Masseter kas kalınlığının yüz morfolojisi ve parafonksiyonel alışkanlıklar ile ilişkisi: Ultrason çalışması
The relationship of masseter muscle thickness with face morphology and parafunctional habits: Study of ultrasound
Yazar: NEBİHA GÖZDE İSPİR
Danışman: PROF. DR. MERYEM TORAMAN
Gazi Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Kas tonüsü = Muscle tonus ; Kaslar = Muscles ; Masseter kası = Maseter muscle ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Yüz morfolojisi = Facial morphology

Özet:
Çiğneme kaslarının aktiviteleri ile kraniyofasiyal yapının gelişimi arasında ilişki olduğu görüşü yaygın olarak kabul görmektedir. Çiğneme kaslarının; fonksiyonel ve parafonksiyonel aktiviteleri vardır. Parafonksiyonel aktiviteler sonucunda kaslarda hiperaktivite meydana gelmektedir. Bu aktivite artışına bağlı özellikle çiğneme sistemine ait kaslardan biri olan masseter kasın adaptif değişiklik gösterdiği ve yüz morfolojisini etkilediği görüşü ileri sürülmektedir. Çiğneme kaslarının aktivitesi elektromyografi ile belirlense de son zamanlarda kas kalınlığı, çene kas aktivitesinin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Masseter kası ultrasonografi ile görüntülenip kalınlığı ölçülebilmektedir. Ultrasonografi kolayca uygulanabilen, tekrarlanabilen, invaziv olmayan görüntüleme yöntemidir. Bu araştırmanın amacı masseter kas kalınlığının; 15 yaş üstü bireylerde ultrasonografik ölçüm ile normal aralığını belirlemek, yaş, cinsiyet, yüz morfolojisi, vücut kitle indeksi ve parafonksiyonel alışkanlıklar ile ilişkisini değerlendirmektir. Araştırmaya, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı'nda endikasyon dahilinde lateral sefalometrik radyografisi çekilen, daha önce ortodontik tedavi görmemiş, kalıtsal ve edinsel herhangi bir sendromu olmayan, baş boyun bölgesinden travma almamış ve cerrahi operasyon geçirmemiş, üçüncü molar dışında posteriyor diş eksikliği bulunmayan, 15 yaş üzerinde, gönüllü 115 birey dahil edildi. Çalışmaya katılan bireylere; parafonksiyonel alışkanlıklar, yaş, boy ve kilo ile ilgili sorular soruldu. Lateral sefalometrik filmler üzerinde ölçümler yapılarak vertikal yüz morfolojilerine göre bireyler hipodiverjan (n=28), normdiverjan (n=55) veya hiperdiverjan (n=32) olarak gruplandırıldı. Bireylerin sağ ve sol masseter kas kalınlıkları istirahat ve kasılı haldeyken ultrasonografi ile ölçüldü. Masseter kas kalığının ortalama değeri 13,57±2,57 mm olarak bulundu. Sağ ve sol masseter kas için istirahat ve kasılı haldeki kas kalınlığı erkeklerde kadınlara göre anlamlı şekilde daha fazlaydı (p<0,05). Masseter kas istirahat veya kasılı haldeyken kas kalınlığı ile yaş ve vücut kitle indeksi arasında, aynı yönlü ancak zayıf bir ilişki olduğu bulundu. Masseter kas istirahat ve kasılı haldeyken kalınlığı hipodiverjan yüz morfolojisine sahip bireylerde diğer gruptakilere göre daha kalındı. Parafonksiyonel alışkanlığı olan bireyler ile parafonksiyonel alışkanlıkları olmayanlar arasında masseter kas kalınlığı açısından fark bulunamadı (p>0,05). Araştırmanın sonuçlarına göre masseter kas kalınlığı vertikal yüz morfolojisine göre farklılık göstermekteyken parafonksiyonel alışkanlıklar için bu durum geçerli değildi.

Abstract:
It is widely accepted that there is a relationship between the activities of the masticatory muscles and the development of the craniofacial structure. Chewing muscles have functional and parafunctional activities. Hyperactivity occurs in the muscles as a result of parafunctional activities. It is suggested that due to this increase in activity, the masseter muscle, one of the muscles of the masticatory system, exhibits adaptive changes and affects facial morphology. Although the activity of chewing muscles is determined by electromyography, recently muscle thickness has been accepted as an indicator of jaw muscle activity. Masseter muscle can be viewed by ultrasonography and its thickness can be measured. Ultrasonography is an easily applicable, repeatable, noninvasive imaging method. The aim of this study was to determine the normal range of masseter muscle thickness by ultrasonographic measurement in individuals over 15 years of age, and to evaluate its relationship with age, gender, facial morphology, body mass index and parafunctional habits. The study was conducted on  115 volunteers over 15 years old, whose lateral cephalometric radiography was performed within the indication and who had not received any orthodontic treatment before, had no hereditary or acquired syndrome, had no trauma and surgical operation in the head and neck region, except for the third molar without posterior tooth deficiency,  in Gazi University Faculty of Dentistry, Department of Oral and Maxillofacial Radiology. The participants in the study were asked questions about their parafunctional habits, age, height and weight. Individuals were grouped as hypodivergent (n=28), normdivergent (n=55) or hyperdivergent (n=32) according to vertical face morphology by making measurements on lateral cephalometric films. Right and left masseter muscle thicknesses of individuals were measured by ultrasonography while at rest and in contraction. The mean value of masseter muscle thickness was found to be 13.57 ± 2.57 mm. The rest and contracted muscle thicknesses was significantly higher in men than in women for the right and left masseter muscles (p<0,05). It was found that when the masseter muscle was at rest or contracted, there was a similar but weak relationship between muscle thickness and age and body mass index. When the masseter muscle was at rest and contracted, its thickness was higher in individuals with hypodivergent facial morphology, than in the other groups. No statistically significant difference was found in terms of masseter muscle thickness between individuals having parafunctional habits and those didn't have parafunctional habits (p>0,05). According to the results of the study, while masseter muscle thickness varied according to vertical facial morphology,  parafunctional habits didn't cause any difference.