Sağlık çalışanlarında tükenmişlik düzeyi ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
Examination of the level of burnout in healthcare professionals and its affecting factors
Yazar: LÜTFİYE GÜR ELEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve amaç: Tükenmişlik sendromu insan odaklı mesleklerde görülmekte ve sağlık çalışanları, tükenmişliği en çok yaşayan meslek grupları arasında yer almaktadır. Çalışmamız sağlık çalışanlarında tükenmişlik düzeyi ve etkileyen faktörlerin yaşam kalitesi üzerine etkisini incelemeyi amaçlamıştır.
Materyal ve Metod: Çalışma kesitsel tipte tasarlanmış olup Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde çalışan 225 sağlık çalışanı çalışmaya alınmıştır. Katılımcılara sosyodemografik veri formu ile birlikte Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ), Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 24.0'da yapılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %53,8'i kadın, %64'ü evli olup %50,2'si 31-45 yaş aralığındaydı. Katılımcıların %18,7'si nöbet usulü çalışmakta olup %60'ı mesleği isteyerek seçtiğini , %72,9'u şiddete maruz kaldığını bildirmiştir. Katılımcıların MTÖ alt ölçeklerine ilişkin ortalama puanları; duygusal tükenme 20,49±0,54, duyarsızlaşma 7,20±0,29 ve kişisel başarı eksikliği 13,01±0,38 olarak saptanmıştır. ÇİYKÖ'nün alt boyutlarının puan ortalaması ise mesleki tatmin 27,18±0,70 tükenmişlik 21,48±0,43, eş duyum yorgunluğu 16,98±0,58 olarak hesaplanmıştır. Cinsiyet, meslek grupları, kronik hastalık, mesleği isteyerek seçme, hasta ve/veya yakınlarıyla sorun yaşama, meslektaşlarla sorun yaşama, alkol kullanımı ve ekonomik durum ile ÇİYKÖ alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). Medeni durum, meslek grupları, mesleği isteyerek seçme, haftalık çalışma süresi, çalışma düzeni, şiddete maruz kalma, hasta ve/veya hasta yakınlarıyla sorun yaşama, meslektaşlarla sorun yaşama, alkol kullanımı ve ekonomik durum ile MTÖ alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Araştırmamız sonucunda bekâr sağlık çalışanlarında, vardiyalı çalışanlarda, haftalık çalışma saati uzun olanlarda, çalışırken şiddete maruz kalanlarda, hasta ve/veya hasta yakınları ile sık sorun yaşayanlarda tükenmişliğin daha fazla yaşandığı ve yaşam kalitesinde düşüşe neden olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Sağlık çalışanları, tükenmişlik sendromu, Maslach tükenmişlik, çalışanlar için yaşam kalitesi.

Abstract:
Introduction and Purpose: Burnout syndrome is seen in people-oriented professions, and healthcare workers are among the professional groups that experience burnout the most. Our study aimed to examine the level of burnout in healthcare professionals and the impact of affecting factors on quality of life.
Materials and Methods: The study was designed as a cross-sectional type and 225 healthcare professionals working at Dicle University Faculty of Medicine Hospital were included in the study. The Maslach Burnout Scale (MTÖ) and the Quality of Life Scale for Employees were administered to the participants along with the sociodemographic data form. Statistical analysis of the data was done in SPSS 24.0. Results: 53.8% of the participants were women, 64% were married and 50.2% were between the ages of 31-45. 18.7% of the participants work on shift basis, 60% reported that they chose the profession willingly, and 72.9% reported that they were exposed to violence. Participants' average scores on MBI subscales; emotional exhaustion was found to be 20.49±0.54, depersonalization was 7.20±0.29, and lack of personal accomplishment was 13.01±0.38. The mean score of the sub-dimensions of PedsQL was calculated as occupational satisfaction 27.18±0.70, burnout 21.48±0.43, and sensory fatigue 16.98±0.58. Statistically significant differences were found between gender, occupational groups, chronic disease, choosing a profession willingly, having problems with patients and/or relatives, having problems with colleagues, alcohol use and economic status and PedsQL sub-dimensions (p<0,05). Marital status, professional groups, choosing the profession willingly, weekly working hours, working order, exposure to violence, having problems with patients and/or relatives of patients, having problems with colleagues, a statistically significant difference was found between alcohol use and economic status and MBI sub-dimensions (p<0,05).
Conclusion and Recommendations: As a result of our research, single healthcare workers, shift workers, those with long weekly working hours, Those who are exposed to violence while working, those who have frequent problems with patients and/or their relatives It has been observed that burnout is experienced more frequently and causes a decrease in quality of life.
Keywords: Health workers, burnout syndrome, Maslach burnout, quality of life for employees.