Batman Çayı'nın taşkın analizinin HEC-RAS programıyla yapılması
Floodplain analysis of Batman River with HEC-RAS program
Yazar: HÜSEYİN EFE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FEVZİ ÖNEN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Bölgesel taşkın frekans analizi = Regional flood frequency analysis

Özet:
Taşkınlar, tropikal iklim kuşağında yer alan ülkelerin yanı sıra Türkiye gibi bu iklim kuşağının dışında yer alan ülkelerde de hem sayı olarak hem de verdiği zararlar açısından bir artış göstermektedir. Artan nüfus yoğunluğuyla beraber çarpık yerleşim bölgelerinin artmasıyla bu taşkınlar sonucu can ve mal kayıplarının da yaşanmasını kaçınılmaz hale getirmektedir. Özellikle son yıllarda hayatın her alanına girmeye başlayan Coğrafi Bilgi Sistemiyle, taşkın risk analizlerine dayalı risk haritaları yerleşim planlamalarında esas alınan öncelikli etmen olmaya başlamıştır. Bu çalışmada, Batman Çayı'nın Yeni Malabadi Köprüsü ile Diyarbakır – Batman Karayolu Köprüsü arasında kalan kesimine ait taşkın analizi yapılmıştır. Düşük bir eğimle (J≈0.00019) menderesler çizerek sık sık akım yatağı değişen Batman Çayı'nın, Batman İl merkezi de dahil olmak üzere birçok yerleşim yerine sınırı bulunmaktadır. Bu da, yüksek bir debiye sahip olan Batman Çayı'nda zaman zaman can ve mal kaybına neden olmaktadır. Çalışma yapılan bölgeye haritada AutoCAD Civil 3D programı kullanılarak toplam 165 adet enkesit alınmıştır. Elde edilen bu enkesitlerle, HEC-RAS (Hydrologic Engineering Centers River Analysis System) programı yardımıyla Batman Çayı'nın tek boyutlu taşkın analizi yapılmıştır. Değişik feyezan değerlerine bağlı taşkın zararlarının alansal değişimlerinin göz önüne alınarak Taşkın Risk Analiziyle mevcut dereye ait doğal yatakta Q5, Q10, Q25, Q50, Q100 ve Q500 taşkın tekerrür debilerinde su üst yüzünün geldiği kotlar belirlenmiştir.

Abstract:
Floods, shows an increase in losses as well as in terms of both the number given in the tropical zone of countries as well as the climate in Turkey as countries located outside of the zone. With the increase in unplanned settlements with the increasing population density makes it inevitable that happened in their lives and property lost as a result of the flood. Especially in recent years, starting with the Geographic Information System to enter all areas of life, based on risk analysis and flood risk maps settlement has become a priority basis as factors in planning. In this study, the floodplain analysis of Batman River between New Malabadi Bridge and Diyarbakır – Batman Highway Bridge was performed. With a lower slope ( J=0.00019) and a lot of meaders Batman River, which close to the several settlements including the city center of Batman, frequently changes its current bed. High flow rate in Batman River cause loss of life and property. 165 cross-sections is taken from the map of the study area with AutoCAD Civil 3D program.After export these cross-sections to the HEC-RAS (Hydrologic Engineering Centers River Analysis System), one-dimensional floodplain analysis of Batman River is obtained. Under the different flow rate, spatial variations of flood damage is provided. Floodplain risk analysis determine water surface profile in the natural bed of the river under Q5, Q10, Q25, Q50, Q100 ve Q500 flow rates.