Uluslararası gönüllü hizmet sunumunda sivil toplum kuruluşları ve sosyal inovasyon: Nitel bir çalışma
Non-governmental organizations and social innovation in international voluntary service: A qualitative study
Yazar: SERAP KARAKAYA ÇALKAYA
Danışman: PROF. DR. BEDRETTİN KESGİN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Gönüllü kuruluşlar = Voluntary organizations ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal yenilikçilik = Social innovative ; Yenilikçilik = Innovativeness

Özet:
Son yıllarda sivil toplum kuruluşlarının dünya çapında dezavantajlı toplulukların refahını sağlamadaki rolünün giderek daha önemli hale geldiği, devletlerin, ulusal ve uluslararası kuruluşların bir tamamlayıcısı niteliğine dönüştükleri görülmektedir. Sivil toplum kuruluşlarından artan beklenti beraberinde büyük bir sorumluluk da getirmiş, sosyal sorunların çözümünde sosyal inovasyon bu kuruluşların gündemine hızlı bir giriş yapmıştır. Dolayısıyla uluslararası insani yardım ve kalkınma alanında sosyal inovasyon alanında veriye dayalı kapsamlı araştırmalar son derece önemli hale gelmiştir. 
Bu ihtiyaca binaen tez, uluslararası insani yardım sunan ve toplum gelişiminde rol üstlenen Türkiye merkezli sivil toplum kuruluşlarının yapılarını ve faaliyetlerini anlamayı ve hizmet sunma biçimlerini sosyal inovasyon açısından incelemeyi amaçlamıştır. Ayrıca bu çalışma sınır ötesindeki toplumsal sorunlara yönelik yenilikçi çözümler geliştirme noktasında sosyal inovasyon ekosistemi içerisindeki aktörlerin rolünü ve sosyal inovasyon ekosistemini etkileyen unsurları belirlemeyi amaçlamaktadır. 
Araştırma alanı ile ilgili derinlemesine bir anlayış geliştirmek aynı zamanda konu gereği sivil toplum kuruluşlarının sosyal inovasyonla ilgili algılarını, tutumlarını ve süreci daha iyi anlayabilmek adına çalışma nitel araştırma yöntemine göre tasarlanmıştır. Araştırmada birincil veri toplama aracı olarak 10 sivil toplum kuruluşundan 15 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. İkincil veri toplama aracı olarak STK'ların yıllık faaliyet raporları, haber bültenleri, dernek/vakıf dergileri, broşürler vb. incelenerek doküman analizi yapılmıştır.
Araştırma, Türkiye merkezli sivil toplum kuruluşlarının yenilikçiliğe açık olduklarını, yenilikçi projeler ürettiklerini ancak çoğunun inovasyon yolculuğunun daha başlangıcında olduklarını göstermiştir. İncelenen örnekler ve sivil toplum kuruluşlarının yenilikçi örnek projeleri daha iyi bir sistemin mümkün olduğunu kanıtlamaktadır. Sivil toplum kuruluşlarında sosyal inovasyonun desteklenmesinde yaratıcılığa değer veren, risk alabilen liderlerin, yenilikçi bir kurum kültürünün en önemli iç faktörler olduğu tespit edilmiştir.  Yardım götürülen devletlerin bürokratik yapısı, bağışçıların geleneksel yardım kültürü dışına çıkmak istememeleri ve finansman sosyal inovasyon önündeki önemli dış faktörler olarak tespit edilmiştir. Ayrıca sosyal sorunlara odaklanan sosyal inovasyon ekosisteminde paydaş olarak tanımlanabilecek sivil toplum, akademi, kamu ve özel sektör arasındaki iş birliğinin önemi ortaya çıkmıştır. Araştırma sosyal inovasyon  ile sivil toplum kuruluşları alanının sosyal sorunları çözme ve toplum refahını geliştirme açısından birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğunu göstermiştir.  Bu tez sosyal inovasyon çalışmalarına sosyal hizmet penceresinden bakarken aynı zamanda disiplinler arası bir yaklaşım geliştirmiş ve bu alandaki çalışmaların sınırlı olduğu Türkiye'de yeni araştırma alanlarının oluşturulmasına da katkı sunmuştur.

Abstract:
In recent years, it has been observed that the role of non-governmental organizations in ensuring the welfare of disadvantaged communities around the world has become increasingly important. Hence, they have a complementary role to states as well as national and international organizations. Increasing expectations from non-governmental organizations brought along a great responsibility, and innovation in solving social problems made a rapid entry into the agenda of these organizations. Therefore, comprehensive data-based research in the field of social innovation in international humanitarian aid and development has become extremely important. In relation to this need, this thesis has aimed to examine civil society organisations based in Turkey offering international humanitarian aid. The thesis examines their organizational structure and their goals from the perspective of sustainability and social innovation. The study was designed according to the qualitative research method in order to develop an in-depth understanding of the research field and to better understand the perceptions, attitudes and process of non-governmental organizations regarding social innovation. In addition, this study was conducted to understand the role of the actors in the social innovation ecosystem at the point of developing innovative solutions for social problems across borders and to determine the factors affecting the social innovation ecosystem.
In accordance with this method, semi-structured interviews were held with 15 participants from 10 non-governmental organizations, the websites and social media accounts of these non-governmental organizations were examined and the relevant documents were analyzed. The content of all collected data has been analyzed. This research showed that civil society organizations based in Turkey were open to innovation and they produce the most innovative projects but they were in the beginning of the innovation journey. The analyzed examples and innovative sample projects of non-governmental organizations prove that a better system is possible. It has been determined that leaders who value creativity, take risks, an innovative corporate culture and finance are the most important internal factors in supporting social innovation in non-governmental organizations. In addition, bureaucratic structure of the states, donors do not want to go beyond the traditional aid culture, financing have been identified as important external factors preventing social innovation. The importance of cooperation between civil society, academia, public and private sectors, which can be defined as stakeholders in the social innovation ecosystem that focuses on social problems, has emerged. The research has shown that the field of social innovation and the activities of non-governmental organizations are complementary in terms of solving social problems. This thesis evaluates social innovation and sustainability from the perspective of social work while at the same time developing an interdisciplinary approach. In this way, the thesis contributes to the emergence of social innovation as an important field of research in Turkey.