İlk dönem Kur'an tasavvuru ve dönüşümü -kimlik ve kitâb ilişkisi bağlamında-
The early Qur'an image and its evolution -in the context of relation between identity and scripture-
Yazar: SELİM TÜRCAN
Danışman: PROF. DR. HALİS ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Din = Religion
Dizin: Araplar = Arabs ; Kimlik = Identity ; Kimlik değişimi = Identity change ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslamiyet = Islam ; İslamiyet = Islam

Özet:
lk dönemde ümmî Arapların zihninde toplumsal kimlikleri ve bu kimligindönüsümü ile Kur'an tasavvurları ve bu tasavvurun dönüsümü arasında yapısal biriliski vardır.Kur'an öncesi dönemde Arapların toplumsal kimlikleri, ümmî Araplar ilekomsuları olan ehli kitap arasındaki karsıtlık üzerinde yapılanmıstır. Kabe merkezîkimlik sembolü idi. Fakat Araplar komsularına özendiler ve onlar gibi bir kitâbasahip olmak istediler. Bu, Kur'an gelinceye dek onların zihninde bir gerilimmeydana getirdi.Kur'an geldiginde yerlesik ümmî kimligin, onun sembolünün ve dereferansının bir kitâb ile degistirilmesine yönelik bir öneri olarak algılandı. Siyasiolarak Kur'an toplumsal bölünmeye sebep oldu. Netice itibariyle zikredilen gerilimartık fiilî hayatta boy gösterdi.Üçüncü kimlik evresinde Araplar Kur'an'ı/yeni kitâb'ı bir kimlik zeminiolarak kabul ettiler. Bununla beraber gerilim Kur'an algılamasında kendinigösterdi. ki gerilim noktasından birincisi özgün kimlikle iliskilidir. Bu (her nekadar yazılıyor olsa da) yeni kitâb için ümmî (yazıyı merkeze almayan), yasayan,uygulamaya dönük bir yapı öngörür. Peygamber Kur'an'ı kendi varlıgı ile hissedilirve korunmus hale getirir. kinci gerilim noktası ise nazım itibariyle muhafazaedilmis bütün bir kitâb öngörür. Bununla beraber birincisi baskın egilimdir ve buevreyi sekillendirmistir.Hz. Peygamber (kimligin ve Kitâb'ın somut zemini) dünyadan ayrılınca,ümmî Müslüman Araplar nazmı standart hale getirilmis bütün bir kitâba ihtiyaçduydular. Kur'an resmî, bütün halde ve lâfzî olarak muhafaza edilmis ve bu yüzdentek geçerli kitâb biçiminde algılanmaya baslayacaktır.

Abstract:
In early Islamic era, in mind of illiterate Arabs, there was a structural relationbetween the social self-image and its evolution and between their Qur?an image and itsevolution.Pre-Qur?anic era, Arab social identity, was constructed on the contradiction thatwas between illiterate Arabs and their neighbours, the people of the scripture. Ka?bah wasthe central symbol. But Arabs were emulating their neighbours and they were desiring toachieve a scripture like them. This caused a big tension in their mind until Qur?an.When the Qur?an came, it was imagined as a suggestion about changing the settledilliterate social identity, its symbol and reference with a scripture. Politically, it caused asocial split. Consequently in this stage, the tension mentioned aroused in actual life.In third identity stage, Arabs preferred the Qur?an/new scripture as base of identity.However, at this time the tension aroused in the Qur?an imagination. One of two tensionpoints is related to the genuine identity. It suggests for the new scripture an (even though itwas being written) illiterate, valid, practical structure. The Prophet made The Qur'an feltand concealed by his self presence. And the second one suggests a literally concealed wholescripture. Nevertheless the former became dominant tendency and formed this stage.When the Prophet (the concrete base of the identity and the scripture) died, illiteratemuslim Arabs needed a literally standardized whole scripture. The Qur?an have become tobe imagined as an officially, wholly and literally concealed, and therefore unique validscripture.