Yüksek sıcaklık stresi altında yetiştirilen hıyar bitkisinde çinko uygulamalarının agronomik, fizyolojik ve kimyasal etkileri
Agronomic, physiological and chemical effects of zinc applications on cucumber plants grown under high temperature stress
Yazar: MERT SOYLU
Danışman: DOÇ. DR. YELDEREM AKHOUNDNEJAD
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hıyar, dünya genelinde en fazla üretilen, tüketilen ve ticareti yapılan tarım ürünlerinden biridir. Yüksek su içeriği ve besin değerlerinin yüksek olması sebebi ile insan sağlığı üzerinde önemli etkilere sahiptir. Denemede, farklı dozlardaki çinko mikro elementinin hıyar bitkisinde agronomik, fizyolojik ve biyokimyasal içeriğine etkileri araştırılmıştır. Deneme, Şırnak İli İdil İlçesi Özbek köyü gürbaraz mezrasında bulunan üretici serasında yürütülmüştür. Çalışmada Şampiyon F1 hıyar çeşidi kullanılmıştır. Araştırma, Kontrol ve yüksek sıcaklık stres olmak üzere iki kısımdan oluşmuştur. Deneme, K, K+T+Zn1, K+T+Zn2, K+T+Zn3, K+Y+Zn1, K+Y+Zn2, K+Y+Zn3, S +T+Zn1, S+T+Zn2, S+T+Zn3, S+Y+Zn1, S+Y+Zn2 ve S+Y+Zn3 olmak üzere 14 farklı uygulamadan oluşmuştur. Uygulamalar, 10 gün arayla 4 defa topraktan ve yapraktan gübre uygulanmıştır. Çalışma, tesadüf blokları deneme desenine göre 2 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Uygulamalardan sonra bitkilerin yeşil aksamında; yaprak yaş ve kuru ağırlığı, yaprak klorofil içeriği (SPAD), yaprak sıcaklığı yaprak oransal nem içeriğinin tespiti yapılmıştır. Hasat edilen meyve örneklerinde; meyve boyu, meyve çapı, meyve et sertliği, meyve ağırlığı, EC, meyve rengi, meyve yaş ve kuru ağırlıkları, pH, SÇKM ve toplam verim belirlenmiştir. Ayrıca meyve de makro-mikro element içerikleri, yaprakta enzim analizi ve meyvede fenolik bileşik analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgularda, normal koşullar uygulamalarına kıyasla, yüksek sıcaklık stresi altında yapılan uygulamaların verimi olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Yüksek sıcaklık stresi altında meyvede fenolik bileşiklerin, mineral madde ve enzim aktivite içerik değerlerinin çinko gübresi ile arttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Cucumber is one of the most produced, consumed and traded agricultural products worldwide. Due to its high water content and high nutritional values, it has a significant effect on human health. In the experiment, the effects of different doses of zinc microelement on the agronomic, physiological and biochemical content of cucumber plants were investigated. The experiment was carried out in the producer's greenhouse located in Gürbaraz hamlet of Özbek village, İdil District of Şırnak Province. Champion F1 cucumber varieties were used in the study. The research consists of two parts: Control and high temperature stress. Trial, K, K+T+Zn1, K+T+Zn2, K+T+Zn3, K+Y+Zn1, K+Y+Zn2, K+Y+Zn3, S, S+T+Zn1, S+T+Zn2, S+T+Zn3, S+Y+Zn1, S+Y+Zn2 and S+Y+Zn3. It consists of 14 different applications. Applications are subject to soil and foliar fertilizer 4 times with 10 days intervals. The study was conducted with two replications according to the randomized block trial design. In the green parts made after the applications; fresh age and dry weight, leaf chlorophyll content (SPAD), leaf temperature, fresh relative moisture content content are included. In diseased fruit samples; Fruit length, fruit diameter, fruit flesh hardness, fruit weight, EC, fruit color, fruit fresh and dry weights, pH, BRİX and total yield were determined. In addition, macro-micro element contents in fruits, enzyme analyzes in leaves and phenolic compounds in fruits were analyzed. In the findings obtained from the study, the negative deterioration caused by high temperature stress was stopped when compared to normal conditions applications. It has been determined that the amount of mineral substances and ingredients in phenolic plants in fruits under high temperature stress is increased by fertilizer enzyme.