Birinci basamakta kullanılan non-invaziv tarama yöntemleri ile metabolik ilişkili yağı karaciğer hastalığının saptanması ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Detection of metabolic associated fatty liver disease and evaluation of affecting factors by non-invasive screening methods used in primary care
Yazar: İDİL CEREN BALCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Fibroz = Fibrosis ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome

Özet:
Amaç: Son yıllarda diyabet, hipertansiyon gibi hastalıkların görülme sıklığındaki artış beraberinde hepatik steatoz ve fibrozis açısından riskli olan hastaların erken tanınması, yönlendirilmesi için yeni yaklaşımlara ihtiyaç göstermiştir. Bu kapsamda metabolik ilişkili yağlı karaciğer hastalığı terminolojisi literatüre girmiş ve bazı non-invaziv skorlama yöntemlerinin tarama amaçlı kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu çalışmada metabolik bozuklukları olan hastalarda non-invaziv tarama yöntemlerinin steatoz/fibrozis riskini ön görmedeki etkinliğini belirlemeyi ve MAFLD mevcudiyeti ile buna etki eden faktörlerin ilişkisini ortaya koymayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel tipte bir çalışma olarak planlanmıştır. Çalışma evreni Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine 01.03.-30.06.2021 tarihleri arasında başvuran, 18 yaş üzeri bilinen metabolik hastalığı olan veya tanısı yeni doğrulanan bireyler dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların sosyodemografik verileri, kronik hastalık durumu, kullandığı ilaçlar sorgulanmıştır. Boy, kilo ve bel çevresi değerleri ölçülerek beden kitle indeksi değeri hesaplanmıştır. Ultrasonografi ile steatoz varlığı değerlendirilmiştir. Hepatik steatoz ve fibrozis olma riskleri FLI, HSI, NAFLD-LFS, FIB-4, NAFLD-FS ve APRI ile hesaplanmıştır. Steatoz ve fibrozis ön görmede kullanılan indekslerin etkinliğini değerlendirmek için tanısal performans testleri kullanılmış; doğruluk oranı, duyarlılık seçicilik, pozitif tahmini değer, negatif tahmini değer, pozitif olabilirlik oranı, negatif olabilirlik oranı, Youden indeksi değerleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 233 katılımcı dahil edilmiş olup katılımcıların %59.2'si erkek, %40.8'i kadın, katılımcıların yaş ortalaması 55.410.7 yıl bulunmuştur. Katılımcıların ultrasonografi verileri değerlendirildiğinde, %58.4'ünde steatoz saptanmış olup %25.8'inde evre 1, %27.0'ınde evre 2, %5.6'sında evre 3 steatoz görülmüştür. Katılımcılar steatoz indeks risk gruplarına göre %64.4-%89.7 yüksek riskli bulunmuştur. İndeksi steatoz açısından yüksek riskli olanların %63.6-%77.8'inin steatozu ultrasonografi ile doğrulanmıştır. Çalışmamızda kullanılan kesim noktalarına göre steatoza yönelik tarama testlerinden FLI'nın duyarlılığı 0.824-0.993, HSI'nın duyarlılığı 0.779-1, NAFLD-LFS'nin duyarlılığı 0.846-0.963 arasında bulunmuştur.  Katılımcıların tanı kritelerine göre %58.4'ünde MAFLD saptanmıştır. MAFLD varlığı ile FLI, HSI, NAFLD LFS arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p=0.000). 
Sonuç: Steatoz ve metabolik risk faktörlerinin ilişkili bulunması, metabolik ilişkili yağlı karaciğer hastalığının değişen terminolojisini doğrulamaktadır. Steatoza yönelik non-invaziv tarama yöntemlerinin kullanımının steatoz açısından riskli hastayı tespit etmede klinik olarak faydalı olabileceği görülmüştür. Bu çalışmada kullanılan skorlamaların steatoz riski bulunan hastaları yüksek duyarlılıkta saptaması, metabolik ilişkili yağlı karaciğer hastalığını ön görmede birinci basamakta uygulanabilir, non-invaziv tarama yöntemleri olduğunu göstermiştir. Katılımcılarda yüksek oranda MAFLD saptanması göz önünde bulundurulduğunda bu alanda skorlama sistemlerinin birinci basamakta kullanımının yaygınlaştırılmasına ve geliştirilmesine ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Fatty liver index, hepatic steatosis index, NAFLD, NAFLD liver fat score, MAFLD, steatozis

Abstract:
Aim: The increase in the incidence of diseases such as diabetes and hypertension in recent years has necessitated new approaches for early recognition and guidance of patients at risk in terms of hepatic steatosis and fibrosis. In this context, the terminology of metabolic-related fatty liver disease has entered the literature and the usability of some non-invasive scoring methods for screening purposes has been investigated. In this study, we aimed to determine the effectiveness of non-invasive screening methods in predicting the risk of steatosis/fibrosis in patients with metabolic disorders and to reveal the relationship between the presence of MAFLD and the factors affecting it.
Materials and Methods: Our study was planned as a cross- sectional study. Study universe individuals who applied to Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital Family Medicine outpatient clinics between 01.03.-30.06.2021, over 18 years of age with known metabolic disease or newly confirmed diagnosis were included. The sociodemographic data of all participants, their chronic disease status, and the drugs they used were questioned. The body mass index value was calculated by measuring the height, weight and waist circumference values. Presence of steatosis was evaluated by ultrasonography. Hepatic risks of developing steatosis and fibrosis were calculated with FLI, HSI, NAFLD-LFS, FIB-4, NAFLD-FS and APRI. Diagnostic performance tests were used to evaluate the effectiveness of indices used in predicting steatosis and fibrosis; Accuracy rate, sensitivity selectivity, positive predictive value, negative predictive value, positive likelihood ratio, negative likelihood ratio, Youden index values were calculated.							      Results: 233 participants were included in the study, 59.2% of the participants were men, 40.8% were women, and the average age of the participants was 55.4 10.7 years. When the ultrasonography data of the participants were evaluated, steatosis was detected in 58.4%, stage 1 in 25.8%, stage 2 in 27.0 %, and stage 3 in 5.6%. Participants were found to be 64.4%-89.7% high risk according to steatosis index risk groups. Steatosis was confirmed by ultrasonography in 63.6%-77.8% of the patients whose index was high risk for steatosis. According to the cut-off points used in our study, the sensitivity of FLI, which is one of the screening tests for steatosis, was found to be between 0.824-0.993, the sensitivity of HSI was between 0.779-1, and the sensitivity of NAFLD-LFS was between 0.846-0.963 . MAFLD was detected in 58.4% of the participants according to the diagnostic criteria. A statistically significant difference was found between the presence of MAFLD and FLI, HSI, NAFLD LFS (p=0.000).
Conclusion: The association of steatosis and metabolic risk factors confirms the changing terminology of metabolic-related fatty liver disease. It has been observed that the use of non-invasive screening methods for steatosis may be clinically useful in detecting patients at risk for steatosis. The high sensitivity of the scorings used in this study to detect patients at risk for steatosis showed that they are non-invasive screening methods that can be applied in primary care in predicting metabolic-related fatty liver disease. Considering the high rate of MAFLD detection in the participants, it is thought that there is a need to expand and develop the use of scoring systems in primary care in this area.
Keywords: Fatty liver index, hepatic steatosis index, NAFLD, NAFLD liver fat score, MAFLD, steatosis