Kâbe örtüsünün tarihsel gelişimi /
Yazar: MUHAMMED EKREM ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN ACAR
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Kabe = Kaaba ; Kisve = Kiswah ; Suudi Arabistan-Mekke = Saudi Arabia-Mecca

Özet:
Suudi Arabistan'ın Mekke şehrinde bulunan, ziyaret edilmesi farz olan, hac ve umre ibadetlerinin yapıldığı ve namazlarda Müslümanların yöneldikleri Kâbe, İslâm âleminde büyük saygı ve değer gören, Hz. İbrahim tarafından inşa edildiği bilinen mukaddes bir yapıdır.
Kur'an-ı Kerim'de; Beyt, Beytullah, Beytü'l Atik, Beytü'l Haram, Beytü'l Muharrem, Beytü'ül Ma'mur adlarıyla da anılan Kâbe'nin binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğu ve ilk inşa edildiği günden bugüne çok defa yenilenmiş ve onarılmış olduğu bilinmektedir.
Mukaddes bir yapı olmasından dolayı Kâbe'ye örtü (kisve) yapılıp örtülmesi de en önemli ve en güzel işlerden kabul edilmiştir. Tarih kitaplarında Kâbe'ye örtü örtülmesiyle ilgili olarak çeşitli rivayetler bulunmakta olup, çoğunlukla ilk olarak örtü yaptıran ve örten kişinin Yemen Kralı Tubba' Es'ad el-Himyeri olduğu yazılmaktadır.
Mekke'de 1927 yılında dokuma fabrikası yapılıncaya kadar Kâbe örtüsü çoğunlukla Mısır'da dokunup gönderilmiş, Hicaz'ın idaresini elinde bulunduran kişi ve devletler de bunu uzun yıllar devam ettirmişlerdir. Ancak bazı dönemlerde bununla ilgili olarak bazı siyasi anlaşmazlıkların çıkması sebebiyle Kâbe örtüsünün yapılması ve gönderilmesi işi farklı kişi ve devletler tarafından üstlenilmiştir.
Günümüzde Kâbe örtüsü halen Mekke'de bulunan dokuma fabrikasında (Darü'l Kisve), çeşitli işlem ve aşamalardan geçerek, büyük bir özenle ve dikkatle dokunmaktadır. Bu fabrikada gelişmiş bir teknoloji ve son model makinalar kullanılmakta olup ayrıca tecrübeli ve maharetli dokuma ustaları da burada görev yapmaktadır.
III
Kâbe'nin siyah örtüsü üzerinde örtüyü dört bir taraftan çevreleyen yazı kuşakları bulunmaktadır. Bu yazı kuşakları üzerindeki yazılar, altın kaplama ve gümüş iplikler kullanılarak el işçiliğiyle büyük bir maharetle yazılmıştır. Ayrıca siyah örtü üzerinde de yakından bakıldığında daha iyi görülebilen jakar stiliyle (jakar makinesiyle) yazılmış yazılar bulunmaktadır.

Abstract:
The Kaaba, located in Mecca city of Saudi Arabia, farded to be visited, Muslims gravitate in prayers, is estimable building according to Islamic belief and it is a building known to be built by Hz. Abraham. It is known that the Kaaba reported with the name of Beyt, Beytullah, Beyti'l Atik, Beyti'l Haram, Beytü'l Muharrem, Beytü'l Ma'mur in the Qur'an, has a history of thousands of years and it has been renovated and repaired many times since the day it was first built.
Making cover and covering for Kaaba is also accepted as the most important and beautiful works because of being a sacred structure. There are various narrations about the covering of the Kaaba in the history books and it is mostly written that King of Yemen Tubba' Es'ad al-Himyeri is the first person who had cover made firstly and cover.
Until building weaving factory in Mecca, Kaaba cover mostly was weaved and sent in Egypt, people and states holding the hands of the administration Hijaz, have maintained this for many years. The work of making and sending the Kaaba cover was under taken by different people and states due to some political disputes about this in some periods.
Nowadays, Kaaba cover which is still in the textile factory located in Mecca, through various processes and stages, has been knitting with great care. In this factory advanced technology and state-of-the-art machines are used, also experienced and skilful weaving masters has been working here.
There are writing belts on the black cover of the Kaaba that surround it from all sides. Writings on this writing belts is written using gold-plated and silver threads with great skil by handwork. There are also writings written in jacquard style
V
(with jacquard machine) which can be seen better when looked closely on black cover.