Değişen sosyal güvenlik sistemi ve sağlıkta dönüşüm programı üzerine bir değerlendirme: Ardahan örneği
On changing social security system and health transformation program: The case of Ardahan
Yazar: CAN ELİGÜZEL
Danışman: PROF. DR. ESTER RUBEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Ardahan = Ardahan ; Dönüşüm = Transformation ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Refah devlet = Welfare state ; Refah ekonomisi = Welfare economy ; Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems ; Sosyal politika = Social policy

Özet:
2000'lerin başından itibaren Türkiye'nin refah rejiminde ve sağlık hizmeti politikalarında önemli bir değişim başlamıştır. 2003 yılında ilan edilen Sağlıkta Dönüşüm Programı'nın rehberliğinde, sağlık hizmetlerine erişim artmış, hizmetlerde kapsam genişlemiş ve kişilerin istihdamdaki konumuna dayanan statü eşitsizlikler ortadan kaldırılmıştır. Çalışmanın amacı, Dünya Bankası'nın refah yönetişimi politikalarının bir ayağı olarak düşünülebilecek küresel sağlık reformlarının, Türkiye'deki yansıması olan SDP'nin, sağlık sistemine etkisini incelemek ve yaşanan değişimin toplumsal yansımalarını ortaya koymaktır. Çalışma, Ardahan'da gerçekleştirilen niteliksel bir saha araştırmasına dayanmaktadır. Bu saha araştırması kapsamında, farklı gelir gruplarından sağlık hizmeti kullanıcılarıyla, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ve odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir ve elde edilen bulgular sağlık sisteminin değerlendirilmesinde kullanılmıştır.  Çalışmanın konusu, dönüşen refah sistemi ve sağlık politikaları olduğundan, öncelikle sosyal politika, sosyal güvenlik ve refah devleti gibi kavramlar incelenmiş; ardından refah rejimi tipleri ve sağlık sistemlerinin sınıflandırılması üzeride durulmuştur. Ayrıca, küresel gelişmelerin ulusal sosyal politikalara etkisini göz önünde bulundurularak, Keynesyen sosyal refah devleti ve onu takip eden neoliberal dönemde, sağlık hizmet alanının nasıl şekillendiği değerlendirilmiştir. Takip eden bölümde Cumhuriyet tarihi boyunca sağlık hizmet alanında yaşanan gelişmeler ve bu gelişmeleri belirleyen politika tercihleri üzerinde durularak tarihsel bir arka plan kurulduktan sonra; saha çalışmasından elde edilen bulgulara dayalı sağlık sistemi değerlendirmesine geçilmiştir.Yapılan saha çalışması ile, ülkenin ekonomik ve idare merkezlerine uzak bir ilde, sağlık hizmetlerinde dönüşüm sonrasında yaşanan olumlu gelişmeler ve ortaya çıkan yeni eşitsizliklerle ilgili bulgulara ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda, SDP ile statülere dayalı eşitsizliklerin ortadan kalktığı fakat gelire dayalı eşitsizliklerin oluştuğuna dair düşüncelerin doğrulandığı gözlenmiştir. Türkiye'de nitelikli sağlık hizmetine ulaşmanın sahip olunan gelirin bir fonksiyonu haline geldiği görülmüştür.

Abstract:
Since the beginning of 2000s, there have been significant changes in Turkey's welfare regime and policies of health services. Following the Health Transformation Program (SDP) launched in 2003, access to health services increased, the scope of services expanded and inequalities based on people's employment status were eliminated. The purpose of this study is to examine the impact of the SDP, which can be considered as a reflection of global health reforms in Turkey as a pillar of World Bank's welfare governance policies, to the health system and to reveal the social reflections of the transformation. The study is based on the qualitative field research conducted in Ardahan. Within the extent of field research, semi-structered, in-depth interviews and focused group interviews were held with the users of health services belonging to different income groups. Considering the transforming welfare system and the health policies as the main theme of the study, the subjects such as social policy, social security and welfare state are discussed as an introduction. Later, the types of welfare regime and the classification of health systems are explained. Moreover, how the area of health services was shaped during the Keynesian welfare state period followed by the neoliberal era was presented, considering the impact of the global policies on national social programmes.  Afterwards, as an historical background, the developments in the field of health services throughout the Republican history and the policy choices that determine these developments are emphasised. Last but not the least, as an outcome of the field work, it was observed that, after the transformation in health services, positive developments and new inequalities were created in such a province far away from the economic and administrative center of the country. In conclusion, along with the SDP, it was observed that the inequalities based on status were eliminated, yet that new inequalities based on the income were created. In this sense, it was understood that, accession to a decent health service in Turkey become pretty much dependent on the level of income of the citizens.