Arpaseki köyü monografisi
Arpaseki village monograph
Yazar: İSMAİL AKKANAT
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ERSAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Geçiş dönemi = Transition period ; Halk bilimi = Folklore ; Halk hekimliği = Folk medicine ; Halk inançları = Public beliefs ; Monografi = Monography ; Çepniler = Cepnies ; İzmir-Kınık-Arpaseki = İzmir-Kınık-Arpaseki

Özet:
Monografiler bir eser, yer, yazar veya tarihi bir olayla ilgili özel bir konunun tüm yönleriyle incelenmesidir. Bir köy, belde, ilçe gibi yerleşim yerleriyle ilgili monografiler kültürel değerlerin günlük yaşamdaki izlerin, uygulanan pratiklerin değiştiğini gösteren önemli çalışmalardır. Arpaseki köyü üzerine yapılan bu monografi çalışmasında da kaybolmaya yüz tutan halk kültürünün geçmişle mukayese edilerek kayıt altına alınıp kültürel çeşitliliğin ve zenginliğin gelecek kuşaklara aktarılması ve halk bilimi çalışmalarına bir katkı sunulması amacıyla hazırlanmıştır. Arpaseki köyünün çalışmaya konu edilmesinin en temel sebebi köyün Alevi inancını benimsemiş bir Çepni köyü olması ve halk bilimi literatüründe gerek bu köy üzerine gerekse Kınık ilçe sınırları içerisinde bulunan diğer Çepni köyleri üzerine hiçbir çalışmaya rastlanmamış olmasıdır. Arpaseki köyünün Batı Anadolu'da bulunan en büyük Çepni köylerinden biri oluşu, aynı zamanda Balıkesir, Manisa gibi farklı yerlerden göç eden aileler tarafından yakın sayılabilecek bir tarihte kurulmuş olması, bu köyün Batı Anadolu Çepni kültürünü en iyi yansıtan köylerden biri olmasını sağlamıştır. 24 Oğuz boyundan biri ve Alevi inancını benimsemiş olan Çepni boyu, tarihte yaşanmış bazı siyasi-sosyal olaylar sebebiyle kapalı bir toplum olarak günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Çepni boyuna mensup ve Batı Anadolu bölgesinin en büyük Çepni köylerinden birisi olması, araştırma sahasının önemini ortaya koymaktadır. Bu araştırma çalışmasının giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci ve ikinci bölümlerinde araştırma sahasıyla ilgili genel tanıtıcı bilgiler verilmiş, üçüncü bölümünde ise Batı Anadolu Çepnilerinin tarihi, bölgeye gelişleri ve inançlarıyla ilgili hem yazılı hem de sözlü kaynaklardan bilgi aktarılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünden itibaren hayatın geçiş dönemlerinden başlanarak sırasıyla halk inanışları, halk hekimliği, halk veterinerliği, halk hukuku, halk meteorolojisi ve halk mutfağı başlıkları altında yörenin halk bilimi ürünleri geçmişle mukayese edilerek aktarılmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde köyün hem sosyal hem de kültürel anlamda geçmişten günümüze değişimleri temel alınarak bir değerlendirme ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise çalışmanın hazırlanmasında kaynak olan kişilerin listesi ve araştırma sahasıyla ilgili bazı fotoğraflara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimler: Arpaseki, Monografi, Halk Bilimi, Geçiş Dönemleri, Çepni, Kınık

Abstract:
Monographs are reviews with all aspects of a particular subject related to a work, place, author, or historical event.Monographs about settlements such as a village, town, district are important studies which show changing of the cultural values in traces of daily life and applied practices. The Arpaseki village monograph is a study prepared to transfer cultural diversity to future generations and to contribute to folklore studies. The main reason for the Arpaseki village to be the subject of the study is that it is a Chepni village that has adopted the Alevi belief and no studies have been done on this village or other Çepni villages within the borders of Kınık district.
Thanks to being one of the largest Chepni villages in Western Anatolia and being established recently by families who migrated from different places, Arpaseki is one of the best villages that reflects the Western Anatolian Chepni culture.One of the 24 Oghuz tribes and  theChepni tribe, adopted the Alevi belief has survived until today as a closed society due to some political-social events in history.
The fact that it is one of the largest Chepni villages belonging to the Chepni tribe and the Western Anatolia region shows the importance of the research field. In the introduction part of this research, information about the subject, the purpose and the method of the research is given.In the first and second parts of the study, general introductory information about the research field is given, and in the third part, information is given from both written and oral sources about the history of the Western Anatolian Chepni, their arrival in the region and their beliefs.
From the fourth part of the study, starting from the transitional periods of life, the folklore products of the region have been tried to be conveyed by comparing them with the past under the titles of folk beliefs, folk medicine, folk veterinary medicine, folk law, folk meteorology and folk cuisine.In the conclusion part, it has been tried to put forward an evaluation based on the changes of the village from the past to the present in both social and cultural aspects.
In the final part of the study, the list of people who are the source in the preparation of the study and some photographs related to the research field are given.

Keywords :  Arpaseki, Monograph, Folklore, Transitionalperiods, Çepni ,Kınık