Çağdaş Türk resim sanatında otografik etkiler ve bir uygulama örneği
Otographic effects in contemporary Turkish painting and an application example
Yazar: ALİ ERTUĞRUL KÜPELİ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN AKENGİN
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Resim yazısı =   ; Yazı-resim = Calligrafi of Painting ; Çağdaş resim sanatı =   ; Çizgi resim = Line picture

Özet:
Bu çalışmada, çağdaş Türk resim sanatında otografik etkilerin kullanımının sanatsal yaratım sürecine olan katkıları ve sanatçıların eserlerinde nasıl bir rol oynadığı incelenmiştir. Otografik etkiler, sanatçının el yazısı, imzası ve kişisel müdahaleleriyle eserlerine kattığı unsurlar olarak tanımlanmıştır. Bu unsurlar, sanatçıların kimliğini ve bireysel ifadesini esere yansıtarak, izleyici ile eser arasında daha derin bir bağ kurulmasını sağlar. Çağdaş Türk resim sanatında otografik etkilerin kullanımı, erken dönem sanatçılarından itibaren önemli bir yer tutmuştur. Erol Akyavaş, Tiraje Dikmen ve Fahrelnissa Zeid gibi sanatçılar, eserlerinde hem geleneksel hem de modern teknikleri birleştirerek otografik unsurları sanatlarına dâhil etmişlerdir. Bu sanatçılar, hat sanatı ve minyatür gibi geleneksel formları modernize ederek, kişisel ifadelerini sanatlarına yansıtmış ve bu unsurların evrensel bir kimlik kazanmasına katkı sağlamışlardır. Aynı zamanda Sabri Berkel gibi sanatçılar, kaligrafiyi soyut sanatla birleştirerek otografik unsurları kullanmış ve böylece geleneksel Türk sanatının modern bir form kazanmasını sağlamıştır. Berkel'in eserlerinde görülen kaligrafik formlar, izleyiciye derin bir estetik deneyim sunarken, sanatçının kişisel izini taşıyan unsurlar da eserin özgünlüğünü artırmaktadır. Abidin Elderoğlu ve Ergin İnan gibi sanatçılar ise, eserlerinde kaligrafiyi, kişisel sembolleri ve mitolojik figürleri kullanarak otografik unsurları hem estetik hem de kavramsal değerlerle birleştirmişlerdir. Bu sanatçılar, Doğu ve Batı kültürlerini sentezleyerek otografik etkiler aracılığıyla evrensel bir sanat dili oluşturmuşlardır. Süleyman Saim Tekcan ve Rauf Tuncer ise, eserlerinde kaligrafi ve figüratif unsurları bir araya getirerek otografik öğeleri ön plana çıkarmışlardır. Tekcan'ın "Atlar ve Hatlar" serisi, geleneksel Osmanlı tuğraları ve hat sanatını modern sanatla birleştiren önemli bir örnek olarak dikkat çekmektedir. Tuncer ise, Türk kültürel mirasına atıfta bulunarak tarihsel ve kültürel bağlamda zengin otografik etkiler kullanmıştır. Bu çalışmanın amacı, otografik etkilerin çağdaş Türk resim sanatında estetik ve kavramsal değerini ortaya koymaktır. Sanatçıların el yazıları ve kişisel sembolleriyle oluşturdukları bu etkilerin, izleyiciye sunduğu bireysel ve toplumsal mesajlar incelenmiştir. Otografik unsurlar, sanatçının yaratım sürecini ve kimliğini izleyiciye daha açık bir şekilde aktarmasını sağlarken, aynı zamanda eserlere evrensel bir kimlik kazandırmaktadır. Ali Ertuğrul Küpeli, bu bağlamda eserlerinde otografik unsurlara sıkça yer veren sanatçılardan biridir. Çalışmalarında kişisel izlerini, yazılarını ve sembollerini kullanarak bireysel anlatımlarını sanat aracılığıyla izleyiciye aktarmaktadır. Küpeli'nin eserlerinde otografik unsurlar, sanatın kişisel ve toplumsal boyutlarını bir araya getiren önemli araçlar olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, otografik etkiler, sanatçının eserlerine kişisel bir boyut katmanın yanı sıra, sanat eserinin evrensel boyutunu da zenginleştiren unsurlar olarak çağdaş Türk resim sanatında önemli bir yere sahiptir. Gelecekte yapılacak araştırmalar, bu unsurların dijital sanat ve yeni medya gibi farklı alanlarda nasıl kullanıldığını inceleyerek sanatın gelişimine katkıda bulunabilir.

Abstract:
This study examines the contributions of autographic effects in the process of artistic creation in contemporary Turkish painting and their role in the works of artists. Autographic effects are elements added to the artwork through the artist's handwriting, signature, and personal interventions. These elements reflect the artist's identity and personal expression, creating a deeper connection between the viewer and the artwork. The use of autographic effects has been important in contemporary Turkish painting since the early periods. Artists such as Erol Akyavaş, Tiraje Dikmen, and Fahrelnissa Zeid incorporated autographic elements into their works by blending traditional and modern techniques. These artists modernized traditional forms such as calligraphy and miniatures, reflecting their expressions in their art and contributing to the universal identity of these elements. Similarly, artists like Sabri Berkel combined calligraphy with abstract art, using autographic elements to give traditional Turkish art a modern form. The calligraphic forms in Berkel's works provide viewers with a profound aesthetic experience, while the artist's marks enhance the works' originality. Abidin Elderoğlu and Ergin İnan, on the other hand, combined autographic elements with calligraphy, personal symbols, and mythological figures, blending them with both aesthetic and conceptual values. These artists synthesized Eastern and Western cultures, creating a universal artistic language through autographic effects. Süleyman Saim Tekcan and Rauf Tuncer also brought calligraphy and figurative elements together in their works, highlighting autographic elements. Tekcan's "Horses and Scripts" series, which combines traditional Ottoman calligraphy and modern art, is a notable example. Tuncer incorporated rich autographic effects with references to Turkish cultural heritage in a historical and cultural context. This study aims to reveal the aesthetic and conceptual value of autographic effects in contemporary Turkish painting. The messages conveyed to the viewer through these effects, formed by the artist's handwriting and personal symbols, are examined. Autographic elements not only allow the artist to communicate their creative process and identity more clearly to the viewer but also grant the works a universal identity. Ali Ertuğrul Küpeli is one of the artists who frequently uses autographic elements in his works. By employing personal marks, writings, and symbols, Küpeli conveys his narratives through his art to the audience. In Küpeli's works, autographic elements stand out as significant tools that unite the personal and societal aspects of art. In conclusion, autographic effects hold an important place in contemporary Turkish painting, adding a personal dimension to the works while also enriching the universal dimension of the art. Future research can explore how these elements are used in digital art and new media, contributing to the development of art.