Fenilketonüri hastalarında beyin MR volümetrik ölçümlerinin hastaların klinik seyri, tedaviye başlangıç yaşı ve tedavi rejimleri ile korelasyonun değerlendirilmesi
Evaluation of the correlation of brain MR volumetric measurements with the clinical course of the patients, the age of onset of treatment, and treatment regimens in patients with phenylketonuria
Yazar: NURGÜL GÜLTEKİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER KAYA
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
ÖZET
Fenilketonüri Hastalarında Beyin MR Volümetrik Ölçümlerinin Hastaların Klinik Seyri, Tedaviye Başlangıç Yaşı ve Tedavi Rejimleri İle Korelasyonun Değerlendirilmesi
	Amaç: Bu retrospektif çalışmanın amacı Fenilketonüride (FKÜ) beyin volümetrik ölçümlerinin, normal popülasyon, hastaların klinik seyri, tedaviye başlangıç yaşı ve tedavi uyumu ile korelasyonunun değerlendirilmesidir.
	Gereç ve yöntem: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Beslenme ve Metabolizma Bilim Dalı'nda tanı alan ya da takibe giren ve 2014-2018 yılları arasında Radyoloji Anabilim Dalı'nda beyin manyetik rezonans görüntülemesi (MRG) yapılan 33 FKÜ hastası ve 26 kişilik kontrol grubu çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların cinsiyeti, doğum tarihleri, tanı anındaki takvim yaşları, hiperfenilalaninemi (HFA) tipleri, manyetik rezonans (MR) çekimi sırasındaki kan fenilalaninin (Fa) düzeyi, WİSC-R IQ skoru ve diyet uyumu kaydedildi. Hastanemizin görüntü arşivinden alınan MR görüntüleri bir yazılım programı (Olea Sphere, Version 3) kullanılarak beyin volümetrik ölçümleri yapıldı.
	Bulgular: FKÜ tanılı 33 hastadan oluşan çalışma grubu, 26 normal beyin MRG bulguları olan katılımcılardan oluşan kontrol grubu çalışmaya dahil edildi. Çalışma grubundaki hastaların 14'ü kadın 19'u erkek; kontrol grubundakilerin 18'i kadın 8'i erkekti. Çalışma grubunda yer alan hastaların yaş ortalaması 12,6±4,1, kontrol grubunda yer alan katılımcıların yaş ortalaması 13,0±3,9'du. FKÜ hastalarında sağ ve sol; frontal lob, temporal lob, oksipital lob, serebral hemisfer, gri cevher, beyaz cevher, serebellum, talamus, kaudat nükleus ve sol lentiform nükleus hacmi ortalama değerlerinin, kontrol grubunda yer alanlara göre daha düşük olduğu saptandı (p<0,05). Mezensefalon, pons ve bulbus volümetrik ölçümlerinde çalışma ve kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0,05). FKÜ hastalarında MR çekimi sırasında ölçülen serum Fa düzeyi ile sağ ve sol hemisfer periventriküler beyaz cevherdeki gliotik beyin dokusu hacmi arasında pozitif (doğrusal) yönlü orta düzey bir ilişki saptandı (sırasıyla r=0,546; r=0,537). FKÜ grubunda WİSC-R IQ skoru ile tanı anındaki yaş (ay) bulguları arasında pozitif (doğrusal) yönlü orta düzey bir ilişki mevcuttu. Klasik FKÜ grubunda ve diyete uyumsuz olan hastalarda MR çekimi sırasında ölçülen serum Fa düzeyleri diğer gruplara göre anlamlı derecede daha yüksekti (p<0,05). 
	Sonuç: Çalışmamız FKÜ hastalarında beyin hacminin (serebrum, serebral gri ve beyaz cevher ve serebellum) ve derin gri cevher hacminin (talamus, nükleus kaudatus ve nükleus lentiformis) sağlıklı kontrollere kıyasla önemli ölçüde daha az olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuç FKÜ'deki nörolojik anormalliklerin patofizyolojisinde serebral ve serebellar gri cevher ve bazal ganglionların da olduğu sonucuna ulaşmamızı sağlamıştır. FKÜ'de erken tanı ve tedavi daha yüksek IQ seviyesi ile ilişkiliyken; daha yüksek serum Fa seviyeleri daha düşük IQ seviyesi ve anormal MRG bulguları ile ilişkilidir.

Anahtar Kelimeler: Fenilketonüri, beyin MRG, beyin volümetri, diyet.

Abstract:
ABSTRACT
Evaluation of the correlation of brain MR volumetric measurements with the clinical course of the patients, the age of onset of treatment, and treatment regimens in patients with phenylketonuria
	Aim: The aim of this retrospective study is to evaluate the correlation of brain volumetric measurements in Phenylketonuria (PKU) with the normal population, clinical course of patients, age at onset of treatment, and treatment compliance.
	Materials and Methods: Thirty-three PKU patients who were diagnosed or followed up in Çukurova University Faculty of Medicine, Department of Pediatric Nutrition and Metabolism and underwent brain magnetic resonance (MR) imaging in the Department of Radiology between 2014 and 2018, and a control group of 26 participants were included in the study. Patients' gender, date of birth, age at diagnosis, hyperphenylalaninemia types, blood phenylalanine (Fa) level during MRI, WISC-R IQ score and diet compliance were recorded. Brain volumetric measurements were made by using a software program (Olea Sphere, Version 3) of MR images taken from the image archive of our hospital.
	Results: The study group of 33 patients diagnosed with PKU and the control group consisting of 26 participants with normal brain MRI findings were included in the study. Of the patients in the study group, 14 were female and 19 were male; of those in the control group, 18 were female and 8 were male. The mean age of the patients in the study group was 12.6±4.1, and the mean age of the participants in the control group was 13.0±3.9. It was found that mean values of right and left frontal lobe, temporal lobe, occipital lobe, cerebral hemisphere, gray matter, white matter, cerebellum, thalamus, caudate nucleus and left lentiform nucleus volume in PKU patients were lower than those in the control group (p<0,05). No significant difference was found between the study and control groups in the volumetric measurements of the mesencephalon, pons and bulb (p>0.05). A positive (linear) moderate correlation was found between the serum Fa level measured during MRI in PKU patients and the volume of gliotic brain tissue in the right and left hemisphere periventricular white matter (respectively r=0,546; r=0,537). In the PKU group, there was a positive (linear) moderate correlation between the WISC-R IQ score and the age (months) at the time of diagnosis. Serum Fa levels measured during MRI were significantly higher in the classical PKU group and in diet-incompatible patients compared to the other groups (p<0,05).
	Conclusion: Our study revealed that brain volume (cerebrum, cerebral gray and white matter, and cerebellum) and deep gray matter volume (thalamus, nucleus caudatus, and nucleus lentiformis) in PKU patients were significantly less than in healthy controls. This result led us to conclude that cerebral and cerebellar gray matter and basal ganglia are also involved in the pathophysiology of neurological abnormalities in PKU. While early diagnosis and treatment in PKU are associated with higher IQ; higher serum Fa levels are associated with lower IQ and abnormal MRI findings.
Keywords: Phenylketonuria, brain MRI, brain volumetry, diet.