Türkiye şeker sanayinin etkinlik ve verimlilik analizi
Efficiency and productivity analysis of sugar industry in Turkey
Yazar: HÜSEYİN DAŞTAN
Danışman: PROF. DR. MUAMMER YAYLALI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Etkinlik = Efficiency ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Verimlilik = Productivity ; Şeker = Sugar ; Şeker endüstrisi = Sugar industry

Özet:
Pancardan şeker üreten ülkeler arasında önemli bir yere sahip olan Türk şeker sektörünün daha iyi bir konuma gelmesi rekabet avantajı sağlamasıyla mümkün olabilecektir. Rekabet avantajı elde etmek, performansın bileşenleri olan verimlilik ile etkinliği ölçmek ve denetlemekle sağlanabilir. Bu çalışmanın temel amacı, 1990-2010 dönemi için Türkiye şeker sanayinde faaliyet gösteren fabrikaların etkinlik ve verimliliklerini ölçmek ve 2011-2013 dönemi için öngörüde bulunmaktır. Ayrıca, 1990-2013 dönemi için gerçekleşen ve öngörülen değerler üzerinden firmaların etkinlik ve verimlilik durumlarının tespiti ve etkin olmayan firmaların etkin konuma gelebilmeleri için girdi ve çıktılarında yapmaları gereken düzenlemeleri ortaya koymaktır.Bu amaçları gerçekleştirmek üzere 1990-2010 dönemine ait panel verilerin kullanıldığı çalışmada Veri Zarflama Analizi ve Malmquist Toplam Faktör Verimliliği İndeksi yöntemleri her bir dönem için ayrı ayrı uygulanmış, teknik etkinlikteki değişme, teknolojik değişme ve toplam faktör verimliliğindeki değişme indeksleri hesaplanmıştır. Ayrıca, Stokastik Sınır Yaklaşımı yardımıyla stokastik sınır üretim fonksiyonu tahmininde bulunulmuş ve Yapay Sinir Ağları kullanılarak 2011-2013 dönemleri için girdi ve çıktılara yönelik öngörüler elde edilmiştir.Sonuç olarak, 1990?2010 yılları arasında Türkiye şeker sanayinin toplam faktör verimliliğindeki değişmenin yanısıra, CCR ve BCC modellerine dayalı olarak teknik etkinlik ve ölçek etkinliği değerleri tespit edilmiştir. İç Anadolu Bölgesinde üretim faaliyetinde bulunmanın, fabrikanın özel sektör mülkiyetinde olmasının ve günlük işledikleri pancar miktarının etkinliği arttırdığı görülmüştür. Ayrıca, 2011-2013 girdi ve çıktı değerleri öngörülerek yapılan tahminler sonucunda fabrikaların arttırmaları gereken çıktı ve azaltmaları gereken girdi miktarları tespit edilmiştir.

Abstract:
Turkish sugar sector has an important place among the sugar beet-producing countries will be possible to come to a better location by providing a competitive advantage. To achieve competitive advantage, efficiency and productivity of performance measurement and controlling can be achieved with the components.The main objective of this study is to measure the productivity and efficiency of factories operating in the Turkish Sugar Industryfor the 1990-2010 periodand is to predict for the period 2011-2013.Besides, the actual and predicted values of efficiency and productivity status determination of the firms over the period for 1990-2013 and inefficient firms to come up with effective position in the input and the outcomes they need is to present arrangements.To achieve these goals, panel data used in the study for the period of 1990-2010, Data Envelopment Analysis and Malmquist Total Factor Productivity Index method applied separately for each period, technical change in activity, technological change and the change in total factor productivity indexes were calculated.Moreover, stochastic frontier production function was estimated by the help of estimation of stochastic frontier approach and using Artificial Neural Networks, inputs and outputs for the 2011-2013 period have been obtained for the predictions.As a result, between 1990-2010, the total factor productivity change in Turkish Sugar Industry, according to the CCR and BCC models, scale efficiency and technical efficiency values were determined.To engage in production in Central Anatolia, committed to being owned by the private sector and the daily amount of sugar beet factory activity was seen to increase.In addition, as a result of the estimates reflecting the assumption of the input and output values for 2011-2013, factories to increase their output and to reduce the amounts of input were determined.?