Ratlarda siklofosfamid kaynaklı erken ovaryen yetmezlik modelinde anjiotensin reseptör blokerleri kullanımının overe etkisi
The effect of the use of anjiotensin receptor blockers on the model of early ovarian failure caused by cyclophosphamide in rats.
Yazar: EZGİ DOĞAN TEKBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ GÜRSOY
Maltepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Over = Ovary ; Over hastalıkları = Ovarian diseases ; Over rezervi = Ovarian reserve ; Over yetmezliği-prematür = Ovarian failure-premature ; Reseptörler-anjiotensin = Receptors-angiotensin ; Siklofosfamid = Cyclophosphamide ; Sıçanlar = Rats ; Telmisartan = Telmisartan ; Valsartan = Valsartan

Özet:
Giriş ve Amaç: Erken over yetmezliği (Prematür over yetmezliği-POY) günümüzde giderek artan ve kadın üreme sağlığını ciddi bir şekilde tehdit eden hipoöstrojenik hipergonadizm ile karakterize bir tablodur. 40 yaşından önce over disfonksiyonu ile seyreden hastalığının nedenleri arasında antineoplastik tedavinin neden olduğu iyatrojenik POY büyük önem taşımaktadır. Özellikle alkilleyici özellikte olan kemoterapötik ajanların kullanımının kadın üreme sistemi üzerinde ciddi gonadotoksik etki oluşturduğu bilinmektedir. Bu çalışma ile sıçanlarda siklofosfamid'e (CTX) bağlı iyatrojenik erken ovaryen yetmezlik modelinde anjiotensin reseptör blokerlerinden (ARB) kandesartan, valsartan ve telmisartan kullanımının overe etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya dahil edilen 12 haftalık 185-224 gram ağırlığında 30 adet dişi Wistar Albino cinsi sıçanlar 6'şar adet olacak şekilde 5 gruba ayrılmıştır. Altı sıçan plasebo grubu için ayrıldı ve kalan 24 sıçan ile siklofosfamid kaynaklı erken ovaryen yetmezlik (COF) modeli oluşturuldu. Ardından ARB grubunda yer alan kandesartan, valsartan ve telmisartan'ın COF üzerindeki etkilerini belirlemek için alt gruplar oluşturuldu. Gruplarda biyokimyasal ve histopatolojik parametreler değerlendirildi. Serum örneklerinde AMH, Estradiol (E2), FSH ve Superoksit dismutaz seviyeleri ölçülmüştür. Histopatolojik değerlendirmede ise overlerde folikül sayımı yapılmıştır.
Bulgular: Overlerde toplam folikül sayısında siklofosfamid uygulaması sonrası herhangi bir ARB kullanılmadığında anlamlı olarak folikül sayısında azalma izlenmiştir (p<0.05). Oysa ARB kullanımı ile birlikte toplam folikül sayısının korunabilindiği tespit edilmiştir. Biyokimyasal olarak değerlendiridiğimizde ise E2 başta olmak üzere tüm parametrelerde ARB kullanımının overi siklofosfamidin gonadotoksisitesinden koruduğu gösterilmiştir (p>0.05).
Sonuç: Elde ettiğimiz verilere göre üç ARB ajanının da biyokimyasal ve histopatolojik açıdan gonadlar üzerine koruyucu etkileri gözlemlenmiştir fakat daha fazla ileri düzey bilimsel araştırma gereksinimi vardır.
Anahtar Kelimeler: Siklofosfamid, Prematür Ovaryan Yetmezlik, Anjiotensin reseptör blokerleri, Kandesartan, Valsartan, Telmisartan

Abstract:
Introduction: Premature ovarian failure (POI) is a condition characterized by hypoestrogenic hypergonadism, which is increasing day by day and seriously threatens female reproductive health. Iatrogenic POI caused by antineoplastic therapy is of great importance among the causes of the disease progressing with ovarian dysfunction before the age of 40. It is known that the use of chemotherapeutic agents, especially with alkylating properties, has a serious gonadotoxic effect on the female reproductive system. In this study, it was aimed to investigate the effects of angiotensin receptor blockers (ARB) candesartan, valsartan and telmisartan on the ovary in iatrogenic early ovarian failure model due to cyclophosphamide (CTX) in rats.
Materials and Methods: Thirty female Wistar Albino rats weighing 185-224 grams at the age of 12 weeks included in the study were divided into 5 groups so that there were 6 pieces. Six rats were reserved for the placebo group, and a cyclophosphamide-induced premature ovarian failure (COF) model was created with the remaining 24 rats. Then, subgroups were formed to determine the effects of candesartan, valsartan and telmisartan in the ARB group on COF. Biochemical and histopathological parameters were evaluated in the groups. AMH, Estradiol (E2), FSH and Superoxide dismutase (SOD) levels were evaluated in serum samples. In the histopathological evaluation, follicle count was made in the ovaries.
Results: A significant decrease was observed in the total number of follicles in the ovaries when no ARB was used after cyclophosphamide application (p<0.05). However, it has been determined that the total number of follicles can be maintained with the use of ARB. When evaluated biochemically, it has been shown that the use of ARB in all parameters, especially E2, protects the ovary from gonadotoxicity of cyclophosphamide (p>0.05).
Conclusion: According to the data we obtained, protective effects of all three ARB agents on the gonads in terms of biochemical and histopathology were observed, but more advanced scientific research is needed.
Keywords: Cyclophosphamide, Premature Ovarian Insufficiency, Angiotensin receptor blockers, Candesartan, Valsartan, Telmisartan