Yaşlı bireylerde plantar duyu ve basınç dağılımı değişikliklerinin denge ve düşmeye etkisi
Effects of plantar sensitivity and pressure distribution changes to balance and falling in elderly subjects
Yazar: BANU ÜNVER
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN BEK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protez-Ortez-Biyomekanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Ayak = Foot ; Basınç = Pressure ; Denge = Equilibrium ; Duyular = Sensation ; Yaşlılar = Aged ; Yürüyüş = Gait

Özet:
Bu çalışma, genç ve yaşlı bireylerin ayağın farklı bölgelerindeki plantar duyu, plantar basınç, statik postural salınım ve yürüyüşün zaman ve mesafe karakteristiklerinden oluşan parametrelerini karşılaştırmak; bu parametrelerle düşme korkusunun düşme öyküsü olan ve olmayan yaşlı bireylerdeki olası farklılıklarını incelemek amacıyla yapıldı. Çalışmaya yaşları 65-88 arasında değişen 21 kadın, 19 erkek olmak üzere 40 yaşlı birey ve yaşları 18-45 arasında değişen 30 kadın 14 erkek olmak üzere 44 genç birey dahil edildi. Yaşlı bireyler son bir yıldaki düşme öykülerine göre düşme öyküsü olanlar (n=14) ve olmayanlar (n=26) olarak ikiye ayrıldı. Bireylerin plantar hafif dokunma - basınç duyuları Semmes-Weinstein® monofilament ile ve plantar iki nokta ayrımları aesthesiometer ile değerlendirildi. Statik ve dinamik plantar basınçlar, statik postural salınım ile yürüyüşün zaman ve mesafe karakteristikleri WinTrack® Pedobarografi cihazıyla değerlendirildi. Düşme korkusu değerlendirmesi Düşme Etkinlik Ölçeği ile yapıldı. Dominant ve dominant olmayan tarafta ayağın 9 bölgesinin tümünde yaşlı bireylerin plantar hafif dokunma - basınç ve iki nokta ayrımı duyularının gençlerinkine göre azalmış olduğu bulundu (p<0,001 p=0,001, p=0,002). Genç ve yaşlı bireylerin plantar hafif dokunma - basınç duyusu arka ayaklarında ön ve orta ayağa göre; yaşlı bireylerin plantar iki nokta ayrımı arka ayaklarında dominant tarafta ön ve orta ayağa göre, dominant olmayan tarafta ise orta ayağa göre azalmıştı (p<0,001 p=0,003, p=0,002, p=0,017). Statik pedobarografik ölçüm sonuçları; yaşlı bireylerde gençlere göre toplam, ön ve arka ayağa düşen temas alanlarının, her bir ayağa aktarılan ağırlığın ve orta ayağa ait maksimum basınçların yüksek (p<0,001, p=0,001, p=0,020, p=0,001), her iki ayaktan hesaplanan ve dominant arka ayağa ait maksimum basınçların düşük (p=0,016, p=0,040) olduğunu gösterdi. Genç ve yaşlı bireylerde statik maksimum basınçların en yüksekten düşüğe doğru sırasıyla arka ayak, ön ayak ve orta ayakta olduğu bulundu (p<0,017). Dinamik pedobarografik ölçümle yaşlı bireylerde gençlere göre her iki ayaktaki maksimum basınçların, ön ve arka ayağa ait maksimum basınçların, dominant ayakta ortalama basınçların düşük (p<0,001, p=0,001, p=0,002, p=0,044), dominant olmayan orta ayaktaki temas alanının, temas süresinin ve dominant ön ayaktaki temas süresinin yüksek (p=0,047, p=0,038) olduğu bulundu. Genç ve yaşlı bireylerde temas alanları ve temas süreleri en fazladan aza doğru sırasıyla ön, arka ve orta ayakta (p<0,001); genç bireylerde her iki tarafta ve yaşlı bireylerde dominant olmayan tarafta maksimum basınç en yüksekten düşüğe doğru sırasıyla ön, arka ve orta ayakta (p<0,017) bulundu. Yaşlı bireylerde dominant ayakta orta ayağın maksimum basıncı ön ve arka ayağa göre düşüktü (p<0,001). Yaşlı bireylerde gençlere göre gözü açık durumda yapılan postural salınım analizinde ortalama Q hızı ve ortalama latero-lateral salınım hızının arttığı (p=0,008, p=0,017); gözü kapalı durumda COM alanı, Q hızı, ortalama latero-lateral ve antero-posterior salınım hızı ile ortalama antero-posterior sapma miktarının arttığı (p=0,003, p<0,001, p=0,007) bulundu. Yaşlı bireylerin gözü kapalı durumdaki COM alanı, Q hızı, ortalama latero-lateral ve antero-posterior salınım hızları ile ortalama antero-posterior sapma miktarları gözü açık durumdakine göre daha yüksekti (p=0,001 p<0,001, p=0,021). Yaşlı bireylerin gençlere göre yürüyüş temposu, adım uzunlukları ve yürüyüş periyodu uzunluklarının düşük olduğu (p=0,019, p<0,001); dominant ayağa ait adım süreleri, yürüyüş periyodu süreleri, çift destek süreleri, her iki ayaktaki sallanma süreleri ve dominant ayaktaki ayak açılarının yüksek olduğu (p=0,032, 0,045, p<0,001, p=0,024) bulundu. Düşme öyküsü olan ve olmayan yaşlılar arasında değerlendirilen plantar duyu, plantar basınç, statik postural salınım ve yürüyüş parametreleri açısından anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05); düşme korkusunun düşme öyküsü olanlarda olmayanlara göre yüksek olduğu bulundu (p=0,007). Çalışmamızın sonucu yaşlı bireylerin gençlere göre plantar duyularının ayağın tüm bölgelerinde azaldığını, statik ve dinamik plantar basınçları ve yürüyüşlerinde değişiklikler ortaya çıktığını, statik postural salınımlarının arttığını ancak düşme öyküsü olan ve olmayan yaşlılar arasında bu parametrelerin benzer olduğunu ortaya çıkarmış, düşme korkusunun düşme öyküsü olan yaşlılarda olmayanlara göre daha fazla olduğunu göstermiştir.

