Madde bağımlılarının kişilerarası problem çözme becerilerinin bağımlılık şiddeti ve sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of interpersonal problem solving skills of substance addicts in terms of addiction severity and socio-demographic variables
Yazar: MUSTAFA ÇETİNKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SABAHATTİN ÇAM
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Kişiler arası problemler = Interpersonal problems ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables

Özet:
Bu araştırmanın amacı madde bağımlılarının kişilerarası problem çözme becerilerinin bağımlılık şiddeti ve sosyo-demografik değişkenler açışından incelenmesi bu çalışmanın problemini oluşturmaktadır. Madde bağımlılarının kişilerarası problem çözme becerilerinin bağımlılıkla ilgili bazı değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi de araştırma probleminin ayrı bir boyutunu oluşturmuştur.
Araştırmanın madde kullanan çalışma grubu 2015 Eylül ve 2016 Temmuz ayları arasında İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı, Alkol-Madde biriminde madde bağımlılığı tanısı ile tedavisine başlanan 66 kişiden oluşmaktadır. Madde kullanmayan çalışma grubu ise Google anket uygulaması üzerinden ulaşılan ve madde bağımlılığı ve dışlama ölçütlerinde yer alan tanıları almadığını beyan ederek veri toplama araçlarını dolduran 70 kişiden oluşmaktadır.
Araştırmada veriler Çam ve Tümkaya (2007) tarafından geliştirilen Kişilerarası Problem Çözme Envanteri (KPÇE), Ögel, Evren, Karadağ ve Gürol (2012) tarafından geliştirilen Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ) ve araştırmacı tarafından hazırlanan Psiko-Sosyal Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır.
Araştırmada verilerin analizi SPSS 14,0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini incelemek için Kolmogorov-Simirnov testinden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde madde bağımlısı olan ve olmayan çalışma gruplarının kişilerarası problem çözme becerilerini karşılaştırmak amacıyla parametrik istatistiksel tekniklerden bağımsız grup "t" testi ve madde bağımlısı gruba yönelik analizlerde dağılımın normal olmaması nedeniyle non-parametrik tekniklerden Mann-Whitney "U"testi ve non-parametrik Kruskal-Wallis testi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan sürekli değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson Çarpım Momentler Korelasyon tekniği ile araştırılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda, madde bağımlısı olan grubun kişilerarası problem çözümünün olumlu özellikleri içeren alt boyutların (YPC ve I-SY) puanlarının madde bağımlısı olmayan gruba göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede düşük olduğu bulunmuştur. Madde bağımlılarının bağımlılık şiddet düzeyi toplam puanları yükselirken, kişilerarası problemlerin çözümünde probleme olumsuz yaklaşım özelliklerini içeren becerileri kullanma eğilimi artmaktadır. Bağımlılık şiddeti yüksek ve orta olanlar ile bağımlılık şiddeti düşük olanların kişilerarası problem çözme becerileri alt boyut puanları anlamlı derecede farklılaşmakta ve bağımlılık şiddet düzeyi yüksek olanların, bağımlılık şiddeti düşük düzeyde olanlara göre ısrarcı-sebatkâr ve yapıcı problem çözme beceri algıları yüksek bulunmuştur.
Araştırma sonuçları alan yazında yer alan araştırmalar ışığında yorumlanmış ve tartışılmıştır. Araştırma bulgularına dayalı olarak uygulamacılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Madde bağımlılığı, bağımlılık şiddeti, kişilerarası problem çözme

Abstract:
The aim of this study was to investigate whether or not the interpersonal problem-solving skills of patients with substance use disorder differ significantly according to the severity of the addiction, duration of substance use, socio-demographic variables and compared to comparison group; and to investigate the relationship between these variables. In addition, this study also investigated the relationship between the sub-dimensions of interpersonal problem-solving skills and the severity of the addiction.  
	The study group consists of 66 patients who were diagnosed with substance use disorder and were receiving treatment at the Istanbul Faculty of Medicine between September 2015 and July 2016. Non-Substance use group (comparison group) consists of 70 people who participated the study the through Google survey application and they all declared that they never received a diagnosis of substance use disorder and they do not meet any exclusion criteria of the study.  
	The interpersonal problem-solving skills were measured by the Interpersonal Problem Solving Inventory (Çam and Tümkaya, 2007) and addiction severity was measured by Addiction Profile Index (Ögel, Evren, Montenegro, ve, Gürol, 2012) and the demographic data was collected through Psycho-Social Personal Information Form which was prepared by the researcher. 
	Collected data were analyzed by SPSS 14.0 software. Kolmogorov-Simirnov test was used to check if data is normally distributed.  The normality of Interpersonal Problem Solving Skills Inventory was tested for each 5 sub-dimension.  Sub-scales were not normally distributed. Thus non-parametric statistical techniques were used to analyze data: only parametric t-tests was used to compare substance addicts interpersonal problem solving skills with non addicts.  Non-parametric Mann-Whitney "U Whit test, and non-parametric Kruskal-Wallis test. In addition, for the continuous variables, the Pearson product moment correlation technique was used.  
	The findings indicated that the functional interpersonal problem solving skills of the substance-addicted group are significantly lower than those of the non-substance-dependent group. There was no significant difference in socio-demographic variables between the substance dependent and non-substance dependent groups. While addiction severity of substance addicts increases in total scores, the tendency to use non-functional skills in the solution of interpersonal problems is increasing. Interpersonal problem solving skills subscales differ significantly between those with high dependence and those with moderate dependence. The results of the research were interpreted and discussed in light of the current literature. Recommendations were made based on the research findings.

Keywords: Substance abuse, addiction severity, ınterpersonal problem solving