Hemodiyaliz tedavisi alan hastalara uygulanan akupresin üst ekstremite ağrı şiddeti ve  yaşam kalitesine etkisi
The effect of acupres applied in patients receiving hemodialysis treatment on upper extremity pain  severity and quality of life
Yazar: BANU ÇEVİK
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akupunktur = Acupuncture ; Akupunktur analjezisi = Acupuncture analgesia ; Ağrı = Pain ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemşirelik = Nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
ÖZET 
Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde en sık karşılaşılan sorunlar arasında  ağrı sorunu yer almaktadır. Bu çalışma, hemodiyalize bağlı üst ekstremite (omuz ve kol) ağrısı yaşayan hastalarda kolda ve elde bulunan LI 4 (Hegu), LI11 (Quchi), LI15 (Jianju), SI9 (Jıanzhen) ve GB21 (Jıanjing)  akupuntur noktalarına 6 hafta süresince haftada üç seans, her bölgeye 3 dk uygulanan akupresin  üst ekstremite ağrı şiddeti ve yaşam kalitesine  etkisini belirlemek amacı ile randomize kontrollü çalışmadır. Araştırma bir  il merkezindeki özel bir hemodiyaliz merkezinde, basit randomizasyonla alınan 25 müdahale, 25 kontrol grubu olmak üzere toplam 50 hasta ile tamamlanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı, bireylerden bilgilendirilmiş gönüllü olur ve kurum izni alınmıştır. Araştırmada veriler anket formu, Visüel Analog Skala (VAS) ağrı  skalası, Böbrek Hastalığı Yaşam Kalitesi Formu (KDQOL), akupres izlem çizelgesi, hasta tanıtım formu kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Müdahale grubundaki bireylere akupres uygulama protokolü doğrultusunda, 6 hafta süresince  hafta da üç gün  diyaliz seanslarının  ilk yarısında (ilk ikinci saatinde) kol ve omuzda bulunan toplam beş akupres noktasına akupres uygulanmıştır. Kontrol grubuna standart hemodiyaliz tedavisi dışında herhangi bir uygulama yapılmamıştır. 
Müdahale grubundaki bireylerin  başlangıç izlemlerinde  VAS ağrı puan ortanca değerleri ile altı hafta sonraki VAS ağrı puan  ortanca değerleri arasında anlamlı bir azalma vardır (p< 0.001). Kontrol grubundaki bireylerde birinci hafta ile altıncı hafta VAS ağrı puan ortanca değerleri arasında anlamlı bir azalma olmamıştır. Müdahale ve kontrol  grubundaki  bireylerin KDQOL ölçeği puan ortalamaları ilk ve son izlemde ölçek alt madde puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ancak müdahale  grubundaki bireylerin kontrol grubuna göre KDQOL ölçeği  son izlemde  alt grup ölçek maddelerinden  semptom, hastalık etkisi, fiziksel komponent ve ölçek toplam puan ortalamaları  daha yüksek olduğu  belirlenmiştir.  
 
Çalışma sonucunda diyaliz hastalarında  akupres  uygulamasının  üst ekstremite ağrısını azalttığı ve yaşam kalitesini artırdığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre hemodiyaliz hastalarının  üst ekstremite ağrısını azaltmada  akupres uygulaması önerilebilinir.

Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz; ağrı; akupres; yaşam kalitesi; hemşirelik.

Abstract:
Pain is one of the problems that individuals receiving hemodialysis treatment face most frequently. This is a randomized controlled study to determine the effect of the acupres applied for 3 sessions per week for 6 weeks and 3 minutes for each area in the LI 4 (Hegu), LI11 (Quchi), LI15 (Jianju), SI9 (Jianzhen) and GB21 (Jianjing) acupuncture points on the arms and hands of patients experiencing upper extremity pain (shoulder and arm) due to hemodialysis on the severity of upper extremity pain and life quality. The study was completed with a total of 50 patients consisting of 25 intervention and 25 control group patients identified through simple randomization at a private hemodialysis center in city center. The study was carried out after obtaining an ethics committee approval, informed consent forms from patients, and the institution's permission. The research data was collected through the face-to-face interview by using questionnaire forms, Visual Analog Scale (VAS) pain scale, Kidney Disease Quality of Life (KDQOL), acupres follow up chart, and patient forms. In line with the acupres application protocol to the patients in the intervention group, acupres was applied to the total of five acupres points on arms and shoulders in the first half (in the first second hour) of the dialysis sessions carried out for 6 weeks and for 3 days per week. No application was carried out in the control group except hemodialysis treatment. 
There is a significant decrease (p< 0.001) between the VAS pain score median values of the preliminary monitoring of patients in the intervention group and their VAS pain score median values recorded six weeks later. No significant decrease occurred in the VAS pain score median values of the patients in the control group between the first week and the sixth week. No significant link was found between the scale sub-item total score averages of the KDQOL scale point averages of the patients in the intervention and the control groups between the first and the last monitoring. However, the intervention group compared to the control group of individuals at the final follow-up KDQOL scale symptom subtypes; scale items, the effects of the disease, and physical component scale total score was determined to be higher.

It was concluded that acupres application reduces upper extremity pain and increases the quality of life in dialysis patients. Accordingly, acupres application can be recommended in reducing the upper extremity pain of hemodialysis patients. 

Keywords: Hemodialysis; pain; acupres; quality of life; nursing.