KOAH'lı hastalarda uyku hijyeni ve uyku kalitesinin yaşam kalitesi ve hastalık parametreleri ile ilişkisi
The relationship between sleep hygine and sleep quality with quality of life and disease parameters in patients wi̇th copd
Yazar: SARİHA BUYUKLUOĞLU
Danışman: PROF. DR. BİRSEN PINAR YILDIZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Yedikule Göğüs Hastalıkları Ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı stabil KOAH'lı hastalarda uyku hijyeni, uyku kalitesi, gündüz uykululuğu ile değerlendirilen uyku parametrelerinin yaşam kalitesi ve hastalık parametreleri ile ilişkisini göstermektir. 

Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel vaka kontrol yöntemi ile yapılan çalışmamıza yaş ve cinsiyet açısından benzer olan 101 KOAH (yaş ort: 65±7.4) ve 43 sağlıklı kontrol (yaş ort: 63±6.5) alındı. Katılımcıların uyku kalitesi Pitsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), uyku hijyeni Uyku hijyen indexi (UHİ), gündüz aşırı uykululuk Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), yaşam kalitesi Kısa Form-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-36) ile değerlendirildi.  Solunum fonksiyonları, CAT skoru, mMRC, komorbiditeleri (Modifiye Charlson İndeksi-MCI) kaydedildi. Tüm olgulara Beck Depresyon (BD) ve Anksiyete Ölçekleri ( BA) uygulandı. 

Bulgular: Çalışmaya alınan KOAH ve kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet dağılımı açısından anlamlı farklılık yoktu. KOAH olgularında kontrollerle karşılaştırıldığında uyku kalitesi azalırken (p=0.04), EUÖ total skoru artmıştı (p<0.01). UHİ total skoru açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Hastalar GOLD-2020' ye ve FEV1 değerlerine göre değerlendirildi. KOAH hastalarının %53.4' ünde (54/101) ve sağlıklı kontrollerin %34' ünde (15/43) uyku kalitesi kötü (PSQI skoru>5) bulundu. FEV1' e göre evreler arasında uyku kalitesi açısından anlamlı fark saptanmadı, uyku kalitesindeki bozulma FEV1 ile zayıf korele idi (r=-0.19; p= 0.04). Birleşik değerlendirmede GOLD A, B ve D sırasıyla uyku kalitesinde giderek artan bozulma olmakla birlikte, anlamlı farklılık sadece A ve D grubu arasında saptandı (p=0.02), B ve D grubu arasında anlamlı farklılık yoktu. (p=0.06). Gruplar arasında uyku hijyeni ve EUÖ açısından anlamlı farklılık yoktu. (p>0.05). KOAH olguları uyku kalitesine göre iyi ve kötü uykulu olarak karşılaştırıldığında yaş, VKI, sigara öyküsü, MCI ve FEV1 açısından istatistiksel fark yoktu. mMRC ve CAT skalaları uyku kalitesi kötü olanlarda daha yüksek bulundu. (sırasıyla p=0.04 ve 0.01) Uyku kalitesi kötü olanlarda 6 dakika yürüme mesafesi azalmıştı (p=0.02). Kötü uykulu KOAH' lılarda yaşam kalitesinin fiziksel rol dışında diğer tüm parametreleri azalmıştı. Uyku hijyeninin yaşam kalitesi üzerine etkisi görülmedi. 

Sonuç: KOAH hastalarında uyku kalitesinin uyku hijyeninden bağımsız olarak bozulduğu görüldü. EUÖ sağlıklı grupla karşılaştırıldığında artmıştı. Sonuçlarımız uyku kalitesindeki bozulmanın yaşam kalitesi parametrelerindeki bozulma ile ilişkili olduğunu gösterdi. Bozulmuş uyku kalitesinin KOAH evresi ile ilişkisiz iken CAT skoru, mMRC, 6 dakika yürüme mesafesi ve GOLD birleşik değerlendirme grupları ile ilişkili idi.  

Anahtar sözcükler: KOAH, Uyku Kalitesi, Uyku Hijyeni, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Objective: The aim of our study is to show the relationship between sleep disturbances evaluated with sleep hygiene, sleep quality, daytime sleepiness and quality of life in patients with stable COPD. 

Materials and Methods: In this cross-sectional study, 101 stable moderate to very severe COPD (mean age, 65±7.4 years) and 43 age and sex matched healthy controls (mean age, 63±6.5 years) included.  Pittsburgh Sleep  Quality Index (PSQI), Epworth Sleepiness Scale (ESS), Sleep Hygiene Index (SHI) has been evaluated for to analyze sleep disruption. Respiratory functions, CAT score, The Modified Medical Research Council Dyspnea (MMRC), comorbidities (Modified Charlson Index) and SF-36 Health Quality  Survey (SF-36) were performed. Anxiety and depression status were assessed using Beck anxiety (BA) and depression (BD) scale in all subjects.  

Results: There was no significant difference between COPD and controls in terms of age and gender. Sleep quality was impaired (p=0.04) while ESS score was increased (p<0.01) in COPD. There was no statistically significant difference in UHI total score. Patients were evaluated according to GOLD-2020 and FEV1 values. Sleep quality was poor (PSQI score> 5) in 53.4% (54/101) of COPD patients and 34% (15/43) of healthy controls. According to FEV1, there was no significant difference between the stages in terms of sleep quality. Impaired sleep quality was poorly correlated with FEV1 (r=-0.198; p= 0.04). In the combined assessment, while GOLD A, B and D were gradually deteriorating in sleep quality, there was significially difference between A and D groups (p=0.02). There was no statistically difference between B and D groups. (p=0.06) There was no significant difference between groups in terms of sleep hygiene and ESS. (p>0.05) There was no statistical difference in terms of age, BMI, smoking history, MCI and FEV1 between good and poor sleepers of COPD. The mMRC and CAT scales were higher in those with poor sleepers. (p = 0.04, p= 0.01 respectively) Walking distance of 6 minutes decreased in poor sleepers. (p=0.02) All the parameters of quality of life except for the physical role were decreased in poor sleepers. There was no effect of sleep hygiene on quality of life.

Conclusion: In patients with COPD, sleep quality has been shown to be impaired independent from sleep hygiene. ESS was increased compared to the healthy group. Our results showed that the deterioration in sleep quality was related to deterioration in quality of life parameters. The impaired sleep quality was unrelated to the COPD stage while assosiated with CAT score, mMRC, the 6-minute walking distance and the combined assessment of GOLD groups. 

Keywords: COPD, Sleep quality, Sleep hygine, Quality of life