Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ve yenilik yönetimi yeterliliği ilişkisinde pozitif psikolojik sermayenin aracı rolü
Mediator role of positive psychological capital in the relationship between school leaders' transformational leadership characteristics and innovation management competence
Yazar: ŞULE KANİ
Danışman: DOÇ. DR. SEMİHA ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Yenilik = Innovation ; Yenilik yönetimi = Innovation management ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Örgüt üyelerinin performansını en üst düzeyde kullanabilmek için çağdaş eğitimde pozitif psikolojik sermaye kavramı belirtilmektedir. İnsanın psikolojik durumu, iş performansını da etkilemektedir. Örgüt üyelerinin örgüt içindeki psikolojik durumunun, onların yenilikçi davranışlarını ve liderlik özelliklerini etkileyeceği düşünülmektedir.
Bu çalışmanın amacı okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özelliklerinin yenilik yönetimi yeterliliği üzerindeki etkisini araştırmak ve bu ilişkide pozitif psikolojik sermayenin aracı rolünü incelemektir. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2017-2018 eğitim-öğretim yılında İzmir ilinin Bayraklı ve Karşıyaka ilçelerinde çalışan resmi ilkokul ve ortaokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Bu araştırmada örneklem evreni temsil edecek oranda basit seçkisiz yöntem ile alınmıştır. Araştırmada kişisel bilgi formu ve 3 ölçek kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri Ölçeği", "Okullarda Yenilik Yönetimi Ölçeğinin öğretmen formu" ve "Pozitif Psikolojik Sermaye Ölçeği" kullanılmıştır.  Araştırmanın ölçek sonuçlarına göre aritmetik ortalama, standart sapma, frekans, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi (t testi), F istatistiği, "Scheffee" ,LSD-Least Significant Difference- En Küçük Önemli Fark Testi, korelasyon hesaplanarak LISREL 8.51 (Joreskog & Sorbom, 1993) programıyla Maximum likelihood yöntemi, faktör analizi (DFA) ile incelenmiştir (Şimşek Ö. F., 2007).
Araştırma bulgularına göre; okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik, yenilik yönetimi yeterlilik düzeyleri olumlu ve öğretmenlerin pozitif psikolojik sermayeleri yüksek düzeydedir. Öğretmenlerin okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özellikleri algısı; cinsiyet, medeni durum, yaş, eğitim durumu, mesleki kıdem; okul müdürlerinin yenilik yönetimi algısı; cinsiyet, medeni durum, branş, çalışılan okul türü, yaş, eğitim durumu, mesleki kıdem; pozitif psikolojik sermaye algısı;  medeni durum, branş (öz yeterlilik, dışadönüklük ve umut alt boyutlarında), çalıştıkları okul türü (öz yeterlilik, güven, dışadönüklük ve umut alt boyutlarında), yaş, eğitim durumu, mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özellikleri algısı; branş, çalışılan okul türü ve öğretmen sayısı; okul müdürlerinin yenilik yönetimi yeterliliği algısı: okuldaki öğretmen sayısı, pozitif psikolojik sermaye algısı; cinsiyet (öz yeterlilik ve iyimserlik alt boyutlarında), branş (iyimserlik, güven, psikolojik sağlamlık), çalıştıkları okul türü ( iyimserlik, psikolojik sağlamlık alt boyutlarında), mesleki kıdem (öz yeterlilik alt boyutunda), öğretmen sayısı (psikolojik sağlamlık alt boyutunda) değişkenlerinde anlamlı farklılık göstermektedir. Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özellikleri; yenilik yönetimi yeterliliği ile anlamlı ve yüksek düzeyde pozitif yönlü, pozitif psikolojik sermaye ile anlamlı ve düşük düzeyde pozitif yönlü ilişkidedir. Okul müdürlerinin yenilik yönetimi yeterliliği ile öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeyleri arasında da anlamlı, düşük düzeyde pozitif yönlü ilişki saptanmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi sonucunda; pozitif psikolojik sermayenin, dönüşümcü liderlik ve yenilik yönetimi arasında aracı etkisi bulunduğu görülmüştür. Pozitif psikolojik sermaye; yenilik yönetimi ve dönüşümcü liderlik ilişkisini ele alan model anlamlı ve doğru bir sonuç (0.01) vermiştir.

Anahtar Sözcükler: Dönüşümcü Liderlik, Yenilik Yönetimi, Pozitif Psikolojik Sermaye

Abstract:
In order to maximize the performance of its members, the organization emphasizes the concept of positive psychological capital in contemporary education. Human psychology affects work performance. It is thought that the members of the organization will affect the psychological situation in the organization, their innovative behaviors and leadership characteristics.  
The aim of this study is to investigate the effect of transformational leadership characteristics of education managers on innovation management competence and to analyze the mediator role of positive psychology in this relationship. Quantitative research method was used in this study. The universe of the study consists of the formal primary and secondary school teachers who work in Bayraklı and Karşıyaka districts of İzmir in             2017-2018 academic year.
The sample of the study was taken by simple random sampling to represent the universe. Personal information form and 3 scales were used in the study. "Leadership Styles of School Principals Scale", Teacher Form of "Innovation Management at Schools Scale", "The Scale of Positive Psychological Capital" were used as the data collection tools. According to the results of study, arithmetic mean, standard deviation , frequency, feature test of difference between two mean (t test), F statictics, "scheffee", LSD- Least Significant Difference, the correlation with LISREL 8.51 program Maximum likelihood Method,factor analysis (DFA) were examined (Şimşek,2007).
According to the research findings; school principals 'transformational leadership, innovation management qualification levels are positive and teachers' positive psychological capital is high. Teachers' perception of transformational leadership characteristics of school principals; gender, marital status, age, educational status, professional seniority; perception of innovation management of school principals; gender, marital status, branch, type of school, age, educational status, professional seniority; positive perception of psychological capital; marital status, branch (self-efficacy, extraversion and hope sub-dimensions), type of school they work in (self-efficacy, confidence, extraversion and sub-dimensions of hope), age, educational status, do not differ according to the seniority variables. Teachers' perception of transformational leadership characteristics of school principals; branch, type of school and number of teachers; school principals' perception of innovation management competence: number of teachers in school, positive psychological capital perception; gender (self-efficacy and optimism sub-dimensions), branch (optimism, trust, psychological resilience), the type of school they work in (optimism, psychological resilience sub-dimensions), vocational seniority (self-efficacy sub-dimension), number of teachers (psychological stability sub-dimension) variables it differs. Transformational leadership characteristics of school principals; meaningful innovation management with a high level of competence and positive, is significant and positive relationship with low levels of positive psychological capital. There was a low and positive relationship between the teachers' innovation management competence and positive psychological capital levels of teachers. As a result of structural equation modeling; positive psychological capital has an intermediary effect between transformational leadership and innovation management. Positive psychological capital; The model that deals with innovation management and transformational leadership relationship has yielded a meaningful and correct (0.01) result.

Keywords: Transformational Leadership, Innovation Management, Positive Psychology