5. ve 6. sınıf öğrencilerinin okumaya karşı tutum ve motivasyonlarının okuduğunu anlama becerileri ile ilişkisi
The relation of 5th and 6th grade students' attitude and motivation toward reading to reading comrehension skills
Yazar: BERNA ÜRÜN KARAHAN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN MERT ; DOÇ. DR. MURAT TAŞDAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Motivasyon = Motivation ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu çalışmanın amacı; 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin okumaya karşı tutumlarını ve okuma motivasyonlarını ortaya koymak ve anlama düzeyi, okuduğunu anlama becerisi, kişisel eğilimden kaynaklanan okuma ve okuldan kaynaklanan okuma dereceleri ile ilişkilerini araştırmaktır.
Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın evrenini Kars il merkezinde ilköğretim 5. ve 6. sınıflarda öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden örneklem alma yoluna gidilmiş ve araştırmanın örneklem grubunu 438 öğrenci oluşturmuştur.
Çalışmada veri toplama aracı olarak, Başaran ve Ateş (2009) tarafından geliştirilen "Okumaya İlişkin Tutum Ölçeği", İleri (Aydemir) ve Öztürk (2013) tarafından geliştirilen "Metinlere Yönelik Okuma Motivasyonu Ölçeği", Yıldız (2010) tarafından geliştirilen "Okuma Miktarı Ölçeği", araştırmacı tarafından geliştirilen başarı testi "Okuduğunu Anlama Testi" kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin okumaya yönelik tutum ve motivasyonlarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, tutum ve motivasyon arasında olumlu yönde orta düzeyde bir ilişki varken, motivasyonun anlama ve kişisel eğilimden kaynaklı okuma ile daha düşük düzeyde ilişkisi olduğu görülmüştür. Tutumun, anlama ve kişisel eğilimden kaynaklı okuma ile pozitif yönde anlamlı fakat düşük düzeyde bir ilişkiye sahip olduğu da tespit edilirken, okuldan kaynaklı okuma miktarının da hiçbir değişkenle ilişkili olmadığı anlaşılmıştır. Bu doğrultuda en yüksek ilişkinin okuma motivasyonu ve okuma tutumu arasında olduğu, anlama ve kişisel eğilimden kaynaklı okumanın motivasyonla orta düzeyde pozitif yönde; tutumla da düşük düzeyde ilişkili olduğu tespit edilmiştir.
Okuduğunu anlama ile ilgili elde edilen bulgulara göre, motivasyon okuduğunu anlamanın %31'lik kısmını açıklarken, tutum düzeyinde okuduğunu anlama ile ilgili anlamlı bir sonuç elde edilememiştir. Aynı şekilde kişisel eğilimden kaynaklanan okuma ile ilgili elde edilen bulgulara bakıldığında, tutumun anlamlı olmadığı, ancak motivasyonun kişisel eğilimden kaynaklanan okumayı etkilediği tespit edilmiştir.
Okuma tutumu sınıf, yaş ve cinsiyet değişkenleri açısından değerlendirildiğinde, tutumun sınıf ve cinsiyet değişkenlerine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Aynı zamanda yaş değişkeni açısından bir farklılık görülmemiştir. Okuma motivasyonu sınıf, yaş ve cinsiyet değişkenleri açısından değerlendirildiğinde, motivasyonun sınıf ve cinsiyet değişkenlerine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte yaş değişkeni açısından bir farklılık görülmemiştir. Okuduğunu anlamanın sınıf, yaş ve cinsiyet değişkenleri açısından değerlendirildiğinde, bu değişkenlere göre farklılık göstermediği tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the 5th and 6th grade students' attitude and motivation toward reading and their relationships with the level of comprehension, reading comprehension skill, reading arising from personal tendencies, and reading quantity arising from school.
The present study based on correlational survey method. The population of the study included all elementary 5th and 6th grade students within city center of Kars province of Turkey. The sample selected from this population contains 438 students.
The instruments which were used in this study included "Reading Attitude Scale" which was originally developed by Başaran and Ateş (2009), "Reading Motivation Scale" which was originally developed by İleri (Aydemir) and Öztürk (2013), "Reading Quantity Scale" which was originally developed by Yıldız (2010) and "Reading Comprehension Test) which was developed by the researcher.
Results of this study indicated that 5th and 6th grade students had high levels of attitude and motivation towards reading. Moreover, there was a positive and medium relationship between attitude and motivation, while there were weaker but medium level positive relations of motivation to comprehension and reading arising from personal tendencies. Additionally, attitude was found to be positively but weakly correlated with reading arising from personal tendencies, while reading arising from school was found to be correlated with any of the other variables. Accordingly, results revealed that (1) the highest correlation was between reading motivation and attitude toward reading, (2) the association of motivation with comprehension and reading arising from personal tendencies were positive and medium, and (3) the relationship between reading from personal tendencies and reading attitude was positive and weak.
Findings about reading comprehension indicated that motivation explained 31% of the variance in motivation, whereas attitude was not significantly associated with reading comprehension. Similarly, considering reading arising from personal tendencies, findings indicated that it was not significantly associated with attitude. However, reading arising from personal tendencies was found to be predicted by motivation.
While considering attitude toward reading with grade level, age, and gender, it was found that attitude significantly changed depending on gender and grade level. However age was not found to be a significant predictor of reading attitude. Regarding reading motivation, it showed changes across grade levels and gender, while age was not related to motivation. Moreover, there were no significant differences in students reading comprehension levels based on age, grade level, and gender.