Ülkeler arası doğrudan yabancı yatırım girişleri arasındaki nedensellik analizi: Kırılgan beşli örneği
Causality analysis between foreign direct investment inflows between countries: FRragile five example
Yazar: ABDULLAH HÜSEYİN ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN KÜRŞAT ONAT
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Birim kök testleri = Unit root tests ; Dickey-Fuller Testi = Dickey-Fuller Test ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Kırılgan ülkeler = Fragile countries ; Nedensellik = Causality ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Günümüzde dünya genelinde küreselleşme hareketlerinin artmasıyla birlikte hacim ve ulaştığı bölge bakımından gelişme gösteren doğrudan yabancı yatırımlar, özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için ihtiyaç duydukları sermaye açığını kapatmak adına oldukça önemli bir fırsat olarak görülmektedir. Gerçekleşen uluslararası yatırımlardan daha fazla pay almak isteyen ülkeler, sahip oldukları makroekonomik göstergelerde gelişim sağlamaya çalışmakta ve buna ek olarak yatırımcılara çeşitli teşvik ve indirimler uygulamaktadırlar. 
Bu çalışmada doğrudan yabancı yatırımların oluşumu ve belirleyicileri detaylı şekilde ele alınmıştır. Bu bağlamda Kırılgan Beşli (Fragile Five) ülkeleri olan Brezilya, Hindistan, Endonezya, Türkiye ve Güney Afrika çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında BIITS ülkelerine ait doğrudan yabancı yatırım girişleri arasındaki nedensellik, her ülkenin bağımlı değişken olduğu beş farklı modelle Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Perron (PP) birim kök testleri ardından Toda-Yamamoto nedensellik testi ile (1971-2019 dönemine ait yıllık verilerle) analiz edilmiştir. 
Elde edilen bulgular neticesinde; BIITS ülkelerine ait doğrudan yabancı yatırım girişi verileriyle bahsi geçen ülkeler arasında çeşitli nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Bunlar;
Brezilya'ya ait doğrudan yabancı yatırım girişi verilerinin bağımlı değişken olduğu model için uygulanan test sonucuna göre; %1 anlamlılık düzeyinde Hindistan, Türkiye ve Güney Afrika ülkeleri doğrudan yabancı yatırım girişlerinden Brezilya doğrudan yabancı yatırım girişine nedensellik ilişkisi tespit edilirken, %5 anlamlılık düzeyinde Endonezya doğrudan yabancı yatırım girişinden Brezilya doğrudan yabancı yatırım girişine nedensellik ilişkisi olduğu ortaya konulmaktadır.    
Hindistan'a ait doğrudan yabancı yatırım girişi verilerinin bağımlı değişken olduğu model için uygulanan test sonucuna göre; %1 anlamlılık düzeyinde Brezilya ve Güney Afrika ülkelerinin doğrudan yabancı yatırımlarım girişlerinden Hindistan doğrudan yabancı yatırım girişlerine nedensellik tespit edilirken, %10 anlamlılık düzeyinde Türkiye doğrudan yabancı yatırım girişlerinden Hindistan doğrudan yabancı yatırım girişine doğru nedensellik tespit edilmiştir. Endonezya'dan Hindistan'a doğrudan yabancı yatırım girişi anlamında nedensellik tespit edilememiştir.
Endonezya'ya ait doğrudan yabancı yatırım girişi verilerinin bağımlı değişken olduğu model için uygulanan test sonucuna göre; %1 anlamlılık düzeyinde Brezilya doğrudan yabancı yatırım girişinden Endonezya doğrudan yabancı yatırım girişine doğru nedensellik tespit edilirken, Hindistan, Türkiye ve Güney Afrika'dan Endonezya'ya doğrudan yabancı yatırım girişi anlamında nedensellik tespit edilememiştir.
