Kuzey Irak'ta yetişen iki tıbbi bitkinin (Johrenıa aromatıca & Anchusa azurea var. kurdıca) farklı kısımlarının antioksidan ve enzim inhibisyon özellikleri
Antioxidant, enzyme inhibition properties and phenolic compounds of different extracts of two medicinal plants (Johrenia aromatica & Anchusa azurea var. kurdica) growing in Northern Iraq
Yazar: AKO HAMASAEED ABDULQADIR
Danışman: PROF. DR. YAVUZ SELİM ÇAKMAK
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji ve Moleküler Biyoloji  Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Geleneksel farmakoloji = Ethnopharmacology

Özet:
Johrenia aromatika ve Anchusa azurea var. kurdica, diyabet, idrar söktürücü, yara iyileştirici ve astım tedavisinde kullanıldığı için geleneksel tıpta da kullanılan ünlü bitkilerdir. Bu tez, Johrenia aromatica ve Anchusa azurea var. kurdica' nin farklı kısımlarının (metanol, etil asetat ve su) antioksidan kapasitesini araştırdı. A. azurea var. kurdica yaprak ekstraktlarının TPC' sinin 53.58 mg REs/g ekstrakt, çiçek ekstraktlarının TFC' sinin ise 42.28 mg REs/g ekstrakt olduğu belirlendi. Ayrıca A. azurea var. kurdica çiçeği ekstraktlarının serbest radikal aktivitesinin DPPH (81.56 mg TEs/g ekstrakt) ve ABTS (130.59 mg TEs/g ekstrakt) olduğu tespit edildi. A. azurea var. kurdica' nın çiçeği ekstraktlarının güç aktivitesinin azaltılmas CUPRAC ve FRAP'ta sırasıyla 102.49 mg TEs/g ekstrakt ve 96.62 mg TEs/g ekstrakt olduğu belirlendi. Ayrıca A. azurea var. kurdica çiçeği PBD'de 48.01 mg TEs/g ekstrakttır, MCA'da ise 34.05 mg TEs/g ekstrakt bırakır. Tüm antioksidan testlerinde A. azurea var. kurdica, Johrenia aromatica' ya kıyasla daha yüksek bir oran gösterdi. Johrenia aromatica'nın ACHE ve BuCHE inhibisyonu sürgün ekstraktlarında 3.65 (mg GALAE/g ekstrakt), kök ekstraktlarında ise 5.47 (mg GALAE/g ekstrakt) olarak gösterilmiştir. A. azurea var. kurdica ' nin kök ekstraktlarının tirozinaz inhibisyonu 40.82 (mg CAE/g ekstrakt), kök ve çiçek ekstraktlarının a-glukosidaz inhibisyonun sırasıyla 838.93 (mg ACAE/g ekstrakt) ve 369.08 (mg ACAE/g ekstrakt) olduğu görülmüştür. Fenolik bileşikler, A. azurea var. kurdica çiçek ekstraktlarında en yüksek Rosmarinik asit seviyelerine sahipti (432.821 ppm) ve Johrenia aromatika sürgün ekstraktlarının klorojenik asidi 109.475 ppm olarak belirlenmiş olup, bu oranlar diğer fenolik bileşiklerle karşılaştırıldığında en yüksek oranlardır. Genel olarak bu tezin sonuçları A. azurea var. kurdica ve Johrenia aromatika doğal gıda kaynağı olarak ve farmasötik alanlarda kullanılabilir.

Abstract:
Johrenia aromatica and Anchusa azurea var. kurdica are famous plants that is used in traditional medicine as they are used for diabetes, diuretics, wound healing and asthma. This thesis investigated the antioxidant capacity of the different parts of Johrenia aromatica and Anchusa azurea var. kurdica extracts (methanol, ethyl acetate, and water). TPC of A. azurea var. kurdica leaves extracts was found 53.58 mg REs/g extract and TFC of flower extracts was 42.28 mg REs/g extract. In addition, free radical scavenging activity of A. azurea var. kurdica flower extracts were detected as DPPH (81.56 mg TEs/g extract) and ABTS (130.59 mg TEs/g extract). Reducing power activity of A. azurea var. kurdica flower extracts were determined as 102.49 mg TEs/g extract and 96.62 mg TEs/g extract in CUPRAC and FRAP, respectively. Additionally, total antioxidant capacity of A. azurea var. kurdica flower is 48.01 mg TEs/g extract in PBD, leaves 34.05 mg TEs/g extract in MCA. In the all-antioxidant tests A. azurea var. kurdica showed a higher ratio compared to the Johrenia aromatica. ACHE and BuCHE Inhibition of Johrenia aromatica were shown as 3.65 (mg GALAE/g extract) in shoot extracts and 5.47 (mg GALAE/g extract) in root extracts. Tyrosinase inhibition of A. azurea var. kurdica root extracts was 40.82 (mg CAE/g extract), α-glucosidase inhibition of root and flower extracts were 838.93 (mg ACAE/g extract) and 369.08 (mg ACAE/g extract), respectively. Phenolic compounds had the highest levels of Rosmarinic acid in A. azurea var. kurdica flower extracts (432.821 ppm) and the chlorogenic acid of Johrenia aromatica shoot extracts was determined as 109.475 ppm, these rates are the highest compared to other phenolic compounds. Overall, the results of this thesis indicated that A. azurea var. kurdica and Johrenia aromatica can be used as natural sources of food and pharmaceutical areas.