Nikotin tercih eden sıçan soylarında nikotin yoksunluğunun sukroz tercihine etkisi
Effects of nicotine withdrawal on sucrose preference in nicotine preferring rat lines
Yazar: AYLİN ZİNDE
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL KESER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Anhedoni = Anhedonia ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Nikotin = Nicotine ; Sukroz = Sucrose ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Bağımlılığın ortaya çıkışında, yoksunluk ile tetiklenen stres yanıtı ve negatif afekt
önemli rol oynamaktadır. Pek çok yayında nikotin bağımlılığının gelişiminde çevresel
faktörlerin yanı sıra genetik faktörlerin de önemi vurgulanmaktadır. İnsanda sigaraya
başlama, sigara içimin sürdürülmesi, yoksunluk bulguları ve sigaranın bırakılmasındaki
başarı düzeyi gibi nikotin bağımlılığı ile ilişkili özelliklerin herediter geçiş gösterebildiği
bildirilmektedir. Ege Üniversitesi, Laboratuvar Hayvanları Uygulama ve Araştırma
Merkezinde seçici tohumlama yöntemi kullanarak, nikotini suya tercih eden ve bu
davranışı bir sonraki jenerasyona aktarabilen özel bir sıçan soyu üretilmişti.
Gerçekleştirdiğimiz bu tez çalışmasında, nikotini tercih eden (NT) sıçan soyunda nikotin
yoksunluğunun duygu-durum üzerine etkilerinin ortaya koyulması amaçlanmaktadır.
Araştırma 4 deney grubu ile (n = 12) yapılmıştır: Kontrol Erkek (KE), Kontrol Dişi
(KD), NT soy Erkek (NTE), NT soy Dişi (NTD). Tüm deney gruplarına yedi gün oral
sukroz tercihi testi (STT) uygulandıktan sonra sekiz hafta zorlu oral nikotin (50 g/ml)
verilmiştir. Ardından on günlük nikotin yoksunluğu sırasında STT tekrarlanmıştır.
Grupların sukroz tüketim miktarları arasındaki farkların istatistiksel analizi için SPSS
programı kullanılmıştır.
Bazal ve yoksunluk sukroz tüketimi verilerinin karşılaştırmasında nikotin, yoksunluğu
(p = 0,042), gün (p  0,001), soy (p  0,001) ve cinsiyet (p  0,001) açısından farklar
bulunmuştur. Soy ile cinsiyet (p  0,001), soy ile nikotin yoksunluğu (p = 0,039)
etkileşimleri saptanmıştır. Bazal ve yoksunluk durumunda KD'ler diğer gruplardan daha
fazla sukroz tüketmiştir. Yoksunlukta sukroz tüketiminin tüm gruplarda azalması
anhedoninin geliştiğini göstermiştir. Bazal ve yoksunluk durumunda kontrol grupları
arasında belirgin cinsiyet farkı bulunmuştur. NT grupta bazal durumda cinsiyet farkı
yokken yoksunlukta cinsiyet farkı gelişmiştir. Bazal durumla karşılaştırıldığında,

