Sosyal eşitsizlikler bağlamında beslenme eşitsizliğinin incelenmesi ve gıda güvenliği açısından değerlendirilmesi
Examination of nutritional inequality in the context of social inequalities and evaluation in terms of food safety
Yazar: MELİKE COŞKUN
Danışman: PROF. DR. MERAL UZUNÖZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Ekonomi = Economics ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Eşitsizlik = Inequality ; Güvenlik = Security ; Gıda güvenliği = Food safety ; Obezite = Obesity ; Toplumsal eşitsizlik = Social inequality

Özet:
İnsan ve toplumlar arasındaki beslenmeden kaynaklı eşitsizlikler, sosyal eşitsizlikler arasında en önem verilen konulardan biri haline gelmektedir. Dünyadaki toplumların bir kısmı kaliteli bir yaşam sürdürebilmek için yeterince gelir elde edememekte, diğer kısmı ise çok daha iyi koşullar altında hayatlarını idame ettirmektedir. Zengin kesim ile yoksul kesim arasındaki bu farklılık giderek büyümekte ve önemli sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu kritik öneme sahip sorunlar açlık, yetersiz  beslenme ve aşırı tüketimden kaynaklı obezite olarak gösterilmektedir.
Çalışmada öncelikle sosyal eşitsizlikler arasındaki gelir eşitsizliği konusuna değinilmiş; sonrasında gelir eşitsizliğinden kaynaklı beslenme eşitsizliklerinin gıda kaybı ve gıda israfı gibi problemlere yol açtığı düşünülerek söz konusu kayıp ve israfın önlenmesi için yapılanlar hakkında bilgi verilmiştir. Diğer bölümde, obezite kavramı ve obezitenin belirlenmesiyle ilgili temel bilgiler verilmiş ve obezitenin prevalansını belirlemede Beden Kitle İndeksi (BKİ) yöntemiyle hesaplanan Dünya Sağlık Örgütü'nün güncel veri setleri kullanılmıştır. Sonuçlara bakıldığında, dünyada obezite prevalansının en yüksek olduğu bölgenin Amerika Bölgesi olduğu, onu Avrupa'nın takip ettiği görülmüştür. Özellikle Amerika'nın BKİ beslenme sınıflandırmasına göre obezite öncesi (pre-obez) sınıfında yer aldığı dikkat çekmektedir. Türkiye'nin ise dünya obezite sıralamasında dördüncü ülke konumunda olduğu görülmüştür. Çalışmanın diğer ana bölümünde ise açlık ve yetersiz beslenme sorunları ele alınmış, bu sorunların temelinde yatan nedenler ve yarattığı sonuçlar hakkında bilgi verilmiştir. Açlığın temel nedeninin yine gelirdeki eşitsizlikler olduğu görülmektedir. Açlığın belirlenmesinde Gıda Politikaları Araştırma Enstitüsü'nün tasarladığı Küresel Açlık Endeksi kullanılmıştır. Bu endeks sonuçlarında dünyada şiddetli açlık seviyesinde olan ülkelerin başta Orta Afrika Cumhuriyeti olmak üzere Çad ve Yemen olduğu görülmüştür. Türkiye'nin ise açlık konusunda sorun yaşamadığı ve özellikle 2000'li yıllar itibariyle çok düşük seviyelerde bir orana sahip olduğu görülmüştür. Çalışmanın son kısmında ise yine beslenme eşitsizliklerinin nedenleriyle alakalı önemli bir konu olan gıda güvenliğine değinilmiştir.
Bu çalışmada, beslenme eşitsizliklerinin temel problemleri olan obezite, açlık ve yetersiz beslenmenin genel bir değerlendirmesinin yapılması ile bunların gıda güvenliği açısından da incelenerek bilgi verilmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Beslenme Eşitsizliği, Obezite, Açlık, Gıda Güvenliği

Abstract:
The inequalities based on nutrition between humanbeings and the communities have become one of the most important subjects among the social inequalities in the worldwide. Some parts of the societies of the world are not able to earn their incomes sufficiently in order to live quality lives; however, meanwhile, the other part maintains their livings under better conditions. The difference between the rich and poor not only grows gradually but also it brings along with the many major problems. These critical issues are shown as hunger, undernutrition and the obesity which is resulted from overconsumption of food.
Firstly, in the study, the inequality of income between social inequalities is mentioned. After that, nutrition inequality due to income inequality have been thought to cause problems such as food loss and food waste and information was given about what is done to prevent loss and waste. In the other section, there are some basic information given about the concept and the detection of obesity along with being used of the actual data sets of World Health Organisation (WHO), which can be calculated by the method of the Body-Mass Index (BMI) in order to  determine the prevelance of obesity.The results show that the region with the highest prevalence of obesity in the world is America, followed by Europe. Especially, in accordance with the classificaton of nutrition of the Body-Mass Index, it is remarked that America has been placed in the pre-obesity classification. Turkey, nevertheless, has been positioned as being in the fourth line amongst the countries according to the world's obesity ranking. On the another main section of this study, it is depicted both the subjects of hunger and undernutrition; also it is given some information about the reasons which lie behind the basis of these issues and their consequences. Again, the main reason of the hunger is resulted from the inequalities of the incomes between people. Therefore, the Global Hunger Index designed by Food Policy Reasearch Institute is used in order to determine the hunger. According to the results of this index, it is seen that the countries with severe hunger levels in the world are especially in Central African Republic, Chad and Yemen. However,it is seen that in Turkey, there cannot be encountered with any problems related to hunger, so Turkey has been having the lowest rate of hunger starting especially with the 2000s. Finally, in the last part of the study, it is mentioned the food safety which is the subject being, again, mainly about the reasons of inequalities of nutrition.
In this study, a general evaluation of obesity, hunger and undernutrition, which are the basic problems of nutritional inequalities, are made and it is aimed to give information by examining them in terms of food safety.
Key Words: Nutrition Inequality, Obesity, Hunger, Food Safety