6306 sayılı afet yasası kapsamındaki kentsel dönüşüm alanlarında planlar aracılığıyla müdahale biçimleri Sivas örneği
Methods of intervention through plans in urban transformation areas within the scope of the disaster law no. 6306, the case of Sivas
Yazar: MALİKE TORUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN BEKTAŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Afet riski = Disaster risk ; Kent planlama = Urban planning ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Plan değişikliği = Plan alteration ; Sivas = Sivas

Özet:
Bu tezin amacı Sivas kentinde, 6306 sayılı Afet Yasası kapsamında ilan edilen riskli ve rezerv yapı alanlarında, planlar aracılığıyla müdahale biçimlerinin; kentsel yoğunluk, sosyal altyapı dengesi, ulaşım-işlevsel kararlar açısından uygunluğunun plan bütünlüğü ve sürdürülebilirliği üzerinden yapılan alan çalışması bulgularıyla analiz etmektir.
Araştırmada çalışma alanlarının riskli ve rezerv yapı alanı ilan edildiği tarihten bu yana yapılan imar planı düzenlemelerinin incelenerek; kentsel yoğunluk (yapı ve nüfus yoğunluğu), sosyal altyapı dengesi (erişilebilirlik ve yeterlilik), ulaşım-işlevsel kararlar (kademelenme, alansal değişim, kavşak çözümleri, otopark düzenlemeleri vb.), fonksiyon değişimi şeklindeki başlıklarda mülga ile mer'i imar planları karşılaştırılmış, mer'i imar planlarının Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin ilgili kriterleri doğrultusunda mevzuata uygunluğu test edilmiştir. Araştırma sonucunda; Esentepe-Yunus Emre Mahalleleri riskli alanda, mülga plana göre mer'i planda nüfus %37 oranında azaltılmış, donatı alanları %90 oranında artırılmış ancak mer'i planda kişi başına düşen donatı alanı kriterleri sağlanamamıştır. Ulaşım şeması mülga plana göre mer'i planda iyileştirilmiş ancak yönetmeliğe göre yetersiz kalmıştır. Altuntabak Mahallesi rezerv yapı alanında; mülga plana göre mer'i planda nüfus %73 oranında artırılmış, donatı alanları %40 oranında artırılmış, mer'i planda donatılardan %90'ında kişi başına düşen alan bakımından yönetmelik standartları sağlanamamıştır. Ulaşım şeması mülga plana ve yönetmeliğe göre mer'i planda yetersiz kalmıştır. Demircilerardı Mahallesi riskli alanda mülga plana göre mer'i planda nüfus %40 oranında azaltılmış, donatı alanları %40 oranında artırılmış, mer'i planda donatıların %80'inde kişi başına düşen alan büyüklüğü bakımından yönetmelik standartları sağlanamamıştır. Ulaşım şeması mülga plana göre mer'i planda iyileştirilmiş ancak yönetmeliğe göre yetersiz kalmıştır. Araştırma sonucunda; rezerv alan dışında riskli alanlarda mülga planlara göre mer'i planlarda şartların iyileştirildiği ancak mer'i planlarda yönetmelikte belirlenen standartların büyük ölçüde sağlanamadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Afet riski, kentsel dönüşüm, plan değişiklikleri, şehir planlama, Sivas, Türkiye

Abstract:
This thesis aims to analyze the suitability of the forms of intervention through plans in terms of urban density, social infrastructure balance, transportation-functional decisions in the risky and reserve building areas declared within the scope of the Disaster Law No.6306 in the city of Sivas.
In the research, by examining the zoning plans regulations made since the date the study areas were declared as risky and reserve building areas, in the titles of urban density (structure and population density), social infrastructure balance (accessibility and adequacy), transportation-functional decisions (scaling, spatial change, intersection solutions, parking lot arrangements, etc.), and function changes, the abolished and zoning plans in force were compared, and the regulatory compliance of the zoning plans in force in line with the relevant criteria of the Spatial Plans Construction Regulation was tested. As a result of the research, Esentepe-Yunus Emre Districts were in the risky area, the population was reduced by 37% and the reinforcement areas were increased by 90%, but the criteria for the reinforcement area per capita could not be met. The transportation scheme was improved in the plan in force according to the abolished plan, but it was insufficient according to the regulation. In the Altuntabak District reserve structure area; according to the abolished plan, the population was increased by 73%, the reinforcement areas were increased by 40%, and the regulation standards could not be met in terms of area per capita in 90% of the reinforcements in the plan in force. The transportation scheme was insufficient according to the abolished plan and regulation. In the risky area of Demircilerardı District, in the plan in force, the population was reduced by 40%, the reinforcement areas were increased by 40%, according to the abolished plan, and also the regulation standards could not be met in terms of the area size per person in 80% of the reinforcements in the plan in force. The transportation scheme was improved in the plan in force according to the abolished plan, but it was insufficient according to the regulation. As a result of the research, it has been determined that the conditions in the plan in force have been improved according to the abolished plans in risky areas other than the reserve area, but the standards determined in the regulation in the plan in force have not been met to a large extent.

Keywords: Disaster risk, urban transformation, plan changes, city planning, Sivas, Türkiye