Alkali silika reaktivitesinin (ASR) doğal malzemeler kulanılarak indirgenmesi
Reduction of alkali silica reactivity using natural ingredients
Yazar: ZEHRA SEVİNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VURAL OYAN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Van Gölü kuzeyindeki Etrüsk volkanından püskürmüş trakititİk volkanik agregaların alkali silika reaktivitesini pomza ve cüruf kullanarak indirgemektir. Etrüsk trakitleri % 60 - 65 arasında SiO2 içeren ve mağma karışımı dokuları sergileyen bir volkanik kayaçtır. Plajiyoklaz, sanidin, klinopiroksen, biyotit ve olivin minerallerinden oluşan kayacın volkanik hamuru aynı minerallerin mikrolitleri ve volkanik camdan oluşmaktadır. Eleğimsi- süngerimsi dokular ve cam kapanımları içeren plajiyoklaz ve sanidin mineralleri magma karışım süreçlerine maruz kalmışlardır. Trakitik agrega içinde alkali silika reaktivitesine sebep olan reaktif silis volkanik camdır. 
Hızlandırılmış harç çubuğu testlerine göre, trakitlerin genleşme oranları % 0.48 bulunmuş ve zararlı agregalar sınıfında yer aldığı gözlenmiştir. ASR etkilerini indirgemek amacıyla, % 10, 15, 20, 30 oranlarında trakitik agrega ile birlikte pomza ve cüruf eklenmiş ve harç çubukları hazırlanmıştır. Bu karışımlar ile elde edilen harç çubukları hızlandırılmış harç çubuğu deneylerine maruz bırakılmış, örneklerin 0, 3, 7 ve 14 günlük genleşme oranları / uzama değişimleri ASTM C 1260 standartlarına göre ölçülmüş ve reaktif olup olmadıkları belirlenmiştir. 14 günlük deney sonuçlarına göre, trakitik agrega yerine % 20 ile % 30 oranlarında pomza kullanımı ile genleşme oranı % 0.05'e kadar indirgenmiş ve ASR terminolojisi içinde zararsız sınıfında yer aldığı tespit edilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Trakitik volkanik agrega, Alkali silika reaktivitesi (ASR), ASR indirgenmesi, Pomza, Cüruf.

Abstract:
The purpose of this study is to reduce the alkali-silica reactivity (ASR) of trachytic aggregates erupted from Etrüsk volcano in the north of Lake Van using pumice and scoria. Etrüsk trachyte is a volcanic type rock that contains 65 % SiO2 and exhibits  magma mixing texture. Trachytic rock  consists of plagioclase, sanidine, clinopyroxene, biotite and olivine minerals. The groundmass in this rock contains the microcrystals of the same mineral assemblage and volcanic glasses. Plagioaclese and sanidine minerals including sieve and spongy textures and glass inclusions  were exposed to magma mixing processes. Reactivate silica which causes the alkali silica reactivity in the trachytic aggregate is volcanic glasses.
According to accelerated mortar bar test, expansion rate of trachytic aggregate is 0.48 % and was classified as dangerous aggregates. In order to reduce the effects of alkali-silika reactivity (ASR), mortar bars were prepared using pumice and scoriawith (% 10, % 15, %20 and 30% pumice and scoria replacement) trachytic aggregate. Mortar bars  prepared with these mixture ratios were exposed to accelerated mortar bar test and Length changes / expansion rates of samples were measured on the 0, 3rd, 7th and 14th days according to ASTM C 1260 and determined whether it is reactive or not. According to test results on 14th day, expansion rates of the mixture aggregate were reduced to 0.05 % by using 20 % and 30 % pumice as trachytic aggregate replacement and it has been identified to take place in innocuous aggregates in terms of ASR.
 
Key words: Trachytic volcanic aggregates, Alkali-silica reactivity (ASR), Reduction to ASR, Pumice, Scoria