Mardin ili ilkokullarında görev yapan öğretmenlerin insan farklılıklarına ilişkin görüşleri
Views on human diversity of teachers working in primary schools in mardin
Yazar: SEVGİ ERNAS
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN AKSOY
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farklılıklar = Differences ; Hoşgörü = Tolerance ; Mardin = Mardin ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İnsan = Human

Özet:
Bu çalışmada, Mardin ili ilkokullarında görev yapan öğretmenlerin "insan
farklılıkları" na ilişkin görüşlerinin saptanması amaçlanmıştır. Bu bağlamda
öğretmenlerin; bölgesel ayrımcılık, cinsel tercih, toplumsal cinsiyet rolleri, engelli
olma ve eğitim hakkına erişim, dinsel inanç, dil, siyasal görüş, sosyal ve
ekonomik sınıf-statü farklılığı, kültürel ve bireysel özellikler, bireysel ilgiler ve
seçimler boyutlarındaki insan farklılıklarına ilişkin görüşleri, kişisel özellikleri
itibariyle (cinsiyet, sendikalı olma durumlarına ve üye oldukları sendikaya)
saptanmaya çalışılmıştır. .
Betimsel ve ilişkisel tarama modelinde olan bu araştırmanın
örneklemini,Mardin ili ilkokullarında çalışan 940 öğretmen oluşturmaktadır. Bu
örneklem grubuna, Aksoy ve Aksoy'un (2004) hazırlamış olduğu "Öğretmenlerin
İnsan Farklılıklarına İlişkin Görüşleri" adlı anket uygulanmıştır. Elde edilen
verilen veriler SPSS programında çözümlenmiştir. Öğretmenlerin insan
farklılıklarına ilişkin yargıların cinsiyetlerine göre analizi, ilişkisiz (bağımsız)
örneklemler t testi kullanılarak elde edilmiştir. Öğretmenlerin sendikalı olma
durumlarına ve üye oldukları sendikaya göre insan farklılıklarına ilişkin yargıların
analizi için ise ilişkisiz örneklemler için tek yönlü varyans analizi (one way
anova) kullanılmıştır. Birimlerarası farkların hangi gruplar arasında olduğunu
bulmak amacıyla da Scheffe ve LSD testi uygulanmıştır.
vi
Bu araştırmada öğretmenlerin, insan farklılıklarına ilişkin görüşlerinin
cinsiyetlerine, sendikalı olma durumlarına ve üye oldukları sendikaya göre
farklılaşmakta olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin, bölgesel farklılıklara,
cinsel yönelime, toplumsal cinsiyete, din ve dil farklılıklarına, sosyo- ekonomik
farklılıklara, bireysel ilgilerine ve kültürel çoğulculuğa ilişkin toleransları
cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir.
Öğretmenlerin siyasi görüş farklılıklarına ve kültürel özelliklerine ilişkin tolerans
düzeylerinin cinsiyetlerine göre analizlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark
bulunmamıştır. Öğretmenlerin okullarda tek tip kıyafet uygulamasına ve
kurumsal yeterliliğe ilişkin görüşlerinin cinsiyetleri arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir fark bulunmaktadır. Öğretmenlerin bireysel yeterlilikleri ve kurumsal
öneri ile ilgili görüşleri cinsiyetlerine göre istatistiksel anlamlı bir fark
göstermemektedir. Genel olarak kadın öğretmenlerin, erkek öğretmenlere göre
"insan farklılıkları" alanlarında daha yüksek toleranslı olduğu görülmüştür.
Araştırmaya katılan öğretmenlerin, bölgesel farklılıklara, cinsel
yönelime, toplumsal cinsiyete, engelli olma durumuna, din, dil, sosyo-ekonomik,
kültürel özelliklere ve bireysel ilgi farklılıklarına ilişkin görüşleri, sendikalı olma
durumlarına ve üye oldukları sendikaya göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark
göstermektedir. Ayrıca, okullarda tek tip kıyafet uygulamasına ve kurumsal
öneriye ilişkin öğretmenlerin görüşleri, sendikalı olma durumuna ve üye oldukları
sendikaya göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğretmenlerin
siyasal görüş farklılıklarına, kurumsal ve bireysel yeterliğe ilişkin görüşleri,
sendikalı olma durumlarına ve üye oldukları sendikaya göre istatistiksel anlamlı
bir fark bulunmamıştır. Bu araştırmaya göre, Eğitim-Sen'li öğretmenler, genel
olarak, diğer sendikalı ve herhangi bir sendikası olmayan öğretmenlere göre daha
toleranslıdır. Öğretmenlerin insan farklılıklarına ilişkin tolerans düzeyleri
öğrencilerin okul yaşamlarını etkilemektedir. Bu bağlamda bu araştırmanın diğer
bölgelerde de uygulanması farklılık alanlarına ilişkin öğretmenlerin görüşleri
tespit etmesi açısından önerilebilir.
Anahtar Sözcükler: Çokkültürlülük, Tolerans, İnsan

Abstract:
This study aims to determine views on human diversity of teachers who
instruct in elementary schools in Mardin. In this context regional discrimination,
sexual orientation, social gender roles, being disabled and access to the right of
education, religious beliefs, language, political orientation, differences in social and
economic class-status, cultural and individual characteristics, personal interests and
views on human diversity in terms of choices were attempted to be determined
within the scope of personal characteristics (gender, union membership status and the
union itself, if any).
The sample of this study which follows descriptive and relational survey
model consists of 940 teachers who work in elementary schools in the city of
Mardin. The "Teachers' Views on Human Diversity" survey designed by Aksoy
and Aksoy (2004) was administered to the sample. Data obtained was processed
using SPSS software. Independent t-test was used to determine teachers' views on
human diversity with respect to gender. On the other hand, one-way analysis of
variance (ANOVA) was used for analyzing teachers' views on human diversity
with respect to their union membership status and the union they are a member of.
Scheffe and LSD tests were used in order to detect the groups which show
interdisciplinary differences.
This research showed that teachers vary in their view on human diversity
depending on their gender, union membership status and the union they are a
member of. Teachers' tolerance for regional differences, sexual orientation, social
viii
gender, religion and language differences, socioeconomic differences, personal
interests and cultural pluralism showed a statistically significant difference with
respect to their gender. Analyses on teachers' tolerance level in terms of political
orientation and cultural characteristics showed no statistically significant
difference with respect to their gender. Teachers' views on school uniform
application and institutional competence proved a statistically significant
difference with respect to gender. Teachers' views on individual competence and
institutional suggestions showed no statistically significant difference with respect
to their gender. Overall, it is seen that female teachers have a higher tolerance
level in terms of "human diversity" when compared to male teachers.
Teachers' views on regional differences, sexual orientation, gender,
disability status, religion, language, socioeconomic status, cultural characteristics
and personal interests showed a statistically significant difference with respect to
their union membership status and the union they are a member of. Furthermore,
teachers' views on school uniform application and institutional suggestions
showed a statistically significant difference with respect to their union
membership status and the union they are a member of Teachers' views on
political orientation and institutional and individual competence showed no
statistically significant difference with respect to their union membership status
and the union they are a member of. According to the result of this study, it is seen
that teachers who are members of Egitim-Sen (Education Union) have a higher
tolerance level when compared to other unions and teachers who are not a
member of a union. Teachers' tolerance levels regarding human diversity have an
impact on students' education experience. In this context, it will be reasonable to
recommend future studies to focus on other regions in Turkey in order to
determine teachers' views on human diversity.
Key