İskân politikası çerçevesinde Evrenosoğulları'nın Balkanlardaki imar faaliyetleri
The architectural works of Evrenosoğulları in the context of settlement on Balkans
Yazar: ELİF SANDALCI
Danışman: PROF. DR. HEATH W. LOWRY
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Evrenosoğulları = Evrenosoğulları ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; İmar = Reconstruction ; İskan = Settlement ; İskan politikası = Settlement policy

Özet:
Evrenos Gazi, Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda rol oynamış ve Balkanlardaki birçok bölgenin Osmanlıların egemenliğine girmesini sağlamış önemli kişilerden biridir. Evrenos Gazi fetihle birlikte gelen zenginliğini fethettiği bölgeler için harcamış ve sayısız mimari eser inşa ettirmiştir. İpsala'dan başlayarak üs merkezleri ve önemli şehirler olan Gümülcine, Serez, Selanik ve Yenice-i Vardar'da vakıflar ve vakıflar bağlamında aş evleri, hamamlar, camiler, kaplıcalar, su yolları inşa ettirmiştir. Evrenos Gazi'nin bu faaliyetleri onun nesli boyunca da devam ettirilmiş ve Evrenosoğulları yüzyıllarca Balkan topraklarını imar ve iskana uğraşmışlardır. Fethettikleri bölgelerde Müslim ve gayri Müslim ayrımı yapmadan halkın hizmetine sayısız eser sunmuşlardır.

Çalışma iki ana kısımdan oluşmaktadır. Birinci bölüm Evrenos Gazi'nin tanıtılmasını, uç beyleri ve gaza hareketi ile Osmanlı Devleti'nin kuruluşu bağlamında tartışılan Gaza Tezini içermektedir. Ayrıca bu bölümde Osmanlı Devleti'nin Balkanlara geçişi ve Evrenos Gazi'nin fetih güzergahı ile fetihleri anlatılmıştır. Evrenos Gazi'nin Osmanlı sultanları gözünde anlatıldığı kısım ise onun siyasi ve mali gücünü içermektedir.

Çalışmanın ikinci kısmında ise Evrenos Gazi'nin kurduğu vakıf sistemi ve Evrenosoğulları tarafından İpsala, Gümülcine, Serez, Yenice-i Vardar, Selanik ve diğer şehirlerde yaptırılan mimariler tanıtılmıştır. Çalışma Evrenos Gazi tarafından fethedilen bölgeler ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada ayrıca tablolar ve Heath W. Lowry tarafından çekilen fotoğraflardan da yararlanılmıştır. Bu çalışma bir mimari tarih çalışması değildir. Çalışmanın amacı; Evrenosoğulları'nın Balkanlardaki iskanın bir parçası olarak gerçekleştirdikleri imar faaliyetlerinin bölgenin Osmanlılaşmasına etkilerini göstermektir.

Anahtar Kelimeler: Evrenos Gazi, Evrenosoğulları, Balkanlar, İskân, İmar Faaliyetleri

Abstract:
Evrenos Gazi is one of the most crucial people who played a role in the founding of the Ottoman State and which made many regions in the Balkans enter Ottoman domination. Evrenos Gazi spent his fortune thanks to conquests and built numerous architectural works. He had built soup kitchens, baths, mosques, hot springs and waterways tied to his vakıfs in the base centers as well as important cities such as Ipsala, Gumulcine, Serez, Selanik and Yenice-i Vardar. Evrenos Gazi's activities continued throughout his lifetime, and the Evrenosoğulları dealt with reconstruction and settlement of Balkan lands for centuries. They put countless architectural works into service of the Balkan people without exception for Muslims and non-Muslims,

The study consists of two main parts. The first part contains the introduction of Evrenos Gazi, the frontiersman and ghaza movement. Then, the Gaza Argument is discussed in the context of the establishment of the Ottoman State. Furthermore, the transition of the Ottoman State to the Balkans and the conquest of Evrenos Ghazi are explained in this part. The other part of the study explains Evrenos Gazi's account in the eyes of the Ottoman sultans describing his political and financial power. 

In the second part of the study, the vakıfs established by Evrenos Gazi and the architectural works built by Evrenosoğullari in Ipsala, Gumulcine, Serez, Yenice-i Vardar, Selanik and other cities are identified. The study is limited to territories conquered by Evrenos Gazi. The study also benefits from the tables and photos taken by Heath W. Lowry. This study is not a kind of an architectural history. This study aims to show the effects of being Ottoman of Balkans region thanks to architectural activities established by Evrenos Gazi and his descendants.

Keywords: Evrenos Gazi, Evrenosoğullari, Balkans, Settlement, Archtitectural Works