İşletme çalışanlarının perspektifinden muhasebe meslek mensuplarının mesleki etik tutumlarının incelenmesi
Researching the professional ethical attitudes of accounting professionals from the perspective of business employees
Yazar: DUYGU CERİT
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AKİF ALTUNAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe ve Finans Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Muhasebe mesleğinde üretilen bilgiler toplumun tüm taraflarını doğrudan etkilediği için, bilgilerin etik kurallar çerçevesinde üretilmesi ve muhasebe hizmetinin etik ilkelere uygun sunulması gerekmektedir. Muhasebe mesleğinde hizmetin kalitesi, finansal verilerin doğru ve güvenilir olmasına bağlı olup, meslek mensuplarının tarafsızlık, gizlilik, dürüstlük, güvenirlik ve sorumluluk gibi mesleki etik kurallara uymasını gerektirir. Bu çerçevede çalışmanın amacı, muhasebe meslek mensuplarının muhasebe bilgisinin üretiminde ve muhasebe hizmetinin sunumunda meslek etiğine uygun hareket edip etmediklerine yönelik işletme çalışanlarının algılarını ve görüşlerini tespit etmektir. Tanımlayıcı türdeki araştırma, etik kurul izni alındıktan sonra, iki bölümden oluşan anket formu ile yüz-yüze veri toplanarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma 25.10.2021- 30.02.2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Anketin ilk bölümünde demografik bilgileri (yaş, cinsiyet, muhasebe eğitimi alma) içeren 12 soruluk anket, ikinci bölümünde ise beş boyut ve 20 ifadeden oluşan mesleki etik tutumlar ile ilgili ölçek yer almıştır. Ölçeğin Cronbach Alpha değeri 0,939 olup, bu çalışmada da 0,970 olarak hesaplanmıştır. Örneklem Isparta Ticaret Odası'na üye şirketlerde çalışan 250 kişiden oluşmuştur. Katılımcıların mesleki etik tutumlar ölçeğinin genelinden ortanın üzerinde (4,80±1,37) puan aldıkları, alt boyutlardan en yüksek (4,95±1,45) mesleki yeterlilik ve özen boyutunda, en düşük ise (4,43±1,66) tarafsızlık boyutunda puan aldıkları bulunmuştur. Bu sonuç işletme çalışanlarının muhasebe meslek mensuplarının etik tutumlarını (tarafsızlıklarını, dürüstlüklerini, mesleki yeterliliklerini ve özenlerini, gizliliğe uymalarını ve profesyonel davranışlarını) yeterli düzeyde algıladıklarını göstermiştir. Muhasebe eğitimi alan katılımcıların muhasebecilerin etik tutumlarına yönelik algıları, muhasebe eğitimi almayanlara göre daha olumlu bulunmuştur. Katılımcıların cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, kurumsal deneyim, çalışma pozisyonu, çalışılan sektör, işletmede muhasebe birimi olma değişkenlerine göre ise algılarında fark saptanmamıştır. Mesleki deneyimi az olan grupların etik tutum alt boyutlarındaki algıları daha olumsuzdur. Sonuç olarak muhasebe meslek mensuplarının etik tutumları ile ilgili işletme çalışanlarının algılarının olumlu yönde olduğu ve bu algıların muhasebe eğitimi alma durumu dışında demografik değişkenlere göre fark göstermediği söylenebilir.

Abstract:
Since the information produced in the accounting profession directly affects all parties in society, it is important that the information is produced within the framework of ethical rules and that the accounting service is presented in accordance with ethical principles. The quality of service in the accounting profession depends on the accuracy and reliability of financial data and requires professionals to comply with professional ethical rules such as impartiality, confidentiality, honesty, reliability, and responsibility. In this context, the study aims to determine the perceptions and opinions of the business staff about whether the members of the accounting profession act in accordance with professional ethics in the production of accounting information and the presentation of accounting services. The descriptive study was conducted after obtaining the permission of the ethics committee, by collecting face-to-face data with a questionnaire consisting of two parts. The study was carried out between 10.25.2021 and 02. 30.2022. In the first part of the questionnaire, a 12-question questionnaire containing demographic information (age, gender, accounting education) was used, and in the second part, a scale about professional ethical attitudes consisting of five dimensions and 20 statements was used. The Cronbach Alpha value of the scale was 0.939, and it was calculated as 0.970 in this study. The sample consisted of 250 people working in member companies of Isparta Chamber of Commerce. The participants scored above the middle (4.80±1.37) in the overall professional ethical attitudes scale, the highest (4.95±1.45) of the sub-dimensions was in the professional competence and care dimension, and the lowest (4.43±1.66). ) were found to score in the dimension of neutrality. This result showed that business staff perceived the ethical attitudes of professional accountants (neutrality, honesty, professional competence and care, compliance with confidentiality, and professional behavior) at a sufficient level. The perceptions of the participants who received an accounting education towards the ethical attitudes of accountants were found to be more positive than those who did not receive an accounting education. There was no difference in the perceptions of the participants according to the variables of gender, age, education level, institutional experience, working position, sector, or being an accounting unit in the business. The perceptions of the sub-dimensions of ethical attitude are more negative for the groups with less professional experience. As a result, it can be said that the perceptions of the business staff regarding the ethical attitudes of the accounting professionals are positive and these perceptions do not differ according to the demographic variables except for the case of receiving accounting education.