Lastikten türetilmiş yakıt pirolizi
Pyrolysis of tyre derived fuels
Yazar: VİLDAN AKYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MÜFİDE BANAR
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Atık lastik = Waste tire ; Piroliz = Pyrolysis ; Çevre teknolojisi = Environmental technology

Özet:
Son yıllarda çevre sorunları ile ilgili olarak ulusal ve uluslararası alanda yaşanan gelişmelerde, atık yönetimi konusunda vurgulanan en önemli husus, atıkların doğaya terk edilmeden önce mutlaka değerlendirilmeleri gerektiğidir. Ülkemizde bir yılda üretilen 24 milyon adet lastiğin yaklaşık 8,5 milyonu (200.000 ton) atık haline gelmekte ve ekonomik olarak kullanımı son derece sınırlı kalmaktadır. Bu atıkların yönetimiyle ilgili olarak, 25.11.2006 tarihli, 26357 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 01.01.2007 tarihinde yürürlüğe giren ?Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği?nde, geri kazanım yöntemleri içerisinde, bu tezin konusunu oluşturan piroliz yöntemi de yer almaktadır.Tezde, diğer tüm atık türlerinde olduğu gibi, atık lastiklerin de hem çevresel hem de ekonomik açıdan değerlendirilmeleri gerektiğinden yola çıkılmış ve bu malzemenin piroliziyle, elde edilen katı ürünün ticari açıdan değerlendirilebilirliği üzerine yoğunlaşılmıştır. Farklı türdeki atık lastiklerden, homojen yapıda bir alternatif yakıtın (TDF-Tyre Derived Fuel) üretilmesi, lastiklerin proses edilmesi sırasındaki olumsuzlukları ortadan kaldırmak ve proses koşullarını optimize edebilmek açısından tercih edilmiştir. Tez, ?Uygun TDF Bileşiminin ve Piroliz Koşullarının Belirlenmesi?, ?Piroliz Ürünlerinin Karakterizasyonu? ve ?Katı Ürünün Karbon Siyahı Olarak Değerlendirilmesi? olmak üzere üç aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada, farklı tipteki atık lastikler çeşitli boyut aralıklarında karıştırılarak TDF haline getirilmiş ve 350-600 °C arasında, 1-5-10-35 °C/dak ısıtma hızlarında piroliz edilmiştir. İkinci aşamada, piroliz sonucu oluşan katı, sıvı ve gaz ürünlerin fiziksel ve kimyasal analizleri yapılmıştır. Üçüncü aşamada ise, piroliz sonucu çıkan katı ürünün karbon siyahı olarak kullanılabilirliği üzerine yoğunlaşılmış ve katı ürün özellikleri ticari karbon siyahı türleri ile karşılaştırılmış, yapılan iyileştirme çalışmaları sonucunda, piroliz sonucu elde edilen katı ürünün ticari karbon siyahı kalitesine ulaşması sağlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Atık Lastik, Karbon siyahı, Piroliz, TDF

Abstract:
In recent years, waste utilization before disposing to the nature is the most important point about waste management emphasized by national and international developments. In Turkey, yearly 24 million tyres are produced and 200.000 ton tyres become waste but evaluation of these waste tyres is very limited. In connection with the management of these wastes, the pyrolysis method that form the subject of this thesis takes place in the section of applicable recovery methods for waste tyres of ?Regulation for Control of the Tyres Which Have Completed Their Life-Cycles (TCL)? that published on the Official Gazette (25.11.2006, No:26357).In this thesis, it was focused on the utilization of solid product obtained from waste tyre pyrolysis. For this aim, TDF was preferred to eliminate negative effects resulted from processing of tyres and to optimize the process conditions. In this content, this thesis was considered in three sections. In the first section, different types of waste tyres were formed into TDF by mixing at several sizes and pyrolysed with the heating rates of 1-5-10-35 °C/min at six different temperatures between 350-500 °C. In the second section, physical and chemical analysis of solid, liquid and gas products were carried out. In the third section, it was focused on solid product utilization as a carbon black. Then, regeneration improvement experiments were done to improve the solid product quality and at the end of the improvement studies, it was seen that solid product was reached commercial carbon black quality.Keywords: Waste Tyre, Carbon Black, Pyrolysis, TDF