Anamur'daki Türk İslam dönemi eserleri
Works of the Turkish Islamic period in Anamur
Yazar: SULTAN EREN
Danışman: DOÇ. DR. HALİL SÖZLÜ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Kaleler = Fortnesses ; Karamanoğulları = Karamanoğulları ; Mersin-Anamur = Mersin-Anamur ; Mimari = Architectural ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Türk-İslam eserleri = Turkish-Islam architectures ; Türk-İslam mimarisi = Turkish-Islamic architecture

Özet:
Güney'de Akdeniz ile doğu, batı ve kuzeyde kara yolu ile bağlantılı bir liman kenti olan Anamur; iklim özellikleri ve coğrafi konumunun verdiği niteliklerden ötürü her çağdan ayrı izler barındırmaktadır. Kent adını, bugün şehir merkezinde sayılabilecek konumda, tarihe şahitlik eden, erken dönem izlerini koruyan Anemurium Antik Kenti'nden almaktadır. Birçok kavmin el değiştirdiği şehirde Türk hakimiyetinin en erken izlerini Selçuklu döneminde görmekteyiz. Dolayısıyla bu başlangıç, devamında yüzyıllar boyunca sürecek olan Türk-İslam kültür ve sanat izlerini, günümüzde abidevi eserler ile vereceğinin habercisidir. Selçuklularla başlayıp Karamanoğulları ve Osmanlılar ile devam eden kültürel etkileşim farklı mimari örneklerle çeşitlenmektedir. "Anamur'daki Türk İslam Dönemi Mimari Eserleri" adlı bu çalışmada ilçe merkez ve merkeze bağlı mahalleler, köyler saha çalışması kapsamında tümüyle incelenmiştir. Çalışmanın içeriği olan katalog bölümünde2 kale, 3 cami, 6 çeşme, 1 hamam, 5 köprü, 3 han,1 kamu yapısı ele alınmıştır. Mimari özellikleri, süsleme çeşitleri ve yapım teknikleri incelenmiş, Türk Mimarisindeki yeri üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. İncelenen eserler tek bir dönem özelliği göstermemekle birlikte Anadolu'da görülen Türk mimarisinin her alanından birer izler taşımaktadır. Bölgede savunma yapıları olarak karşımıza çıkan Türk Kaleleri, genel özellikleri, camilerde uygulanan plan tipolojileri ve farklı dönem izleri, bölgede gelişen su mimarisinin çeşitliliği ve yenilikleri, detaylarında görülen süsleme programları, ticaret yapılarının Türk mimarisindeki yeri ve bölgedeki durumu, devlet binaları hemen hepsinin Türk mimarisindeki yeri ve önemi, bölgeye kattığı kültür çeşitliliği açısından önem arzeder. İncelenen bu eserlerin somut verilerle sanat tarihine kazandırılması amacıyla güncel durumları fotoğraflarla belgelenmiş, röleveleri alınarak çizimleri yapılmış, arşiv ve kitabe bilgileri okunarak çözümlenmiştir. Yapılan çalışmada toplam 21 mimari eser katalog bölümünde ele alınmıştır. Haricinde kaynaklarda adı geçen eserler belirtilmiş, tümünün özellikleri ele alınarak Anadolu sanatına, mimarlığına ve tarihine kazanımları hakkında değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
Anamur, a port city connected to the Mediterranean in the south and by land in the east, west and north; Due to the characteristics of its climate and geographical location, it has different traces from every age. The city takes its name from the ancient city of Anemurium, which can be considered in the city center today, witnessing history and preserving the traces of the early period. In the city, where many tribes changed hands, we see the earliest traces of Turkish domination in the Seljuk period. Therefore, this beginning is the harbinger of the Turkish-Islamic culture and art traces, which will continue for centuries, with monumental works today. The cultural interaction, which started with the Seljuks and continued with the Karamanids and the Ottomans, diversifies with different architectural examples. In this study, titled "Architectural Works of the Turkish-Islamic Period in Anamur", the district center and the neighborhoods and villages connected to the center were completely examined within the scope of fieldwork. In the catalog section, which is the content of the study, 2 castles, 3 mosques, 6 fountains, 1 bath, 5 bridges, 3 inns, 1 public structure are discussed. Its architectural features, decoration types and construction techniques were examined and evaluations were made on its place in Turkish Architecture. Although the examined works do not show the characteristics of a single period, they carry traces from every field of Turkish architecture seen in Anatolia.The general characteristics of the Turkish castles, which are seen as defensive structures in the region, the plan typologies applied in the mosques and the effects of different periods, the diversity and innovations of the water architecture developed in the region, the ornamentation programs seen in the details, the place of the commercial structures in Turkish architecture and the situation in the region, state buildings. The place and importance of almost all of them in Turkish architecture is important in terms of the cultural diversity they add to the region. It is aimed to bring the analyzed works to art history with concrete data. Their current status was documented with photographs, their surveys were taken and their drawings were made, and the archive and epitaph information were read and evaluated. In the study, a total of 21 works were discussed in the catalog section. By specifying the works mentioned in the sources, evaluations were made about the achievements of Anatolian art, architecture and history with their definitions.