Metabolik sendromun çene kemikleri ve çevre dokular üzerine etkilerinin tip 2 diyabet-obez sıçan modeli üzerinde incelenmesi
Investigation of the effects of metabolic syndrome on jaw bones and surrounding tissues by using type 2 diabetic-obese rat model
Yazar: HÜSEYİN CAN TÜKEL
Danışman: PROF. DR. ERTAN ALİ DELİLBAŞI
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Çene = Jaw ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Bu çalışmada, aynı yaştaki Wistar cinsi erkek sıçanlarda kontrollü koşullarda deneysel olarak metabolik sendrom (MetS) oluşturularak MetS'nin çene kemik dokusu üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmadığının araştırılması ile insan çene kemikleri üzerindeki etkilerine ışık tutacak bilgilerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Kısıtsız standart sıçan yemi ve su ile beslenen kontrol grubu ile kısıtsız standart sıçan yemi ve %32 oranında sukroz içeren sulu çözelti ile beslenen deney grubundaki sıçanlarda, 16 hafta deney süresi sonunda obezite, insülin direnci, yüksek açlık kan şekeri ve bozulmuş glukoz toleransı ile karakterize edimiş MetS'nin geliştiği belirlenmiştir. Çene kemiklerinin ve çiğneme kaslarının histopatolojik incelenmesi yapılmış, kemik mineral yoğunluğu ve kristal yapısı belirlenmiştir. Ayrıca, kemik spesifik tartarat resistant asit fosfataz 5b ve alkalen fosfataz enzim aktiviteleri ile serum kalsiyum ve magnezyum düzeyleri ölçülmüştür. Çalışma sonuçları, deney grubunda çene kemik mineral yoğunluğunun kontrol grubuna göre daha düşük olduğunu, çene kemik kristal yapısında çok belirgin olmayan ancak anlamlı olan bir deformasyonun olduğunu göstermiştir. Kemik metabolizmasının en önemli biyokimyasal göstergelerinden birisi olarak kabul edilen TRAP-5b aktivitesinin MetS'lu grupta, konrol grubuna göre yüksek, alkalen fosfataz aktivitesinin ise düşük olması ve serum kalsiyum düzeyinin yüksek, magnezyum düzeyinin düşük olması kemik yıkımının arttığı, yapım-yıkım dengesinin bozulduğu ve bu durumun çene kemik dokusunu olumsuzyönde etkilediği fikrini güçlendirmiştir. Görülme sıklığı hızla artan ve günümüzde gençler içinde önemli sağlık sorunu olan MetS'nin ağız ve çene-yüz cerrahisi açısından iyi irdelenmesi başarılı sonuçların alınması için faydalı olacaktır.

Abstract:
In this study, it was intended to acquire any valuable information whether metabolic syndrome has any effects on jaws by evaluating the effects of experimentally induced MetS on same age, male Wistar rats. The control group was fed with standard rat chow and water ad-libitum and the MetS group was fed with standard rat chow and water containing 32% w/v sucrose ad-libitum. After 16 weeks, MetS that was characterised by obesity, insulin resistance, high fasting blood glucose levels and impaired glucose tolerance, was identified in the experiment group. Rat mandibles and masticator muscles were examined for histopathological changes and bone mineral density(BMD) and X-ray diffraction analysis were also performed. Additionally bone specific tartrat resistant acid phospatase 5b(TRACP-5b) and alkaline phospatase(ALP) enzyme activities and calcium and magnesium concentrations were measured in serum. Results of this study showed that BMD is decreased in MetS group compared to controls and crystallinity of jaw bones of MetS group is slightly deformed compared to control group. In MetS group the TRACP-5b activity was increased, ALP activity was decreased, serum calcium concentrations were high, magnesium concentrations were low compared to control group. With these findings it may be concluded that bone resorption is increased and bone turnover is deteriorated, and the lower jaw bones of Wistar rats are negatively effected by this process. MetS, has an increasing incidence and becoming a serious health issue among younger population nowadays, and should be examined thoroughly if successful outcomes is to be expected in oral and maxillofacial surgery.