IV
yoksunlukta hedoni seviyesinde en belirgin düşüş KD'lerde gözlenmiştir. KD'ler
yoksunluğun birinci gününden itibaren anhedonik iken KE'lerde yoksunluğun birinci
gününde anhedoni gözlenmemiştir. NTD'ler hem bazal şartlarda hem de yoksunlukta
KD'lerden daha az sukroz tüketmişlerdir. Bu durum NTD'lerin KD'lerden daha çok
anhedoni yaşadıklarına işaret etmektedir Erkek gruplarında hem bazal hem de yoksunluk
durumunda benzer düzeyde anhedoni saptanmıştır. NT sıçanlarda kontrollere oranla
cinsiyet farkı azalmış, dişiler erkeklere benzer davranış sergilemiştir.
Yoksunluğun birinci günü 1., 2., 4., 6. ve 24. saatlerde alınan sukroz tüketimi verileri
değerlendirilmesinde soy (p = 0,031) ve cinsiyetin (p < 0,001) anlamlı farklılığa yol
açtığı ayrıca saatler ile soy, saatler ile cinsiyet ve saatler, soy ile cinsiyet arasında p <
0,001 düzeyinde etkileşim olduğu saptanmıştır. Sukroz tercihleri verileri
değerlendirilmesinde ise saatler (p < 0,001) açısından anlamlı fark bulunmuştur ayrıca
saatler ile soy arasında etkileşim olduğu saptanmıştır.
Yoksunlukta, KD grubu KE grubuna oranla daha erken anhedoni geliştirmiş ve hedonik
seviyeleri daha şiddetli düşüş göstermiştir. Bu sonuç, sigara tiryakisi kadınların
erkeklere oranla nikotine daha bağımlı olduğunu ve sigarayı bırakmakta daha çok
zorlandığını gösteren diğer çalışma sonuçları ile uyumlu bulunmuştur.
NTD grubu, KD grubuna göre nikotin yoksunluğu sırasında daha fazla anhedoni
göstermiştir. Ancak NT grupları arasında anlamlı cinsiyet farkı bulunmamıştır. NT sıçan
soyunda yoksunlukta gözlenen bu negatif duygu-durum nikotin bağımlılığının
gelişimine önemli bir katkı veriyor olabilir.

Abstract:
Stress response and negative affect induced by withdrawal plays important roles in the
development of drug addiction. In our laboratory, a nicotine-preferring (NP) rat line has
been generated using selective breeding method. In this study, we aimed to reveal the
regulatory effect of inherited genetic background on nicotine withdrawal-induced

negative affect. Therefore, we studied the differences in basal and withdrawal induced-
anhedonia between NP rat lines and their controls.

This study involved 4 groups (n = 12): Control Males (CM), Females (CF), NP Males
(NPM), and Females (NPF). In all groups, sucrose preference test was performed for
seven days, followed by forced oral nicotine (50 g/ml) administration for eight weeks.
Sucrose preference was repeated during withdrawal which lasted ten days. Data were
analyzed using SPSS statistics software.
When basal and withdrawal data were compared for sucrose consumption, there were
effects of withdrawal (p = 0.042), days (p  0.001), line (p  0.001) and sex (p  0.001).
Also, there were line and sex (p  0.001) and line and withdrawal (p = 0.039)
interactions. CF, compared to other groups, consumed more sucrose during basal and
withdrawal conditions. In withdrawal, attenuated sucrose consumption in all groups
indicated anhedonia. There was significant sex difference in basal and withdrawal
sucrose consumption between control groups. In NP groups, there was no sex difference
in basal sucrose consumption while a sex difference has shown during withdrawal.
Compared to basal status, the most significant decrease in hedonic level was observed in
CFs. While CFs were anhedonic from the first day of withdrawal, anhedonia was not
observed on the first day of withdrawal in CMs. NPFs consumed less sucrose than CF in
both basal conditions and withdrawal. This indicates that NPFs experience more

VI
anhedonia than CFs. The sex difference in NP rats was decreased compared to controls
and females showed similar behavior to males.

There was a main effect of line (p = 0,031) and sex (p < 0,001) on hourly sucrose
consumption data at 1st, 2nd, 4th, 6th and 24th hours on the first day of withdrawal.
Additionally, there were line and sex, hours and line, hours and sex, hours, line and sex
interactions. Also there was a main effect of hours (p < 0,001) on sucrose preference
data and hours and line interaction.

During withdrawal, CFs showed earlier anhedonia than CMs. CFs showed more severe
hedonic attenuation than CMs. This result is similar with the studies that indicate women
are more addict to nicotine than men. In sucrose consumption data NPFs showed more
anhedonia than CFs during withdrawal. But there were no significant sex difference in
NP rats. The negative affect shown in NP rat lines during withdrawal may contribute to
the development of nicotine addiction.