Geniş alan BT taramalarında alan kenarlarında oluşan görüntü artefaktlarının radyoterapi planlamasında hesaplanan doza etkisi
Calculated dose impact of the image artifacts at the edges of the area from a wide-bore CT scans in radiotherapy treatment planning
Yazar: AŞKIN AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN MEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Medikal Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyografi = Radiography ; Radyoloji = Radiology ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted

Özet:
BT tarayıcı cihazlarda görünen gantry açıklığı içerisinde standart görüntünün oluşturulduğu alan sFOV alanıdır. sFOV alanının dışında kalan alan genişleyen görüntünün oluşturulduğu eFOV alanıdır. eFOV alanına taşan objenin oluşturulan görüntüsü üzerinde sFOV alanı kenarlarında artefakt oluşmaktadır. Oluşan artefaktın bulunduğu bölgede BT numarası ve dış kontur distorsiyonu gibi sistematik hatalar meydana gelmektedir. Radyoterapi planlamasında kullanılan bu görüntülerde oluşan artefaktın hedef bölgeye iletilen radyasyon dozuna etkisi araştırılmıştır. Öncelikle BT cihazında mekanik kalibrasyon hatalarından olumsuz etkilenmemek için mekanik kalite kontrol testleri yapılmıştır. eFOV artefaktının görüntülenmesi, BT numarası ve kontur distorsiyonuna etkisinin incelenmesi için Mini QC BT fantom ile gantry merkezinde ve eFOV alanına girecek şekilde lateral kaydırılmış görüntüler elde edildi. eFOV artefaktının oluştuğu bölgede kontur ve BT numarası değişimi incelendi. Daha sonraki süreçte Alderson Rando fantom ile referans değerleri elde etmek için gantry merkezinde görüntüler elde edildi. eFOV alanına doğru ?x yönünde lateralde 8 cm ve ? x yönünde lateralde 12 cm' lik kaydırmalar ile görüntüler elde edildi. Bu görüntülere aynı eşik HU değerlerinde dış kontur, tedavi planlama sistemi tarafından çizdirildi. Yine alanında uzman hekimlerce ilgili kritik organ ve dokuları konturlandıktan sonra akciğer, prostat ve meme yerleşimli hayali tümörler oluşturuldu. Merkez yerleşimli görüntüler üzerine uygun tedavi planları yapıldı, uzman hekimlerce değerlendirilen tedavi planlarında hesaplanan MU değerleri, hayali tümör merkezinde ve medyanındaki doz değerleri not edildi. Lateral kaydırımlı görüntülerde aynı tedavi planı parametreleri kullanılarak aynı MU değerlerinde, hayali tümörlerin merkez ve meydanlarındaki doz değişimi incelendi. Referans alınan doz değerleri ile karşılaştırıldığında, lateral kaydırılan görüntü planlarında elde edilen doz değerlerinde pozitif yönde artış gözlenmiştir

Abstract:
Mini QC CT phamtom were used to imaging eFOV artefact, centrally and partially outside the sFOV with laterally shift and to analyze effects of artefact on CT number distortion and body contour variation. CT number distortion and body contour variation were analyzed maximum artefact region. In the later period, Reference baseline images of Alderson Rando phantom were acquired with the phantom centrally positioned within the sFOV. For comparison, the phantom were then shifted laterally from the center of the phantom 8 cm and 12 cm, ? x direction. The phantom external body contours were then automatically created with a fixed threshold of HU value by the treatment planning system. Critical organs and tissues were contoured by expert doctors and fictitious tumors was delineated as the target, located lung, prastate and breast. The treatment plans for the center position images set was first generated and to evaluate by doctors. Calculated MU, center of the fictitious tumors dose values and tumor median dose values were recorded. The same MUs were used for the subsequent treatment plans for off-center image sets to ensure comparable amount of radiation delivery in each beam configuration plans. The target dose calculated at the center of the tumor and the calculated median tumor doses, were recorded and compared for all treatment plans. Compared with the dose values of located centrally images, the dose values of off-center image sets obtained from the positive direction is increased.