Lise öğrencilerinin mizah tarzları ile stresle başaçıkma tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between humor styles and coping styles of high school students
Yazar: NURDAN YERLİKAYA
Danışman: Y.DOÇ. MEHMET BİLGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Stres = Stress

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı lise öğrencilerinin mizah tarzları ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla Mizah Tarzları Ölçeği (MTÖ) ve Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) 248'i kız 299'u erkek toplam 647 lise öğrencisine uygulanmıştır. Çalışmanın ikincil bir amacı da MTÖ'nün geçerlik ve güvenirliğinin lise öğrencileri üzerinde sınanmasıdır. Bu amaçla MTÖ ana çalışma öncesinde 229'u kız, 242'si erkek toplam 471 lise öğrencisine uygulanmıştır. Sonuçlar MTÖ'nün lise öğrencileri ile yürütülen çalışmalarda kullanılmaya uygun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur.Bulgular mizah tarzları ve başa çıkma tarzları arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Katılımcı mizah tarzının, `sosyal destek arama' ile pozitif yönde, `çaresiz yaklaşım' ile negatif yönde ilişkili, kendini geliştirici mizah tarzının da `kendine güvenli yaklaşım' ve `iyimser yaklaşım' ile pozitif yönde `çaresiz' ve `boyun eğici yaklaşım' ile negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte saldırgan mizah tarzının `kendine güvenli' ve `iyimser' yaklaşımla negatif yönde `boyun eğici' yaklaşımla ise pozitif yönde ilişkili, kendini yıkıcı mizah tarzının ise `boyun eğici' yaklaşımla pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur.Her bir mizah tarzından düşük ve yüksek puan alan gruplar oluşturulduktan sonra öğrencilerin SBTÖ alt ölçek puanlarına uygulanan 2 (mizah tarzı düşük-yüksek) X 2 (cinsiyet) MANOVA sonuçları mizah tarzı ve cinsiyet temel etkilerinin anlamlı düzeyde olduğunu ancak mizah tarzı vecinsiyet ortak etkisinin anlamlı düzeyde olmadığını göstermiştir. Bulgular katılımcı mizah tarzına yüksek düzeyde sahip olan öğrencilerin düşük düzeyde sahip olan öğrencilere oranla `kendine güvenli yaklaşım' ve `sosyal destek arama' tarzlarına daha çok `çaresiz yaklaşım' tarzına ise daha az sahip olduğunu göstermiştir. Benzer şekilde kendini geliştirici mizah tarzına yüksek düzeyde sahip olan öğrencilerin de düşük düzeyde sahip olan öğrencilere oranla `kendine güvenli yaklaşım' ve `iyimser yaklaşım' tarzlarına daha çok `çaresiz' ve `boyun eğici yaklaşım' tarzlarına ise daha az başvurdukları görülmüştür. Saldırgan mizah tarzına yüksek düzeyde sahip olan öğrencilerin düşük düzeyde sahip olan öğrencilere oranla `boyun eğici yaklaşım' tarzını daha fazla `kendine güvenli' ve `iyimser' yaklaşım tarzlarını ise daha az tercih ettikleri bulunmuştur. Benzer şekilde kendini yıkıcı mizah tarzına yüksek düzeyde sahip olan öğrencilerin de düşük düzeyde sahip olan öğrencilere oranla `çaresiz' ve `boyun eğici' yaklaşım tarzlarına daha fazla sahip oldukları görülmüştür.Mizah tarzları ve stresle başa çıkma tarzlarının cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür. Bulgular erkek öğrencilerin kız öğrencilere oranla `kendine güvenli' ve `iyimser' yaklaşımları daha çok tercih ettiklerini, kız öğrencilerin ise erkeklere oranla `çaresiz' yaklaşıma daha fazla sahip olduklarını ortaya koymuştur. Mizah tarzları açısından da saldırgan ve kendine yıkıcı mizah tarzlarının erkek öğrenciler tarafından kız öğrencilere göre daha fazla tercih edildiği görülmüştür.Anahtar kelimeler: Mizah, stres, mizah tarzları, başa çıkma tarzları�

Abstract:
The main purpose of this study was to investigate the relationship between styles of humor and coping styles among high school students. Humor Styles Questionnaire (HSQ) and Coping Styles Inventory were administered to 647 (248 females, 299 male) high school students. A secondary aim of the study was to determine if the HSQ was valid for use with a high school student population. For this purpose HSQ was administered to 471 (229 female, 242 male) high school students prior to the main study. Results indicated that the HSQ was a valid and reliable instrument for use in the studies conducted with high school students.Significant correlation coefficients were found between humor styles and coping styles. Affiliative humor style was positively correlated with `seeking of social support? and negatively correlated with `helpless? coping style. Self-enhancing humor style was positively correlated with `self-confident? and `optimistic? coping styles, negatively correlated with `helpless? coping style. Conversely aggressive humor style was negatively correlated with `self-confident? and `optimistic? coping style and positively with `submissive? coping style. Similarly self-defeating humor was positively correlated with `submissive? coping style.The results of the 2 (high vs. low humor style) X 2 (gender) MANOVAs employed to the CSI subscores of the students who had high and low scores on the concerning humor style showed significant main effects for humor styles and gender, however, no significant interaction between style of humor and gender was found. The results indicated that students with a high affiliative humor style seemed to prefer more `self-confident? style and `seeking of social support? and less `helpless? style than those with a low affiliative humor style. Similarly students with a high self-enhancing humor style seemed to prefer more `optimistic? and `self-confident? styles and less `helpless? and `submissive? styles than those with a low self-enhancing humor style. Conversely students with a high aggressive humor style seemed to prefer more `submissive? style and less `self-confident? and `optimistic? styles than those with a low aggressive humor style. Finally students with a high self-defeating humor style seemed to prefer more `helpless? and `submissive? styles than those with a low self-defeating humor style.Significant gender differences for humor styles and coping styles were found. Results revealed that males seemed to prefer `self-confident? and `optimistic? coping styles whereas females tend to use `helpless? coping style. Males also tend to prefer self-defeating and aggressive humor styles more than females do.Keywords: Humor, stress, humor styles, coping styles