Kuşaklararası annelik anlatılarında süreklilik ve değişim: Ankara örneği
Continuity and change in motherhood narratives across generations: The case of Ankara
Yazar: NURAY SOY GENÇASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAİKA ÇELİK
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anlatı = Narrative ; Anne davranışı = Mother behavior ; Anne deneyimi = Maternal experience ; Annelik = Motherhood ; Annelik temsilleri = Maternal representations ; Kuşaklararası aktarım = Intergenerational transmission ; Sözlü kültür = Verbal culture ; Sözlü tarih = Oral history ; Çocuk yetiştirme = Child rearing

Özet:
"Kuşaklararası Annelik Anlatılarında Süreklilik ve Değişim: Ankara Örneği" konulu sözlü tarih çalışmamızın amacı; kuşaklararası aktarılan annelik deneyimlerinde benzerlikler ve farklılıklar üzerinde durarak anneliğin tarihsel sürecine ışık tutmaktır. Araştırmanın ilk bölümünde üç farklı kuşaktan annenin hamilelik, doğum, lohusalık ve emzirme süreçlerine dair deneyimleri ele alınarak, bu süreçlerde annelerin, sağlık hizmetlerine erişim sağlayıp sağlayamadığı, emzirme pratikleri ve lohusalık döneminde yaşadığı zorluklara ışık tutulmuştur. Devamında annelerin anneliğe hangi anlamlar yüklediği, ideal annelik algıları, anneliğin kadına sağladığı ayrıcalıklar ve kadını kısıtladığı yönler ele alınmıştır. Son olarak da kuşaklar ekseninde annelerin çocuk yetiştirme deneyimleri, annelerin anneliği öğrenme kaynakları, çocuk bakımı ve yetiştirmede anne-baba rolleri, çocuk yetiştirmede gözetilen cinsiyet farkı, annelerin pişmanlıkları gibi konular işlenmiştir. Üç farklı kuşaktan her biri diğerinin akrabası olan Anneanne- kız- torun olmak üzere 27 farklı annenin anlatımları ile ortaya konulan çalışma bütün bu konuları araştırmak için kadınların annelik deneyimlerine odaklanmaktadır.

Bu çalışmanın ana amacı; geçmişten geleceğe annelik değerlerinin ve pratiklerinin aktarımına dair süreklilikleri ve değişimleri feminist bir metodoloji ile ele alarak incelemektir. Doğum tarihleri kabaca 1940-1950, 1960-1970 ve 1980-1990 arası yıllara tekabül eden aynı aileden üç farklı kuşaktan yirmi yedi (27) anne ile gerçekleştirilen olan sözlü tarih çalışması kapsamında annelik deneyiminin takriben 1960 – 2000'li yıllar arasında geçirdiği evrimin haritasını çıkarmak araştırmanın en önemli amacını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, annelik deneyiminin hangi açılardan aynı kaldığı ve hangi açılardan dönüştüğü ve hangi açılardan tamamen kırılmaya uğradığı araştırmanın en önemli sorularını oluşturmaktadır. Üç farklı kuşak üzerinde gerçekleştirilen bu sözlü tarih araştırması ile aynı zamanda 1960 – 2000'li yıllar arasında annelik deneyimindeki değişim ve dönüşümün sebepleri de mercek altına alınmıştır. Toplumdaki tarihsel dönemlere göre değişen kültürel değerler ve sistem, annelik ve kadınlık söylemlerini çeşitli iktidar mekanizmaları aracılığıyla kuşatır ve sürekli olarak yenilemektedir. Klasik aile yapısından uzaklaşılarak geleneksellikten kopuş yaşanmaya başlanmıştır.

Küreselleşme olgusu ile birlikte anneler tamamen kültürel değerlerden, örf ve âdetlerden yararlanarak çocuk yetiştirmek ile yetinmeyip alternatif annelik deneyimleri sürecine girdikleri gözlemlenmiştir. Kadınların yaptığı bu annelik pratiklerinin değişim ve dönüşüm içerisinde olması gelecek nesilleri de etkileyeceği aşikârdır.

Abstract:
The aim of our oral history study on "Continuity and Change in Intergenerational Motherhood Narratives: The Case of Ankara"; is to shed light on the historical process of motherhood by emphasizing the similarities and differences in intergenerational motherhood experiences. In the first part of the study, the experiences of mothers from three different generations regarding pregnancy, childbirth, puerperium and breastfeeding processes were discussed, and the mothers' access to health services during these processes, breastfeeding practices and the difficulties they experienced during the puerperium were shed light on.  In the following, what meanings mothers attribute to motherhood, ideal motherhood perceptions, the privileges that motherhood provides to women and the aspects that motherhood restricts women are discussed. Finally, on the axis of generations, subjects such as mothers' child-rearing experiences, mothers' sources of learning about motherhood, parent roles in child care and upbringing, gender difference in child-rearing, mothers' regrets are discussed. The study, which is presented with the narratives of 27 different mothers from three different generations, each being a relative of the other, focuses on women's motherhood experiences in order to investigate all these issues. 

The main purpose of this study is to examine the continuities and differences with regard to motherhood practices across three generations through the feminist methodology. The most important purpose of the research is to map out evolution of motherhood between the years 1960 and 2000 by using oral history as a main methodology. In this context, the most important questions of the research are in what ways the motherhood experience remains the same, in what ways it transforms and in what angles it has been completely broken.  Oral history interviews were carried out with twenty- seven (27) mothers from three different generations of the same family, whose birth dates roughly correspond to the years between 1940-1950, 1960-1970 and 1980-1990. With this oral history research carried out on three different generations, the reasons for the change and transformation in the experience of motherhood between the 1960s and 2000s were also examined. The cultural values and system, which change according to the historical periods in the society, surround and constantly renew the discourses of motherhood and womanhood through various power mechanisms. By moving away from the classical family structure, there has been a break with tradition. With the phenomenon of globalization, it has been observed that mothers do not content themselves with raising children by fully benefiting from cultural values, customs and traditions, but enter the process of alternative motherhood experiences. It is obvious that these motherhood practices of women will be in a state of change and transformation and will also affect future generations.