Enneagram modeli kapsamında okul öncesi dönemindeki çocukların mizaç özellikleri ölçeğinin geliştirilmesi
Development of the temperament characteristics scale of preschool children within the scope of the enneagram model
Yazar: ÖZLEM AKAR
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Enneagram Modeli Kapsamında Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Mizaç Özellikleri Ölçeğinin Geliştirilmesi
Yüksek Lisans Tezi Konya, 2024
Enneagram, insanın doğuştan getirdiği mizaç özelliklerinin çevresel etkenlerle etkileşimi sonucu dokuz kişilik tipine ayrıldığını açıklayan bir kişilik modelidir. Okul öncesi dönemden itibaren çocukların genel mizaç ve kişilik özelliklerinin belirlenmesi, çocukların tüm yaşamlarındaki sosyal iletişim becerilerini, yaşam kalitelerini, duygu düzenleme becerilerini ve daha pek çok özelliklerini etkilemektedir. Bu araştırmanın temel amacı; Enneagram modeli kapsamında Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Mizaç Özellikleri Ölçeğinin geliştirilmesidir. Araştırmanın modeli, ölçek geliştirme modelini kapsayan nicel bir araştırmadır. Çalışma grubu Konya ili Meram, Selçuklu ve Karatay merkez ilçelerindeki okul öncesi eğitim kurumlarında öğrenim gören 4-6 yaş grubundaki çocuklardır (N=472). Ölçeğin geliştirilmesinde Enneagram metodolojisi incelenmiş; ardından dokuz kişilik tipinin özellikleri listelenmiştir. Hazırlanan madde havuzu, kapsam geçerliliği için okul öncesi alanı ile Enneagram alanında çalışmalar yapan beş ayrı uzman görüşüne sunulmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde veri araçları ile toplanan bilgiler SPSS 26. programından yararlanılarak kodlanmış, ölçeğin alt boyutları ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinin sonunda okul öncesi dönem çocuklar için mizaç özellikleri ölçeğinin puanları cinsiyet, yaş, anne-baba eğitim durumları değişkenlerine göre karşılaştırılmıştır. Enneagram Kişilik Envanterinin yapı geçerliğini incelemek için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Dokuz farklı kişilik faktörü için hesaplanan KMO değerinin 0,93 ile 0,96 arasında değerler aldığı gözlenmiştir. Faktör yüklerinin 0,52 ile 0,89 arasında değerler aldığı belirlenmiştir. Dokuz farklı mizaç tipini belirleyen alt boyutların Cronbach alpha katsayıları .93 ile .96 arasında değişmektedir. Ölçek aktörleri arasındaki ilişkilere ait pearson korelasyon katsayıları incelendiğinde, bir faktörden elde edilen puan arttıkça, diğer faktörlerden elde edilen puanlar da artış göstermektedir. Bu sonuç, envanterin farklı faktörlerinin birbirleriyle uyumlu olduğunu ve benzer yapıları ölçtüğünü işaret etmektedir. Elde edilen sonuçlar, Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Mizaç Özellikleri Ölçeğinin 4-6 yaş arasındaki çocukların mizaç özelliklerinin değerlendirilmesinde kullanılabileceğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Okulöncesi dönem, Enneagram, kişilik tipleri, kişisel farkındalık, ebeveyn-çocuk ilişkileri, öğrenme tarzları

Abstract:
Development of the Temperament Characteristics Scale of Preschool Children within the Scope of the Enneagram Model
Master's Thesis
Konya, 2024
Enneagram is a personality model that explains that people's innate temperament characteristics are divided into nine personality types as a result of the interaction with environmental factors. Determining the general temperament and personality characteristics of children starting from the preschool period affects children's social communication skills, quality of life, emotional regulation skills and many other characteristics throughout their lives. The main purpose of this research is; It is the development of the Temperament Characteristics Scale of Preschool Children within the scope of the Enneagram model. The model of the research is a quantitative research that includes the scale development model. The study group is children in the 4-6 age group studying in pre-school education institutions in the central districts of Meram, Selçuklu and Karatay in Konya province (N=472). Enneagram methodology was examined in the development of the scale; Then, the characteristics of nine personality types are listed. The prepared item pool was presented to the opinions of five separate experts who work in the field of preschool and Enneagram for content validity. In the evaluation of the data, the information collected with the data tools was coded using the SPSS 26 program and the sub-dimensions of the scale were evaluated separately. At the end of the scale development process, the scores of the temperament characteristics scale for preschool children were compared according to the variables of gender, age, and parents' educational status. Exploratory and confirmatory factor analysis was applied to examine the construct validity of the Enneagram Personality Inventory. It was observed that the KMO value calculated for nine different personality factors took values between 0.93 and 0.96. It was determined that factor loadings took values between 0.52 and 0.89. Cronbach alpha coefficients of the subdimensions determining nine different temperament types range between .93 and .96. When the Pearson correlation coefficients of the relationships between the scale actors are examined, as the score obtained from a factor increases, the scores obtained from other factors also increase. This result indicates that the different factors of the inventory are compatible with each other and measure similar structures. The results obtained showed that the Temperament Characteristics Scale of Preschool Children can be used to evaluate the temperament characteristics of children between the ages of 4-6.
Keywords
Preschool period, Enneagram, personality types, self-awareness, parent-child relationships, learning styles