Klasik Türk edebiyatında manzum fıkıh eserleri ve Ceceli Müftü İbrahim Efendi'nin Şâfî adlı eseri (İnceleme-metin)
Verse fiqh works in classical Turkish literature and the "Şâfî" of Ceceli Mufti İbrahim Efendi (Review-text)
Yazar: ZAHİR SÜSLÜ
Danışman: PROF. DR. RIDVAN CANIM
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Edebi eserler = Literary works ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Klasik Türk edebiyatı = Classical Turkish literature ; Manzum hikaye = Poetic story ; Manzumeler = Poems ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İbrahim Efendi = İbrahim Efendi ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
18. yüzyılda yaşamış olan Ceceli Müftü İbrahim Efendi'nin hayatı hakkında şuara tezkireleri ve biyografik eserlerde herhangi bir malumat yoktur. Şairin hayatı, şahsiyeti ve edebî kişiliği hakkındaki bilgiler, üçü manzum üçü mensur olan eserlerinden yola çıkılarak edinilmiştir. Kastamonu'da yirmi yıl müftülük yapan şairin, Şâfî isimli eserinin farklı kütüphanelerde otuzu aşkın nüshası mevcuttur. Bu çalışma, klasik Türk edebiyatı döneminde yazılmış manzum fıkıh eserleri ile Ceceli Müftü İbrahim Efendi'nin "Şâfî" adlı eserinin karşılaştırmalı metnini ve incelemesini kapsamaktadır. 
Çalışmanın birinci bölümünde klasik Türk edebiyatı dönemi içerisinde manzum olarak yazılmış fıkıh eserleri tanıtılmış; ancak manzum olarak yazılmış olan fetvalar çalışmaya dahil edilmemiştir. İkinci bölümde tanıtılan manzum fıkıh eserlerinin kaynakları üzerinde durulmuş, üçüncü bölümde şairin hayatı ve eserleri tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde eser incelenmiş, beşinci bölümde ise eserin, karşılaştırmalı metin çevirisi yapılmıştır.
	Bu çalışma, klasik dönem şairlerinin fıkıh ilmi üzerine telif ve tercüme birçok manzum eserinin olduğunu ortaya koymuştur. Klasik dönem şairlerinin geniş ve çetrefilli bir disiplin olan fıkıh ilmi üzerine hemen her asırda ve üç dilde de manzum eser yazmaları, bu nitelikte eser yazmanın gelenek hâline geldiğinin göstergesidir. Bu durum, Türkçe'nin ilim dili olduğunu ve klasik Türk edebiyatının sınırlarının ne kadar geniş olduğunu ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra, "Şâfî" isimli eserin müellifi Ceceli Müftü İbrahim Efendi ve diğer eserleri ayrıntılı olarak tanıtılarak okurların dikkatine sunulmuştur.

Abstract:
There is no information about the life of Ceceli Müftü Ibrahim Efendi, who lived in the 18th century, in biographical works such as tezkiretü'ş-şuara. Information about his life and personality can be derived from his works (three proses and three verses). The poet, who works as a mufti for twenty-five years in Kastamonu, has more than 30 copies of his work "Şâfî" in different libraries. This study includes poem fiqhs written in classical Turkish literature as well as the comparative text and a critical review of Ceceli Mufti İbrahim Efendi's piece, "Şâfî", which seems to be quite popular in that period. 
In the First Chapter, the fiqh works of Classical Period written in verse form were introduced, but the fatwas written again in verse form have not been included in the study. The sources of verse fiqh works were discussed in the Second Chapter, the life and works of the poet were introduced in the Third Chapter. In the Fourth Chapter, his piece has been examined. Finally, the comparative transcription of the criticized text of the work was given in the Fifth Chapter.
This study reveals that the poets of the Classical Period wrote original poems as well as translated pieces on fiqh. The fact that classical poets wrote verses in almost every century in three languages on fiqh as a broad and complicated discipline is an indication that underlines the tradition of writing such works. This shows that Turkish is a science language and that the boundaries of the Classical Period both go backwards and how wide it is. In addition to this, Ceceli Mufti İbrahim Efendi as the author of the criticized text, and his works were introduced into the literature in detail.