Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilim doğası algısı
Social studies teachers' perceptions of the nature of social science
Yazar: FEHMİ KARLITEKİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Modern bilim, doğayı sistematik bir anlayışla inceleyerek insanlığa fayda sağlamayı hedefler. Bu yaklaşımın sosyal olaylara uygulanması sosyal bilimleri doğurmuştur. Ancak, iki yüzyıllık geçmişine rağmen sosyal bilimler, doğası ve bilimselliği konusunda tartışmaların sürdüğü bir alan olarak kalmıştır. Bu çalışma, sosyal bilgiler öğretmenlerinin bilimsel bilginin özellikleri ve sosyal bilim kavramlarına ilişkin görüşlerini ve sosyal bilim algılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Fenomenoloji yöntemiyle yürütülen araştırmada, 20 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve veriler betimsel analizle değerlendirilmiştir.
Çalışmanın bulgularına göre katılımcılar çoğunlukla bilimin özelliklerini pozitivist bir perspektif bağlamında ifade etmiştir. Bu kapsamda, bilim kavramı daha çok evrensel ilkeler, nesnel sonuçlar ve doğrulanabilir gerçeklikler üzerinden, yani doğa bilimleri perspektifiyle açıklanmıştır. Çalışmada ayrıca katılımcıların sosyal bilimin doğasına yönelik algılarını ortaya çıkarmak için ontolojik ve epistemolojik pozisyonları irdelenmiştir. Epistemolojik açıdan katılımcıların yarıdan biraz fazlasının pozitivist, yarıdan biraz azının ise yorumlayıcı olduğu belirlenmiştir. Ontolojik açıdan ise katılımcıların çoğunluğu objektivist iken azınlığı yapılandırmacıdır. Bununla beraber öğretmenlerin sosyal bilimin doğasına yönelik bazı konularda karmaşık ve çelişkili görüşler ileri sürdüğü tespit edilmiştir. Bu durum, sosyal bilimlerin doğası konusunda öğretmenlere hem hizmet öncesi hem de hizmet içi eğitimlerde daha fazla iç görü kazandırılmasının önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Modern science aims to benefit humanity by analysing nature with a systematic understanding. The application of this approach to social events has given birth to social sciences. However, despite its two-century history, social sciences have remained a field in which debates continue about its nature and scientificity. This study aims to examine social studies teachers' views on the characteristics of scientific knowledge and social science concepts and their perceptions of social science. In the phenomenological study, semi-structured interviews were conducted with 20 teachers and the data were analysed descriptively.
According to the findings of the study, the participants mostly expressed the characteristics of science in the context of a positivist perspective. In this context, the concept of science was mostly explained in terms of universal principles, objective results and verifiable realities, that is, from the perspective of natural sciences. In order to reveal the participants' perceptions of the nature of social science, their ontological and epistemological positions were examined in the study. Epistemologically, slightly more than half of the participants were positivists and slightly less than half were interpretivists. Ontologically, the majority of the participants were objectivists, while a minority were constructivists. However, it was determined that teachers put forward complex and contradictory views on some issues regarding the nature of social science. This situation reveals the importance of providing teachers with more insight into the nature of social sciences in both pre-service and in-service trainings.