Gebelerde aşılanmaya yönelik tutum ve niyet ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki
The relationship between attitudes and intention to vaccination and health literacy in pregnant women
Yazar: EMİNE KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Aralık 2022 – Haziran 2023 arasında Gülhane Eğitim Araştırma Hastanesi'nin gebe polikliniğine başvuran, gönüllü 351 gebe ile kesitsel bir araştırma olarak yürütüldü. Veri toplama formunda Gebe Bilgi Formu, Gebelikte Aşılanmaya Yönelik Tutum ve Niyet Ölçeği: COVID-19 Versiyonu ile Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 yer aldı. Veriler, pandemi koşullarına ve mahremiyete dikkat edilerek yüz yüze toplandı. Ölçekler toplam puan ve alt boyut toplam puan ortalamaları üzerinden değerlendirildi. Bağımsız değişkenler ve ölçek puanları arasındaki nedensellik Maksimum Likelihood metodu kullanılarak Path Analizi ile incelendi.
Bulgular: Çalışmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 28,97±5,14 idi. Katılımcıların %14,8'i (n=52) mükemmel, %27,9'u (n=98) yeterli, %43,3'ü (n=152) sınırlı, %14,0'ü (n=49) yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu bulundu. Çalışmada sekiz yıldan çok eğitime sahip katılımcıların Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 ve Gebelikte Aşılanmaya Yönelik Tutum ve Niyet Ölçeği: COVID-19 Versiyonu ölçek puanları, sekiz yıl ve altında eğitime sahip katılımcılara göre daha yüksekti (p<0,05). Sağlık profesyonellerinden bilgi alan katılımcıların Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 ve Gebelikte Aşılanmaya Yönelik Tutum ve Niyet Ölçeği: COVID-19 Versiyonu ölçek puanları, sağlık profesyonellerinden bilgi almayan katılımcılara göre daha düşük bulundu (p<0,05). Katılımcıların paritesi arttıkça Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 ölçek puanı, hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi alt boyut puanları ve Gebelikte Aşılanmaya Yönelik Tutum ve Niyet Ölçeği: COVID-19 Versiyonu ölçek puanlarının azaldığı bulundu (p<0,05). Çalışmada incelenen bağımsız değişkenler toplam sağlık okuryazarlığının %14,5'ini (R2=0,145), sağlık okuryazarlığı düzeyi ise Gebelikte Aşılanmaya Yönelik Tutum ve Niyet Ölçeği: COVID-19 Versiyonu'nun % %3,2'sini açıkladı (R2=0,032).  Sonuç: Düşük eğitim düzeyine sahip, sağlık profesyonellerinden bilgi edinme çabasında olan ve yüksek pariteye sahip gebelerin aşılanmaya yönelik tutum ve niyetlerini artırabilmek için sağlık okuryazarlığı düzeylerini geliştirmek önerilebilir.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to determine the relationship between attitudes and intention to vaccination and health literacy in pregnant women.
Materials and Methods: The study was conducted in a cross-sectional research design. The sample consisted of 351 women who volunteered to participate in the study and met the inclusion criteria between December 2022 – July 2023 in the Gynecology and Obstetrics Department, Gynecology and Obstetrics Clinic of Gülhane Training and Research Hospital. Data collection form included: pregnancy information form, Scale of Attitude and Intention to Vaccination in Pregnancy: COVID-19 Version, Türkiye Health Literacy Scale. The data were collected face-to-face, paying attention to the pandemic conditions and privacy. The scales were evaluated on the basis of total score and sub-dimension total score averages. The causality between the independent variables and the scale scores was examined by Path Analysis using the Maximum Likelihood method.
Results: The average age of the pregnant women participating in the study was 28,97±5,14. It was found that 14,8% (n=52) of the participants had excellent, 27,9% (n=98) adequate, 43,3% (n=152) limited, 14,0% (n=49) insufficient Health Literacy level. In the study, participants with more than eight years of education had higher Türkiye Health Literacy Scale and Scale of Attitude and Intention to Vaccination in Pregnancy: COVID-19 Version scores compared to participants with eight years of education and below (p<0,05). The Türkiye Health Literacy Scale and Scale of Attitude and Intention to Vaccination in Pregnancy: COVID-19 Version scores of the participants who received information from health professionals were found to be lower compared to the participants who did not receive information from health professionals (p<0.05). It was found that the Türkiye Health Literacy Scale score, disease prevention/health improvement sub-dimension scores and Scale of Attitude and Intention to Vaccination in Pregnancy: COVID-19 Version scores decreased as the parity of the participants increased (p<0.05). The independent variables examined in the study accounted for 14,5% of the total Health Literacy (R2=0,145), while the Health Literacy level explained 3,2% of the Scale of Attitude and Intention to Vaccination in Pregnancy: COVID-19 Version (R2=0.032).
Conclusion: In order to increase the attitudes and intentions of pregnant women with low education level, who are trying to obtain information from health professionals and have high parity, it may be recommended to improve their health literacy levels.