Yetişkin bireylerde özgür irade ve belirlenimcilik anlayışı ile psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between free will and determinism and psychological resilience and life satisfaction in adults
Yazar: GÜLSÜM KIRAÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KEREM DOKSAT
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çalışmanın temel amacı yetişkin bireylerde özgür irade ve belirlenimcilik anlayışı ile psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, 18-65 yaş aralığında, toplam 585 katılımcıya Özgür irade ve Belirlenimcilik Ölçeği, Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Yaşam Doyum Ölçeği uygulanmıştır.  
Analiz sonuçları doğrultusunda; Özgür irade ve belirlenimcilik ölçeğinin kaderci belirlenimcilik alt boyutunda ve yaşam doyumu toplam puanında cinsiyetler arasında anlamlı düzeyde fark vardır. Kadın katılımcıların kaderci belirlenimcilik ve yaşam doyumu puan ortalamaları erkeklerin puan ortalamalarından daha yüksektir. Eğitim düzeyi açısından bakıldığında, eğitim düzeyi lise olan katılımcıların yaşam doyum puan ortalamaları, eğitim durumu lisansüstü olan katılımcıların ortalamalarından anlamlı düzeyde düşüktür. Gelir durumuna göre bakıldığında, düşük gelir düzeyine sahip katılımcıların psikolojik sağlamlık puan ortalamaları yüksek gelir düzeyine sahip katılımcılardan anlamlı düzeyde düşüktür. Benzer şekilde yaşam doyumu puan ortalamaları da düşük gelir düzeyine sahip katılımcılarda orta gelir ve  yüksek gelir düzeylerine sahip katılımcılara göre daha düşüktür. Yaşa göre bakıldığında, 18-25 yaş grubundaki katılımcıların bilimsel belirlenimcilik puan ortalamaları, 46-65 yaş grubundaki katılımcılardan anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ayrıca 18-25 yaş grubundaki katılımcıların rastgelelik alt boyut puan ortalamaları, 26-45 yaş grubundaki ve 46-65 yaş grubundaki katılımcılardan anlamlı düzeyde daha yüksektir. İlişkisi olmayan katılımcıların bilimsel belirlenimcilik, rastgelelik ve yaşam doyumu puan ortalamaları, ilişkisi olan katılımcılara göre anlamlı düzeyde farklıdır. İlişkisi olan katılımcıların yaşam doyum düzeyleri ise ilişkisi olmayan katılımcılara göre daha yüksektir.
Özgür irade ve belirlenimcilik anlayışı ve psikolojik sağlamlık düzeyi arasındaki ilişkiye bakıldığında psikolojik sağlamlık düzeyinin, kaderci belirlenimcilik ve özgür iradeyle pozitif yönde anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu görülmektedir. Bilimsel belirlenimcilik ve rastgelelik boyutlarının ise psikolojik sağlamlık ile anlamlı düzeyde ilişkiye sahip olmadığı bulgulanmıştır.
Özgür irade ve belirlenimcilik anlayışı ve yaşam doyumu arasındaki ilişkiye bakıldığında, yaşam doyumunun kaderci belirlenimcilik ile pozitif yönde, bilimsel belirlenimcilik ve rastgelelik ile negatif yönde anlamlı ilişkilere sahip olduğu görülmektedir. Özgür irade boyutunun ise yaşam doyumu ile anlamlı düzeyde ilişkiye sahip olmadığı bulgulanmıştır.
Psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi sonucunda ise bu iki değişken arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulgulanmıştır.

Abstract:
The main purpose of the study is to determine the relationship between free will and determinism, psychological resilience and life satisfaction in adults. For this purpose, the Free Will and Determinism Scale, Psychological Resilience Scale and Life Satisfaction Scale were administered to a total of 585 participants between the ages of 18-65.  
According to the results of the analysis; there is a significant difference between genders in the fatalistic determinism sub-dimension of the free will and determinism scale and in the total life satisfaction score. The mean scores of female participants in fatalistic determinism and life satisfaction are higher than the mean scores of male participants. In terms of education level, the mean life satisfaction scores of the participants with high school education level are significantly lower than the mean scores of the participants with graduate education level. In terms of income level, the mean psychological resilience scores of the participants with low income level were significantly lower than those of the participants with high income level. Similarly, the mean life satisfaction scores of the participants with low income levels were lower than those of the participants with medium income and high income levels. The mean scores of scientific determinism, randomness and life satisfaction of unrelated participants are significantly different. The mean scientific determinism scores of the participants in the 18-25 age group are significantly higher than those in the 46-65 age group, and the mean randomness sub-dimension scores of the participants in the 18-25 age group are significantly higher than those in the 26-45 age group and 46-65 age group.
When the relationship between free will and determinism and psychological resilience level is examined, it is seen that psychological resilience level has a significant positive relationship with fatalistic determinism and free will. It was found that scientific determinism and randomness dimensions did not have a significant relationship with psychological resilience.
When the relationship between free will and determinism and life satisfaction is examined, it is seen that life satisfaction has a significant positive relationship with fatalistic determinism and a significant negative relationship with scientific determinism and randomness. It was found that the free will dimension did not have a significant relationship with life satisfaction.
As a result of the examination of the relationship between psychological resilience and life satisfaction, it was found that there was a significant positive relationship between these two variables.