Türk toplumsal kültürünün yöneticilerin liderlik biçimi ile ilişkisi üzerine bir araştırma
A reseacrh on the relationship between culture of Turkish society and leadership styles of managers
Yazar: İBRAHİM ZEYD GERÇİK
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ UZUNÇARŞILI
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kültür = Culture ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Türk kültürü = Turkish culture ; Türk toplumu = Turkish society ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Çalışmanın temel amacı, toplumsal kültürün, yöneticilerin liderlik tarzları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışmanın kuramsal kısmında toplumsal kültür, Türk toplumsal kültürü, Türk toplumsal kültürünün yönetim ve yöneticilerin liderlik tarzlarına etkisi konuları ele alınmıştır. Türk toplumsal kültüründe öne çıkan temel değerlerin tarihi ve toplumsal zemini ele alınmış, değerleri besleyen faktörler açıklanmıştır.

Araştırma kısmında Türk toplumsal kültürünün; toplulukçuluk; güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma boyutlarıyla, yöneticilerin demokratik, serbesiyetçi, otokratik liderlik tarzları ve paternalist liderlik davranışları arasındaki etkileşim ve ilişkiler araştırılmıştır. Araştırma kapsamında, İstanbul ve Ankara illerinde özel ve kamu sektörlerinde faaliyet gösteren 11 kurumdan, tesadüfi olarak seçilen yönetici ve çalışanlar örneklem olarak alınmıştır. Araştırmaya bankacılık, telekomünikasyon, enerji, uydu haberleşme, havacılık, gıda, tekstil, inşaat, eğitim, hizmet, belediye sektörlerinde çalışan ilk ve orta düzey 413 yönetici ile 413 çalışan toplam 826 kişi katılmıştır. Veriler anket yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak üç farklı ölçek kullanılmıştır. Hipotezlerin testi ve verilerin istatistiki analizi Yapısal Eşitlik Modeliyle yapılmıştır.

Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre: Araştırmaya katılan yöneticilerin 'belirsizlikten kaçınma' ve 'toplulukçuluk' kültür değerleri yüksek düzeyde çıkmıştır. Yöneticilerin toplumsal kültürel değerleriyle paternalist liderlik davranışları arasında istatistiki olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Yöneticilerin liderlik tarzının yöneticilerin toplumsal kültürel değerleri ile paternalist liderlik tarzı arasındaki ilişki üzerinde istatistiki olarak anlamlı etkileri olduğu tespit edilmiştir. Yöneticilerin otokratik liderlik tarzıyla, 'belirsizlikten kaçınma' boyutu arasında pozitif, otokratik liderlik tarzıyla paternalist liderlik boyutları arasında pozitif, demokratik liderlik tarzıyla güç mesafesi ve paternalist liderlik davranışları arasında negatif bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
The main aim of this thesis is to research the effects of social culture on leadership styles of managers. In the theoretical section; topics related to social culture, Turkish social culture and effects of Turkish social culture on management and leadership styles have been discussed. The historical and social basis of prominent basic values in Turkish social culture are discussed at length and factors fostering the values have been rendered. 

In the research section; the interactions and the relations between collectivism, power distance, avoidance from uncertainty and democratic, liberal, autocratic leadership styles of superiors, paternalistic leadership behaviors of Turkish social culture have been explored. Managers and employees of total 11 public institutions and private businesses in Istanbul and Ankara have been assigned randomly as the sample for the research. A total of 826 participants including 413 entry and mid-level managers and 413 employees from banking, telecommunication, energy, satellite communication, aviation, food, textile, construction, education, service industries and municipalities have participated in this research. Three different scales have been utilized as the data collection method. Structural Equation Modelling has been used in hypothesis testing and statistical analysis of data.

According to the findings based on the research conducted: The managers that participated in the research have high level of 'avoidance from uncertainty' and 'collectivism' cultural values. Significant effects of managers' leadership style have been found over the relationship of managers' sociocultural values and paternalistic leadership styles. The results indicate a positive relationship between managers' autocratic leadership style and 'avoidance from uncertainty' dimension, a positive relationship between autocratic leadership style and paternalistic leadership dimension and finally a negative relationship between democratic leadership style and power distance and paternalistic leadership behaviors.