Lamellöz kemik materyal volümünün kemik iliği patolojilerinde tanısal değeri
The diagnostic value of trabecular bone material volume in bone marrow pathology
Yazar: BETÜL GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. CEMAL GÜNDOĞDU
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Patoloji = Pathology
Dizin: Biyopsi = Biopsy ; Histopatoloji = Histopathology ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği hastalıkları = Bone marrow diseases ; Kemik iliği incelenmesi = Bone marrow examination ; Morfometri = Morphometry

Özet:
Kırmızı kemik iliği, erişkinlerde vücut ağırlığının yaklaşık %4'ünü oluşturur. Lamellöz (trabeküler) kemik, kemik iliğinin parçalarından biridir. Lamellöz kemik volümü (KH/DH), tüm kemik alanının, tüm hematopoietik alana bölünüp yüzdesinin alınması ile elde edilen bir değerdir. Lamellöz kemik, osteoklastlar ve osteoblastlar tarafından belli bir hızda yapım ve yıkım işlemine maruz kalır. Kemik iliği (Kİ) patolojilerinde, bu dinamik iki işlemden biri azalabilir veya artabilir.Çalışmamızda Kİ patolojilerinin kemik yapım ve/veya yıkımı üzerine bir etkisi olup olmadığını ve bu etki eğer mevcut ise tanısal olarak kullanılıp kullanılamayacağını araştırmayı amaçladık. Araştırmamızda 772 adet vakaya ait 811 biyopsi materyalinde KH/DH histomorfometrik olarak objektif bir şekilde nokta sayım metodu ile ölçüldü. Olgularımızın 389'u erkek, 276'sı kadın, 57'si erkek çocuğu, 50'si kız çocuğuydu. Yaş aralığı 0-88 (yıl) arasında değişiyordu. 20 yaşından küçük olgular çocuk sınıfında incelendi. Tüm vakalar incelendiğinde KH/DH vakalarda en düşük %0,51, en yüksek %44,80 ve ortalama %14,71±6,51 değerinde bulundu.Lamellöz kemik volümünün, kemik iliği fibrozis derecesi ve sellülaritesi, yaş ve cinsiyet ile olan ilişkisi incelendi. Biyopsi materyallerinin bir kısmında da aynı hastaya ait sağ ve sol taraf iliak kanattan alınan kemik iliği biyopsilerinde KH/DH de bir farklılık olup olmadığı belirlenmeye çalışıldı. Kontroller ile karşılaştırıldığında İdiopatik Myelofibrozis, Hodgkin Lenfoma ve metastatik hastalık içeren kemik iliklerinde KH/DH daha yüksek bulundu ve hematopoietik hastalıklar arasında KH/DH incelendiğinde hastalık grupları arasında anlamlı bir fark mevcuttu. Fibrozis derecesi arttıkça KH/DH nün de arttığı; yaş ilerledikçe KH/DH nün düştüğü görüldü. Cinsiyetler arasında ve sellülarite bakımından fark bulundu.Çalışmamızda KH/DH oranının tespitinin özellikle İdiopatik Myelofibrozis, Hodgkin Lenfoma ve metastatik kemik iliği hastalıkları olmak üzere diğer kemik iliğini işgal eden hastalıklarda tanı konulmasına yardımcı olabileceği kanaatine varıldı.

Abstract:
Bone marrow accounts for 4% of total body weight in adults. Trabecular bone is one part of bone marrow. The bone volume is obtained by dividing the total bone area into total hematopoietic area, defined as percentage. Lamellar bone is subjected to a constant turnover by osteoclast and osteoblast. In bone marrow pathologies, this dynamic process is either increased and decresead.In this study, we aimed to investigate whether bone marrow pathologies are effective in bone turnover and whether, if present, this is used fort he diagnostic purposes. In this study 811 biopsy materials of 772 cases were used, and lamellar bone volumes were measured histomorphometrycally and objectively by point count method. The cases included 389 males, 276 females, 57 boys, and 50 girls, ages ranges 0-88 years old. The cases younger than 20 years old were considered as child. The total cases showed bone volume as 14,71±6,51% mean (the lowest 0,51%, the highest 44,80%).The relationship between lamellar bone volume, and the degree of bone marrow fibrosis, bone marrow cellularity, age, sex was considered. In some part of biopsy material, it was also tried to find any difference in lamellar bone volume between right and left iliac crest bone biopsies of the same patient. When compared to controls, in bone marrows having Idiopatic myelofibrosis, Hodgkin lymphoma, and metastatic diseases, lamellar bone volume was high. The lamellar bone volumes were different when considered hematopoietic diseases. As the fibrosis degree was increased, lamellar bone volume increased and the older age, the lower lamellar bone volume. Lamellar bone volume were also different with respect to sex and cellularity.It was concluded from the study that lamellar bone volume determination may be of diagnostic value in disease occupying the bone marrow especially Idiopatic Myelofibrosis, Hodgkin Lymphoma, metastatic bone marrow disease.