IPA çerçeve anlaşma kapsamındaki IPARD desteklerinin vergilendirilmesi ve muhasebeleştirilmesi
Taxation and accounting of IPARD supports under the IPA framework agreement
Yazar: MUSTAFA SAĞLAM
Danışman: DOÇ. FATMA TEMELLİ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada, Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA), IPA I, IPA II, IPA III proje kapsamları ve Katılım Öncesi Yatırım Aracı (IPARD) destekleri irdelenmiş, belirli alt başlıklar halinde sunulmuştur. IPARD destekleri kapsamında alınan yardım ve teşviklere ilişkin alan yazın taraması yapılarak gerekli bilgiler sunulmuştur. Alan yazında yer alan konuya ilişkin yapılmış çalışmalar incelenerek gerekli açıklamalar yapılmıştır.
Çalışma üç ana kısımdan oluşmaktadır. Birinci bölümde IPA ve IPARD, teşvik, yardım, TMS 20, VUK ve vergi türleri ve istisna koşullarına ilişkin kavramsal açıklamalar ilgili alt başlıklarla birlikte sunulmuştur. İkinci bölümde araştırmada kullanılan metot ve yöntem ilgili alt başlıklar halinde detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise IPARD kapsamında teşvik almaya hak kazanan bir şahıs ve şirket örneği üzerinden muhasebe kayıtları TMS 20'deki gelir ve sermaye yaklaşımına ve VUK'a göre yapılmıştır. 
Çalışma sonucunda, IPARD kapsamındaki teşviklerin TMS 20 ve VUK'a göre muhasebeleştirme uygulamalarında farklılıklar olduğu saptanmıştır. Ayrıca TMS 20'de belirlenen sermaye ve gelir yaklaşımında da farklılıklar görülmüştür. Gelir yaklaşımının benimsendiği muhasebe kayıtlarında vergi sorunsalı ortaya çıkmaktadır. Sermaye yaklaşımı benimsendiğinde ise kazanılan teşvik özkaynak olarak finansal tablolarda yer almaktadır. Oluşan vergi sorunlarının giderilebilmesi için vergi istisnası söz konusu olan koşulların gerçekleştirilmesi ve vergi iadesinin yapılması gereklidir. 
Anahtar Kelimeler: IPARD, Muhasebe, Vergilendirme, TMS 20, VUK.

Abstract:
In this study, the Pre-Accession Financial Assistance Instrument (IPA), IPA I, IPA II, IPA III project scopes and Pre-Accession Investment Instrument (IPARD) supports were examined and presented under certain subheadings. The necessary information has been provided by scanning the field literature related to the assistance and incentives received within the scope of IPARD supports. The studies conducted on the subject in the field summer were examined and the necessary explanations were made. 
Study consists of three main parts. The study consists of five subheadings and subheadings. In the first part, conceptual explanations related to IPA and IPARD, incentives, assistance, TAS 20, VUK and tax types and exception conditions are presented together with the relevant subheadings. In the second part, the method and method used in the research are explained in detail in the relevant subheadings. In the third part, accounting records were made according to the income and capital approach in TMS 20 and also according to the VUK on the example of an individual and a company that are eligible for incentives under IPARD. In addition, in order to highlight the issue of tax exemption, accounting registration of VUK exemption has been carried out. 
As a result of the research, it was found that there are differences in accounting practices in the TMS 20 and VUK approaches of incentives under IPARD. In addition, there have been differences in the capital and income approach set out in TMS 20. The tax problem arises in the accounting records where the income approach is adopted. When the capital approach is adopted, the incentive earned is included in the financial statements as equity. In order for the resulting tax problems to be resolved, it is necessary to fulfill the conditions under which the tax exception is in question and to file a tax refund. 
Keywords: IPARD, Accounting, Taxation, TMS 20, VUK.