Betonarme binalarda ana ve artçı deprem etkilerinin performans esaslı yöntemlerle incelenmesi
Investigation of main and aftershock effect in reinforced concrete buildings by performance-based methods
Yazar: MUHAMMED SURAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ANIL DİNDAR
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Yapıların deprem etkilerine dayanıklı olarak tasarlanması öncelikli hedef olarak
belirlenmektedir. Bu nedenle yapıların deprem altındaki davranışlarının incelenmesi
birçok araştırmaya konu olmuş mevcut tasarım ve deprem yönetmelikleri ile
mühendislerin binaların tasarım esaslarını belirlemiştir. Bu yapıların
performanslarının belirlenmesinde şekil değiştirmeye göre değerlendirme ve tasarım
yöntemleri kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin içerisinde en günceli zaman tanım
alanında doğrusal olmayan analizdir. Yönetmelikler bu yöntemi uygularken belirli
şartlar altında bulunan depremleri tek tek uygulanması ile bina performanslarını elde
etmeyi amaçlamaktadır fakat gerçek anlamda binalara tek bir deprem etkimez. Ana
şoktan sonra birçok artçı deprem oluşmaktadır. Bu nedenle bu durumların
yönetmeliklere dahil edilmesinde bir eksiklik bulunmaktadır. Bu tez kapsamında 5
katlı ve 8 katlı sünek tasarlanmış 2 adet çerçevenin, 5 adet ana şok ve artçı şoktan
oluşan deprem setiyle zaman tanım alanında doğrusal olmayan analizleri yapılmış ve
yapılara ait göreli kat ötelemeleri, elemanların performansları incelenmiştir.
Hesaplamalarda yazılım aracı olarak OpenSeespy programı kullanılmıştır. Ayrıca son
dönemde literatüre giren enerji esaslı tasarıma göre, depremler altında elemanlarda ve
katlarda harcanan enerjiler incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre yapılara etkiyen
ana şoktan sonra gelen artçı şoklar yapılarda yönetmeliğin sınır koştuğu göreli kat
ötelemelerini ve eleman performans sınırlarının geçilmesine ve yapılarda göçme veya
ağır hasarlar oluşmasına sebep olabilmektedir. Enerji dağılımları bakımında düşük
katlı yapılarda ilk katlarda enerji daha yoğun karşılanırken daha yüksek katlı yapılarda
bu karşılamanın şekli biraz daha üst katlara dağılmaktadır. Bu gözlemler ışığında
binalara gelecek olan tasarım depreminden sonra artçı depremlere maruz kaldığında
ani göçmesi durumunda yaşanacak can ve mal kayıplarının önlenmesi bakımından
artçı depremlerin tasarımda dikkate alınmasının önem arz ettiği görülmüştür.

Abstract:
Designing the buildings to be resistant to earthquake effects is determined as a
priority target. For this reason, the examination of the behavior of the structures under
the earthquake has been the subject of many research and has determined the design
principles of the buildings with the current design and earthquake regulations. In
determining the performance of these structures, evaluation and design methods are
used according to shape change. The most recent of these methods is nonlinear analysis
in the field of time definition. When applying this method, the regulations aim to obtain
building performances by applying earthquakes under certain conditions one by one,
but in the real sense, not a single earthquake affects the buildings. After the main
shock, many aftershocks occur. Therefore, there is a deficiency in the inclusion of
these situations in the regulations. Within the scope of this thesis, nonlinear analyses
of 2 frames, 5 storey and 8 storey ductile designed frames in the time definition area
with an earthquake set consisting of 5 main shocks and aftershocks were made and the
relative floor displacements of the structures and the performances of the elements
were examined. In the calculations, the OpenSeespy program was used as a
measurement tool. In addition, according to the energy-based design that has recently
entered the literature, the energies spent in the elements and floors under earthquakes
have been examined. According to the findings obtained, the aftershocks that come
after the main shock affecting the structures may cause relative floor delays and
element performance limits to be exceeded and migration or heavy damage to the
structures. In terms of energy distributions, in low-rise buildings, energy is met more
intensively on the first floors, while in higher floor buildings, the form of this meeting
is distributed to slightly higher floors. In the light of these observations, it has been
seen that it is important to take the aftershocks into consideration in the design to
prevent the loss of life and property that will be experienced in case of sudden
migration when exposed to aftershocks after the design earthquake that will come to
the buildings.