Ménıère hastalığına bağlı gelişen denge kaybında sanal gerçeklik tedavisi içeren vestibüler rehabilitasyonun etkinliği
Effectiveness of virtual reality-based vestibular rehabilitation in managing balance loss associated with ménière's disease
Yazar: İREM İLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR EMBİYE ÖZGÜR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın  amacı, Ménière Hastalığına bağlı gelişen denge bozukluklarının yönetiminde, sanal gerçeklik temelli vestibüler rehabilitasyon tedavisinin etkinliğini araştırmaktır.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya, 18-65 yaş aralığında kesin Ménière tanısı alan ve en az 1 yıl en fazla 3 yıl takipte olan 50 hasta katılmıştır. Randomize seçilen hastalardan vaka ve kontrol olmak üzere iki grup oluşturulmuştur. Vaka grubunda, 25 Kesin Ménière hastasına (8 erkek, 17 kadın) sanal gerçeklik tabanlı vestibüler rehabilitasyon uygulanmıştır. Kontrol grubundaki diğer 25 kesin Ménière hastasına (7 erkek, 18 kadın) ise herhangi bir rehabilitasyon tedavisi yapılmamış ve sadece ilaçla takip edilmiştir. Katılımcılara gönüllü bilgi formu doldurtulduktan sonra hastalara romberg testi , keskinleştirilmiş romberg testi, unterberger testi, saf ses odyometri, immitansmetri testi, statik postürografi testi, videonistagmografi testi ve sanal gerçeklik cihazı değerlendirme modülü uygulaması yapılmıştır. Yaşam kalitesini değerlendirmek için baş dönmesi engellilik envanteri, beck anksiyete ölçeği ve görsel vertigo analog skalası anketleri uygulanmıştır.
Bulgular: İşitme ortalaması testinde vaka grubu ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlenmemiştir (p>0,05). Baş Dönmesi Engellilik Envanteri (DHI) ön test puanlarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p>0,05) ancak son test puanlarında gruplar arasında anlamlı farklılıklar gözlenmiştir (p<0,05). Vaka grubunda DHI'nın toplam, fiziksel, duygusal ve fonksiyonel alt boyutlarında tedavi öncesi ve sonrası arasında iyileşme yönünde istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir (p<0,05). Vaka grubunun Beck Anksiyete ve Görsel Vertigo ölçeklerinin ön test son test puanlarında istatistiksel olarak iyileşme yönünde anlamlı farklılıklar gözlenmiştir (p<0,05). Kontrol grubunda ise bu puanlarda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlenmemiştir (p>0,05).  Rhythmic Weight Shift, sağ/sol ve ön/arka eksen hızları, gruplar arası son test puanlarında, vaka grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlenmiştir (p<0,05). Balance Error Skorları, tandem yüzey salınım testlerinde vaka grubunun son test puanlarında iyileşme yönünde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar  gözlenmiştir (p<0,05). Kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlenmemiştir (p>0,05). Limit of Stability, Front, back, right left Direct Control ön test puanları arasında gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlenmemiştir (p>0,05), son test puanlarında vaka grubu lehine anlamlı farklılıklar gözlenmiştir (p<0,05). Vaka grubunda, ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlenmiştir (p<0,05), kontrol grubunda istatistiksel olarak bir fark gözlenmemiştir (p>0,05).
Sonuç: Sanal gerçeklik temelli vestibüler rehabilitasyonun, Ménière hastalığına bağlı denge bozukluklarının yönetiminde etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir. Uygulanan DHI, VVAS, hasta başı testleri, statik postürografi ve sanal gerçeklik değerlendirmeleri sonucunda vaka grubunda anlamlı iyileşmeler gözlenmiştir. Sanal gerçeklik ortamının sunduğu interaktif ve kontrollü yapı, hastaların duyusal adaptasyonunu destekleyerek baş dönmesi ve dengesizlik semptomlarını azaltmıştır. Elde edilen veriler, sanal gerçeklik tabanlı rehabilitasyonun, denge kaybı yaşayan Ménière hastaları için yenilikçi ve etkili bir tedavi alternatifi sunduğunu ve hastaların tedaviye uyumunu artırarak geleneksel yöntemlere göre daha geniş fayda sağladığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Ménière, Vestibüler Rehabilitasyon, Sanal Gerçeklik, Baş Dönmesi, Denge Kaybı, Statik Postürografi.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the effectiveness of virtual reality-based vestibular rehabilitation therapy in managing balance disorders associated with Ménière's disease.
Materials and Methods: The study included 50 patients aged between 18 and 65 who had a confirmed diagnosis of Ménière's disease and had been followed for a minimum of 1 year and a maximum of 3 years. The patients were randomized into two groups: a case group and a control group. The case group consisted of 25 patients with confirmed Ménière's disease (8 males, 17 females) who received virtual reality-based vestibular rehabilitation. The control group included the other 25 patients with confirmed Ménière's disease (7 males, 18 females) who did not undergo any rehabilitation therapy and were only followed with medication. After completing the informed consent form, patients underwent the Romberg test, sharpened Romberg test, Unterberger test, pure tone audiometry, immittance audiometry, static posturography, videonystagmography, and virtual reality device assessment module. To assess quality of life, the Dizziness Handicap Inventory (DHI), Beck Anxiety Inventory (BAI), and Visual Vertigo Analog Scale (VVAS) questionnaires were administered.
Results: No statistically significant differences were observed between the case and control groups in the hearing average test (p>0.05). In the pre-test scores of the Dizziness Handicap Inventory (DHI), no statistically significant difference was found between groups (p>0.05); however, post-test scores revealed significant differences between the groups (p<0.05). In the case group, statistically significant improvements were observed in the DHI's total, physical, emotional, and functional subscales between pre- and post-treatment scores (p<0.05). Significant improvements were also observed in the pre- and post-test scores of the Beck Anxiety Inventory and Visual Vertigo Scale in the case group (p<0.05), while no significant differences were observed in the control group (p>0.05). In Rhythmic Weight Shift, left-right and front-back axis velocities showed statistically significant differences in favor of the case group in post-test scores (p<0.05). Balance Error Scores showed statistically significant improvements in tandem surface sway tests in the case group's post-test scores (p<0.05), with no significant differences in the control group (p>0.05). There were no statistically significant differences between groups in pre-test scores for Limit of Stability, front, back, right, and left Direct Control (p>0.05), but significant differences in favor of the case group were observed in post-test scores (p<0.05). Statistically significant differences were noted between pre- and post-test scores in the case group (p<0.05), with no significant changes in the control group (p>0.05).
Conclusion: The findings suggest that virtual reality-based vestibular rehabilitation is an effective method in managing balance disorders associated with Ménière's disease. Significant improvements were observed in the case group through the DHI, VVAS, bedside tests, static posturography, and virtual reality assessments. The interactive and controlled environment provided by virtual reality supported sensory adaptation in patients, reducing symptoms of dizziness and imbalance. The data obtained suggest that virtual reality-based rehabilitation offers an innovative and effective treatment alternative for Ménière's disease patients with balance loss, enhancing patient compliance and providing broader benefits compared to traditional methods.

Keywords: Ménière's Disease, Vestibular Rehabilitation, Virtual Reality, Dizziness, Balance Loss, Static Posturography.