Ektopik gebelikte tek doz metotreksat tedavisinin başarısını öngörmede tedavi öncesi β-HCG düzeyi ve 24 saat içerisindeki β-HCG değişiminin önemi
Importance of β-hcg level and β-HCG change in 24 hours for predicting the success of single dose methotrexate treatment in ectopic pregnancy
Yazar: UYGAR TANYERİ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM UYAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Gebelik-ektopik = Pregnancy-ectopic ; Gonadotropinler = Gonadotropins ; Koryonik gonadotropinler = Chorionic gonadotropins ; Metotreksat = Methotrexate ; Plasenta hormonları = Placental hormones ; Tedavi = Treatment ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Amaç
Ektopik gebelikte tek doz metotreksat tedavisinin başarısını öngörmede, tedavi öncesi 24 saatteki β-hCG değişiminin retrospektif olarak değerlendirilip, çalışmamızdan elde edilecek veriler ile erken dönemde kullanılabilecek başarı belirteçlerini saptamak, bu belirteçler ile maternal morbidite ve mortalitenin azalmasına katkıda bulunmak, bununla beraber hastaların tedavi uyumlarını arttırıp, tedavi ve yatış  maliyetlerini olabildiğince azaltmakır. 
Materyal – Metod
Kliniğimize Ocak 2018 - Aralık 2019 arasında, ektopik gebelik endikasyonuyla tek doz metotreksat tedavisi uygulanan hastaların dosyaları ve kayıtları retrospektif olarak incelendi. Toplam 100 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya alınan 100 hasta 2 gruba ayrıldı. 1.Grup MTX tedavi başarısız grup (n=50) ve 2.grup MTX tedavi başarılı grup (n=50) olarak belirlendi. Klinik, laboratuvar parametreleri ve komplikasyonlar değerlendirildi.
Bulgular
Kriterlerimize uyan toplam 100 hastanın verileri analiz edilmiştir. Buna göre hastaların tedavi öncesi β-hCG değeri açısından, tedavi başarısız grupta başlangıç  β-hCG değerleri daha yüksekti ve sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0,001). 0-4 günler arası β-hCG değişiminde, tedavi başarısız grupta ortalama β-hCG değeri yükselme eğiliminde iken tedavinin başarılı olduğu grupta düşme eğilimindeydi ve sonuçlar anlamlı idi (p = 0,004). Gruplar arası endometrial kalınlıklar benzerdi (p = 0,646). Ektopik gebelik lokalizasyonu açısından her iki grup arası anlamlı farklılık izlenmedi (p = 0,796). Tedavi öncesi ilk 24 saatlik β-hCG değişimi yüzdesinde, tedavi başarısız grupta daha yüksek izlense de sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı değildi (p = 0,347). Çalışmamızda hastaların tedavi öncesi NLR ve PLR oranlarının tedavi başarısını öngörmede değeri saptanmadı (sırasıyla p = 0,915 ve p = 0,968). Yine tedavi öncesi nötrofil, lenfosit ve platelet değerlerinin tedavi başarısını öngörmede  istatistiksel olarak anlamlı değişimi izlenmedi (sırasıyla p = 0,705; p = 0,926 ve p = 0,873).
Tartışma
Ektopik gebelik maternal morbidite ve mortaliteye sebep olan ciddi obstetrik bir komplikasyondur. Bu nedenle erken tanı ve tedavi önemlidir. Özellikle tek doz MTX tedavisi ektopik gebeliğin tedavisinde etkili ve güvenli bir seçenektir. Çalışmada tedavi başlangıcıdan 24 saat önceki β-hCG değeri ile tedavi başlangıcındaki β-hCG değişimi incelenmiş ve tek doz MTX tedavsinde başarıyı ön görme açısından gruplar arası fark saptanmamıştır. Tek doz MTX tedavisinde başarıyı öngörme NLR-PLR ve hemogram parametreleri açısından gruplar arası fark saptanmamıştır. 0-4 günler arası β-hCG değişiminde tedavi başarısız grupta ortalama β-hCG değeri yükselme eğiliminde iken tedavinin başarılı olduğu grupta düşme eğilimindeydi ve sonuçlar anlamlı idi. 

Sonuç
Tek doz MTX tedavsinde başarıyı öngörme açısından 24 saatlik β-hCG değişimi ve NLR-PLR hemogram parametreleri açısından tedavinin başarısız olduğu ve tedavinin başarılı olduğu gruplar  arasında fark saptanmamıştır. Daha geniş vaka sayılı prospektif ve randomize kontrollü çalışmalarla bu sonuçların doğrulanmasına ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Ektopik gebelik, metotreksat, tedavi, tedavi başarısı, insan koryonik gonadotropini

Abstract:
Objective
In predicting the success of single dose methotrexate treatment in ectopic pregnancy, β-hCG change in 24 hours before treatment was evaluated retrospectively, to determine the data obtained from our study and the determinants of success that can be used in the early period, contributing to the reduction of maternal morbidity and mortality with these markers, however, it increases the treatment compliance of patients and reduces the cost of treatment and hospitalization as much as possible.
Materials and Methods
The files and records of patients who received single-dose methotrexate treatment with an indication of ectopic pregnancy between January 2018 and December 2019 were retrospectively reviewed. 100 patients included in the study were divided into 2 groups. Group 1 MTX treatment failed group (n = 50) and Group 2 MTX treatment successful group (n = 50). Clinical, laboratory parameters and complications were evaluated.
Results
The data of 100 patients that meet our criteria were analyzed. Accordingly, in terms of the pre-treatment β-hCG values, the initial β-hCG values were higher in the treatment-unsuccessful group and the results were statistically significant(p<0,001). In the β-hCG change between 0-4 days, the average β-hCG value in the unsuccessful group tended to increase, whereas in the group where the treatment was successful, it tended to decrease and the results were significant.(p = 0,004). Endometrial thicknesses between groups were similar (p = 0.646).There was no significant difference between the two groups in terms of ectopic pregnancy localization (p = 0.779). Although the rate of β-hCG change in the first 24 hours before treatment was higher in the unsuccessful group, the results were not statistically significant (p = 0.334). In our study, the pre-treatment NLR and PLR ratios were not found to be significant in predicting treatment success (p = 0.915 and p = 0.968, respectively). Again, there was no statistically significant change in the neutrophil, lymphocyte and platelet values before the treatment in predicting the success of the treatment (p = 0.705; p = 0.926 and p = 0.873, respectively).

Discussion
Ectopic pregnancy is a serious obstetric complication that causes maternal morbidity and mortality. Therefore, early diagnosis and treatment is important. Especially single dose MTX treatment is an effective and safe option in the treatment of ectopic pregnancy. In the study, the β-hCG value 24 hours before the start of the treatment and the β-hCG change at the beginning of the treatment were examined, and no difference was found between the groups in terms of predicting success in a single dose of MTX. Anticipating success in single dose MTX therapy there was no difference between the groups in terms of NLR-PLR and hemogram parameters. In the β-hCG change between 0-4 days, the average β-hCG value in the treatment-unsuccessful group tended to increase, the average β-hCG value in the treatment-successful group tended to decrease and the results were significant. These results need to be confirmed with prospective and randomized controlled studies with larger cases.

Conclusion
In terms of predicting success in single dose MTX therapy, there was no difference between the groups that failed the treatment and the treatment was successful in terms of 24-hour β-hCG change and NLR-PLR hemogram parameters. These results need to be confirmed with prospective and randomized controlled trials with a larger number of cases.

Keywords: Ectopic pregnancy, methotrexate, treatment, treatment  success, human chorionic gonadotropin