Sultan Melikşah Dönemi Büyük Selçuklu İmparatorluğu iç politikası
Internal politics of the Great Seljuks Reign of Sultan Meliksah
Yazar: MUHAMMED KOCATÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL GÖK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Büyük Selçuklular = Great Seljuks ; Hasan Sabbah = Hasan Sabbah ; Melikşah Dönemi = Melikşah Period ; Nizamü`l-Mülk = Nizamül-Mulk ; Orta Çağ = Middle Ages ; Sultan Melikşah = Sultan Melikşah

Özet:
Sultan Melikşah Selçuklu tahtına geçmeden önce babası Alparslan tarafından veliaht tayin edilmiştir. Alparslan'ın 1072 yılında suikast sonucu vefat etmesiyle Melikşah Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun başına geçmiştir. Saltanatının ilk yıllarında amcası Kirman Meliki Kavurd Bey ve kardeşi Tekiş Bey'in isyanları ile uğraşmak zorunda kalmıştır. Ancak dirayetli Vezir Nizâmülmülk sayesinde bu tehlikeleri bertaraf etmeyi başarmıştır. 
Selçuklu topraklarında bir başka büyük problem de Bâtınîler meselesidir. Hasan Sabbâh, Alamut kalesinde kurduğu Bâtınî devletiyle Selçuklu toplumu için büyük bir tehlike arz etmiştir. Bâtınî tehlikesine karşı hem askerî hem de ilmî mücadeleler verilmiştir. Ancak Nizâmülmülk'ün bir Bâtınî tarafından öldürülmesi ve Sultan Melikşah'ın 1092 yılında ani ve şüpheli ölümü sebebiyle bu mücadeleler başarıya ulaşamamıştır.  
Sultan Melikşah döneminde Büyük Selçuklu İmparatorluğu en kudretli yıllarını yaşamıştır. Fakat son yıllarda bu iki ismin arasındaki gerilim artmıştır. Bu gerilimin sebebi devlet kademesindeki isimlerin Nizâmülmülk'ten duyduğu rahatsızlıkları Melikşah'a aktarması ve Melikşah'ın da bizzat şahit olduğu olaylar olmuştur. Nizâmülmülk'ün vefatının ardından yaklaşık bir ay sonra Melikşah'ın da vefat etmesiyle Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun en parlak yirmi yılı son bulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Selçuklular, Melikşah, Nizâmülmülk, Hasan Sabbâh

Abstract:
Before Sultan Meliksah ascended the throne, his father Alparslan had declared him heir apperent. After Alparslan's death as a result of assassination in 1072, Meliksah became the ruler of the Great Seljuk Empire. In the first years of his reign, he had to deal with the rebellions of his uncle Kirman Meliki Kavurd Bey and his brother Tekiş Bey. However, thanks to the astute Vizier Nizamülmülk, he managed to eliminate these dangers.
Another big problem in the Seljuk lands is the issue of the Batinids. Hasan Sabbah posed a great danger to the Seljuk society with the Batini state he established in the Alamut castle. Both military and scientific struggles were made against the Bâtini danger. However, these struggles could not be successful due to the murder of Nizamülmülk by a Bâtini and the sudden and suspicious death of Sultan Meliksah in 1092.
During the reign of Sultan Meliksah, the Great Seljuk Empire lived its most powerful years. However, in recent years, the tension between these two names has increased. The reason for this tension was the fact that the names at the state level conveyed their discomfort from Nizamülmülk to Meliksah and the events that Meliksah personally witnessed. The most heyday twenty years of the Great Seljuk Empire came to an end with the death of Meliksah about a month after the death of Nizamülmülk.

Key Words: Seljuks, Meliksah, Nizamülmülk, Hasan Sabbah