İnfertilite tedavisi gören kadınlarda mobil uygulama ile bilişsel farkındalık temelli hemşirelik desteğinin psikososyal durumuna etkisi
The effect of cognitive awareness supported nursing counseling with mobile application on psychosocial status for women receiving i̇nfertility treatment
Yazar: ÖZEN İNAM
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY GÜNGÖR SATILMIŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Farkındalık = Awareness ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kısırlık = Infertility ; Kısırlık-kadın = Infertility-female ; Mobil uygulama = Mobile application ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects

Özet:
Bu araştırmanın amacı, infertilite tedavisi gören kadınlarda bilişsel farkındalık (mindfulness) temelli psikososyal destek amacıyla geliştirilen mobil uygulamanın infertil kadınların tedavi sürecindeki psikososyal durumuna etkisini değerlendirmektir.
Randomize kontrollü deneysel tipteki araştırmanın örneklemini İstanbul'da bir tüp bebek merkezi ve sosyal medya aracılığıyla ulaşılan, IVF tedavisine başlayacak olan ve dahil edilme kriterlerine uyan 34 kadın oluşturmuştur. Randomizasyon uygulanarak 17 kadın deney grubuna, 17 kadın ise kontrol grubuna dahil edilmiştir. Deney grubuna, tedavinin başında çevrimiçi olarak infertilite tedavi süreci ve bilişsel farkındalık eğitimi verildikten sonra, katılımcılar infertilite tedavi aşamalarına özel bilişsel farkındalık sağlamak amacıyla geliştirilen mobil uygulamayı telefonlarına indirmiş, düzenli olarak ses kayıtlarını dinlemiştir. Kontrol grubu katılımcılara ise; sadece tedavinin başında infertilite tedavi süreci ile ilgili bir eğitim verilmiştir. Her iki grupta ilk görüşmede uygulanan Kişisel Bilgi Formu'nun yanı sıra, kadınların psikososyal durumlarını değerlendirmek üzere tedavi başlangıcında ön test ve embriyo transferi sonrası gebelik testi gününden iki gün öncesinde son test olarak, Bilişsel Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), DASS-21 (Depresyon, Anksiyete, Stres) Ölçeği, İnfertilite Uyum Ölçeği (İU) ve İnfertilite Öz-yeterlik (İÖY) Ölçekleri uygulanmıştır. Ayrıca, deney grubuna uygulama sonunda Mobil Uygulama Değerlendirme Formu uygulanmıştır.
Deney ve kontrol gruplarının sosyo-demografik, jinekolojik ve infertilite özellikleri ve ön testte uygulanan BİFÖ, DASS-21, İUÖ ve İÖY ölçeklerinden aldıkları puanlar benzerdi (p>0,05). Son testte ise; kontrol grubuna göre karşılaştırıldığında deney grubunda olan katılımcıların BİFÖ ve İÖYÖ puanlarının daha yüksek, İnfertilite Uyum Ölçeği, DASS anksiyete ve depresyon puanlarının daha düşük olduğu (p<0,05) ve DASS stres altboyutunun benzer olduğu tespit edilmiştir. Deney grubu katılımcılar değerlendirmelerinde çoğunlukla uygulamadan memnun olduklarını ve tavsiye edeceklerini belirtilmiştir. 
Sonuç olarak, infertilite tedavisi gören kadınlarda bilişsel farkındalık (Mindfulness) temelli psikososyal destek amacıyla geliştirilen mobil uygulamanın infertil kadınların tedavi sürecindeki psikososyal durumuna olumlu katkı sağladığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the effect of the mobile application developed for cognitive awareness-based psychosocial support in women undergoing infertility treatment, on the psychosocial state of infertile women during the treatment process.
The sample of the randomized controlled experimental type study consisted of 34 women who met the inclusion criteria, who were going to start IVF treatment, who were reached through an IVF center and social media in Istanbul. By randomization, 17 women were included in the experimental group and 17 women were included in the control group. The experimental group was given online infertility treatment process and cognitive awareness training at the beginning of the treatment. Afterwards, the participants downloaded the mobile application developed to provide cognitive awareness specific to infertility treatment stages and listened to the audio recordings regularly. For the control group participants; an education was given about the infertility treatment process at the beginning of the treatment. Both groups filled out the Personal Information Form at the first meeting. Then, Cognitive Awareness Scale, DASS-21 (Depression, Anxiety, Stress) Scale, Infertility Adjustment and Infertility Self-Efficacy Scales were applied as a pre-test at the beginning of the treatment and as a post-test two days before the pregnancy test day after embryo transfer in order to evaluate their psychosocial status. In addition, the Mobile Application Evaluation Form was applied to the experimental group at the end of the application.
Socio-demographic, gynecological and infertility characteristics of the experimental and control groups were found to be similar. The scores they got from the the Cognitive Awareness, DASS-21, Infertility Adjustment and Self-Efficacy scales in the pre-test were similar (p>0.05). In the comparison in the post-test; It was determined that the cognitive awareness and infertility self-efficacy scale scores of the participants in the experimental group were higher, the Infertility Adjustment Scale, DASS anxiety and depression scores were lower (p<0.05) and the DASS stress sub-dimension was similar compared to the control group. Experimental group participants stated in their evaluations that they were mostly satisfied with the mobile application and would recommend it.
As a result, it was seen that the mobile application developed for cognitive awareness (Mindfulness)-based psychosocial support in women undergoing infertility treatment contributed positively to the psychosocial status of infertile women during the treatment process.