Üstün zekâlı öğrencilerin fen bilimlerine özgü yeteneklerinin değerlendirilmesi: Bir test geliştirme çalışması
Evaluation of gifted students' science-specific abilities: A test development study
Yazar: SENA KESKİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SERDAR KÖKSAL
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilimleri = Sciences ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Testler = Tests ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Özel yetenekliler eğitimi = Gifted education ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Ülkemizde ve dünyada üstün zekâlı bireylerin tanılanması amacıyla çeşitli ölçme araçları (zekâ testleri, genel yetenek testleri, akademik testler ve ölçekler) geliştirilmiştir. Tanılamada önemli verilerin toplanmasını sağlayan bu araçlar, bireylerin çeşitli özelliklerine ilişkin bilgiler sağlasa da farklı disiplinlere özgü yeteneklere ilişkin bilgi sağlamakta sınırlılıklara sahiptirler. Üstün zekâlı bireylere yönelik bir tanılamayı takiben, söz konusu bireylere uygun bir eğitim programı tasarımı yapılması ihtiyacı doğmakta ve bireyi uygun bir programa yerleştirme amacı güdülmektedir. Fakat eğitim programları, yapısal özelliklerindeki sınırlılıkları sebebiyle çoğunlukla tek bir alana yönelik biçimde planlanmaktadır. Bu sınırlı disiplinler-alanlar çoğunlukla matematik, fen bilimleri, teknoloji ve mühendislik bölümlerini içermektedir. Bu bağlamda sadece zekâ testleri ve başarı testleri ile ölçeklere odaklı bir tanılama süreci, disipline-alana özgü eğitim programı geliştirme konusunda detaylı bilgi sağlamamaktadır. Bu sebeple disipline-alana özgü yetenek testlerinin geliştirilmesi ve tanılamada kullanılması önemli bir boşluğu kapatacaktır. Bu çalışmanın amacı 5-8. sınıflarda öğrenim görmekte olan "üstün zekâlı" tanısı almış öğrencilerin fen bilimleri disiplinine özgü yeteneklerinin değerlendirmesinde kullanılabilecek bir yetenek testi geliştirmektir. Araştırmaya 338, 5.-8. Sınıf öğrencisi katılmıştır. Bu öğrenciler arasında 5. sınıfta 12, 6. Sınıfta 56 ve 7. ve 8. Sınıfta 7 üstün zekâlı tanısı almış öğrenci bulunmaktadır. Elde edilen yapı geçerliliği verileri tek faktörlü yapıyı doğrulamıştır. Dahası üst sınıf grupları ve alt sınıf grupları arasında da test puanları açısından üst gruplar lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. 28 maddeden oluşan envanterden elde dilen puanların Cronbach Alfa güvenirlik değerinin .87 olduğu belirlenmiştir. Elde edilen geçerlilik ve güvenirlik bulguları ölçme aracından elde edilen puanların araştırma ve değerlendirme amacıyla kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Various measurement instruments (intelligence tests, general ability tests, academic tests and scales) have been developed in order to identify gifted individuals in our country and in the world. Although these instruments provided important data for diagnosis, they provided information about the various characteristics of individuals, but they had limitations in providing information about skills specific to different disciplines. Following a diagnosis for gifted individuals, the need to design a suitable educational program for those individuals arises and the aim is to place the diagnosed individual into a suitable program. However, education programs are frequently planned for a single discipline due to their limitations in time, effort and cost. These situations led to limitations in educations programs applied to various disciplines including mathematics, science, technology and engineering departments. In this context, a diagnostic process focused only on intelligence tests and success tests and scales does not provide detailed information about developing a detailed discipline-specific education program. For this reason, the development and use of discipline-specific ability tests might fill an important gap. Hence the aim of this study is to develop a skill test that can be used in the assessment of the science-specific abilities of students diagnosed as "gifted" studying in 5-8 classes. 338 students from 5th-7th grade participated in the research. Among these students, there are 12 students in the 5th grade, 56 students in the 6th grade, and 7 students in the 7th grade who were diagnosed as gifted. Construct validity data obtained confirmed the one-factor structure. Moreover, a difference was found between the upper- and lower-class groups in the favor of the upper groups in terms of test scores. The Cronbach Alpha reliability value of the scores obtained from the 28-item inventory was determined as 0.87. The validity and reliability findings obtained show that the scores obtained from the measurement tool can be used for research and evaluation purposes.