Orta Karadeniz bölgesinde hale yanıklığı (Pseudomonas savastonoi pv. phaseolicola) ile adi yaprak yanıklığı (Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli) etmenlerinin belirlenmesi ve fasulye hatlarının bu hastalıklara karşı reaksiyonları
Identification of bean halo blight (Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola) with bean common bacterial blight (Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli) diseases and  determination of their reactions on bean lines at Middle Black Sea region
Yazar: DEMET ÇELİK ERTEKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZER ÇALIŞ ; PROF. DR. YUSUF YANAR
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Samsun, Tokat ve Amasya illerinde fasulye üretim alanlarında yapılan sürveylerde toplanan hasta bitkilerden toplam 72 bakteri izolatı elde edilmiştir. Patojenite testine tabi tutulan bu izolatlar ile yapılan morfolojik, biyokimyasal testler ve tanıyı destekleyici LOPAT testleri ve moleküler analizler (PCR) sonucunda 30 izolat Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola ve 17 izolat Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli olarak tanılanmıştır. Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola izolatları 8 farklı fasulye çeşitinden oluşan ırk ayrım setindeki bitkilere ayrı ayrı inokule edilmiş ve çeşitlerin verdiğini reaksiyonlara göre Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola'nın ırk/ırkları belirlenmiştir. Çeşit reaksiyonlarına göre Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola izolatlarının tamamının 1 nolu ırk olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu çalışmada 22 taze ve 20 kuru fasulye ıslah hattının Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola ve Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli bakteriyel etmenlerine karşı dayanıklılık düzeylerinin ve sahip oldukları dayanıklılıkla ilgili genlerin belirlenmesine çalışılmıştır. Bu amaçla ıslah hatlarının yaprak ve meyveleri virülent Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola ve Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli bakteri izolatı ile inokule edilerek çeşitlerin dayanıklılık düzeyleri simptomatolojik olarak incelenmiştir. Buna ilave olarak Pse-1, Pse-3 genlerine ve Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli Major QTL bölgelerine spesifik SCAR markörleri ile PCR yöntemi kullanılarak çeşitlerin söz konusu dayanıklılık genlerini bulundurma durumları belirlenmiştir. Yapılan moleküler analizler sonucunda toplam 20 taze ve kuru fasulye ıslah hattının Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola 1 nolu ırka dayanıklılığı dağlayan Pse-1 genine ve toplam 31 taze ve kuru fasulye ıslah hattının Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola 3 nolu ırka dayanıklılığı sağlayan Pse-3 genine sahip olduğu tespit edilmiştir. Taze ve kuru fasulye ıslah hatlarında hem simptomatolojik çalışmalar hem de moleküler analizler sonucunda Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli bakteriyel etmenine karşı dayanıklılık olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, 72 isolates of bacteria were collected from surveys which were conducted bean grown areas of Samsun, Tokat and Amasya provinces. All the isolates were assayed in pathogenicity test with morphological, biochemical analyses. Further identification methods were conducted with LOPAT tests and molecular analyses (PCR), their results have revealed that 30 isolates were Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola and 17 isolates were Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli found. The Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola isolates were separately inoculated on 8 bean species to determine their races according to their phenotypic reactions. Their reactions on 8 bean species were revealed that all Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola isolates were determined as Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola race 1. Additionally, to assess resistance loci of 22 fresh and 20 dry bean lines were tested with virulent isolates of Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola and Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli. Leaves and pots of beans were inoculated with the virulent isolates and their symptoms were evaluated on scale. Meanwhile specific SCAR markers of Pse-1, Pse-3 genes to Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola and QTL region gene to Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli were analyzed in PCRs to understand presence of the resistance genes in the beans. The molecular analyses have amplified specific DNA segment for Pse-1 gene to Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola race 1 isolate in 20 fresh and dry beans and have amplified product for Pse-3 gene to Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola race 3 isolate in total 31 bean lines but no amplification resulted QTL region gene to Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli in these bean lines.