Türk dış politikasında 1962 Küba krizinin önemi üzerine bir inceleme
An examination of the importance of 1962 Cuba crisis in Turkish foreign policy
Yazar: AHMET KÖSE
Danışman: PROF. DR. SİBEL TURAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Kriz = Crisis ; Küba = Cuba ; Rusya = Russia ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Küba ilişkileri = Turkish-Cuba relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
"Türk Dış Politikasında 1962 Küba Krizinin Önemi Üzerine Bir İnceleme" adlı bu tezin amacı 1962 Küba Kriziyle üçüncü bir dünya savaşının başlamasına Dünyanın İki Süper gücü olan  ABD ve SSCB'nin liderlerinin ağızlarından çıkacak kelimelere bağlı olması ve bu dönemde ABD ve SSCB çıkarları doğrultusunda nasıl bir siyaset izlediği ve ABD'nin çıkarları doğrultusunda müttefiki Türkiye'yi gizli pazarlık konusu yapmasının ve Türk Dış Politikasının Kriz öncesinde ve kriz döneminde nasıl etkilendiği ortaya konmasıdır. ABD ve  SSCB arasında yaşanan Küba Krizinin Türk Dış Politikasına etkisi  ve iki süper güç arasında gelişen olaylar sonuçlarıyla birlikte açıklamaktır. Bu konular ele alınırken oluşturulan tarih ve olay sıralaması bir bütünlük içinde yürütülerek birbirine bağlanmıştır. II. Dünya savaşının sona ermesiyle birlikte iki kutuplu dünya düzenin ortaya çıkmıştır. ABD ve SSCB'nin silahlanma yarışına başlamasıyla birlikte Soğuk Savaş döneminin başlaması ABD'nin Orta Doğuda etkinliğini arttırmak ve SSCB'yi çevrelemek politikası adı altında Truman Doktrini ve Marshall Planı adı altında Türkiye'ye yardımlar yapması ve Türkiye'nin de bu yardımlar sayesinde SSCB tehdidine karşı ABD ile yakınlaşmaya başlamıştır. Bu olaylar sonrasında ABD'nin SSCB'ye karşı Avrupa'da askeri savunma olarak 1949 yılında NATO'yu kurması ve Türkiye'nin 1952 yılında NATO'ya üye olması sonucu gerilen ortam ABD'nin Türkiye'nin de içinde bulunduğu Avrupa ülkelerine Orta Menzilli Füzeler yerleştirmesiyle tırmanışa geçmiştir.  Buna karşılık olarak SSCB'nin ABD'nin komşusu olan Küba'ya yakınlaşmaya başlamış ve 1962 yılında Küba'ya Orta Menzilli Füzeler yerleştirmesiyle Dünya üçüncü bir savaşla karşı karşıya kalmıştır. ABD lideri J.F.Kennedy ve SSCB lideri Nikita Kruşçev'in aralarında yaptıkları gizli pazarlıklar sonrasında Türkiye'deki Jüpiter Füzelerine karşılık Küba'daki füzelerin takası ile kriz sona ermiştir. Ancak Türk Hükümeti krizin atlatılmasından kendilerini takas olarak kullanıldıklarını daha sonra anlamışlardır. Kriz sırasında ABD'nin kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmesi ve kriz sonrasında Kıbrıs Sorununda da Johnson Mektubuyla ABD'nin yine Türkiye'nin çıkarlarına aykırı hareket etmesi. Türk Hükümetinin ABD ile müttefiklik konusunda düşünmesine sebep olmuştur. Bu olaylar sonrasında tezin ana konusu olan Türk Dış Politikasında Küba Krizinde ABD'nin izlemiş olduğu politikaya karşı Türkiye'nin de bundan sonraki süreçte dış politikasının nasıl etkilendiği ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This thesis statement titled "An Examination of the Importance of 1962 Cuba Crisis in Turkish Foreign Policy" aims to present that the emergence of a third world war depends on the declarations of the leaders of world's two super powers- the USA and USSR-, the policies carried out by the USA and USSR, that the USA made his ally Turkey a secret matter of negotiation, and how Turkish Foreign Policy was affected in pre-crisis and crisis period. The effect of Cuba Crisis between the USA and USSR on Turkish Foreign Policy and the incidents emerging between two super powers are examined with their results. While examining these subjects, chronology and sequencing are conducted and interconnected in harmony. Bipolar world order emerged as a result of World War II. The armament race of the USA and USSR caused the outbreak of Cold War; Truman Doctrine aimed to increase the effectiveness of the USA in Middle East and enclose USSR; and supporting Turkey under the name of Marshall Plan resulted in the convergence of Turkey to the USA against USSR thread. Afterwards, founding NATO in 1949 by the USA as a military defense in Europe against USSR, Turkey's joining to NATO in 1952 created a tense environment, which increased as a result of locating Intermediate Range Missiles in European Countries including Turkey by the USA. In return, USSR began to converge with Cuba, a neighbor of the USA, and located Intermediate Range Missiles in Cuba in 1962, therefore the world was confronted with a third world war. As a result of secret negotiations between J. F. Kennedy, the leader of the USA, and Nikita Khrushchev, the leader of USSR, the crisis was ended with the interchange between Jupiter Missiles in Turkey and the missiles in Cuba. However, Turkish Government later on realized to be used as barter for weathering the storm. The fact that the USA behaved for its own benefit during the crisis and against the benefits of Turkey with Johnson's Letter in Cyprus Issue in pre-crisis period caused Turkey to reconsider its alliance with the USA. After this issues, this thesis statement aims to present, in line with its main subject, the effect of the policy carried out by the USA in Cuba Crisis on Turkish Foreign Policy in post-crisis period.