Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda koku tat fonksiyonları ve burun mukosiliyer aktivitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of smell,taste functions and nasal mucosiliary activity in patients with chronic renal failure
Yazar: ESRA BAYKAN
Danışman: PROF. DR. SÜNDÜZ GENÇAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Burun = Nose ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Koku duyusu = Smell ; Mukosilyer temizleme = Mucociliary clearance ; Olfaktor bulbus = Olfactory bulb ; Tat duyusu = Taste perception

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Nefroloji Kliniği tarafından KBY tanısı ile takip edilen, hemodiyaliz ve periton diyalizine giren ve kreatinin ≥ 2 olup diyalize girmeyen hastalarda, koku, tat fonksiyonları ve burun mukosiliyer aktivitesinin  değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
 Gereç ve Yöntem: Nefroloji Kliniği tarafından KBY tanısı ile takip edilen 118 hasta hemodiyaliz ve periton diyalizine giren  ve kreatinin ≥ 2 olup diyalize girmeyen hastaları içerecek şekilde üç gruba ayrılmıştır. Her gruptaki hastaya koku, tat fonksiyonları ve nazal mukosiliyer klirens testleri yapıldı. Koku testi olarak on farklı konsantrasyonda hazırlanan n-butanol çözeltisi ve 12 adet Sniffin' Sticks®  hazır koku çubukları kullanılmıştır. Tat testinde dört farklı konsantrasyonda hazırlanan sükroz çözeltisi kullanılmıştır. Nazal mukosiliyer klirens süresinin ölçümü için nazal sakkarin testi kullanılmıştır. Çalışma grupları 30 kişi içeren kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda  KBY hastaları ile kontrol grubunun  n-butanol eşik testi sonuçları karşılaştırıldığında KBY grubunun koku eşik değerleri daha düşük bulunmuştur. Sniffin' Sticks®, sükroz tat eşiği ve nazal mukosiliyer klirens testleri açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Hemodiyalize giren hastalarda diyaliz sonrası n-butanol koku eşik testi ve Sniffin' Sticks®   testleri anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Kreatinin ≥ 2 olup diyalize girmeyen hastalar ile hemodiyaliz öncesi ve sonrasında yapılan Sniffin' Sticks® ve nazal mukosiliyer klirens testleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Hemodiyaliz öncesi yapılan sükroz tat eşik testi kreatinin ≥ 2 olup diyalize girmeyen hastalara göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Hemodiyaliz sonrası yapılan n-butanol koku eşik testi kreatinin ≥ 2 olup diyalize girmeyen hastalara ve periton diyalizine giren hastalara göre  anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Periton diyalizine giren hastalar ile hemodiyaliz öncesi ve sonrası yapılan Sniffin' Sticks®, sükroz tat eşik testi ve nazal mukosiliyer klirens testleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Kontrol grubunun n-butanol eşik testi hemodiyaliz öncesi hastalara göre ve kreatinin ≥ 2 olup diyalize girmeyen hastalara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Kontrol grubu ile hemodiyaliz  sonrasında yapılan n-butanol eşik, Sniffin' Sticks®, sükroz tat eşik  ve nazal mukosiliyer klirens testleri arasında anlamlı fark olmadığı tespit edilmiştir. Kreatinin ≥ 2 olup diyalize girmeyen hastalar ile periton diyalizine giren hastaların n-butanol koku eşik, Sniffin' Sticks® ve nazal mukosilyer klirens testleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Periton diyalizine giren hastaların sükroz tat eşik testi kreatinin ≥ 2 olup diyalize girmeyen hastalara göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Periton diyalizi grubunun Kt/V değeri hemodiyaliz grubuna göre anlamlı derecede yüksek olmasına rağmen Kt/Vile koku, tat ve mukosilyer klirens testleri arasında korelasyon tespit edilmemiştir. PTH, Ca, P, N/L oranı ile koku, tat ve nazal mukosilyer klirens testleri arasında korelasyon tespit edilmemiştir.
 Sonuç: Koku ve tat duyusu hayat kalitesinin yükselmesi, hayati tehlikesi olan durumlardan korunma açısından oldukça önemli role sahiptir. KBY'de koku ve tat bozukluğu sık görülen komplikasyonlar olmasına rağmen tanısı ve tedavisi ile ilgili yeterli çalışma yapılamamıştır. Yaptığımız çalışmada KBY hastalarında koku bozukluğu geliştiği ve hemodiyaliz seansından sonra hem koku eşik  hem de  Sniffin' Sticks®  testlerinde düzelme olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kronik renal yetmezlik, olfaktör disfonksiyon, koku testi, tat testi, nazal mukosiliyer klirens, Sniffin' Sticks® testi

