Periferik arter hastalığı olan bireylerde ağrı algısı, ağrı inançları ve ağrı ile başetmenin belirlenmesi
Determination of pain perception, pain beliefs and coping with pain among individuals with peripheral arterial disease
Yazar: TUBA AKYAZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVİL GÜLER DEMİR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı yönetimi = Pain management ; Periferik arter hastalığı = Peripheral arterial disease ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırma, periferik arter hastalığı (PAH) olan bireylerde ağrı algısı, ağrı inançları ve ağrı ile baş etmelerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Polikliniği'ne başvuran ve PAH tanısı ile izlenen 80 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Hasta Bilgi Formu, McGill Melzack Ağrı Soru Formu (MASF), Ağrı İnançları Ölçeği (AİÖ), Ağrı ile Başa Çıkma Ölçeği (ABÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Ki Kare, Fisher Exact, Man-Whitney U ve Spearman korelasyon katsayısı testleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan hastaların çoğunluğunun 60 yaş ve üzerinde (%60,1), %81,3'ünün erkek, tamamına yakınının sigara alışkanlığı (%92,5) ve kronik hastalığının (%92,5) olduğu, yarıdan fazlasının klaudikasyon evresinde (%56,3) olduğu belirlenmiştir. Hastalardan %52,5'inin invaziv tedavi, %28,8'inin cerrahi tedavi aldığı, tamamında ağrı ve yürüme mesafesinde azalma olduğu saptanmıştır. Hastaların %25'inin devamlı, %62,5'inin aralıklı ağrısı olduğu, MASF total skorunun 38, 61 ± 11, 42, AİÖ Organik İnançlar alt boyutu ile ABÖ Çaresizlik alt boyutu puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Yapılan istatistiksel değerlendirmede, AİÖ alt boyutları, ABÖ Çaresizlik alt boyutu ile MASF total skoru arasında pozitif yönlü (p<0,05), Kendi Kendine Başa Çıkma ve Bilinçli Bilişsel Girişimler alt boyutları ile MASF total skoru arasında negatif yönlü (p<0,05) anlamlı bir korelasyon olduğu saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda; PAH olan bireylerin ağrı nedeniyle biyopsikososyal yönden olumsuz etkilendikleri, ağrıyla etkili başedemedikleri ve günlük yaşamlarında sorunlar yaşadıkları belirlenmiştir. Bu bağlamda, PAH olan bireylerin ağrıyı etkili yönetebilmeleri ve başedebilmeleri için eğitim ve danışmanlık verilmesi, konsültasyon liyezon hizmetlerinin geliştirilmesi ve düzenli izlemlerin yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted as descriptive to determine the pain perception, pain beliefs and coping with pain in individuals with peripheral arterial disease (PAD). The sample of the study consisted of 80 patients, who applied to the Yıldırım Beyazıt University Ankara Atatürk Training and Research Hospital Cardiovascular Surgery Polyclinic and followed-up with PAD diagnosis. Patient Information Form, McGill Melzack Pain Questionnaire (MPQ), Pain Belief Questionnaire (PBQ), and Pain Coping Scale (PCS) were used to collect data. Data were evaluated using descriptive statistics, Chi Square test, Fischer Exact test, Man Whitney U and Spearman correlation coefficient tests. The majority of the patients who participated in the study were 60 years and over (60.1%), 81.3% were male, almost all of the patients were smoking cigarettes (92.5%), and had chronic illness (92.5%) and more than half were in claudiacation stage (56.3%). It has been found that 52,5% of the patients had received invasive, and 28,8% had received surgical treatment, and all of the patients had pain and decrease in their walking distance. It was determined that 25% of the patients had continuous pain and 62.5% had intermittent pain. The MPQ total score was 38,61 ± 11,42 and PBS Organic Beliefs sub-scale and PCS Helplessness sub-scale scores were high. The statistical evaluation has shown that there is a significant correlation in positive direction (p<0,05) between PBQ sub-scales, PCQ Helplessness sub-scale and MPQ total score; and a significant correlation in negative direction (p<0,05) between the sub-scales of Self-Coping and Conscious Cognitive Attempts and MPQ total score. In line with the results obtained from the study, it has been determined that individuals with PAD are adversely affected in terms of biopsychosocialy due to pain, are unable to cope effectively with pain and experiencing problems in their daily lives. In this context, it is recommended that education, counselling, consultation liaison services and regular follow-ups should be provided to individuals with PAD for effective pain management and coping.