Prenatal tarama test sonucuna göre riski düşük ve yüksek düzeyde olan gebelerin psikososyal sağlık durumunun karşılaştırılması
Comparison of psychosocial health status of high and low risk pregnant women according to conclusion of prenatal screening test
Yazar: SELMA NUR ESKİHELLAÇ
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL AKTAŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Prenatal bakım = Prenatal care ; Prenatal teşhis = Prenatal diagnosis ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Çalışma,  prenatal tarama test sonucuna göre riski düşük ve yüksek olan gebelerin psikososyal sağlığını karşılaştırmak amacıyla tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Araştırma Ocak 2021-Şubat 2022 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi Obstetri Polikliniğine başvuran gebelik haftası 11-22 arası olan gebelerle yapılmıştır. Çalışmanın örneklem büyüklüğünü openepi programında ortalamalar arası farkın karşılaştırılmasına göre %90 güçte belirlenen gebeliği yüksek riskli 165,  düşük riskli 165 olmak üzere toplam 330 gebe oluşturmaktadır. Prenatal tarama testlerinden (ikili, üçlü, dörtlü, nifty vb.) herhangi birinde risk saptanan (kesin veya şüpheli) gebeler "yüksek riskli", risk saptanmayanlar "düşük riskli" olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın verileri; gebe tanıtıcı bilgi formu ve Gebelikte Psikososyal Sağlığı Değerlendirme ölçeği (GPSDÖ) formlarıyla yüz yüze toplanmıştır. Veriler SPSS programında Student t, Mann Whitney U, Varyans ve Kruskall Wallis analiziyle değerlendirilmiştir. Çalışmada gebelerin prenatal tarama testlerinin sonucu; yüksek riskli gebelerin %64.2'sininde "şüpheli risk", %35.8'inde "yüksek risk", düşük riskli gebelerin ise tamamında "düşük risk" şeklindedir.  Yüksek riskli gebelerde GPSDÖ toplam puan ortalaması, düşük riskli gebelere göre "daha düşük" saptanmış ancak puan ortalaması farkı istatistiksel açıdan anlamlı olmadığı bulunmuştur (p>0.05). GPSDÖ'nin üç alt boyutu olan "kaygı ve strese, gebelik ve eş ilişkisine ve psikososyal destek gereksinimine ait özellikler" puan ortalaması; yüksek riskli gebelerde, düşük riskli gebelere göre "daha düşük" bulunmuş, fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (p<0.05). Düşük ve yüksek riskli gebelerde GPSDÖ'nin "aile içi şiddet, ailesel özellikler, gebeliğe ilişkin fiziksel-psikososyal değişiklikler" e ait özellikler alt boyutlarının puan ortalaması karşılaştırması, anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Sonuç olarak prenatal tarama testi sonucuna göre yüksek riskli gebelerin; "gebelik ve eş ilişkisine", "kaygı ve strese" ve "psikososyal destek gereksinimine" ait özellikler açısından psikososyal sağlığının bozulma (negatif etkilenme) riski, düşük riskli gebelerden daha fazla saptanmıştır.

Abstract:
This study was conducted in a descriptive type to compare the psychosocial health of women with low-risk pregnancies and high-risk pregnancies according to prenatal screening test results. The study was carried out with pregnant women with a gestational age of 11-22, who applied to the Karadeniz Technical University Farabi Hospital Obstetrics Clinic between January 2021 and February 2022. The sample size in the study comprised 330 pregnant women in total, 165 of whom had high-risk pregnancies, and 165 had low-risk pregnancies, determined at 90% probability according to the comparison of the difference between the averages in the Openepi program. Pregnant women with a risk (definite or suspicious) in any of the prenatal screening tests (double, triple, quadruple, nifty, etc.) were considered as "high risk", and those without risk were considered as "low risk". The data were collected face to face through "the pregnant descriptive information form", and "The Pregnancy Psychosocial Health Assessment Scale (PPHAS)". The data were evaluated by Student-t, Mann Whitney U, Variance, and Kruskal Wallis analysis in the SPSS program. In the study, the results of prenatal screening tests of pregnant women show "suspicious risk pregnancy" in 64.2% of women with a high-risk pregnancy, "high risk pregnancy" in 35.8%, and "low-risk pregnancy" in all women with low-risk. The mean PPHAS  total score in women with high-risk pregnancies was found to be "lower" than in low-risk ones, but the difference in the mean score was not statistically significant (p>0.05). The mean score of "anxiety and stress, pregnancy and spousal relationship, and the need for psychosocial support", which are three sub-dimensions of PPHAS, was found to be "lower" in high-risk pregnancies than in low-risk pregnancies, and the difference was statistically significant (p<0.05). The comparison of the sub-dimensions, "domestic violence, familial characteristics, physical-psychosocial changes related to pregnancy", of PPHAS in low-risk and high-risk pregnancies was not found significant (p>0.05). As results, according to the results of prenatal screening test, the risk of deteriorating psychosocial health (negative impact) of women with high-risk pregnancies is higher than those with low-risk pregnancies in terms of the characteristics of "pregnancy and spousal relationship", "anxiety and stress" and "need for psychosocial support".