Pamuk Şekerim I-II kitaplarının MEB Okul Öncesi Eğitim programı (2013) açısından incelenmesi
Review of the books Pamuk Şekerim I-II according to Preschool Education programme (2013) of ministry of National Education
Yazar: SELVİ AKGÜL ALAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERHAN ALABAY
Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Kavramlar = Concepts ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Çalışma kitapları = Workbooks

Özet:
Bu çalışma, MEB tarafından okul öncesi eğitim kurumlarına eğitim materyali olarak gönderilen Pamuk Şekerim I-II kitaplarının, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) 2013 Okul Öncesi Programı (OÖEP)'nın hedeflerini karşılayacak nitelikte olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Pamuk Şekerim I-II kitapları MEB 2013 OÖEP'nın temel ilkeleri doğrultusunda hem araştırmacı tarafından incelenmiş hem de çocuk gelişimi ve eğitimi / okul öncesi öğretmenliği programlarında görev yapan alan uzmanı öğretim üyelerinin ve alanda çalışan okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bu çalışma temel nitel araştırma yaklaşımı kullanılarak desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemi iki şekilde belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olan Pamuk Şekerim I-II kitapları ve kartopu örneklem yöntemiyle ulaşılan 7 okul öncesi öğretmeni ve 4 çocuk gelişimi ve eğitimi / okul öncesi öğretmenliği öğretim üyesi oluşturmuştur. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak kullanılan envanterler ve formlar araştırmacı tarafından MEB 2013 OÖEP'nın temel ölçütleri esas alınarak hazırlanmıştır. Envanterlerin ve formların amaca uygunluğunun değerlendirilmesi için 3 uzmanın görüşüne başvurulmuş ve gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra form ve envanterler kullanıma hazır hale getirilmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin görüşlerini belirlemek amacıyla kullanılan form için okul öncesi öğretmenleriyle ön pilot çalışma yapılmış ve formdaki soruların anlaşılır olduğu tespit edilmiştir. Pamuk Şekerim I-II kitaplarının incelenmesinde 4 adet envanter (Program Özellikleri Envanteri, Kazanım ve Göstergeler Envanteri, Kavramlar Envanteri, Yönerge ve Resim Envanteri) ve 2 adet form (Okul Öncesi Öğretmenlerinin Pamuk Şekerim I-II Kitapları Hakkındaki Görüşlerini Saptama Formu, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi / Okul Öncesi Öğretmenliği Öğretim Üyelerinin Pamuk Şekerim I-II Kitapları Hakkındaki Görüşlerini Saptama Formu) kullanılmıştır. Araştırmanın güvenirlik ve geçerliği için, Pamuk Şekerim I-II kitapları, envanterler kullanılarak, 2 araştırmacı tarafından ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonrasında araştırmacılar arası tutarlılık hesaplanmıştır. Araştırmacılar arası tutarlılık oldukça yüksek bulunmuştur. Envanterler aracılığıyla elde edilen verilerin yüzde ve frekans analizinde SPSS 15.0 istatistik programı kullanılmıştır. Doküman incelemesi yoluyla toplanan veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Okul öncesi öğretmenlerine ve çocuk gelişimi ve eğitimi / okul öncesi öğretmenliği öğretim üyelerine uygulanan formlar için tematik analiz yapılmıştır. Çalışmaya