Çiviyazılı Hitit belgelerinde zaman algısı ve anlamlandırması
Time and time perception in hittites according to Hittite cuneiform texts
Yazar: ALİ OSMAN TİRO
Danışman: PROF. DR. LEYLA MURAT KARAKURT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı / Hititoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures

Özet:
Zaman gibi insan ve toplum hayatını direkt olarak etkileyen ve hala daha üzerine bilimin hemen hemen her alanında üzerinde çalışmaların devam ettiği bir doğa fenomenine dair Hitit insanının, merkezi idare yapısının, işleyişi kendi zaman algılarına göre nasıl şekillendirmeye çalıştıkları, çalışmanın ortaya koymaya hedeflediği noktalardan biridir. 
Hititlerin yaşadığı M.Ö. 2. Binin ikinci yarısında, Anadolu'da kurdukları merkezi devlet sistemi bünyesinde, diğer arkeolojik malzemelerin bayram törenleri, ritüeller, annaller, fal metinleri, mektuplar gibi pek çok kategoride yazılı metin ve bırakmışlardır. Bu metin türleri bünyesinde, çalışmanın konusu bağlamında yer alan gün, ay yıl gibi çeşitli zaman kavramlarına dair geçen ifadeler, tanımlar özellikle zaman algısı ve bunun ne şekilde anlamlandırıldığı noktasında incelenmiş, değerlendirilmiş ve her metin türünden örneklerle anlaşılmaya ve anlatılmaya çalışılmıştır. 
Özellikle gün kavramı ve günün bölümleri gibi dar zaman aralıkları ile metinlerde geçen mevsimler, bunlarla bağlantılı bayramlar ve yıl kavramı noktasında, çıkarım yapılmasına imkân veren seçme metin yerleri incelenmiş ve ilgili zaman kavramlarının metin içeriği bağlamında değerlendirilmesi yapılmıştır. Özellikle çeşitli alt başlıklarda Hitit metinlerinden örnekler verilerek Hititerin gün (šiṷatt-), gece (išpant-), hafta, ay, (ITU) yıl (ṷitt-) kavramları tartışılmış ve metin yerleri ile bu kavramlar açıklanmıştır.

Abstract:
One of the points that the study aims to reveal is how the Hittite people tried to shape the central administrative structure and functioning of the Hittite people according to their own perception of time regarding a natural phenomenon such as time, which directly affects human and social life and is still being studied in almost every field of science. 
In the second half of the 2nd millennium BC, the Hittites left written texts in many categories such as festivals, rituals, annals, fortune texts, letters and other archaeological materials within the centralized state system they established in Anatolia. Within these text types, the expressions and definitions of various time concepts such as day, month and year, which are within the context of the subject of the study, have been analyzed, evaluated and tried to be understood and explained with examples from each text type. 
Selected textual passages that allow inferences to be made, especially in terms of narrow time intervals such as the concept of day and parts of the day, seasons, related holidays and the concept of year, have been analyzed and the related time concepts have been evaluated in the context of textual content. In particular, the Hittite concepts of day (šiṷatt-), night (išpant-), week, month, (ITU) year (ṷitt-) are discussed by giving examples from Hittite texts under various subheadings, and these concepts are explained with textual locations.