Abstract:
The aim of this study was to compare the parameters of plantar sensitivity and plantar pressure in different regions of the foot, static postural sway, temporal and spatial characteristics of gait between young and elderly subjects; investigate the possible differences of these parameters and fear of falling in elders with and without falling story. Fourty older subjects consisting of 21 women and 19 men, aged between 65-88 years and 44 young subject consisting of 30 women and 14 men aged between 18-45 years were included in the study. Subjects were divided into two groups as with (n=14) and without falling story (n=26) according to the falling stories of the past one year. Plantar light touch-tactile sensitivity was evaluated by Semmes-Weinstein® monofilament and static two point discrimination  was evaluated by aesthesiometer. Static and dynamic plantar pressures, static postural sway, temporal and spatial characteristics of gait were evaluated with the WinTrack® Pedobarograph. Fear of falling was assessed by Falls Efficacy Scale. The plantar light touch-tactile sensitivity and two-point discrimination of the elderly were significantly lower than those of the young on dominant and non-dominant side, in all 9 regions of the foot (p<0.001 p=0.001, p=0.002). Plantar light touch-tactile sensitivity of older and young subjects were lower in rear foot compared to fore and midfoot; plantar two point discrimination of elders were lower in rear foot compared to fore and midfoot on dominant side, in rear foot compared to midfoot on non-dominant side (p<0.001 p=0.003, p=0.002, p=0.017). The contact areas of the fore and rear foot, weight transferred to each leg and maximum pressures of the midfoot were higher (p<0.001, p=0.001, p=0.020, p=0.001), maximum pressures of the both feet and dominant rear foot were lower (p=0.016, p=0.040) in elders compared to young according to static pedobarographic measurement. Static maximum pressures were respectively in rear, fore and midfoot from the highest to the lowest in young and elderly (p<0.017). Maximum pressures of both feet, fore and rear foot, mean pressures of dominant foot were lower (p<0.001, p=0.001, p=0.002, p=0.044), contact area and contact time of non-dominant midfoot and contact time of dominant fore foot were higher (p=0.047, p=0.038) in elders compared to young according to dynamic pedobarographic measurement. Contact area and contact time were respectively in fore, rear and midfoot from the highest to the lowest in young and elderly (p<0.001); maximum  pressures were respectively in fore, rear and midfoot from the highest to the lowest in young on both side and in elders on non-dominant side (p<0.017). Maximum pressures were lower in midfoot compared to fore and rear foot in elderly on dominant side (p<0.001). Average Q speed and latero-lateral speed were higher in eyes-open condition (p=0.008, p=0.017), COM area, average Q speed, latero-lateral, antero-posterior speed, and antero-posterior deviation were higher in eyes-closed condition (p=0.003, p<0.001, p=0.007) in elderly compared to young. COM area, average Q speed, latero-lateral, antero-posterior speed, and antero-posterior deviation were higher in eyes-closed compared to eyes-open condition in elderly (p=0.001 p<0.001, p=0.021). Cadence, step length and gait cycle length were lower (p=0.019, p<0.001); step duration, gait cycle duration and double stance duration of dominant foot, swing duration of both feet, and foot angle of dominant foot were higher (p=0,032, 0,045, p<0,001, p=0,024) in elderly compared to young. There were no significant differences between elders with and without falling story in terms of plantar sensitivity, plantar pressures, static postural sway and gait parameters (p>0.05); fear of falling was higher in elders with falling story compared to those without falling story (p=0.007). The results of our study revealed that plantar sensitivity was lower in all regions of the foot, alterations in static and dynamic plantar pressures and gait occur , static postural sway was higher in elderly compared to young, however, those parameters were similar between elders with and without falling story and fear of falling was higher in elders with falling story compared to those without falling story.