Muhammed Tâhir bin Âşûr'un İslam hukuk felsefesi ile ilgili görüşleri (Makasıdu'ş-Şeri'a)
M. Tahir b. Ashur 's views on İslamic jurisprudence
Yazar: YUSUF BULUTLU
Danışman: DOÇ. DR. ABDÜSSELAM ARI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Gaye = Aim ; Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Maslahat = Maslaha ; Tahir bin Aşur = Tahir bin Aşur

Özet:
İslam'ın hukuki yönünü araştıran ve normların konulma gayelerini temellendiren ilim dalı İslam hukuk felsefesidir. Bu ilim dalı önceleri klasik fıkıh usulü ilminin bir kısmını oluşturuyordu; Şatıbi'nin etkisiyle fıkıh usulünden ayrılarak müstakil bir ilim dalı altında incelenmeye başlandı. Şâtıbi, bu ilmi müstakil bir eserde ele alıp konuyu bütün yönleriyle işlemiştir. Fakat o makasıdı, fıkıh usulüne alternatif değil yardımcı ve tamamlayıcı bir ilim olduğunu kabul etmiştir. Şâtıbi 'den sonra İbn Âşûr Makâsıdu'ş-Şerîati'l-İslamiye eserini kaleme almış ve makâsıdı fıkıh usulünden ayrı bir ilim dalı olarak kabul etmiştir. Makâsıdı her fakîhin bilmesi gerektiğini, avamın ise bilmesine gerek olmadığını belirtmiştir.  O, makâsıd fikrini geliştirmiş ve fıkıh usulü ilmine alternatif kabul etmiştir. Ona göre usul ilmi dinin gayelerini bilme noktasında bir fayda sağlamamaktadır. Çünkü usul ilmi, naslardan çıkarılan normların belirlenmesi için gerekli olan lafız, tearuz ve tercih bahsini ve istinbat yollarını açıklayan bir ilimdir. Makâsıd ise Şâri'in normları koymadaki hedef, gaye ve hikmetini araştıran bir ilimdir. İbn Âşûr hukukun gayelerini temel alıp tüme varımla gayelerin ortaya konması ve bunlar üzerinden ihtilafın azaltılması gerektiğini söyler. Bu gayelerin kat 'î gayeler olduğunu savunarak makâsıdın usulden ayrı bir ilim dalı olması yönünde çaba gösterir. Bu ilim sayesinde eksik olan gaye merkezli anlayışın kemale ulaşması sağlanır. İbn Âşûr bu eser ile usulcülerin eksik bıraktığı makâsıd açığını kapatmayı hedeflemiştir.


Anahtar kelimeler: İbn Âşûr, Makasıd, Maslahat, Hukuk Felsefesi Gaye Norm ilişkisi

Abstract:
The Purposes (مقاصد ) of Sharia is a branch of Islamic studies which investigates the reasons and objectives of the provisions of Islamic laws which result from detailed evidences. At the beginning, this branch of science was dealing with the study and conditions of the reasons. Later in the eight century, Imam Shatibi wrote his book 'Al Muwafakat', where he divided purposes according to human needs. He emphasized that the Study of Purposes is a concomitant to the study of Jurisprudence, and the Purposes of Sharia is only better understood through a solid understanding of the Purposes (مقاصد) of Sharia, and he emphasized the importance of this branch of science. After Shatbi, this branch of Islamic studies had witnessed no development up until the twentieth century. In the twentieth centruy, Muhammed bin Taher bin Ashur wrote a book titled The Study of Purposes (مقاصد ) of Islamic Sharia. He studied most of the literature available on this branch of this science and developed new theories influenced by such western values as Eqalutiy, freedom and spontaneity. Bin Ashur claimed that this branch is conclusive; thereby, it would end the conflicts between Mezahibs 'islamic sects', and unifiy the Islamic Nation He claims that the Study of Purposes (مقاصد ) of Sharia is to replace the science of Fiqh roots.


Keywords: M. Tahir b. Ashur, Purpose, Benefit, Legal Philosophy