İnebolu Tevfikiye Camii çinileri
İnebolu Tevfikiye Mosque tiles
Yazar: HARUN AGÂH ALTAY
Danışman: DOÇ. RUHİ KONAK
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Kastamonu-İnebolu = Kastamonu-İnebolu ; Mehmed Emin Efendi = Mehmed Emin Efendi ; Mihrap = Mihrap ; Tevfikiye Camii = Tevfikiye Mosque ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art ; Çini = Tile ; Çini sanatı = Tile art

Özet:
Türk sanat tarihinde önemli bir yeri olan çini sanatının ilk örneklerine Uygurlar döneminde rastlamaktayız. Gelişen süreçte ise İslamiyetin kabulüyle birlikte Karahanlılar, Gazneliler, Harzemşahlar, Büyük Selçuklular, Anadolu Selçukluları, Anadolu Beylikleri, İlhanlılar, Timurlular, Akkoyunlular, Karakoyunlular ve Osmanlılar çiniyi kullanmışlardır. Osmanlı döneminde bu sanat pek çok teknikle daha da geliştirilerek günümüze kadar devam ettirilmiştir. Kastamonu'nun İnebolu ilçesindeki Tevfikiye Camii çinileri de Osmanlının son dönemlerinde yapılan ancak Erken Devir Osmanlı üslubunun izlerini taşıyan önemli eserler arasındadır. Tevfikiye Camii çinileri, son dönem Osmanlı yapılarına çini eserleriyle damga vuran Kütahyalı ünlü çini ustası Hafız Mehmed Emin Efendi'nin bugüne kadar bilinmeyen bir eseri olduğu tez çalışması kapsamında ulaşılan en önemli bulgudur. Orijinalini 1432 yılında Sultan II. Murat'ın yaptırdığı ve İstanbul Çinili Köşk'te sergilenen Karamanoğlu İbrahim Bey İmareti mihrabının kopyalarının bugüne kadar dört farklı ibadethanede yapıldığı biliniyordu. Tevfikiye Camii'ndeki çinili mihrap da yapılan incelemelerde önceki kopyalarıyla karşılaştırılmış ve söz konusu camii çinilerinin de sanatkârının Hafız M. Emin Efendi olduğu tespit edilmiştir. İnebolu Tevfikiye Camii'nin tek tek yapılan çini analizleri son dönem Osmanlı izlerini taşımasının yanı sıra önemli bir sanatçının eseri olduğunun belgelerini de sunmaktadır.

Abstract:
The first examples of tile art, which has an important place in the history of Turkish art, are encountered in the Uyghurs period. Later on, with the adoption of Islam, Karakhanids, Ghaznavids, Harzemshahs, Great Seljuks, Anatolian Seljuks, Anatolian Principalities, Ilkhanids, Timurids, Akkoyunlular, Karakoyunlular, and Ottomans used tiles. During the Ottoman Period, this art was further developed with many techniques and continued until today. Tevfikiye Mosque tiles in Kastamonu's İnebolu district are among the important works made in the late Ottoman period but bear the traces of the Early Period Ottoman style.The most important finding reached within a thesis study is that the tiles of Tevfikiye Mosque are a hitherto unknown work of Hafiz Mehmed Emin Efendi, the famous tile master from Kütahya, who left his mark on the last period Ottoman buildings with his tile works. It was known that copies of the Karamanoğlu İbrahim Bey Imaret mihrab, the original of which was built by Sultan Murat II in 1432 and exhibited in the Tiled Kiosk in Istanbul, have been made in four different places of worship so far. The tiled mihrab in Tevfikiye Mosque was compared with the previous copies during the examinations and it was determined that the artist of the mosque tiles was Hafiz M. Emin Efendi. The tile analyzes of the İnebolu Tevfikiye Mosque, carried out one by one, not only bear the traces of the last period of the Ottoman Empire but also show documents that it is the work of an important artist.