Ortaokul öğrencilerinin mülteci kavramına ilişkin algılarının incelenmesi
Investigation of the perceptions of secondary school students on             the refugee concept
Yazar: CANAN IRMAK
Danışman: PROF. DR. TURHAN ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Göçmenler = Emigrants ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Mülteciler = Refugees ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Bu çalışmada ortaokulda öğrenim gören altı, yedi ve sekizinci sınıf öğrencilerinin mülteci kavramına ilişkin algılarını incelemek amaçlanmıştır. Bunun için öncelikle öğrencilerden mülteci kavramına ilişkin metaforlar geliştirmeleri istenmiştir. Daha sonra çalışmaya katılan öğrencilerden elde edilen veriler uzman eşliğinde çözümlenip yorumlanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde ve yorumlanmasında içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma, nitel araştırma deseninde durum çalışması yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışma Türkiye İstatistik Kurumu'nun sosyoekonomik düzey verileri dikkate alınarak hazırlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2017 - 2018 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Ankara ili merkez ilçelerden oluşan üst, orta ve alt sosyoekonomik düzeye sahip yerleşim yerlerinde bulunan altı okulda öğrenim gören maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilmiş altı, yedi ve sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Sosyal bilgiler 6 ve 7. sınıf öğretim müfredatında yer alan göç kavramı ve bu kavramın içerinde bulunan mülteci kavramı ve bu kavrama yüklenen anlamlar ayrıntılı ve olduğu gibi betimlenmeye çalışılmıştır. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak ise mecazlar yoluyla veri toplama formu kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama aracı metafordur. Metafor ise oluşturulan kavramla ilgili olarak öğrencilerin çizdikleri resim/karikatürlerden oluşan görsel dokümanlardır. Araştırma sonucunda; sosyoekonomik düzey farkı gözetilmeksizin mülteci kavramına ilişkin metaforlar incelendiğinde katılımcıların büyük bir çoğunluğunun kuşlar, hayvanlar, leylek ve kedi metaforlarını oluşturdukları görülmektedir. Metaforlar oluşturulurken katımcıların insanların genelde savaştan dolayı kendi ülkelerinden ayrılarak başka bir ülkeye yerleşmek isteğine yönelik algıları güçlüdür. Sosyoekonomik farkı gözetilmeksizin katılımcıların büyük çoğunluğu mülteci kavramını savaştan dolayı göç, acıdan kaçmak, başka bir yere sığınmak şeklinde algıladıkları görülmektedir. Ayrıca oluşturulan metaforlar incelendiğinde mültecilerin de isteyerek ülkemizde olmadığını, zorunluluktan dolayı ülkelerini terk ettikleri, bizlere aslında sığındıklarını ve korunmaya, kollanmaya ihtiyaçları olduğuna ilişkin algıları yüksektir. Alt, Orta ve Üst sosyoekonomik düzeydeki metaforlara bakıldığında hayvan, kuş ve leylek metaforları dikkat çekmektedir. Katılımcılar mülteci kavramını yaşadıkları ülkeden ayrılarak yeni bir ülkeye gitmelerinden dolayı hayvan, kuş ve leylek metaforlarını oluşturdukları görülmektedir. Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda mülteci kavramının daha detaylı bir şekilde yer alması önerilmektedir. Çünkü ülkemiz konum itibariyle geçmişten günümüze sürekli göç sorunu ile uğraşmaktadır. Son yıllarda özellikle Suriye'den, Türkiye'ye yoğun bir göçün yaşandığını görmekteyiz. Bu da güncel olan mülteci kavramı üzerinde durulması gerektiğini göstermektedir. Sosyal bilgiler öğretmenlerine mülteci kavramı işlenirken, katılımcıların oluşturdukları metaforlar göz önünde bulundurularak derste verilen örnekleri seçmelerini ve bu konu ile ilgili göçe maruz kalan kişilerin mektupları ya da o kişilerin duygu ve düşüncelerinin yer aldığı videolar sınıfta izletilebilir. Böylece bu kavram daha somut bir şeklide öğretilebilir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the perceptions of six, seven and eighth-grade students studying in secondary school. First of all, students were asked to develop metaphors for the concept of refugee. Then, the data obtained from the students were analyzed and interpreted under the guidance of an expert. Content analysis was used to analyze and interpret the data. The study was carried out with the case study method of qualitative research design. The study has been prepared taking account of the socio-economic data released by Turkey Statistical Institute. The study group of the study consists of six, seven and eighth-grade students selected by the maximum diversity sampling method from six primary schools located in upper, middle and lower socioeconomic settlements in the central districts of Ankara in the spring term of the 2017-2018 academic year. The concept of immigration which included in 6th and the 7th grades curriculum of social studies subject and the concept of refugee within this concept and the meanings attributed to this concept are described in detail and as is. In this study, the metaphorical analysis form was used as a data collection tool. Another data collection tool of the study is metaphor. As metaphor, it is meant the visual documents of the students' drawings/cartoons about the concept. As a result of the research, when the metaphors regarding the concept of refugee are examined, regardless of the socioeconomic level difference, it is seen that the majority of the participants form the metaphors of birds, animals, storks, and cats. When creating these metaphors, the perceptions of most participants were seen as the desire of people to settle in another country generally because of war. Regardless of the socioeconomic difference, it was observed that the majority of the respondents perceived the concept of refugee as immigration owing to the war, escape from suffering, and taking shelter in another place. In addition, when the metaphors were examined, the perceptions of participants were observed that the refugees were not willingly living in our country, they left their countries out of necessity, in fact, they took shelter in here and needed protection. When examining the metaphors of the people from the lower, middle and upper socio-economic status, it was seen that the participants mostly preferred animals such as birds and storks to reflect the perception. It was observed that the reason participants of preferring animals when reflecting the perception was that the refugees left their countries and went to another one. It is recommended that the concept of refugee should be placed in the Social Studies Curriculum in more detail. Because our country is dealing with the problem of immigration constantly from past to present. In recent years, it is seen that Turkey is experiencing an intense migration, especially from Syria. This shows that the current refugee concept should be focused on. While studying the concept, social studies teachers can use many different techniques in the classroom such as giving various convenient examples about the topic, reading letters written by refugees, playing videos reflecting their thoughts and feelings in order to enlighten the concept.  Thus, the concept can be taught more corporeally.