Evde sağlık hizmeti alan 65 yaş ve üzeri bireylerin yaşam kalitesi ve evde sağlık hizmetlerinin değerlendirilmesi
Evaluating of the home health services and the quality of life of individuals aged 65 years and over who receive health care at home
Yazar: PINAR UÇAKKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN YILDIRIM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Geriatri = Geriatrics ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırma Ankara'da bir eğitim ve araştırma hastanesinin evde sağlık hizmeti birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri hastaların profili, aldıkları hizmete ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi, verilen hizmetin niteliğinin ve ihtiyaçları karşılama özelliğinin tanımlanması, günlük ve enstrümental yaşam aktivitelerini gerçekleştirme seviyelerine ve bunların yaşam kalitesine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 

Araştırmada; sosyo-demografik sorular, evde sağlık hizmetleri ile ilgili tanımlayıcı bulgulara yönelik sorular hastaların evde sağlık hizmeti alma neden/nedenleri, hizmet veren personelin değerlendirilmesi ve verilen hizmetlerin ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığına yönelik sorular yer verilmiştir. Bireylerin (65 yaş ve üzeri) yaşam kalitesini değerlendirmeye yönelik "WHOQOL-OLD Modülü" olarak adlandırılan Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği, evde sağlık hizmeti almalarında etkili olan bağımlılık düzeylerini belirlemeye yönelik Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (GYA) ve Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (EGYA) kullanılmıştır. 

Araştırmaya katılan bireyler bir yıl içinde en fazla 1 defa (%56) hizmet almışlardır. Hastaların evde sağlık hizmeti kapsamında aldıkları hizmet hastane başvurularını çoğunlukla değiştirmemiştir. Hastaların ESH personelinden yüksek düzeyde memnun olduğu belirlenmiştir. GYA skalasında en fazla bağımlığın tuvalet ve banyo yapma etkinliğinde olduğu ortaya çıkmıştır. EGYA skalasında hastaların daha çok destek ihtiyacı hissettikleri durumlar ise; yemek hazırlama, çamaşır, alışveriş ve ev temizliğidir. Özerklik alt boyutu ve toplam WHOQOL-OLD.TR ölçekteki puanlar değerlendirildiğinde erkeklerin skorlarının kadınlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. GYA ve EGYA puanları ile özerklik alt boyut puanları, geçmiş bugün gelecek alt boyut puanları, sosyal katılım alt boyut, toplam puan, yakınlık alt boyutuarasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde orta düzeyde ilişki çıkmıştır. Yaşam kalitesini artırmak için yaşlılara yönelik sosyal proğramlar düzenlenmelidir. Yaşlıların her hafta evlerine gelerek onlara sosyal, psikolojik destek sağlayacak, iyilik halini artıracak, ihtiyaçları doğrultusunda ona rehberlik edecek destek elemanı olmalıdır. Türkiye'de evde sağlık hizmeti, sosyal hizmet ve evde bakım uygulamalarının birbirine entegre edilerek sürdürülmesi sağlanmalıdır.

Abstract:
This study is a descriptive research in cross-sectional type to evaluate the opinions of patients who are 65 years of age and older individuals registered in the health care unit at home which is belong to an Education and Research Hospital in Ankara about home health services they have by the basis of their socio-demographic characteristics, define the quality of service provided and ability to meet needs and examine the effects on quality of life.

	The study included socio-demographic questions, questions about obtaining descriptive information on home health services, cause/causes of receiving home health services, evaluation of the service personnel and questions about whether the services provided meet the needs. In the research, it was used three scales that were Quality Of Life Scale for The Elderly, which is called "WHOQOL-Old module"  for evaluating the quality of life of individuals (65 years and older) and Daily Life Activities  (ADL) and Instrumental Daily Life Activities  (IADL) Scales to determine dependency levels that were effective in taking the health care at home.

Individuals who participated in the study received service at most once (56%) in last year. The service received by the patients within the scope of home health services has not changed the hospital applications in most cases. Patients are very satisfied with the staff. It has been found that the most dependence on the ADL scale is the efficiency of toilet and bathing. In cases where patients feel more need for support on the IADL scale, food preparation, laundry, shopping and house cleaning. It was found that scores of the men higher than scores of the women when evaluated the scores in the autonomy sub-dimensions and total of WHOQOL-OLD.TR. There is a statistically significant negative correlation between ADL scores, IADL scores, autonomy subdimension scores, past-present-future subdimension scores, social participation subdimension, total points and proximity subdimensions. A number of social programs should be organized to increase the quality of life of individuals. For example, it may be advisable to initiate initiatives aimed at helping elderly people to visit their homes every week to provide social and psychological support to them, and to support them in the direction of their needs. In this context, home health care services in Turkey, integrating together the social services and home care applications it must be ensured by continued.