Çocuk polikliniklerinde antinükleer antikor (ANA) tetkik edilen hastaların retrospektif incelenmesi
The retrospective analysis of the patients WHO were applied antinuclear antibody test in pediatric outpatient clinics
Yazar: SÜMEYYE ÇELİKER
Danışman: PROF. DR. İSMAİL İŞLEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antikorlar-antinükleer = Antibodies-antinuclear ; Gliadin = Gliadin ; Poliklinikler-hastane = Outpatient clinics-hospital ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tiroglobülin = Thyroglobulin ; Transglutaminaz = Transglutaminase ; Çocuklar = Children

Özet:
AMAÇ: Antinükleer antikorlar (ANA) vücudumuzdaki hücresel antijenleri ve özellikle hücre nükleusunu hedef alan otoantikorlardır. Çeşitli otoimmun hastalıklar, özellikle sistemik lupus eritematozis (SLE) ile birlikte görülmektedir. Ancak enfeksiyon hastalıkları, malignensiler ve sağlıklı bireylerde de görülebilmektedir. Antinükleer antikorların artmış titredeki pozitiflikleri (>1/160) ile otoimmün hastalıklar arasındaki ilişki daha belirgindir.
Bu çalışma hekimlerinin romatolojik hastalık düşündükleri hastalardan en sık istedikleri tetkiklerden biri olan ANA'nın pediatrik popülasyonda hangi şikayetlerle başvuruda istendiği, hangi öntanılarla istendiği ve hangi sıklıkta pozitif bulunduğu üzerine yapılmış ilk çalışmadır. 
Bu çalışmada Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne 2016-2018 yılları arasında ayaktan başvuran hastalardan, ANA testi istenen hastaların; başvuru nedeni, muayene bulguları, öntanıları/tanıları incelenerek ANA pozitifliğinin sıklığının, titrelerinin, boyanma paternlerinin varsa ilişkilendirilebilecek başka labaratuvar parametrelerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlandı.
HASTALAR VE YÖNTEM: Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne 2016-2018 yılları arasında ayaktan başvuran hastalardan, ANA testi istenen ve yeterli dosya bilgilerine ulaşılabilen 4550 hasta ve bu hastalardan immun florasan boyama ile ANA pozitifliği saptanan 1401 hastanın verileri randomizasyon yapılmadan retrospektif olarak incelendi.
BULGULAR: Hastaların 2441'i (%53,6'sı) kız 2109'ü (%46,4'ü) erkek idi. Hastaların yaşları 2 ay ile 18 yaş arasında olup, ortalaması 124 ± 52 (median 121) ay idi. Hastaların %22,3'ünün (n:1018) ANA istenen başvurusu öncesinde romatolojik bir hastalık tanısı vardı, %77,6'sı (n:3532) ise romatolojik hastalık tanısı almamışlardı.
ANA bakılan 4550 hastadan 3149 hastanın ANA'sı <1/80 titrede ve negatif, 1401 hastanın ise >1/80 ve pozitif idi. Hastaların %14,3'ünde (n:651) yüksek titrede ANA pozitifliği saptandı. ANA boyanma paternlerinin dağılımı değerlendirildiğinde, tüm gruplarda %42,9 (n:602) ile en yüksek oranda granüler patern ardından sırasıyla %24,9 (n:349) ile DFS-70 benzeri boyanma paterni ve %15,5 (n:218) ile homojen boyanma paterninin izlediği görüldü. Granüler boyanma paterni romatizmal hastalık tanısı olmayan hasta grubunda %46 (n:456), DFS-70 benzeri boyanma %26,2 (n:278) oranlarında saptandı. Her iki boyanma paterninin, romatizmal hastalıklarda anlamlı seviyede düşüktü. (p<0,001) Homojen boyanma paterni ise romatizmal hastalık tanılı grup lehine istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. (p<0,001). Romatizmal hastalık tanılı grupta ANA titrelerinin anlamlı olarak yüksek olduğu saptandı.  (p<0,002) ANA pozitifliği saptanan hastaların, ANA tetkik edilen vizitteki ESH, serum amiloid a, fibrinojen ve ferritin değerleri incelendi. ANA ve ESH arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki bulunamadı. Ancak ANA titrelerinin yükselmesi ile ESH'nın anlamlı bir farkla artışı görüldü. (p:0,014) ANA tetkik edilen 409 hastadan anti tiroid peroksidaz antikoru (anti-TPO) ve 334 hastadan anti tiroid globulin antikor (anti-TG) bakılmış olduğu görüldü. Her iki otoantikor ile ANA istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki içinde bulundu. (p:0,024, 0,007). En sık ANA testi istenen semptom/bulgunun, artrit ve artralji (n:1275), romatolojik hastalığın ise juvenil idiopatik artrit (n:335) olduğu görüldü. ANA'nın en sık SLE (%83), Sistemik bağ dokusu hastalıkları (Skleroderma, Sjögren, Dermatomiyozit, Sarkoidoz) (%57), Raynauld fenomeni (%54) hastalıklarında ve artrit ve sakroileit (%35) semptomu ile tetkik edildiğinde pozitif saptanmış olduğu görüldü.
ANAHTAR KELIMELER; ANA (antinükleer antikor), pediatrik popülasyon, boyanma paterni, DFS-70, ESH, anti-TPO, anti-TG, anti-TTG, anti-gliadin

