Diyetisyenlerin bitkisel ürünlerin güvenli kullanımı ile ilgili tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of dietitians' attitudes regarding the safe use of herbal products
Yazar: ZEHRA NUR KARAER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR ESEN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Alternatif tıp = Alternative medicine ; Bitkisel ürünler = Vegetable products ; Diyetisyenler = Nutritionists ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tutumlar = Attitudes ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Tarih boyunca bitkisel ürünlerin birçok sağlık sorunlarında ve
hastalıklarda kullanıldığı ve bilinçsiz tüketiciliğin ciddi olumsuz etkilerinin
olduğu bilinmektedir. Halk sağlığında önemli bir yeri bulunan diyetisyenlerin
ise bitkisel ürünlerin kullanımı hakkında yeterli danışmanlık sağlayabilmeleri,
etkinlik ve güvenirliliklerini değerlendirebilmeleri gerekmektedir. Bu çalışma,
diyetisyenlerin bitkisel ürünlerin güvenli kullanımına yönelik bilgi, tutum ve
yaklaşımlarının belirlenerek ortaya konulması, eksikliklerinin giderilip
farkındalığın artırılması amacıyla planlanmıştır. Türkiye'de eğitim alan
beslenme ve diyetetik mezunu 106 kadın ve 25 erkek katılımcı çalışmaya dahil
edilmiştir. Veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu ve Bitkisel
Ürünlerin Güvenli Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği Anketi kullanılmıştır.
Sürekli değişkenler için ortalama ve standart sapma (SD) hesaplanmıştır.
Araştırmadaki kadın diyetisyenlerin %51,9'u devlet %68'i ise vakıf
üniveristesi mezunudur. Erkelerde bu oran sırasıyla %48,1 ile %32 olarak
bulunmuştur. Çalışmaya katılan diyetisyenlerin cinsiyetleri ile mesleki
tecrübeleri, fitoterapi eğitimi gerekliliği ve bitkisel ürünlerin önerilen temin
yerleri arasına önemli bir ilişki bulunmuştur (p=<0,05). Bitkisel ürün kullanım
durumları incelendiğinde kadın diyetisyenlerin erkeklerden, 20-30 yaş
aralığının ise tüm gruplara kıyasla daha yüksek kullandığı bulunmuştur.
Bitkisel ürünleri öneren diyetisyenlerin %47,2'si kadınlardan %28,0'i ise
erkeklerden oluşmaktadır. Aynı zamanda lisans döneminde fitoterapi alanında
eğitim gören diyetisyenlerin %40,5'i kadınlardan oluşmakta ve bu
katılımcıların %93,4'ü lisans döneminde fitoterapi eğitiminin gerekliliğini
belirtmektedir. Çalışmamızda yaş aralığı arttıkça eğitim döneminde fitoterapi
dersi gören katılımcı oranının azaldığı ve mesleki tecrübenin lisans döneminde
fitoterapi eğitimi ile önemli bir ilişkisinin olduğunu göstermektedir (p=<0,05).
Bu sonuçlar doğrultusunda geçmiş dönemlerde fitoterapi mesleki eğitim
eksikliğinin daha fazla olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bitkisel ürün, Diyetisyen, Tamamlayıcı ve alternatif tıp,
Fitoterapi

Abstract:
It is known that herbal products have been used in many health problems and
diseases throughout history and that unconscious consumerism has serious negative
effects. Dietitians, who have an important place in public health, need to be able to
provide adequate counseling on the use of herbal products and to evaluate their
effectiveness and safety. This study was planned in order to determine the knowledge,
attitudes and approaches of dietitians towards the safe use of herbal products, to
eliminate their deficiencies and to raise awareness. 106 female and 25 male
participants who graduated from nutrition and dietetics in Turkey were included in the
study. As data collection tools; Personal Information Form and Attitude Scale
Questionnaire for Safe Use of Herbal Products were used. Mean and standard
deviation (SD) were calculated for continuous variables. 51.9% of the female dietitians
in the study are state graduates and 68% are foundation university graduates. This rate
was found to be 48.1% and 32% in men, respectively. A significant relationship was
found between the genders of the dietitians who participated in the study and their
professional experience, phytotherapy training requirement, and recommended supply
places of herbal products (p=<0.05). When the use of herbal products was examined,
it was found that female dietitians used it more than men, and the age range of 20-30
compared to all groups. 47.2% of the dietitians who recommend herbal products are
women and 28.0% are men. At the same time, 40.5% of the dietitians who studied in
the field of phytotherapy during the undergraduate period were women, and 93.4% of
these participants stated that phytotherapy training is necessary during the
undergraduate period. In our study, it shows that as the age range increases, the
proportion of participants who take phytotherapy lessons during the education period
decreases and there is a significant relationship between professional experience and
phytotherapy education (p=<0.05). In line with these results, it was determined that
the lack of phytotherapy vocational training was more in the past.

Keywords: Herbal product, Dietitian, Complementary and alternative medicine,
Phytotherapy