Psoriazis hastalarında vücut kompozisyon analizi, akdeniz diyetine uyum ve tanı sonrası yapılan diyet ve yaşam tarzı değişikliklerinin saptanması
Dietary behaviors and lifestyle changes in psoriasis patients post-diagnosis: Associations wi̇th mediterranean diet adherence
Yazar: HÜMA BELİZ UNCU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TUNCA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Giriş ve Amaç: Birçok psoriazis hastası, hastalığının semptomlarını hafifletmek için farmasötik tedavilere ek olarak alternatif stratejiler arayışındadır. Akdeniz diyetinin antiinflamatuvar etkileri ise psoriazis yönetiminde umut vadetmektedir. Bu çalışma, psoriazis hastalarının diyet ve yaşam tarzı değişikliklerini ve bu değişikliklerin hastalığa olan etkilerini belirlemeyi, ikincil olarak ise Akdeniz diyetine uyumun psoriazis şiddeti, tedavi yanıtı ve vücut kompozisyonu ile ilişkilerini araştırmayı amaçlamaktadır.  
Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma, tek merkezli, kesitsel bir çalışma olarak tasarlandı. Psoriazis tanısıyla takip edilen 205 hasta dahil edildi. Demografik ve klinik veriler toplandı. Hastalara, diyet (diyetten çıkarılanlar, takviye kullanımı, özel diyet uygulama) ve yaşam tarzı değişikliklerini ve bu müdahalelerin hastalık üzerindeki etkilerine dair algılarını değerlendiren bir anket uygulandı. Akdeniz diyetine uyum düzeyi Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (ADBÖ) ile değerlendirildi. Vücut kompozisyonu, biyoelektrik impedans analizi ile yapıldı.
Bulgular: Tanı sonrası psoriazis hastalarının %71'i belirli yiyeceklerden kaçınmış, en sık diyetten çıkarılanlar acı/baharatlı yiyecekler, patlıcangiller, asidik içecekler, tuz/turşu, beyaz un, tatlılar ve yağlı kızartmalar olmuştur. Hastaların %52,4'ü bu müdahalelerin kaşıntı gibi semptomları azalttığını belirtmiş, ancak tedavi yanıtı üzerinde anlamlı bir etki saptanmamıştır. Orta/şiddetli psoriazis ile başvuran hastaların takviye kullanma oranı daha yüksek olup (p=0.015), en sık balık yağı, D vitamini, probiyotikler/yoğurt kullanılmıştır. Tedavi yanıtı yetersiz olanlarda özel diyet uygulama ve diyetisyen başvuru oranı daha yüksek bulunmuştur (p=0.06, sınırda anlamlılık). En sık uygulanan özel diyet düşük kalorili diyetken (%53,9), en yüksek subjektif fayda (%66,7) Akdeniz diyeti ile bildirilmiştir. Tanı aldıktan sonra hastaların %13,6'sı sigarayı içmeyi, %10,2'si ise alkolü bırakmış, %28,8'i egzersiz yapmaya başlamıştır. Ortalama ADBÖ skoru 5.7 ± 1.9 olup, ADBÖ skoru ile psoriazis şiddeti, tedavi yanıtı ve vücut kompozisyonu arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. 
Sonuç: Diyet değişiklikleri, hastaların semptomlarının azalmasına dair subjektif bildirimlerle ilişkili olsa da tedavi yanıtı üzerinde etkisi görülmemiştir. Akdeniz diyetine uyum düzeyi ile psoriazis şiddeti, tedavi yanıtı ve vücut kompozisyonu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır.

Abstract:
Introduction and Objectives: Many patients with psoriasis seek alternative strategies in addition to pharmaceutical treatments to alleviate their symptoms. The anti-inflammatory benefits of the Mediterranean diet show promise in psoriasis management. This study aims to identify dietary interventions and lifestyle changes among psoriasis patients and their impact on skin outcomes, with a secondary focus on the associations between adherence to the Mediterranean diet and psoriasis severity, treatment response, and body composition.
Materials and Methods: A cross-sectional study was conducted with 205 psoriasis patients. Demographic and clinical data were collected. A questionnaire assessed patients' diet, lifestyle changes, and perceptions of the impact of these interventions on their condition. Adherence to the Mediterranean diet was evaluated using the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS). Body composition was assessed through bioelectrical impedance analysis. 
Results: Seventy-one percent of patients reported avoiding specific foods following their diagnosis, primarily spicy foods, nightshades, acidic beverages, salt/ pickles, white flour, sweets, and fried foods. Among these patients, 52.4% indicated that these interventions contributed to symptom relief, particularly regarding itching; however, no statistically significant effect on treatment response was observed. Patients with moderate to severe psoriasis onset were more likely to use supplements (p=0.015), mainly fish oil, vitamin D, and probiotics/yogurt. Patients with inadequate treatment response had a higher rate of specific diet attempts and consultations with dietitians (p=0.06). The low-calorie diet was the most commonly followed special diet (53.9%), whereas the Mediterranean diet was associated with the highest positive subjective skin response (66.7%). Lifestyle changes following diagnosis included smoking cessation (13.6%), alcohol abstinence (10.2%), and initiation of regular exercise (28.8%). The mean MEDAS score was 5.7 ± 1.9, and no significant correlation was found between the MEDAS score and PASI, treatment response or body composition. 
Conclusion: Although dietary modifications were associated with symptom relief, no significant differences were observed in treatment response. Adherence to the Mediterranean diet did not have significant impact on psoriasis severity, treatment response, or body composition.