Kistik fibrozisli adölesanlarda faz açısı ve fiziksel aktivite düzeyinin beslenme durumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of phase angle and physical activity level with nutritional status in adolescents with cystic fibrosis
Yazar: BÜŞRA HÖKELEK
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE YASSIBAŞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Beslenme durumu, kistik fibrozisli hastalarda yaşam kalitesini ve mortaliteyi etkileyen önemli bir faktördür. Bu çalışma kistik fibrozisli adölesanlarda faz açısı ve fiziksel aktivite düzeyi ile beslenme durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve sağlıklı adölesanlarla karşılaştırılması amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya 10-18 yaş aralığında 7 kız ve 13 erkek olmak üzere toplam 20 kistik fibrozisli ve 20 sağlıklı adölesan (kontrol grubu) dahil edilmiştir. Veriler bireylerin sosyodemografik bilgilerini, beslenme alışkanlıklarını, üç günlük besin tüketim kayıtlarını, hastaların biyokimyasal bulgularını içeren bir anket formu ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ)-Kısa Formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Adölesanların boy uzunluğu, vücut ağırlığı ve üst orta kol çevresi araştırmacı tarafından ölçülmüş ve vücut analizleri yapılmıştır. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde yaşa göre boy uzunluğu z-skoru ortalaması kontrol grubunda (kızlarda 0,3±1,13 ve erkeklerde 0,6±0,92) kistik fibrozisli hastalara (kızlarda -1,0±1,32 ve erkeklerde -0,2±1,13) göre daha yüksek bulunmuş olup fark sadece erkeklerde anlamlıdır (p<0,05). Yaşa göre beden kütle indeksi (BKİ) z-skoru ortalaması kontrol grubu (kızlarda -0,1±1,53 ve erkeklerde 0,3±1,70) ve kistik fibrozisli hastalarda (kızlarda -1,7±1,37 ve erkeklerde 0,6±0,91) farklı bulunmamıştır (p>0,05). Faz açısı ortalaması kontrol grubunda (kızlarda 5,8±0,49° ve erkeklerde 6,1±0,70°) kistik fibrozisli hastalara (kızlarda 5,1±0,78° ve erkeklerde 6,0±2,15°) göre daha yüksek olsa da her iki cinsiyette de gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Günlük ortalama enerji, karbonhidrat ve protein alımı kistik fibrozisli kız (sırasıyla 1808,2±660,82 kkal, 213,8±61,15 g, 76,5±33,40 g) ve erkek (sırasıyla 2022,2±344,77 kkal, 245,0±50,86 g, 72,7±17,99 g) adölesanlarda kontrol grubundaki kız (sırasıyla 1240,4±195,45 kkal, 148,1±41,23 g, 45,0±11,04 g) ve erkek (sırasıyla 1386,8±368,62 kkal, 153,6±48,40 g, 54,5±19,28 g) adölesanlara göre daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Günlük ortalama yağ alımı kistik fibrozisli hastalarda daha yüksek olup bu farklılık sadece erkeklerde anlamlıdır (p<0,05). Fiziksel aktivite skoru ortalaması (metabolik eşdeğer-dakika/hafta) kontrol grubunda daha yüksektir (p<0,05). Ancak gruplar arasında fiziksel aktivite düzeyi (inaktif, minimal aktif, çok aktif) açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Faz açısı ile fiziksel aktivite skoru, yaşa göre boy uzunluğu ve BKİ z-skorları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak; kistik fibrozisli adölesanlarda faz açısı, fiziksel aktivite düzeyi ve beslenme durumunun birbirleri ile ilişkili olabileceği belirlenmiş olup ilişkinin daha net anlaşılabilmesi için ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Nutritional status is an important factor affecting quality of life and mortality in patients with cystic fibrosis. This study was planned and conducted to evaluate the relationship between phase angle and physical activity level and nutritional status in adolescents with cystic fibrosis and to compare them with healthy adolescents. A total of 20 adolescents with cystic fibrosis and 20 healthy adolescents (control group), 7 girls and 13 boys between the ages of 10-18, were included in the study. Data were collected via a questionnaire form including sociodemographic information, dietary habits, three-day food consumption records, biochemical findings of the patients, and face-to-face interviews using the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ)-Short Form. The height, body weight and mid-upper arm circumference of the adolescents were measured by the researcher and body analyses were performed. When the obtained data were evaluated, the average height for age z-score was found to be higher in the control group (0,3±1,13 in girls and 0,6±0,92 in boys) than in patients with cystic fibrosis (-1,0±1,32 in girls and -0,2±1,13 in boys), and the difference was significant only in boys (p<0,05). The mean body mass index (BMI) z-score for age was not found to be different in the control group (-0,1±1,53 in girls and 0,3±1,70 in boys) and cystic fibrosis patients (-1,7±1,37 in girls and 0,6±0,91 in boys) (p>0,05). Although the mean phase angle was higher in the control group (5,8±0,49° in girls and 6,1±0,70° in boys) than in cystic fibrosis patients (5,1±0,78° in girls and 6,0±2,15° in boys), no statistically significant difference was found between the groups in both genders (p>0,05). Average daily energy, carbohydrate and protein intake were found to be higher in girl (1808,2±660,82 kcal, 213,8±61,15 g, 76,5±33,40 g, respectively) and boy (2022,2±344,77 kcal, 245,0±50,86 g, 72,7±17,99 g, respectively) adolescents with cystic fibrosis than in girl (1240,4±195,45 kcal, 148,1±41,23 g, 45,0±11,04 g, respectively) and boy (1386,8±368,62 kcal, 153,6±48,40 g, 54,5±19,28 g, respectively) adolescents in the control group (p<0,05). Average daily fat intake was higher in patients with cystic fibrosis, and this difference was significant only in men (p<0.05). The mean physical activity score (metabolic equivalent-minutes/week) was higher in the control group (p<0.05). However, no statistically significant difference was found between the groups in terms of physical activity level (inactive, minimally active, very active) (p>0.05). No significant relationship was found between phase angle and physical activity score, height for age and BMI z-scores (p>0.05). In conclusion, it was determined that phase angle, physical activity level and nutritional status may be related to each other in adolescents with cystic fibrosis, and further studies are needed to understand the relationship more clearly.