İşe alım sürecinde kullanılan genetik testlere yönelik etik algının demografik faktörlere göre incelenmesi ve konuyla ilgili bir araştırma
Investigation of ethical perception of genetic tests used in recuirtment process according to demographic factors and related research
Yazar: TUĞBA PEYKER ÜNSAL
Danışman: DOÇ. DR. RIZA DEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı işe alımda genetik testlerin kullanılmasına yönelik etik algının belirlenmesi ve bu algının demografik özelliklere göre değişip değişmediğinin tespit edilmesidir. Araştırmanın örneklem grubunu Türkiye'de havacılık sektöründe farklı havayolu şirketlerinde kabin memuru, kabin amiri ve pilot olarak çalışan uçucu çalışanlar oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmış ve araştırma kapsamında geliştirilen geçerli ve güvenilir bir ölçek doğrultusunda veriler toplanmıştır. Genetik testlere yönelik etik algının ilgili faktörlere göre değişip değişmediği belirlemek için geliştirilen hipotezler; T-testi, tek yönlü varyans analizi, Welch-Brown Forsythe ve Tamhane T2 analizleri kullanılarak test edilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların genetik testlere yönelik etik algılarının olumsuz ile normal arasında bir düzeyde olduğu; boyutlar açısından bakıldığında en olumlu etik algının genetik testlerin gereklilik boyutunda, en olumsuz etik algının ise ayrımcılık boyutunda olduğu anlaşılmıştır. Buna göre katılımcıların bazı hastalıkların tespitini kolaylaştıracağı düşüncesiyle genetik testleri gerekli gördükleri; bununla birlikte genetik testlerin kullanımının ayrımcılığa neden olabileceği konusunda daha fazla etik kaygı taşıdıkları görülmüştür. Bunun yanında katılımcıların genetik testlere yönelik etik algılarının cinsiyete, medeni duruma, yaşa, iş unvanına ve toplam çalışma süresine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışanların etik algılarının aylık gelir düzeyine ve eğitim durumlarına göre ise anlamlı olarak farklılaşmadığı görülmüştür. Genetik testler ve bu konuya yönelik etik algının ülkemizde ilgili literatürde yeterince incelenmediği gözlenmektedir. Konunun demografik faktörler bağlamında da incelenmiş olmasının literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
 Anahtar Kelimeler: Genetik Test, Etik, Genetik Testlere Karşı Etik Algı

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the ethical perception of use of genetic tests in recruitment and to determine whether this perception changes according to demographic characteristics. The sample group of the research consists of flight attendants working as cabin crews, cabin supervisors and pilots in different airline companies in the aviation sector in Turkey. Questionnaire was used as the data collection method in the research and data were collected in line with a valid and reliable scale developed within the scope of the research. The hypotheses developed to determine whether the ethical perception towards genetic testing changes according to the relevant factors; Tested using T-test, One-way analysis of variance, elch-Brown Forsythe and Tamhane T2 analysis. As a result of the research, it was found that the ethical perceptions of the participants towards genetic testing were at a level between negative and normal; in terms of dimensions, it was understood that the most positive ethical perception was in the dimensions of necessity of genetic testing, and the most negative ethical perception was in the dimension of discrimination. According to this, the participants considered genetic tests necessary with the thought that it would facilitate the detection of some diseases; however, they have been shown to have more ethical concerns that the use of genetic testing may cause discrimination. In addition, it has been determined that the ethical perceptions of the participants towards genetic testing differ according to gender, marital status, age, job title and total work experience. It was observed that the ethical perceptions of the employees did not differ significantly according to their monthly income and educational status. It is observed that genetic tests and ethical perception towards this issue are not adequately studied in the relevant literature in our country. It is thought that examining the subject in the context of demographic factors will contribute to the literature.
Keywords: Genetic Testing, Ethics, Genetic Testing Ethics Perception