Samsun'un etnik ekonomisi: Iraklı ve Suriyeli göçmenlerin esnaflık deneyimleri
The ethnic economy of Samsun: Tradesman experiences of Iraqi and Syrian immigrants
Yazar: MERAL YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERİÇ KIRMIZI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Esnaflar = Artisans ; Etnik ekonomi = Ethnic economy ; Girişimciler = Entrepreneurs ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Göçmenler = Emigrants ; Iraklılar = Iraqi ; Samsun = Samsun ; Sosyoekonomi = Socio-economics ; Suriyeliler = Syrians ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
Göç insanların bir yaşam alanından bir başka yaşam alanına doğru yaptıkları yer değiştirme hareketidir. İnsanlık tarihi boyunca insanlar politik, ekonomik, toplumsal, vb. gerekçelerle göç hareketliliklerine katılmışlardır. Göç veren yerlerin yanında göç alan yerler de bu hareketlilikten doğrudan etkilenmektedir. Türkiye 2011 yılından başlayarak, yoğun bir dış göç almaktadır. Suriyelilerin kitlesel göçleriyle birlikte, Irak, İran, Afganistan gibi ülkelerden de düzensiz göçler almaktadır. 
Göçmenler Türkiye'de çoğunlukla kentsel alanlara yerleşmişlerdir. Türkiye'ye yerleşen göçmenler yaşamlarını sürdürebilmek için, bir süre sonra işgücü piyasasına katılmışlardır. Kimi göçmenler ücretli birer çalışan olurken, kimi göçmenlerse, kendi işletmelerini açarak girişimci olma kararı almışlardır. Etnik girişimcilerle görüşmelere dayanan bu tez çalışmasında, Pierre Bourdieu'nün alan, habitus ve sermaye kavramlarından yararlanılmıştır.
Bu tez çalışmasında, Samsun'a yerleşen ve burada esnaflık yapan, geçici koruma altındaki Suriyeliler ve sığınmacı statüsündeki Iraklıların çalışma alanları üzerinden kenti nasıl deneyimledikleriyle ilgili bir araştırma yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri ve görüşme sorularına dayalı görüşme tekniği kullanılmıştır. Kimi göçmen girişimcilerle Türkçe, kimileriyle de çevirmen desteği alınarak, görüşmeler yapılmıştır. Samsun'un İlkadım ilçesinde dokuz Suriyeli ve altı Iraklı olmak üzere toplam on beş girişimciyle görüşülmüştür. Böylece göçmenlerin Samsun'daki kentsel deneyimleri esnaflık yapan Suriyeliler ve Iraklılar üzerinden politik-ekonomik ve toplumsal yönleriyle anlaşılmaya çalışılmıştır.
Bu çalışmada Samsun'da esnaflık yapan Suriyeli ve Iraklı göçmenlerin bu kentteki ekonomik, politik ve toplumsal deneyimlerine yönelik bilgiler elde edilmiştir. Göçmenlerin genel olarak, Samsun'da yaşamaktan hoşnut oldukları ve burada kalmayı düşündükleri öğrenilmiştir. Öte yandan, çeşitli nedenlerle kendilerine ev ve işyeri bulmakta güçlük çektikleri ve göçmen mahallelerinde yoğunlaştıkları saptanmıştır. Bunda ekonomik durum, danışma merkezlerinin yönlendirmeleri ve sosyal dışlanma gibi gerekçeler etkilidir. Birçok ayrı etnik kimlikten gelen göçmenler arasında yoğun bir göçmen dayanışmasının olmamasına karşın, kendi içlerinde ev alışverişlerinin yapıldığı bir sektörün doğduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmada edinilen bütün bilgiler, göçmenlerin çeşitli nedenlerle kentlerin yalnızca belirli bölümlerini deneyimleyebildikleri sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
Migration is a movement of place change that people make from one living environment to another. Throughout the history of humanity, people joined migration movements for political, economic, social, etc. reasons. In addition to the places that give out migration, places that receive migration are also directly affected by this movement. Türkiye has been receiving intense foreign migration since 2011. Along with Syrians' mass migration, the country is also receiving irregular migration from countries, such as Iraq, Persia and Afghanistan. 
The migrants have settled mostly in urban areas in Türkiye. Migrants, who had settled in Türkiye, joined the labour market after a while to be able to make a living. While some migrants became paid workers, other migrants decided to become entrepreneurs by establishing their own businesses. In this thesis work, which is based on interviews with ethnic entrepreneurs, Pierre Bourdieu's concepts of field, habitus and capital were used.  
In this thesis, a research is done on how Syrians under temporary protection and Iraqis having refugee status that settled and work as shopkeepers in Samsun experience the city via their workspaces. The interview technique, based on an interview guide, is used in this study among the qualitative research methods. Interviews were made in Turkish with some migrant entrepreneurs and by receiving translator support with others. In Samsun's İlkadım district, altogether fifteen interviews were made with entrepreneurs, including nine Syrian and six Iraqis. In this way, migrants' urban experiences in Samsun are aimed to be understood through Syrian and Iraqi shopkeepers with their political-economic and social dimensions.
In this study, information regarding economic, political and social experiences of Syrian and Iraqi immigrants who work as tradesmen in Samsun have been obtained. It is found that the immigrants are in general satisfied to live in Samsun and they are thinking of staying here. On the other hand, for various reasons it is found that they have difficulty in finding themselves a home and workplace and they concentrate in immigrant neighbourhoods. Factors such as economic situation, guidance of consulting centres and social exclusion influence this outcome. Although there is not an intensive solidarity among immigrants of different ethnic origins, it is revealed that a sector where housing exchanges are made among them has emerged. All the information achieved through this research shows that immigrants could only experience certain parts of the city for various reasons.