Zayıflama diyeti yapan ve yapmayan kadınlarda duygusal iştah, yeme davranışı ve yemeden beklentilerin incelenmesi
Examination of emotional appetite, eating behavior and eating expectancy in women on and off a weight loss diet
Yazar: SÜMEYYE SAVRAN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR GÖBEL
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Ağırlık kaybetme girişimlerinde ve yeme davranışlarının düzenlenmesinde duygusal yeme ve yemeden beklentiler önemli rol oynamaktadır. Bu çalışma, Ankara'da özel bir tıp merkezinin Beslenme ve Diyet Polikliniği'ne başvuran, 25-45 yaş arası, zayıflama diyeti yapan ve yapmayan 264 gönüllü kadın ile duygusal iştah, yeme davranışı ve yemeden beklentileri değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Katılımcıların genel özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, diyet öyküleri, antropometrik ölçümleri ve besin tüketim kayıtları alınmış olup, Duygusal İştah Anketi (DİA), Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) ve Yemeden Bekletiler Ölçeği (T-EEI) kullanılmıştır. Zayıflama diyeti yapan 132 bireyin yaş ortalaması 35,08±6,38 yıl bulunurken, zayıflama diyeti yapmayan 132 bireyin yaş ortalaması ise 35,91±6,27 yıl olarak bulunmuştur. Zayıflama diyeti yapan bireylerin vücut ağırlığı (kg), BKİ (kg/m2), bel çevresi (cm), kalça çevresi (cm), bel/boy oranı, yağ yüzdesi, yağ kütlesi (kg) ve yağsız vücut kütlesi (kg) değerleri, zayıflama diyeti yapmayan bireylere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Zayıflama diyeti yapan bireylerin sıkıntıyı hafifletme, kontrol dışı hissetme, ödül ve zevk verici, olumsuz duygulanımı yönetme, DİA olumsuz, duygusal yeme, kısıtlayıcı yeme, dışsal yeme alt ölçek puanlarının, zayıflama diyeti yapmayan bireylere göre anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir (sırasıyla p<0,007, p<0,001, p<0,004, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001). Zayıflama diyeti yapan bireylerde duygusal yeme puanları ile vücut ağırlığı (kg), kalça çevresi (cm) ve vücut yağ yüzdesi arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (sırasıyla r=0,117, p=0,043; r=0,199, p=0,022; r=0,179, p=0,040). Zayıflama diyeti yapan kadınlar duygu kaynaklı olumsuz yeme davranışları geliştirme açısından risk altındadır. Yemeden olumlu/olumsuz pekiştirme beklentilerinin ve özellikle olumsuz duyguların ağırlık kaybı diyetlerinin başarısı açısından önemsenmesinde yarar vardır.
Anahtar Kelimeler: Duygusal yeme, kısıtlayıcı yeme, yemeden beklentiler, yeme davranışı, zayıflama diyeti

Abstract:
Emotional eating and eating expectations play an important role in weight loss attempts and regulation of eating behaviors. This study was conducted to evaluate emotional appetite, eating behavior and eating expectancy in 264 volunteer women aged 25-45 years, who had been on a weight loss diet and who had not been on a weight loss diet, and who applied to the Nutrition and Diet Polyclinic of a private medical center in Ankara. General characteristics, health information, eating habits, dietary history, anthropometric measurements and food consumption records were obtained, and the Emotional Appetite Questionnaire (EMAQ), the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) and the Eating Expectancies Inventory (EEI) were used. While the average age of 132 individuals who had been on a weight loss diet was found to be 35.08±6.38 years, the average age of 132 individuals and who had not been on a weight loss diet was found to be 35.91±6.27 years. The body weight (kg), BMI (kg/m2), waist circumference (cm), hip circumference (cm), waist/height ratio, fat percentage, fat mass (kg) and lean body mass (kg) values of individuals on a weight loss diet were found to be significantly higher than those of individuals not on a weight loss diet (p<0,001). It was determined that the subscale scores of alleviating distress, feeling out of control, managing rewarding, pleasurable and negative feelings, EMAQ negative, emotional eating, restrictive eating, external eating of individuals who were on a weight loss diet were significantly higher than individuals who were not on a weight loss diet (p<0,007, p<0,001, p<0,004, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, respectively). A positive and statistically significant relationship was found between emotional eating scores and the body weight (kg), hip circumference (cm) and body fat percentage in individuals on a weight loss diet (r=0,117, p=0,043; r=0,199, p=0,022; r=0,179, p=0,040, respectively). Women on weight loss diets are at risk for developing emotionally driven negative eating behaviors. Expectations of positive/negative reinforcement from eating and especially negative emotions should be considered in terms of the success of weight loss diets.
Keywords: Eating behavior, eating expectations, emotional eating, restrictive eating, weight loss diet