Amerika Birleşik Devletleri'nin Latin Amerika müdahaleciliğinin temelleri ve Venezuela'da Hugo Chavez'e müdahale girişimleri
United States of America fundamentals of Latin American intervention and initiatives to response Hugo Chavez in Venezuela
Yazar: UĞUR GÜL
Danışman: DOÇ. DR. BUKET ÖNAL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Amerika kıtasının keşfi sonrası, Avrupalı devletler kıtayı kolonileştirme faaliyetlerinin merkezi olarak kullanmıştır. 4 Temmuz 1776'da Amerika Birleşik Devletleri bağımsızlığını ilan etmiş ve hem toprak genişletme faaliyetlerine girişmiş hem de kıta üzerinde hegemonya kurmaya yönelik adımlar atmıştır. Çalışmada Amerika Birleşik Devletleri'nin Latin Amerika üzerinde kurmaya çalıştığı bölgesel hegemonyayı John J. Mearsheimer'ın Saldırgan Realizm perspektifi ile açıklanarak, hegemonyasını korumak için giriştiği ekonomik faaliyetleri de özellikle Hegemonik İstikrar Teorisi desteğiyle ele alınmıştır. Kavramsal çerçevede ise Müdahale kavramı irdelenmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'nin Latin Amerika müdahaleciliği çerçevesinde bölgeye yönelik uyguladığı müdahale türleri üzerine odaklanılmıştır. Bölgeye yönelik müdahalelerin temelinde özellikle Monroe Doktrini ile birlikte Manifest Destiny (Açık Kader) meşruiyet zeminini oluştururken, Alfred Thayer Mahan'ın hem bölge üzerinde nasıl hegemonya kurulacağına dair hem de Birleşik Devletler'in nasıl bir dünya deniz gücü olacağına dair stratejileri dikkat çekmektedir. Çalışmanın özelinde Venezuela'da 1999 yılında iktidara gelen Hugo Chavez'e karşı Birleşik Devletler'in uyguladığı müdahaleler söz konusudur. Bu müdahale girişimleri incelenirken Amerika Birleşik Devletleri'nin neden Hugo Chavez'e müdahalede bulunmaya çalıştığı üzerinde durulmuştur. Temel nedenleri irdelenirken çalışmanın özellikle üçüncü bölümünde Venezuela'daki müdahale nedenlerine benzer olan müdahale yaklaşımları ele alınarak aslında Chavez'e olan müdahale girişimlerinin nedenleri de Latin Amerika genelindeki müdahalelerden farklı olmadığı görülmektedir. Hugo Chavez öncesi dönemde özellikle müdahalelerin Soğuk Savaş sırasında yoğunlaştığı süre içerisinde Venezuela örnek bir demokrasi modeli olarak gösterilirken, Chavez'in iktidara gelmesi ile Amerika birleşik Devletleri'nin Venezuela'ya bakış açısı değişmiştir. Chavez'in Birleşik Devletler'in bölgedeki hegemonyasını sarsmaya yönelik politikalar uygulaması, kendisini hedef tahtasına oturtmuştur. Başkan George W. Bush döneminde Chavez'e yönelik darbe girişimi, Venezuela genelinde muhalefetin finansal açıdan desteklenmesi, ülke genelinde grev ilan edilmesi ve Chavez'in başkanlığını tartışmaya açan referandum girişimleri ve suikast denemeleri ile Birleşik Devletler müdahaleciliği göze çarpmaktadır. Hugo Chavez'in müdahalelere karşı iktidarda kalması Amerika Birleşik Devletleri açısından bir başarısızlık olarak adlandırılabilir. Ancak Hugo Chavez'e yönelik müdahale girişimlerinin Latin Amerika müdahaleleri kapsamında olduğu açıkça göze çarpmaktadır.

Abstract:
After the discovery of the Americas, European states used the continent as the center of their colonization activities. On July 4, 1776, the United States of America declared its independence and both engaged in territorial expansion activities and took steps to establish hegemony on the continent. In the study, the regional hegemony that the United States is trying to establish over Latin America is explained with the perspective of John J. Mearsheimer's Offensive Realism, and its economic activities to protect its hegemony are discussed with the support of the Hegemonic Stability Theory. In the conceptual framework, the concept of Intervention has been examined. The focus is on the types of interventions that the United States has applied to the region within the framework of Latin American interventionism. While Manifest Destiny, together with the Monroe Doctrine, constitutes the basis of legitimacy, the strategies of Alfred Thayer Mahan both on how to establish hegemony over the region and how the United States will become a world naval power draw attention. Specifically, the United States' interventions against Hugo Chavez, who came to power in Venezuela in 1999, are in question. While examining these intervention attempts, it was emphasized why the United States of America tried to intervene in Hugo Chavez. While examining the main reasons, especially in the third part of the study, the intervention approaches that are similar to the reasons for the intervention in Venezuela are discussed and it is seen that the reasons for the intervention attempts against Chavez are not different from the interventions in Latin America. While Venezuela was shown as an exemplary model of democracy in the pre-Hugo Chavez period, especially during the period when the interventions intensified during the Cold War, the United States' perspective on Venezuela changed with the coming to power of Chavez. Chavez's implementation of policies aimed at undermining the hegemony of the United States in the region has placed himself on the target board. The United States interventionism stands out with the coup attempt against Chavez during the President George W. Bush era, financial support of the opposition across Venezuela, the announcement of a nationwide strike, and the referendum attempts and assassination attempts that brought Chavez's presidency into question. The fact that Hugo Chavez remained in power against the interventions can be called a failure for the United States. However, it is clear that the intervention attempts against Hugo Chavez are within the scope of Latin American interventions.