Selülozik tekstil materyallerinde renklendirme veriminin artırılması için katyonikleştirme şartlarının araştırılması
Investigation of cationization conditions to improve the productivity of colouration of cellulosic textile materials
Yazar: AGAH OKTAY ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA TUTAK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Bölümü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Tekstil ürünleri boyanmasında selülozik lifler için reaktif ve direk boyarmadde sınıfı çok kullanılmaktadır. Bu boyarmadde sınıfları boyama ortamında negatif yüklüdürler. Selülozik lifler sulu ortama girdiklerinde yüzeyleri negatif yükle yüklenmektedir. Bu durumda lif ile boyarmadde arasında zeta-potansiyelinden dolayı elektrostatik bir itme kuvveti meydana gelmektedir. Bu durum boyama verimini düşürmektedir.Selülozik liflerin anyonik boyarmadde ile renklendirilmesi aşamasında boyama verimini artırmak için tuz kullanılması yoluna gidilmektedir. Boyamada tuz kullanılmasının atık boya banyosunun arıtılması açısından çevre kirliliği ve korozif etkilerinden dolayı makine ve ekipmanlarda risk taşımaktadır.Katyonizasyon işlemi anyonik boyarmaddeler ile yapılan boyamalar için bir alternatif sunmaktadır. Tuzun içerdiği riskler ortadan kalmaktadır. Bu çalışmada dört farlı katyonize maddesi (Kemifix REA, Ruco ? Mor Bur, Optifix F, Optifix RSL) kullanılmıştır. Boyanacak kumaş için pamuklu dokuma ve viskon örme kumaş reaktif (Everzol Yellow 3RS HIC ) ve direk (Everdirect RED BWS ) boyarmaddeleri ile farklı boyama konsantrasyonlarında boyamaları yapılarak, boyama verimleri atık boya banyolarından ve K/S değerlerinden belirlenmiştir.Boyanmış kumaşların haslık değerlendirmeleri yapılarak sonuçlar karşılaştırılmıştır. Boyama verimleri ve haslık sonuçları açısından bakıldığında katyonizasyon işleminin geleneksel tuzlu boyamaya alternatif olduğu söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Katyonizasyon, Selülozik kumaş, Boyama verimi, Haslık özellikleri

Abstract:
Reactive and direct dyes are used extensively for dyeing cellulosic textile materials. These dyes are negatively charged during the dyeing process. When cellulosic fibers are taken into the aqueous environment, their surface is negatively charged. In this situation, there is an electrostatic thrust between fiber and dye because of the zeta-potential. Current state decreases the productivity of dye.For coloration of cellulosic fibers with anionic dyes, salt is used to increase the productivity. Salt usage in dying process has a harmful effect on environment whereas the purification of the waste dye-bath is costly and time consuming. Additionally, the salty dye-bath has a corrosive effect on machine elements.Cationization process offers an alternative solution for making dyeing with anionic dyes. The risks which are caused by salt are eliminated. In this study, four different cationization materials were used (i.e., Kemifix REA, Ruco ? Mor Bur, Optifix F, Optifix RSL). Cotton woven fabrics and viscose knitted fabrics were dyed with reactive (i.e., Everzol Yellow 3RS H/C) and direct (i.e., Everdirect RED BWS) dyes with different concentrations. The productivity of dye was determined from the waste dye bath and K/S value.After dyeing, fabric fastness value was determined and the results were compared. When the dyeing productivity and the fastness values are taken into consideration, cationization process is an alternative way to traditional salty dyeing.Keywords: Cationization, Cellulosic fabrics, Productivity of dyeing, Fastness properties