Abdüllatif suphi paşa konağı restorasyon projesi
Restoration project of abdullatif suphi pasha mansion
Yazar: SELİN GENER DENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DENİZ MAZLUM
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Restorasyon = Restoration

Özet:
1855 yılında inşa edildiği ve İstanbul'daki ilk kargir konak olduğu öne sürülen Abdüllatif Suphi Paşa Konağı, Fatih İlçesi Babahasan Alemi Mahallesi'nde Horhor Caddesi üzerinde yer almaktadır. Tanzimat Dönemi'nin önemli paşa konaklarından biri olan yapı, bir sivil mimarlık örneği olmasının yanı sıra devlet işlerinin görüşüldüğü idari bir yapı olma özelliği de taşımaktadır.Evkaf, Maarif, Maliye ve Ticaret Nazırlığı görevlerinde bulunmuş Abdüllatif Suphi Paşa, Sultan II. Mahmud döneminde Sadaret Kethüdası olan Hadi Efendi'nin ahşap konağını satın almış ve selamlık olarak yeni bir kargir konak inşa ettirmiştir. Günümüze ulaşmayan 40 odalı, üç hamamlı ve içinde havuzları bulunan iki katlı ahşap konağın 1945 yılında yandığı bilinmektedir. Suphi Paşa tez konusu olan taş konağı harem dairesi olarak İtalyan bir mimara yaptırmıştır. İmparatorluğun gerileme dönemiyle birlikte, konaktaki görkemli yaşam da etkisini kaybetmeye yüz tutmuş, konak sakinleri yeni yapılarda yaşamaya başlamıştır. 1930'lu yıllarda harap halde olduğu bilinen konak, 1940'larda paşanın en küçük oğlu Hamdullah Suphi Tanrıöver tarafından diğer varislerden satın alınmıştır. 1949?50 yıllarında Ekrem Hakkı Ayverdi tarafından yapılan kapsamlı bir onarım sayesinde, konak pek çok özgün detayını koruyarak günümüze ulaşmıştır.1966 yılında Hamdullah Suphi Tanrıöver'in ölümünün ardından 1970'te konak İ.Ü. Rektörlüğü olarak kullanılmak üzere Prof. Dr. Nazım Terzioğlu tarafından alınmıştır. Yapı 1984 yılında rektörlüğün Beyazıt'a taşınmasıyla İstanbul Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Deontoloji Kürsüsü'ne tahsis edilmiş, aynı işlevle bugüne gelmiştir.Konak, geçirdiği kapsamlı restorasyondaki değişimlerin yanı sıra, üniversite kullanımıyla da müdahaleye uğramıştır. Aynı zamanda başta çatıdan giren yağmur suyu olmak üzere çeşitli sorunları bulunmaktadır. Yapının tez konusu olarak seçilmesindeki amaç, İstanbul Üniversitesi öğretim üyelerinden gelen duyarlı istek sonucu onarıma ilişkin teknik müdahaleleri belirlemek, daha aktif olarak kullanımı sağlayacak bir işlev önermek ve konağın tarihini aydınlatmaktır. Bu nedenle öncelikle yapının 1/50 ölçekli rölöveleri çizilerek ayrıntılı bir betimlemesi yapılmıştır. Eşzamanlı olarak yapı ve çevresine ilişkin görsel ve yazılı kaynaklar taranarak, konağın geçirdiği değişimler belirlenmiş ve ilk yapıldığı dönemi gösteren restitüsyon önerisi hazırlanmıştır. Son olarak da, yapı için gerekli müdahaleler araştırılmış ve yeni işlev programını içeren restorasyon projesi geliştirilmiştir. Yeni işlevle, konağın bugüne ulaşmasında büyük payı olan mevcut kullanıcıları tutulmuş, buna ek olarak konağın aktif şekilde kullanıldığı, yaşayan bir dönem yapısı olarak geleceğe aktarılmasını sağlayacak bir program önerilmiştir.

Abstract:
The mansion of Abdulatif Suphi Pasha, which is supposed to be the first masonry mansion in İstanbul constructed in 1855, is situated in Horhor Street at Babahasan Alemi quarter of Fatih district. The mansion is an administrative building where state affairs were discussed besides being an important civil architecture sample of Tanzimat period.Abdullatif Suphi Pasha, who had worked in Ministry of Foundations, Education, Finance and Commerce, bought Hadi Efendi?s timber mansion and constructed a new masonry mansion as `Selamlık? building. It is known that the two-storeyed timber mansion which had 40 rooms, 3 Turkish baths and pools inside burned down in 1945. Suphi Pasha, made construct the masonry mansion to an Italian architect as the harem section. With the decadence of the empire, the glorious life in the mansion also began to lose its effect and people started to move to new buildings. The mansion which was almost ruined in 1930?s, was bought in 1940?s from other successors by Hamdullah Suphi Tanrıöver, the last son of the pasha. The mansion could survive with its original details thanks to the extensive restoration work conducted by Ekrem Hakkı Ayverdi in 1949-50.After the death of Hamdullah Suphi Tanrıöver in 1966, the mansion is bought by Prof. Dr. Nazım Terzioğlu, to be used as the Istanbul University rectorate building. By the moving of the rectorate building to Beyazıt, the mansion was consigned to the Faculty of Medicine , Medical History and Deontology Chair, and it has been used with the same function up to the present day.The mansion had changed by the usage of the university, near to the changes in the big restoration in 1950. At the same time, the building has different problems, especially due to the rainwater leaking from the roof. The reason for choosing the mansion as the subject of this thesis is to document the building while determining the technical interventions for its restoration, to propose an active usage with a new function and to shed light to its history. Therefore, the mansion?s 1/50 scaled survey drawings are prepared and a detailed description is made. In the same time, written and visual sources are searched and after the masion?s changes were determined, the restitution proposal showing the first construction period is prepared. Finally, the necessary interventions for the mansion are searched and the restoration project that includes new functional program is developed. With the new function, the present users who take care of the mansion are kept, but some changes that will help to carry over the mansion as a living historic structure to the future are proposed.