Solid tümörlü kanser hastalarında enfeksiyonların epidemiyolojisi, antibiyotik direnci, tedavisi ve sonuçları
Epidemiology, antibiotic resistance, treatment and consequences of infections in cancer patients with solid tumors
Yazar: İSMAİL KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. ATA NEVZAT YALÇIN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Enfeksiyonlar = Infections ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tedavi = Treatment ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-bakteriyel = Drug resistance-bacterial

Özet:
Enfeksiyonlar, kanser hastalarında en sık görülen komplikasyonlardır. Altta yatan malignite ve tedavi için kullanılan çeşitli modalitelerin bir sonucu olarak ortaya çıkar. kanser hastaları genellikle ilerleyen katabolik bir durum, yetersiz beslenme, ciltte ve mukozal yüzeylerde ülsere edici lezyonlar, obstruksiyon, invazif prosedürler, kalıcı cihazlar ve kemoterapi, radyasyon ve / veya malignitenin kendisinden kaynaklanan immün baskılama nedeniyle enfeksiyon geliştirmeye yatkındırlar. Sağkalımdaki büyük gelişmelere rağmen, enfeksiyonlar kanser hastalarında hala önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir.
Bu çalışmada solid tümörlü kanser hastalarında enfeksiyonlar için risk faktörleri , enfeksiyon odakları,  enfeksiyon etkenlerinin dağılımı ve antibiyotik duyarlılıkları, antibiyotik tedavisi ve sonuçları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Ocak 2017 – Eylül 2019 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Tıbbı Onkoloji Bilim Dalı Kliniğinde yatırılarak takip edilen solid organ kanseri patolojik tanısı olan, klinik olarak en az bir enfeksiyon odağı saptanan ve  kültür üremesi ile enfeksiyon etkeni belirlenen , hematolojik malinitesi olmayan 273 yetişkin hasta retrospektif olarak çalışmaya dahil edilmiştir.
En sık görülen tümör tipleri tipleri sırası ile akciğer kanseri (71 hasta %26),  üst gastrointestinal sistem kanseri (39 hasta %14,3) ve alt gastrointestinal sistem kanseri (38 hasta %13,9)  olarak saptanmıştır. 31 (%11,3) hastada nötropeni, 163 (%59,7) hastada anatomik bariyer bozukluğu, 85 (%31,1) hastada tümöre bağlı obstrüksiyon, 42 (%15,4) hastada cerrahi girişim yada cihaz (stent, şant, protez),103 (%37,7)  hastada beslenme bozukluğu 11 (%4) hastada gag refleks kaybı ve 151 (%55,3) hastada önceden antibiyotik kullanım öyküsü gibi solid tümörlü kanser hastalarında enfeksiyona yatkınlık oluşturak risk faktörleri vardı. Enfeksiyon odağı olarak en sık 113 (%41,4) hastada kan dolaşımı enfeksiyonu, 112 (%41) hastada solunum sistemi enfeksiyonları, 98 (%35,9) hastada genitoüriner sistem enfeksiyonları saptanmıştır. 273 hastanın çeşitli kültürlerinden(114 kan, 91 idrar, 81 balgam/trakeal sekresyon, 30 püy, 7 periton, 2 plevra, 2 katater)  toplam 369 izolat elde edildi. En sık E.coli (102), P.aeruginosa (32), E.fecalis (29) tespit edildi. Etkenlerin %63.8 gram negatif bakteri, %27,9 gram pozitif bakteri, %7,5 mantar, %0,5 anaerob bakteriler oluşturmaktaydı. Tek değişkenli lojistik regresyon analizinde metastatik hastalık varlığı, ampirik tedavinin uygunsuz olması, MDR gram negatif bakteri etken olduğu enfeksiyonlar, kan dolaşımı enfeksiyonu varlığı, birden fazla enfeksiyon odağı olması ve total parenteral nütrisyon desteği alması ile mortalite arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde de ise metastaz varlığı ve total parenteral nütrisyon desteği alma durumu ile mortalite arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır.
Solid tümörlü kanser hastalarında enfeksiyon için risk faktörleri, enfeksiyon odakları, enfeksiyon etkenleri, yerel direnç oranları göz önünde bulundurarak uygun ampirik antibiyotik tedavinin düzenlenmesi önerilir. Antimikrobiyal direnç küresel halk sağlığını tehtid eden önemli bir problem olup direnç gelişimini en aza indirmek için epidemiyolojik veriler doğrultusunda yeni antibiyotik kullanım stratejileri geliştirilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Solid tümör, kanser, enfeksiyon, antimikrobiyal direnç

Abstract:
Infections are the most seen complications in cancer patients. They occur as a result of underlying malignancy and various treatment modality. Cancer patients are tend to develop infection due to an ongoing catabolic situation, malnutrition, ulserative lesions on epidermal and mucosal surfaces, obstructions, invasive procedures, permanent devices, chemotherapy, radiotherapy or malignancys' itself. Despite the great developments in survival, infections are still an important cause of mortality and morbidity in cancer patients.
In this study, risk factors, infection sites, distribution of infection factors, antibiogram sensitivities, antibiotic treatment and results of infections in cancer patients with solid tumors are evaluated retrospectively. Among 273 adult patients who were followed up as indoor patients in Akdeniz University Faculty of Medicine Hospital, Department of Internal Medicine, Medical Oncology Clinic between January 2017 and September 2019, patients with pathological diagnosis of solid tumor who hasn't got a hematologic malignancy, with at least one clinically detected infection site, whose infection factor has been isolated with cultur were included in the study and evaluated retrospectively.
The most common tumor types are found as lung cancer (71 patients %26,0), upper gastrointestinal tract cancer (39 patients %14,3), and lower gastrointestinal tract cancer (38 patients %13,9), respectively. The risk factors that can create a predisposition to infections in patients with solid tumors were found neutropenia in 31 patients (%11,3), distruption of anatomic barrier in 163 patiens (%59,7), obstruction due to tumor in 85 patients (%31,1), surgery or devices like stents, shunts, prostheses in 42 patients (%15,4), malnutrition in 103 patients (%37,7), loss of the gag reflex in 11 patients (%4,0), and prior antibiotic usage in 151 patients (%55,3). The most common infection sites are found as bloodstream infections in 113 patients (%41,4), respiratory tract infection in 112 patients (%41,0), and genitourinary tract infection in 98 patients  (%35,9). In total 369 isolates were extracted from various cultures of 273 patients (114 from blood, 91 from urine, 81 from sputum/trakeal secretion, 30 from pus, 7 from peritoneum, 2 from pleura, 2 from catheter). The most common pathogens are detected as E.coli (102), P.aeruginosa (32), E.fecalis (29). The percentages of types of causative agents are %63,8 for gram-negative bacteria, %27,9 for gram-positive bacteria, %7,5 for fungus, and %0,5 for anaerobic bacteria.
	In univariate logistic regression analysis, presence of metastasis, inappropriate empirical treatment, having infections which MDR gram-negative bacteria is the causative agent, presence of bloodstream infection, having more than one infection sites and getting total parenteral nutritional support are found significantly associated with mortality. In multivariate logistic regression analysis, the association between mortality and presence of metastasis, getting total parenteral nutritional support are found independently significant.
Considering the infection sites, causative infection agents, and local antimicrobial resistance rates, appropiate empirical antibiotic treatment is suggested in infections of cancer patients with solid tumor. Antimicrobial resistance is a global problem who threatens the public health, so appropiate antibiotic usage strategies should be developed in line with epidemiological data in order to minimise the development of resistance.
	
Keywords: Solid tumor, cancer, infection, antimicrobial resistance