Açıklanamayan infertilite tanısı almış primer infertil çiftler ile spontan gebeliği olan fertil çiftlerin diyet inflamatuar indeks puanı ile Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği puanının karşılaştırılması
Comparison of the diet inflammatory index score and the mediterranean diet adhesion scale scores of primary infertility couples diagnosed with unexplained infertility and fertility couples with spontaneous pregnancy
Yazar: ÖMER FARUK AK
Danışman: PROF. DR. MURAT SÖNMEZER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, açıklanamayan infertilite tanısı almış primer infertilite grubu çiftler ile spontan gebeliği olan fertil çiftlerin beslenme alışkanlıkları ve besin tüketim durumları saptanarak 'diyet inflamatuar indeksi' ve 'akdeniz diyeti bağlılık ölçeği' puanının hesaplanması ve sonuçların kadın ve erkek üreme sağlığı üzerine etkilerinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif çalışmaya Ocak 2024-Mart 2024 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı Üreme Sağlığı Teşhis Tedavi Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi'ne başvuran açıklanamayan infertilite tanısı alan primer infertil 37 çift ile gebe polikliniğine başvuran ve spontan gebeliği bulunan 37 fertil çift dahil edilmiştir. 
Fertil grup çiftler için dahil edilme kriterleri; 18-38 yaş aralığında olmak, vücut kitle indeksi değerinin 18.5-35.0 kg/m2 arasında olması, kronik bir hastalığının bulunmaması, son 3 ay içinde diyet programında özel bir değişiklik yapmamak, spontan yol ile gebelik elde edilmesi, 7 hafta 0 gün ile 9 hafta 6 gün arası fetal kalp atışı pozitif izlenen gebelik olması olarak belirlenmiştir.
İnfertil grup çiftler için dahil edilme kriterleri; 18-38 yaş aralığında olmak, vücut kitle indeksi değerinin 18.5-35.0 kg/m2 arasında olması, kronik bir hastalığının olmaması, son 3 ay içinde diyet programında özel bir değişiklik yapmamak, açıklanamayan infertilite grubunda olmak ve daha önce bir gebeliğin olmaması olarak belirlenmiştir.
Çalışmaya katılan çiftler ilk olarak kliniğimizde değerlendirmeye alındıktan sonra diyet inflamatuar indeks (DII) hesaplanması, akdeniz diyetine bağlılık ölçeği (MEDAS) değerlendirmeleri ile antropometrik ölçüm kayıtları alınması amacıyla Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'ne yönlendirilmiştir. Çalışmaya katılan çiftler burada uzman diyetisyen eşliğinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme kapsamında çiftlerin besin tüketim kayıtları alınmış, antropometrik ölçümleri yapılmış ve akdeniz diyetine uyum ölçeği  değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya açıklanamayan grup primer infertil 37 çift ile spontan gebeliği olan 37 fertil çift dahil edilmiştir. 
İnfertil kadınların ortalama infertilite süreleri 47,08±23,77 ay, AMH değerleri 2,39±0,84 ng/ml, FSH değerleri 5,67±1,29 IU/ml ve LH değerleri 6,25±2,01 IU/ml olarak hesaplanmıştır.
Fertil kadınların ortalama gravida sayıları 1,67±0,66, parite sayıları 0,59±0,30, gebelik haftaları 7,91±1,01 olarak hesaplanmıştır.
Fertil kadınların yaş ortalaması 27,18±3,71, infertil kadınların yaş ortalaması ise 28,91±3,43 olarak hesaplanmıştır (p=0,068). Fertil ve infertil kadınlar arasındaki çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre yaşın 1 birim artması infertilite riskini yaklaşık 1,18 kat artırmaktadır. (95% GA: 0,850-1,424). (p=0,072).
Fertil kadınlarda sigara kullanımı 6,00±2,58 paket/yıl, infertil kadınlarda sigara kullanımı 7,00±3,08 paket/yıl olarak hesaplanmıştır (p=0,321). 
Fertil kadınların vücut ağırlıkları 64,40±9,81 kg, infertil kadınların vücut ağırlıkları ise 71,08±10,12 kg olarak ölçülmüştür (p=0,009). Fertil kadınların VKİ değerleri 24,55±3,13 kg/m2, infertil kadınların VKİ değerleri ise 27,00±3,31 kg/m2 olarak hesaplanmıştır (p<0,001). 
Fertil kadınların günlük kalori alımları 2080±354 kkal, infertil kadınların günlük kalori alımları 2394 ±585 kkal'dir (p=0,013). Fertil ve infertil kadınlar arasındaki çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre günlük kalori alımında her 1 birimlik artış infertilite riskini 1,002 kat artırmaktadır. (95% GA: 1,000-1,003). (p=0,041)
 Fertil ve infertil kadınların günlük yağ tüketimi, protein tüketimi ve karbonhidrat tüketimi 83,32±19,95 gram ve122,62±38,70 gram (p<0,001), 102,92±17,63 gram ve 83,96±23,23 gram (p<0,001), 221±61,87 gram ve 233±56,19 gram (p=0,259) olarak hesaplanmıştır. 
