Antikçağ'da Asıa Mınor kâhinleri ve uygulamaları
Asia Minor seers and practices in Antiquity
Yazar: FATİH YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MURAT ARSLAN
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Eski Çağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Arkaik Dönem = Archaic Period ; Din = Religion ; Dinler tarihi = History of religions ; Falcılık = Fortune telling ; Kahin = Oracle ; Kehanet = Prediction ; Kült = Cult ; Küçük Asya = Asia Minor ; Roma Dönemi = Roman Period

Özet:
Buradaki tez çalışması Asia Minor kentlerinin Arkaik Dönem'den Roma İmparatorluk Dönemi'nin sonuna kadar uzanan epigrafik hafızasından günümüze ulaşan kâhinleri konu edinmektedir. Modern toplumlardaki konumlarının aksine antikitede hemen her zaman entelektüel ve eşraf kesimin içinde yer edinmiş kâhinler Hellen politeizminin temel fenomenlerinden birisi olmuştur. Sezgisel, gözlemsel ve edebi yetenekleriyle kehanet sanatını icra ederken toplumun tüm katmanlarına etkin bir şekilde hitap edebilmekteydiler. Onların tanrılarla iletişim yöntemleri, kehanet uygulamaları, kendilerine yönelik kullanılan terimler, sosyal statüleri, biyografileri ve otoriteyle ilişkileri çalışmanın temel odak noktalarıdır. Her bir vaka kendi zamanı ve mekânı bağlamında Hellence ve Latince yazılı antik kaynakların ayrıntılı bir şekilde incelenmesiyle ele alınmaktadır. Kurumsal yapılanmaları görece olarak daha iyi bilinen Didyma, Klaros, Patara ve Sura başta olmak üzere Asia Minor'da yer alan yirmi civarında irili ufaklı kehanet merkezindeki kâhinlerin hiyerarşileri, görevleri ve sorumlulukları kapsamlı bir şekilde değerlendirilmektedir. Ayrıca kâhinlere yönelik bağlamı tartışmalı tekil örneklerde ise onları tanımlamak için kullanılan μάντις, προφήτης, χρησμόλογος, θεοπρόπος gibi birçok terimin etiyolojisi belirlenmeye çalışılarak işlevleri, konumları ve kurumsal bir yapıya dahil olup olmadıkları hakkında öneriler sunulmaktadır.

Abstract:
The dissertation focuses on the seers surviving from the epigraphic memory of the cities of Asia Minor from the Archaic Period to the end of the Roman Imperial Period. In contrast to their position in modern societies, in antiquity, the seers, who almost always belonged to the intellectual and gentry classes, were one of the main phenomena of Hellenic polytheism. With their intuitive, observational and literary abilities, they effectively addressed all layers of society while practising the art of divination. Their methods of communication with the gods, their divination practices, the terms used for them, their social status, their biographies and their relations with authority are the principal points of the study. Each case is analysed in the context of its own time and place through a detailed study of ancient sources written in Hellenic and Latin. The hierarchies, duties and responsibilities of the priests in some twenty large and small divination centres in Asia Minor, especially Didyma, Claros, Patara and Sura, whose institutional structures are relatively well known, are comprehensively evaluated. In addition, in the case of singular examples of diviners whose contexts are controversial, the aetiology of many terms used to describe them, such as μάντις, προφήτης, χρησμόλογος, θεοπρόπος, is determined, and suggestions are made about their functions, positions, and whether they were part of an institutional structure.