Sulh sözleşmesi
Compromise contract
Yazar: FATMA HIZIR
Danışman: PROF. DR. CEMAL OĞUZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Sulh sözleşmesi = Compromise conctract ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
Çalışmamızın konusu olan sulh sözleşmesi, tarafların aralarındaki mevcut bir hukuki ilişki üzerindeki uyuşmazlığı ya da belirsizliği ortadan kaldırmak amacıyla, birbirlerine karşılıklı fedakarlıkta bulunmak suretiyle yaptıkları bir sözleşmedir. Kanunlarımızda sulh sözleşmesine ilişkin genel bir düzenleme mevcut olmadığı için, Türk hukukunda sulh sözleşmesi isimsiz sözleşmelerdendir ve tipik bir içeriğe sahip olmadığı için sui generis sözleşmeler arasında yer alır. Tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme olması sebebiyle Sulh sözleşmesi akdedebilmek için her şeyden önce taraflar arasında önceden var olan tartışmalı bir hukuki ilişki mevcut olmalıdır. Sözleşmenin konusunu oluşturan hukuki ilişki üzerindeki söz konusu bu belirsizlik ya da tartışmalı durumun karşılıklı fedakarlıklar yoluyla ve bir sözleşmeyle ortadan kaldırması gerekir. Sulh sözleşmesi taraflar arasında mahkeme dışında yapılırsa mahkeme dışı sulh sözleşmesi olarak, mahkeme huzurunda ve hakimin katılımıyla gerçekleştirilirse mahkeme içi sulh sözleşmesi olarak adlandırılır. Davayı sona erdiren taraf işlemlerinden olan mahkeme içi sulh sözleşmesi konumuz dışında kalmaktadır. Ancak bu sulh türüne de, farklarının ve benzerliklerinin ortaya konulması bakımından, çalışmamızın ilgili başlıklarında değinilmiştir. Sözleşme özgürlüğünün temelini oluşturan irade özerkliğinin tam anlamıyla gerçekleştiği ve uyuşmazlıkların taraf iradeleriyle çözümünün sağlandığı bir sözleşme türü olan sulh sözleşmesi, taraflar arasındaki uyuşmazlığı ya da belirsizliği gidermek için öncelikli olarak tespit amacı taşımaktadır. Uyuşmazlıkların giderilmesinde taraf iradelerinin ön planda olması sebebiyle, sulh sözleşmesi taraflar arası ve toplumsal barışa katkı sağlamak gibi çok önemli fonksiyonlara sahiptir. Bu bağlamda çalışmamızın ilk bölümünde öncelikle sulh sözleşmesi kavramı, sulh sözleşmenin amacı ve unsurları ortaya konulduktan sonra hukuki niteliğine ilişkin görüşler incelenecektir. Özel hukukta 'sulh' teriminin birçok kavram yerine kullanılması sebebiyle, kavram kargaşasını önlemek amacıyla sulh sözleşmesi benzer kurumlarla karşılaştırılarak, bu kurumlardan ayırt edilmeye çalışılacaktır. İkinci bölümde, sulh sözleşmesinin kurulması için taraflarda bulunması gereken şartlar, sözleşmenin konusunun neler olabileceği, sulh sözleşmesi yapılması mümkün olmayan hukuki ilişkiler, kesinleşmiş karardan sonra sulh sözleşmesi yapılıp yapılamayacağı hususlarıyla birlikte, sulh sözleşmesinin şekli, yorumu ve çeşitleri ele alınacaktır. Üçüncü ve son bölümde ise, sulh sözleşmesinin taraflar ve üçüncü kişiler açısından etkileri ile sözleşmenin hukuki sonuçları ve sona erme sebepleri değerlendirilecektir. Çalışmamız, sonuç kısmında tespit edilen hususlara ilişkin genel bir değerlendirme yapılarak tamamlanacaktır.

Abstract:
Compromise contract, the subject of our study, is an agreement made with compromises by each party to eliminate the dispute or uncertainty over an existing legal relation between them. As our laws do not include a general regulation with regards to compromise contract, compromise contract is among the unnamed agreements in Turkish Law and as it does not have a typical content it is listed among the sui generis agreements. In order to issue a compromise contract, there must be a previously existing contentious legal relation, more than anything else, between the parties. Such uncertainty or dispute on the legal relation that subjects to the agreement need to be eliminated through mutual compromises and a pact. If a compromise contract is made between parties outside of the court, it will be named extrajudicial compromise contract, and if made in the court with the participation of a judge, it will be named intra-court compromise contract. Intra-court compromise contract, one of the party procedures ending the case, is outside of our scope. However, with the purpose of revealing the differences and similarities, this type of peace has been addressed under the related headlines of our study. Being a type of agreement that ensures full realization of autonomy of will that makes up the basis of agreement freedom and also ensures settlement of disputes with discretion of parties, compromise contract particularly targets to first determine the dispute or uncertainty between the parties to settle it. As the will of the parties is forefront in the settlement of disputes, compromise contract has significant functions such as contributing to inter-party, and hence to social peace. In this sense, the first part of our study will define the concept of compromise contract, objective and elements of compromise contract, and then the opinions related to its legal quality will be reviewed. As the term "peace" is being used for many concepts in private law, compromise contract will be compared to similar institutions to avoid confusion of concept and tried to differentiate from these institutions. The second part will be addressing the conditions sought in parties to form a compromise contract, the subjects of compromise contract, legal relations for which making a compromise contract is impossible, possibility to make compromise contract after a finalized verdict, as well as the form, interpretation and types of compromise contract. Then in the third and final part, the effects of compromise contract on the parties and third parties and the legal outcomes of the agreement and the reasons for cancellation will be analysed. Out study will end by making a general assessment regarding the findings.