Ankara ili Ayaş ilçesinde domates yetiştiriciliğine yer veren tarım işletmelerinin etkinlik analizi
Analysis of the efficiency in production of tomatoes among agricultural establishments in Ayaş district in Ankara province
Yazar: PATSON SHIKAABA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ARİF ŞAHİNLİ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ankara = Ankara ; Ankara-Ayaş = Ankara-Ayaş ; Etkinlik = Efficiency ; Stokastik sınır analizi = Stochastic frontier analysis ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Ayaş ilçesinde domates üreticilerinin teknik etkinliği, veri zarflama analizi ve stokastik sınır analizi yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Tabakalı rastgele örnekleme tekniği kullanılarak 77 domates üreticisi seçilmiştir. Veriler, yüzyüze anket yöntemiyle işletmelerden toplanmıştır.
Üreticilerin karşılaştığı domates üretim sorunları hastalık %22,4, düşük işgücü %20,0, girdi maliyeti %17,7 ve sulama suyuna erişim %16,9 olduğu saptanmıştır.
Domates üreticilerinin karşılaştığı pazarlama sorunlarını birinci sırada domateslerin satış noktasına taşıma maliyeti %39,9 ve ikinci sırada domateslerin düşük satış fiyatı %38,6 ortaya koyumulmuştur.
Stokastik sınır analizinde teknik etkinliği %55,55 iken, veri zarflama analizinde %86,43 olarak bulunmuştur. Stokastik sınır analizi, çıktıdaki yönetsel ve şanstan gelen değişiklikleri ayırır, bu nedenle veri zarflama analizi yaklaşımına kıyasla daha düşük etkinlik puanı elde edilmiştir.
Stokastik sınır analizinin sonuçlarına göre; işgücü, arazi, fide, hayvan gübresi, kimyasal gübresi, pestisitler, sulama ve traktör harcamalarını içeren tüm üretim faktörlerinin, üretimi etkilemede istatistiksel olarak önemli olduğu bulunmuştur. Ayrıca, çiftçinin örgün eğitimi, tarımsal kredi kullanımı ve tarımsal örgütlerine üyelik teknik etkinlik değişiklikleri etkilemekte istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
Technical efficiency of tomato producers in Ayaş district was evaluated using data envelopment analysis and stochastic production frontier methods. Using stratified random sampling method 77 tomato producers were selected and structured questionnaire was used to collect data from the selected farmers.
The main tomato production problems faced by tomato producers are diseases represnting 22.4%, low labour force 20.0%, cost of inputs 17.7% and access to irrigation water %1.9. The main marketing problems faced by farmers are trasportation cost of tomatoes to sales point %39.9 and low selling of tomoteos 38.6%. 
Technical efficiency was found to be 55.55% under stochastic production frontier while under data envelopment analysis was found to be 86.43%. Stochastic frontier analysis separatescauses of  changes in output into managerial and chance hence lower efficiency score compared to data envelopment analysis approach which does not.
The results of stochastic production frontier indicates that all factors of production that include labour, land, seedling, animal manure, chemical fertilier, pestcides, irrigation and tractor expenditure where all found to be  statistically significant in influencing production on the other hand formal education of the farmer, use of agricultural credit and membership to agricultural organisation were found to be statistically significant in influencing technical efficiency scores.