Yaşlı diyabetik hastaların tıbbi beslenme tedavisine uyumları ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Medical nutrition therapy compliance and nutrition status evaluation of the elderly diabetic patients
Yazar: İLKNUR GÖKÇE YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Tedavi = Treatment ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Yaşlanma ile ilişkili bir hastalık olarak kabul edilen diyabet dünyada ve ülkemizde büyük bir halk sağlığı sorunudur. Diyabet tedavisinin etkinliği açısından tıbbi beslenme tedavisine uyum oldukça önemlidir. Bu çalışmada temel olarak yaşlı diyabetik hastaların tıbbi beslenme tedavisine uyumlarının, beslenme durumlarının ve buna bağlı olarak glisemik kontrollerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırma, Şubat 2011- Eylül 2011 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi `Geriatri? Ünitesi?ne başvuran, en az 1 yıldır diyabet tanısı almış, 65 yaş üzeri, çalışmaya katılmaya gönüllü 80 birey üzerinde yapılmıştır. Hastalara bir anket formu uygulanmış, `Mini Nutrisyonel Değerlendirme?nin kısa form taraması yapılmıştır. Hastaların bir günlük, 24 saatlik besin tüketim kaydı, bir aylık besin tüketim sıklığı, bir günlük fiziksel aktivite kaydı, bazı antropometrik ölçümleri alınmış ve bazı biyokimyasal bulguları dosyalarından elde edilmiştir. Yaşlı diyabetik hastaların yaş ortalaması 71.07 ± 5.00 yıldır. Yaşlı diyabetiklerde en sık görülen hastalıkların ise hipertansiyon (%93.8) ve kalp-damar hastalıkları (%71.3) olduğu belirlenmiştir. Yaşlı diyabetik hastaların %10.0?u diyet uygularken, %63.8?i bazen uygulamakta ve %26.3?ü ise diyet uygulamamaktadır. En sık görülen diyet uygulayamama sebepleri, uygulanmasının zor olması (%36.1) ve hastalığın ilaç ve/veya insülinle kontrol altında olmasıdır (%34.7). Hastaların %26.3?ünün ana öğünleri, %20.0?sinin de ara öğünleri atladığı tespit edilmiştir. En sık atlanan ana öğün öğle öğünüdür. Ara öğünlerde en sık meyve/meyve suları (%90.6), süt, yoğurt, ayran, peynir (%53.1) ve ekmek, bisküvi, kurabiye (%43.8) tüketilmektedir. Hastaların %90.0?ı düzenli fiziksel aktivite yapmamaktadır. Yaşlı diyabetiklerin % 48.8?i malnütrisyon riski altındadır. Erkeklerde malnütrisyon gözlenmezken kadınlarda malnütrisyonlu hastaların oranı % 6.3?tür. Fiziksel aktivite düzeyi her iki grupta benzerdir. BKİ, kadınlarda (30.5 ± 5.5 kg/m²) erkeklerden (29.1 ± 4.6 kg/m²) daha yüksektir (p>0.05). Hem erkek hem kadın hastaların ortalama açlık ve tokluk kan şekeri ile ortalama HbA1c değerleri önerilen hedeflerin (Açlık plazma glukozu <130 mg/dL, Tokluk plazma glukozu <180 mg/dL, HbA1c <%7) üzerindedir (p>0.05). Erkeklerin ortalama düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) ve trigliserit (TG) değerleri önerilen hedeflere uygun, kadınlarda ise belirlenen hedeflerden yüksektir (p>0.05). Çalışmaya katılan hastaların %52.5?inin glisemik kontrolü iyi durumdadır (HbA1c <%7). Yaşlı diyabetik hastalarda tıbbi beslenme tedavisi (TBT) hem tedavinin etkinliği açısından hem de hastaların sağlıklı ve dengeli beslenmelerinin sağlanması açısından önemli olup, yaşlı diyabetiklerin rutin geriatrik kontrollerinde beslenme durumlarının değerlendirilmesi ve beslenme konusunda kendilerinin ve yaşlı hastalarla ilgilenen kişilerin eğitimlerinin sürdürülmesi büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Diabetes as a disease associated with aging is considered a major public health problem in the world and in our country. For the effectiveness of diabetes treatment, compliance with medical nutrition therapy is very important. As the basis, in this study aimed to evaluate in elderly diabetic patients medical nutrition therapy compliance, nutritional status and consequently the glycemic control in elderly diabetic patients. This research was conducted on 80 volunteered to participate in the study individuals, who were over 65 years and admitted to the Hacettepe University Adult Hospital, Geriatric Outpatient Clinic between February 2011-September 2011, were diagnosed with diabetes for at least one year. A questionnaire was implemented and short version of `Mini Nutritional Assessment? was performed. One day food dietary record, one month food frequency questionnaire, 24-hour physical activity record and some anthropometric measurements were taken and some biochemical parameters were obtained from patients? files. The mean age of elderly diabetics is 71.07 ± 5.00 years. Hypertension (93.8%) and cardiovascular diseases (71.3%) are the most common diseases in elderly diabetics. Among the elderly diabetics, 10.0% complies diet, 63.8% sometimes complies and 26.3% doesn?t comply. The most frequent reasons of incompliance to diet were; difficulties to comply diet (36.1%) and the control of disease with medication/insulin (34.7%). Twenty six point three percent of patients skip main meals and 20.0% of them skip snacks. The most skipped main meal is lunch. Fruits/fruit juices (90.6%), milk, yoghurt, drink made of yoghurt and water, cheese (53.1%) and bread, biscuits, cookies (43.8%) are the most preferred food and drinks as snacks. Ninety percent of patients don?t do regular exercise. Fortyeight point eight percent of elderly diabetics were under risk of malnutrition. There was no malnutrition in men but in women the percentage of malnutrition was 6.3%. Physical activity level were very similar in two groups. BMI was higher in women (30.5 ± 5.5 kg/m²) than men (29.1 ± 4.6 kg/m²) (p>0.05). Both male and female patients? avarage fasting and postprandial blood glucose and HbA1c values were higher than recommended goal values (Fasting blood glucose < 130 mg/dL, postprandial blood glucose < 180 mg/dL, HbA1c <%7) (p>0.05). Average low density lipoprotein (LDL) and triglycerides (TG) values were appropriate to recommended goals in men, but higher than recommended goals (p>0.05) in women. Fiftytwo point five percent of participants? glysemic control (HbA1c <7%) were fine. For elderly diabetic patients; Medical nutrition therapy (MNT) is important for both the effectiveness of treatment and providing a healthy and balanced diet of patients, therefore assessing nutritional status of elderly diabetics in routine geriatric controls and continuation of training of elderly people with their caregivers are in great of importance.