Şeker pancarında tohum kaplamada kullanılan bazı uçucu yağ ve aktif maddelerin antifungal aktiviteleri ile verim ve kalite üzerine etkileri
Antifungal activity of some essential oils and active ingredents used in sugar beet seed coating and their effects on beet yield and quality
Yazar: BASRİ ŞANLI
Danışman: PROF. DR. TAHSİN KARADOĞAN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında, bazı uçucu yağ ve ana bileşenlerin tohum ilaçlaması yapılarak şeker pancarında kök çürüklüğüne neden olan Phoma betae, Pythium spp. ve Rhizoctonia solani patojenlerine karşı antifungal etkilerin, tohumlarda çimlenme ve fitotoksisite ile arazi şartlarında verim ve kalitenin araştırılması amaçlanmıştır. 
Laboratuvar çalışmalarında, yüksek antifungal etkinlik gösterirken, fitotoksik etkisi olmayan veya en az seviyede olan çucu yağ ve ana bileşenler belirlenerek oluşturulan 4 farklı formülasyon şeker pancarı tohumluklarına, kaplama ve ilaçlama işlemlerinde olmak üzere 2 farklı yöntem ile uygulanmıştır. Çimlendirme test sonuçlarında, formülasyon uygulamalarına bağlı olarak normal çimlenen tohum oranları, %37.7 ile %97.7, anormal çimlenen tohum oranları, %1.3 ile %62.0, çimlenmeyen tohum oranları, %0.01 ile %1.3 ve serin çimlendirme oranları %74.3 ile %94.3 arasında tespit edilmiştir. Formülasyonların uygulandığı tohumlukların saksı çalışmalarında dozlara ve uygulama şekillerine bağlı olarak enfeksiyonu engelleme oranlarının Phoma betae için %30.1 - %76.3, Rhizoctonia solani için %58.0 - %77.7, Phtyum spp. için ise %55.0 ile %78.7 arasında olduğu belirlenmiştir. Arazi çalışmalarında kontrol uygulamalarında 9.329 kg/da verimi alınırken, formülasyon uygulamalarına ait verimlerin 6.066 kg/da ile 10.297 kg/da arasında olduğu belirlenmiştir. Çalışmalarda polar şeker oranları %15.3 ile %17.6 arasında, ham şeker verimleri ise 927 ile 1.768 kg/da arasında değişiklik göstermiştir.
Çalışma sonucunda, şeker pancarında verim, kalite ve fungal enfeksiyon kontrolü açısından F-II'ye ait 18 ml/ünite dozu ile F-III'e ait 12 ml/ünite dozlarının ilaçlama prosesinde uygulanması ve F-II'ye ait 12 ml/ünite dozu ile F-III'e ait 6 ml/ünite dozlarının kaplama prosesinde uygulanması standart ilaçlı tohumlar ile benzer etkiler göstermiştr. Bu çalışma ile uçucu yağ ve ana bileşenlerin kimyasal tohum ilaçlarına alternatif olabilecekleri sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this research, it was aimed to determine the antifungal effects, germination and phytotoxicity of seeds and yield and quality in field conditions against Phoma betae, Pythium spp. and Rhizoctonia solani pathogens that cause root rot in sugar beet by seed treatment of some essential oils and main components.
In laboratory studies, 4 different formulations, which were formed by determining the essential oil and main components with no or minimal phytotoxic effect while showing high antifungal activity, were applied to sugar beet seeds with 2 different methods, as coating and spraying. In the germination test results depending on the formulation applications, normal germination rate was detected between, 37.7% and 97.7%, abnormal germination rate was detected between, 1.3% and 62.0%, non-germinated seed rate was detected between, 0.01% and 1.3%, and cold test rate was detected between 74.3% and 94.3%. Depending on the doses and application methods of the seeds in which the formulations were applied, the rates of preventing infection were determined for Phoma betae between, 30.1-76.3% for Rhizoctonia solani between 58.0-77.7% and for Pythium spp. between 55.0-78.7%. In field studies it was determined that the formulation applications yields were between 6.066-10.297 kg/da while the control applications yield was 9.329 kg/da. According to field results, polar sugar rate varied between 15.3% and 17.6%, and raw sugar yields varied between 927 and 1.768 kg/da.
As a result of the study, in terms of yield, quality and fungal infection control in sugar beet, the application of 18 ml/unit dose of F-II and 12 ml/unit dose of F-III in the spraying process and 12 ml/unit of F-II and 6 ml/unit doses of F-III in the coating process showed similar effects with standard treated seeds. So that, it has been determined that essential oil and main components can be alternatives to chemical seed treatment materials in the future.