Sosyal bilgiler dersinde ortaokul öğrencilerinin tarihsel düşünme becerilerinin müze deneyimi kapsamında incelenmesi
Investigation of secondary school students' historical thinking skills in social studies course in the context of museum experience
Yazar: SONER SARISALTIK
Danışman: PROF. DR. BANU ÇULHA ÖZBAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okulda ve müzede tarihsel düşünme becerileri temelli etkinlikler gerçekleştirirken öğrencilerin nasıl bir öğrenme süreci yaşadıklarını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden tekli durum araştırması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, Türkiye'nin batı illerinden birinde yer alan bir devlet ortaokulunun 7. sınıfında öğrenimine devam etmekte olan 17 öğrenci (9 kız, 8 erkek) ve onların sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma, sosyal bilgiler dersi 7. sınıf Üretim, Dağıtım ve Tüketim öğrenme alanı kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Üretim, Dağıtım ve Tüketim öğrenme alanına yönelik hem okulda hem de müzede öğrencilerin katılacakları tarihsel düşünme becerileri odaklı etkinlikler geliştirilmiştir. Araştırmacı yapılan etkinlikleri gözlemleyerek, öğrencilerin tarihsel düşünme becerilerine yönelik öğrenme durumunu okulda ve müzede öğrenme durumuna göre betimleme yoluna gitmiştir. Araştırmada veri çeşitlemesi yoluna gidilerek farklı veri toplama araçlarından yararlanılmıştır. Araştırma verileri, yarı yapılandırılmış görüşmeler, öğretmen ve öğrenci günlükleri, öğrenci çalışma yaprakları ve etkinlikler sırasında çekilen video kayıtları ile elde edilmiştir.  Araştırmada elde edilen veriler, betimsel ve içerik analizi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizi sırasında Maxqda 2020 analiz programından yararlanılmıştır. Araştırmada, öğrenciler ve öğretim süreci hem okulda hem de müzede ayrı ayrı değerlendirilerek, öğrencilerin tarihsel düşünme süreçleri betimlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin okulda daha çok öğretmen merkezli, teknoloji destekli, soru cevap ve düz anlatım tekniklerinin kullanıldığı yollarla sosyal bilgiler dersini işledikleri anlaşılmıştır. Tarihsel düşünme becerileri merkezli hazırlanan etkinlikler sırasında, öğrencilerin okulda çalışma yapraklarını cevaplarken, yazma etkinliklerinde zorlandıkları tespit edilmiştir. Bununla birlikte araştırma, öğrenci merkezli ve müzede gerçekleştirilen okul dışı eğitim ve etkinliklerin, öğrencinin bilgiye kendisinin ulaşmasına ve onu yapılandırmasına fırsat verdiği sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bunun yanında öğrencilerin en fazla, tarihsel düşünme becerilerinin kronoloji becerisi boyutunda, zamanı algılamada zorlandıkları görülmüştür. Öğrencilerin tarihsel empati becerisine yönelik yapılan etkinliklerde, tarihsel dönemi anlayabildikleri fakat perspektif almada zorlandıkları görülmüştür. Öğrencilerin empati kurarken, günümüz bakış açısıyla olayları değerlendirmeleri en sık karşılaşılan sorun olarak belirlenmiştir. Araştırmada öğrencilerin bir gün içinde birden fazla müzede etkinliklere katılmalarının, öğrencileri fiziksel olarak yorduğu için, bazı etkinliklerin amacına ulaşamadığı görülmüştür. Ayrıca öğrenciler, müzede etkinlikler sırasında nesnelere dokunarak onları daha yakından incelemek de istemişlerdir. Öğrenciler müzede geçirmiş oldukları deneyim sonrası, müzede eğitime yönelik olumlu görüşler ifade etmişlerdir. Öğrenciler, okul dışında olmaktan memnun olduklarını belirtseler de sürekli etkinlik yapmak yerine arkadaşları ile serbest zaman geçirmek istediklerini de ifade etmişlerdir. Araştırma sonucunda, tarihsel düşünme odaklı müze etkinlikleri geliştirme ve uygulama süreçlerine ilişkin bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is  to reveal what kind of learning process students experience while carrying out activities based on historical thinking skills in school and museum. Single case research design, one of the qualitative research methods, was used in the study. The participants of the study consist of 17 students (9 girls, 8 boys) and their social studies teachers who continue their education in the 7th grade of a public secondary school located in one of the western provinces of Turkey. The research was carried out within the scope of the 7th grade Production, Distribution and Consumption learning area of the social studies course. In the research, activities focused on historical thinking skills were developed for the Production, Distribution and Consumption learning area, in which students will participate both in school and in the museum. By observing the activities, the researcher tried to describe the learning status of the students regarding their historical thinking skills according to the learning status in the school and in the museum. In the research, data diversification was used and different data collection tools were used. Research data were obtained through semi-structured interviews, teacher and student diaries, student worksheets, and video recordings taken during the activities.  The data obtained in the study were analyzed using descriptive and content analysis methods. During the analysis of the data, Maxqda 2020 analysis program was used. In the study, students and the teaching process were evaluated separately both in the school and in the museum, and the historical thinking processes of the students were tried to be described. As a result of the research, it was understood that the students taught the social studies lesson in a teacher-centered, technology-supported, question-and-answer and direct lecture techniques at school. During the activities centered on historical thinking skills, it was determined that the students had difficulty in writing activities while answering the worksheets at school. However, the research revealed that student-centered out-of-school education and activities carried out in the museum gave the student the opportunity to access and structure the information himself. In addition, it was observed that the students had the most difficulty in perceiving time in the chronology skill dimension of their historical thinking skills. In the activities carried out for the historical empathy skills of the students, it was observed that they could understand the historical period but had difficulty in taking perspective. While empathizing, it was determined as the most common problem for students to evaluate events from today's perspective. In the study, it was observed that some activities could not reach their purpose because the participation of students in more than one museum in a day tired the students physically. In addition, the students wanted to examine the objects more closely by touching them during the activities in the museum. After their experience in the museum, the students expressed positive opinions about education in the museum. Although the students stated that they were happy to be out of school, they also stated that they wanted to spend free time with their friends instead of doing activities all the time. As a result of the research, suggestions were made in line with the findings regarding the development and implementation processes of museum activities focused on historical thinking.