Okul terkinini önlenmesi için öğretmenlerin aktif katılımıyla gerçekleştirilen psikolojik dayanıklılık programının niteliksel yöntemle değerlendirilmesi: SOYAÇ örneği
The qualitative study on the assessment of the psychological resilience programme for the prevention of school drop-out with the active participation of teachers: SOYAÇ model
Yazar: MÜNİRE KARDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. H. ÖZDEN BADEMCİ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Okul terki = Drop out of school ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Sokakta Yaşayan ve Çalışan Çocuklar için Uygulama ve Araştırma Merkezi = Application and Research Center for Children Living and Working on the Streets ; Sokakta çalışan çocuklar = Children working on the street ; Öğrenimi terketme = Drop-out of study ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmen desteği = Teacher support

Özet:
Travma bilgisine dayalı kapsayıcı eğitim sistemi, öğrenenlerin sosyal ve
duygusal ihtiyaçlarına yanıt vererek okul ikliminin güçlenmesini sağlayan bir
yaklaşımdır. Öğrencilerin sosyal duygusal ihtiyaçlarını odağına alan travma bilgisine
dayalı eğitim uygulamaları çocuğun; bilişsel, duygusal, sosyal gelişiminin yanı sıra
akranlar arası ilişkiler üzerine durmaktadır. RESCUR Uygulamaları (Psikolojik
Dayanıklılık Müfredatı) öğrencilerin psikolojik dayanıklılık kazanmaları, zorlu yaşam
koşullarına karşı sağlıklı baş etme becerileri geliştirmeleri ve okul iklimini iyileştirme
amacı ile oluşturulmuş bir programdır. Program, öğrencilere olumlu bakış açısı
kazandırma, zorlukları fırsata çevirme, etkili iletişim becerilerini geliştirme ve
psikolojik dayanıklılık becerilerini kazandırma amacıyla öğretmen tarafından uygulanan
çeşitli aktiviteleri içerir.
RESCUR Uygulamaları, Sokakta Yaşayan ve Çalışan Çocuklar için Uygulama
ve Araştırma Merkezi (SOYAÇ) tarafından Roman çocukların ağırlıkta ve okul
devamsızlığının yüksek olduğu bir okulda travma bilgisine dayalı okul temelli toplum
çalışması kapsamında hayata geçirilmiştir. RESCUR Uygulamaları sırasında sınıf
öğretmenleri SOYAÇ ekibi tarafından desteklenmişlerdir. SOYAÇ proje ekibi sınıf
psikologları, psikoloji, sosyal hizmet, çocuk gelişimi, hemşirelik bölümlerinin öğretim
elemanları ve öğrencilerinden oluşmaktadır. Psikolojik Dayanıklılık Programı, okul
terki riski olan öğrencilerin eğitim hakkının korunmasını, yaşadıkları dezavantajlara karşı psikolojik dayanıklılıklarının artırılmasını, sosyal ve duygusal beceriler
kazanmalarını ve öğretmenlerin güçlendirilmesini hedeflemektedir.
Araştırma, RESCUR Uygulamasını gerçekleştiren 11 sınıf öğretmeninin
uygulamaya yönelik değerlendirmelerini keşfetme amacı taşımaktadır. Öğretmenler ile
derinlemesine görüşme gerçekleştirilerek, elde edilen veriler tematik ve yorumlayıcı
fenomenolojik analiz yöntemleri ile analiz edilmiş 4 ana temaya ve ana temalara ait bazı
alt temalara ulaşılmıştır. Öğretmenler öğrencilerinin empati, duygu düzenleme
becerilerinin ve özgüvenlerinin arttığını, okul içinde şiddet davranışlarının azaldığını,
özellikle de SOYAÇ ekibinin desteği ile öğrencileri ile ilişkilerinin geliştiğini
belirtmişlerdir. Araştırmanın sonuçları, okul terki riski olan öğrencilerin yaşadıkları
sorunların giderilmesi, eğitim hakkının korunması ve sosyal içerilmesi için öğretmen ve
öğrencilerin ihtiyaçlarını göz önünde bulunduran travma bilgisine dayalı okul temelli
çalışmaların önemini ortaya koymaktadır. Çocuğun yüksek yararı için Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler, kaymakamlıklar,
belediyeler, sivil toplum kuruluşlarının iş birliği içinde çalışması önerilmektedir.

Anahtar sözcükler: RESCUR, travma bilgisine dayalı eğitim uygulamaları, okul terki, sosyal duygusal öğrenme, SOYAÇ Modeli

Abstract:
An inclusive education system based on trauma information is an approach that
strengthens the school climate by responding to the social and emotional needs of
learners. Educational practices based on trauma knowledge, focusing on students' social
and emotional needs; She focuses on her cognitive, emotional and social development
as well as peer relationships. RESCUR Practices (Psychological Resilience Curriculum)
is a program created with the aim of helping students gain psychological resilience,
developing healthy coping skills against difficult living conditions, and improving the
school climate. The program includes various activities implemented by the teacher in
order to provide students with a positive perspective, turn difficulties into opportunities,
develop effective communication skills and gain psychological resilience skills.
RESCUR Practices were implemented by the Application and Research Center
for Children Living and Working on the Streets (SOYAÇ) within the scope of a schoolbased community study based on trauma knowledge in a school where Roma children
are predominantly absent and school absenteeism is high. Classroom teachers were
supported by the SOYAÇ team during the RESCUR Practices. SOYAÇ project team
consists of classroom psychologists, lecturers and students of psychology, social work,
child development, and nursing departments. The Resilience Program aims to protect
the right to education of students at risk of leaving school, to increase their psychological resilience against the disadvantages they experience, to gain social and
emotional skills, and to empower teachers.
The aim of the research is to explore the practical evaluations of 11 classroom
teachers who carried out the RESCUR Application. By conducting in-depth interviews
with the teachers, the data obtained were analyzed with thematic and interpretive
phenomenological analysis methods, and some sub-themes belonging to the main
themes were reached. Teachers stated that their students' empathy, emotion regulation
skills and self-confidence increased, their violent behavior in school decreased, and
their relations with their students improved, especially with the support of the SOYAÇ
team. The results of the research reveal the importance of school-based studies based on
trauma knowledge, which takes into account the needs of teachers and students in order
to eliminate the problems experienced by students at risk of dropping out, to protect the
right to education and to social inclusion. It is recommended that the Ministry of Family
and Social Services, the Ministry of National Education, universities, district
governorships, municipalities and non-governmental organizations work in cooperation
for the best interests of the child.

Keywords: RESCUR, education practices based on trauma-informed approach, early dropping out, social emotional learning, SOYAÇ Model.