Astımlı ergenlere yönelik geliştirilen mobil sağlık uygulamasının ergenlerin astım kontrolü ve öz etkililik düzeyine etkisi: randomize kontrollü çalışma
The effect of the mobile health application developed for adolescents with asthma on the asthma control and self-efficacy: A randomized controlled trial
Yazar: NİMET KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL İŞLER ; PROF. DR. AYŞEN BİNGÖL
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Bandura'nın Öz-Etkililik Kuramına temellendirilerek astımı olan ergenlere yönelik kullanıcı odaklı ve mobil uyumlu bir web-app olan GençAstım Mobil Sağlık (mSağlık) uygulamasının geliştirilmesi ve bu uygulamanın ergenlerin astım kontrolü ve öz etkililik düzeyine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü deneysel tasarımda gerçekleştirilmiştir (CTN: NCT04691557). Çalışma Haziran 2020-Haziran 2023 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nin ve Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Çocuk Alerji ve İmmunoloji Polikliniklerinde yürütülmüştür. Dahil edilme kriterlerini karşılayan ergenler her iki gruba basit randomizasyon ile atanmıştır (GençAstım Grubu=27, Kontrol Grubu=27). GençAstım grubundaki ergenler GençAstım mSağlık uygulaması ve rutin poliklinik eğitimi; kontrol grubundaki ergenler ise yalnızca rutin poliklinik eğitimi almıştır. Veriler, her iki grupta da Google Formlar aracılığı ile elde edilmiştir. Kullanılan veri toplama formları; Bilgi Formu, Astım Kontrol Testi (AKT), Astımlı Çocuk ve Adölesanlar için Öz-Etkililik Ölçeği (AÇAÖÖ) ve GençAstım grubu için Sistem Kullanılabilirlik Skalası (SKS)'dır. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, ki kare, Fisher'ın Kesin Testi, Mann-Whitney U Testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, Intention to Treat (ITT) Analizi kullanılarak analiz edilmiştir. p<.05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: AKT puan ortalamaları açısından GençAstım grubundaki ergenler (ön test=15.85±2.54; son test=21.93±2.30) ile kontrol grubundaki ergenler (ön test=15.85±2.81; son test=18.11±2.65) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. AÇAÖÖ puan ortalamaları açısından GençAstım grubundaki ergenler (ön test=83.3±14.24; son test=97.4±7.85) ile kontrol grubundaki ergenler (ön test=80.5.±16.62; son test=86.7±12.69) arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır.
Sonuç: Bandura'nın Öz-Etkililik Kuramına temellendirilerek oluşturulan, web tabanlı, mobil uyumlu ve kullanıcı odaklı olarak geliştirilen GençAstım mSağlık Uygulaması, ergenlerde astım kontrolü ve öz-etkililiğini artırmada etkilidir.

Abstract:
Objective: This study was conducted to develop the YoungAsthma Mobile Health (mHealth) application, which is a user-oriented and mobile-friendly web-app for adolescents with asthma, based on Bandura's Self-Efficacy Theory, and to determine the effect of this application on the asthma control and asthma self-efficacy levels of adolescents.
Method: This research was conducted in randomized controlled trial design (CTN: NCT04691557). The study was carried out in Pediatric Allergy and Immunology Polyclinics of Akdeniz University Hospital and Antalya Training and Research Hospital between June 2020-June 2023. Adolescents who met the inclusion criteria were allocated to both groups by simple randomization (YoungAsthma Group=27, Control Group=27). Adolescents in the YouthAsthma group received YouthAsthma app and routine outpatient training. Adolescents in the control group received routine outpatient training. The data were obtained through Google Forms in both groups. Data collection forms used were Information Form, Asthma Control Test, Self-Efficacy Scale for Children and Adolescents with Asthma, and System Usability Scale. Data were analyzed using descriptive statistics, chi-square, Fisher's Exact Test, Mann-Whitney U Test, Wilcoxon Signed Rank Test, Intention to Treat (ITT) Analysis. p<.05 was considered significant. 
Results: There was a statistically significant difference between the adolescents in the YoungAsthma group (pretest=15.85±2.54; posttest=21.93±2.30) and the control group (pretest=15.85±2.81; posttest=18.11±2.65) in terms of asthma control. There was a statistically significant difference between the adolescents in the YoungAsthma group (pretest=80.33.±15.69; posttest=97.33±7.38) and the control group (pretest=80.33.±15.69; posttest=86.74±11.93) in terms of the asthma self-efficacy.
Conclusion: YoungAsthma mHealth application, which was created based on Bandura's Self-Efficacy Theory and developed as web-based, mobile-friendly and user-oriented, is effective in increasing asthma control and self-efficacy in adolescents.