Alevlenme nedeniyle sık hastaneye yatan kronik obstruktif akciğer hastalığı olan hastaların özellikleri
Characteristics of chronic obstructive pulmonary diseases related to hospitalization by reason exacerbation
Yazar: HAKAN ARIK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET UFUK YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Hasta başvurusu-tekrar = Patient readmission ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Nüks = Recurrence ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
GİRİŞ-AMAÇ: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) dünya çapında başlıca
kronik morbidite ve mortalitenin nedenlerinden biridir. Günümüzde tüm dünyada 3.
ölüm nedeni haline gelen KOAH, küresel hastalık yüküne en çok katkıda bulunan
hastalıklar sıralamasında 9. sırada yer almaktadır (1). Türkiye'de yürütülen Ulusal
Hastalık Yükü Çalışmasında da KOAH'ın, önde gelen hastalık yükü (DALY) nedenleri
içinde 8. sırada yer aldığı saptanmıştır(2,3). Doğal seyri alevlenmeler ile karakterize bu
hastalığın morbidite ve mortalitesi, alevlenmelerden olumsuz etkilenir. Hastalık
ilerlediğinde alevlenmeler daha sık ve şiddetli olmaktadır (4). Bunun sonucunda, hem
KOAH'lı hastanın yaşam kalitesi daha da düşmektedir hem de alevlenmenin tedavisi
için hastaneye gereğinde yoğun bakım yatışı gerekmektedir. Bununla birlikte, akciğer
fonksiyonlarından bağımsız olarak, son GOLD raporunda da, önceki yıl içinde iki ve
daha fazla alevlenme veya alevlenme nedeniyle bir kez hastaneye yatış öyküsü
tanımlayan hastalar '' sık alevlenme geçiren '' grupta yer almaktadır ve bu grup
spirometrik sınıflamadan bağımsız şekilde yüksek riskli grup olarak kabul edilmiştir
(5,6). Yılda iki ve daha fazla yatış için kesin risk faktörlerinin saptanması ve önlenme
olasılığı bulunanların düzeltilmesi ile hem hastaların morbidite ve mortaliteleri hem
de sağlık giderleri azaltılmış olacaktır.
Bu çalışmanın amacı; alevlenme nedeniyle sık hastaneye yatan Kronik
Obstruktif Akciğer Hastalığı olan hastaların özelliklerinin saptanması ve sık hastaneye
yatışa neden olabilecek risk faktörlerinin belirlenmesidir.
MATERYAL VE METOD: Araştırma, Mart 2015 – Mart 2017 tarihleri arasında
KOAH akut alevlenme tanısıyla T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Suat Seren
Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları
kliniklerine yatan 113 hastada gerçekteştirildi. Hastalardan yaş ,cinsiyet, meslek, boykilo(BMI),
nerede ve kimlerle yaşadığı,öğrenim durumu, gelir durumu, koah mevcut
yılı, USOT, BPAP, nebülizatör kullanım bilgisi,kullandığı ilaçlar,ek hastalıklar,sigara
paket yılı,hastaneye en son yattığı tarih ve son bir yıldaki alevlenme nedeniyle
hastaneye yatış sayısı,başvuru şikayetleri, mMRC skoru, GOLD sınıfı,solunum
fonksiyon değerleri ve hastaneye giriş kan değerleri bilgileri alındı.
VIII
Son bir yılda iki ve daha fazla KOAH alevlenme nedeniyle hastaneye yatışı olan
hastalar sık yatış grubuna; ilk yatışı olan hastalar ise sık olmayan yatış grubuna dahil
edildi. Hastaların özellikleri ve gruplar arası farklar kaydedildi.
