Konutun fiziksel ve anlamsal dönüşümünde teknolojinin rolü ve istanbul için gelecek tahayyülleri
The role of technology in the physical and semantic transformation of housing and future imaginations for İstanbul
Yazar: EDA NUR KIŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLİZ ÖZORHON
Özyeğin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Akıllı kentler = Smart cities ; Akıllı teknoloji = Smart technology ; Ev teknolojisi = Home technology ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel konut = Urban housing ; Sosyo-mekansal dönüşüm = Socio-spatial transformation ; İnsan-teknoloji ilişkisi = Human-technology relationship ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu tez, konutun dönüşümünde teknolojinin rolünü belirlemeyi ve bu perspektif ile geleceğe dair tahayyüllerin geliştirilmesine olanak tanıyan bir zemin oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu amaç hem prospektif hem de retrospektif bir kavrayışı gerekli kılar. Yani konut-teknoloji etkileşimini anlamlandırmak bir yandan geçmişi anlamayı diğer yandan geleceğe yönelik öngörüleri irdelemeyi gerektirir. Bu irdeleme ile gelecek tahayyülleri geliştirebilmek için, tez kapsamında, kavramsal bir yaklaşım geliştirilmiştir. Bunu örneklemek için teze bağlam, İstanbul ile eklenmiştir. Gelecek tahayyülleri üretebilmek için paradoks teorisinden yararlanılmış, İstanbul'da konut-teknoloji etkileşiminin geleceğine dair üç paradoks üretilmiştir. Birinci paradoks, sürdürülebilirlik hedefleri ile dijital inovasyonların arasındaki ölçekler arası gerilim ile; ikinci paradoks, geçmiş ile yeni arasındaki zamansal gerilim ile; üçüncü paradoks ise kentin kimliğini dönüştüren süreçler ile bu dönüşümlerin ekonomik fayda sağlama amacı arasındaki bağlamsal gerilim ile tarif edilmiştir. Buna göre İstanbul'da konutun dönüşümü, dijital inovasyonlar ve sürdürülebilirlik ekseninde farklı yönlerde şekillenmektedir. Teknoloji, konutları daha esnek, fonksiyonel ve enerji verimli hale getirirken, kaynak yönetimi, yerel bağlamla uyum ve eşitsizlik gibi riskler barındırmaktadır. Tarihi dokunun korunması, fiziksel ve dijital koruma yöntemlerinin bir arada uygulanmasıyla mümkündür. Teknolojinin erişilebilir olmaması ve ekonomik çıkarların ihtiyaçların önüne geçmesi, yerel kimliğin zedelenmesine yol açabilir. Gelecekte konutların krizlere dayanıklı, sürdürülebilir, erişilebilir ve yerel kimliği koruyan bir yönde şekillenmesi, teknolojinin eşitlik ve denge odaklı bir yaklaşımla etkin olmasına bağlıdır.

Abstract:
This thesis aims to determine the role of technology in the transformation of housing and to create a foundation that enables the development of future visions from this perspective. This goal requires prospective and retrospective understanding. That is, understanding the housing-technology interaction involves grasping the past on the one hand and exploring future visions on the other. A conceptual approach has been developed in the thesis to create future visions through this examination. To exemplify this, context, İstanbul, has been added into the thesis. Paradox theory has been utilized to generate three paradoxes regarding the future of housing-technology interaction in Istanbul. The first paradox is defined by the inter-scale tension between sustainability goals and digital innovations; the second paradox by the temporal tension between the past and the new; and the third paradox by the contextual tension between the processes transforming the city's identity and the aim of these transformations to generate economic benefits. Accordingly, the transformation of housing in Istanbul is shaped in different directions on the axis of digital innovations and sustainability. While technology makes housing more flexible, functional and energy efficient, it also carries risks such as resource management, compatibility with the local context and inequality. The preservation of historical texture is possible by applying physical and digital preservation methods together. The inaccessibility of technology and the prioritization of economic interests over needs can lead to the damage of local identity. In the future, shaping housing to be crisis-resiliant, sustainable, accessible, and preserve local identity depends on the effectiveness of technology with an equality- and balance-focused approach.