Arazi geliştirme sürecinde kamu-özel sektör ortaklıkları: Arsa satışı karşılığı hasılat paylaşımı yöntemi
Public-private partnerships in land development process: Income sharing method in return of land sales
Yazar: CENGİZ GİRAY
Danışman: DOÇ. DR. ŞEVKİYE ŞENCE TÜRK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Gayrimenkul geliştirme = Real estate development ; Gayrimenkul yatırım ortaklıkları = Real estate investment trusts ; Gayrimenkuller = Real estates ; Kamu ihalesi = Public bidding ; Kamu inşaatları = Public constructions ; Kamu sektörü = Public sector ; Kamu yararı = Public interest ; Kamu-özel sektör ilişkileri = Public-private sector relations

Özet:
Arazi geliştirme uygulamaları, 1980 öncesinde nadiren özel sektör tarafından yapılırken; ihaleler, kısmi özelleştirmeler, ve bu tahsis modellerinin günümüzde geldiği son nokta olan kamu-özel sektör ortaklıklarıyla, 1990 sonrası ve özellikle 2000'li yıllarda arazi geliştirme sürecinde de özel şirketlerin etkileri artmıştır. Her ne kadar Türkiye'de yap-işlet-devret gibi Kamu-özel sektör ortaklığı yöntemleri 1980'li yıllarda kullanılmaya başlasa da, arazi\emlak geliştirme konusunda Kamu-özel sektör ortaklığı oluşumlarının 2000'li yıllarda ivme kazandığı söylenebilmektedir. 2000'li yıllarla beraber, TOKİ'nin hazine mallarına bedelsiz erişebilmesi ve konut üretimi konusunda neredeyse yetkisinin sınırsız kılınması ve görevleri arasına ?kar etmek? maddesinin de eklenmesiyle, TOKİ sosyal konut üretiminin yanında, özel şirketlerle ortaklıklar kurarak kar amaçlı bir çok projede de etkin olarak yer almaya başlamıştır. Bu projelerde kullanılan yöntem, ?arsa satışı karşılığı gelir paylaşımı? yöntemidir. TOKİ'nin taraf olduğu bu Kamu-özel sektör ortaklıklarının verimliliği, risklerin ve getirilerin özel sektör-TOKİ arasında ne şekilde bölündüğü, kaynak yaratmayı hedeflerken TOKİ'nin asıl görevi olan sosyal konut üretiminin kesintiye uğrayıp uğramadığı tartışma konusudur.

Abstract:
Land development practices were rarely implemented by the private sector up until 1980. After the 90s and 2000?s bids, partial privatizations and the assignment of these models, private companies have gained a more significant role. Even though Public-Private Partnership applications like build-operate-transfer on model started in the 1980?s in Turkey, it could be said that in the field of land/estate development the use of PPP applications heightened in the 2000s. Especially in the 2000?s, with TOKI?s right to access to treasury property with no charge and with the granting of nearly unlimited rights for housing construction and with the addition of ?profit making? in the article, TOKI has formed partnerships with private companies and has included itself as a major actor in many profit orientated land development projects, in addition to its role as the social housing producer. The method TOKI uses in his projects is called as ?income sharing method in return of land sales.? The efficiency of these PPP?s in which TOKI is a contributor, the way in which the risks and the returns divided by the private sector and TOKI, and by trying to find and raise capital whether TOKI abandons its main role as the social housing producer is subject of debate.