Antalya ilinde arazi kullanımı çatışma alanlarının arazi kullanımı çatışma tanımlama stratejisi (LUCIS) modeli ile belirlenmesi; Kepez ilçesi örneği
Determination of land use conflict areas in antalya province by land use conflict identification strategy (LUCIS) model; Kepez district example
Yazar: BETÜL KELOĞLU
Danışman: PROF. DR. NAMIK KEMAL SÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu çalışmada Antalya ilinin en önemli bölgelerinden birisi olan Kepez ilçesinde, kentsel alanlar, koruma alanları ve tarım alanlarının LUCIS (Arazi Kullanımı Çatışma Tanımlama Stratejisi) modeli ile belirlenmesi ve aralarındaki çatışmaların analiz edilmesi amaçlanmıştır. Arazi kullanımı çatışması, belirli bir arazi birimi içindeki farklı arazi kullanım kategorilerinin her biri için uygunluk düzeyinin karşılaştırılması şeklinde belirlenmektedir. Bu amaçla bölgeye ait raster ve vektör veri setleri kullanılarak bir çatışma modeli oluşturulmuştur. LUCIS modeli, raster tabanlı ArcGIS Model Builder kullanılarak geliştirilen bir modeldir ve arazi kullanım uygunluğunu ve çatışmasını analiz etmek için bir yöntem sağlamaktadır. Bu model, gelecekteki arazi kullanımına yönelik tahminler yapmamakla birlikte, bölgedeki arazilerin hangisinin kentsel gelişim için uygun olduğu, toprak koruma için bir kenara bırakılması gerektiği ve hangilerinin tarımsal üretim için uygun olduğuna yönelik analizler yapabilmektedir. Kepez ilçesinde yürütülen bu tez çalışması ile, LUCIS modellemesi kullanılarak bölgedeki tarım, koruma ve yerleşme kategorisinde önce uygunluk, daha sonrasında ise çatışma alanları belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen çıktı sonuçlarına göre, toplam 314,52 km2'lik ilçe sınırları içerisindeki yüksek çatışma alanlarının 20,12 km2 olduğu ve bu alanların toplam ilçe alanının %6,41'ini oluşturduğu belirlenmiştir. Bölgedeki en düşük çatışma alanları ise 73,37 km2 olarak tespit edilmiş olup, bu bölgeler toplam alanın %23.37'lik bir kısmını kapsamaktadır. Elde edilen analiz sonuçlarına göre, çalışma alanındaki yüksek çatışma alanlarının ilçenin kuzey kısmında dağılım gösterdiği ve Varsak bölgesinde yoğunlaştığı ortaya çıkmıştır. Alanın en kuzeyinde olan ve daha çok kırsal bölge niteliğindeki Başköy ve çevresi ise düşük çatışma alanı niteliği taşımıştır. Analiz sonuçlarında belirlenen orta derece çatışma alanları ise, Gaziler, Çamlıca, Kirişçiler Kızıllı Mahallesi'nin kuzey batısı ve Düden Çayı etrafındaki bölgeler olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, LUCIS modeli ile belirlenen çatışma alanları içerisinde özellikle orta derecedeki alanlarda önemli risklerin olduğu ve bölgede yapılacak çalışmaların sürdürülebilir arazi yönetim planlaması çerçevesinde dikkatli bir şekilde planlanması gerektiği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In this study, we aim to delineate agricultural areas, conservation areas and urban areas, in Kepez district, pivotal regions of Antalya province, with the LUCIS (Land-Use Conflict Identification Strategy) model and to analyse the conflicts between them. Land-use conflict is determined by comparing the suitability level for each of the different land-use categories within a given land unit. For this purpose, a conflict model was created using raster and vector datasets of the region. The LUCIS model is a raster-based model developed using ArcGIS Model Builder and provides a method for analysing land use suitability and conflict. The model does not make predictions about future land use, but analyses which land in the region is suitable for urban development, which land should be set aside for soil conservation, and which land is suitable for agricultural production. In this thesis study conducted in Kepez district, LUCIS modelling was used to first determine the suitability and then the conflict areas in the agriculture, conservation and settlement categories in the region. According to the output results obtained from the study, it was determined that the high conflict areas within the district boundaries of 314.52 km2 were 20.12 km2 and these areas constituted 6.41% of the total district area. The lowest conflict areas in the region were determined as 73.37 km2 and these areas cover 23.37% of the total area. According to the results of the analysis, it was revealed that the high conflict areas in the study area are distributed in the northern part of the district and concentrated in the Varsak region. Başköy and its surroundings, which is in the northernmost part of the area and is more of a rural area, has the characteristics of a low conflict area. The moderate conflict areas identified in the analysis results are Gaziler, Çamlıca, Kirişçiler, north-west of Kızıllı Neighbourhood and the areas around Düden Stream. As a result of the study, it was revealed that there are significant risks in the conflict areas determined by the LUCIS model, especially in the medium degree areas, and that the works to be carried out in the region should be carefully planned within the framework of sustainable land management planning.