Stresin kangal balıklı kaplıca balıklarında süperoksit dismutaz (SOD) aktivitesine, glutatyon (GSH/GSSG) ve protein karbonil (PC) düzeylerine etkilerinin araştırılması
Investigating effects of stress on superoxide dismutase (SOD) activity, glutathione (GSH/GSSG) and protein carbonyl (PC) levels among fishes of kangal fish spring
Yazar: MUSTAFA DOĞAN BEDİR
Danışman: PROF. DR. ŞENAY ÇETİNUS
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Bu çalışmada, balıklardaki çeşitli stres kaynaklarının antioksidatif rolününün 
belirlenmesi amacı ile Sivas balıklı Kaplıca'dan getirilen Garra rufa obtusa ve Cyprinion 
macrostomus balıklarının kas dokularındaki bazı biyokimyasal parametreler üzerine stres 
etkileri incelendi.
Balıklar ağır metal, oksijen eksikliği, pH, selenyum, sıcaklık ve besin eksikliği gibi 
değişik stres kaynaklarına maruz bırakılarak, kas dokularında süperoksit dismutaz (SOD) 
enzim aktivitesi belirlendi. Glutatyon (GSH/GSSG) ve protein karbonil (PC) düzeyindeki 
değişimler araştırıldı.
Değişik stres kaynaklarına maruz kalmış grupların süperoksit dismutaz enzim 
aktivitesinde, glutatyon ve protein karbonil düzeylerinde kontrol grubuna göre değişimler 
gözlenmiştir.
Garra rufa obtusa türü balıklarda süperoksit dismutaz aktivitesinde en yüksek artış 
oksijen eksikliği etkisinde (% 27.5), en yüksek azalış ağır metal etkisinde (% 39.4) 
gözlenmiştir. Cyprinion macrostomus türü balıklarda ise en yüksek artış selenyum etkisinde 
(% 104.4) olduğu gözlenmiştir.
Garra rufa obtusa türü balıklarda glutatyon düzeyinde en yüksek artış pH etkisinde (% 
136) gözlenirken, Cyprinion macrostomus türü balıklarda ise en yüksek artış selenyum 
etkisinde (% 125) gözlenmiştir.
Garra rufa obtusa türü balıklarda protein karbonil düzeyinde en yüksek artış besin 
eksikliği etkisinde (% 166.9) gözlenirken, Cyprinion macrostomus türü balıklarda ise en 
yüksek artış besin eksikliği etkisinde (% 55.4), en yüksek azalış pH etkisinde (% 9.5) 
gözlenmiştir.iii
Uygulanan stres etkileriyle balıkların bazı durumlarda biyokimyasal parametrelerinde 
artış gözlenmesi sonucu oksidatif hasarı önleyebildiği, bazı durumlarda da oksidatif hasarı 
önleyemediği gözlenmiştir. Buna göre Garra rufa obtusa türü balıklarda selenyumun 
antioksidan rolü sonucunda; glutatyon düzeyi ve süperoksit dismutaz aktivitesinde artma 
olduğu bulunmuştur. Besin eksikliği etkisinde ise oksidatif hasarın organizmanın zayıf 
düşmesinden dolayı meydana geldiği saptanmıştır. Cyprinion macrostomus türü balıklarda 
selenyumun oksidatif hasarı önlemede etkili olduğu, besin eksikliği ve sıcaklık etkilerinin 
oksidatif hasarı önleyemediği bulunmuştur.

Anahtar kelimeler: Oksidatif stres, süperoksit dismutaz, glutatyon, protein karbonil 
düzeyi

Abstract:
In this study, stress effects on some biochemical parameters in muscle tissues of Garra 
rufa obtusa and Cyprinion macrostomus from Sivas Fish Spring was investigated in an 
attempt to determine the antioxidative role of a variety of stress sources in fishes. 
The fishes were exposed to different stress sources such as heavy metal, oxygen 
deficiency, pH, selenium, temperature and nutrient deficiency to determine the superoxide 
dismutase (SOD) enzyme activity. Changes in glutathion (GSH/GSSG) and protein carbonyl 
(PC) levels were investigated. 
Changes in superoxide dismutase enzyme activity, glutathion and protein carbonyl 
level of groups exposed to different stress sources were observed according to control group.
In superoxide dismutase activity, the highest increase was observed in oxygen 
deficiency (27.5%) while the highest decrease was observed in heavy metal effect (39.4%) for
Garra rufa obtusa species. The highest increase was observed in selenium effect (104.4%) for 
Cyprinion macrostomus species.
In terms of glutathion levels, the highest increase was observed in selenium effect 
(125%) for Cyprinion macrostomus species, while the highest increase was observed in pH 
effect (136%) for Garra rufa obtusa species. 
In terms of protein carbonyl levels, the highest increase was in nutrient deficiency 
(55.4%) and the highest decrease was in pH effect (9.5%) for Cyprinion macrostomus species, 
while the highest increase was observed in nutrient deficiency (166.9%) for Garra rufa 
obtusa species. 
In reaction to stress effects, it was also observed that in some cases fishes can prevent 
oxidative damage in consequence of raise of biochemical parameters and they can not prevent 
oxidative damage in some other cases. Accordingly, in consequence of antioxidant role of v
selenium in Garra rufa obtusa species, increase in glutathion level and superoxide dismutase 
activity was determined. In the presence of nutrient deficiency, it was determined that 
oxidative damage arised from weakened organism. Selenium was determined to be effective 
preventing oxidative damage, while nutrient deficiency and temperature effects can not 
prevent oxidative damage in Cyprinion macrostomus species.. 

Key Words: Oxidative stress, superoxide dismutase, glutathion, protein carbonyl 
level.