Yoğun uçuş saatlerinin pilotlar üzerinde oluşturduğu yorgunluğun stres ile ilişkisi
The relationship between stress and fatigue caused by high flight hours on pilot's
Yazar: BEYZA UZUNÇAR
Danışman: PROF. DR. DEVRAN TAN
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Havacılık sektörü, uçuşlardan sorumlu olan kaptan, yardımcı pilot ve uçuş eğitmenleri oldukça riskli ve karmaşık sistemlerin bir araya gelmesi ile oluşmaktadır. Bu sistemlerde mutlak suretle hata veya eksiklik olmaması gerekmektedir. Havacılık sektörü hata veya eksiklik kaldıramayacak kadar riskli ve bir o kadarda güvenli bir sektördür. Karmaşık ve riskli olan çalışma hayatlarının beraberinde getirdiği yorgunluğu ve iş yükünü görmezden gelip, acil durumlarda kısa süre içinde müdahale etmeleri ve görev başında olmaları gerekmektedir. Tüm bunlar hali hazırda yoğun, riskli ve düzensiz bir çalışma hayatı olan uçuş ekiplerinin stres düzeylerinin artmasına ve bu sebeple de beklenmedik yan etkiler doğurmaktadır. Stres baskı çalışma koşullarının zorlaşması uçuş ekibinde yorgunluklara sebebiyet verebilmektedir. Yoğun tempo ve yüksek irtifalarda çalışan uçuş ekiplerinin psikolojik ve fiziksel hasarlara maruz kalması oldukça mümkündür. Özellikle havacılık şirketlerinin pilotların fiziksel ve psikolojik ihtiyaçlarını göz ardı etmesi de varyasyonları çoğaltmaktadır. Yapılan bu çalışmada, pilotların yoğun uçuş saatlerine maruz kalması ile oluşan yorgunluk, stres, kaygı ve depresyon gözlemlenmiştir. Çalışma 139 pilot arasında yapılmıştır. Yorgunluk ve Stres Ölçeği ve Beck Depresyon-Anksiyete ölçeği kullanılmıştır.  Değişkenlerin ikili gruplara göre farklılaşması tespit etmek amacıyla Bağımsız Örneklemler İçin t test, üç veya daha fazla gruba göre farklılaşmasını tespit etmek için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri tespit etmek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve değişkenler arasındaki etkileşimleri tespit etmek için Regresyon Analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçları literatüre uygun olarak raporlanmıştır. Sosyoekonomik durum ve eğitim düzeyi farklılık gösterirken, cinsiyete ve medeni duruma göre farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Pilotların yorgunluk ve stres seviyeleri kaygıyı ve depresyonu arttırırken aylık çalışma sürelerinin depresyonu azalttığı gözlemlendi. Yorgunluk ile depresyon, anksiyete, stres pozitif yönde anlamlı ilişkidedir. Elde edilen bulgular, pilotların yorgunluk ve stres düzeylerinin depresyon düzeylerini arttırdığını, ancak aylık çalışma süresinin depresyon düzeyinde azalmaya neden olduğunu göstermektedir. Yorgunluk ve stresin aynı şekilde pilotların anksiyete düzeylerini yordadığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, pilotların yorgunluk ve stres düzeylerinin anksiyete düzeylerini arttırdığını göstermektedir.

Abstract:
The aviation industry is composed of the captain, co-pilot and flight instructors, who are responsible for the flights, by the combination of highly risky and complex systems. There should be absolutely no errors or deficiencies in these systems. The aviation industry is a very risky and safe industry that cannot afford errors or omissions. They need to ignore the fatigue and workload that come with their complicated and risky working life and intervene in an emergency in a short time and be on duty. All these lead to an increase in the stress levels of flight crews, who already have a busy, risky and irregular working life, and therefore lead to unexpected side effects. Stress-pressing working conditions can cause fatigue in the flight crew. It is quite possible for flight crews working at intense tempo and high altitudes to be exposed to psychological and physical damage. The fact that aviation companies ignore the physical and psychological needs of pilots also increases the variations. In this study, fatigue, stress, anxiety and depression caused by the exposure of pilots to intense flight hours were observed. The study was conducted among 139 pilots. Fatigue and Stress Scale and Beck Depression-Anxiety Scale were used. The t-test for Independent Samples was used to determine the differentiation of the variables according to the paired groups, and the One-Way Analysis of Variance (ANOVA) was used to determine the differentiation according to three or more groups. Pearson Product-Moment Correlation Analysis was used to detect the relationships between the variables and Regression Analysis was used to detect the interactions between the variables. Analysis results have been reported in accordance with the literature. It has been determined that while socioeconomic status and education level differ, they do not differ according to gender and marital status. It was observed that while the fatigue and stress levels of the pilot's increased anxiety and depression, their monthly working hours reduced depression. Fatigue is positively related to depression, anxiety, and stress.