İnsansız hava aracı kullanımına yönelik avrupa konumsal veri altyapısı ulaşım ağları temasının genişletilmesi
Extending european spatial data infrastructure transportation theme by considering unmanned aerial vehicles
Yazar: GÖKHAN BİLGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERK ANBAROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Konumsal veri tabanı = Spatial database ; Lojistik = Logistics ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
İnsansız hava araçları (İHA), dikey iniş ve kalkış özellikleri, zorlu arazilere kolay bir şekilde erişebilmeleri ve kamera, sensör gibi ekipmanları ve küçük ölçekli yükleri taşıyabilmeleri sayesinde birçok farklı alanda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Ancak, tüm yeni teknolojilerde olduğu gibi, hava sahasının yeni paydaşlarından olan İHA'lar, sundukları avantajların yanında çeşitli riskleri de beraberinde getirmektedir. İHA'ların varlığı hem hava sahasındaki diğer hava araçlarının, hem de yeryüzündeki canlı ve cansız varlıkların güvenliği için potansiyel bir tehdit oluşturmaktadır. Güvenlik sorunlarına ek olarak, İHA'ların özellikle ticari amaçlı yaygın kullanımı ile gizlilik ve etik sorunları da baş göstermeye başlamıştır. Hem hava sahasındaki diğer kullanıcıların hem de yeryüzündeki canlı ve cansız varlıkların güvenliklerinin tesisi için tüm operasyon boyunca İHA'ların nerede olduklarını, nerede ve ne zaman uçabileceklerini bilmek hayati önem arz etmektedir.
Konumsal Veri Altyapıları (KVA), İHA'lara yönelik konumsal verilerin standart bir yapıya kavuşturulması ve İHA'ların hava sahasına güvenli bir şekilde entegre edilmesi noktasında önemli katkılar sağlayabilir. Bu tez çalışmasında; Avrupa Birliği kapsamında KVA olarak hizmet vermekte olan INSPIRE'ın (Infrastructure for Spatial Information in the European Community), kent içi otonom İHA lojistiğini kapsayacak şekilde genişletilmesi amaçlanmaktadır. Genişletme çalışmasında, INSPIRE temalarından ulaşım unsurlarını içerisinde barındıran Ulaşım Ağları Teması, odak tema olarak ele alınacaktır.

Bu amaçla ilk olarak Avrupa Birliği'nin ve Amerika Birleşik Devletleri'nin İHA yasal düzenlemeleri konumsal veri perspektifiyle incelenecek ve genişletme çalışmasına esas teşkil edebilecek konumsal veriler analiz edilecektir. Sonrasında, İHA'ların kent içi lojistik kapsamındaki kullanımları ele alınacaktır. Ardından, İHA kaynaklı etik ve gizlilik unsurları değerlendirilecektir. Sonuç olarak, elde edilen bulgular ışığında, INSPIRE, otonom İHA lojistiğine yönelik hem bugünün ihtiyaçlarını hem de gelecekte ortaya çıkabilecek muhtemel ihtiyaçları kapsayacak şekilde genişletilecektir.

Abstract:
Unmanned aerial vehicles (UAV) are widely used in many different domains thanks to their vertical landing and take-off capabilities, easy access to difficult terrains and ability to carry equipment such as cameras, sensors and small-scale loads. However, as like all emerging technologies, UAVs, which are the new stakeholders of the airspace, bring along various risks as well as the advantages they offer. The presence of UAVs poses a potential threat to the safety of other aircraft in the airspace and people and assets on the ground. In addition to security problems, privacy and ethical issues have also started to emerge, especially with the widespread use of UAVs for commercial purposes. In order to ensure the safety of other aircrafts in the airspace and people and assets on the ground, it is vital to know where the UAVs are, where and when they are allowed to fly during the whole operation.

Spatial Data Infrastructures (SDI) can make significant contributions to the standardization of spatial UAV data and the safe integration of UAVs into the airspace. Within this thesis; it is aimed to extend INSPIRE, which serves as an SDI within the scope of the European Union, to accommodate urban autonomous UAV logistics. In the extension study, Transport Networks Theme of INSPIRE, which includes transportation elements, will be the focal theme.

For this purpose, firstly, UAV regulations of the European Union and the United States of America will be examined from the perspective of spatial data, and the spatial data that can form the basis of the extension work will be analyzed. Afterwards, the use of UAVs within the scope of urban logistics will be discussed. Then, ethical and privacy aspects of UAVs will be evaluated. Finally, in the light of the findings, INSPIRE will be extended to accommodate both today's needs and potential needs that may arise in the future regarding to autonomous UAV logistics.