Uyku
Sleep
Yazar: DÖNDÜ ÖZKÖK
Danışman: PROF. İSMAİL ATEŞ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Beden = Body ; Biçim = Form ; Figür = Figure ; Mekan = Space ; Uyku = Sleep

Özet:
İnsanın kendinde ve doğada yarattığı tahribat ile gelişen "uyma ve statü" kaygısının uyku metaforu üzerinden ifade edilmesi amaçlanmış, tasarım mekanları içerisinde güçsüzleşen ve biçimlenen bedenin "uyuyan insan" formu uyku kavramı ile bütünleşmiştir. Özgür hareket alanı olarak sunulan her yerde gözleniyor olmak, bedene ve zihne müdahale ile (ceza, tedavi yöntemleri, mahremiyet ihlali, statü kaygısı, okul, iş hayatı) günümüzde robotlaşan hayatı destekleyen yaşam, merkezinde uyku olan modern dünya tasvirleri olarak çalışmaların içeriğini oluşturmaktadır. 
	Carl Gustav Jung'ın bahsettiği "kişiliğimizle olan ilişkimizin modern dünyadaki kaybı" bedende uykulu ve ölü kimlikler olarak tanımlanmıştır.  Günlük yaşantının rutin eylemleri içerisinden seçilen "dış mekanda uyuya kalan" insanların izlenim notları ile kaydedilmesi, çalışmanın ve araştırmanın kaynağını oluşturmaktadır. Bu kaynaklar oluşturulurken ev dışı sosyal alanlarda uyuyakalan insanlar uzun süre izlenmiş, görsel notlardan referansla asıl çalışmalar ortaya çıkarılmıştır. Araştırma sürecinde uyku kavramı, bedeni himayesine alan yaşam biçimlerine hizmet eden yeni yaşam alanlarında yer bulmuştur. Dış uyaranlara karşı bilincin kendini kapattığı, diğer yönüyle olup biteni görmezden gelen kitleler bütünü bireyin kendisi tarafından da izlenebilecek formlara dönüşmektedir. Eric From'un "Robotsu uydumculuk" olarak tanımladığı bu süreç, kontrol mekanizmalarına hizmet eden mekanlarda biçimlenen bedenin aynı zamanda zihinsel bir uyku halidir. Bedenin ve fikirlerin siyasal kuşatılması, bu kuşatmaya karşı eylem ve eylemsizliklerin, soyutlanmış ya da soyut kurgu mekanlarla bir araya getirilerek birey-dünya ilişkisi tasvirleri oluşturulmuştur.
 	Gözlem ve izlenim notları ile gelişen araştırma, resim, heykel ve ortam odaklı deneysel sanat çalışmaları, yazılı-görsel veri oluşturma süreci ile birlikte ifadeyi destekleyecek kurgularla sunulmuştur. Uyku kavramı ayrıca mecaz anlatımları, sanat tarihi, mitoloji ve modern dünyada ki yeriyle de ele alınmış, gün içerisinde izlenen bedenin "hal" ve "an" betimlemeleri, anlık figür formunu ele alan sanatçıların eserlerinden örnekler ve konuların incelenmesi ile ilişkilendirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Uyku, mekan, beden, figür, form.

Abstract:
The anxiety emerging from human's urge to conform and concern for status which develops with the damage caused by humanity both to himself and on to nature is aimed to be expressed through "dormant/sleeping/sleep allegory". As human body gets weakened and forged/rectified within built environments, the dormant body form molds within the domain of sleep. Being under constant surveillance in supposedly free living spaces, intervention to the body and mind (punishment, treatment methods, violation of privacy, status anxiety, school, business life), the life that supports and transcends to an automated way of living all constitute the context by depicting a modern world with the concept of sleep in its core.
	The "loss of our relationship with our personality in the modern world", as described by Carl Gustav Jung, has been described as sleepy and dead identities in the body. The daily recordings of the impression notes that correspond to the people who "fall asleep outdoors" are selected from daily routine actions of their lives. These records constitute the source of this research. While creating the research material, people who fell asleep in social areas outside the home were followed for a long time, and actual studies were revealed with reference to the visual notes. In the research process, the concept of sleep has found a place in new living spaces which serve lifestyles that embrace and protect the body. Within the masses, where consciousness closes itself against external stimuli and ignore what is happening outside, turn into forms that can be watched by the individual himself. This process, which Erich Fromm defines as "automaton conformity", is also a mental sleep state of the body formed in the spaces serving the control mechanisms. Political siege of the body and ideas, actions and inertivism against this siege were combined with abstracted or abstract fictional spaces to depict the relationship between the individual and the world.
	The study, improved by notes of observation and impression, is introduced by fictions/constructions contributing to the claim with painting, sculpture and site-specific and experimental art as well as the documented and visual data make up process. In addition, dormant/sleeping/sleep concept is considered through its metaphor expressions in art history, mythology and the modern world; the representations of "state" and "still" of body all day along are corresponded to the samples and analysis of the works of artists concentrated on instantaneous/momentary figure forms.

Keywords: Dormant/sleeping/sleep, space, body, figure, form.