Baş-boyun kanserlerinde yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART)ve hacimsel ayarlı ark terapi (VMAT) tekniklerinin hastayaözel tedavi kalite güvencelerinin karşılaştırılması
Comparison of intensity modulated radiationtherapy and volumetric modulated arc therapy methods of quality assuarence in head and neck cancers
Yazar: ABDURRAHMAN İSMAİL KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. CANDAN DEMİRÖZ ABAKAY
Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology

Özet:
Gelişen teknoloji ile birlikte radyoterapide hedefe verilen doz artarken çevresinde
bulunan riskli organlarında korunması daha önemli bir yer almıştır. Yoğunluk Ayarlı
Radyoterapi (YART) tekniği ile hedefte istenilen doz değeri sağlanırken, içbükey şekildeki
hedefin sarmış olduğu kritik organlarda korunabilir. Ancak Tedavi Planlama Sisteminde
(TPS) hesaplanan dozlar istenilen doz değerlerini karşılasa da tedavi cihazının TPS'ye
uygun dozlar vererek çalışması önemlidir. Bu uygunluğu elde edebilmek için planlanan
tedavi hastaya uygulanmadan önce doku eşdeğeri özelliğindeki fantom denilen yapılara
uygulanarak doz ölçümü yapılır. TPS'de hesaplanan dozlar ile tedavi cihazında ölçülen
dozlar matematiksel kurallara dayanan özel bilgisayar yazılımları kullanılarak
karşılaştırılır. Her hastaya özel olarak elde edilen sonuçlara göre verilen dozun
doğruluğuna karar verilir. Bu uygulama ayrıca YART tekniğinin geliştirilmiş şekli olan
Hacimsel Ayarlı Ark Terapide (VMAT) de geçerlidir.
Bu çalışmada Baş ve Boyun Kanserlerinde (BBK) YART ve VMAT teknikleriyle
tedavi planları oluşturularak bu tedavi planlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Bilgisayarlı Tomografi(BT)'den elde edilen üç boyutlu BT görüntülerine farklı konumda
ve büyüklükte tümörler (hedefler) ve bu tümörlerin çevresinde bulunan riskli organlar
çizilerek her bir yapıya TPS'de tedavi planı oluşturulmuştur ve tedavi planlarında
uygulanacak dozun ölçümü uygun ölçüm düzenekleriyle yapılmıştır. Ölçülen dozlar ve
oluşturulan planlar arasındaki uyum matematiksel ve fiziksel kurallara dayanan özel
bilgisayar programları kullanılarak karşılaştırılmıştır.
Çalışmamızda, YART ve VMAT tekniğini uygulayabilen ELEKTA SYNERGY
cihazı kullanılmıştır. YART ve VMAT planları MONACO 5.0 TPS kullanılarak
hesaplanmıştır. YART ve VMAT (1 ark ve 2 ark) tedavi tekniklerine ait Kalite Güvencesi
(KG) sonuçları karşılaştırılmıştır ve 1ark VMAT tekniğiyle elde edilen planların KG
değerlerinin diğerlerine göre yüksek olduğu belirlenmiştir. Tedavi tekniklerinin
Homojenite İndeksleri (HI) ve Konformite İndeksi (CI) karşılaştırılmış her iki VMAT
tekniğindeki HI'lar YART tekniğindekine göre daha düşük bulunmuştur, CI
karşılaştırmasında ise 2ark VMAT değerleri 1ark VMAT değerlerinden, 1ark VMAT
değerleri de YART değerlerinden daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca tedavi tekniklerinin
MU değerlerinin karşılaştırmasında istatistiksel anlamlılık bulunmamıştır. Bunun yanı sıra
YART tekniğinde 2 ve 3 boyutlu ölçümlerin karşılaştırılması iki ayrı fantom (Octavius ve

VII

RW3) kullanılarak oluşturulan ölçüm düzenekleriyle elde edilen ölçümlerle yapılmış ve
3boyutlu ölçümle elde edilen KG değerleri yüksek çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: YART, VMAT, Kalite Güvencesi(KG), Baş ve Boyun
Kanserleri, Homojenite İndeksi, Konformalite İndeksi

Abstract:
SUMMARY

COMPARISON OF INTENSITY MODULATED RADIATIONTHERAPY
AND VOLUMETRIC MODULATED ARC THERAPY METHODS OF QUALITY

ASSUARENCE IN HEAD AND NECK CANCERS

With the advanced technology while increasing radiation dose given to the target,
also located in the vicinity of organs at risk protection has become more important. While
prescribed target dose was proved, critical organ that was surrounded by concave shape
target was protected in Intensity Modulated Radiation Therapy (IMRT).
Prescribed dose values must be accepted by calculating dose on treatment planning
system (TPS), but treatment device delivery to reasonable calculated dose on TPS is very
important. For this to be proved, before calculated treatment dose, delivery to patient, the
dose was measured to structure that is tissue isovalue that is named phantom. Comparison
of calculated dose on TPS and measured dose on treatment device can be done by special
computer programs based to mathematical rules. Evaluation of the patient doses can be
decided according to patient specific verification. Also, this application is valid for
Volumetric Modulated Arc Therapy (VMAT) that is developed IMRT method.
Purpose of this study is to compare treatment plans that was createdwith IMRT and
VMAT technique for head and neck cancers (HNC). By tumors(targets) site and locations
that was different size and location and organ at risk located these tumors' around was
contured on three dimension CT slice that is obtained than CT device was created
treatment plans on TPS for each structures and delivered dose on treatment plans'
measurement make with suitable setups. Comparison of measured dose and calculated
dose done by with use computer program that is based on mathematical and physical rules.
Elekta Synergy treatment device that could be applied IMRT and VMAT technique
was used in this study. IMRT and VMAT plans were calculated with MONACO 5.0 TPS.
QA results of IMRT and VMAT (1 arc and 2 arc) treatment techniques' were compared
and it was determined that 1arc VMAT treatment techniques' QA results are higher than
the others. Both the Homogenity Index (HI) and Conformity Index (CI) of the treatment
techniques were compared two VMAT techniques' HI values found to be lower than
IMRT values and 2 arcs VMAT CI value found to be higher than 1 arc VMAT CI value, 1
arcs VMAT CI value found to be higher than IMRT CI value. Also, there was no
statistical significance on comparising of treatment techniques' MU values. As well as,
comparison of two and three dimension measurement with different setups that are

IX

constract with using different fantoms(Octavius and RW3), and QA values that are
obtained with 3 dimension measurement are higher than the other.
Key Words: IMRT, VMAT, Quality Assuarence(QA), Head and Neck
Cancers, Homogenity Index, Conformity Index