Sporcularda akıldışı performans inançları ile tükenmişlik arasındaki ilişkide tutkunluğun aracı rolü
The mediating role of passion in the relationship between irrational performance beliefs and burnout in athletes
Yazar: GÖZDE YAHYA
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE HÜLYA AŞÇI
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Egzersiz ve Spor Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Akıldışı = Non-rational ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Tükenmişlik = Burnout ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı sporcularda akıldışı performans inançları ile tükenmişlik arasındaki ilişkide tutkunluk türlerinin aracılık etkilerini ve bu değişkenlerin cinsiyet, spor türü ve spor deneyimine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 6 branştan (basketbol, voleybol, hentbol, okçuluk, taekwondo ve yüzme) 113 kadın (X̄yaş = 22.44 ± 3.42) ve 140 erkek (X̄yaş=22.74 ±3.62) olmak üzere toplam 253 sporcu (X̄yaş= 22.61 ± 3.38) katılmıştır. "Kişisel Bilgi Formu", "Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2", "Sporcu Tükenmişlik Ölçeği" ve "Tutkunluk Ölçeği" tüm katılımcılara uygulanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemlerde t test ve bootsrap yöntemi kullanılmıştır.
Bulgular: Analiz sonuçlarına göre akıldışı performans inançları, tükenmişlik ve tutkunluk alt boyutlarında cinsiyete göre farklılık bulunmuştur (p<0,05). Spor türüne göre akıldışı performans inançları ve tükenmişlik alt boyutlarında fark yok iken (p>0,05), tutkunluk alt boyutlarında farklılık vardır (p<0,05). Tükenmişlik ve tutkunluk alt boyutları spor deneyime göre farklılaşırken (p<0,05), akıldışı performans inançlarında spor deneyime göre farklılık bulunmamıştır (p>0,05). 
Aracılık testi sonuçlarına göre,  talepkarlık, felaketleştirme ve düşük tolerans ile toplam tükenmişlik, duygusal / fiziksel tükenme, azalan başarı hissi ve duyarsızlaşma arasındaki ilişkiye uyumlu tutkunluk aracılık etmektedir. Takıntılı tutkunluk ise talepkarlık, felaketleştirme ve düşük tolerans ile duygusal /fiziksel tükenme arasındaki ilişkiye aracılık etmektedir. Takıntılı tutkunluğun talepkarlık ile toplam tükenmişlik arasındaki ilişkide de aracılık etkisi vardır.
Sonuç: Sonuç olarak, sporcuların sahip oldukları akıldışı inançların, yaptıkları spora olan tutkunlukları aracılığıyla tükenmişlikleri üzerinde etkili olduğu söylenebilir. 
Anahtar Kelimeler: Akıldışı performans inançları, tutkunluk, tükenmişlik.

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to investigate the relationship between the irrational performance beliefs and burnout in athletes, and the mediating role of passion in this relationship. The study was also aimed to examine differences in these variables in terms of sex, sport type and sport experiences.
Methods: A total of two hundred fifty three athletes, consisting of one hundred thirteen female (Mage = 22.44 ± 3.42) and one hundred forty male (Mage = 22.74 ± 3.62), from six different branches (basketball, volleyball, handball, archery, taekwondo and swimming) participated in the study. "Personal Information Form", "Irrational Performance Beliefs Inventory-2", "Athlete Burnout Questionnaire" and "Passion Scale" were administered to all participants. The independent sample t test and Bootstraping method were used to analyze the data.
Results: There was a significant difference in passion subscales in terms of sex, sport type and sports experince (p < 0,05). The burnout scores were differed with regard to sex and sport experince (p< 0,05), but not sport type (p>0,05). While there was a significant difference in irrational performans beliefs subscales in terms of sex (p<0,05), there was no difference in terms of sport type and sports experience (p<0,05).
The mediation analysis showed mediating role of harmonious and obsessive passion between irrational performance beliefs and burnout.
Conclusions: It can be concluded that the irrational beliefs plays an important role in  burnout through athletes' passion toward their sports.
Keywords: Irrational performance beliefs, passion, burnout.