Hatay ili nar bahçelerinde portakal güvesi, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepıdoptera: Pyralıdae)'nin yayılışı, popülasyon yoğunluğu ve zarar oranının belirlenmesi
Determination of distribution, population density and damage rates of the honeydew moth, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepidoptera: Pyralidae), on pomegranate orchards in Hatay province
Yazar: MUSTAFA SÜRMELİ
Danışman: DOÇ. DR. NİHAT DEMİREL
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Portakal güvesi, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepidoptera: Pyralidae), ülkemizde narın önemli bir zararlısıdır. Çalışmada portakal güvesi, C. gnidiella'nin yayılışı, popülasyon yoğunluğu ve zarar oranı Hatay ilinde bulunan nar bahçelerinde portakal güvesinin feromonu [(Z)-11-hexadecenal (Z11–16: Ald), (E)-11-hexadecenal (E11–16: Ald), (Z)-13-octadecenal (Z13–18: Ald), (E)-13-octadecenal (E13–18: Ald)]  ve Econex delta tipi tuzaklar kullanılarak belirlenmiştir. 
Çalışma 27 Mayıs-23 Aralık 2012 tarihleri arasında yedi, 5 Mayıs-8 Aralık 2013 tarihleri arasında dört farklı Hicaz çeşidi bulunan nar bahçelerinde yapılmıştır. Feromon tuzakları haftalık olarak kontrol edilmiş ve yakalanan erginler sayılmış ve temizlenmiştir. Tuzaklardaki feromon dispenserleri her 40 günde bir yenileri ile değiştirilmiştir. Hasat zamanı, feromon tuzağının asılı olduğu nar ağaçı haricinde rastgele seçilmiş 100 meyve kontrol edilerek her bahçe için zararlı meyve oranı belirlenmiştir. 
 Çalışmanın yürütüldüğü bütün nar bahçelerinde portakal güvesi ergini yakalanmıştır. Portakal güvesinin popülasyon yoğunluğu her bahçede önemli derecede farklılık göstermiştir. Birinci yıl için, en yüksek sayıda portakla güvesi ergini ekim ayında yakalanmış, bunu eylül, ağustos, temmuz, haziran, kasım ve aralık ayları takip etmiştir. İkinci yıl için, en yüksek sayıda portakla güvesi ergini eylül ayında yakalanmış, bunu ekim, ağustos, temmuz, kasım, haziran, aralık ve mayıs ayları takip etmiştir.  Çalışmada zarar oranları 2012 için % 4,5-9,5 ve 2013 için % 6,75-12,25 olarak gözlenmiştir. 
Sonuçlara göre portakal güvesi Hatay ili nar bahçelerinde 4 döl verdiği tespit edilmiştir. Portakal güvesinin kontrolü için enteğre mücadele programının geliştirilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.

Abstract:
The Honeydew Moth, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepidoptera: Pyralidae), is one of the most important pest of pomegranate in Turkey. This study was conducted to determine the distribution, population density and damage rate of Honeydew Moth on pomegranate orchards in Hatay province using pheremone ((Z)-11-hexadecenal (Z11-16: Ald), (e)-11-hexadecenal (E11-16: Ald), (Z) -13 - octadecenal (Z13-18: Ald), and (E)-13-octadecenal (E13-18: Ald)) (duration 40 days) in Econex Delta traps. 
The study was carried out in seven different pomegranate orchards between 27 May and 23 December 2012 and in four different orchards between 5 May and 8 December 2013. All of the orchards were composed of 'Hicaz' variety. Pheromone traps were checked weekly and captured adults were counted and cleaned. Pheromone dispensers in the delta traps were replaced with new ones in every 40 days. During the harvest time, except for the ones from pheromone trap hanging tree, 100 pomegranate fruits were randomly selected to evaluate the number of the damaged fruits in each pomegranate orchard. 
The Honeydew Moth was caught in all of the pomegranate orchards. The population density of Honeydew Moth was significantly different in each of the sampled pomegranate orchards. For the first year, the highest number of the Honeydew Moth adults caught was in October, following in September, August, July, June, November and December. In the second year, the highest number caught  was in September, following in October, August, July, November, June, December and May.  The damage rates observed were ranged from 4.5% to 9.5 % in 2012 and 6.75% to 12.25% in 2013.
 According to the results, the Honeydew Moth had 4 generations in Hatay pomegranate orchards. An IPM program should be developed to control the pest.