Asansör paraşüt fren sisteminin modellenmesi ve simülasyonu
Modeling and simulation elevator systems with overspeed governor
Yazar: OKAN AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET SAĞIRLI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Günümüz dünyasında şehirleşmenin hızla artması ve dikey yapılaşmanın hızla kaçınılmaz hale gelmesi, düşey taşıma sistemi olan asansörlerin önemini gittikçe arttırmıştır. Asansörlerde genellikle insan taşınıyor olması, asansör güvenliğinin önemini ön plana çıkarmaktadır. Paraşüt fren sistemleri asansörlerde kullanılan mekanik güvenlik tertibatlarının en önemlilerinden biridir. Paraşüt fren sistemleri mevcut haliyle gelişmeye açık haldedirler.
Çalışmanın ilk bölümünde asansörler üzerinde bu zamana kadar yapılan çalışmalar hakkında kısa bilgiler verilmiş olup ikinci bölümünde asansörün tarihsel gelişimi incelenmiştir. Üçüncü bölümünde asansörlerin mekanik bölümleri anlatarak günümüzde kullanılan paraşüt fren sistemleri incelenmiştir.
Çalışmanın son bölümünde yaylar hakkında kısa bir bilgi verilerek, paraşüt fren sisteminde helisel yayların kullanımı araştırılmış olup frenleme esnasındaki davranışlar, sisteminin dinamik ve matematiksel modeli oluşturularak parametre değişikliklerine bağlı olarak incelenmiştir. Uygulamada helisel  ve tabak yaylar arasındaki farklılıklar ortaya konulmuştur. Ayrıca helisel yay kullanılan paraşüt fren sisteminin mevcut olduğu asansör sisteminde iç kabin ile dış kabin arasına yerleştirilen sönümleyici takozların kullanılması ile sistemin davranışı incelenmiştir. Tüm elde edilen sonuçların EN- 81 standardına uyumluluğu kontrol edilerek sistemin gerçek hayatta kullanılabilirliği araştırılmıştır. Helisel yay kullanılan paraşüt frenli asansör sisteminin  müsaade edilebilir kütle kapsamında sitemin taşıyabileceği maksimum ve minumum kütle aralığı standartlar göz önüne alınarak ortaya konulmuştur. Çalışmada matematiksel modeli oluşturulan sistemlerin, MatLAB paket programının Simulink ekletisi kullanılarak analizleri yapılmıştır.

Abstract:
As the more increased urbanisation is the more unavoidable vertical settlements, importance of elevators that are vertical transportation systems is being more significant day by day.
Safety regulations in elevators are considered well due to transportation of people in general and an overspeed governor which still could be technologically developed is one of the most important parts of a mechanical safety system.
A summary of the studies made on elevators are presented in the first part of this thesis which is followed by technical developments seen in these systems through time. In the third part, general information about the mechanical systems used in elevators is given and the current overspeed governers are searched in depth.
After that, springs as a mechanical system element is searched alongside with the usage of helical springs in overspeep governors. Mechanical behaviours of a helical spring whilst breaking are examined by changing the parameters within a mathematically modelled dynamic system.
Moreover, difference between helical springs and belleville springs are exposed. Also, damping pads that are put between internal and external cabins are investigated in elevators in which helicel springs are used. Compliance of the modelled system with real life is examined by cheking the gained results according to EN-81 standards. The range between minimum and maximum permissible mass is showed in elevators which helicel spring is preferred in overspeed governors alongside with the consideration of standards. In order to be able to run and analyse the models, Simulink package of MatLAB software has been used.