Yeni şehircilik akımı çerçevesinde insan odaklı kentsel dönüşüm ve geleneksel mahalle planlaması: Eskişehir Karapınar Mahallesi örneği
People-oriented urban regeneration and traditional neighborhood planning within the framework of the new urbanism movement: The case of Eskisehir Karapınar Neighborhood
Yazar: ARZU MALTAŞ EROL
Danışman: PROF. DR. KEMAL GÖRMEZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent planlama = Urban planning ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Planlama = Planning ; Topluluk hissi = Sense of community ; Şehircilik = Urbanization

Özet:
Kentsel dönüşüm açısından planlama, fiziksel pek çok sorunu önleyebileceği ya da azaltabileceği gibi, gelecekte ortaya çıkması muhtemel sosyal sorunların da azaltılmasına yardımcı olabilecek bir güce sahiptir.  Son dönemlerde kentsel dönüşüm uygulamalarının rant odaklı bir süreç izlemesiyle birlikte derinleşen bu sosyal sorunların merkezinde ise mahalleler yer almaktadır. İnsan odaklı bir kentsel dönüşüm düşüncesinden hareket eden bu çalışma, komünite duygusunun insan odaklı olmanın merkezinde yer aldığını, bu sosyal sorunların çözümünün de mahalle düzeyindeki komünite duygusunda aranması gerektiğini ileri sürmektedir. Farklı mekânların farklı komşuluk ilişkileri oluşturacağı ön kabulüyle, mahalle düzeyinde incelenen komünite duygusu sosyal etkileşim, komünite bağlılığı ve komünite kimliği boyutları üzerinden ele alınmıştır. Komşuluk ilişkilerinin komünite duygusu üzerindeki etkisi öncelikle genel bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Ardından bu etki, aynı mahalle içinde bulunan biri kentsel dönüşüme uğrayan site tipi konut alanlarında (TOKİ) diğeri kentsel dönüşüm kararı bulunan ancak henüz yıkım sürecinin başlamadığı ve hâlâ geleneksel özelliklerini koruyan sokak tipi konut alanlarında gruplar arası analizle ölçülmüştür. Genel yapı içerisinde komşuluk ilişkilerinin komünite duygusunun tüm boyutları üzerinde etkili olduğu; bu etkinin kentsel dönüşüme uğrayan site tipi konut alanlarında ve kentsel dönüşüme uğramayan sokak tipi konut alanlarında ise bazı yapılar açısından farklılaştığı görülmüştür. Buna göre TOKİ'de komşuluk ilişkileri yalnızca komünite bağlılığı üzerinde etkili iken, eski merkezde komünite duygusunun tüm boyutları üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular Yeni Şehircilik Akımı'nın planlama yaklaşımı olan geleneksel mahalle planlaması kapsamında değerlendirilmiş ve bu doğrultuda birtakım öneriler getirilmiştir.

Abstract:
In terms of urban regeneration, planning has the power to prevent or reduce many physical problems, as well as help to reduce the social problems that may arise in the future. Neighborhoods are at the center of these social problems that have deepened with the rent-oriented process of urban regeneration practices in recent years. This study, which is based on the idea of a people-oriented urban regeneration, suggests that the sense of community is at the center of being people-oriented and that the solution to these social problems should be sought in the sense of community at the neighborhood level. With the presumption that different spaces will create different neighborhood relations, the sense of community which has been examined at the neighborhood level has been addressed through the dimensions of social interaction, community attachment and community identity. Firstly, the effect of neighborhood relations on the sense of community was analyzed with a general approach. Subsequently, this impact was measured by multigroup analysis in the residential areas (TOKI), one of which underwent an urban regeneration, and the street-type housing areas where the demolition process has not started yet and still maintain their traditional characteristics. Within the general structure, neighborhood relations have effect on all dimensions of community feeling. It has been observed that this effect differs in terms of some structures in the site-type housing areas undergoing urban regeneration and in the street-type housing areas that have not undergone an urban regeneration. Accordingly, it has been concluded that while neighborhood relations affect only community attachment in TOKI, the feeling of community in the old center has effect on all dimensions. The findings have been evaluated within the scope of traditional neighborhood planning, which is the planning approach of the New Urbanism Movement, and some suggestions have been made in this direction.