Abstract:
OBJECTIVE: Antinuclear antibodies (ANA) are autoantibodies that target cellular antigens and especially the cell nucleus in the organism. Various autoimmune diseases especially systemic lupus erythematosus (SLE) associated with these autoantibodies. However, they can also be seen in infectious diseases, malignancies and healthy individuals. The relationship between increased titres of antinuclear antibodies (> 1/160) and autoimmune diseases is more pronounced.
This is the first study on the the pediatric population whom are applied the ANA test which is one of the most frequently applied test by physicians at the time on the suspicion of rheumatological diseases and eveluate on the basis of which signs, symptoms, initial or definite diagnosis they tested it.
In this study, outpatients who were admitted to Umraniye Education and Research Hospital Pediatric Clinic between 2016-2018 were included to retrospectively evaluate the frequency, positivity and staining patterns of ANA positivity, and if there were any other laboratory parameters.
PATIENTS AND METHODS: A total of 4550 patients who were outpatients that admitted to Umraniye Education and Research Hospital Pediatric Clinic between  January 2016 and January 2018 and among them whose adequate file information were able to obtained were included. Data of 1401 patients who were ANA positivity was detected by immunofluorescent staining is collected and evaluated retrospectively without randomization.
RESULTS: Of the patients, 2441 (53,6%) were female and 2109 (46,4%) were male. The age of the patients was varying between 2 months and 18 years and the mean age was 124 ± 52 (median 121) months. 22,3% (n: 1018) of the patients had a diagnosis of rheumatologic disease prior to the ANA tested while 77,6% (n: 3532) were not diagnosed with rheumatologic disease. The ANA test result of 3149 (69,2%) patients was <1/80 titer and negative againist 1401 (30,8%) patients, it was >1/80 titer and positive. High titer ANA positivity was found in 14,3% (n:651) of the patients. Analysis of the distribution of ANA staining patterns the most frequent ANA staining pattern was granular 42,9% (n:602) followed by DFS-70-like staining pattern with the rate of 24,9% (n:349) and homogenous staining pattern of 15,5% (n:218). The granular staining pattern was 46% (n:456) in patients without rheumatic disease and DFS-70 like staining was 26,2% (n:278) in those. Both staining patterns were significantly lower in rheumatic diseases. (p<0,001) The homogenous staining pattern was found to be statistically significant in favor of the group with rheumatic disease. (p<0,001). ANA titers were significantly higher in the rheumatic disease group. (p<0,002). ESR, serum amyloid a, fibrinogen and ferritin values of the patients who were test to ANA simultaneously were examined. There was no statistically significant relationship between ANA and ESR. However, with the increase in ANA titers, ESH increased significantly. (p:0,014). Among the ANA tested patients 409 one had anti-thyroid peroxidase antibody (anti-TPO) and 334 one had anti-thyroid globulin antibody (anti-TG) anytime. ANA was found to have a statistically significant relationship with both autoantibodies. (p: 0,024, 0,007) The most commonly ANA tested symptom and sign was observed to be arthritis and arthralgia (n:1275), and rheumatic disease was juvenile idiopathic arthritis (n:335). And ANA positivity was most commonly seen at the diagnosis of SLE (83%), Systemic connective tissue diseases (Scleroderma, Sjögren disease, dermatomyositis, sarcoidosis) (57%), Raynauld phenomenon (54%), and arthritis and sacroileitis (35%). 

KEY WORDS: ANA (antinuclear antibody), pediatric population, staining pattern, DFS-70, ESR, anti-TPO, anti-TG, anti-TTG, anti-gliadin