Fransa'daki göçmen Türklerde dil kaybı sorunsalı
The problematic of language attrition among Turkish immigrants in France
Yazar: CANSU CANDEMİR ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. FÜSUN SARAÇ ; PROF. DR. MEHMET ALİ AKINCI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fransız Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Fransız Dili ve Edebiyatı = French Linguistics and Literature

Özet:
1960'lı yıllarda Avrupa'da doğan iş gücü ihtiyacı, Türklerin işçi olarak Avrupa'ya göç etmesine yol açmış; kısa vadeli gidilen Avrupa ülkeleri, giden işçilerin ailelerini de yanlarına almasıyla kalıcı barınma ve yaşam alanlarına dönüşmüştür. Günümüzde Türklerin dört nesildir bu ülkelerde yaşadığı görülmektedir. Farklı dillerin konuşulduğu, farklı kültürlerin yaşandığı ülkelerde ikidilli, iki kültürlü olarak yetişen nesiller, nesiller boyu öz kültürünü ve ana dilini korumayı ve sürdürmeyi amaçlarken dil kaybıyla karşı karşıya kalabilmektedir. 

Bu araştırma, Fransa'da yaşayan Türk kökenli ikinci ve üçüncü nesil bireylerin ana dili kaybı yaşayıp yaşamadığını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Nitel bir çalışma olan araştırmada, nitel araştırma desenlerinden olgubilim modeli kullanılmış ve etnografik boyutta incelemeler yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Fransa'da yaşayan ikinci ve üçüncü nesil Türk aileler; örneklemini ise Fransa'nın Rouen şehrinde yaşayan ve aileleri 1970'li yıllarda işçi göçü ile Fransa'ya gelmiş ikinci nesil Türk kökenli aileler ile onların 16 yaşından büyük üçüncü nesil çocukları oluşturmaktadır. Çalışmada 13 aileden 48 kişi yer almaktadır. Araştırmada, veri toplama araçlarından görüşme ve gözlem teknikleri kullanılmış; araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme soruları katılımcılara sunulmuş ve araştırmacı tarafından gözlem formu kullanılmıştır. Görüşmelerin ve gözlemlerin analizinde tematik analiz kullanılmış ve bilgisayar destekli nitel veri analiz yöntemlerinden olan MAXQDA programından yararlanılmıştır. 

Görüşmeler ve gözlemler, Fransa'da doğan ikinci ve üçüncü neslin uyum sorunu yaşamadığını göstermektedir. Katılımcıların büyük çoğunluğu kendilerini etnik ve ulusal kimliklerine göre tanımlamaktadır. İkinci ve üçüncü nesil bireylerde aile içinde her iki dilin de iletişim dili olarak kullanıldığı; üçüncü nesil bireylerin Türk arkadaşları ve kardeşleriyle konuşurken Fransızcayı tercih ettiği görülmektedir. Her iki nesil de Türkçenin ve Türk kültürünün korunup sürdürülebilmesinin önemli olduğunun altını çizmektedir. Ana dilinin ve miras kültürünün gelecek nesillere aktarımına yönelik inanç çoğunlukla yüksektir. Ana dili ve kültürün aktarımı için aileye ve çevreye görevler düştüğü, kültürel öğretilerin ve gelenek göreneklerin aktarılmasının gerekliliği vurgulanmaktadır. 

Var olan nesillerin ve sonraki nesillerin dil ve kültür kaybı yaşamaması için, hem ailelerin hem de resmî kurumların ana dilini ve miras kültürünü edindirme/öğretme bilinci ile çocukları yetiştirmeleri gerekmektedir. Bu şekilde, dilsel ve kültürel erozyona uğramayan iki/çokdilli ve iki/çok kültürlü bireyler yetişebilir ve bu bireyler, uluslararasılaşan çok kültürlü dünyada başarılı bir şekilde yerlerini alabilirler. 

Anahtar Kelimeler: Fransa, ikinci ve üçüncü nesil aileler, ikidillilik, dil kaybı.

Abstract:
In the 1960s, the demand for labor in Europe led to Turkish workers migrating to Europe as laborers; the short-term stays in European countries turned into permanent housing and living areas with the workers' families joining them. It is seen today that Turks have been living in these countries for four generations. Generations that grow up bilingual and bicultural in countries where different languages are spoken and different cultures are lived, aim to preserve and sustain their own culture and mother tongue over the generations, but they may face language attrition.

This research aims to determine whether second and third generation individuals of Turkish origin living in France experience language attrition. A qualitative study was conducted using a phenomenological research design and ethnographic investigations. The population of the study consisted of second and third generation Turkish families living in France, while the sample was made up of second generation Turkish families whose families migrated to France as workers in the 1970s, and their third generation children over the age of 16, living in the city of Rouen, France. The study included 48 individuals from 13 families. Data collection tools such as interview and observation techniques were used, with semi-structured interview questions and observation forms developed by the researcher. Thematic analysis and MAXQDA program as computer-assisted qualitative data analysis methods were used for the analysis of interviews and observations.

The interviews and observations show that the second and third generation born in France do not experience problems with integration. The majority of participants define themselves according to their ethnic and national identity. Both languages are used as a means of communication within families of second and third-generation individuals, and it is observed that third-generation individuals prefer to speak French with their Turkish friends and siblings. Both generations emphasize the importance of preserving and maintaining Turkish language and culture. There is a high belief in the transmission of mother tongue and heritage culture to future generations. It is emphasized that families and the environment have responsibilities for the transmission of mother tongue and cultural teachings, and the necessity of passing on cultural traditions is highlighted.

To prevent language and culture loss in current and future generations, both families and official institutions need to raise children with a consciousness of acquiring and teaching their native language and cultural heritage. In this way, bilingual/multilingual and bi/multicultural individuals who are not affected by linguistic and cultural erosion can be raised, and these individuals can successfully find their place in the globalized multicultural world.

Keywords: France, second and third generation families, bilingualism, language attrition.