Obsesif kompulsif bozuklukta alt tiplerin mizaç ve karakter özellikleri ile ilişkisi
The relationship between subtypes of obsessive-compulsive disorder and temperament and character traits
Yazar: İREM SARAÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. LEVENT SEVİNÇOK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Mizaç = Temperament ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Ruh sağlığı = Mental health

Özet:
Amaç: Ruhsal bozukluklar ile kişilik, karakter ve mizaç arasındaki ilişki uzun yıllardır ilgi çekmiştir. Biz bu çalışmayla, OKB alt tipleri ile mizaç ve karakter özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.
Yöntem: Çalışmaya Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerinde ya da yataklı servisinde izlenen Eksen I bozuklukları için DSM-IV Yapılandırılmış Klinik Görüşme-I ile Obsesif Kompulsif Bozukluk tanı ölçütlerini karşılayan, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği skoru ≥ 16 olan, çalışma hakkında bilgilendirilip, gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 103 OKB tanılı hasta dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Eksen I bozuklukları için DSM-IV Yapılandırılmış Klinik Görüşme-I Ölçeği, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği, Maudsley Obsesyon Kompulsiyon Soru Listesi, Obsesif İnanışlar Ölçeği-44, Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği, TEMPS-A Mizaç Ölçeği ve Mizaç ve Karakter Envanteri (Türkçe TCI) uygulanmış ve OKB alt tipleri MOKSL ve OİÖ-44'e göre belirlenmiştir. Böylece MOKSL ve OİÖ-44 skorlarına göre OKB alt tipleri ile mizaç ve karakter özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir.
Bulgular: MOKSL'ye göre belirlenen OKB alt tipleri ile TCI alt ölçek boyutları değerlendirildiğinde; kontrol, kuşku ve ruminasyon alt tipi OKB ile kendini yönetme arasında negatif yönde; temizlik alt tipi OKB ile yenilik arayışı arasında negatif yönde, kuşku ve yavaşlık alt tipi OKB ile kendini aşma arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. MOKSL'ye göre belirlenen OKB alt tipleri afektif mizaç açısından incelendiğinde; kontrol etme alt tipi OKB ile siklotimik mizaç arasında pozitif yönde, temizlik ve yavaşlık alt tipi OKB ile irritabl mizaç arasında pozitif yönde, ruminasyon alt tipi OKB ile siklotimik ve anksiyöz mizaç arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunurken, kuşku alt tipi OKB ile afektif mizaç özellikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ayrıca OKB'nin yavaşlık ve kuşku alt tipleri ile BDÖ puanı arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. OİÖ-44'e göre belirlenen OKB alt tipleri ile TCI alt ölçek boyutları değerlendirildiğinde; sorumluluk/tehlike beklentisi alt ölçek boyutu ile yenilik arayışı ve kendini yönetme arasında negatif yönde, mükemmelliyetçilik-kesinlik alt ölçek boyutu ile yenilik arayışı arasında negatif ve sebat etme arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. OİÖ-44'e göre belirlenen OKB alt tipleri ile afektif mizaç açısından incelendiğinde; sorumluluk/tehlike beklentisi alt ölçek boyutu ile anksiyöz mizaç arasında pozitif yönde; mükemmelliyetçilik-kesinlik alt ölçek boyutu ile irritabl mizaç arasında pozitif yönde,  düşüncelere önem verme/düşünceleri kontrol etme alt ölçek boyutu ile depresif mizaç arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca mükemmelliyetçilik-kesinlik ve düşüncelere önem verme/düşünceleri kontrol etme alt ölçek boyutları ile BDÖ puanı arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur.
Sonuç: Bildiğimiz kadarıyla, alanyazında OKB alt tipleri ile mizaç-karakter arasındaki ilişkiyi inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızdan elde ettiğimiz bulgulara göre; OKB alt tipleri ile bazı mizaç ve karakter özellikleri arasında ilişkiler bulunmuştur. Bu ilişkilerin bir kısmı alanyazın ile uyumlu olmakla birlikte, bir kısmının ileriki çalışmalarda yeni verilerle doğrulanması ve desteklenmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, Mizaç, Karakter, Alt Tip

Abstract:
Objective: The relationship between mental disorders and personality, character and temperament has draw attention for many years. In this study, we aimed to investigate the relationship between OCD subtypes and temperament and character traits.
Methods: A total of 103 OCD patients from Aydin Adnan Menderes University Hospital Psychiatry Department outpatient clinics or inpatient service, who were informed about the study, agreed to participate voluntarily, met the diagnostic criteria for Obsessive Compulsive Disorder based on DSM-IV Structured Clinical Interview-I and had Yale-Brown Obsession Compulsion Rating Scale score ≥ 16 were included. All the participents were assessed with following scales: DSM-IV Structured Clinical Interview-I Scale for Axis I disorders, Yale-Brown Obsession Compulsion Rating Scale, Maudsley Obsession Compulsion Inventory (MOCI), Obsessive Beliefs Questionnaire-44 (OBQ-44), Beck Depression Inventory and Beck Anxiety Inventory, TEMPS-A Temperament Scale and Temperament Character Inventory (Turkish-TCI), sociodemographic data form. OCD subtypes were determined based on MOCI  and OBQ-44. Thus, the relationship between OCD subtypes and temperament and character traits was examined by using MOCI and OBQ-44 scores.
Results: Considering the association between TCI subscale dimensions and OCD subtypes determined according to MOCI,  a statistically significant negative association was found between control, doubt and rumination subtypes of OCD and self-directedness. A statistically significant negative association was found between cleaning subtype of OCD and novelty seeking. A statistically significant positive association was found between doubt and slowness subtypes of OCD and self-transcendence. Considering the association between affective temperament and OCD subtypes determined according to MOCI, a statistically significant positive association was found between control subtype of OCD and cyclothymic temperament. A statistically significant positive association was found between cleaning and slowness subtypes of OCD and irritable temperament. A statistically significant positive association was found between rumination subtype of OCD and cyclothymic and anxious temperament. In addition, a statistically significant positive association was found between the slowness and doubt subtypes of OCD and the BDI score. Considering association between TCI subscale dimensions and OCD subtypes determined according to OBQ-44, a statistically significant negative correlation was found between the responsibility/threat estimation subscale dimension and novelty seeking and self-directedness. While a statistically significant negative association was found between perfectionism/certainty subscale and novelty seeking, a statistically significant positive association was found between perfectionism/certainty subscale and persistence. Considering the association between affective temperament and OCD subtypes determined according to OBQ-44; a statistically significant positive association was found between the responsibility/threat estimation subscale and anxious temperament. A statistically significant positive association was found between perfectionism/certainty subscale and irritable temperament. A statistically significant positive association was found between importance/control of thoughts subscale and depressive temperament. In addition, a statistically significant positive association was found between perfectionism/certainty and importance/control thoughts subscale dimensions and BDI score.
Conclusion: To our knowledge, there is no study in the literature investigating the relationship between OCD subtypes and temperament-character. According to the findings of our study, a relationship between OCD subtypes and some temperament and character traits was found.  While some of these relationships are compatible with literature, some of them need to be confirmed and supported by new data in future studies.

Keywords: Obsessive Compulsive Disorder, Temperament, Character, Subtype