Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere fen öğretiminde teknoloji destekli öğretim ve uygulamaların etkililiği: Scratch örneği
Technology-assisted education and applications in science teaching to individuals with autism spectrum disorder: Scratch example
Yazar: HACER AKDENİZ
Danışman: DOÇ. DR. DERYA GENÇ TOSUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu olan bireylere resimli kartlar üzerinden basit elektrik devresi elemanlarının isimlerini söyleme ve tablet bilgisayar kullanarak basit elektrik devresi hazırlama deneyi yapma becerilerinin öğretiminde Scratch ile sunulan sistematik öğretimin etkililiğini gözlemlemek ve araştırmaya dahil olan OSB olan bireylerin ve bu bireylerin fen derslerini gerçekleştiren öğretmenlerinin araştırma hakkındaki görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Sistematik öğretim sürecinde sabit bekleme süreli öğretim yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere fen kavramlarının isimleri öğretilirken resimli kartlar, fen deneylerinin yapımı öğretilirken ise Scratch programı kullanılmıştır. Bununla birlikte araştırmanın öğretim oturumlarında katılımcılara çalışılan fen kavramlarına ilişkin hedeflenmeyen bilgiler sunulmuştur. Araştırmanın katılımcıları 12-15 yaş aralığındaki ortaokul düzeyinde kaynaştırma eğitime devam eden dört otizm spektrum bozukluğu tanılı öğrencidir. Katılımcılara sunulan sistematik öğretimin etkililiğini sınamak amacıyla tek denekli araştırma desenlerinden katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli tercih edilmiştir. Etkililik bulguları, katılımcılara sunulan sistematik öğretim sürecinin, hedeflenen fen kavramlarının ve fen deneylerinin öğretiminde etkili olduğunu göstermektedir. Resimli kartlar ile sunulan basit elektrik devresi elemanlarının isimlerini söyleme becerisinin ve Scratch programında sunulan basit elektrik devresi hazırlama deneyi yapma becerisinin ikisinin de kazanıldıktan sonra korunup farklı materyallere genellenebildiği belirlenmiştir. Hedeflenmeyen bilgi kazanımlarıyla ilgili bulgular, katılımcılardan üçünün basit elektrik devresi elemanlarına ilişkin hedeflenmeyen bilgi kazanımlarının tamamını edindiklerini, bir katılımcının ise %80 düzeyinde performans ergilediğini göstermektedir. Hem katılımcıların kendisinden hem de fen bilimleri dersini yürüten öğretmenlerinden toplanan sosyal geçerlik bulgularında ise resimli kartlar üzerinden sunulan sistematik öğretimin fen dersine ait kavramların öğretilmesini kolaylaştırdığı belirlenmiştir. Ayrıca sosyal geçerlik bulgularında Scratch programı üzerinden yaptırılan fen deneyinin öğretimi daha eğlenceli ve pratik hale getirdiği belirtilmiş olup öğretimin verimliliği hakkında olumlu görüşler sundukları görülmüştür. Resimli kartlar ve Scratch programı ile sunulan sistematik öğretimin, OSB olan öğrencilere basit elektrik devresi elemanlarının ismini söyleme ve basit elektrik devresi hazırlama deneyi yapma becerilerinin öğretiminde etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca katılımcıların bu becerileri uygulama bittikten sekiz hafta sonra sürdürdükleri belirlenmiştir. Sonraki çalışmalarda, tablet bilgisayar kullanılarak Scratch programı ya da farklı bir yazılım programı ile tasarlanacak etkinlikler otizm spektrum bozukluğu olan bireylere veya özel gereksinimli olan diğer bireylere günlük yaşam, öz bakım, iletişim, akademik ve sosyal beceriler gibi birçok becerinin öğretiminde kullanılabilir, bu becerilerin kazandırılmasının etkililiğini inceleyen çalışmalar planlanabilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to observe the effectiveness of systematic instruction using Scratch in teaching individuals with ASD the skills of naming the elements of a simple electrical circuit on picture cards and conducting a simple electrical circuit preparation experiment using a tablet computer, and to determine the opinions of the individuals with ASD and their science teachers about the research. In the systematic teaching process, fixed waiting time delay method was used. The study used flashcards to teach the names of science concepts to students with autism spectrum disorder and the Scratch program to teach the construction of science experiments. However, in the teaching sessions of the study, participants were provided with non-targeted knowledge about the science concepts studied. The participants of the study were four students diagnosed with autism spectrum disorder between the ages of 12-15 who were attending inclusive education at the secondary school level. In order to test the effectiveness of the systematic instruction provided to the participants, the multiple probe model with probe between participants, one of the single-subject experimental research designs, was preferred. In order to test the effectiveness of the systematic instruction provided to the participants, the multiple probe model with probe between participants, one of the single-subject experimental research designs, was preferred. The effectiveness findings show that the systematic teaching process presented to the participants was effective in teaching the targeted science concepts and science experiments. It was determined that both the skill of naming the elements of a simple electrical circuit presented with flashcards and the skill of conducting a simple electrical circuit preparation experiment presented in the Scratch program could be maintained and generalized to different materials after they were acquired. The findings related to untargeted knowledge gains show that three of the participants acquired all the untargeted knowledge gains related to simple electrical circuit elements, and one participant performed at the 80% level. In the social validity findings collected from both the participants themselves and their science teachers, it was determined that the systematic instruction presented through picture cards facilitated the teaching of the concepts of the science course. In addition, in the social validity findings, it was stated that the science experiment conducted through the Scratch program made the teaching more fun and practical, and it was seen that they presented positive opinions about the efficiency of the teaching. Systematic instruction using picture cards and the Scratch program was found to be effective in teaching students with autism spectrum disorder the skills of naming the elements of a simple electrical circuit and conducting a simple electrical circuit preparation experiment. In addition, it was determined that the participants maintained these skills eight weeks after the end of the intervention. In future studies, activities to be designed with the Scratch program or a different software program using a tablet computer can be used in teaching many skills such as daily life, self-care, communication, academic and social skills to individuals with autism spectrum disorder or other individuals with special needs, and studies examining the effectiveness of teaching these skills can be planned.