Ukrayna jeopolitiği bağlamında Kırım ve Kırım Türkleri sorunu
Problem of Crimea and Crimean Tatars within the context of geopolitics of Ukraine
Yazar: GÜL SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. FIRAT PURTAŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Jeopolitik = Geopolitic ; Karadeniz = Black Sea ; Kırım = Crimean ; Kırım Tatarları = Crimean Tatars ; Kırım Türkçesi = Crimean Turkish ; Ukrayna = Ukraine

Özet:
Ukrayna, Avrasya'nın jeopolitiğinde özel öneme sahip birkaç devletten biridir. Bu önem klasik ve çağdaş jeopolitik teorilerde açıkça görülmektedir. Rusya ile tarihi ilişkileri, günümüz bağımsız Ukrayna'sını da etkileyen muhtelif sorunlar içerir. Bu sorunlardan biri de Kırım ve Kırım Türkleri sorunudur. Rusya; Ukrayna'yı "yakın çevre" politikası çerçevesinde en "yakın" ülkelerden biri olarak görmesi nedeniyle bu ülkenin Batı'yla yakın ilişkiler kurmasını engellemeyi hayatî çıkar alanı içinde kabul etmiştir. 1990'larda bunu engelleyecek imkânı sınırlı olan Rusya, enerji alanında kazandığı ekonomik imkânı siyasal sonuca tahvil ederek Kiev üzerindeki etkisini artırmıştır. Özellikle 2000'li yıllarda Ukrayna iç siyasetinin yaşadığı dönüşüm ve çalkantılar, hem Karadeniz havzasındaki enerji ve nüfuz yarışıyla hem de Ukrayna'nın kimlik ve yönelim meselesiyle doğrudan ilgilidir. Tüm bu meselelerde Karadeniz filosunun ve Kırım'ın taşıdığı anlam üzerinde durulmuştur. Kırım'ın yeniden bir Rusya-Ukrayna kriz sahnesine dönmesi bağlamında gündeme gelen Kırım Türklerinin tarihine, sürgüne ve kısmî geri dönüş sonrası yaşadıklarına da bu bağlamda yer verilmiştir. Mart 2014'te Rusya'nın Kırım'ı ilhakının jeopolitik anlamı ve Kırım Türkleri'ne siyasal yansımaları da tezin kapsamı içindedir.

Anahtar Kelimeler : Ukrayna, Kırım, Karadeniz, Jeopolitik, Kırım Tatarları

Abstract:
Ukraine is one of the few states that have special importance with regards to Eurasia geopolitics. This importance can be understood easily within both classical and contemporary geopolitical theories. Her historical relations with Russia, contends various problems that affect even current independent Ukraine. One of those problems is "Crimea and Crimean Turks (Tatars)" issue. Russia; admits quite vital to prevent Ukraine's close relations with the West because of its Ukraine view that assumes one of the most "near" country of the well-known "near abroad" policy. Although its limited opportunity to prevent this in 1990's, by converting economic means those gained mainly in the field of energy to the political outcomes, increased the influence over Kyiv. Turbulence and transformation that experienced especially during 2000's in Ukraine domestic politics are closely related both with energy race in the Black Sea region and Ukraine's identity/orientation problem. Within the thesis, around all these issues, the Black Sea Fleet and Crimea's special meaning have been examined. Pursuant to re annexation of the Crimea and its turn to be a crisis scene of Russia-Ukraine, the history, exile and partial return of the Crimean Turks have been placed as a detailed chapter. The geopolitical purport of Russia's annexation of Crimea and its political reflections on Crimean Turks are also among the content of this thesis.

Key Words : Ukraine, Crimea, Black Sea, Geopolitics, Crimean Tatars