Fertil kadınların DII puanı -3,84±0,32, infertil kadınların DII puanı -2,75±0,65 olarak hesaplanmıştır (p<0,001). 
Fertil kadınların MEDAS puanı 8,56±1,19, infertil kadınların MEDAS puanı 6,45±1,38 olarak hesaplanmıştır (p<0,001). Fertil ve infertil kadınlar arasındaki çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre MEDAS puanının 1 birim artması infertilite riskini yaklaşık 4,01 kat azaltmaktadır. (95% GA: 0,128-0,480). (p<0,001)
Fertil erkeklerin yaş ortalaması 29,59±3,86, infertil erkeklerin yaş ortalaması 30,89±3,18 olarak hesaplanmıştır (p=0,120). Fertil ve infertil erkekler arasındaki çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre yaşın 1 birim artması infertilite riskini yaklaşık 1,25 kat artırmaktadır. (95% GA: 1,017-1,544). (p=0,035).
Fertil erkeklerin sigara kullanımları 10,85±4,19 paket/yıl, infertil erkeklerin sigara kullanımları 10,18±4,14 paket/yıl olarak hesaplanmıştır (p=0,825). 
Fertil ve infertil erkeklerin vücut ağırlıkları 82,18±10,79 kg ve 82,91±9,49 kg olarak ölçülmüştür (p=0,502), VKİ değerleri ise 26,30±2,88 kg/m2 ve  26,66±2,67 kg/m2 olarak hesaplanmıştır (p=0,577). 
Fertil erkeklerin günlük kalori alımları 2390±427 kkal, infertil erkeklerin günlük kalori alımları 3226 ±596 kkal'dir (p<0,001). Fertil ve infertil erkekler arasındaki çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre günlük kalori alımında her 1 birimlik artış infertilite riskini 1,003 kat artırmaktadır. (95% GA: 1,002-1,005). (p<0,001)
Fertil ve infertil erkeklerin günlük yağ tüketimi, protein tüketimi ve karbonhidrat tüketimi sırası ile 85,45±19,60 gram ve 151,44±35,06 gram (p<0,001), 121,73±23,58 gram ve119,99±23,01 gram (p=0,987), 274,21±61,57 gram ve 336,93±75,66 gram olarak hesaplanmıştır (p<0,001). Infertil erkeklerin fertil erkeklere göre yağ tüketimleri ve karbonhidrat tüketimleri daha fazlayken protein tüketimleri arasında farklılık yoktur.
Fertil erkeklerin DII puanı -3,83±,029, infertil erkeklerin DII puanı -3,02±0,49 olarak hesaplanmıştır (p<0,001). 
Fertil erkeklerin MEDAS puanı 7,67±1,51, infertil erkeklerin MEDAS puanı 6,21±1,25 olarak hesaplanmıştır (p<0,001). Fertil ve infertil erkekler arasındaki çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre MEDAS puanının 1 birim artması infertilite riskini yaklaşık 2,27 kat azaltmaktadır. (95% GA: 0,251-0,769). (p=0,004)
Sonuç: Çalışmaya katılan fertil ve infertil çiftlerin diyet inflamatuar indeksi ve akdeniz diyeti bağlılık skoru puanları, antropometrik ölçümleri, makro besin ve mikro besin ögelerinin tüketimleri karşılaştırıldığında fertil çiftlerin infertil çiftlere göre daha anti inflamatuar ve sağlıklı bir beslenme özelliğine sahip oldukları saptanmıştır. 
Düşük günlük kalori alımı, düşük vücut ağırlığı, tahıllar, kurubaklagiller, balık, yağlı tohumlar, sebze ve meyvelerden, antioksidan vitamin tüketimi yönünden zengin; temel yağ kaynağı olarak zeytinyağının tercih edildiği, orta miktarda süt ve ürünleri içeren, kırmızı et ve doymuş yağa daha az yer verilen bir beslenme biçiminin düşük inflamasyon ile ilişkili olduğu, sağlıklı beslenme ile ilişkili bu anti inflamatuar çevrenin kadın ve erkek üreme sağlığı üzerinde olumlu etkilerinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Objective: To determine the DII and MEDAS scores of primary infertility group couples diagnosed with unexplained infertility and couples with spontaneous pregnancy by looking at their daily diet consumption records in the last 3 months, and to investigate the effects on male and female reproductive health by determining the inflammatory degree that occurs due to the individuals' diet.
Materials and methods: This prospective study included 37 primary infertile couples diagnosed with unexplained infertility who applied to Ankara University Faculty of Medicine, Department of Gynecology and Obstetrics, Reproductive Health Diagnosis, Treatment, Training, Research and Application Center between January 2024 and March 2024, and 37 fertile couples who applied to the pregnancy clinic and had spontaneous pregnancies.
Inclusion criteria for fertile group couples; being between the ages of 18-38, having a body mass index value between 18.5-35.0 kg/m2, not having a chronic disease, not having a diet program or making any special changes in the diet in the last 3 months, achieving pregnancy spontaneously, it was defined as a pregnancy with a positive fetal heartbeat between7 weeks 0 days to 9 weeks and 6 days.
