Yozgat'ta yaşayan aktif olarak bir spor dalıyla ilgilenen adölesanların pandemi dönemindeki beslenme alışkanlığı ve stres durum değişikliği
Investigation of nutritional habits and stress status changes of adolescents living in Yozgat and actively interested in a sport during the pandemic period
Yazar: MERYEM GÖZDE BULAT
Danışman: PROF. DR. SELDA FATMA BÜLBÜL
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Metabolizma Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; COVID 19 = COVID 19 ; Ergenler = Adolescents ; Pandemiler = Pandemics ; Spor = Sports ; Stres = Stress ; Yozgat = Yozgat

Özet:
Araştırmaya Yozgat'ta, 10-19 yaş aralığında olan 300 spor yapan ve 150 spor yapmayan gönüllü adölesan katılmıştır. Araştırmanın ana amacı pandemi öncesi, evde kalma ve yeni normal dönemlerde spor yapan ya da yapmayan adölesanların beslenme alışkanlıkları ve stres durum değişikliklerini belirlemektir. Kesitsel bir çalışma olan bu çalışmada
katılımcılara demografik özellikler ve sağlık, beslenme, fiziksel aktivite durumla ilgili sorular
ve STAI 1-2 testleri yüz yüze yöntem ile uygulanmıştır. Çalışmaya dâhil edilen adölesanların boy ve ağırlık değerleri, yaşa göre vücut ağırlığı z-skoru ve yaşa göre boy uzunluğu z-skoru değerlerine göre incelenmiştir. Z skorlarına göre
spor yapan adölesanların %45,00'inin vücut ağırlığı >-1 SD <1 SD (normal) aralığındayken spor yapmayan adölesanların %54,70'inin vücut ağırlığı bu aralıktadır. Z skorlarına göre boy uzunluklarına baktığımızda ise spor yapan adölesanların %43.00'ü, spor yapmayanların ise %45,30'u >-1 SD <1 SD (normal) aralığındadır. Bu yaş grubunda boy uzunluğu ve vücut
ağırlığı birçok değişkenden etkilenmektedir. Çalışmamızda da birçok değişken kullanıldığı için çalışma grubunun yeterli gelişim gösterip göstermediği ile ilgili net bilgi veremeyiz. Spor yapan adölesanların %43,70'inin spor yapmayan adölesanların ise %63,30'unu bir beslenme programı yoktur. Spor yapan adölesanların %15,70'inin beslenme programı
antrenör, %11,00'inin ise diyetisyen tarafından oluşturulmaktadır. Spor yapan adölesanların %76,30'u pandemi öncesi, %46,30'u evde kalma, %67,66'sı yeni normal dönemde sağlıklı beslendiklerini belirtmişlerdir. Spor yapmayan adölesanların ise %45,30'u pandemi öncesi, %36,0'sı evde kalma ve %41,30'u yeni normal dönemde sağlıklı beslendiklerini belirmişlerdir. Spor yapan adölesanlar bu üç dönemde de yapmayan, akranlarına göre sağlıklı beslenmişlerdir. Ancak evde kalma döneminde spor yapan adölesanların diğer dönemlere göre sağlıklı beslenme durumları azalmıştır.
IV Bu yaş grubunun beslenme durumunu birçok faktör etkilemektedir. Çalışmamız amacı spor yapan adölesanların pandemi öncesi dönemde spor yapmayan adölesanlara göre sağlıklı beslendiği düşünülüp evde kalma ve yeni normal dönemlerde bu durumun nasıl değiştiğini incelemekti. Uyguladığımız anket ve besin tüketim sıklığı kayıtları sonucunda adölesanların
spor yapmayan akranlarına göre daha sağlıklı beslenmeye çalıştığı ancak bunun için yeterli bilgisinin ve imkanının olmadığı görülmüştür. Pandemi dönemiyle birlikte spor yapan ya da yapmayan adölesanların beslenmesi olumsuz etkilenmiştir. Enerji değeri, karbonhidrat ve yağ içeriği yüksek besinlerin adölesanlar tarafından tüketimleri artmıştır.
Anahtar Kelimeler: adölesan, adölesan dönem, adölesan beslenmesi, sporcu adölesan
beslenmesi, beslenme, stres durum değişikliği, covid-19, pandemi, evde kalma, yeni normal

Abstract:
150 volunteer adolescents living in Yozgat, between the ages of 10-19, who do 300sports and do not do sports, participated in the study. The main purpose of the research is to determine the nutritional habits and stress status changes of adolescents who do or do not do sports before the pandemic, staying at home and in the new normal periods. In this crosssectional study, questions about demographic characteristics and health, nutrition, physical activity status and STAI 1-2 tests were administered to the participants by face-to-face method. The height and weight values of the adolescents included in the study were examined according to the z-score of body weight for age and height for age z-score. According to the Z scores, the body weight of 45.00% of the adolescents who do sports is in the range of >-1 SD
<1 SD (normal), while the body weight of 54.70% of the adolescents who do not do sports is in this range. When we look at the heights according to the Z scores, 43.00% of the adolescents who do sports and 45.30% of those who do not do sports are in the range of >-1 SD <1 SD (normal). In this age group, height and body weight are affected by many variables. Since many variables were used in our study, we cannot give clear information about whether the study group made adequate development or not. 43.70% of the adolescents who do sports and 63.30% of the adolescents who do not do
any sports do not have a nutrition program. The nutrition program of 15.70% of the adolescents who do sports is created by the trainer and 11.00% by the dietitian. Of the adolescents doing sports, 76.30% stated that they had a healthy diet before the pandemic, 46.30% stayed at home, and 67.66% stated that they had a healthy diet in the new
normal period. Of the adolescents who do not do sports, 45.30% stated that they ate healthy
before the pandemic, 36.0% stayed at home, and 41.30% in the new normal period. Adolescents who do sports have a healthy diet compared to their peers who do not do sports in these three periods. However, the healthy nutritional status of adolescents who do sports during the stay-at-home period has decreased compared to other periods. VI Many factors affect the nutritional status of this age group. The aim of our study was to examine how this situation changes in the stay-at-home and new normal periods, considering that the adolescents who do sports have a healthy diet compared to the
adolescents who did not do sports in the pre-pandemic period. As a result of the questionnaire we applied and the frequency of food consumption records, it was seen that adolescents try to eat healthier than their peers who do not do sports, but they do not have enough knowledge and opportunity for this. With the pandemic period, the nutrition of adolescents who do or do not do sports hasbeen adversely affected. Consumption of foods with high energy value, carbohydrate and fat content has increased by adolescents.Keywords: adolescence, adolescent period, adolescent nutrition, athlete adolescent nutrition,nutrition, stress status change, covid-19, pandemic, staying at home, new normal