2013 yılı ile 2018 yılı 5. sınıf fen bilimleri dersi öğretim programına dayalı ders kitaplarında yer alan "canlılar ve yaşam" konu alanındaki bilimsel süreç becerilerinin karşılaştırılması
Comparison of scientific process skills in the subject area of "living things and life" in textbooks based on fifth grade science course curriculum at 2013 and 2018
Yazar: KEZBAN DİŞLİ DEMİRAY
Danışman: PROF. DR. MAHMUT SELVİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel süreç = Scientific process ; Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Ders kitapları = Textbooks ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kitaplar = Books

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 2013 yılı ile 2018 yılı 5. Sınıf Fen Bilimleri ders kitaplarında yer alan "Canlılar ve Hayat/Yaşam" konu alanındaki ünitelerde bulunan etkinlikleri bilimsel süreç becerileri açısından karşılaştırarak incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulunun kararı ile ders kitabı olarak kabul edilmiş, 2013-2017 yılları arasında ve 2018-2019 eğitim-öğretim yılından itibaren 5. sınıfta ders kitabı olarak okutulan toplam iki adet ders kitabı incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, Fen Bilimleri ders kitaplarında yer alan "Canlılar ve Yaşam" konu alanına ait 2013 yılında 2 ünite 22 etkinlik; 2018 yılında ise 2 ünite 8 etkinlik olduğu belirlenmiş olup toplam dört ünite ve 30 etkinlik bilimsel süreç becerileri yönünden tek tek incelenmiştir. Araştırmada, Martin (1997) tarafından belirlenen bilimsel süreç becerileri sınıflandırması temel alınarak veri kaydetme formları hazırlanmıştır. Elde edilen veriler betimsel ve içerik analizine tabi tutularak yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda, Fen Bilimleri ders kitaplarındaki etkinliklerde yer alan bilimsel süreç becerileri dağılımının sistematik olmadığı görülmüştür. 2013 yılı 5. sınıf Fen Bilimleri ders kitabında yer alan "Canlılar ve Yaşam" konu alanını kapsayan ünitelerde daha fazla kazanım ve etkinlik yer alırken söz konusu ünitelerin bilimsel süreç becerileri açısından da daha zengin olduğu görülmüştür. 2018 yılında ise kazanımların sadeleştirildiği, etkinlik sayısının azaltıldığı ve bilimsel süreç becerilerine daha az yer verildiği tespit edilmiştir. Araştırmada, 5. sınıf Fen Bilimleri ders kitaplarında yer alan etkinliklerde bilimsel süreç becerilerine yer verildiği fakat yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Günümüz bilim ve teknoloji çağında, öğrencilerde bilimsel süreç becerilerinin gelişiminin öneminin büyük olduğu dikkate alındığında,  Fen Bilimleri ders kitapları hazırlanırken, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini geliştirmeye yönelik etkinliklere daha fazla yer verilmesi gerektiği bu çalışmanın önerileri arasında yer almaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the activities in the chapter in the subject of "Living Things and Life" in 2013 and 2018 5th Grade Science textbooks by comparing them in terms of scientific process skills. For this purpose, a total of two textbooks, which were accepted as textbooks by the decision of the Ministry of National Education between the years 2013-2017 and since the 2018-2019 academic year in the 5th grade, were examined. In the research, one of the qualitative research methods, document analysis method was used. In the study, it was determined that there were 2 chapters and 22 activities in 2013 of "Living Things and Life" in the science textbooks and 2 chapters and 8 activities in 2018 related to the subject of "Living Things and Life" in the science textbooks and a total of four chapters and 30 activities were examined individually in terms of scientific process skills. In the study, data recording forms were prepared based on the classification of scientific process skills determined by Martin (1997). The data obtained were interpreted by descriptive and content analysis. As a result of the research, it was found that the distribution of scientific process skills involved in activities in science textbooks were not systematic. While the chapters covering the subject area of "Living things and Life" in the 5th grade Science textbook in 2013 had more gains and activities, these chapters were also found to be richer in terms of scientific process skills.  In 2018, it was found that the gains were simplified, the number of activities was reduced and the scientific process skills were given less space. In the research, concluded that the activities in 5th grade science textbooks included scientific process skills, but they were not sufficient. Considering the importance of the development of scientific process skills of students in today's science and technology age, it is among the suggestions of this study that activities should be included more in the development of science process skills while preparing science textbooks.