Türk edebiyatında seyrânî olgusu: Develili Seyrânî ve eserleri (inceleme-metin)
Seyrânî phenomenon in Turkish literature: Develili Seyrânî and his poems (text-analysis)
Yazar: BETÜL AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL GÖRKEM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Aşık Seyrani = Lover Seyrani ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Edebiyat = Literature ; Kayseri-Develi = Kayseri-Develi ; Metin = Text ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İnceleme = Study

Özet:
Çalışmanın konusu âşık tarzı şiir geleneğinin XIX. yüzyıldaki önemli temsilcilerinden biri olan Develili (Everekli) Seyrânî'dir. Bu çalışmada âşığın Türk Sözel Edebiyatı içerisindeki yeri, Seyrânî'nin bir olgu olması incelenmiş, şiirleri şekil ve muhteva bakımından değerlendirilmiştir.Çalışmada ön söz, sonuç, kaynaklar ve ekler haricinde beş ana bölüm bulunmaktadır. Giriş bölümü olan ilk bölümde âşık tarzı şiir geleneği, Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyıldaki durumu hakkında bilgi verilmiş ve tezde kullanılan bazı terimler açıklanmıştır. Ayrıca şiirlerin tespitinde kullanılan kaynaklar değerlendirilerek tanıtılmıştır. İkinci bölümde Develili Seyrânî'nin hayatı, öğrenimi, âşık olarak kabul görmesi ve Seyrânî olgusu hakkında bilgi verilmiştir. Yine bu bölümde şairin etkilendiği sosyo-kültürel çevre ve şairin din anlayışı değerlendirilmiştir. Şairin birincil sözlü kültür ortamı, yazılı kültür ortamı ve ikincil sözlü kültür ortamında nasıl yaşadığı ve yaşatıldığı konuları incelenmiştir. Üçüncü bölümde öncelikle Lucien Goldmann'ın Oluşumsal Yapısalcı Metot'u değerlendirilmiş, daha sonra şiirler bu metoda göre incelenmiştir. Sonuç kısmında çalışmada elde edilen sonuçlar toplu hâlde verilmiştir. Kaynaklar kısmında tezde kullanılan kaynaklar yer almaktadır. Altıncı bölümde Seyrânî şiirleri yayımlanmıştır. Bu kısımda toplam 822 şiir bulunmaktadır. Bu şiirlerden 80'i ilk defa tarafımızdan tespit edilmiştir. Ekler kısmında ise Seyrânî ile ilgili bazı görsel belgeler ve Seyrânî'nin adı etrafında oluşmuş anlatı metinleri bulunmaktadır.Anahtar Kelimeler: Âşık tarzı şiir geleneği, Seyrânî, Oluşumsal Yapısalcı Yöntem, olgu, XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti.

Abstract:
The subject of this thesis is Develili (Everekli) Seyrânî who is one of the most important representatives of Turkish Minstrel Tradition. In this study we examined his place in Turkish Oral Literature and Seyrânî phenomenon. Also his poems evaluated by their forms and contents.In this thesis there are five main chapters (except foreword, conclusion, bibliography and appendix). In first chapter information about Turkish minstrel tradition and the situation of Ottoman Empire in XIX.th century was given. Some of the main terms are also explained in this chapter. The sources (manuscripts and published sources) we used while detecting the texts of poems was introduced and evaluated. In second chapter information about Seyrânî?s biography, education and his acceptance as a minstrel was given. The phenomenon of Seyrânî was examined in this chapter. And also the effects on him (as religion and socio-cultural environment) and his effects on first oral cultural context, written context and second oral cultural context were evaluated. In third chapter Lucien Goldmann?s Genetic Structuralist Method was explained. After the explanation, the poems of Seyrânî were examined by this method. In conclusion part, results of the thesis was given. In bibliography the resources we used in this study was listed. In sixth chapter the texts of poems was published. There are 822 poems in this part. 80 of them are firstly read and published. In appendix part some visual documents and some texts/stories about Seyrânî are found.Key Words: Turkish Minstrel Tradition, Seyrânî, Genetic Structuralism Method, phenomenon, Ottoman Empire in XIX.th century.