Bulanık hedef programlama yaklaşımının araç rotalama problemine uygulanması
The implementation of the fuzzy goal programming approach to  
the vehicle routing problem
Yazar: SELEN ÇELİKKANAT FİLİZ
Danışman: DOÇ. DR. ERGÜN EROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araç yönlendirme problemi = Vehicle routing problem ; Bulanık kümeler = Fuzzy sets ; Hedef programlama = Goal programming

Özet:
Çok amaçlı karar alma yaklaşımlarında en çok kullanılan programlama tekniklerinden biri hedef programlamadır. Hedefler karar verici tarafından belirlenmekte ve bu hedefler doğrultusunda çözüm aranmaktadır. Gerçek hayat problemlerinde bu hedeflerin ve kısıtların kesin olarak belirlenmesi her zaman mümkün olamamaktadır. Bu gibi durumlarda bulanık hedef programlama yaklaşımı kullanılarak çözüm yapılabilmektedir. 
Araç Rotalama Problemi, bir veya birkaç depodan, belirli müşterilere ürün dağıtımı veya toplanması olarak tanımlanır. Araç Rotalama Problemi gerçek hayatta kullanılan sistemler için modellemede de kullanılan önemli bir dağıtım problemidir.
Bu çalışmada bulanıklık çerçevesinde en iyi karar vermeyi sağlayan yaklaşımlardan biri olan bulanık hedef programlama yaklaşımının kapasite kısıtlı araç rotalama problemi üzerinde uygulanabilirliğini incelenmiştir. 
Birinci bölümde, bulanık kümeler ve bulanık doğrusal programlama açıklanmıştır. Bulanık doğrusal programlama modellerindeki çözüm yaklaşımlarından kısaca bahsedilmiş, bulanık hedef programlamadaki birçok yaklaşımın temelini oluşturan Zimmermann yaklaşımı ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
İkinci bölümde hedef programlamanın yapısından bahsedilerek bulanık hedef programlamaya geçiş yapılmıştır. Bulanık hedef programlama ve bulanık hedef programlamada kullanılan yaklaşımlar açıklanmıştır.
Üçüncü bölümde ise araç rotalama probleminden bahsedilerek bulanık talepler altında araç rotalama probleminin çözülebilmesi için bir bulanık hedef programlama yaklaşımı önerilmiştir. Ele alınan araç rotalama probleminde, bir fabrikadan çok sayıdaki toptancıya mal dağıtımı aynı kapasitedeki araçlarla yapılmaktadır. Talep miktarları yaklaşık değerler (bulanık) olarak dikkate alınmıştır. Önerilen model, örnek sayısal veriler üzerinde uygulanmıştır. Sonuçlar The Genaral Algebraic Modeling System (GAMS) programı kullanılarak elde edilmiş ve elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir.



Anahtar Kelimeler: Bulanık Hedef Programlama, Araç Rotalama Problemi, Bulanık Kümeler, Hedef Programlama

Abstract:
The goal programming is one of the most commonly used In multi-objective decision making approach programming tecniques. The goals are determined by the decision maker and looked for solutions in line with these goals. It is not posssible to exactly determine these goals and constraints in real life problems. In such cases, the fuzzy goal programming approach has been used.
The Vehicle Routing Problem is defined as the distribution and collection of products from one or more warehouses to particular customers. The Vehicle Routing Problem is an important distribution problem used in the modelling for real life systems as well.
In this study, the applicability of fuzzy goal programming, one of the best decision-making approaches,  on the capacitated vehicle routing problem has been analyzed.
In the first section, fuzzy sets and fuzzy linear programming are described. The solution approaches in fuzzy linear programming model have been mentioned briefly, and the Zimmermann approach that forms  the basis of numerous approaches in fuzzy goal programming approach forms has been discussed in detail.
In the second section mentioning the structure of goal programming, the approaches used in fuzzy goal programming and fuzzy goal programming approach are described.
In the third section mentioning the vhicle routing problem, a fuzzy goal programming has been suggested to be able to solve the vehicle routing problem with the fuzzy demands. In the discussed vehicle routing problem the distribution of goods from a factory to the number of wholesalers has been made via vehicles with the same capacity. Demand quantities are considered approximate (fuzzy) values. The sugessted model has applied on sample data. The results are obtained by using The Genaral Algebraic Modeling System (GAMS) program, and these results are evaluated.