Heykel plastiğinde figür-kütle ilişkisi
The Relationship of figure and mass in the plastic of sculpture
Yazar: CANAN SÖNMEZDAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. ŞİNASİ TEK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Figür = Figure ; Figüratif sanat = Figurative art ; Heykel = Sculpture ; Kütle = Mass ; Plastik sanatlar = Plastic arts

Özet:
Figüratif sanat, tarihi süreç içinde var olanın betimlenmesinin yanı sıra sanatçının dağarcığında yorumlanarak oluşturulması olarak tanımlanabilir. Heykel plastiğinde, 20.yy 'a kadar sanatın konusu figürdür ve ilk heykel örneklerinden Modern sanata kadar heykelin oluşturulma mantığı aynıdır. Kültürlere ve dönemlere göre biçem anlayışı değişiklik göstermekle birlikte heykel, dolu kütlenin yüzeyden yontularak biçimin oluşturulması mantığına dayanmaktadır. Mısırdan Arkaik Yunan'a kadar geometrik biçimlerin hakim olduğu anıtsal biçim anlayışı benimsenirken, Klasik Yunan, Roma, Rönesans ve 19.yy başlarında tabiattakini aynen tekrarlama çabalarına rastlandığı gibi, dinsel ve mitolojik figürlerin tasvirinde, tabiatın idealleştirilmesi de söz konusudur. Böylece var olan algısal veriler zorlanmaksızın arzulandığı düzende kompoze edilerek yapıt oluşturulmuştur. Figüratif eğilimin,Eski Yunan'dan Michelangelo'ya kadar olan dönemde ideal güzele, ifadeye ve konuya önem verdiği görülürken, Michelangelo sanatıyla birlikte anıtsallık daha önceki dönemlerde çok farklı bir şekilde yeniden gündeme gelmiştir. Fakat heykelin oluşturulmasındaki temel mantık yani kütlenin yüzeyden içe doğru yontularak oluşturulması 20.yy'a kadar devam etmiştir. 20.yy da sosyal, kültürel, bilimsel, coğrafi bir çok keşif ve değişiklik nedeniyle sanatçılar yeni arayışlara girmişler ve sanat adına birçok anlayışı geliştirmiş ve değiştirmişlerdir. İlkel sanatı inceleme olanağı bulan sanatçılar yeni açılımlar gerçekleştirmişlerdir. Bu önemde sanat alanında birçok yeni akım ve anlayış sanatçılar tarafından benimsenmiş ve süregelen heykel anlayışı da değişmeye başlamıştır. Kübizmle birlikte sanatçılar kütleyi parçalayarak yeniden inşa etmişler ve heykellerinde boşluğu bir plastikenstrüman olarak kullanmışlardır. Boşluk ve yüzey kavramlarının heykel plastiğinde ifade ve anlatım olarak heykele kattığı plastik zenginliği fark ederek her biri kendi biçem anlayışıyla öncü eserler ortaya koymuşlardır. Heykel plastiğinde, yukarıda da bahsedilen figürün kütleden yontularak oluşturulması, kütlenin parçalanması, boşluğun kütle kadar önemli bir plastik enstrüman olarak önem kazanması, yüzey ve doku anlayışının heykel plastiğindeki algısal etkileri farklı sanatçıların yapıtlarıyla örneklendirilerek irdelenmiştir. Bu bağlamlar ışığında, sanat eseri raporu paralelinde plastik çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Figurative art can be defined as the description of what exists throughout the history, as well as the artist's own interpretation of his or her imagination. In the plastic of sculpture, the subject matter of art has been focused on figure, and the logic of formation of sculpture has been the same from the time of first examples of sculpture up until the modern art. Although exhibiting different forms of styles, formation of sculpture has been based on the logic of carving from a mass of material. While the monumental forms dominated by geometric styles have been adopted from the Egyptian to the Archaic Greek eras, and the Classic Greek attempted to represent what was existent in the nature, it is also observed that the nature is idealized in depicting the mythological and religious figures. Thus, the works of art have been composed based on realistic representations of figures without forcing perceptions. While figurative trend primarily attached importance to the ideal beauty, expression, and the subject matter, monumentality has been reintroduced in a very different way from that of earlier periods with the work of Michelangelo. Nevertheless the basic concept of sculpture, that is carving form a mass of material, has continued up until the twentieth century. In the twentieth century, due to many social, cultural and scientific changes and geographical discoveries, artists have begun to look for new directions and have developed and changed many of the concepts in art. Artists who analyzed the primitive art came up with new perspectives. In this period, many new movements and conceptualizations have been adopted by artists and the previous understanding of sculpture began to change. With the introduction of Cubism, artists broke the mass into pieces and rebuilt it using space as an instrument in their works. By discovering the plastic richness of space and surface in expression and interpretation of the plastic of sculpture, artists have created pioneering works representing their own styles.The above mentioned concepts of carving from a mass of material, breaking down of the mass, space being an instrument as important as mass, the perceptual effects of space and texture on the plastic of sculpture have been discussed in this study by exemplifying the works of several artists. In light of these concepts, plastic works have been created by the artist in parallel with the presented report of art.