Mö 1.binyılda Yahudiliğin kültürel gelişimi
The cultural devolopment of Judaism in the 1st millennium bce
Yazar: YASİN GÜR
Danışman: PROF. DR. HASAN BAHAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
İsrailoğullarının tarihi ataları olan İbrahim'in Sümer'deki Ur şehrinden başlayarak önce Harran'a buradan da Mısır ve Kenan topraklarına göç etmesi başlamaktadır. Bu göç hadisesi onun oğlu İshak ve onun da oğlu olan Yakup ile devam etmiştir. Yusuf'un Mısır'da yöneticilik görevine gelmesiyle İsrailoğulları Mısır'da bir süre kalmıştır. Mısır'da yeni bir kralının tahta geçmesiyle İsrailoğullarına baskıcı bir politika uygulanmış ve Mısır'dan Göç hadisesi ortaya çıkmıştır. Musa'dan sonra İsrailoğullarına liderlik yapan Yeşu ile birlikte Kenan topraklarının ele geçirilme süreci tamamlanarak bu bölgeye yerleşmişlerdir. İsrailoğulları, yerleşmiş oldukları topraklarına karşı yapılan Filisti saldırıları nedeniyle kendilerine Saul'u kral olarak seçmişlerdir. Bölgede hakimiyeti ele alan ve kabileleri bir araya getiren Saul ile birlikte Birleşik Krallık kurulmuştur. Davud ve Süleyman dönemleri ile de bölgede önemli bir güç haline gelmiş ancak bir süre sonra iki farklı krallık haline gelmiştir.
İsrail topraklarının kuzeyinde başkenti Samarya olan İsrail Krallığı, güneyinde ise başkenti Kudüs olan Yahuda Krallığı varlık göstermiştir. Kuzey'deki İsrail Krallığı'na Asurlular, güneydeki Yahuda Krallığı'na ise Babil/Keldaniler son vermiştir. İsrailoğulları yaşadıkları tüm bu süreç boyunca antik şehirler, çanak çömlekler, mühürler, fildişi malzemeler, mağara mezarlar, sarnıç ve tüneller içerisindeki güzel örneklerden bazılarını bırakmıştır.
Bu çalışmanın amacı İsrailoğullarına ait tarihin ve uygarlığın, yarı göçebe hayattan yerleşik hayata geçiş sürecindeki kültürel değişimini ortaya koymaktır. Bu nedenle de İsrailoğullarının sosyal ve ekonomik hayatları, sanat eserleri, şehirleri, dilleri, dinleri üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Çalışmayı ele alırken, Mısır, Levant ve Mezopotamya (Asur ve Babil/Keldani) yazıtları ve İsrail topraklarında kazı çalışmaları yapan arkeologların verilerinden faydalanılmıştır.

Abstract:
Abraham, who is a historical ancestor of the Israelites, starting from the city of Ur, first migrated to Harran, and from there started to migrate to Egypt and the Lands of Canaan. This migration event continued by his son Isaac, and Isaac's son Yaqub. Israelites stayed in Egypt for a while with Joseph taking office in Egypt.  After a new king took the throne, oppressive policies against the Israelites is followed, and thus event of migration out of Egypt started. After Moses, with Yeshua who is leading them, Israelites by completing the conquest of The Land of Canaan, and settles in this area. 
 Israelites, due to attacks by Sea Peoples against the lands they settled, choose Saul as their king. With Saul uniting the tribes in the region formed a united kingdom. Kingdom became an important power in the region by the time of David and Suleiman's rules. Due to the oppressive internal policies kingdom was divided into two separate kingdoms. 
 In the northern part of the Levant, The Kingdom of Israel with its capital Samaria, and in the southern part of it, The Kingdom of Judea with its capital Jerusalem showed presence. The northern Israelite kingdom was ended by Assyrians, southern Judean kingdom was ended by Babylonians/Chaldeans. Throughout the time Israelites left beautiful objects such as ancient cities, pottery, seals, ivory materials, cave tombs, cisterns, and tunnels.
 This work aims to put forth the history and civilization that belongs to Israelites, and the cultural change during the transition period from semi nomad life to sedentary life. Due to this, the social and economical lives, artwork, cities, languages, and religion of the Israelites are tried to be emphasized. During the work, data from the archaeologist that worked on Egypt, Levant, and Mesopotamia (Assyria and Babylon/Chaldea) inscriptions are taken advantage of.