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to evaluate the smell, taste functions and nasal mucociliary system activity in patients, followed by the Nephrology Clinic with the diagnosis of chronic renal failure (CRF), who were on hemodialysis and peritoneal dialysis and who were not on dialysis despite having creatine ≥2

 Material and Methods: 118 patients followed by the Nephrology Clinic with the diagnosis of CRF have been classified into three groups;those receiving hemodialysis , those receiving peritoneal dialysis treatment, and those  who were  not on dialysis with creatine ≥ 2. The smell, taste functions, and nasal mucociliary clearance were evaluated in each group. As for the smell test, n-butanol solution, prepared in ten different concentrations, and ready-made Sniffin' Sticks® smell sticks were used. Sucrose solution prepared at four different concentrations was used in the taste test. The nasal saccharin test was used to measure the nasal mucociliary clearance time. The study groups were compared with a control group of 30 people.

Results: In our study, when the n-butanol threshold test results of the CRF patients and the control group were compared, the odor threshold values of the CRF group were found to be lower. No significant difference was found in terms of Sniffin' Sticks®, sucrose taste thresholds and nasal mucociliary clearance tests. Post-dialysis n-butanol smell threshold test and Sniffin' Sticks® tests were found to be significantly higher in patients receiving hemodialysis. There was no significant difference between patients with creatinine ≥ 2 who were not on dialysis, and those in whom Sniffin' Sticks® and nasal mucociliary clearance tests were performed before and after hemodialysis. The sucrose taste threshold test, done before hemodialysis, was found to be significantly lower than the patients who had creatinine ≥ 2 and did not undergo dialysis. The n-butanol olfactory threshold test, performed after hemodialysis, was found to be significantly higher than the creatinine ≥ 2 patients who did not receive dialysis and those who were undergone peritoneal dialysis. There were no significant differences between patients undergoing peritoneal dialysis and patients in whom Sniffin' Sticks®, sucrose taste threshold tests and nasal mucociliary clearance tests performed before and after hemodialysis. The n-butanol threshold test of the control group was found to be significantly higher than the pre-dialysis patients and the patients with creatinine ≥ 2 who did not receive dialysis. It was determined that there was no significant difference between the control group and post-dialysis patients in terms of n-butanol threshold, Sniffin' Sticks®, sucrose taste threshold and nasal mucociliary clearance tests findings. No significant difference was found between the patients with creatinine ≥ 2 not on dialysis and those on peritoneal dialysis in terms of the n-butanol olfactory threshold, Sniffin' Sticks® and nasal mucociliary clearance test findings. The sucrose taste threshold test of patients on peritoneal dialysis was found to be significantly lower than patients had creatinine ≥ 2 and not on dialysis. Although the Kt/V value of the peritoneal dialysis group was significantly higher than the hemodialysis group, no correlation was found between the Kt/V value and taste and mucociliary clearance tests findings. No correlation was found between PTH, Ca, P, N/L ratio and findings of smell, taste and nasal mucociliary clearance tests. 

Conclusion: The sense of smell and taste have very important roles in increasing the quality of life and in preventing life-threatening situations. Although smell and taste disorders are common complications in CRF, sufficient studies have not been conducted yet on the diagnosis and treatment. In our study, it was determined that olfactory disorders developed in CRF patients and that there were improvements in both the olfactory threshold and Sniffin' Sticks® tests after the hemodialysis session. 

Keywords: Chronic renal failure, Olfactory Dysfunction, Smell Test, Taste Test, Nasal Mucociliary Clearance, Sniffin' Sticks® Test.