Fotogrametrik yöntemlerin arkeolojide kullanımı: Erzurum Pulur höyük kazısı örneği
Use of photogrammetric methods in archaeology: Erzurum Pulur mound excavation example
Yazar: REVŞAN FIRAT YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. RABİA AKARSU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Mimarlık fotogrametrisi = Architectural photogrametry ; Nesne modelleme = Object modelling ; Pulur Höyük = Pulur Höyük ; Yakın resim fotogrametri yöntemi = Close range photogrammetry method

Özet:
Teknolojik gelişmeler bilimsel birçok alanda yeni yöntemlerin kullanılmasını
zorunlu hale getirmiştir. Arkeoloji de bu teknolojik yeniliklerden her geçen gün biraz
daha fazla nasiplenen bilim dallarından biridir. Günümüzde Arkeolojik kazılar, kurtarma
kazıları, yüzey araştırmaları, kültür varlıklarının tespiti ve envanter kayıtlarının
oluşturulması, eser tanımlama, eser bütünleme ve teknik çizim çalışmaları, müzecilik ve
restorasyon çalışmaları gibi birçok alanda artık fotogrametrik modelleme yöntemleri
kullanılmaktadır. Bu yöntem, gelişen bilgisayar ve İHA teknolojileri ile birlikte artık
alanında uzman olmayanlar tarafından bile kullanılmaktadır. Yapmış olduğumuz tez
çalışmasında dijital fotogrametrik modelleme yöntemlerinin Arkeoloji de kullanımı
hakkında bilgiler verilerek, Erzurum Aziziye İlçesi, Ömertepe Mahallesi, Pulur Höyük'te
yürütülen kazı alanında bu yöntem ile elde edilen veriler detaylı olarak ortaya
konulmuştur.
Yapmış olduğumuz bu çalışma da İHA, standart dijital fotoğraf makinası ve
bilgisayar destekli yazılım programları kullanılarak Pulur Höyük ve kazı alanına ait
ortofotolar, dem haritaları, teknik çizimleri, kazı açmalarına ait üç boyutlu modellemeler,
modelleme sonrası eser bütünleme çalışmaları, in situ durumdaki nesnelerin
modellemeleri yapılarak elde edilen verilerin ne şekilde kullanılacağı konusunda
örneklerle değerlendirmelerde bulunulmuştur. Böylece daha doğru, düşük maliyetli ve
hızlı sonuçlar üreten bir yöntem olan Dijital Fotogrametrik Modelleme Yöntemi'nin
Arkeoloji' de kullanımının önemi örneklerle ortaya konulmuştur.

Abstract:
Technological developments have necessitated the use of new methods in many
scientific fields. Archaeology is also one of the branches of science that is benefiting from
these technological innovations more and more every day. Nowadays, photogrmateric
modeling methods are used in many fields such as archaeological excavations, rescue
excavations, surveys, identification of cultures and creation of inventory records, artifact
identification, artifact integration and technical drawing studies, museology and
restoration studies. This method is now used even by non-specialists in the field with the
developing computer and UAV technologies. In our thesis study, information about the
use of digital photogrammetric modeling methods in Archaeology was given and the data
obtained with this method in the excavation area carried out in Erzurum Aziziye District,
Ömertepe Neighborhood, Pulur Mound were presented in detail.
In this study, orthophotos, dem maps, technical drawings, three-dimensional
modeling of excavation areas, artifact integration studies after modeling, modeling of in
situ objects, orthophotos of Pulur Mound and excavation area, dem maps, technical
drawings, three-dimensional modeling of excavation trenches, artifact integration studies
after modeling, and modeling of in situ objects using UAVs, standard digital cameras and
computer-aided software programs were made and evaluations were made with
examples on how to use the data obtained. Thus, the importance of the use
of Digital Photogrammetric Modeling Method, which is a more accurate, low-cost and
fast results producing method, in Archaeology has been demonstrated with examples.