Sermaye azaltımı kavramı, etkileri, vergisel boyutu ve bir uygulama örneği
Capital reduction concept, effects, tax size and an application example
Yazar: ÖZGÜR ILGIN
Danışman: PROF. DR. GÜLÜMSER ÜNKAYA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sermaye = Capital ; Sermaye artırımı = Capital increase ; Sermaye azaltma = Capital decrease ; Sermaye yapısı = Capital structure ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Vergi planlaması = Tax planning ; Vergilendirme = Taxation ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Sermaye kavramı farklı disiplinlerin geçmişten günümüze gelişen çeşitli tanımlarıyla çok boyutlu bir kavram haline gelmiştir. İktisadi hayatın mali alana yansıması nedeniyle de sermaye kavramı pek çok yasal düzenlemelere de tabi tutulmuştur. Ticari hayatı düzenleyen TTK'da ve BK'da yer alan şahıs şirketlerinin şahsi sorumluluğuna karşın ticaret şirketlerinin sermayeleri oranında sorumluluğu bulunması, sermayenin korunması ilkesi kapsamında yasal düzenlemeleri beraberinde getirmiştir. Şirketlerin sermaye azaltımı kararları bazı durumlarda yasal zorunluluk haline gelirken, mali tabloların iyileştirilmesi, vergi planlaması, atıl kalan sermaye, bölünme gibi sermaye yapısı kararlarını etkileyen faktörlerle alınabilmektedir. Bu çalışmamızda sermaye kavramına açıklık getirilerek, teknik anlamda sermaye yapısının oluşumu ve değişimi incelenmiştir. Sermaye azaltımlarının çok taraflı etkileri ve vergisel sonuçları bulunmaktadır. Sermayenin korunması ilkesi çerçevesinde şirketlerin sermaye artırımları ve azaltımları bir bütün olarak sermayenin bileşenleri bakımından birbirleriyle ilişkilidir. Bu ilişki şirket sermayesinin azaltımındaki farklı vergisel sonuçlarla karşılaşılması durumu nedeniyle vergi planlamasında dikkate alınmalıdır. Sermaye artırımları sonucu ilave edilen iç kaynaklarla sermayesi teşekkül eden şirketler için azaltım kararlarında vergisel yükümlülük, azaltımın kaynağı, fon çıkışı gerektirip gerektirmediği ve azaltımın ayni yahut nakdi şekilde yapılmasına göre farklı sonuçlar doğurmaktadır. Sermaye azaltımına ilişkin uygulama örneğimizde açıklandığı üzere; şirketlerin sermaye yapıları ile artırım ve azaltımlardaki tercihlere göre farklı vergisel sonuçlara varılabilmektedir.

Abstract:
The concept of capital has become a multidimensional term which has been growing from past to present with its definitions from various discipline. Because of the reflection of economic process to fiscal space, the concept of capital is also subjected to legal regulations. As it is included in TTK in BK which regulate business life, private companies have personal responsibilities while trading companies have responsibilities in proportion to their capital, which brings about capital maintenance adjustments. While company's decisions of capital reduction becomes legal obligation in some instances, the decisions can be made by  the factors affecting capital structure such as improvement of financial statements, tax planning, idle capital, split-off. In the present study, clarifying the concept of capital, formation and change of capital structure are examined from a technical aspect. Capital reductions have multilateral  effects and  tax results. Within the scope of capital protection principle, capital expenditures and reductions are wholly related with regards to the components of capital. The relation must be taken into consideration in tax planning due to the recognition of different tax implications. Reduction decisions for the companies whose capital consist of internal sources which are added because of capital expenditure lead to different consequences according to tax liability, source of reduction, expenses involving outflow of funds or not, reductions which are made in kind or in cash. As it is clarified in the application example concerning capital reduction, different tax results can be obtained considering the capital structures of companies and the preferences of reduction or expenditure.