Eğitim kurumlarında akustik konfor parametrelerinin eğitim üzerindeki etkisinin araştırılması
Investigation of effect of acoustic comfort parameters on education in educational buildings
Yazar: YAŞAR AVŞAR
Danışman: DOÇ. DR. M. TALHA GÖNÜLLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Akustik = Acoustic ; Dış mekan = Outdoor ; Gürültü = Noise ; Okul binaları = School buildings ; Trafik = Traffic ; İç mekan = Interior space

Özet:
İnsanoğlunun hedeflediği kaliteli bir yaşam standardının yakalanması, hayatın tüm alanlarında insanlar arasında etkili bir iletişimin olması ile sağlanabilir. Konuşmanın kalitesi ve anlaşılabilirliği tüm alanlar için oldukça önemli bir konudur. Mekanların eğitim yapıları veya sınıflar gibi yerler olması bu önemi daha da arttırmaktadır. Duyma ve anlama üzerinde önemi rolü olan sınıf içi ve sınıf dışı fiziksel parametrelerin optimum düzeylere sahip olması gerekmektedir. Sınıf-konuşma-anlaşılabilirliğin bir fonksiyonu olan sınıf içi gürültü düzeyi bu fiziksel parametrelerin en önemlilerindendir. Sınıfların kullanım amacı herhangi bir çaba sarf etmeden konuşulanın rahatlıkla duyulup anlaşılmasıdır. Bu açıdan gürültünün rahatsızlık unsuru göz önünde tutulacak olursa eğitim yapılan diğer yapı türlerine göre daha fazla bir hassasiyete sahip olduğu görülür. Bu tez çalışmasında öncelikle İstanbul Fatih ilçesinde tüm liselerin dış ortam gürültüleri tespit edilerek ne kadarlık bir gürültüye maruz kaldıkları ve bu gürültünün kaynağının ne olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma tüm bu liselerin standartları aşan bir dış ortam gürültü düzeyine sahip olduklarını göstermiş ve bu gürültülerin de temel kaynağının trafik olduğu saptanmıştır. Pertevniyal ve Şehremini liseleri en yüksek dış ortam gürültüsüne maruz kalan okullar olarak belirlenmiş ve gürültünün dersi öğrenme ve anlama üzerinde etkisin belirlemek için pilot okullar olarak seçilmiştir. Pertevniyal ve Şehremini liselerindeki sınıflarda dış ortam ve iç ortam gürültü düzeyleri pencerelerin kapalı ve açık olması gibi farklı durumlarda hem hesapla hemde ölçme yoluyla belirlenmiştir. Ayrıca bazı iç ortam akustik kriterlerinden olan reverberasyon süresi, netlik, dolaylı ses düzeyi, yansışmış ses düzeyi gibi parametreler sınıfın fiziksel özellikleri dikkate alınarak hesaplanmıştır. Bu çalışmanın sonucunda her iki okulda da sınıf içi gürültü düzeylerinin ders esnasında daha yüksek olduğu ve sınıfların fiziki ortam şartlarının uygun olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca gürültünün öğrenme ve anlamada nasıl bir etki yaptığını ortaya çıkarmak amacıyla her iki okulda toplam 10 adet sınıfta bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu anketle aynı zamanda iç ortam gürültü düzeyi ile öğrencilerin dersi anlayabilirliği arasında bir ilişki ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Anket çalışması sonucunda öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun mevcut iç ortam gürültü düzeyinden rahatsız oldukları ortaya çıkmıştır. Ölçülen iç ortam konfor parametreleri ile anket sonuçlan arasındaki ilişkilerin ortaya konulması için öncelikle sınıfların uygunsuzluğunu ortaya çıkaracak sorular değerlendirilmiş ve bu soruların cevaplarına 0 ile 10 arasında uygunsuzluk dereceleri verilmiştir, korelasyon analizi sonucunda iç ortam gürültü düzeyi ile anket çalışması sonuçlan arasında yüksek bir korelasyon katsayısının (r=0,829) varlığı belirlenmiştir. Eğitim yapılarının sahip olduğu yüksek düzeyde dış ortam gürültü düzeyleri nedeni ile iç ortam gürültü düzeylerinin de arttığı ve bunun da öğrenme üzerine olumsuz etki yapan en önemli parametre olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, okullar için kabul edilebilir dış ortam sınır gürültü düzeyi için çözümler de araştırılmıştır. Bunun için yol ile okul araşma konulabilecek farklı türden gürültü azaltıcı bariyerler araştırılarak, bariyer türü ve taşıt hızlarına göre okul-yol arası mesafeler için bir standart geliştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Dış ortam gürültüsü, İç ortam gürültüsü, Trafik, Eğitim yapılan, Hacim akustiği,

Abstract:
Effective communication between people for all fields of life should be obtained to reach a more qualified life standard that is aimed by human beings. Quality, intelligibility and understanding of speech are very important issues for all indoor areas. If these areas are education buildings, classrooms, the level of importance increases much more. Optimum levels of physical parameters have substantial roles on hearing and understanding both inside and outside. One of the most important physical parameters in the classrooms is the noise level that is a function of Classroom-Speech-Intelligibility criteria. The aim of the classrooms is hearing and understanding the whole speech comfortably. Therefore, when compared with the other building, educational buildings are sensitive places if subjected to noise disturbance. In this thesis study, first of all, outdoor noise levels of all high school buildings located in Fatih district of Istanbul was measured to evaluate the outside noise level and to determine from where noise originates. These efforts showed us that all high schools are under pressure of higher outside noise levels exceeding legislational standard values, and that these outside noise were originated from mainly traffic. Having the highest outdoor noise level, Pertevniyal and Şehremini high schools were selected as pilot schools to analyze the effect of the noise on learning and understanding the lessons. Outdoor and indoor noise levels of classrooms in Pertevniyal and Şehremini high schools were determined both by theoretical and calculations while windows are opened and closed. Also indoor acoustic parameters which are reverberation time, clarity, reverberant sound level, direct sound level were calculated by determination of the physical ambient features classroom. It was found that, while the classrooms were occupied there were higher indoor noise levels in all classrooms. Therefore, there were unsuitable physical ambient conditions for all the classrooms. To evaluate how noise affects learning, understanding and behaviors of the students, a questionnaire study was realized in totally 10 classrooms in both schools. The main purpose of the questionnaire study was to get a relationship between indoor noise and intelligibility of the students during the lessons. At the end of the questionnaire study, it was found out that most of the students were disturbed by the present indoor noise levels. To determine the relationship between questionnaire results and the data determined for indoor comfort parameters, at first, a grading depending on the "unsuitability" of the classrooms for selected related questions from questionnaire was made, and later on averaged "unsuitability" degrees between 0 to 10 for each classroom was determined. Regression analyses showed that there is a high degree of correlation between the indoor noise levels and questionnaire results. It was found that, the most important adverse affecting factor onto learning is outdoor noise level at educational buildings. Solutions for the acceptable noise levels in the school was also investigated in this study. For this reason, some different noise barrier sorts which are located between school and highway were examined. According to the noise barrier sorts and vehicle speed, a standart was determined for minimum distance between school and highway.Key Words: Outdoor noise, Indoor noise, Traffic, Educational buildings, Indoor acoustics