Bazı yenilebilir ektomikorizal mantar türlerinin kültüre alınması üzerine araştırmalar
Studies on the domestication of some edible ectomycorrhizal fungi
Yazar: BEYHAN KİBAR
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN PEKŞEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Misel = Micelle ; Optimizasyon = Optimization

Özet:
Bu çalışmada Lactarius controversus, Lactarius pyrogalus ve Tricholoma terreum gibi ektomikorizal mantar türlerinin kültüre alınabilme olanakları araştırılmıştır. Bu amaçla ektomikorizal mantar türlerinin saf kültürlerinin elde edilmesi, en uygun besin ortamlarının saptanması, misel gelişim koşullarının (pH, sıcaklık, C ve N kaynakları) optimizasyonu ve vejetatif inokulumun elde edilmesine yönelik çalışmalar yapılmıştır. Çalışmada ayrıca fındık (Corylus avellana) ile ektomikorizal ilişkisi bulunan L. pyrogalus türüne ait değişik inokulumların farklı yöntemlerle fındık fidanlarına inokulasyonu yapılarak fidan gelişimi ve ektomikoriza oluşumu üzerine etkisi belirlenmiştir. Aynı zamanda ektomikorizanın teşhisi ve tanımlanması yapılmıştır. Çalışma Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümüne ait misel üretim laboratuarında 2005 ve 2008 yılları arasında yürütülmüştür.L. controversus, L. pyrogalus ve T. terreum ektomikorizal mantar türlerinin misel gelişimi için PDA besin ortamının, 25 °C sıcaklığın, 4.5-6.0 pH değerlerinin ve N kaynağı olarak malt ekstrakt, pepton ve maya ekstratın kullanılmasının uygun olduğu belirlenmiştir. En iyi C kaynakları L. controversus türü için mannitol, L. pyrogalus için mannitol ve glikoz, T. terreum türü için de dektroz, ksiloz ve maltoz olarak belirlenmiştir. L. contraversus türünde torf ortamının, L. pyrogalus ve T. terreum mantar türlerinde ise torf:vermikülit (1:4) ortamının vejetatif inokulum için en uygun ortamlar oldukları tespit edilmiştir. Farklı inokulasyon yöntemlerinin fidan gelişimi üzerine etkisi önemli bulunmuştur. İnokule edilmeyen fındık fidanları hariç, tüm inokulasyon uygulamalarında ektomikoriza oluşumu saptanmıştır. L. pyrogalus mikorizasının turuncu renkli ve basit dallanmış, mikorizal köklerin ise kısa, kalın, yüzeyinin düz, parlak ve fungal örtü ile kaplı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the domestication possibilities of ectomycorrhizal mushroom species such as Lactarius controversus, Lactarius pyrogalus and Tricholoma terreum were investigated. For this aim, some studies have been carried out on the obtaining of the pure mycelium cultures of the ectomycorrhizal mushroom species mentioned above, determination of the most suitable mycelial nutrient media, optimization of the mycelium growth conditions as pH, temperature, C and N sources, and also obtaining of the vegetative inoculum. In addition, the effects of the different L. pyrogalus mushroom inoculum, showing ectomycorrhizal association with hazelnut (Corylus avellana), on the development of the hazelnut seedling and ectomycorrhiza formation were determined by using different inoculation methods. Ectomycorrhiza were also identified and defined. This study was carried out at the mycelium production laboratory of the Ondokuz Mayıs University, Agricultural Faculty, Department of Horticulture between 2005 and 2008 years in Samsun, Turkey.It was determined that PDA nutrient media, temperature of 25 °C, pH between 4.5 and 6.0, malt extract, peptone and yeast extract as N source were the best for mycelium growth of L. controversus, L. pyrogalus and T. terreum. The best C sources were determined as mannitol for L. controversus, mannitol and glucose for L. pyrogalus and dextrose, xylose and maltose for T. terreum. The most suitable media for vegetative inoculum were turf in L. contraversus and turf:vermicullite (1:4) for L. pyrogalus and T. terreum. The effect of different inoculation methods on seedling growth was found to be significant. Ectomycorrhiza formation was determined in all inoculum application except for non inoculated hazelnut seedlings. It was determined that ectomycorrhiza associated with L. pyrogalus was orange in color and had simple branched, short, thick, smooth and brilliant roots and also was covered with fungal sheath.