katılan öğretim üyelerinin ve öğretmenlerin kimlik bilgileri gizli tutulacağından dolayı kodlama sistemi yapılmıştır. Araştırma kapsamına alınan 7 okul öncesi öğretmeni için olan kodlar Ö1, Ö2, Ö3, Ö4, Ö5, Ö6 ve Ö7 olarak; 4 çocuk gelişimi ve eğitimi / okul öncesi öğretmenliği öğretim üyeleri için olan kodlar ise A1, A2, A3 ve A4 olarak belirlenmiştir. Elde edilen ham verilerden kodlar belirlenip, alt temalar oluşturulmuş ve bunlar yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda, Pamuk Şekerim I-II kitaplarındaki etkinliklerin;  MEB 2013 OÖEP'nın özelliklerinden "Sarmal Özellik Gösterir, Model Olarak 'Eklektik'tir." maddesini % 28,58 oranında ve Günlük Yaşam Deneyimlerinin ve Yakın Çevre Olanaklarının Eğitim Amaçlı Kullanılması Teşvik Edilmektedir." maddesini % 35,72 oranında sağladığı görülmüştür. Pamuk Şekerim I-II kitaplarındaki etkinliklerde; dil gelişimi alanı kazanım ve göstergelerine % 37,60, bilişsel gelişim alanı kazanım ve göstergelerine % 32,67, motor gelişim alanı kazanım ve göstergelerine % 29,03, sosyal ve duygusal gelişim alanı kazanım ve göstergelerine % 0,59, özbakım becerileri alanı kazanım ve göstergelerine % 0,11 oranında yer verildiği tespit edilmiştir. Pamuk Şekerim I-II kitaplarındaki etkinliklerde; renk kategorisindeki kavramlara % 33,10, sayı/sayma kategorisindeki kavramlara % 24,33 ve yön/mekanda konum kategorisindeki kavramlara % 12,18 oranında yer verildiği belirlenmiştir. Pamuk Şekerim I-II kitaplarındaki toplam 84 etkinliğin çok büyük bir kısmında ( n=72, % 85,72) yönergeler Türkçe dil kurallarına uygundur. İncelenen toplam 84 etkinliğin büyük bir kısmında ( n=71, % 84,52) yönergeler açık, net ve anlaşılırdır. Pamuk Şekerim I-II kitaplarındaki etkinliklerin % 77,38'inde resimler etkinliğe uygundur, % 71,42'sinde  resimler açık, net ve anlaşılırdır. Ancak, Pamuk Şekerim I-II kitaplarındaki etkinliklerin % 69,04'ü öğretim ilkelerine, % 48,81'inin etkinlik resimleri çocukların gelişim düzeyine ve % 44,05'inin çocukların gelişim düzeyine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma kapsamına alınan öğretmenler ve öğretim üyeleri; Pamuk Şekerim I-II kitaplarının öğretim, öğrenme ve uyarlama süreçlerinde problem yarattığını, kitaplardaki resimlerin ve yönergelerin açık ve anlaşılır olmadığını, kitapların karma yaş gruplarına uygun olmadığını, kitapların kazanım ve kavramları yeterince kapsamadığını, kitapların temel program özelliklerine uygun olmadığını, kitapların aile katılımına yönelik etkinlikler içermediğini, kitapların yaratıcılığı ve esnekliği engellediğini, kitapların bireysel farklılıkları göz ardı ettiğini, kitaplardaki etkinlik çeşidinin sınırlı olduğunu ve bazı etkinliklerin mantık hataları içerdiğini, kitaplarda Türkçe dil hataları bulunduğunu, kitapların kalıp yargılar içerdiğini ve kitapların çocukların gelişimini olumsuz yönde etkileyecek özellikleri olduğunu belirtmişlerdir. Bu sonuçlar doğrultusunda, Pamuk Şekerim I-II kitaplarının revize edilmesi, geliştirilmesi ve iyileştirilmesi  konusunda çalışmalar yapılması gerektiği söylenebilir.


Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim Programı, Resimli Çocuk Kitabı, Kavram Kitabı, Kazanımlar, Kavramlar.

