Gelincik balığı (Gaidropsarus mediterraneus (L,1758))'nda ideal yaş tayini yönteminin belirlenmesi ve farklı  habitatlarda  büyüme parametrelerinin karşılaştırılması
Determination of the most reliable ageing method in shore rockling (Gaidropsarus mediterraneus L, 1758) and comparison of growth parameters from different localities
Yazar: RÜVEYDE OSMA ARMUTCU
Danışman: PROF. DR. AYSUN GÜMÜŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Demersal balıkları = Demersal fishes

Özet:
Bu çalışmada, Karadeniz'de yaşayan gelincik balığının (Gaidropsarus mediterraneus L, 1758) yaş tayininde kullanılacak en güvenilir kemiksi yapısının belirlenmesi, büyüme parametrelerinin tespiti ve farklı habitatlarda büyüme parametrelerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Kızılırmak-Yeşilırmak ve Melet ırmağı şelf sahalarını içine alan örnekleme alanında, Temmuz 2010 ile Eylül 2011 tarihleri arasında, ticari trol balıkçı tekneleri ve deneysel dip trolü saha sörveyi operasyonlarından 139'u dişi, 87'si erkek, 58 eşeyi belirlenemeyen olmak üzere toplamda 284 örnek temin edilmiştir. Otolit ve omurdan elde edilen yaş verisi ile sert yapıların yaş tespitine uygunluğu; ortalama yaş, yüzde uyum, ortalama yüzde hata ve değişim katsayısı gibi kriterlerle sınanmıştır. Omur, ortalama yüzde hata değerinin yüksek hesaplanması sebebiyle yaş tayini için yeterince güvenilir bulunmamış ve sonraki değerlendirmelerden çıkarılmıştır. Örneklerin toplam boyu ve ağırlığı ile otolit boyutları arasındaki ilişkiler eşey ve örneklem alanı bakımından incelenmiştir. Örneklemde elde edilen en küçük balığın boyu 4.5 cm; ağırlığı 0.25 gr, en büyük balığın boyu 25 cm; ağırlığı 109.7 gr olarak kaydedilmiştir. Erkek bireylerde I-V yaş grubundaki bireylere, dişilerde I-VI yaş grubundaki bireylere rastlanmıştır ve bu bağlamda örneklem için maksimum yaş VI'dır. Boy-ağırlık ilişkisi parametreleri erkek bireylerde; a= 0.004, b= 3.129; dişi bireylerde a= 0.003, b= 3.298 ve tüm örneklemde a= 0.003, b= 3.257 olarak belirlenmiştir. Yaş-boy değerleri kullanılarak hesaplanan von Bertalanffy büyüme parametreleri; L∞= 40.77 cm, K= 0.123 yıl-1 ve to= -1.21 yıl olarak bulunmuştur. Büyüme parametreleri kullanılarak hesaplanan phi-prime katsayısı ise ɸ =2.31 olarak tespit edilmiştir. İki alanın büyüme parametreleri likelihood ratio testi ile karşılaştırılmış ve aradaki fark istatistiki olarak anlamlı (2=8.15, P=0.043)  bulunmuştur. Örneklemin tamamı için ölüm oranları; Z=1.108 yıl-1,  M=0.261 yıl-1 ve F= 0.847 yıl-1 olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the most reliable bony structure to be used in age determination of the shore rockling (Gaidropsarus mediterraneus L, 1758) caught in the south-middle Black Sea coastal waters, to determine the growth parameters and to compare the growth parameters in two different localities. A total of 284 samples (87 male, 139 female and 57 unidentified sex) were obtained from the operations of commercial fishery bottom trawls and experimental including Kızılırmak-Yeşilırmak and Melet river shelf areas, between July 2010 and September 2011. The reliability of hard structures for age determination was tested by the criteria of the mean age, precision, average percent error and the coefficient of variation by age data derived from otolith and vertebra. Due to high average percent error value, the vertebra was found to be unreliable for age determination and was omitted from subsequent evaluations. The relationships between the total length and weight of the samples and the otolith size were examined for sex and sampling area. The minimum length in the sample was 4,5 cm and the weight was 0,25 gr where the maximum length 25 cm and the weight was 109,7 gr. The age range was I-V for male individuals and I-VI for females implying that the maximum age was VI years.  The estimated parameters of length-weight relationship was as a = 0.004, b = 3.129 for male individuals, as a = 0.003, b = 3.298 for females and as; a = 0.003, b = 3.257 for the pooled data. The Von Bertalanffy growth parameters calculated by using the length-at-age values were as L∞ = 40.77 cm, K = 0.123 years-1 and t0 = -1.21 years for  the pooled data. The phi-prime coefficient was estimated as 2,31. The growth parameters of two locatilities were compared with the likelihood ratio test and the difference was found to be statistically significant (2 = 8.15, P = 0.043). The mortality rates estimated for the whole sample of Gaidropsarus mediterraneus were as Z = 1.108 years-1, M = 0.261 years-1 and F = 0.847 years-1.