Örgütsel adalet algısı, örgütsel vatandaşlık davranışı, işten ayrılma niyeti ve örgütsel insandışılaştırılma algısı arasındaki ilişkiler
Relationship between organizational justice perception, organizational citizenship behavior, intention to leave work and organizational dehumanization perception
Yazar: ASLI TOPCU
Danışman: PROF. DR. NİHAL MAMATOĞLU
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Adalet algısı = Justice perception ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; İnsandışılaştırma = Dehumanization ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Bu çalışmanın amacı, örgütsel adalet algısı ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide örgütsel insandışılaştırılma algısının rolünü incelemekle beraber, iş yerinde farklı gruplar ya da bireyler arasındaki hangi olumsuz tutumların insandışılaştırılma olarak algılandığının incelenmesidir. İnsandışılaştırma, dış-grup üyelerinin ya da bireylerin insan doğası ve/ve ya insanın benzersizliğine has özellikleri diğerlerine atfetmemesidir. Bu çalışmada çeşitli kurumlardaki çalışanlara, "iş yerinde çalışanı insandışı görmek ne demektir?, "iş yerinde hangi tür davranışlar/tutumlar çalışanı insandışı görmektir?", "daha önce kendinize ve ya başka birine insandışı (bir insana yapılmayacağını düşündüğünüz herhangi bir şey) muamele edildiğini düşündüğünüz bir olay hatırlıyor musunuz?" sorularından oluşan üç açık uçlu soru sorularak çalışanların iş yerindeki hangi tutumları  insandışılaştırılma olarak algıladıkları belirlenerek 'Örgütsel İnsandışılaştırılma Algısı Ölçeği' geliştirilmiştir. 

Bu çalışmanın örneklemi çeşitli kurumlarda çeşitli pozisyon ve kadro durumlarında bulunan 183 çalışandan elde edilmiştir. Araştırmadaki veriler Örgütsel Adalet Algısı Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği, İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği ve Örgütsel İnsandışılaştırılma Algısı Ölçeklerinin yardımıyla toplanmıştır.
Yapılan analizler sonucunda insandışılaştırılma algısının örgütsel adalet algısı ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide düzenleyici bir rolü olduğu görülmüştür. Dağıtımsal adalet algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide insan yerine koyulmama ve iş yeri ilişkileri alt boyutlarının ve toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Kişiler arası adalet algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Bilgisel adalet algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur.  Toplam örgütsel adalet algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Örgütsel adalet algısı ve sivil erdem davranışı arasındaki ilişkide iş yeri ilişkileri alt boyutunun aracı rolü bulunmuştur. Bilgisel adalet algısı ve sivil erdem davranışı arasındaki ilişkide iş yeri ilişkileri alt boyutunun ve toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Kişiler arası adalet algısı ve sivil erdem davranışı arasındaki ilişkide toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatürdeki araştırma sonuçları ile karşılaştırılarak tartışılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the role of organizational dehumanization perception in the relationship between organizational justice perception, organizational citizenship behavior and intention to leave work, while examining which negative attitudes among different groups or individuals perceived as dehumanization at the workplace. Dehumanization is that external group members or individuals do not attribute the characteristics of human nature and / or human uniqueness to the others. In this study, employees are asked three open-ended questions: "What does it mean to dehumanize the employee in a workplace?", "Which kind of behaviors/attitudes are dehumanization in a work place?", "Do you remember any instance that you or any other person has been subjected to inhuman behaviors (something that you think that it is not a proper act against a human-being)?". Concluding from the answers of these questions, it was defined that which attitudes are perceived as dehumanization in the workplaces and "Organizational Dehumanization Perception Scale" was created. 
Sample of this study was obtained from 183 employees who are from different institutions and different positions. Data of the research collected by the help of Organizational Justice Perception Scale, Organizational Citizenship Behavior Scale, Intention to Leave Work Scale, and Organizational Dehumanization Perception Scale. 
Analyzing the data, it has been found that dehumanization perception has a regulatory role between organizational justice perception and organizational citizenship behavior and intention to leave work. It has been found that, not to be respected as a human being, sub-dimensions of workplace relationships and total dehumanization perception have an intermediary role in the relationship between the distributive justice perception and the intention to leave work. It has been found that total dehumanization perception has an intermediary role in the relationship between inter-person justice and intention to leave work. It has been found that total dehumanization perception has an intermediary role in the relationship between informational justice perception and the intention to leave work. It has been found that total dehumanization perception has an intermediary in the relationship between total organizational justice perception and intention to leave work. It has been found that sub-dimension of workplace relationships has an intermediary role in the relationship between organizational justice perception and civic virtue behavior. It has been found that sub-dimension of workplace relationships and total dehumanization perception have an intermediary role in the relationship between informational justice perception and civic virtue behavior. It has been found that total dehumanization perception has an intermediary role in the relationship between inter-personal justice perception and civic virtue behavior. Result findings of the research have been tried to be compared with the results of the related literature.