Yerleşim yerlerine doğal gaz arzının analizi
Analysis of natural gas supply to settlements
Yazar: MUHAMMED NEZİH URAL
Danışman: PROF. DR. HÜSAMETTİN BULUT
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Enerji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Enerji = Energy ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Yerleşim yerlerine doğal gaz arzı, genellikle iletim boru hattından bağlantı kurulmak suretiyle, dağıtım boru hatları ile yapılmaktır. Ancak yerleşim yeri ile ilgili olarak coğrafik, teknik, ekonomik ve kullanım potansiyeli gibi çeşitli faktörlerden, dolayı doğal gaz arzı için iletim ve dağıtım hattı ile yerleşim yerine kadar döşenememektedir. Bu durumdaki yerleşim yerlerine doğal gaz arzı için çözüm, CNG (Sıkıştırılmış Doğal Gaz) veya LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) istasyonlarının kurulmasıdır. Bu çalışmada, ülkemiz de ana iletim hatları ile dağıtım hattının olmadığı yerleşim yerlerine doğal gaz arz yöntemleri incelenmiştir. Bu kapsamda boru hatları yerine, doğal gazın CNG veya LNG olarak taşınması ve yerleşim yerine dağıtılması çeşitli parametreler ele alınarak araştırılmıştır. CNG veya LNG yöntemleriyle doğal gaz tedarikinin boru hatlarıyla dağıtıma kıyasla avantaj ve dezavantajları sunulmuştur. Yerleşim yerinin nüfusu ve tüketici potansiyeli, doğal gaz taşıma yönteminin belirlenmesinde ana parametreler olarak öne çıktığı görülmüştür. Ayrıca, Türkiye ve Şanlıurfa ili özelinde yerleşim yerlerine doğal gaz arzının ulaşılan nüfus ile aktif doğal gaz kullanıcı arasındaki oranı belirtilmiştir. Şanlıurfa özelinde, doğal gaz arzı ile kırsaldan kent ve ilçe merkezlerine göç ve kentleşmeye olumlu etkisi, yapılacak şebeke yatırımların yaygınlaştırılması için, yerel otoriterlerin uygulamaların etkisi ilçe bazlı örnekler ile incelenmiş olup kent ve ilçe merkezlerine göçün doğal gaz arzı ile hızlandığı, istihdam ve ekonomik hareketliliğin artış gösterdiği tespit edildi. Bununla birlikte, doğal gazın diğer fosil yakıtlara kıyasla, karbon salınımı için daha temiz ve çevreci olduğu ve yapılmakta olan ar-ge çalışmaları ile zararlı sera gazı salınımların azaltılmasına yönelik çalışmaların bir örneği olarak, hidrojen gazının doğal gaz ile belirli karışım oranlarında yanma sonucu çıkan değerler ifade edilerek emisyon azaltımına katkı sağladığı tespit edildi.

Abstract:
Natural gas supply to settlements is generally made through distribution pipelines by establishing a connection from the transmission pipeline. However, due to various factors such as geographical, technical, economic and utilization potential related to the settlement, the transmission and distribution lines for natural gas supply cannot be laid up to the settlement. The solution for natural gas supply to settlements in this situation is the establishment of CNG (Compressed Natural Gas) or LNG (Liquefied Natural Gas) stations. In this study, natural gas supply methods to settlements in Turkey where main transmission lines and distribution lines are not available are analyzed. In this context, instead of pipelines, transportation of natural gas as CNG or LNG and distribution of natural gas to settlements are investigated by considering various parameters. The advantages and disadvantages of natural gas supply by CNG or LNG methods compared to pipeline distribution are presented. The population and consumer potential of the settlement are found to be the main parameters in determining the natural gas transportation method. In addition, the ratio of natural gas supply to settlements in Turkey and Şanlıurfa province in terms of population reached and active natural gas users is presented. In Şanlıurfa, the positive impact of natural gas supply on migration from rural areas to urban and district centers and urbanization, and the impact of local authorities' practices for the expansion of network investments to be made are examined with district-based examples.