Türkiye'ye ait doğrudan yabancı yatırım girişi verilerinin bağımlı değişken olduğu model için uygulanan test sonucuna göre; %1 anlamlılık düzeyinde Hindistan doğrudan yabancı yatırım girişinden Türkiye doğrudan yabancı yatırım girişine doğru nedensellik tespit edilirken, %10 anlamlılık düzeyinde Brezilya doğrudan yabancı yatırım girişinden Türkiye doğrudan yabancı yatırım girişine doğru nedensellik tespit edilmiştir. Endonezya ve Güney Afrika'dan Türkiye'ye doğru doğrudan yabancı yatırım girişi anlamında nedensellik tespit edilememiştir.
Güney Afrika'ya ait doğrudan yabancı yatırım girişi verilerinin bağımlı değişken olduğu model için uygulanan test sonucuna göre; %1 anlamlılık düzeyinde Brezilya, Hindistan, Endonezya ve Türkiye doğrudan yabancı yatırım girişlerinden Güney Afrika doğrudan yabancı yatırım girişlerine doğru nedensellik tespit edilmiştir. 
Ayrıca bu araştırma kapsamında; ülkelere ait doğrudan yabancı yatırım verilerin de bağımsız bir değişen olarak nitelendirilebileceği ve analizlere dahil edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Yatırım, Kırılgan Beşli Ülkeleri, Genişletilmiş Dickey-Fuller Birim Kök Testi, Phillips-Perron Birim Kök Testi, Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi

Abstract:
Today, with the increase of globalization movements around the world, foreign direct investments, which have developed in terms of volume and the region they reach, are seen as a very important opportunity for underdeveloped and developing countries to close the capital gap they need. Countries that want to get more shares from the international investments are trying to improve their macroeconomic indicators and in addition to this, they apply various incentives and discounts to investors.
In this study, the formation and determinants of foreign direct investments are discussed in detail. In this context, the Fragile Five countries Brazil, India, Indonesia, Turkey and South Africa were included in the study. Within the scope of the research, the causality among foreign direct investment inflows of BIITS countries was determined by the Extended Dickey-Fuller (ADF) and Phillips-Perron (PP) unit root tests, followed by the Toda-Yamamoto causality test (for the period 1971-2019. annual data).
As a result of the findings; Various causality relationships have been determined between the foreign direct investment inflow data of BIITS countries and the aforementioned countries. These;
According to the test results applied for the model in which the direct foreign investment input data of Brazil is the dependent variable; At the 1% significance level, a causality relationship is determined from foreign direct investment inflows from India, Turkey and South Africa to Brazilian FDI inflows, while at a significance level of 5%, it is revealed that there is a causality relation between Indonesian FDI and Brazilian FDI inflows.
According to the test result applied for the model in which the direct foreign investment input data of India is the dependent variable; At the 1% significance level, causality was determined from the FDI inflows of Brazil and South African countries to the FDI inflows from India, while the causality from Turkey FDI to India FDI inflows was determined at the 10% significance level. No causality could be determined in terms of foreign direct investment inflow from Indonesia to India.
According to the test results applied for the model in which the foreign direct investment input data belonging to Indonesia is the dependent variable; While the causality from the Brazilian FDI to Indonesian FDI inflow was determined at a significance level of 1%, no causality in terms of FDI inflows from India, Turkey and South Africa to Indonesia.
According to the test result applied for the model in which the foreign direct investment inflow data of Turkey is the dependent variable; While the causality from the foreign direct investment inflow to Turkey from the foreign direct investment inflow to Turkey was determined at the 1% significance level, the causality from the foreign direct investment inflow from Brazil to the foreign direct investment inflow to Turkey at the 10% significance level was determined. No causality has been determined in terms of foreign direct investment inflows from Indonesia and South Africa to Turkey.
According to the test results applied for the model in which the direct foreign investment input data of South Africa is the dependent variable; At the 1% significance level, causality was determined from foreign direct investment inflows to Brazil, India, Indonesia and Turkey to South Africa.
In addition, within the scope of this research; It was concluded that foreign direct investment data belonging to countries can also be qualified as an independent variable and included in the analysis.

Key Words: Foreign Direct Investment, Fragile Five Countries, Extended Dickey-Fuller Unit Root Test, Phillips-Perron Unit Root Test, Toda-Yamamoto Causality Analysis