Travma sonrası stres bozukluğu ve depresyon belirti düzeyi ile travma sonrası olumsuz bilişler, peritravmatik sıkıntı düzeyi, duygu düzenleme ve davranışsal kaçınma arasındaki ilişkilerin incelenmesi
An analysis of the association between posttraumatic stress disorder and depression with post-trauma negative cognitions, peri-trauma distress, emotion regulation and behavioral avoidance
Yazar: ÖZLEM ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. EBRU ŞALCIOĞLU
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresyon = Depression ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Kaçınma davranışı = Avoidance behavior ; Kötü muamele = Bad treatment ; Kız çocukları = Young girls ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Sıkıntı = Boredom ; Travma = Trauma ; İstismar = Abuse

Özet:
Bu çalışmada cinsel istismar deneyimi nedeniyle kurum bakımına ihtiyaç duyan kız ergenlerin çeşitli demografik, ruhsal ve istismara dair özellikleri incelenmiştir. Bununla birlikte travma sırasındaki duygular ve şiddeti, davranışsal kaçınma, duygu düzenleme özellikleri ile travma sonrası olumsuz bilişlerin katılımcıların travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve depresyon belirti şiddetini yordayıcı rolünü ele almak üzere travma sonrası stres bozukluğu ve depresyon regresyon modeli kurulmuştur. Araştırma, cinsel istismar deneyimi nedeniyle Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İstanbul İl Müdürlüğü'ne bağlı bir Çocuk Destek Merkezinde (ÇODEM) bakım ve korunma altında bulunan 12-18 yaş aralığındaki 109 kız çocuğu ile yürütülmüştür. Katılımcıların %60'ının muhtemel TSSB ve %43'ünün depresyon tanısı alabileceği, TSSB'ye komorbid depresyon tanısı alma olasılığının yaklaşık %69 (n = 45) olduğu görülmüştür. Yaş, cinsel istismar özellikleri ve eşlik eden diğer istismarın TSSB ve depresyon belirti şiddetini yordamadığı ancak cinsel istismar deneyimi sırasında deneyimlenen duyguların şiddeti, davranışsal kaçınma, işlevsel olmayan duygu düzenleme özelliklerini yordadığı görülmüştür.  Travma sonrası bilişler TSSB ile ilişkili bulunmazken, benliğe ilişkin olumsuz bilişler depresyon belirtilerinin şiddetiyle zayıf bir ilişki göstermiştir. Kurulan iki regresyon modeline ve ele alınan değişkenler arasındaki ilişkilere dayanarak, maruz kalınan cinsel saldırı sırasında deneyimlenen öfke, korku, çaresizlik ve üzüntü gibi duyguların stresöre ilişkin kontrol kaybını azalttığı ve günlük yaşamda deneyimlenen sıkıntı verici anılar, bilişler ve duyguların işlevsiz baş etme mekanizmalarını tetikleyebileceği düşünülmüştür. Bu mekanizmanın TSSB ve depresyon belirti şiddeti ile ilişkisi tartışılmıştır. Elde edilen bulgular cinsel istismar deneyiminin yol açabileceği TSSB ve depresyon belirtilerinin tedavisinde duygu düzenleme becerilerine, travma anısı ve travmatik tetikleyicilerin ortaya çıkarabileceği korku, öfke, çaresizlik ve üzüntü gibi duygularla baş etmeye yönelik sistematik tedaviler kullanılmasının etkili olabileceğini göstermektedir. Bunun yanında cinsel istismara uğramaları nedeniyle kurum bakımına alınmış kız ergenlere verilen grup bakımı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study investigates various demographic, mental and abuse-related characteristics of adolescent female survivors of sexual trauma in need of institutional care. The predictive role of the severity of peri-trauma emotional reactions, post-trauma behavioural avoidance, emotion regulation strategies and the post-traumatic negative cognitions in posttraumatic stress disorder (PTSD) and depression were examined in two regression models. Participants consisted of 109 girls between the ages of 12 and 18 who were under care and protection because of their sexual abuse experience. They were recruited from a Child Support Center (ÇODEM) affiliated to the Istanbul Provincial Directorate of the Ministry of Family, Labor and Social Services. Results showed that 60% of the participants had probable PTSD, 43% had depression, and 69% of those with PTSD had comorbid depression.
Age, sexual abuse features, and experience of physical and / or emotional abuse did not predict PTSD and depression; the severity of emotions experienced during sexual abuse, post-trauma behavioral avoidance and the use of dysfunctional emotion regulation strategies predicted both PTSD and depression. Post-trauma negative cognitions did predict PTSD, and only negative cognitions about self was weakly associated with depression severity.
These findings suggest that successful treatment of female sexual abuse survivors  requires development of emotion regulation skills and reduction of behavioural avoidance in order to help survivors cope with emotions like fear, anger, helplessness and sadness that may arise upon confrontation with trauma memory and traumatic triggers. Implications of these findings were discussed for institutional care of female adolescents of sexual abuse.