Etik satın alma niyeti öncülleri ve etik satın alma davranışı önündeki engeller üzerine bir araştırma
A research on the antecedents of ethical purchasing intention and the barriers to ethical purchasing behaviour
Yazar: SELİN KÖKSAL ARAÇ
Danışman: PROF. DR. SERAP ÇABUK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilinçli tüketim = Conscious consumption ; Etik = Ethics ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Satın alma niyeti = Purchase intention ; Satınalma = Purchasing ; Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
Etik tüketim, tüketicilerin belirgin bir etik kaygıyla ilişkilendirdiği satın alma ve tüketme/kullanma davranışlarını ifade etmektedir. Bu araştırma, etik tüketim akımının bir türü olan (pozitif) etik satın alma davranışına odaklanmaktadır. Etik tüketim yazını, tüketicilerin genellikle etik ürünler satın almaya yönelik olumlu tutum ve niyetleri olmasına rağmen etik satın alma davranışı gerçekleşme oranının görece düşük olduğunu göstermektedir. Bu araştırma ile etik zihniyetli tüketicilerin etik satın alma niyeti öncüllerini saptamak ve etik satın alma davranışı önündeki engelleri tespit etmek amaçlanmıştır. Etik satın alma niyeti öncüllerinin belirlenmesi için Planlı Davranış Kuramı (PDK) temelli araştırma modeli test edilmiş; davranışsal niyetin gerçek davranışa dönüşmesini engelleyen faktörlerin belirlenmesi için nitel bir araştırma yürütülmüştür. Nicel verilerin analizinde keşfedici faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi yöntemleri; nitel verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. 
	Nitel araştırma sonuçlarına göre; etik zihniyetli tüketiciler, etik satın alma davranışı açısından 4 farklı engel (araştırma zorluğu ve ulaşılabilirlik, fiyat, şüphe ve fonksiyonel beklentiler) ile karşılaşmaktadırlar. Bu engellere ilişkin ölçek geliştirmek amacıyla bir pilot uygulama yapılmıştır. Nicel araştırma bulgularına göre; etik satın alma niyeti öncülleri tutum, algılanan davranışsal kontrol, etik kimlik ve etik zorunluluk olup algılanan davranışsal kontrol en güçlü öncül değişkendir. Sonuç kısmında, nitel ve nicel araştırma bulguları doğrultusunda, işletmelere, sivil toplum kuruluşlarına ve gelecekteki çalışmalara yönelik öneriler tartışılmıştır.
Anahtar kelimeler: Etik tüketim, etik satın alma, planlı davranış kuramı.

Abstract:
Ethical consumption means behaviours of purchasing or consuming/using which are associated with a significant ethical concern by the consumers. This study focuses on (positive) ethical purchasing behaviour which is a type of the ethical consumption movement. The literature on ethical consumption shows that even though consumers generally have a positive attitude and intention towards purchasing ethical products, realization of ethical purchasing behaviour is relatively low. In the current study, it is aimed to determine the antecedents of ethical purchasing intention of ethically minded consumers and to find out the barriers to ethical purchasing behaviour. The research model based on The Theory of Planned Behaviour (TPB) was tested in order to determine the antecedents of ethical purchasing intention, and a qualitative study was conducted to identify the factors which prevent the transformation of behavioural intentions to actual behaviour. Exploratory factor analysis (EFA), confirmatory factor analysis (CFA) and structural equation modelling (SEM) were used for analysing quantitative data and content analysis and descriptive analysis were used for analysing qualitative data. 
	Findings of the qualitative research revealed that the ethically minded consumers face 4 different obstacles (difficulty of search and availability, price, skepticism and functional expectations) in terms of ethical purchase behaviour. A pilot study was performed in order to develop a scale regarding these obstacles. The quantitative research findings showed that the antecedents of ethical purchasing intention are attitude, perceived behavioural control, ethical identity and ethical obligation, and perceived behavioural control constitutes the strongest antecedent factor. In light of the findings of quantitative and qualitative researches, suggestions for enterprises, non-governmental organizations and future studies were discussed in conclusion.
Keywords: Ethical consumption, ethical purchase, the theory of planned behaviour.