İngiliz oryantalistlerinden Sır Wıllıam Muır'in Hz. Osman dönemi hakkındaki değerlendirmeleri
The evaluations of Sir William Muir, one of the British orientalists, on the period of Osman
Yazar: ALAADDİN GÖÇER
Danışman: PROF. DR. AHMET TURAN YÜKSEL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Halifelik = Caliphate ; Hz. Osman = Hz. Osman ; Oryantalizm = Orientalism ; Tarih = History

Özet:
Hz. Peygamber'in vefatı ile Müslümanların karşı karşıya kaldıkları ilk mesele
"hilafet" meselesidir. Sırasıyla Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali'nin
halifelik yaptıkları döneme Hulefâ-yi Râşidîn dönemi denmektedir. Hz. Ebû Bekir ve
Hz. Ömer'in halifelikleri; İslâm'ın farklı coğrafyalara yayıldığı, sistemini tesis etme
noktasında devletin ilerleme kaydettiği ve umumiyetle İslâm ve Müslümanlar adına
müspet gelişmelerin yaşandığı devirler olmuştur. Hz. Ömer'in ardından halife olarak
biat alan Hz. Osman'ın hilafet devri ise günümüzde dahi menfî tesirleri müşahede
edilen ve pek çok nedenin eşlik ettiği hadiselere tanık olmuştur. Müslüman
müverrihlerin eserlerine erken tarihlerden itibaren konu olan Hz. Osman halifeliği
dönemi, Hristiyan Batı dünyasının uhdesinde çalışmalar yürüten oryantalistler
tarafından da araştırma konusu edilmiştir. Şarkiyatçılığının yanı sıra misyoner
hüviyeti ile de temayüz eden Sir William Muir de bunlardan birisidir. O, İslâm'a dair
pek çok çalışma yapmakla birlikte Hz. Peygamber ve onun halefleri hakkında da
telifatta bulunmuş; bu anlamda Annals of Early Caliphate ve The Caliphate Its Rise,
Decline and Fall adlı eserlerinde Hz. Osman dönemi üzerinde durmuştur. Adı geçen
eserlerinde yazar; ilk dönem İslâm Tarihi kaynaklarından faydalanmak suretiyle Hz.
Osman döneminin tasvîrî anlatımını bazı değerlendirmeler eşliğinde sunmuştur.
Müellifin bunu yaparken ortaya koyduğu akademik ve ilmî tavır ise 19. yüzyılın
baskın şarkiyatçı yaklaşımından izler taşımaktadır. İslâm Tarihi araştırmacısı olarak
biz de Sir William Muir'in "Üçüncü Râşid Halife" hakkındaki nakil ve
değerlendirmelerini ilim dünyasına kazandırmayı ve bunların akademik kritiğini
ortaya koymayı amaçlıyoruz.

Abstract:
The first issue that Muslims faced after the death of the Prophet Muhammad
was the issue of "Caliphate". The period in which Abu Bakr, Omar, Uthman and Ali
became caliphs is called the period of "al-Khulafā' al-Rāshidūn". The caliphates of
Abu Bakr and Omar were periods in which Islam spread to different geographies, the
state made progress in establishing its system, and generally positive developments
were experienced on behalf of Islam and Muslims. On the other hand, the caliphate
of Uthman, who took the oath of allegiance as caliph after Omar, witnessed events
whose negative effects are observed even today and were accompanied by many
reasons. The period of the caliphate of Uthman, which has been the subject of the
works of Muslim historians from early on, has also been the subject of research by
orientalists working under the auspices of the Christian Western world. Sir William
Muir, who distinguished himself as a missionary as well as an orientalist, was one of
them. In addition to his many studies on Islam, he also wrote about the Prophet
Muhammad and his successors; in this sense, in his works Annals of Early Caliphate
and The Caliphate Its Rise, Decline and Fall, he also focused on the period of
Uthman. In the mentioned works, the writer; by making use of early Islamic history
sources, he presented the descriptive narrative of the Uthman period to the reader by
making some evaluations. The author's academic and scholarly attitude in doing so is
in line with the dominant orientalist approach of the 19th century.