Elit Teorisi perspektifinden Adnan Menderes ile Turgut Özal'ın karşılaştırılması
The comparision of Adnan Menderes and Turgut Özal from Elite Theory perspective
Yazar: CEVDET COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÖZDEMİR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Demokratik elitizm = Democratic elitism ; Elitist teori = Elite theory ; Elitizm = Elitism ; Menderes, Adnan = Menderes, Adnan ; Siyasal elitizm = Political elitism ; Yönetici elit = Ruling elite ; Özal, Turgut = Özal, Turgut

Özet:
Bu çalışmada Elit Teorisi perspektifinden Adnan Menderes ile Turgut Özal'ın karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Menderes ve Özal ile ilgili basılı kaynaklar, internet siteleri, elektronik yayınlar, gazeteler gibi araçlar yoluyla yapılan literatür taraması sonucunda elde edilen veriler, tarihsel ve betimsel araştırma, içerik analizi, lider analizi gibi yöntemlerden yararlanılarak irdelenmiş; bu iki liderin "elit" kapsamında değerlendirilebilecek yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu iki liderin özellikle siyasi ve ekonomik anlamda elitizm ile ilişkisine odaklanan bu çalışma, Menderes'in varlıklı bir ailenin çocuğu olarak doğumundan itibaren serveti bakımından elit bir konumda olmakla birlikte daha sonra kendi çabasıyla siyasi elit konumuna eriştiği; ancak Pareto'nun "Elit Dolaşımı Teorisi" uyarınca doğru zamanda değişimi kabul etmemesi sonucunda bu konumdan zor yoluyla ayrılmak zorunda kaldığı tespit edilmiştir. Özal'ın ise uzun yıllar devlet memuru ve bürokrat olarak çalıştıktan sonra, Mills'in "İktidar Eliti Teorisi" gereğince iktidar üçgeninin diğer kanatlarının temsilcileriyle ilişkilerini canlı tutması sayesinde yönetici elit konumuna geldiği sonucuna varılmıştır. Çalışmada, ayrıca, her iki liderin de Farabî'nin yönetici elit için sahip olunmasını elzem gördüğü erdeme sahip olmadıkları ve yönetici elit konumunda bulunduğu dönemlerde Michels'in her siyasi organizasyon için öngördüğü yozlaşmadan kaçınamadıkları sonucuna ulaşmıştır. Her iki liderin de kimi zaman Pareto'nun "aslan" diye tanımladığı duruma uygun davranırken, kimi zaman da ve Pareto'nun "tilki" dediği durumuna uygun davranışlar gösterdikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
This study, aims to compare Adnan Menderes and Turgut Özal from Elite Theory perspective. For this purpose, the data obtained from the research conducted by scanning tools such as printed sources, websites, electronic publications, newspapers about Menderes and Özal has been analyzed by historical, descriptive, contentive and leaders analysis methods and the aspects of these two leaders that could be considered as elite has been tried to be determined. Focused on relationship between these two leaders and elitism in political and economic terms, this study has concluded that, as a wealthy family's child, Menderes has been in an elite position in terms of wealth since his birth, but later has reached the political elite position with his own efforts. However, in accordance with Pareto's "elite circulation" theory, he had to leave this position by force as a result of not accepting change at the right time. On the other hand, Özal, after working as a civil servant and bureaucrat for many years, has reached to ruling elite position thanks to keeping his good relations with the representatives of the other wings of the triangle of power according to Mills' "ruling elite" theory. This study also has concluded that, both of these two leaders did not have the virtue which Farabî has deemed as an essential trait for the ruling elite and both of them could not avoid the corruption that Michels has envisioned for every political organization to inevitably reach. Furthermore, it has been determined in this study that, both of these leaders have sometimes appropriately behaved to the situation that Pareto has defined as "lion" while behaving as "fox" according to Pareto's definement some other times.