Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde santral venöz kateter takılan hastalarda gelişen komplikasyonların değerlendirilmesi
Evaluation of complications in patients with central venous catheters in the neonatal intensive care unit
Yazar: TÜLAY TUĞÇE KUTSAL
Danışman: DOÇ. DR. SEVİM ÜNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Enfeksiyon = Infection ; Kateterizasyon = Catheterization ; Komplikasyonlar = Complications ; Tromboz = Thrombosis ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Giriş:	Santral kateter uygulamaları hastaların tedavisi ve takibi açısından büyük kolaylıklar sağlamış olsa da, başta kateter kaynaklı enfeksiyonlar olmak üzere bir çok komplikasyonu da beraberinde getirmiştir. Çalışmamızda hastanemiz yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) izlenen ve santral kateter takılan hastaların kateter ilişkili komplikasyonlar açısından incelenmesi ve birbirleri ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Ocak 2013 ile Aralık 2018 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'ne yatırılan ve santral venöz kateter takılan yenidoğanlar retrospektif değerlendirilerek çalışmaya alındı.
Bulgular: Çalışmaya YYBÜ'nde yatırılan ve çalışma sürecinde tünelsiz santral venöz (SVK), umbilikal venöz (UVK) ve/veya periferik yerleşimli santral venöz kateter (PYSVK) takılan 160 yenidoğan alındı. Hastalara takılan toplam 198 santral kateter değerlendirildi. Çalışmaya alınan yenidoğanların 85'i (%53,1) erkek, 75'i (%46,9) kız; 51'i (%31,9) normal spontan vajinal yol (NSVY), 109'u (%68,1) sezaryen (C/S) ile doğmuş; ortanca gebelik yaşları 351/7 hafta (23 - 423/7 hafta), ortanca doğum ağırlıkları 2265 g (1577,5 - 3000) idi Hastaların YYBÜ'nde yatışları süresince  121'ine 1; 32'sine 2; 5'ine 3; 2'sine 4 kez kateter takılmıştı. Takılan kateter sayısı UVK için 129, PYSVK için 23 ve SVK için 46 idi. Tüm SVK girişimlerinin 13'ü femoral venden, 33'ü juguler venden; PYSVK girişimlerinin 17'si üst ekstremiteden, 2'si alt ekstremiteden, 4'ü juguler venden uygulanmıştı. 
Santral venöz kateterlerin kullanım süresince %41,9'unda komplikasyon gelişmiş, %58,1'inde hiç komplikasyon gelişmemişti. En sık mekanik komplikasyonlar (%35,9) gelişmiş olup bunu enfeksiyonlar (%4) ve trombus (%4) takip etmekteydi. Uygulanan UVK'lerin %4,7'sinde ve femoralden yerleştirilen SVK'lerin %15,4'ünde KİKDE gelişmiş olup, jugulerden yerleştirilen SVK'lerde ve PYSVK'lerin hiçbirinde KİKDE gelişmediği saptandı. Kateter yeri ile KİKDE gelişmesi arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görüldü. En sık KİKDE etkeni Klebsiella türleri idi. KİKDE hızı doğum ağırlığı >2500 g olan grupta 5,2/1000 kateter günü;  1501-2500 g olan grupta 3,6/1000 kateter günü, 1001-1500 g olan grupta 7,8/1000 kateter günü olarak saptandı.
Kateterlerde komplikasyon gelişimiyle, takılma sırası ve uygulama yeri arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Tüm kateter türleri için komplikasyon gelişme durumuna göre, hastaların doğum ağırlığı, gebelik ve  postnatal yaşları arasında anlamlı fark yoktu. Ancak, 14 günden kısa UVK kalan yenidoğanlarda mekanik komplikasyon oranı daha yüksek bulundu.
Sonuç: Yenidoğanların yoğunbakım yatışları süresince santral katetere gereksinimleri olabilir. Ancak, komplikasyonları nedeniyle santral kateterler takılmadan önce detaylı olarak değerlendirilmeli, invaziv girişim olmaları nedeniyle çekimser davranılarak gerçek  endikasyon varsa uygulanmalıdır. Deneyimli ekipler tarafından takılsa, titizlikle uygun bakımları yapılsa dahi, santral kateter komplikasyonlarının en aza indirilmesi çok güç olabilmektedir.

Anahtar kelimeler: yenidoğan, santral kateter, komplikasyon, enfeksiyon, trombus.

Abstract:
Introduction: Although central catheter applications have provided great convenience in terms of treatment and follow-up of patients, many complications, especially catheter-related infections emerged. In this study, we aimed to investigate and compare catheter-related complications in the patients who were followed up in the neonatal intensive care unit (NICU) of our hospital and implemented central catheters.
Materials and Methods: Between January 2013 and December 2018, newborns who were implemented central venous catheters in the Health Sciences University Ankara Pediatric Hematology Oncology Training and Research Hospital were examined retrospectively and included in the study.
Results: There were 160 newborns hospitalized in the NICU and implemented non-tuned central venous catheter (CVC), umbilical venous catheter (UVC), and / or percutaneous intravenous central venous catheter (PICC) were included in the study. A total of 198 catheters inserted into these patients were evaluated. Among the neonates included in the study, 85 (53,1%) were male, 75 (46,9%) were female; 51 (31,9%) were born with spontaneous vaginal delivery, 109 (68,1%) were born with cesarean section. The median gestational age was 351/7 weeks (23-423/7 weeks) and the median birth weight was 2265 g (1577,5 – 3000). During the hospitalization, 121 of patients had 1; 32 of them had 2; 5 of them had 3 and 2 of them had 4 catheters. The number of implemented catheters was 129 for UVCs, 23 for PICCs and 46 for CVCs.
	Of all CVC procedures (49), 13 were from the femoral vein and 33 were from the jugular vein; 17 of the PICC procedures were performed from the upper extremity, 2 from the lower extremity and 4 from the jugular vein. PICC and CVC were used longer than UVC. Complications developed in 41,9% of central catheters and the remaining 58,1% were used without complications. Most common complications were mechanical complications (35,9%), followed by infections (4%) and thrombosis (4%). There was no significant relation between catheter complications and the location or technique of insertion.
	Catheter-related bloodstream infection (CLABSI) occurred in 4,7% of implemented UVCs and 15,4% of CVCs implemented from the femoral vein.  None of the CVCs and PICCs implemented from the jugular vein developed CLABSI. There was no significant relation between catheter location and CLABSI. Klebsiella spp. was the most common infectious agent in the patients with CLABSI. CLABSI rate was 5,2/1000 catheter days in the patients with >2500 g birth weight; 3,6/1000 catheter days in the patients with 1501-2500 g birth weight and 7,8/1000 catheter days in the patients with 1001-1501 g birth weight. 
	When development of complications was examined for all types of catheters, there was no significant difference between weight of birth, gestational and postnatal ages. For UVCs, the difference between the duration of catheter stay was found to be statistically significant. The incidence of mechanical complications in UVCs was found to be higher in the patients with length of stay shorter than 14 days.
Conclusion: Newborns may require the insertion of central catheters during their hospitalization in the intensive care units. Due to the complications of central catheters, the patients must be evaluated in detail, and catheters should be implemented only when the indication is certain. Even if the catheters are placed by an experienced team and are maintained properly, lowering the rate of catheter complications may be a very difficult task to achieve.

Keywords: newborn, central catheter, complication, infection, thrombosis.