Ortaokul 5. sınıf fen bilimleri ders kitabında ve eba derste yer alan etkinliklerin yeni öğretim programı kapsamında incelenerek alternatif etkinlik geliştirilmesi
Examining activities in the secondary school 5th grade science textbook and the ein lesson within the scope of the new curriculum and developing an alternative activity
Yazar: YONCA TOLAN SÜRBAHANLI
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT ŞİMŞEK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 2017 yılından itibaren uygulamaya konan yeni Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'na göre hazırlanmış 5. sınıf ders kitabında ve Eğitim Bilişim Ağı'nda (EBA) yer alan etkinlikler ile öğretim programı arasındaki uyumu araştırmak ve bu etkinliklere alternatif olarak öğrenme-öğretme sürecinde uygulanabilecek bir eğitsel oyun etkinliği geliştirmek, geliştirilen "tuz buz oyunu" etkinliğinin öğrencilerin Fen Bilimleri dersi akademik başarıları ve fene yönelik tutumları üzerine etkisini belirlemektir. Bu amaçla, ilk olarak ortaokul 5. sınıf Fen Bilimleri ders kitabında ve EBA derste yer alan etkinlikler öğretim programı kapsamında incelenmiş, ardından öğretmenlerin herhangi bir materyale gerek duymadan farklı konularda uygulayabilecekleri alıştırma amaçlı bir eğitsel oyun etkinliği geliştirilmiştir. Çalışmada karma araştırma yaklaşımlarından biri olan gömülü desen kullanılmıştır. Bu çalışma iki kısımdan meydana gelmiş olup birinci kısımda, ortaokul 5. sınıf Fen Bilimleri ders kitabı ile EBA ders içeriğinde yer alan tüm etkinliklerin herbiri öğretim programı unsurları çerçevesinde oluşturulan problemlere göre doküman incelemesiyle betimsel olarak analiz edilmiştir. İkinci kısımda, öntest-sontest kontrol gruplu deneysel model kullanılmıştır. Çalışma grubunu ise Erzurum ilindeki bir ortaokulda amaca uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma, rastgele belirlenen biri deney diğeri kontrol grubu olmak üzere toplam 36 öğrenciden oluşan iki şubede yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak ön bilgi testi, iki konuya ait akademik başarı testleri ve Fen Bilimleri dersine yönelik tutum ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın birinci kısmından elde edilen bulgulara dayalı olarak öğretim programındaki 5. sınıf kazanımlarının çoğunluğuna ait ders kitabında ve EBA derste etkinlik bulunduğu, bu etkinliklerin kazanımlara, içeriğe ve sınıf düzeyine uygun olduğu ve kazanım sıralamasının genel olarak gözetildiği belirlenmiştir. Buna göre 5. sınıf Fen Bilimleri ders kitabında ve EBA derste yer alan etkinliklerin kazanımlar yönünden programa uygunluk gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ders kitabında yer alan etkinlikler tek tek incelendiğinde; araştırma-sorgulama temelli öğrenme anlayışıyla uyuşmayan bazı noktalar olduğu, kitabın bütünü değerlendirildiğinde ise etkinliklerin öğretim programının öngördüğü yenilikleri ve temel unsurlarını genel olarak yansıttığı ortaya çıkmıştır. EBA derste ise araştırma-sorgulama temelli öğrenme anlayışıyla uyum gösteren simülasyonların kullanıldığı, yapay deney ortamlarının yaratıldığı, öğrenciyi aktif kılan interaktif etkinliklerin yer aldığı fakat etkinliklerin yarısından çoğunun sunuş yoluyla öğrenme stratejisine dayalı "konu anlatımı" videolardan oluştuğu tespit edilmiştir. Buna göre EBA ders içeriği bütün olarak değerlendirildiğinde; etkinliklerin, öğretim programının öngördüğü yenilikleri ve programın temel aldığı yaklaşımı genel olarak yansıtmadığı ortaya çıkmıştır. Çalışmanın ikinci kısmından elde edilen sonuçlara göre alıştırma amaçlı "tuz buz oyunu" etkinliğinin öğrencilerin akademik başarılarını ve Fen Bilimleri dersine yönelik tutumlarını artırdığı belirlenmiştir.

Abstract:
The objective of this study is to investigate the adaptation between activities in the 5th grade textbook prepared according to the new Science Lesson Curriculum that has been applied as from 2017 and in the Education Informatics Network (EIN) and the curriculum, develop an educational game activity to be applied in the learning-teaching process as an alternative to these activities and determine the effect of "salt ice game" activity on the academic achievement of students in Science lesson and their attitudes toward science. For that purpose, activities in the Secondary School 5th grade Science textbook and the EIN lesson were primarily examined within the scope of the curriculum and then an educational game activity was developed for teachers to apply as an exercise in different subjects without using any materials. The study was carried out using embedded design, which is among mixed research approaches. The study comprised of two sections; in the first section, each of activities in the Secondary School 5th Grade Science textbook and in the EIN lesson content was analyzed descriptively with document review according to the problems that were formed within the frame of curriculum elements. In the second section, an experimental model with pretest-posttest control group was used. Study group, on the other hand, consisted of 5th grade students who were selected from a secondary school in the province of Erzurum with purposeful sampling method. The study was conducted in two classes consisting of a total of 36 students; one experimental and the other control group which were determined randomly. The data were collected using preliminary knowledge test, academic achievement tests of two subjects and an attitude scale for Science lesson. According to the findings acquired from the first section of the study; it was determined that the textbook and the EIN lesson included activities about majority of 5th grade acquisitions in the curriculum, these activities were appropriate for acquisitions, content and grades, and the order of acquisitions was pursued in general. Accordingly, it was concluded that activities in the 5th grade Science textbook and the EIN lesson were appropriate for the curriculum in terms of acquisitions. In addition, examining activities in the textbook one by one; it was determined that there were some incompatible points regarding the sense of learning based on research-inquiry; on the other hand, assessing the whole book, it was revealed that activities reflected innovations projected by the curriculum and its basic elements in general. In the EIN lesson, it was observed that artificial experiment environments using simulations that were compatible with the sense of learning based on research-inquiry were created, interactive activities making the students active were included, but more than half of activities consisted of "lecturing" videos based on a learning strategy using presentation. Accordingly, assessing the EIN lesson content as a whole, it was revealed that activities did not reflect innovations projected by the curriculum and its basic approach in general. According to the findings acquired from the second section of the study, it was determined that "salt ice game" activity aimed at exercise increased the academic achievement of students and their attitudes toward Science lesson.