Ülkemiz özelliklerine uygun cezaevi ziyaretçi görüşme iç mekan biçimlenmesi tasarım önerileri /
Yazar: AYÇA ATA
Danışman: DOÇ. DR. M. HAKAN ERTEK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2008
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Ceza infaz kurumları = Prisons ; Tasarım = Design ; Ziyaretçiler = Visitors ; İç mekan = Interior space ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Cezaevleri, güvenli, emniyetli, temiz ve insancıl bir çevrede, çeşitli program vedanışmanlık hizmetleri sağlayarak; mahkumların, işledikleri suçun karşılığındaalıkoyulmasını, iyileştirilmesini ve sağlıklı birer birey olarak topluma yenidenkazandırılmasını amaçlayan küçük bir evrendir. Mahkumu suç davranışına yöneltenetkenlerle başetmekte en etkili araçlardan biri; sosyal dayanışma, aile ve arkadaşlarlailetişim aktivitelerinin gerçekleştirildiği ziyaret programlarıdır.Geçmişte, mahkumların değersiz varlıklar olarak kabul edilmesi, insan hakları vekanunların yetersizliği, teknik ve ekonomik olanaksızlıklar gibi nedenlerle, ziyaretçigörüşme mekanları cezaevi tasarımlarında hakettiği öneme sahip olmamıştır. Ancakmahkumun da bir insan olduğunun farkına varılması ile ziyaret programlarının önemiaçığa çıkmıştır. Bu çalışmada, ülkemiz özelliklerine uygun cezaevi ziyaretçi görüşmemekanları tasarım önerisinde bulunulması amaçlanmıştır.Çalışmaya, mahkumların sosyal haklarını elde etmesi süreciyle giriş yapılmıştır.Tasarım önerisinin ilk girdisi olarak, cezaevlerindeki mahkum görüşme programlarınaait ulusal ve uluslararası minimum standartlar araştırılmıştır. Çalışmaya; dünyadaki veülkemizdeki mevcut fiziksel durumun belirlenmesi amacıyla, çeşitli ülkelerin cezaeviziyaretçi görüşme mekan planları ve iç mekan örneklerinin incelenmesiyle devamedilmiştir. Bu kapsamda, konum, kullanıcı dolaşım dokuları, programa ulaşılabilirlik,işleyiş, amaca uygun ve esnek kullanım, güvenlik gibi özellikler tartışılmıştır. Aynıanlayışla, ülkemizde farklı fiziksel yapılara sahip cezaevleri değerlendirilmiş,karşılaşılan mekan sorunları ve getirilen çözüm önerileri ortaya konulmuştur.Mekan, kullanıcı özellikleriyle birlikte bir bütün olarak tanımlanır. Cezaevleri;mahkumlar, ziyaretçiler, toplum, görevliler, idareciler gibi kullanım amaçları arasındabüyük farklılıklar olan grupları barındırır. Tasarım önerisinin, ülkemiz cezaevlerindekabul edilebilirlik şansını arttırmak için, bu grupların ihtiyaç, istek ve beklentilerinin tamolarak karakterize edilmesi önem taşır. Bu düşünceyle, tasarım önerisine son girdiolarak, her bir grup, psikolojik, sosyal, davranışsal ve kültürel özellikleri bakımdandeğerlendirilmiş ve iç mekan oluşumuna olan etkileri belirlenmiştir.Bu çalışma, öncelikle ülkemiz ve dünya cezaevlerindeki ziyaretçi görüşmemekanlarının belgelendirilmesi açısından önemlidir. Böylece tasarım önerisiningerçekçilik derecesi arttırılmıştır. Dünyadaki çağdaş cezaevi örnekleri ve farklı sosyokültürelniteliklere sahip kullanıcıların iç mekan oluşumuna etkileri gibi konulardakarşılaştırmalar yapılarak, ülkemizdeki mevcut sisteme yeni öneriler getirilmiştir.Mevcut sorunlar, çağdaş yöntemlerle çözülerek, ülkemiz özelliklerine ve amaca uygun,rahatsızlık veren uyarıcıların minimize edildiği, güvenli ve esnek cezaevi görüşmemekanları tasarım kriterleri geliştirilmiştir.Çalışma; öncelikli hedef olan insancıl ve normalleştirilmiş bir çevrede, mahkumun,günümüz ve gelecekteki sosyal ilişkilerini güçlendirmesine katkıda bulunan bir tasarımönerisiyle sonlandırılmıştır.Anahtar SözcüklerCezaevi Mimarisi, Cezaevi İç Mekanı, Cezaevi Ziyaretçi Görüşme Mekanı, CezaeviZiyaretçi Görüşme Biçimleri, Cezaevi Kullanıcı Grupları, Cezaevi Güvenliği

Abstract:
Prison is a micro universe, which aims to detain prisoners as a punishment for thecrimes they have committed, to rehabilitate them through delivery of various programsand supervision services in a secure, safe, clean and humane environment, and toensure their reentry into the society as rehabilitated individuals. One of the mosteffective tools to prevent prisoners reoffending is the visitor programs where theyexperience social solidarity and communication with family and friends.In the past, prison designs have not paid much attention to the visitors? centers asprisoners were not considered worthy beings, the insufficiency of human rights andlaws, and technical and economic inadequacies. Nevertheless, the awareness that aprisoner is also a human being has revealed the importance of the visitor programs.This study aims to provide an interior design proposal for the visitors? centers within thecontext of Turkey.The study starts with process of prisoners? obtaining their social rights. The first input ofthe design proposal includes an overview of the minimum national and internationalstandards for prison visitor programs in prisons. The study continues with a review ofthe interior design plans and samples the various prison visitor programs in differentcountries. In this regard, several aspects are discussed including location, usercirculation paths, accessibility, implementation, proper and flexible utilization, andsecurity. Using the same concept, the study reviews several prisons in Turkey havingdifferent physical structures, and reveals the problems and solutions as to the interiordesign of the visitor centers.Location is defined as a whole with its user characteristics. Prisons harbor variousgroups with significant differences in terms of usage such as prisoners, visitors,community officials, and administrators. In order to increase the acceptance rate of adesign proposal in Turkish prisons, it is crucial to fully characterize the needs, demandsand expectations of all these groups. In this regard, the last input of this study has beenthe assessment of each group in terms of their psychological, social, behavioral andcultural characteristics, and the impact of these characteristics on the formation ofinterior locations.This study is primarily important in terms of documenting the visitor centers both in ourcountry and throughout the world. This documentation improves the reality level of thedesign proposal. New innovative proposals are made for the current system in Turkey,based on comparisons on several subjects as examples of contemporary prisons in theworld and impact of users with different socio-cultural characteristics on the formationof interior locations. The study enables the solution of existing problems throughmodern methods, and provides criteria for designing proper, safe and flexible prisonvisitor centers, minimizing the negative stimulants, in the context of Turkey.The study ends with a design proposal, which contributes to strengthening theprisoners? current and future social affairs in a humane and normalized environment.KeywordsPrison Architecture, Prison Interior Space, Prison Visitor Center, Prisoner VisitingStyles, Prison User Groups, Prison Safety.