Türkiye'de kamu açıkları ve borçlanmanın sürdürülebilirliği sorunu: 1990-2005 dönem analizi
Public deficits and debt sustainability in Turkey: 1990-2005
Yazar: ATİYE TORTOP ERDOĞMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. NEJAT COŞKUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Türkiye'de özellikle 1990 sonrası dönemde kamu maliyesinde çok hızlıbir bozulma yaşanmıştır. Ortaya çıkan bu bozulma kamu kesiminde yer alankurumların açıklarından kaynaklanmıştır. Dönemin başında bu açıklarınseviyesi sürdürülebilir nitelikte iken, dönemin sonuna doğru sürdürülemez birboyut kazanmıştır. Açıkların büyümesi beraberinde kamu borçlanmaihtiyacını da arttırmıştır. Kamu borçlanma ihtiyacı arttıkça para ve sermayepiyasaları üzerindeki finansal baskı artmıştır. Finansal baskının artmasıtoplam yurtiçi tasarrufların tamamına yakın bir kısmının kamu açıklarınıfinanse etmek için kullanılmasına neden olmuştur. Bu süreç beraberindekamu açık ve borçlarını sürdürülemez bir boyuta getirmiştir.Türkiye'de son yılların en önemli ekonomik sorunlarından biri olarakgösterilen borç sorunu sadece ekonomik hayatı değil sosyal hayatı daderinden etkileyerek ülkenin hem ekonomik hem de sosyal gündeminde yeralmıştır. Türkiye?de Kamu Açıkları ve Borçlanmanın Sürdürülebilirliği Sorunu:1990-2005 Dönem Analizi? başlığını taşıyan bu çalışmada, Türkiye?de uzunbir geçmişe dayanan kamu borçları sorunu 1990-2005 dönemi için hemekonomik etkileri açısından hem de çözüm yollarının ortaya konmasıyönünden incelenmiştir.1999 yılının sonuna doğru sürdürülemez hale gelen borç sorunu hempolitika yapıcılar, hem de piyasalar için kritik önem arz etmektedir. Sonyıllarda; yaşanan ekonomik krizlerin ardından borcun yenidenyapılandırılması ve borcun sürdürülebilirliği konusunda önemli ilerlemelerkaydedilmiştir.Sonuçta; krizlerle birlikte sürdürülebilirlik sınırına dayanmış olan kamuborçları alınan çok acil ve öncelikli tedbirler sayesinde 2006 yılı itibariylesürdürülebilir hale gelmiştir. Ancak yine de kalıcı bir çözüme ulaşmak içinTürkiyede'ki borç sorunu kısa, orta-uzun vadeli olmak üzere iki ayrı strateji ile170ele alınmalıdır. Makroekonomik istikrarın sağlanmasına yönelik yürütülecekekonomik ve mali politikalar belirlenmelidir.Bu tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kamu açıkları veborçlanmayla ilgili literatür aktarımına yer verilmiştir.kinci bölümde, kamu borçlanması ve açıklarının genel bir tanımı, önemive nedenleri açıklanarak, ekonomik etkileri ortaya konulmuştur.Üçüncü bölümde Türkiye'de kamu açıkları ve borçlanma konuları elealınarak, Türkiye'de kamu açıkları sorunu incelenmiştir. Kamu borç stokununyapısı; 1990-2005 dönem analizi çerçevesinde incelenmiştir.Sonuç bölümünde ise üçüncü bölümde yapılan ayrıntılıdeğerlendirmeler sonucu Türkiye'deki kamu açıkları ve borçlanmanınsürdürülebilirliği sorunuyla ilgili elde edilen bulgular kısaca belirtilipçalışmanın genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Borç sorununun uzunvadede çözümüne yönelik politikalar açıklanmıştır.

Abstract:
There is a rapid deterioration of the public finance particularlybeginning from 1990 in Turkey. At the beginning of this period the budgetdeficits are sustainable, but they are unsustainable at the end of the period.While the budget deficits are growing, the public debt stocks are expanded.Thus the financial stress in capital and financial markets had grown. At theresult of the financial stress, nearly total national savings are used forfinancing the budget deficits. The public deficits and debt stocks are notsustainable at the end of the period.In recent years, Turkish public debt problem, as one of the mostimportant issue started to affect more deeply both economic and social life ofits people and becamed the most contemplated issue in Turkey.In this thesis, titled as ? Public Debt and Debt Sustainability in Turkey :1990-2005? the debt problem which has a long historical perspective is boththe economic effects and solution strategies are analysed.The public debt problem which is becoming unsustainable at the endof 1999 has a critical importance for the policy-makers and markets.Inrecent years, after the economic crisis there are important developments inthe arragement of the public debt and debt sustainability issue.As a result; the unsustainable debt problem has becoming sustainablein 2006 thanks to that swift and radical measures. Thus, Turkish govermentdebt problem has to be handled with both short term and medium-long termperspective in two separate ways, and commensurate fiscal and monetarypolicies have to be implemented in order to obtain permanent solutions. Theeconomic and fiscal policies should be carried out in order to obtainmacroeconomic stability.172This thesis consists of 3 chapters. In chapter one, the public deficitsand debts are introduced by using the economic literature.In chapter two, the definition, importance and reasons of the ?publicdebt and deficits? are given by clarifying the economic effects.In chapter three, the Turkish budget deficits and debt problem areexplained.The Turkish debt stocks are investigated for the 1990- 2005period.At the end the general evalution is made by using economic data. Thepolicies are given in order to obtain long-term solutions.