Ankara ili Mamak İlçesinde Yamaçevler Aile Sağlığı Merkezinde bir aile hekimliği birimine kayıtlı 18 yaş ve üstü nüfusta dispepsi sıklığının ve ilişkili durumların değerlendirilmesi /
Yazar: ÖYKÜ BEZEN BALTA
Danışman: UZMAN İREP KARATAŞ ERAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Ankara Mamak Yamaçevler Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 18 yaş üstü bireylerde dispepsi sıklığını ve dispepsi sıklığı ile cinsiyet, yaş, kilo, boy, beden kitle indeksi, eğitim durumu, medeni durum, kronik hastalıklar, sosyoekonomik düzey, sigara, kahve, alkol tüketimi, yemek yeme hızı arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntemler: Tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı, anket çalışması tipindeki bu araştırmanın örneklemini 18 yaş üstü 200 kadın ve 200 erkek bireylerden oluşmaktadır. Çalışmada katılımcılara Roma IV kriterlerine göre oluşturulmuş olan dispepsi ölçeği, cinsiyet, yaş, kilo, boy, BKİ, eğitim durumu, medeni durum, kronik hastalıklar, sosyoekonomik düzey, sigara, kahve, alkol tüketimi, yemek yeme hızı, dispepsi şiddetinin mevsimsel değişikliği, dispepsi için kullanılan tedaviler araştırılıp ankete not alındı.
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 44,5±15,7 yıl, boy ortalaması 165.9±10.1 cm, vücut ağırlıkları ortalaması 68.9±12.6 kg, BKİ 24.9±4.4 kg/m2 olarak saptanmıştır. Katılımcıların %79'unun evli, %14,2'sinin evlenmemiş, %6,8'inin ise dul veya boşanmış bireylerden oluştuğu saptanmıştır. Katılımcıların %17'si ilkokul mezunu, %25,3'ü ortaokul mezunu, %35,5 lise mezunu, %13,3'ü üniversite mezunuydu. Katılımcıların %54'ü herhangi bir işte çalışmıyordu. Katılımcıların %22'si sigara, %7,2'si alkol kullanıyordu. Çalışmamıza katılan bireylerde dispepsi prevalansı %20,3 olarak saptanmıştır. Dispepsi prevalansı ile cinsiyet, medeni durum, BKİ, sosyoekonomik durum, eğitim düzeyi, yemek yeme hızı, kronik hastalık, sigara kullanımı, çay tüketimi ve kahve tüketimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Dispepsi prevalansı ile alkol tüketimi arasında istatistiksel bir ilişki saptanmamıştır. Dispepsi saptanan bireylerde en sık semptom ise postprandiyal dolgunluk olarak saptanmıştır. Dispepsi tedavisinde için en fazla PPİ'lerinin kullanılmıştır. Dispepsi şiddeti çoğunlukla mevsimsel değişiklik göstermemiştir.
Sonuç: Kadınlarda, sosyoekonomik düzeyi düşük olanlarda, eğitim düzeyi ortaokul altında olanlarda, kronik hastalığı olanlarda, sigara kullananlarda, çay tüketenlerde, kahve tüketenlerde, BKİ yüksek olanlarda, evli ve eşi ölmüş olanlarda dispepsi daha sık görülmektedir. Bu çalışma ile aile hekimi olarak koruyucu hekimlik kapsamında yaşam tarzı değişikliği ile hastalarımızı bilinçlendirerek dispepsi sıklığının
v

azalabileceğini, toplumun yaşam kalitesinin artabileceğini ve ülke ekonomisi için sağlık harcamaların azalabileceğini düşünmekteyiz.
Anahtar Sözcükler: Dispepsi, dispepsi ile ilişkili durumlar, dispepsi prevalansı.

Abstract:
Aim: To evaluate the frequency of dyspepsia and the relationship between dyspepsia
frequency, gender, age, weight, height, body mass index, education status, marital
status, chronic diseases, socioeconomic level, smoking, coffee, alcohol consumption,
vi

eating speed in individuals over the age of 18 registered to Ankara Mamak Yamaçevler Family Health Center.
Material and Methods: The population of this single-centered, cross-sectional, descriptive, survey type study consists of 200 female and 200 male individuals over the age of 18. The participants in the study were surveyed and surveyed on the dyspepsia scale, which was created according to the Rome IV criteria, gender, age, weight, height, BMI, education status, marital status, chronic diseases, socioeconomic level, smoking, coffee, alcohol consumption, eating speed, seasonal changes in dyspepsia severity, and treatments used for dyspepsia. .
Results: The mean age of the individuals participating in the study was 44.5±15.7 years, the mean height was 165.9±10.1 cm, the mean body weight was 68.9±12.6 kg, and the BMI was 24.9±4.4 kg/m2. It was determined that 79% of the participants were married, 14.2% were unmarried, and 6.8% were widowed or divorced. 17% of the participants were primary school graduates, 25.3% were secondary school graduates, 35.5% were high school graduates, and 13.3% were university graduates. 54% of the participants were not working in any job. 22% of the participants used cigarettes and 7.2% used alcohol. The prevalence of dyspepsia was found to be 20.3% in the individuals participating in our study. A statistically significant relationship was found between the prevalence of dyspepsia age, gender, marital status, BMI, socioeconomic status, education level, eating speed, chronic disease, smoking, tea consumption and coffe consumption. No statistical correlation was found between the prevalence of dyspepsia alcohol consumption. The most common symptom in individuals with dyspepsia was postprandial fullness. PPIs have been used the most for the treatment of dyspepsia. The severity of dyspepsia mostly did not show seasonal variation.
Conclusion: Dyspepsia is more common in women, those with low socioeconomic status, those with secondary education below, those with chronic diseases, those who smoke, those who consume tea, those who consume cofee, those with high BMI, those with age, those who married and widowed. With this study, we, as family physicians, think that the frequency of dyspepsia can be reduced, the quality of life of the society can be increased, and health expenditures for the country's economy can be reduced by raising awareness of our patients with lifestyle changes within the scope of preventive medicine.
vii

Keywords: Dyspepsia, dyspepsia-related conditions, prevalence of dyspepsia.