Türkiye'de doğal afetlerin makroekonomik etkileri
Macroeconomic effects of natural disasters in Turkey
Yazar: ARZU TURAL DİKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYATİ AKSU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Afetler = Disasters ; Doğal afetler = Natural disasters ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects

Özet:
Doğal afetler toplumun fiziksel, çevresel ve sosyal faaliyetlerini önemli ölçüde aksatarak can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Aynı zamanda fiziki ve beşeri sermaye üzerinde değişimler yaparak etkisi uzun yıllar süren ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Afetin türü, büyüklüğü ve neden olduğu ekonomik kayıp düzeyi ülkelerin gelişmişlik düzeyine göre değişkenlik göstermektedir. Dolayısıyla doğal afetler ile ülkelerin gelişmişlik düzeyi arasında bir ilişki olduğu ve bu nedenle geleceğin doğru bir şekilde planlanması açısından bu ilişkiyi açıklayan ekonomik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Bu çalışma, doğal afet zarar değişkeni ile büyüme arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkinin varlığı ile doğal afet zarar büyüklüğünü belirleyen faktörleri Türkiye açısından 1960-2017 dönemi için ARDL yöntemi ile araştırmaktadır. Ayrıca doğal afetlerin ekonomiyi etkileme kanalları VAR modeli yardımıyla analiz edilmektedir. Analizler sonucunda, afet zararlarının büyüme üzerinde hem kısa hem de uzun dönemde azaltıcı etki yaptığı görülmüştür. Beşeri sermaye ve finansal derinleşmedeki artışların afet zararını azalttığı; ayrıca doğal afet zararlarının kamu harcamalarını artırdığı buna karşılık kamu harcamalarındaki artışın afet zararlarını azaltmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Afet zarar şoklarının ise ekonomik büyüme üzerinde azaltıcı bir etki oluşturduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Doğal afet, Ekonomik Büyüme, Makroekonomik Etki, ARDL ve VAR Modelleri

Abstract:
Natural disasters cause significant loss of life and property by considerably disrupting the physical, environmental and social activities of the society. Meanwhile, these disasters cause long-term economic loss by changing physical and human capital. The type, size and the economic loss caused by the disaster varies according to the development level of the countries. Therefore, given the relationship between the two phenomena, there is a need for economic studies explaining the relationship between natural disasters and the level of development of the countries to accurately plan the future.

This study investigated the short and long term relationship between the variable of natural disaster and development,  and the factors determining natural disaster size of loss through ARDL method for the period of 1960-2017 for Turkey. In addition, the effects of natural disasters on the economy were analyzed by the VAR model. Results showed that disaster loss had a decreasing effect on growth in short and long term. Increases in human capital and financial deepening have been seen to reduce disaster loss. In addition, it was concluded that natural disaster loss increased public expenditures whereas increase in public expenditures did not reduce disaster loss. Disaster damage shocks have a decreasing effect on economic growth.

Keywords: natural disaster, economic growth, macroeconomic impact, ARDL model, VAR model