Mekânsal dönüşümlerin distopik bilimkurgu sineması aracılığı ile incelenmesi ve mimari öngörüler
Spatial transformation through dystopian science fiction films and architectural foresight
Yazar: BÜŞRA ÜNVER
Danışman: YRD. DOÇ. İSMAİL EMRE KAVUT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Teknoloji  ve  bilgi  çağının ışığında  derin  bir  değişiklik  döneminden  geçmekte  olan 'mekân' kavramı, tarih boyunca fiziksel bir olgudan sanal ve soyut bir kavrama dönüşmeye  başlamıştır.  Teknolojinin  yoğun  etkisi  altında  kalınmışbu çağda,  insanoğlu teknolojiye dayalı mekânı üretirken,  mekânın tanımınıve gerçeklik algısını da değiştirmektedir.  Teknolojinin  yaygın  kullanımı  ile  değişime  uğrayan  mekân,  sinema  perspektifinden bakılarak  analiz  edildiği  zaman  geçirdiği  evrim  ve  insan  ile  etkileşimi  gözler  önüne serilmektedir. İ nsanlar  teknolojik   gelişim  karşısında  endişelenerek,  eleştirel  bir yaklaşımla endişelerinin dışavurumu olan distopik gelecekler tasarlamışlardır.  Sinema ve mimarlığın varoluşuna ilişkin ortak unsur olan 'mekân' kavramının ele alındığıbu çalışmanın amacı, distopik bilimkurgu sineması aracılığı ile mekân tasarımına ve mimarlığa ait öngörülerin oluşturulmasıdır. Çalışmada irdelenen filmler yoluyla mekân  tasarımlarında  özellikle  teknolojik  etkilerin  hangi  sorunlar  ve  açmazlara neden olabileceği  sorularına  cevap aranmıştır.  Mimari  öngörülerin  oluşturulabilmesi amacıyla incelenen filmler 'kent', 'konut', 'sosyalleşme mekânları' ve 'alışveriş mekânları'başlıkları  altında  ele  alınmıştır.  Distopik  türde  yer  alan  filmlerden  örneklem olarak 12 film üzerinde durulmuştur. Bu filmler, Metropolis, Blade Runner, The Fifth Element,  Interstellar,  Brazil,  Gattaca,  Oblivion,  Black  Mirror-Fifteen  Million  Merits, The Island, Minority Report, Wall E ve Ghost in the Shell olarak belirlenmiştir.

Abstract:
The concept of 'space' has been changing in the age of technology and knowledge. The term became  an abstract and  virtual  concept  along  history. People altered the definition  of  space  and  the  perception  of  reality  as they  produced  technologically supported spaces. It  is  possible  to  observe  the  evolution  of  space  and  its  interactions  with  people through  the  analysis  of  cinematic  perspective.  The  dominant  approach  in  the cinematic analysis of science fiction films holds a pessimistic view. People designed dystopian futures with a critical approach as a consequence of their anxieties about technological advances.  The  concept  of 'space'  is  the  common  feature  in  the  existence  of  cinema  and architecture.  In  this  study,  it  is  aimed  to  foresee  the  design  of  spaces  and architecture through dystopian science fiction films. The  possible  impacts  of  technological  advances  in  the  design  of  spaces  are questioned  by  use  of  selected  films.  The  films  selected  for  the  formation  of architectural  foresight  are  examined  under  the  subtitles  of 'city', 'residence', 'socializing spaces' and 'shopping spaces'. Twelve movies from the dystopian genre constitute  the  focus  of  the  study,  which  are Metropolis,  Blade  Runner,  The  Fifth Element,  Interstellar,  Brazil,  Gattaca,  Oblivion,  Black  Mirror-Fifteen  Million  Merits, The Island, Minority Report, Wall E and Ghost in the Shell.