Uyarlanmış fiziksel aktivitelere katılan otizm spektrum bozukluğu olan bir bireyin davranış problemlerindeki değişimlerin incelenmesi
Investigation of changes in the behavior problems of an individual with autism spectrum disorder participating in adapted physical activities
Yazar: BEKİR ERHAN ORHAN
Danışman: PROF. DR. EKREM LEVENT İLHAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Bu araştırmanın amacı, uyarlanmış fiziksel aktivite (UFA) programına katılan otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bir bireyin davranış problemlerindeki değişimlerin incelenmesidir. Bu genel amaç doğrultusunda, araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan "durum (vaka) çalışması" yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya, resmi olarak otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı almış 3 yaşında 1 birey (katılımcı) katılmıştır. Araştırmada, katılımcı ile birlikte 3'ü değerlendirme oturumu 39'u UFA oturumu olmak üzere toplamda 42 eğitim oturumu yürütülmüştür. Oturumlarda literatür taraması ve uzman-ebeveyn görüşlerine göre şekillendirilen 78 farklı UFA gerçekleştirilmiştir. UFA programında, uzman görüşleri doğrultusunda OSB olan bireyin davranış problemlerine etki edebilecek ve OSB olan bireyin ilgisini çekebilecek aktivitelere ağırlık verilmiştir. Araştırma süresince gerçekleştirilen tüm oturumlar video kamera ile kayıt altına alınmıştır. Araştırma verileri farklı veri toplama araçları (gözlem formu, saha notları ve yansıtmacı günlük) ile elde edilmiştir. Gözlem formu aracılığıyla elde edilen nicel verilerin analizinde grafiksel analiz yöntemi; saha notları ve yansıtmacı günlük aracılığıyla elde edilen nitel verilerin analizinde ise içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucu elde edilen bulgular nicel ve nitel başlıkları altında incelenmiştir. Nicel bulgular ise kendi içinde; dışsallaştırılmış davranış problemleri, içselleştirilmiş davranış problemleri ve genel davranış problemleri olarak 3 başlık altında ele alınmıştır. Katılımcının dışsallaştırılmış davranış problemlerine ilişkin nicel bulgular analiz edildiğinde, katılımcının ön değerlendirme bölümünde 22 puan, son değerlendirme bölümünde ise 6 puan aldığı görülmektedir. Katılımcının içselleştirilmiş davranış problemlerine ilişkin bulgular incelendiğinde, katılımcının ön değerlendirme bölümünde 12 puan, son değerlendirme bölümünde ise 4 puan elde ettiği saptanmıştır. Katılımcının genel davranış promlemlerine ilişkin bulgular değerlendirildiğinde, katılımcının ön değerlendirme bölümünde 34 puan, son değerlendirme bölümünde ise 10 puan aldığı belirlenmiştir. Katılımcının dışsallaştırılmış davranış problemleri, içselleştirilmiş davranış problemleri ve genel davranış problemlerine ilişkin nitel bulgular analiz edildiğinde, katılımcının program başlangıcında aktivitelere karşı ilgisiz olduğu, mutsuz göründüğü, yalnız kalmayı tercih ettiği, sürekli sinirlendiği, öfke nöbetleri geçiridği ve ağlama-bağırma davranışları sergilediği gözlemlenmiştir. UFA programının ilerleyen aşamalarında katılımcının aktivitelere olan ilgisinin arttığı, daha mutlu görünmeye başladığı, daha az sinirlilik hali gözlendiği, öfke nöbetlerinin ve ağlama-bağırma davranışlarının azalma gösterdiği saptanmıştır. Sonuç olarak, UFA programının OSB olan bireyin davranış problemleri üzerinde olumlu yönde bir etki oluşturduğu izlenimi edinilmiştir. Bu sonucun ileriki araştırmalarda daha geniş kapsamlı araştırma gruplarıyla desteklenmesinin, alanda çalışan öğretmenler, antrenörler ve uzmanlar tarafından UFA programının yaygın kullanımı açısından önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate changes in the behavioral problems of an individual with autism spectrum disorder (ASD) who participates in the adapted physical activity (UFA) program. For this general purpose, one of the qualitative research methods of "case study" method was used in the research. 1  3-year-old (participant) who was officially diagnosed with autism spectrum disorder (OSB) participated in the study. In the study, a total of 42 training sessions were conducted with the participant, including 3 evaluation sessions and 39 UFA sessions. The sessions conducted 78 different UFA scanning and shaping according to expert-parentviews. In the UFA program,in line with expertopinions, the emphasis has been placed on activitythat can affect the behavioral problems of the individual who is OSB  and which may be of interest to the individualwho is OSB.  All sessions performed during the research were recorded by video camera. The research data was obtained by different data collection tools (observation form, field notes and reflective journal). Graphical analysis method in the analysis of quantitative data obtained through the observation form; content analysis and descriptive analysis methods were used in the analysis of qualitative data obtained through field notes and reflective journal. The findings obtained as a result of the research were examined under quantitative and qualitative headings. Quantitative findings in itself; behaviors, internalized behavioral problems and  general  behavioral problems are covered under 3 headings. When quantitative findings related to externalized behavior problems are analyzed, it is seen that the participant received 22 points in the preliminary evaluation section and 6 points in the final evaluation section. When quantitative findings related to externalized behavior problems are analyzed, it is seen that the participant received 22 points in the preliminary evaluation section and 6 points in the final evaluation section. When the findings of the participant's internalized behavior problems were examined, it was determined that the participant had obtained 12 points in the preliminary evaluation section and 4 points in the final evaluation section.   When the findings of the participant's   general behavioral procedures were evaluated, it was determined that the participant received 34 points in the preliminary evaluation section and 10 points in the final evaluation section.   When the qualitative findings regarding the participant'sbehavior  problems,internalized behavioral problems  and  general behavioral problemsare analyzed, kthe progressive isindifferent to activities at the beginning of theprogram, appears  unhappy,  prefers to be alone,is constantly angry, anger he was observed to have seizures and exhibited crying andyelling  behaviors. Later in the UFA program, it was observed that the participant's interest in activities increased, he started to look happier, less irritability was observed, tantrums and cry-yelling behaviors decreased.  Consequently,the UFA program has been shown tohave a positive effect on the behavior problem of the individual with the OSB. It is thought that supporting this result with wider research groups in future research will contribute significantly to the widespread use of the UFA program by teachers, coaches and experts working in the field.