Yükseköğretimde okul terkinin değerlendirilmesi
Dropout in higher education
Yazar: FATMA USLU
Danışman: PROF. DR. AYHAN AYDIN ; DOÇ. DR. SIDDIKA GİZİR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul terki = Drop out of school ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Yükseköğretim politikaları = Higher education policies ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu çalışmada yükseköğretimde lisans düzeyinde okulu terk eden bireylerin bakış açısından okulu terk etme kararında etkili olan etkenler ve bu etkenler arası ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yükseköğretimi terk eden bireylerin araştırma sürecine dâhil edilmesi ve okul terki kararında etkili olan etkenleri kendi yaşantılarından yola çıkarak ifade etmeleri, konu hakkında detaylı bilgi sağlanmasına olanak tanıması bakımından önemlidir. Bu nedenle çalışmada nitel araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışma grubu yükseköğretimde okul terki tecrübesine sahip 19 katılımcıdan oluşmuştur. Çalışmanın verileri, yüz yüze görüşme tekniği ile araştırmacı tarafından geliştirilen ve 24 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler, başlıca örüntüleri belirleme, kodlama ve kategorilere ayırma işlemlerini kapsayan içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir.Analiz sonucunda okul terki kararının bir anda verilen bir karar olmaktan öte, yükseköğrenime geçiş öncesi, yükseköğrenim ve yükseköğrenimi terk etme süreci olmak üzere üç temel süreç içerisinde açıklanabileceği bulgusuna ulaşılmıştır. Yükseköğrenim öncesi süreçler bölüm tercihi temasını içerirken, yükseköğrenim süreci sosyal uyum, akademik ve örgütsel etkenler temalarını içermektedir. Son olarak yükseköğrenimi terk etme süreci ise okulu bırakmaya karar verme ve okul terki sonrası yaşantılar temalarından oluşmuştur.Çalışma bulguları, katılımcıların yükseköğrenimde okul terki kararında, yükseköğrenim öncesi ve yükseköğrenim süreçlerini kapsayan çeşitli bireysel, ailesel, akademik ve sosyal etkenlerin etkili olduğunu ortaya koymuştur.  Yükseköğrenim öncesi süreçlerde mezun olunan ortaöğretim türü, yükseköğrenim görme nedenleri, mesleki olgunluk düzeyi, seçim yapmada özerk olamama, anne-babanın eğitim seviyesi ve mesleği, lisans yerleştirme sınav puanı gibi konuların katılımcıların üniversite bölüm tercihini etkilediği tespit edilmiştir. Okul terki kararında etkili olan yükseköğrenim süreçleri ise sosyal uyumu etkileyen arkadaş ilişkileri, sosyal çevre, üniversitenin bulunduğu şehrin olanakları, ilgi alanı ve yeteneklerinin farkına varma gibi etkenlerin yanı sıra, öz düzenlemeli öğrenme becerileri, derslere yönelik izlenimler, öğretim üyeleri ile iletişim, bölüme yönelik algılar ve devamsızlık gibi akademik etkenler ve kurumsal aidiyet, akademik danışmanlık sistemi ve yerleşke olanaklarına ilişkin örgütsel etkenlerden oluşmaktadır. Katılımcıların terk kararı vermesinde ise yanlış bölüm tercihi, maddi imkânsızlıklar, akademik başarısızlık, memur olarak atanma, başka bir işte çalışıyor olma, kendi işini kurma, evlilik ve mezuniyet sonrası iş olanakları etkili olmuştur. 

Anahtar kelimeler: yükseköğretime katılım, yükseköğretimde okul terki, yükseköğretim politikaları

Abstract:
The purpose of this study is to determine the factors which affect the decision of college dropout at undergraduate level from the point of view of the individuals dropped out from higher education.  It is important to include the individuals who leave higher education into the research process and to express the factors that are effective in the decision of college departure by starting from their own experiences. It may provide detailed information about the subject. For this reason qualitative research approach was used in the study. The study group was consisted of 19 participants with drop out experience in higher education. Data of the study had been collected by using semi-structured interview form including 24 questions via face to face interview. The collected data had been analysed with content analyse method, including the process of defining, encoding and classifying major patterns. As a result of analysis it has been found that individuals' drop out decision can be explained in three basic processes as pre-college experiences, college process and departure decision process from college. While pre-college experiences includes the preference of department, college process includes social adaptation, academic and organizational factors. Finally, the departure process is consist of the decision to leave the school and life experiences after college drop out themes. The findings of the study showed that drop out decision of participants were influenced by various individual, familial, academic and social factors, including pre-college experiences and college processes. Pre-college experiences based on type of the graduated high school, the meaning attached to higher education, level of vocational maturity, lack of autonomy in department preference, parental education level and profesion and university enterance examination score affect department preference of participants. The college process that are effective in college derop out decision is comprise of social integration, academic factors and organizational factors themes. While social integration theme includes peer relationship, social environment, the opportunities of the city where the university is located and the awareness of own interests and abilities, academic factors theme includes self-regulated learning skills, impression towards classes, communication with instructors, perception towards department and absenteeism. In addition to these, organizational factors theme includes institutional belonging, academic advisory system and campus facilities. According to the participants' statement,  wrong choice of department, financial impossibilities, academic failure, appointment as civil servant, working in another job, setting up own business, marriage and employment opportunities post-graduation have impacted on college drop out decision. 

Key Words: higher education participation, college dropout, higher education policies