were found to beIV significant about 0.05 when t values are considered the most valid scale is Likert type scale. The reliability of the scales were calculated by using Coranbach-a reliability coefficient. These reliability coefficients were found as 0.87 for Likert, 0.91for metric 10cm and 0.90 for metric 20cm. The significance between the reliabilities was tested by Fischer's z transformation and no distinction between the scale reliabilities was found at the significance level of 0.05. As a result, when the psychometric characteristics of Likert and metric scale with different lengths were compared, the results were in favor of Likert type scales if the 'validity', among the features of the measuring tools is considered. No difference was encountered for other features.