Sistemik sklerozlu hastalarda respiratuar kasların ultrasonografi ile değerlendirilmesi ve klinik özellikler ile ilişkisinin araştırılması
Assessment of respiratory muscles by ultrasonography in patients with systemic sclerosis and its relation to clinical features
Yazar: AYŞE ŞENER BODUÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM CENGİZ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Giriş ve Amaç Sistemik skleroz (SSk), aşırı kollajen üretimi, fibroblast aktivasyonu ve mikro-vaskülopati ile karakterize, nedeni bilinmeyen, sistemik, otoimmün bir bağ dokusu hastalığıdır. SSk' da akciğer tutulumu ve akciğer tutulumu ile ilgili semptomlar sık görülür. Buna karşın, bu hastalarda respiratuar kasların nasıl etkilendiği bilinmemektedir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, SSk hastalarında respiratuar kas kalınlıklarını ultrasonografi (USG) ile değerlendirmek ve kas kalınlıkları ile hastaların klinik özellikleri arasında herhangi bir ilişki olup olmadığını belirlemekti. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, Aralık 2022- Mayıs 2023 tarihleri arasında, 25 SSk hastası ve hasta grubu ile yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi eşleştirilmiş 25 sağlıklı kontrol grubu olarak dâhil edildi. Hastaların takiplerinde istenilen kan tetkikleri, ekokardiyografi (EKO), solunum fonksiyon testleri (SFT), karbonmonoksit difüzyon testi (DLCO), toraks bilgisayarlı tomografi (BT) sonuçları kaydedildi. Hasta grubunda Mounth Handicap in Systemic Sclerosis scale (MHISS) ile ağız fonksiyonları, Rodnan deri skoru ile hastalık aktivitesi ve deri tutulumu, Duruöz el indeksi ile el fonksiyonları, visual analog skala ile dispne (VAS-dispne) ve Modified medical research council scale (MRCSS) ile dispne algısı, SSk yaşam kalitesi anketi (SScQoL) ve short-form 36 (SF-36) ile yaşam kalitesi değerlendirildi. Hasta ve kontrol grubunun diyafram, interkostal ve abdominal kas kalınlıkları USG ile ölçüldü ve kasların kalınlaşma fraksiyonları (TF) hesaplandı ve kaydedildi. 
Bulgular: Hasta grubunun kontrol grubuna göre inspiryum diyafram kas kalınlığı ile diyafram, interkostal, eksternal ve internal oblik kasların kalınlaşma fraksiyonları anlamlı olarak düşük bulundu (hepsi için p<0,001). İnspiryum interkostal kas kalınlığı ve transversus abdominis kalınlaşma fraksiyonu anlamlı olarak daha düşük idi (sırasıyla p=0,004 ve p=0,003). SSk diyafram kalınlaşma fraksiyonu ile VAS dispne arasında, ekspiryum eksternal oblik kas kalınlığı ile modifiye Rodnan cilt skoru (MRSS) arasında orta derece, negatif yönde anlamlı korelasyonlar bulundu (sırasıyla p=0,003, r=-0,562; p=0,041, r=-0,412). Ayrıca İAH olan hastalarda olmayanlara göre inspiryum ve ekspiryum diyafram kas kalınlığı anlamlı olarak daha ince bulundu (her ikisi için p<0,05).
Sonuç: Bu çalışma SSk hastalarında diyafram ve interkostal kas kalınlıklarının sağlıklı kontrol grubuna göre daha ince olduğunu gösterdi. Ayrıca respiratuar kasların kalınlaşma fraksiyonları daha düşük bulundu. Diyafram kalınlaşma fraksiyonun, VAS dispne ve İAH ile ilişkili olduğu tespit edildi. Bulgularımız, SSk' nın respiratuar kas kalınlıklarında incelmeye yol açarak hastalık ile ilişkili parametreleri etkileyebileceğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sistemik skleroz, respiratuar kaslar, diyafram, interkostal kas, abdominal kaslar, Ultrasonografi.

Abstract:
Introduction and Aim: Systemic sclerosis (SSc) is a systemic, autoimmune connective tissue disease because of unknown reasons and characterized by excessive collagen production, fibroblast activation and microvasculopathy. Pulmonary involvement and symptoms related to lung involvement are common in SSc. However, the knowledge of how the respiratory muscles are affected in these patients is unknown. Therefore, this study aims was to evaluate respiratory muscle thickness in SSc patients by means of ultrasonography (USG) and to determine whether there is any relationship between muscle thickness and the clinical features of the patients.
Material and Method: 25 SSc patients and 25 healthy controls, matched for age, gender and body mass index as the control group were included in the study between December 2022 and May 2023. Blood tests, echocardiography (ECHO), pulmonary function tests (PFT), carbon monoxide diffusion test (DLCO), and thorax computed tomography (CT) results were recorded during the follow-up of the patients. Mouth functions with Mounth Handicap in Systemic Sclerosis scale (MHISS), disease activity and skin involvement with Rodnan skin score, hand functions with Duruöz hand index, perception of dispnea with visual analog scale (VAS-dyspnea) and Modified medical research council scale (MRCSS), Quality od life with SSc quality of life questionnaire (SScQoL) and short-form (SF 36) were evaluated in patients. Diaphragm, intercostal and abdominal muscle thicknesses of the patient and control groups were measured using USG, the thickening fractions (TF) of the muscles were calculated and recorded.
Results: The inspiratory diaphragm muscle thickness and the thickening fractions of diaphragm, intercostal, external and internal oblique muscles of the patient group were found to be significantly lower than the control group (p<0.001 for all). In addition, the inspirium intercostal muscle thickness and transversus abdominis thickening fraction were significantly lower (p=0.004, 0.003, respectively). A moderate, negative significant correlation was found between SSc diaphragm thickening fraction and VAS dyspnea, between expiratory external oblique muscle thickness and modified Rodnan skin score (MRSS) (p=0.003, r=-0.562; p=0.041, r=-0.412, respectively). In addition, inspiratory and expiratory diaphragm muscle thicknesses of patients with İLD were found to be significantly thinner than the patients without İLD (p<0.05 for both).
Conclusion: This study exhibited that diaphragm and intercostal muscle thicknesses were thinner in SSc patients compared to healthy controls. Additionally, the thickening fractions of the respiratory muscles of the patients was found to be lower. Diaphragmatic thickening fraction was found to be associated with VAS dyspnea and İLD. Our results indicate that SSc may affect disease-related parameters by causing thinned respiratory muscle thickness.
Keywords: Systemic sclerosis, respiratory muscles, diaphragm, intercostal muscle, abdominal muscles, Ultrasonography