Yeni tanı konulan primer sjögren sendromlu hastalarda el fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of hand functions in patients with primary sjögren syndrome with new diagnosis
Yazar: SÜLEYMAN AKGÖL
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL EROL
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışma ile 2016 ACR/EULAR primer Sjögren sınıflama kriterlerine göre yeni tanı primer Sjögren sendromu olan hastalarda el fonksiyonlarını değerlendirmek ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmak amaçlanmıştır.
Çalışmaya 64 primer sjögren sendromlu hasta (60 kadın) ve 64 sağlıklı gönüllü (60 kadın) alındı. Katılımcıların tümüne Duruöz El Endeksi (DEİ) Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS), Yorgunluk ciddiyet skalası (FSS), Sağlık Değerlendirme Anketi (HAQ) ve Kısa Form-36 (SF-36) uygulandı. Hastalar VAS-A, ESSDAI, ESSPRI, SSDDI, Modifiye Sharp Skoru uygulanarak değerlendirildi. Katılımcıların el açıklığı, her iki elde başparmağın ucu ile beşinci parmak arasındaki mesafe santimetre cinsinden ölçüldü. Tüm katılımcıların el kavrama kuvveti, elde taşınan bir dijital dinamometre ile ölçüldü. 
	PSS tanı tarihinden önce hiç sigara içmediğini bildiren hasta oranı çalışmamızda %75,0 bulundu. Hastaların %17,2'sinde halsizlik/yorgunluk ile en fazla olacak şekilde ilk başlangıç şikayetiydi. Hastaların SF-36 alt boyutlarından ve toplamından aldıkları puanların, kontrol grubundakilere göre istatistiksel olarak anlamlı ve daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Hastaların HADS'tan aldıkları depresyon ve anksiyete puanları, kontrol grubundan yüksekti (8,00 vs 4,5, p<0,001; 9 vs 5 p=0,004). FSS puanı, normal sağlıklı yetişkinlere göre yüksekti (5,00 vs 3,40, p=0,001). HAQ puanı kontrol grubuna göre yüksektir (0,12 vs 0, p=0,019). Hasta grubunda sol el kavrama gücünde istatistiksel olarak anlamlı fark olmasına rağmen sağ kavrama gücünde anlamlı fark bulunmamıştır. Hasta grubunun Duruöz El İndeksinden aldıkları puan kontrol grubuna göre daha yüksekti (5,97±12,78 vs 0,88±3,27, p<0,001). Duruöz El İndeksinden aldıkları toplam puan ile HAQ'tan alınan puan arasında hasta grubunda istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü yüksek düzeyde ilişki saptandı (r=0,845, p<0,001). Duruöz El İndeksinden alınan toplam puan ile VAS-A (El), ESSPRI-Ağrı, Mesleki Zorluk ile arasında pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon saptandı (r=0,551, p<0,001; r=0,399, p=0,001; r=0,395, p=0,001 sırasıyla). VAS-A Ağrı El'de bir birimlik artış meydana geldiğinde Duruöz el indeksinden alınan toplam puanı 1,754 kat, ESSDAİ toplam puanındaki bir birimlik artışta Duruöz el indeksi toplam puanı 1,629 kat artmakta olduğu bulundu.
Anahtar sözcükler: Primer Sjögren Sendromu; El fonksiyonu; Dinamometre; El

Abstract:
The aim of this study was to evaluate hand functions in patients with newly diagnosed primary Sjögren's syndrome according to the 2016 ACR/EULAR primary Sjögren classification criteria and compare them with healthy controls.
64 patients with primary sjögren's syndrome (60 female) and 64 healthy volunteers (60 female)  were included in the study. Duruöz Hand Index (DEI), Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), Fatigue Severity Scale (FSS), Health Assessment Questionnaire (HAQ) and Short Form-36 (SF-36) were applied to all participants. Patients were evaluated using VAS-A, ESSDAI, ESSPRI, SSDDI, Modified Sharp Score. The hand span of the participants, the distance between the tip of the thumb and the fifth finger on both hands, was measured in centimeters. The hand grip strength of all participants was measured with a handheld digital dynamometer.
The rate of patients who reported that they had never smoked before the date of PSS diagnosis was 75.0% in our study. In 17.2% of the patients, weakness/fatigue was the first initial complaint, with the highest frequency. It was determined that the scores of the patients from the SF-36 sub-dimensions and the total were statistically significant and lower than those in the control group. The patients' depression and anxiety scores from HADS were higher than the control group (8,00 vs 4,5, p<0,001; 9 vs 5, p=0,004). FSS score was higher than normal healthy adults (5,00 vs 3,40, p=0,001). HAQ score is higher than the control group (0,12 vs 0, p=0,019). Although there was a statistically significant difference in the left hand grip strength in the patient group, there was no significant difference in the right grip strength. The scores of the patient group from the Duruöz Hand Index were higher than the control group (5,97±12,78 vs 0,88±3,27, p<0,001). A statistically significant positive correlation was found between the total score obtained from the Duruöz Hand Index and the score obtained from the HAQ in the patient group (r=0,845, p<0,001).  A moderate positive correlation was found between the total score obtained from the Duruöz Hand Index and VAS-A (Hand), ESSPRI-Pain, Occupational Difficulty (r=0,551, p<0,001; r=0,399, p=0,001; r=0,395, p=0,001 respectively).  It was found that when there was a one-unit increase in the VAS-A Pain Hand, the Duruöz hand index total score increased 1.754 times, and the Duruöz hand index total score increased 1.629 times with a one-unit increase in the ESSDAI total score.
Keywords: Primary Sjögren's Syndrome; hand function; Dynamometer; Hand