Sözcük anlambilimi açısından 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki görünümler
Lexical semantics appearances in 8th grade Turkish textbook
Yazar: ÖZGÜR ESER
Danışman: PROF. DR. HÜLYA AŞKIN BALCI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Ders kitapları = Textbooks ; Dil eğitimi = Language education ; Kitaplar = Books ; Sözcük bilgisi = Word knowledge ; Sözcükbilim = Logology ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu çalışma, 8. sınıf öğrencileri için hazırlanan Türkçe ders kitabındaki metinlerde yer alan sözcük ve sözcük öbeklerinin sözcük anlambilimsel özelliklerini inceleyip elde edilen bulguların metinlere yönelik olarak hazırlanan etkinliklere yansıyıp yansımadığını belirlemeyi ve ortaya çıkan sonuçların Türkçe Dersi Öğretim Programı'na uygunluğunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Bu çalışmanın evrenini 2019-2020, 2020-2021 ve 2021-2022 eğitim-öğretim yıllarında Türkçe derslerinde kullanılan 8. sınıf Türkçe ders kitabı, örneklemini ise söz konusu 8. sınıf Türkçe ders kitabı içinde yer alan okuma metinleri ve etkinlikler oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi modeli kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde ise MEB'in 2019'da yayımladığı Türkçe Dersi Öğretim Programı, ders kitapları, alan yazında yer alan anlambilimle ilgili çalışmalardan yararlanılmıştır. Öğretim programında yer alan hedefler belirlendikten sonra ders kitabındaki veriler programa ve alan yazındaki çalışmaların sonuçlarına uygunluğu bakımından değerlendirilmiştir.

Araştırmanın sonucunda ders kitabındaki metinlerde hangi sözcük anlambilimsel kavramların bulunduğu ve bu kavramların etkinliklere yansıma durumu belirlenmiş ve Türkçe Dersi Öğretim Programı'na uygunluğu açısından değerlendirilmiştir. Bununla birlikte metinlerde ve etkinliklerde yer alan sözcük anlambilimsel kavramların metin türüne göre farklılaşıp farklılaşmadığı ortaya konulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Sözcük anlambilim, Türkçe Dersi Öğretim Programı, 8. sınıf Türkçe ders kitabı

Abstract:
This study aims to examine the lexical semantics features of the words and phrases in the texts in the Turkish textbook prepared for 8th grade students, to determine whether the findings are reflected in the activities prepared for the texts and to evaluate the suitability of the results to the Turkish Course Curriculum.

The universe of this research consists of the 8th Grade Turkish Textbook used in Turkish lessons in the 2019-2020, 2020-2021 and 2021-2022 academic years, and the sample consists of the reading texts and the activities in the textbook. The document analysis model was used in the research. During the data collection process, the Turkish Couse Curriculum published by the Ministry of National Education in 2019, textbooks and studies on semantics in the literature were used. After the acquisitions in the curriculum were determined, the data in the textbook were evaluated in terms of their suitability for the curriculum and the results of the studies in the literature.

As a result of the research, which lexical semantics concepts are found in the texts in the course book and the reflection of these concepts in the activities were determined and evaluated in terms of their suitability for the Turkish Course Curriculum.

Key Words: Lexical semantics, Turkish Course Curriculum, 8th grade Turkish textbook