Abstract:
This study was investigated for the purpose of determining whether the books Pamuk Şekerim I-II are fulfilled the objectives of Preschool Education Programme (PEP) 2013 of Ministry of National Education (MNE) or not. In that way the books Pamuk Şekerim I-II were examined by the researcher based on the main objectives of PEP  2013 of MNE. The opinions of preschool education teachers, who work in the field, and academicans who work in the area of teaching preschool education teachers/ child development and education, about the books Pamuk Şekerim I-II, were also obtained. This study was designed by the qualitative research methods. The sample was assigned in two ways. The books Pamuk Şekerim I-II were assigned by purposive sampling. Four preschool teachers and seven academicans were reached by snowball sampling. Inventories and forms, that were used as data collection tools, were prepared by the researcher based on main the objectives of PEP 2013 of MNE. For determining whether the inventories and forms are appropriate for the purpose of the study or not, opinions of 3 experts were asked, and then the inventories and forms were revised and got ready to use. A pilot study was done with preschool teachers for the form, which was prepared to obtain preschool teachers' opinions, and the questions of the form were found understandable. The books Pamuk Şekerim I-II were examined by 4 inventories (Inventory of Programme Characteristics, Inventory of Objectives and Indicators, Inventory of Concepts, Inventory of Directives and Pictures) and 2 forms (The Form of Obtaining Opinions of Preschool Teachers About the Books Pamuk Şekerim I-II, The Form of Obtaining Opinions of Academicans in the area of Teaching Preschool Education Teachers / Child Development and Education About the Books Pamuk Şekerim I-II). For the reliability and validity of the study; the books Pamuk Şekerim I-II were examined by 2 researchers by using inventories. The consistecy between the reseachers was calculated and found quite high. Frequencies and percentages were calculated for the data collected by the inventories, by using SPSS 15.0 statictical program.The data collected by examining documents were analyzed by content analysis. The data collected by the forms were analyzed by thematic analysis. Since the identities of preschool teachers and academicans were kept confidential, the coding system was done. The codes for preschool teachers were defined as Ö1, Ö2, Ö3, Ö4, Ö5, Ö6 and Ö7; and the codes for academicans were defined as A1, A2, A3 and A4. The codes were defined from raw data, and sub-themes were generated and commented. The results showed that the activities in the books Pamuk Şekerim I-II, fulfilled the characteristics  of PEP 2013 of MNE "Shows Spiral Feature  and Eclectic Model" (28,58 %) and "Encourages Using Daily Experiences and Enviromental Facilities for Educational Purposes" (35,72 %). It was determined that the activities in the books Pamuk Şekerim I-II gave place to objectives and indicators of language development 37,60 %, cognitive development 32,67 %, motor development 29,03 %, social and emotional development 0,59 % and self-care skills 0,11 %. It was seen that the activities in the books Pamuk Şekerim I-II gave place to concepts of colors 33,10 %, numbers/counting 24,33 %, direction/location in the space 12,18 %. In most of the activities (n=72, 85,72 %) in the books Pamuk Şekerim I-II, the activity  directives were appropriate to Turkish language rules. Likewise, in most of the activities (n=71, 84,52 %) the activity directives were obvious, clear and understandable. Many of the activity pictures (77,38 %) in the books Pamuk Şekerim I-II were convenient with the activity and also many of the activity pictures (71,42 %) were obvious, clear and understandable. However, it was seen that the activities in the books Pamuk Şekerim I-II, were not appropriate to teaching principles (69,04 %) and developmental level of children (44,05 %). Besides, the activity pictures were found to be inappropriate to developmental level of children (48,81 %). The preschool teachers and academicans, who were involved in the study, revealed that the books Pamuk Şekerim I-II cause problems during teaching, learning and accommodation periods, the activity directives and pictures are not clear and understandable, the books are not appropriate for mixed-age groups, the books do not cover enough objectives and concepts, the books are inappropriate to main characteristics of the programme, the books prevent creativity and flexibility, the books ignore individual differences, the activities include reasoning errors and do not variate, the books include language errors and sterotypes, and the books affect children's development negatively. According to these results, it can be said that studies should be done to revise, improve and make better the books Pamuk Şekerim I-II.


Keywords: Prechool Education Programme, Pictured Child Book, Concept Book, Objectives, Concepts.