Tarihsel peyzaj karakterizasyonu yaklaşımının antalya-serik bölgesi peyzajlarına uygulanması
Application of historical landscape characterization approach to landscapes of antalya-seri̇k region
Yazar: ABDURRAHMAN KANABAKAN
Danışman: PROF. DR. MERYEM ATİK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Peyzaj karakteri bir peyzajı diğer peyzajlardan ayıran, farklı ve ayırt edilebilir özelliklerin tümüdür. Bu çalışmada Serik Bölgesinde doğal ve kültürel peyzajlarının ve peyzaj karakterinin analizinde TPK yönteminin uygulanması amaçlanmıştır. Kentsel ve kırsal peyzajlar yönünden çok çeşitlilik barındıran, ayırt edici peyzaj özellikleriyle zengin doğal ve kültürel yapısı, antik çağlardan beri farklı uygarlıklara tanıklık etmesi nedeniyle Serik Bölgesi seçilmiştir. Beş farklı zaman aralığında tarih derinliğinin incelendiği çalışma kapsamında öncelikle tarihsel ve coğrafik açıdan bölgeye özgü tarihsel peyzaj karakter alanları, baskın peyzaj deseni temelinde tarihsel peyzaj karakter tipleri belirlenmiş, TPK yaklaşımı temelinde tarihsel peyzaj karakter alan ve tipleri zaman derinliği ile değerlendirilmiş, son olarak da zaman derinliği üzerinden her bir peyzaj karakter tipinin tarihsel değişimler ortaya koyulmuştur.
Tarihsel peyzaj karakter alanını zaman derinliği olan ve tarihsel dönem, olay ve değerler ile ayrılan ve coğrafik olarak bölgeye özgü karakterler içeren alanlarıyla Sillyon, Pednelissos, Aspendos, Harius Antik Kenti ve Çevresi Tarihsel Peyzaj Karakter Alan ile Serik Armudu Yayılışı Tarihsel Peyzaj Karakter Alanı olmak üzere 5 adet tarihsel peyzaj karakter alanı tanımlanmıştır. Benzer alan kullanımları, tarihi geçmişi ve alan örtüsü ile öne çıkan ve özellikle de tarihsel süreçleri benzerlik gösteren alanlar ile tarla sistemleri, teras sistemleri, doğal-yarı doğal alanlar, su yüzeyleri, yerleşim sistemleri, endüstri alanları, ulaşım, rekreasyon ve turizm olmak üzere 8 adet tarihsel peyzaj karakter tipi tespit edilmiştir.
TPK yönteminin Serik örneğinde Akdeniz peyzajlarına uygulandığı yerel ve bölgesel peyzajlara tarihsel bakış katarak peyzaj mimarlığı disiplinindeki peyzaj planlama, tasarım, koruma, onarım ve yönetim süreçlerini destekleyecek ve bu süreçlerde önemli bir rol oynayacak bilgiler üretilmeye çalışıldığı bu çalışma sonuçları itibariyle Türkiye'deki peyzaj araştırmalarındaki tarihsel derinlik ve peyzaj değişimindeki zaman derinliğinin analizine katkı sunması beklenmektedir.

Abstract:
Landscape character is all the different and distinguishable features that distinguish a landscape from other landscapes. In this study, it is aimed to apply the TPK method in the analysis of natural and cultural landscapes and landscape character in Serik Region. Serik Region was chosen because of its rich natural and cultural structure with distinctive landscape features, rich in diversity in terms of urban and rural landscapes, and witnessing different civilisations since ancient times. Within the scope of the study in which the depth of history was examined in five different time intervals, firstly, historical landscape character areas specific to the region in terms of historical and geographical aspects, historical landscape character types were determined on the basis of dominant landscape pattern, historical landscape character areas and types were evaluated with time depth on the basis of the TPK approach, and finally, historical changes of each landscape character type were revealed over time depth.
Five historical landscape character areas, namely Sillyon, Pednelissos, Aspendos, Harius Ancient City and Surroundings Historical Landscape Character Area and Serik Pear Spread Historical Landscape Character Area, have been defined as historical landscape character areas with a depth of time, separated by historical periods, events and values and containing geographically region-specific characters. Eight historical landscape character types have been identified as field systems, terrace systems, natural-semi-natural areas, water surfaces, settlement systems, industrial areas, transport, recreation and tourism with areas that stand out with similar land uses, historical past and land cover and especially areas with similar historical processes.
This study, in which the TPK method is applied to Mediterranean landscapes in the case of Serik, is expected to contribute to the analysis of the historical depth in landscape research in Turkey and the time depth in landscape change by adding a historical perspective to local and regional landscapes and trying to produce information that will support and play an important role in landscape planning, design, conservation, repair and management processes in the discipline of landscape architecture.