Aile Hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda nikotin bağımlılık düzeyinin ve sigara bırakma isteğinin uyku kalitesine etkisi
Applied to family medicine polyclinic level of nicotine addiction in patients andthe effect of smoking quotation on sleep quality
Yazar: YASİN OBA
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Uyku şikayetleri olan bireyler genellikle obezite, aşırı alkol kullanımı, fiziksel
egzersiz yapmama ve sigara içme gibi sağlıksız yaşam tarzları sergilerler. Nikotin ve nikotin
yoksunluğunun uyku üzerindeki etkileri, sigara içmeyenlerin sabahları daha uyanık olma
eğilimi, sigara içimi ile horlama arasında bir ilişki ve bireyler için bir eğilim de dahil olmak
üzere, çeşitli kanıtlar sigara içimi ile uyku bozukluğu arasında bir ilişki olduğunu
göstermektedir. Uyku bozukluklarının yaş, cinsiyet, sosyoekonomik şartlar, tıbbi ve
psikiyatrik hastalıklar, alkol ve sigara bağımlılığı, stres ve ilaç kullanımıyla doğrudan
bağlantısı olduğu ifade edilmiştir. Sigara içerdiği nikotin nedeniyle, santral sinir sistemini
stimule ederek uykuyu kötü yönde etkileyebilecek faktörlerden birisidir. Çalışmada nikotin
bağımlılık düzeyi ile sigara bırakma isteği ile uyku kalitesi ve anksiyete depresyon seviyeleri
arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız Prospektif, Vaka Kontrol tipte bir araştırmadır.
Araştırmada yüz yüze anket çalışması kullanılmıştır. Ağustos-Eylül 2022 tarihleri arasında,
Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği ve Sigara Bırakma
polikliniğinde yapılmıştır. Dahil edilme kriterlerini karşılayan, sigara bırakma polikliniğine
başvuran 76 hasta, başvurmayıp sigara içen 76 hasta ve hiç sigara içmemiş 76 hasta olmak
üzere toplam 228 hasta çalışmaya alınmıştır. Hastalara sosyodemografik verileri, Pittsburgh
Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKİ), Hastane Anksiyete ve Depresyon ölçeği (HAD) ve Fagestrom
Nikotin Bağımlılık Ölçeği uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM
SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık
düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 38.38±10.55 yıl olarak elde
edilmiştir. Bireylerin %57.9'u (n=132) kadın, %42.1'i (n=96) erkektir. . Çalışmaya katılan
bireylerin PUKİ ölçek puanı sınıflamasına göre %70.2'si (n=160) sağlıklı uyku, %29.8'i
(n=68) kötü uyku sınıfındadır. Çalışmamızda Sigara Bırakma isteği olup Sigara bırakma
polikliniğine (SBP) başvuran hastaların PUKİ skoru 5.29, SBP ne başvurmayıp sigara

içenlerin PUKİ skoru 4,58 Sigara içmeyenlerin PUKİ skoru 4,54 tür. SBP başvuranlar ve
diğer gruplar arasında anksiyete düzeyleri açısından istatistiksel açıdan anlamlı sonuçlar
çıkmıştır (p<0.001). SBP na başvuranlar ve diğer gruplar arasında depresyon düzeyleri
açısından istatistiksel açıdan anlamlı sonuçlar çıkmıştır. (p=0015) SBP ne gelip sigara içenler
ile sigara içenler arasında nikotin bağımlılık düzeyi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir
fark tespit edilmiştir. (p<0.001)
SONUÇLAR: Çalışmamıza dahil edilen gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı
olmamakla birlikte SBP ne gelen bireylerde en kötü uyku kalitesi ve en yüksek nikotin
bağımlılık düzeyi saptanmıştır. Uyku düzeyini etkileyen faktörler arasında anksiyete
depresyon fiziksel aktivite ve gece yemek yeme önemli yer tutmaktadır. Alkol kullanımı, gece
yemek yeme alışkanlığı ve uyumadan önceki ekran maruziyetleri anlamlı olarak uyku
kalitesini düşüren faktörler arasındadır.
Birinci basamağa başvuran hastalarda uyku düzeninin de değerlendirilmesi önem
taşımaktadır. Ayrıca sigara bırakma tedavisi ile birlikte hastanın anksiyete ve depresyon
düzeyinin de sorgulanması büyük önem taşır. Aynı zamanda egzersiz ve yeme alışkanlıkları
gibi yaşam tarzlarının sorgulanıp düzenlenmesi önerilebilir.

Abstract:
OBJECTİVE: Individuals with sleep complaints often exhibit unhealthy lifestyles such as
obesity, excessive alcohol use, lack of physical exercise, and smoking. Various evidence
suggests an association between smoking and sleep disturbance, including the effects of
nicotine and nicotine withdrawal on sleep, a tendency for nonsmokers to be more awake in
the morning, an association between smoking and snoring, and a trend for individuals. It has
been stated that sleep disorders are directly related to age, gender, socioeconomic status,
medical and psychiatric disorders, alcohol and cigarette addiction, life stress, and drug use.
Due to the nicotine it contains, cigarettes are one of the factors that can affect sleep negatively
by stimulating the central nervous system. In the study, it was aimed to examine the
relationship between the level of nicotine addiction and the desire to quit smoking, and sleep
quality and anxiety and depression levels.

MATERİAL AND METHOD: Our study is a Prospective, Case-Control type study. Face-
to-face survey study was used in the research. It was carried out between August and
September 2022 in Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Family Medicine
Diabetes Polyclinic and Smoking Cessation Polyclinic. A total of 228 patients, including 76
patients who applied to the smoking cessation outpatient clinic, 76 patients who did not apply,
and 76 patients who had never smoked, who met the inclusion criteria were included in the
study. Sociodemographic data, Pittsburgh Sleep Quality Scale (PUKI), Hospital Anxiety and
Depression Scale (HAD), and Fagestrom Nicotine Addiction Scale were applied to the
patients. IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 programs were used for statistical
analysis and calculations. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
RESULTS: The mean age of the individuals participating in the study was 38.38±10.55
years. 57.9% (n=132) of the individuals were female and 42.1% (n=96) were male. .
According to the PUKI scale score classification of the individuals participating in the study,
70.2% (n=160) were in the healthy sleep class and 29.8% (n=68) were in the bad sleep class.
In our study, the PUKI score of the patients who applied to the smoking cessation outpatient
clinic (SBP) with the desire to quit smoking was 5.29, while the PUKI score of the smokers
who did not apply to the SBP was 4.58. There were statistically significant results in terms of
anxiety levels between SBP applicants and other groups (p<0.001). There were statistically
significant results in terms of depression levels between SBP applicants and other groups.
(p=0015) A statistically significant difference was found between those who came to SBP and
smoked and those who smoked in terms of nicotine addiction level. (p<0.001)
CONCLUSION: Although not statistically significant among the groups included in the
study, the worst sleep quality and the highest level of nicotine dependence were found in
individuals with SBP. Anxiety, depression, physical activity and eating at night have an
important place among the factors affecting sleep level. Alcohol use, night eating habits and
screen exposure before sleeping are among the factors that significantly reduce sleep quality.
It is also important to evaluate sleep patterns in patients admitted to primary care. In addition,
it is very important to question the anxiety and depression level of the patient along with the
smoking cessation treatment. At the same time, it may be recommended to question and
regulate lifestyles such as exercise and eating habits.