Sanayi işletmelerinde iç denetim ve kurumsal risk yönetiminin etkileşimi
Interaction of internal audit and corporate risk management in industrial enterprises
Yazar: AHMET OĞUZ KOBAN
Danışman: PROF. DR. HASAN TÜREDİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Endüstri işletmeleri = Industry businesses ; Kurumsal risk yönetimi = Enterprise risk management ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit ; İşletme denetimi = Business control ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İç denetim ve kurumsal risk yönetimi sürekli gelişen ve karşılıklı olarak birbirleriyle
etkileşim içinde bulunan işletme yönetimi kavramlarıdır. İç denetim faaliyetlerinde
giderek daha fazla risk odaklı bir yaklaşım benimsenmektedir. Bu yaklaşım da
risklerin tanınması, değerlendirilmesi, önceliklendirilmesi ve yönetilmesini
gerektirmektedir ve ancak kurumsal risk yönetimi anlayışının benimsenip
uygulanmasıyla sağlanabilir. Bu nedenle günümüzde kurumsal risk yönetiminin
bulguları iç denetim planının başvuru noktasını oluştururken, kurumsal risk yönetimi
faaliyetleri de ancak iç denetim biriminin önderliğinde gelişebilmektedir. Başka bir
anlatımla iç denetim birimi, işletmede kurumsal risk yönetimi faaliyetlerinin temel
esasını oluşturan, bu faaliyetlerin gelişimini destekleyen öncü birim
konumundayken, kurumsal risk yönetimi birimi belirli bir yetkinlik seviyesine
geldiğinde de bu birimin çalışmalarından en fazla yararlanan birimlerin başında yine
iç denetim gelmektedir.
Ülkemizde sınai üretim, gerek ham madde, gerekse enerji kaynakları yönünden
önemli düzeyde ithal ürünlere bağımlıdır. Bu durum, ülkenin cari açığı üzerinde
baskı oluşturmakta ve ihracatın ithalatı karşılama oranını artırma gereğini ortaya
koymaktadır. Ülkemizde iktisadi gelişimin sürdürülebilir olması ve 2023 yılında
dünyanın en büyük on gelişmiş ülkesi arasına girme hedefine erişebilmesi, katma
değeri yüksek ürünlerin üretilip gerek iç pazara, gerekse dış pazarlara sunulmasıyla
mümkündür. Dolayısıyla ülkemizde sanayi işkolunun gelişimi, iktisaden büyümesi
ve Türk Lirası'nın istikrarı açısından bir ön koşuldur. Sanayi işkolunun sürdürülebilir
şekilde ve uzun vadeli olarak gelişiminin sağlanması da işletmelerin kurumsal olarak
yönetilmesiyle mümkündür. Kurumsallığın temelinde bağımsız üyelerle
desteklenmiş yetkin üyelerden oluşan etkin yönetim kurullarının işletme faaliyetini
gözetip denetlemesi ve yönlendirmesi bulunmaktadır. Bu da ancak yönetim kurulu
adına güvence ve danışmanlık faaliyetlerini yürüten etkin bir iç denetim faaliyetinin
bulunmasıyla mümkündür. İç denetimin ana faaliyet alanları; iç kontrol, kurumsal
risk yönetimi ve kurumsal yönetiminin denetlenmesidir. İşletmelerin sürekliliğinin ve
istikrarlı gelişiminin sağlanmasında büyük önem taşıyan kurumsal risk yönetiminin
bir işletmede gelişebilmesi için iç denetim faaliyeti önemli role sahiptir. Bilimsel
kaynaklarda gerek iç denetimin, gerekse kurumsal risk yönetiminin işletmelerdeki
yetkinlik düzeyine yönelik çalışmalar olmakla beraber, iç denetimin sanayi işkolunda
kurumsal risk yönetiminin gelişimine katkısını irdeleyen araştırmalar sınırlıdır. Bu
çalışmada, Türkiye'de sanayi işletmelerinde iç denetim ve kurumsal risk yönetimi
faaliyetlerinin karşılıklı etkileşiminin ne düzeyde olduğu ve bu birimlerin yetkinlik
seviyelerini belirleyen değişkenlerin neler olduğu araştırılmıştır.

Abstract:
Internal audit and corporate risk management are the management concepts that are
being developed with interaction between each other. Risk based audit approach
dominates the todays internal audit applications. Understanding the nature of risks,
analyzing, prioritizing and managing them properly are some of the prerequisites of
this approach. This can only be achieved by adopting the corporate risk management
concept in the organization. Due to this fact, output of the corporate risk management
activities is the main input of the internal audit plan. On the other hand, corporate
risk management capabilities can only be developed in an organization by the
support of the internal audit function. In other words, on one side internal audit is the
function that supports the start-up of the corporate risk management applications in
an organization, and on the other side internal audit is the main function that benefits
from the outputs of corporate risk management.
Turkish economy is heavily dependent on the import of energy resources as well as
the raw materials used in the production of goods. This fact leads to the deficits in
the current accounts of the country resulting the need to increase the ratio of exports
over imports. The ability of the country's economy to produce and sell high value
added goods in both domestic and export markets is a critical factor to achieve
sustainable economical growth and reaching the goal of Turkey for year 2023 which
is positioning in the top ten economies of the world. Therefore it is imperative for
Turkish economy to develop the industry sector to reach satisfactory economical
growth and to have stabilization in the Turkish Lira. Applying the corporate
governance rules by the industrial corporations is one of the key success factors to
achieve sustainable long-term growth of the industry sector. Corporate governance is
dependent on having effective board of directors and their oversight, audit and
directing of the entity's activities. This is only possible by having an effective and
objective internal audit function. The main areas of interest of internal audit are
internal controls, corporate risk management and corporate governance. Hence,
internal audit function has a critical role that the corporate risk management to
develop in a company. Although there are some studies to examine the competence
level of internal audit function or corporate risk management function of the
companies, there are very limited studies to reveal the role of the internal audit to
develop the corporate risk management in the industrial companies of Turkey. The
aim of this study is to determine the role of internal audit function in developing the
corporate risk management activities in the industrial companies of Turkey.