İstanbul'da farklı iş kollarında vardiyalı çalışanların beslenme durumlarının ve gıda güvencesizliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional conditions and food insurance of shift workers in different lines of business in Istanbul
Yazar: ŞEMSA SELEN AYKANAT
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM SOYLU
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Gıda güvencesi = Food security ; Gıda güvenliği = Food safety ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Ölçekler = Scales ; İstanbul = Istanbul ; İşçiler = Workers

Özet:
Üretimde ve dolayısıyla ülke ekonomisinde önemli rol oynayan, ayrıca toplumda risk altındaki grupta olan işçilerin beslenmeleri, iş verimi, üretim ve sağlıkları açısından oldukça önem taşımaktadır. İşçi beslenmesi, işçinin yaşına, cinsiyetine, kişisel özelliklerine, antropometrik ölçümlerine ve çalışma saatlerine göre iş yeri ve iş yeri dışındaki yeterli ve dengeli beslenmesini amaçlamalıdır. İşçilerin çalışma düzenlerinden biri olan vardiyalı çalışma sisteminin bireyin fizyolojik, psikolojik ve sosyal açıdan iyilik hali üzerine olumsuz etkileri bulunmaktadır. Tanımlayıcı tipte yapılan bu çalışmanı amacı, İstanbul'da farklı düzeyde enerji ve besin öğesi gereksinimi olan vardiyalı çalışan işçilerin beslenme durumları ve gıda güvencesizliklerinin değerlendirilmesidir. Alüminyum-çelik, tekstil ve matbaa iş kollarında vardiyalı çalışan toplam 108 (22 kadın, 86 erkek) işçi ile yürütülen çalışmada, veriler veri toplama formuyla yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. İşçilerin %61,1'i lise, %13,9'u üniversite mezunudur. İşçilerin günlük enerji alım ortalaması 2309,7±520,89 kkal/gün olup toplam enerji harcaması ortalaması ise 2533,4±336,90 kkal/gün'dür. İşçilerde yetersiz enerji alımı tespit edilmiştir. İşçilerin demir ve kalsiyum alımının düşük, fosfor ve sodyum alımının ise yüksek olduğu saptanmıştır. İşçiler arasında gıda güvencesine sahip hane bulunmamaktadır ve obez işçilerin %88,2'si gıda güvencesizliğine sahiptir. Gece vardiyasında çalışan işçilerin %74,2'si kötü diyet kalitesine sahip olup ve iyi diyet kalitesine sahip işçi tespit edilmemiştir. İşçilerin beslenmeye ayırdıkları bütçelerin kısıtlı olması sağlıksız/dengesiz beslenmeleri ile ilişkili bulunmuştur.  İşçilerin sağlıklı beslenebilmeleri için gereksinimlerine uygun enerji ve besin öğelerini tüketmeleri bunun içinde yeterli gelire sahip olmaları gereklidir.

Abstract:
The nutrition of workers, who play an important role in production and therefore in the country's economy, and who are also in the group at risk in the society, is very important in terms of work efficiency, production and health. Worker nutrition should aim at adequate and balanced nutrition in and out of the workplace, according to the age, gender, personal characteristics, anthropometric measurements and working hours of the worker. The shift work system, which is one of the working patterns of the workers, has negative effects on the individual's physiological, psychological and social well-being. The aim of this descriptive study is to evaluate the nutritional status and food insecurity of shift workers who have different energy and nutritional needs in Istanbul. In the study conducted with a total of 108 (22 female, 86 male) workers working in shifts in aluminum-steel, textile and printing business lines, data were collected using face-to-face interview technique with data collection form. 61,1% of the workers are high school graduates and 13,9% are university graduates. The average daily energy intake of the workers is 2309,7±520,89 kcal/day, and the average of total energy expenditure is 2533,4±336,90 kcal/day. Insufficient energy intake was detected in workers. It was determined that the iron and calcium intakes of the workers were low, and the phosphorus and sodium intakes were high. There are no food insecure households among workers and 88,2% of obese workers have food insecurity. 74,2% of the night shift workers had poor diet quality and no workers with good diet quality were identified. The limited budgets allocated by the workers for nutrition were found to be related to their unhealthy/unbalanced diets. In order for workers to have a healthy diet, they must consume energy and nutrients appropriate to their needs and have sufficient income.