Nohut (Cicer arietinum L.) ve mercimeğin (Lens culinaris Medik.) ilk gelişme dönemlerinde bazı yabancı otların allelopatik etkisi
Allelopatahic effects of some weeds on the first growing periods of chickpea (Cicer arietinum L.) and lentil (Lens culinaris Medik.)
Yazar: MURAT IŞIK
Danışman: PROF. DR. SAİME ÜNVER İKİNCİKARAKAYA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Cicer arietinum = Cicer arietinum ; Lens culinaris = Lens culinaris ; Mercimek = Lentil ; Nohut = Chickpea ; Yabancı otlar = Weeds

Özet:
Araştırma, 2009 yılında, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü laboratuar ve serasında yürütülmüştür. Mercimek ve nohudun ilk gelişme döneminde yabancı otlarla rekabetinin zayıf olması, birim alan verimini azaltan faktörlerden biridir. Yabancı otlar, kültür bitkilerinin su ve bitki besin maddelerine ortak olmasının yanında toprak üstü ve toprak altı organlarının salgıları ile çimlenmeden itibaren bitki gelişimini olumsuz yönde etkilemektedirler. Bu araştırmanın amacı, mercimek ve nohut tarlalarında yoğun olarak görülen üç yabancı otun mercimeğin ve nohudun ilk gelişme dönemindeki etkilerinin belirlenmesidir.Araştırmada materyal olarak Sultan-1 yeşil mercimek ve Gökçe nohut çeşidi tohumları ile Sirken (Chenepodium album L) , horozibiği (Amarantus retroflexus L) ve kekre (Acroptilon repens L) yabancı otlarının kök, gövde, kök+gövde aksamlarından elde edilen ekstraktlar kullanılmıştır. Laboratuar koşullarında ekstraktların % 10, 15 ve 20 dozları kullanılmış, sera koşullarında ise sadece % 20'lik doz uygulaması yapılmıştır. Çalışma tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür.Araştırma sonuçlarına göre; laboratuar ortamında mercimeğin ve nohudun çimlenme hızında ve çimlenme gücünde yabancı ot ekstraktları doz artışına bağlı olarak önemli farklılıklar oluşmuştur. Kontrole göre çimlenme hızında ve çimlenme gücünde önemli azalmalar saptanmıştır. % 20 lik doz uygulamasında, nohutta çimlenme gerçekleşmemiştir.Sera koşullarında, çimlenme ve çıkıştan sonra mercimek ve nohut fidelerine verilen % 20'lik yabancı ot ekstraktları gelişmeyi olumsuz yönde etkilemiş, kontrole göre daha yavaş bir gelişme saptanmıştır. Ayrıca sera koşullarında elde edilen mercimek ve nohut fide boyu, fide yaş ağırlığı, fide kuru ağırlığı, fide kök uzunluğu, fide kök kuru ağırlığı, fide kök yaş ağırlığı kontrole göre yabancı ot ekstraktları ile muamele edilen gruplarda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Mercimek, Sirken, Horozibiği, Kekre, Yabancı Ot, Allelopati

Abstract:
The study was performed in 2009 in the laboratories and green-house of Ankara University, Faculty for Agriculture, Department of Field Plants. The fact that the competition of lentil and chickpea with wild grass is weak during the first period of the development is one of the factors which decreases the crop per unit. Along with that wild grass is sharer of water and nutritions of culture plants, it has a negative impact on plant development upon germination by the secretions of their organs above and below the ground. The target of this study is to determine the effect of the main three wild-grass types, occuring intensively in lentil and chickpea fields, on the first period development of lentil and chickpea.As materials of the study, Sultan?1 lentil and Gökçe chickpea seeds along with extract from the roots, main body, root+main body parts of goosefoot (Chenepodium album L), pigweed (Amarantus retroflexus L) and knapweed (Acroptilon repens L) is used. In laboratory conditions, 10, 15 and 20% dosis of the extract is used, and in green-house conditions a dosage of 20% is applied. The work is performed in three repetitions according to experiment pattern of parcels separated in random blocks.According to the results of the study; wild-grass extracts caused important variations at the germination speed and germination strength of lentil and chickpea in relation to the dosage increase in laboratory condition. According to the control, a serious decrease at the germination speed and germination strength is determined. At the dosage application of 20%, there was no germination at chickpea.In green-house conditions, wild-grass extract of 20%, given to lentil and chickpea seedlings during germination and after the exit, have negatively affected the development, a more slow development compared with the control, is determined. Beside this, the lentil and chickpea seedling height, seedling wet weight, seedling dry weigth, seedling root length, seedling root wet weight, seedling root dry weigth obtained in green-house conditions have shown meaningfull variations at the groups, to which extract was applied.Key Words: Lentils, Chickpea, Vinegar, Cockscomb, Russian Knapweed, Weed, Allelopathy