BULGULAR: GOLD 2015'e göre, KOAH akut alevlenme tanısı konmuş ve hastaneye
yatırılmış 59 (% 52,2) hasta sık yatış grubunda; 54 (% 47,8) hasta sık olmayan yatış
grubunda yer aldı. Tek değişkenli istatistiksel analiz sonuçlarına göre; sık yatış olan
grupta, 65 yaş altı 34 (% 64) ve 65 yaş üstü 25 (% 42) hasta bulunmaktaydı. Sık
olmayan yatış grubunda ise; 65 yaş altı 19 (% 36) ve 65 yaş üstü 35 (% 58) olarak tespit
edildi. Bunun sonucunda, 65 yaş altında olmanın sık hastaneye yatış için istatistiksel
olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p=0,017) . Çalışmaya alınan hastaların 102 (%
90,3)' si erkek ve 11 (% 9,7)' i kadındı. Cinsiyetin hastane yatış sıklığıyla anlamlı bir
bağlantısı bulunmadı. Hastaların 20 (% 17,7)' si evde yalnız yaşarken, 93 (% 82,3)' ü
iki ve daha fazla kişiyle yaşamaktaydı. Evde yalnız yada aile-eş-çocuk ile yaşamanın sık
hastaneye yatış ile anlamlı bir bağlantısı saptanmadı. Öğrenim durumuna bakıldığında
sık yatış grubunda okur-yazar olan 46 (% 46,9) kişi varken okur-yazar olmayan 13 (%
86,7) kişi vardı. Sık olmayan yatış grubunda ise okur yazar 52( % 53,1) kişi ve okuryazar
olmayan 2 (% 13,3) kişi yer alıyordu. Okur-yazar olmama durumu, sık hastaneye
yatış ile istatistiksel olarak bağlantılı bulundu ( p=0,010). Sık yatış grubunda GOLD
evresi C olan 6 (% 32) kişi, sık olmayan yatış grubunda 13 (% 68) kişi yer almaktayken;
evresi D olan 53 (% 57) kişi sık yatış grubunda, 40 (% 43) kişi sık olmayan yatış
grubunda yer aldı. Buna göre ilk hastane yatışı olanlarda C evresi, sık yatışı olanlarda D
evresi daha fazla saptandı (p=0,043). Hastalarımızın destek tedavilerine bakıldığında;
değişik bronkodilatör sınıfları kullananların hiçbirinde, sık ve sık olmayan yatış grupları
arasında anlamlı fark saptanmadı. Fakat yatış öncesi evinde sürekli oksijen kullanan
hastalarda, gruplar arası anlamlı fark saptanmıştır (p=0,001). Yine hastane yatışı öncesi
evinde BPAP kullanımı olan hastalarda sık hastaneye yatış daha fazla gözlendi ve
gruplar arası anlamlı fark saptandı (p=0,001). Nebülizatör kullanımına bakıldığında; sık
yatanlarda 41(% 71) kişi, sık olmayan yatanlarda 17( % 29) kişi nebülizatör
kullanmaktaydı. Sık hastaneye yatış özelliği açısından, iki grup arası istatistiksel olarak
anlamlı fark saptandı (p=0,000). Sık ve sık olmayan yatış gruplarında, sayısal
değişkenler içinde KOAH mevcut yılı anlamlı farklı saptandı (p=0,014). Hastaların
mMRC skorları karşılaştırıldığında yine istatistiksel olarak anlamlı sonuca ulaşıldı 
IX
(p=0,000). Sık yatış grubunda mMRC skoru 3(0;4) iken; sık olmayan grupta 2,5(0;4)
idi. Solunum fonksiyon değerleri içinde FEV₁ (lt) ve FEF25-75 (lt) için, iki grup
arasında anlamlı sonuca ulaşıldı(sırasıyla p=0,041,p=0,034).
Tek değişkenli analiz sonucunda anlamlı çıkan 10 parametre, forward stepwise
yöntemiyle multipl logistic regresyon analizinde incelendi. Sadece 2 değişken sık
hastane yatışı ile istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Bu iki değişkenden biri okur-yazar
olmama (OR=8,227; %95 CI: 1,595-42,438), diğeri ise nebülizatör kullanıyor olma
(OR=5,131; %95 CI: 2,183-12,064).
SONUÇ: 65 yaş altında olmanın, okur-yazar olmamanın, GOLD ileri grupta olmanın,
KOAH tanısına uzun yıllardır sahip olmanın, hastane yatışı öncesi evde USOT-BPAPnebülizatör
kullanımının, yüksek mMRC skorunun, düşük FEV₁ (lt) değerinin ve
FEF25-75 (lt) değerinin sık hastane yatışı gerektiren KOAH akut alevlenmeleriyle
ilişkili olduğunu saptadık. Çok değişkenli analiz çalışması sonucunda; nebülizatör
kullanımı ve okur-yazar olmamayı, sık hastaneye yatış için risk faktörleri olarak
değerlendirdik.

Abstract:
BACKGROUND-AIM: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is one of the
major causes of chronic morbidity and mortality worldwide. COPD, which is now the
third leading cause of death worldwide, ranks 9th in the list of diseases that contribute
the most to the global disease burden (1). In the National Burden of Disease Study
conducted in Turkey, COPD was also found to be in the 8th place among the leading
causes of disease burden (DALY) (2,3). Characteristic with natural course
exacerbations, morbidity and mortality of this disease are adversely affected by
exacerbations. When the disease progresses, exacerbations are more frequent and severe
(4). As a result, the quality of life of patients with COPD is further reduced and for the
treatment of exacerbations, hospitalization and an intensive care unit requires. However,
patients identified as "frequent exacerbator " that are more susceptible to exacerbations
independent of lung function, and those in the last GOLD report who defined two or
more exacerbations or at least one hospitalization for exacerbations in the previous year,
are considered high risk groups independently of the spirometric classification (5,6).
