Grafik tasarım öğretiminde göstergebilimsel çözümlemenin kullanılması: Kitap kapağı üzerine örnek çözümlemeler
Use of semiological analysis in graphical design instruction: Sample analyses on book cover
Yazar: SUZAN ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. MUSTAFA TOPRAK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik tasarımı = Graphic design ; Grafik tasarımı eğitimi = Graphic design education ; Gösterge bilim = Semiotics ; Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Kitap kapağı = Book cover ; Sanat eğitimi = Art education

Özet:
Grafik tasarım öğretimi, sanat eğitimi kapsamında yer alan görsel sanatlar alanlarından biridir. Grafik tasarım dersinde öğrenciler hem imge, renk, çizgi, biçim vs. gibi tasarım öğelerinden yararlanarak tasarımlarını oluştururlar hem de günlük yaşamlarında gerek grafik gerekse sanatın diğer alanlarına ilişkin birçok simgesel ifadeyle karşılaşırlar. Ancak öğrenciler kendi çalışmalarını oluştururken ve karşılaştıkları tasarımları yorumlarken, öğrencilerin yorumları yüzeysel bir boyutta kalabilir. Bu anlamda göstergebilim yaklaşımları grafik öğrencilerinin bu yönde bir derinlik kazanabilmeleri açısından katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda araştırmanın temel amacı, grafik tasarım dersinde göstergebilimsel çözümlemenin kullanılması üzerine, grafik tasarım dersinde yer alan "Kitap Kapak Tasarımı" konusu kapsamında, göstergebilimsel çözümleme örnekleri ortaya koymaktır.
Araştırmanın temel amacı doğrultusunda "Temel Nitel Araştırma Yöntemi" bağlamında üç adet kitap kapağının göstergebilimsel çözümlemesi yapılmıştır. Bu çözümlemeler Umberto Eco'nun "Gülün Adı", Samed Behrengi'nin "Küçük Kara Balık" ve Yaşar Kemal'in "Ağrı Dağı Efsanesi" kitaplarının ön kapakları üzerinde gerçekleşmiştir. Kitapların seçiminde, kitapların içeriğinin kitap kapaklarına yansıyor olması esas alınmıştır. Kitap kapaklarını çözümlemek için seçilen göstergebilimsel analiz yaklaşımları ise kapakların üzerindeki göstergelere göre belirlenmiştir. Bu doğrultuda "Gülün Adı" kitap kapağı Charles Sanders Peirce'ün gösterge türlerine göre, "Küçük Kara Balık" ve "Ağrı Dağı Efsanesi" kitap kapakları ise Roland Barthes'ın düzanlam-yananlam kavramlarına göre çözümlenmiştir. 
Araştırma bulguları sonucunda, göstergebilimsel çözümlemenin, kitap kapaklarının üzerindeki imgelerin anlamlandırılmasına katkı sağladığı görülmüştür. Bu bakımdan grafik tasarım dersinde göstergebilimsel çözümlemenin kullanılması öğrencilerin grafik çalışmalarını anlamlandırabilmeleri açısından geliştirici olabileceği düşünülmüş ve göstergebilimin grafik tasarım dersi içinde yer alabileceği önerilmiştir.


Anahtar Sözcükler: Sanat Eğitimi, Grafik Tasarım Öğretimi, Göstergebilimsel Çözümleme, Kitap Kapak Tasarımı.

Abstract:
Graphic design education is one of the visual arts area within the scope of art teaching. In graphic design course, students both create their own designs benefiting from design elements such as image, color, line, pattern etc and they encounter many figurative expressions regarding both graphics and other areas of art in their daily lives. However, while students create their own works and interpret the designs they encounter, their interpretations may remain superficial. In this regard, semiology approaches may contribute to the depth gaining of students in this direction. In this context, main purpose of the study is to put forth semiological analysis examples within the subject of "Book Cover Design" included in the graphic design course on the use of semiological analysis in graphic design lesson.
In accordance with the main purpose of the study, semiological analysis of three book covers were made within the context of "Basic Qualitative Research Method". These analyses were made on the front covers of "The Name of the Rose" by Umberto Eco, "The Little Black Fsih" by Samed Behrengi and "Legend of Ararat" by Yaşar Kemal.  In the selection of books, the main target was that the books should reflect what is inside of them. Semiological analysis approaches selected for analyzing book covers are determined according to the indicators on the book covers. In this regard, cover page of "The Name of the Rose" was analyzed according to the indicator types of Charles Sanders Peirce, "The Little Black Fsih" and "Legend of Ararat" book covers were analyzed according to the denotation-connotation concepts of Roland Barthes.
As a result of the research findings, it was seen that the semiological analyses contributed to the interpretation of the images on book covers. In this regard, it was considered that the use of semiological analysis in graphic design lesson may help students interpret the graphic Works and it was suggested that semiology may be included in the graphic design lesson.


Key Words: Art Education, Graphic Design Education, Semiological Analysis, Book Cover Design.