Obez bireylerde sağlık inanç modelinin değerlendirilmesi
The evaluation of health belief model in obese individuals
Yazar: EDA MANCOĞLU
Danışman: PROF. FATMA ÇELİK
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Obezite, sağlık açısından risk oluşturarak kişilerin hayat kalitesini düşüren rahatsızlıkların başında gelmektedir. Bu araştırma bireylerin obezite hakkındaki tutum, algı ve inançlarının ağırlık yönetimi üzerindeki etkisini incelenmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. BHT Clinic İstanbul Tema Hastanesi' ne başvuran, BKİ değeri 30 ve üzerinde, 156 kişinin bilgileri etik kurul onayı sonrasında derlenmiştir. Araştırma sırasında, bireylerin antropometrik ölçümleri, sosyo-demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve hastalık durumlarını derleyen veri toplama formları kullanılmıştır. Ayrıca 'Besin Tüketim Sıklığı Anketi', '24 saatlik besin tüketim kaydı', 'Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (İPAQ)' ve 'Obezitede Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (OSİMO)' kullanılmıştır. Araştırmada kadın katılımcıların obezitede sağlık inanç modeli alt boyutlarından 'sağlığın önemi' ortalama puanının önemli olarak erkeklerin ortalama puanından yüksek olduğu görülmektedir (p<0.001). Kadınların yaşı ile 'algılanan engel' arasında negatif yönde, zayıf düzeyde önemli bir ilişki vardır (p<0.01). Hastalığı olan kadınların 'algılanan yarar' ortalama puanı önemli olarak hastalığı olmayan kadınların ortalama puanından yüksektir (p<0.05). Öğün atlamayan kişilerin 'sağlığın önemi' ortalama puanının önemli olarak öğün atlayan kişilerin ortalama puanından yüksek olduğu görülmektedir (p<0.05). Kadınların fiziksel aktivite toplam puanı ile 'sağlığın önemi' alt boyutu arasında pozitif yönde, normal düzeyde (p<0.001); erkeklerin fiziksel aktivite toplam puanı ile 'algılanan engel' arasında pozitif yönde, zayıf düzeyde (p<0.05) ve önemli bir korelasyon vardır. Sonuç olarak hastalık, yaş, fiziksel aktivite, beslenme alışkanlıkları gibi çeşitli faktörlerin ağırlık yönetimine ilişkin tutum ve inançları etkilediği görülmektedir. Bu noktada obezite ile mücadeleye destek, çeşitli eğitim programları ile sağlığın geliştirilmesi uygulamalarının yaygınlaştırılması önemli yer tutmaktadır.

Abstract:
Obesity is one of the most common diseases that poses a health risk and reduces people's quality of life. This research was conducted to examine the impact of individuals' attitudes, perceptions and beliefs about obesity on weight management. The information of 156 people with a BMI value of 30 and above who applied to BHT Clinic Istanbul Tema Hospital was compiled after ethics committee approval. During the research, data collection forms compiling individuals' anthropometric measurements, socio-demographic characteristics, nutritional habits and disease conditions were used. In addition, 'Food Consumption Frequency Survey', '24-hour food consumption record', 'International Physical Activity Questionnaire (IPAQ)' and 'Health Belief Model Scale in Obesity (OSIMO)' were used. In the study, it is seen that the average score of female participants on 'the importance of health', one of the sub-dimensions of the health belief model in obesity, is significantly higher than the average score of men (p <0.001). There is a negative, weakly significant relationship between the age of women and 'perceived disability' (p<0.01). The 'perceived benefit' mean score of women with the disease is significantly higher than the mean score of women without the disease (p<0.05). It is seen that the 'importance of health' average score of people who do not skip meals is significantly higher than the average score of people who skip meals (p<0.05). There was a positive correlation between women's physical activity total score and the 'importance of health' sub-dimension, at a normal level (p<0.001); There is a positive, weak (p<0.05) and significant correlation between men's physical activity total score and 'perceived obstacle'. As a result, it appears that various factors such as disease, age, physical activity, and nutritional habits affect attitudes and beliefs regarding weight management. At this point, support for the fight against obesity and dissemination of health promotion practices through various educational programs are important