Detection of definite risk factors for two or more admissions per year and replacement
of those that are likely to be prevented will reduce both morbidity and mortality and
health expenditure for the cases.
The purpose of this study; to identify the characteristics of patients with chronic
obstructive pulmonary disease (COPD) frequently admitted to the hospital due to
exacerbation, and to determine the risk factors that may cause frequent hospitalization.
MATERIAL AND METHOD: The study was conducted between March 2015 and
March 2017, 113 patients were admitted to 'T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Suat
Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi' clinics. Patients
were informed about age, gender, occupation, height-weight (BMI), where and with
whom they live, education status, income status, current year of COPD, usot, bpap,
nebulizer usage information, inhalers and drugs used, comorbidities, pack years of
smoking, the date of the last hospital admission and the number of hospitalizations due
to the exacerbation of the last one year, complaints on the first day of admission,
mMRC score, GOLD class, respiratory function values and laboratory results on first
day of the hospitalization.
XI
Patients hospitalized for two or more COPD exacerbations in the last one year,
were included in the frequent admission; and the first admissions was included in the
non-frequent admission group. The characteristics of the patients and the differences
between the groups were recorded.
RESULTS: According to GOLD 2015, 59 (52.2%) patients who were diagnosed with
acute exacerbation of COPD and were admitted to the hospital were included in
frequent admission group; 54 (47.8%) patients were included in the non-frequent
admission group. Univariate statistical analysis results showed that: In the group with
frequent admission; 34 (64%) were under 65 years old and 25 (42%) were over 65 years
old. In non-frequent admission group; 19 (36%) under the age of 65 years and 35 (58%)
over the age of 65 years. As a result, it was found that being under 65 years was
statistically significant for frequent admission (p = 0.017). 102 (90.3%) of the patients
were male and 11 (9.7%) were female. There was no significant relationship between
gender and hospital admission frequency. While 20 (17,7%) of the patients were living
alone at home, 93 (82,3%) were living with two or more persons. There was no
significant relationship between living alone or with person at home and hospital
admission frequency. There were 46 (46.9%) who were educated and 13 (86.7%) who
were uneducated in the frequent admission group. In the less non-frequent admission
group, 52 (53.1%) were educated and 2 (13.3%) were uneducated. Being uneducated
was found to be statistically related to frequent hospitalization (p = 0.010). Six (32%)
patients with GOLD stage C were in the frequent admission group while 13 (68%) were
in the non-frequent group; and with GOLD stage D 53 (57%) patients were in the
frequent admission group and 40 (43%) were in the non-frequent group. According to
this, the first hospitalized patients were found to have stage C and frequent admission
patients had stage D more (p = 0.043). When the supportive treatments of our patients
are examined; no significant difference was found between the frequent and un-frequent
admission groups in any of the patients using different bronchodilator classes. However,
there was a statistically significant difference between the groups in patients who used
oxygen continuously at home before admission (p = 0.001). Also, more frequent
hospitalization was observed in BPAP patients at home before hospital admission. A
significant difference between the groups was also found here (p = 0.001). When you
look at the use of nebulizer; 41 (71%) were in frequent inpatients, and 17 (29%) were 
XII
in non-frequents. A statistically significant difference was found between the two
groups in terms of frequent hospitalization (p = 0,000). In the frequent and unfrequent
admission groups, the current year of COPD was significantly different in numerical
variables (p = 0.014). A statistically significant result was obtained when the patients'
mMRC scores were compared (p = 0,000). In the frequent admission group, the mMRC
score was 3 (0; 4); In the non-frequent group, 2.5 (0; 4). Significant results were
obtained between the two groups for FEV₁ (lt) and FEF25-75 (lt) in respiratory
function values (p = 0.041, p = 0.034, respectively).
The 10 parameters that were significant in the univariate analysis were analyzed
by multiple logistic regression analysis using the forward stepwise method. Only 2
variables were statistically significant with hospital admission; Being illiterate (OR =
8,227; 95% CI: 1,595-42,438) and having nebulizer (OR = 5,131; 95% CI: 2,183-
12,064).
CONCLUSION: Being under 65 years, being uneducated, GOLD advanced stage,
COPD for many years, the use of USOT-BPAP-nebulizer at home before hospital
admission, high mMRC score, low FEV₁ value and FEF25-75 value was associated
with acute exacerbations of COPD requiring frequent hospitalization. As a result of the
multivariate analysis study; We evaluated the use of nebulizer and being uneducated as
risk factors for frequent hospital admission.