Türkçenin kavramsal izlencesi /
Yazar: MİNE TOSYALI
Danışman: DR. AYBARS ERÖZDEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZDil bir iletişim aracıdır. Duygular, düşünceler, istekler, dil aracılığı ile iletilir. Dilyardımı ile insanlar çıkarım, yorum, açıklama yapabilir; soru sorabilir, ikna edebilir, özürdileyebilir ve benzeri bu tür eylemleri yerine getirirken insanlar öneride bulunur ya da dahagenel anlamda bazı kavramları ele alır. Kişinin nasıl konuştuğu, onun seçtiği amaca varmayolunu açıklar. şlevsel kavramsal bir izlencede bunlar kavramları oluştururlar.Kavramsal izlence düşüncesi 1971'den başlayarak çok ilgi uyandırmış, son yıllarıngerek izlence yapımı gerekse dil öğretimine verimli ve aydınlatıcı katkıları olmuştur. Çünkükavramsal izlencelerle öğretimin başından başlayarak dilbilgisel ve durumsal etmenler gözdenuzak tutulmadan dilin iletişimsel gerçekleri işin içine katılmaktadırKonuşmanın işlevi, toplum bireyleri arasında etkileşimi sağlamaktır. Bu kullanımdandoğan özellikler dil işlevleri ve söz edimleri olarak geniş ölçüde incelenmiş ve sonradan dilöğretimi izlencelerine sokulmuştur.Kimin, kiminle, niçin, nasıl, nerede ve ne zaman konuştuğuna dair ayrımlar yapılarakhazırlanacak bir izlence dilin iletişimsel yönünü de içine katacaktır. Dilin hangi işlevlerlekullanıldığını gösteren bu ayrımlar ?işlevsel-kavramsal?, ?işlevsel-iletişimsel? terimleriyle,ancak toplum-dilbilim çalışmaları ilerledikten sonra dil öğretimine girebilmiştir.Kimin, kiminle, niçin, nasıl, nerede ve ne zaman konuştuğuna ilişkin yapılan buayrımlar, konuşanın seçtiği amaca varma yolunu açıklamaktadır. Bu ayrımlar konuşanlarınamacını ve tutumunu belirlemekte ve iletişime doğrudan etki etmektedir. Çünkü kavramsalizlence dilbilgisel ve durumsal ögeleri de içine alarak dilin iletişimsel yönünü de en başındanbaşlayarak işin içine katmaktadır. Bu nedenlerle yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dekavramsal izlenceden yararlanılması uygun olacaktır.Yabancı dil öğrenicilerinin bir yere turist olarak gittiklerinde kullanacakları ya daülkelerine gelen bir turistle konuşabilecekleri kadar bir dilin yanı sıra, yüzeysel olmayansosyal diyaloglar kurabilecekleri bir dile sahip olmaları ?eşik düzeyi? olarak tanımlanmıştır.ngilizce için hazırlanmış olan eşik düzeyi çalışması kaynak alınarak yapılan bu çalışma,Türkçe için genel kavramlar dizini elde etmeyi amaçlamıştır. Bu dizin, yabancı dil olarakTürkçe öğrenen kişinin amacına yönelik olarak kullanacağı kavramları belirlemedehazırlanacak bir izlencede gereksinim çözümlemesinin ardından kullanılacaktır.

Abstract:
ABSTRACTLanguage is a means of communication. Emotions, thoughts, wishes are all conveyedby means of language. By using language, people can make inferences, comments,explanations; can ask questions, convince others, apologize to them, and realize such otherevents. While doing these, people make references or take up some concepts in a generalsense. The way people speak reveals the way they use to reach their goal. In a functional-notional syllabus, these make up the notions.The idea of a notional syllabus has aroused much interest since 1971 and contributedgreatly to the work on syllabus design and language teaching in the recent years. This isbecause the communicative aspects of language are put into consideration without ignoringthe grammatical and situational factors.The function of speech is to establish interaction among the members of a community.The features that come out of this use have been thoroughly studied as language functions andspeech acts to be put into language syllabi later on.A syllabus designed by considering the differences as to who is talking to whom,when, where, how and why will naturally include the communicative aspect of language aswell. These variations that show with what functions a language is being used could only taketheir place in language teaching with the terms of ?functional-notional? and ?functional-communicative? after the work on sociolinguistics has advanced.These variations specify the speakers? aim and attitude and directly relate tocommunication, because the notional syllabus includes the communicative aspect of languagefrom the beginning by already covering the grammatical and situational elements. This is alsothe reason why the notional syllabi is a proper tool in teaching Turkish as a foreign language.The level of language that enable the users of that language to get involved inconversations when they go to a country as tourists or when the tourists visit their owncountry is defined as the ?threshold level?. In this MA study, taking the threshold leveldesigned for teaching English as a foreign language, production of a general notions index forTurkish is targeted. This index will be used while a syllabus is designed for the needs of alanguage learner of Turkish to specify the notions that s/he will use for her/his own needsafter the needs analysis stage.