İsviçreli Seyyah Johann Ludwig Burckhardt'ın (Şeyh İbrahim) bedevî ve vehhabîlere dair gözlemleri (1809-1817)
Swiss traveller Johann ludwig Burckhardt's (Shaykh İbrahim) observations on the bedouins and wahabys (1809-1817)
Yazar: BÜŞRA PENÇECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN SARIKAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
XIX.yy. boyunca Orta Doğu'ya giden Avrupalı seyyahlar çoğunlukla hac, 
diplomatik ya da ticari nedenlerle seyahat ederek bu bölge hakkında siyasi, sosyal, 
kültürel, coğrafi vb. açıdan çeşitli gözlem ve yorumlarda bulunmuşlardır. İngiltere'den 
Afrika'nın İç Kısımlarının Keşfini Teşvik Etme Derneği (Association for Promoting 
the Discovery of the Interior Parts of Africa) veya diğer adıyla Afrika Birliği Komitesi 
aracılığıyla Afrika'nın Timbuktu şehrindeki zenginlikleri keşfe gönderilen İsviçreli
seyyah Johann Ludwig Burckhardt, Timbuktu'ya gidecek kervanı bekleyene kadar 
Hicaz coğrafyasında seyahatlerde bulunmuş ve bu seyahatlerini kayıt altına almıştır.
Seyahatnamelerini Nubya, Suriye, Arabistan ve Mısır coğrafyalarında yaşayan
halkların yaşamını gözlemleyerek oluşturan Ludwig, aynı zamanda 1809-1817 
tarihleri aralığında bu bölgelerde yaşayan bedevîlerin ve vehhabîlerin yaşamlarına da 
detaylı bir şekilde değinmiştir. 
Johann Ludwig Burckhardt'ın Notes on the Bedouins and Wahabys (Bedevîler 
ve Vehhabîler Üzerine Notlar), eserini incelediğimiz bu çalışmanın ilk bölümü, 
okuyucuya eserin müellifinin hayatı, ailesi, eğitimi, şahsiyeti ve Müslümanlığı
meselesi, vefatı ve seyahatleri hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde
müellifin not defterlerinin muhtevası, Arapça el yazmaları, kitaplarını oluşturan 
seyahat notları, beş eserin baskısı ve muhtevası, dil ve üslup özellikleri ve her bir eserin 
değerlendirmesi yapılmıştır. Son bölümde ise Ludwig'in bedevîler ve vehhabîler 
hakkındaki açıklamalarından yola çıkılarak onların 19. yüzyılın başlarındaki sosyal, 
coğrafi, kültürel, dini, siyasi, adli, askeri yapılanmaları ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: İsviçreli Seyyah, Johann Ludwig Burckhardt, Hicaz,
Bedevîler, Vehhabîler.

Abstract:
European travelers who travel to the Middle East in the 19th century, their 
purpose were mostly for pilgrimage, diplomatic or commercial reasons and during that 
journeys they have made various observations and comments as regard the that
region's political, social, cultural, geographical perspectives. The Swiss traveler 
Johann Ludwig Burckhardt, who was sent from England to explore the richness of 
Timbuktu in Africa through the Association for Promoting the Discovery of the 
Interior Parts of Africa, traveled in the Hejaz geography until he was waiting for the 
caravan to go to Timbuktu and recorded these travels. Ludwig, who created his 
travelogues by observing the life of the peoples living in Nubia, Syria, Arabia and 
Egypt, also mentioned in detail the lives of the Bedouins and Wahabys living in these 
regions between 1809-1817. 
In the first part of this study, in which we examined Johann Ludwig 
Burckhardt's Notes on the Bedouins and Wahabys, the reader was tried to be informed 
about the life, family, education, personality and Islam of the author, his death and 
travels. In the second part, the content of the author's notebooks, Arabic manuscripts, 
travel notes that make up his books, the printing and content of five works, language 
and style, literatur features and the evaluation of each work are made. In the last 
chapter, based on Ludwig's statements about Bedouins and Wahabys, their social, 
geographical, cultural, religious, political, judicial and military structures at the 
beginning of the 19th century are discussed.
Keywords: Swiss Traveler, Johann Ludwig Burckhardt, Hejaz, Bedouins, 
Wahabys.