Üniversiteye yeni başlayan öğrencilerin uyum sorunlarına yönelik bilişsel davranışçı terapi temelli çevrimiçi grup müdahale programının geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Development and evaluation of cognitive behavioral therapy based online group intervention program for adjustment problems of freshmen
Yazar: BURCU KÖYLÜOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN YALÇINKAYA ALKAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Müdahale programları = Intervention programs ; Okula uyum = School adjustment ; Program geliştirme = Program development ; Uyum = Adjustment ; Uyum güçlüğü = Adjustment problems ; Çevrimiçi grup çalışması = Online group work ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversiteye yeni başlayan öğrencilerin uyum sorunlarına yönelik
bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı çevrimiçi grup müdahale programının geliştirilmesi ve
etkililiğinin değerlendirilmesidir. Araştırmanın evreni Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
hazırlık sınıfı öğrencileridir. Öğrencilere Google form yardımıyla hazırlanan
Bilgilendirilmiş Onam Formu ve Demografik Bilgi Formu verilmiş; Psikolojik Belirti
Tarama Listesi, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21, Dünya Sağlık Örgütü-5 İyilik Hali
Endeksi ve Üniversite Yaşamı Ölçeği uygulanmıştır. Veri toplama araçlarından aldıkları
puanlara göre belirlenen 24 katılımcı araştırmanın örneklemini oluşturmuş; bu katılımcılar
12 kişilik deney ve 12 kişilik kontrol grubuna seçkisiz olarak atanmışlardır. Deney grubuna;
içeriği benlik kavramı ve kendine güven, sosyal kaygı, iletişim becerileri, sosyal beceri ve
sınav kaygısı konularından oluşan; birer gün arayla devam eden ve yaklaşık üç haftada
tamamlanan, sekiz oturumluk, bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı çevrimiçi grup müdahale
programı uygulanmıştır. İlk aşamada kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır.
Araştırma sonunda deney ve kontrol gruplarına aynı araçlar tekrar verilmiş ve veri toplama
araçlarından aldıkları puanlar karşılaştırılmıştır. Verilerin analizi için 2 (deney ve kontrol
grubu) X 2 (ön test ve son test) karışık desen ANOVA yöntemi kullanılmıştır. Yapılan
analizlerle birlikte; uygulanan bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı çevrimiçi grup müdahale
programının katılımcıların psikolojik sıkıntılarını gidermede ve depresyon, anksiyete ve
stres puanlarını azaltmada etkili olduğu tespit edilirken, genel zihinsel refahları ve
üniversiteye uyum düzeyleri üzerinde etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Benlik kavramı, bilişsel davranışçı terapi, kendine güven, iletişim
becerileri, sınav kaygısı, sosyal beceri, sosyal kaygı.

Abstract:
The purpose of this research is to develop an online group intervention program based on a
cognitive behavioral approach for the adjustment problems of new university students and
to evaluate the effectiveness of this program. The universe of the research consists of Ankara
Yıldırım Beyazıt University preparatory class students. Informed Consent Form and
Demographic Information Form prepared with the help of Google form were given to the
students. Psychological Symptom Checklist, Depression Anxiety Stress Scale-21, World
Health Organization-5 Well-Being Index and University Life Scale were administered. The
sample of the study consisted of 24 participants who were selected according to the scores
they got from the inital scores of the questionnares mentioned above. These participants were
randomly assigned to the experimental group of 12 people and the control group of 12
people. The online group intervention program based on a cognitive behavioral approach,
which consisted of self-concept and self-confidence, social anxiety, communication skills,
social skills and test anxiety topics was applied to the experimental group. This program,
consisting of eight sessions, was completed in approximately three weeks with one day
intervals. At the first stage, no intervention was made in the control group. At the end of the
research, the same tools were given to the experimental and control groups again and the
scores they got from the data collection tools were compared. For the analysis of the data, 2
(experimental and control groups) X 2 (pretest and posttest) mixed design ANOVA method
was used. Along with the analyzes made; the online group intervention program based on a
cognitive behavioral approach was found to be effective in relieving the psychological
distress of the participants and reducing the scores of depression, anxiety and stress, but it
was concluded that it was not effective on their general mental well-being and their level of
adaptation to university.
Keywords: Cognitive behavioral therapy, communication skills, self-concept, selfconfidence, social anxiety, social skills, test anxiety.