Lise öğrencilerinde okul terki riskinin okul iklimi ve yapısal özellikler kuramı açısından incelenmesi
Examination of school dropout risk in high school students in terms of school climate and structural characteristics theory
Yazar: HARUN BERKAY ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI TAYLI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Güvenlik = Security ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okul iklimi = School climate ; Okul terki = Drop out of school ; Risk = Risk ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yapısal özellikler = Structural properties

Özet:
Bu araştırmada lise öğrencilerinin okul terk risk puanlarının okul iklimi alt boyutu değişkenleri arasındaki ilişkiye bakılarak okul terk riski düzeyinin yapısal özellikler kuramı değişkenlerine ve demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. İlk olarak lise öğrencilerinin okul terk riski düzeylerinin cinsiyet, sınıf, okul türü, akademik başarı, devamsızlık, sınıf tekrarı, okul nakil durumu, disiplin cezası, kardeş sayısı, aile yapısı, okul dışında bir işte çalışma, anne-baba eğitim düzeyi, sosyo­ekonomik düzey, akran gurubu akademik başarısı ve eğitsel planlamaları, geleceğe yönelik iyimserlik/kötümserlik değişkenlerine göre göre farklılaşıp farklılaşmadığı ele alınmıştır. Bunun yanı sıra güvenlik, bağlılık ve çevre faktörlerinin okul terk riski ile ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca, güvenlik, bağlılık ve çevre faktörlerinin okul terk riskini yordayıp yordamadığına bakılmıştır 
Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma çalışma gurubu, Denizli il merkezini kapsayacak şekilde Fen Lisesi, Anadolu Lisesi ve Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinin 9. ve 10. sınıflarında öğrenim görmekte olan 516'sı (%47,4) kadın 573'ü (%52,6) erkek olmak üzere toplam 1089 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplamak amacıyla araştırmada, araştırmacı tarafından geliştirilen yapısal ve demografik değişkenlerden meydana gelen Kişisel Bilgi Formu, Riskli Davranışlar Ölçeği Okul Terk Riski Boyutu ve Güvenli ve Destekleyici Okul İklimi Ölçeği kullanılmıştır. 
Verilen analizi IBM SPSS 22.0 paket program aracılığıyla yapılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı; basit ve çoklu regresyon analizi, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. 
Lise öğrencilerinin okul terk riski puanları ile cinsiyet, yaş, okul türü, bir önceki dönem akademik başarı ortalaması, ortaokul düzeyi akademik başarı ortalaması, sınıf tekrarı, okul değiştirme, gelir getirici herhangi bir işte çalışma, disiplin cezası, aile aylık gelir, özürsüz devamsızlık, anne ve baba eğitim düzeyi, akran grubu eğitsel planlama, kardeş sayısı ve iyimserlik/kötümserlik düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma söz konusudur. Lise öğrencilerinin sınıf düzeyi, kimin yanında yaşadığı ve akran grubu başarı kıyaslaması değişkenlerine göre okul terk riski puanları ortalamalarının farklılaşmadığı görülmüştür. 
Lise öğrencilerinin okul terk riski puanları ile güvenli ve destekleyici okul iklimi toplam puanı arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Ayrıca güvenli ve destekleyici okul iklimi, okul terk riski varyansının %38'ini açıklamaktadır. Güvenlik, bağlılık ve çevre faktörleri ile okul terk riski arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Ayrıca söz konusu üç değişkenin birlikte okul terk riskini %21 açıkladığı görülmüştür. 
Anahtar kelimeler: Okul terki, okul iklimi, güvenlik, bağlılık, çevre

Abstract:
in this study, the relationship between high school students' scores on the risk of school dropout and subdimension of school climate variables were investigated through exaınining whether the level of school dropout risk differs according to some structural and denıographic variables. First of all, it was examined if the high school students' levels on school dropout differ according to gender, school type, academic achievement, absenteeism, grade repetition, withdraw from school, disciplinary punishment, number of siblings, family structure, working outside of school, parental education level, socio­economic level, the peer group' s academic achievement and education level, the future optimisın/pessimism or not. in addition to this, the relation between security, loyalty, environmental factors and the risk of school dropout was investigated. Furthermore, it was explored to see if the school dropout was predicted by the factors of security, loyalty and environmental or not. 
in this study relational screening model is used. Research and working group consist of 516 (47.4%) females and 573 (52.6%) males in the 9th and 10th grades of Science High School, Anatolian High School and Vocational and Technical Anatolian High School that embracing Denizli province center, total 1089 high school students. To collecting data for this study Personal Information Form that includes structural and demographic variables prepared by the researcher, Form of Risk Behaviour Scale's School Dropout subdimension and Maryland Safe and Supportive School Climate Scale are used. 
The analysis was performed by the IBM SPSS 22.0 package program. Descriptive statistics, Pearson Correlation Analysis, Multiple Linear Regression Analysis, the tests of Mann- Whitney U and Kruskal Wallis are used for the analysis of data. 
There is a signifıcant difference between the scores of school dropout and gender, age, type of school, the average academic achievement in the previous semester, the average of academic achievement in secondary school, the repetition of grade, withdraw from school, working at any job which has a payment, disciplinary punishment, family monthly ıncome, absence without any permission, the educational level of parents, the peer group's educational planning, the number of siblings and the level of optimisın/pessimism. It was observed that, according to the average of high school students' grade, who lived with them and the achievements comparison with the peer group, the average scores of school dropouts didn't have any differences. There was a negative correlation between high school students' school dropout risk scores and the safe and supportive school climate, safety, environment and loyalty dimensions. 
Moreover, safe and supportive school climate variables accounted for 38% of total variance of school dropout. There was a important negative correlation between safety, loyalty, environmental factor and school dropout. In addition, the whole three variables together were explained 21 % of the total school dropout risk. 
Keywords: School dropout, school climate, safety, loyalty, environmental