Sosyal medya fenomenlerine bağlılığın çevrimiçi kompulsif satın almaya etkisi
The effect of connectedness to social media influencers on online compulsive buying
Yazar: SUNAY VAGIFLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR ÖZER CANARSLAN
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Fenomenlerin takipçilerinin kararları üzerinde etki ediciler konumunda olması ve 
geleneksel tutundurma çalışmalarının artık etkisinin gün geçtikçe seyrelmesi fenomen 
pazarlama yönteminin markalar tarafında geniş bir şekilde kullanılmasına olanak 
sağlamıştır. Aynı şekilde fenomenlere karşı bireylerde oluşan bağlanmışlık durumu 
fenomenlerin etki gücünü daha da artırmaktadır. Bu bağlanmışlık durumunun fenomen 
etkisiyle alışveriş bağımlılığı sürecine evrilmesi ise bu araştırmanın ana motivasyonu 
olarak belirlenmiştir. Bu çalışmanın ana amacı sosyal medya fenomenlerine 
bağlanmışlığın çevrimiçi kompulsif satın almaya herhangi bir etkisinin olup olmadığı ve 
demografik farklılıkların bu durumu tetikleyip tetiklemediğinin anlaşılmasıdır. Sosyal 
medya fenomenlerine bağlanmışlığı olan bireylerin fenomenler tarafından alışveriş 
bağımlılığına etkisi, 387 kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya aynı 
zamanda demografik değişkenlerde olgunun daha iyi anlaşılması için eklenmiştir.
Araştırma zamanı toplanan verilerin geçerlilik ve güvenirlilik analizi, açıklayıcı faktör 
analizi yapılmış ve son olarak veriler üzerinde regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Bu 
çalışma kapsamında sosyal medya kullanıcılarının fenomen bağlılığı çevrimiçi kompulsif 
satın alma davranışlarına "kaçış, taklit etme, modelleme, arzulama, özel eşyalara sahip 
olma" alt boyutlarınca pozitif ve anlamlı etkiye sahip olduğu ancak kullanıcıların 
demografik özellikleri dikkate alındığında anlamlı bir etki bulunamamıştır. Çalışmanın 
bulguları hem akademik literatüre hem de uygulamaya yönelik önemli sonuçlara sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Fenomen Pazarlama, Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı, 
Bağlanmışlık

Abstract:
The fact that influencers have become decision-makers for their followers and that 
the impact of traditional promotional activities is gradually diminishing has enabled 
influencer marketing to be widely used by brands. Similarly, the attachment individuals
feel towards influencers increases the influencers' impact even further. The main 
motivation of this research is to examine how this attachment evolves into shopping 
addiction through the influence of influencers. The primary aim of this study is to 
understand whether attachment to social media influencers has any effect on compulsive 
buying and whether demographic differences trigger this condition. The study was 
conducted with the participation of 387 individuals to investigate the impact of 
influencers on shopping addiction among those who are attached to social media 
influencers. Demographic variables were also included in the study to better understand 
the phenomenon. Validity and reliability analysis, explanatory factor analysis, and finally, 
regression analysis were performed on the collected data. Within the scope of this study, 
it was found that the attachment of social media users to influencers has a positive and 
significant effect on online compulsive buying behaviors in the sub-dimensions of 
"escape, imitation, modeling, desire, and owning special items," but no significant effect 
was found when the demographic characteristics of the users were taken into account. 
The findings of the study have important implications for both academic literature and 
practical applications.

Keywords: Social Media, Influencer Marketing, Online Compulsive Buying, 
Connectedness