Frekans oranı yöntemi ile Ulubey ilçesinin (Ordu) heyelan duyarlılık analizi
Sensitivity analysis of Ulubey district (Ordu) by frequency ratio method
Yazar: SÜLEYMAN BİLGİN
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM EMİN MARAŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Heyelanlar, doğal afetler arasında en yaygın olarak gelişen kütle hareketi türü olup, can ve mal kayıplarına yol açmaktadır. Bu zararların azaltılması için, potansiyel heyelan alanlarının belirlenerek önlem alınması gerekmektedir. Potansiyel alanlar için heyelan duyarlılık analizlerinin yapılması, meydana gelebilecek zararların azaltılmasıyla ilgili önlemlerin alınması, mühendislik projelerinin planlanması ve yürütülmesinde kolaylıklar sağlayacaktır. Bu çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri eşliğinde frekans oranı metodu ile Ordu ili Ulubey ilçesinin heyelan duyarlılık değerlendirmesi yapılmıştır. Analizde kullanılan veriler, topografik haritalardan ve arazi çalışmalarından elde edilmiştir. İnceleme alanının yamaç açısı, yamaç eğim yönü ve yükseklik verileri CBS temelinde oluşturulan sayısal yükseklik modelinden elde edilmiştir. Jeoloji, yola yakınlık, litoloji Ordu AFAD verileri ve arazi çalışmaları eşliğinde hazırlanmıştır. Heyelan oluşumunda etkili olan altı önemli faktör seçilerek bunların tematik haritaları coğrafi bilgi sistemleri ile hazırlanmıştır. Heyelan duyarlılık haritası litoloji, yamaç açısı, yamaç eğim yönü, yükseklik, eğrisellik ile yola yakınlık haritaları doğrultusunda frekans oranı yöntemi ile hazırlanmıştır. Hazırlanan heyelan duyarlılık haritası çok düşük, düşük, orta, yüksek ve yüksek heyelan duyarlılığı olmak üzere beş kategori altında sınıflanmıştır. Çalışma alanının toplam piksel sayısı ilçe sınırının tamamı olarak alınmış olup; heyelanlı piksel sayıları ise, analize alınan 40 adet vektör formatlı poligon şeklindeki heyelanların raster formatlı parametre haritalarından CAD ortamında mask yapılması ile hesaplanmıştır. Bu şekilde frekans değerleri hesaplanmış ve 6 adet harita CAD ortamında toplanarak heyelan duyarlılık haritası üretilmiş ve 5 eşit sınıfa ayrılmıştır. Hedef harita 1/25.000 ölçekli (ED50, Dilim 37) Ordu İli Ulubey İlçesi Heyelan Duyarlılık Haritası üretilmiş olup; duyarlılık zonlarının yüzdesel dağılımları; çok düşük derecede heyelan duyarlılığı ~%11, düşük derecede heyelan duyarlılığı ~%12, orta derecede heyelan duyarlılığı ~%33, yüksek derecede heyelan duyarlılığı ~%30, çok yüksek derecede heyelan duyarlılığı ise ~%13 şeklindedir. Sonuç olarak, yörenin heyelan duyarlılık haritası oluşturularak planlayıcı ve olası heyelan tehlikesini azaltıcı çalışmalar için veri tabanı oluşturulmuştur.

Abstract:
Landslides are the most common type of mass movement among natural disasters and cause loss of life and property. In order to reduce these losses, potential landslide areas should be determined and measures should be taken. For potential areas, carrying out landslide susceptibility analysis, taking measures related to reducing the damages that may occur will facilitate the planning and execution of engineering projects. In this study, Landslide Susceptibility Assessment of the Ulubey district of Ordu province was performed by the frequency ratio method accompanied by geographic information systems. The data used in the analysis were obtained from topographical maps and field studies. The slope angle, inclination direction and elevation data of the study area were obtained from the digital elevation model based on GIS. Geology, proximity to the road and lithology were prepared Ordu AFAD data and field studies. Six important factors that are effective in landslide formation were selected and their thematic maps were prepared with geographical information systems. The landslide susceptibility map was prepared by the method of frequency ratio according to the selected lithology, slope angle, slope inclination direction, elevation, curvilinearity and proximity to the road. The landslide susceptibility map is classified under five categories: very low, low, medium, high and very high landslide susceptibility. The total number of pixels of the study area is taken as the entire district boundary; landslide numbers were calculated by making mask in CAD environment from 40 vector format polygonal landslides which were analyzed in raster format parameter maps. In this way, frequency values were calculated and 6 maps were collected in CAD environment and landslide susceptibility maps were produced and divided into 5 equal classes. Target map 1 / 25.000 scale (ED50, Zone 37) Landslide Sensitivity Map of Ordu Province Ulubey District has been produced; percent distribution of susceptibility zones; very low level of landslide sensitivity is ~ 11%, low level of landslide sensitivity is ~ 12%, moderate degree of landslide sensitivity is ~ 33%, high degree of landslide sensitivity is ~ 30%, and very high degree of landslide sensitivity is ~ 13%. As a result, a landslide susceptibility map of the region has been created along with a database for studies to reduce the danger of possible landslides.