AB Gümrük Birliğine üyeliğin Türkiye ekonomisine etkileri
The effects of membership to European Customs Union on Turkish economy
Yazar: ARZU YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ERGÜLEN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Gümrük Birliği = Customs Union ; Türkiye = Turkey ; Üyelik = Membership

Özet:
Ülkelerin arasında ekonomik açıdan dengesizliklerin var olduğu küresel dünyada, her ulusal ekonomi ayakta kalabilmek için uluslararası ticari ilişkilerini genişletmeye çalışmaktadır. Özellikle gelişmiş ülkeler, sermaye birikimleri için siyasal olarak kontrol ettikleri bölgelerin kaynaklarını ve bu bölgelerin piyasalarını kendi pazarları olarak görerek sahip çıkmaktadırlar. Gelişmekte olan ülkeler ise sanayisini ve üretimini arttırmak için bu tarz entegrasyonların sürekli olarak içinde bulunmak istemektedirler.Bu anlamda tüm dünyada ekonomik bütünleşme hareketleri 19.yy'da başlamış ve özellikle 20.yy'ın ilk yarısından itibaren artan bir seyir takip etmiştir. Bu hareketler dünyanın belirli bir bölgesinde kalmamakla birlikte içlerinde en başarılısı Avrupa Birliği olmuştur. Bu kapsamda 21.yüzyıla büyük bir entegrasyon olarak giren Avrupa Birliği tüm bölge ülkelerinin içinde bulunmak istediği dünyada kurulu bulunan en büyük ekonomik ve siyasi entegrasyon oluşumudur.İşte o nedenledir ki, son yarım yüzyıldır Türkiye'nin çok önemli hedeflerinden birisi de Avrupa Birliği'ne (AB) tam üyelik olmuştur. Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki ilişkiler 1963'te Ankara Anlaşmasıyla başlamıştır. Gümrük Birliği'nin (GB) temelleri 1970'de imzalanan ve 1973'de hayata geçirilen Katma Protokol ile atılmıştır. Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliği Anlaşması 6 Mart 1995 tarihinde imzalanmıştır. Türkiye'nin GB'ne geçişi, AB'ye tam üyeliğe doğru bir adım alarak dikkate alınmaktadır. Türkiye ile AB arasındaki GB'nin en önemli özelliği ise Türkiye'nin AB'ye tam üye olmadan GB aşamasına geçen ilk ve tek ülke olmasıdır.Üç bölümden müteşekkil olan bu çalışmanın teorik bölümlerinde sırasıyla; gümrük teorileri bağlamında entegrasyon girişimlerinin gelişimi, Avrupa Birliği ve Türkiye Avrupa Birliği ilişkileri ile Türkiye Gümrük Birliği'ne üyeliği süreçleri incelenmiştir. Çalışmanın son ve üçüncü bölümünde ise Türkiye'nin Gümrük Birliğine üyeliği öncesi ve sonrası 3-5 yıllık dönemlerdeki ekonomik göstergeleri baz alınarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel tablolara göre yapılan bu karşılaştırmalar gümrük birliği teorileri bağlamında yorumlanmıştır.Araştırma sonucunda; Türkiye'nin gümrük Birliğine üyeliğinin dış ticaret göstergelerine olumlu yansıdığı, özellikle dış ticaret hadlerinde anlamlı gelişme ve büyümelerin yaşandığı ve ekonomik kriz dönemlerinde ülke ekonomisini koruyucu işlev gördüğü tespit edilmiştir. AB Gümrük Birliğinin Türkiye Ekonomisine yönelik bu statik etkileri yanında olumlu dinamik etkileri de görülmekle birlikte, ülkenin Birliğe tam üye olmamasından kaynaklı ülke ekonomisinde bazı olumsuz etkileri de tespit edilmiştir. Bu olumsuz etkinin başında ise ihracattaki büyümenin ithalattaki büyüme karşısında yetersiz kalmasına bağlı olarak ülke ekonomisinde meydana gelen cari açığın git gide artması olduğu söylenebilir.Anahtar Kelimeler: "Ekonomik Bütünleşme", "Gümrük Birliği Teorisi", "Avrupa Gümrük Birliği", " "Gümrük Birliğine Üyelik ve Türkiye Ekonomisi"

Abstract:
Every national economy is trying to expand international trade relations in order to survive in the global world where there are economical imbalances between countries. Particularly, developed countries consider the resources of regions that they control politically for capital accumulation and the markets of those regions as their own. Developing countries, in order to enhance industry and increase production, continuously want to be in such integrations.In this manner, economic integration movements began in 19th century in all over the world and with the first half of 20th century this had an increasing trend. These movements are not particular to certain regions of the world and European Union is the most successful one amongst them. In this context, European Union as a major integration to 21st century is world?s largest economic and political integration that all regional countries want to be in it.That is why; one of the very important targets of Turkey for last half century has been full membership to European Union (EU). Turkey and European Union (EU) relations started in 1963 with Ankara Agreement. Foundations of Customs Union (CU) were laid by the Additional Protocol signed in 1970 and put into force in 1973. Customs Union Agreement between Turkey and EU was signed in 6 March 1995. Turkey?s transition to CU is considered as an important step towards EU membership. The most important feature of CU between Turkey and EU is that Turkey is the first and only country to be in the stage of CU without being full member to EU.In this study, which is comprised of three chapters, respectively; the development of integration initiatives in the context of customs union theories, European Union and Turkey European Union relations and the process of Turkey?s membership to Customs Union have been analyzed. In the third and last chapter of the study, Turkey?s membership to Customs Union has been assessed on the basis of economic indicators of before and after 3-5 years of CU membership. These comparisons made in accordance with statistical tables have been interpreted in the context of customs union theories.As a result, it has been determined that Turkey?s membership to Customs Union had positive effects on foreign trade indicators, particularly significant developments and growths have been realized in foreign trade and it has been identified that this membership had protective functions for the country?s economy in times of economic crisis. Besides the static effects of EU Customs Union to Economy of Turkey, positive dynamic effects have been also realized and some negative effects to the economy have been identified due to lack of full membership of Turkey to EU. The insufficiency of growth in exports with regards to growth in imports and thus increasing current account deficit in the economy may be mentioned as the main topic of this negative effect.Key Words: ?Economic Integration?, ?Customs Union Theory?, ?European Customs Union?, ?Membership to Customs Union and Turkish Economy?