Frontal intermittan ritmik delta aktivitesinin klinik, radyolojik ve laboratuvar bulguları ile ilişkisi
The clinical, radiological and laboratory correlations of firda
Yazar: İLKER ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI AKYOL GÜRSES
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Frontal intermittan ritmik delta aktivitesi (FIRDA), benzer morfolojiye sahip ritmik delta dalgalarının frontal bölgelerde baskınlık göstererek aralıklı ortaya çıkmasıyla karakterizedir. FIRDA'nın elektrografik tanımlaması netken; patofizyolojisi, etiyoloji ve klinik önemi konusunda literatürde farklı hipotezler ve veriler mevcuttur.
Literatürde FIRDA serilerindeki delta dalgalarının frekansı; FIRDA serilerinin süre, tekrarlama sıklığı, prevalans gibi karakteristiklerinin etiyoloji, klinik ve diğer EEG bulguları ile korelasyonunu inceleyen veriler yetersizdir.
Çalışmamızda amaç, FIRDA'nın etiyoloji, klinik ve diğer EEG bulguları ile korelasyonunu ortaya koymak ve literatürde sadece bir çalışmada kısıtlı olarak yer verilmiş olan FIRDA karakteristiklerinin korelasyonlarını incelemektir.
Çalışmamızda 2018 2022 arasında GÜTF Nöroloji AD'nda gerçekleştirilen EEG çekimleri retrospektif incelendi ve FIRDA saptanan olgular ileri değerlendirmeye tabi tutuldu. Demografik parametreler, aktif tanı ve komorbiditeler, nörolojik muayene, laboratuvar ve nörogörüntüleme bulguları kaydedildi. İlgili traseler FIRDA'nın intrinsik karakteristikleri açısından gözden geçirildi. İstatistiksel analizde IBM.SPSS.20 kullanıldı.
251 EEG raporunda FIRDA tespit edildi, 32 traseye ulaşılamadığından, 27 trase aynı hastanın kontrol çekimleri olduğundan dışlandı. 10 hastada nörogörüntüleme verisi olmadığından analizler 182 hasta üzerinden yapıldı.
Hastaların %49,5'i kadın; %50,5'i erkekti. Ortanca yaş 65'ti. 80 hastada (%44) değişik düzeylerde bilinç değişikliği, 31 hastada (%17) mortalite görüldü. 89 hastada yapısal lezyon mevcutken en sık hemisferik lezyonlar saptandı; lezyonlar en sık iskemi, tümör ve hemoraji natüründeydi. 105 hastada sistemik bozukluklar görülürken en sık böbrek yetmezliği, SSS dışı aktif maligniteler ve sistemik enfeksiyonlar saptandı. Pür sistemik ve pür yapısal etyolojili grupta FIRDA'nın frekans, süre, tekrarlama sıklığı ve prevalansının benzer olduğu görüldü. Bununla birlikte EEG'deki zemin aktivitesiyle FIRDA tekrarlama sıklığı arasında negatif; FIRDA süresi arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyonlar izlendi.
Bulgularımız, FIRDA saptanan olgularda sistemik ve yapısal etyolojilerin benzer sıklıkta gözlendiğini ve intrinsik özelliklerin anlamlı fark sergilemediğini göstermiştir. Bu bağlamda FIRDA'nın; kaynaklandığı anatomik yapı ve bağlantıları etkileyen metabolik veya yapısal stres altında, etiyolojiden bağımsız ortaya çıkan nonspesifik bir serebral yanıt olduğu düşünülebilir. Mevcut literatüre bakıldığında çalışmamızın en büyük örnekleme sahip olduğu görülmektedir. Zemin aktivitesinde kötüleşmeyle birlikte FIRDA'nın persistansı artmaktadır. FIRDA'nın iç özelliklerinin detaylı değerlendirilmesinin literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: FIRDA, EEG, Ensefalopati, FIRDA karakteristikleri

Abstract:
FIRDA is characterized by the intermittent occurrence of rhythmic delta waves with similar morphology, with a predominance in the frontal regions. While FIRDA's electrographic definition is clear; there are different hypotheses and data in the literature regarding its pathophysiology, etiology and clinical significance.
There is insufficient data in the literature examining the correlation of frequency of delta waves, duration, frequency of recurrence, and prevalence of the FIRDA with etiology, clinical and other EEG findings.
The aim of our study is to reveal the correlation of FIRDA with etiology, clinical and other EEG findings and to examine the correlations of FIRDA characteristics, which are only limitedly included in one study in the literature.
EEG recordings performed at GÜTF Neurology Department between 2018 and 2022 were retrospectively examined and cases with FIRDA were subjected to further evaluation. Demographic parameters, diagnosis and comorbidities, neurological examination, laboratory and neuroimaging findings were recorded. Relevant traces were reviewed in terms of intrinsic characteristics of FIRDA.
FIRDA was detected in 251 EEG reports, 32 traces were excluded because they could not be accessed and 27 traces were control recordings of the same patient. Since there was no neuroimaging data in 10 patients, analyzes were performed on 182 patients.
49.5% of the patients are women; 50,5% were male. The median age was 65. Altered consciousness were observed in 80 patients (44%), mortality was observed in 31 patients (17%). While structural lesions were present in 89 patients, hemispheric lesions were most frequently detected. The nature of lesions were most frequently ischemia, tumor and hemorrhage. While systemic disorders were observed in 105 patients, the most common were renal failure, non--CNS malignancies and systemic infections. It was observed that the delta wave frequency, duration, recurrence frequency and prevalence of FIRDA were similar in the pure systemic and pure structural etiology groups. However, negative significant correlation was observed between the background activity and the FIRDA recurrence frequency and positive significant correlation was observed between the background activity and the FIRDA duration.
Our findings showed that systemic and structural etiologies were observed with similar frequency in cases with FIRDA, and intrinsic features did not show a significant difference. In this context, FIRDA can be thought of as a nonspecific cerebral response that occurs independently of etiology under metabolic or structural stress that affects the anatomical structure and connections from which it originates. When we look at the existing literature, it can be seen that our study has the largest sample size. The persistence of FIRDA increases with worsening ground activity. It is thought that detailed evaluation of FIRDA's internal features will contribute to the literature.
Key Words: FIRDA, EEG, Encephalopathy, FIRDA characteristics