Inclusion criteria for infertile group couples; being between the ages of 18-38, having a body mass index value between 18.5-35.0 kg/m2, not having a chronic disease, not having a diet program or making any special changes in your diet in the last 3 months, being in the unexplained infertility group and not having a previous pregnancy.
After the couples participating in the study were first evaluated in our clinic, they were directed to the Hacettepe University Department of Nutrition and Dietetics to calculate the dietary inflammatory index (DII), evaluate the Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS) and obtain anthropometric measurement records. The couples participating in the study were evaluated here with the help of a specialist dietitian. Within the scope of this evaluation, the couples' food consumption records were taken, anthropometric measurements were made and the Mediterranean diet compliance scale was evaluated.
Results: The study included 37 unexplained primary infertile couples and 37 fertile couples with spontaneous pregnancies.
The average infertility duration of infertile women is 47.08±23.77 months, AMH values are 2.39±0.84 ng/ml, FSH values are 5.67±1.29 IU/ml and LH values are calculated as 6.25±2.01 IU/ml.
The average gravida number of fertile women was calculated as 1.67±0.66, parity number as 0.59±0.30, and gestational weeks as 7.91±1.01.
The average age of fertile women was calculated as 27.18±3.71, and the average age of infertile women was calculated as 28.91±3.43 (p=0.068). According to the results of multiple logistic regression analysis between fertile and infertile women, 1 unit increase in age increases the risk of infertility by approximately 1.18 times. (95% CI: 0.850-1.424). (p=0.072).
Smoking was calculated as 6.00±2.58 pack/year in fertile women and 7.00±3.08 pack/year in infertile women (p=0.321).
The body weight of fertile women was measured as 64.40±9.81 kg, and the body weight of infertile women was measured as 71.08±10.12 kg (p=0.009). The BMI values of fertile women were calculated as 24.55±3.13 kg/m2, and the BMI values of infertile women were calculated as 27.00±3.31 kg/m2 (p<0.001).
Daily calorie intake of fertile women is 2080±354 kcal, and daily calorie intake of infertile women is 2394±585 kcal (p=0.013). According to the results of multiple logistic regression analysis between fertile and infertile women, every 1 unit increase in daily calorie intake increases the risk of infertility by 1.002 times. (95% CI: 1.000-1.003). (p=0.041)
Daily fat consumption, protein consumption and carbohydrate consumption of fertile and infertile women were 83.32±19.95 grams and 122.62±38.70 grams (p<0.001), 102.92±17.63 grams and 83.96±23 grams (p<0.001), and 221±61.87 grams and 233±56.19 grams (p=0.259).
The DII score of fertile women was calculated as -3,84±0,32, and the DII score of infertile women was calculated as -2,75±0,65  (p<0.001).
The MEDAS score of fertile women was calculated as 8.56±1.19, and the MEDAS score of infertile women was calculated as 6.45±1.38 (p<0.001). According to the results of multiple logistic regression analysis between fertile and infertile women, increasing the MEDAS score by 1 unit reduces the risk of infertility by approximately 4.01 times. (95% CI: 0.128-0.480). (p<0.001)
The average age of fertile men was calculated as 29.59±3.86, and the average age of infertile men was calculated as 30.89±3.18 (p=0.120). According to the results of multiple logistic regression analysis between fertile and infertile men, 1 unit increase in age increases the risk of infertility by approximately 1.25 times. (95% CI: 1.017-1.544). (p=0.035).
Cigarette use of fertile men was calculated as 10.85±4.19 pack/year, and cigarette use of infertile men was calculated as 10.18±4.14 pack/year (p=0.825).
Body weights of fertile and infertile men were measured as 82.18±10.79 kg and 82.91±9.49 kg (p=0.502), BMI values were calculated as 26.30±2.88 kg/m2 and 26.66±2.67 kg/m2 (p=0.577).
Daily calorie intake of fertile men is 2390±427 kcal, and daily calorie intake of infertile men is 3226 ±596 kcal (p<0.001). According to the results of multiple logistic regression analysis between fertile and infertile men, every 1 unit increase in daily calorie intake increases the risk of infertility by 1,003 times. (95% CI: 1.002-1.005). (p<0.001)
Daily fat consumption, protein consumption and carbohydrate consumption of fertile and infertile men are 85.45±19.60 grams and 151.44±35.06 grams (p<0.001), 121.73±23.58 grams and 119.99±99 grams (p=0.987), and 274.21±61.57 grams and 336.93±75.66 grams (p<0.001). While infertile men consume more fat and carbohydrates than fertile men, there is no difference in their protein consumption.
The DII score of fertile men was calculated as -3,83±,029, and the DII score of infertile men was calculated as -3,02±0,49 (p<0.001).
The MEDAS score of fertile men was calculated as 7.67±1.51, and the MEDAS score of infertile men was calculated as 6.21±1.25 (p<0.001). According to the results of multiple logistic regression analysis between fertile and infertile men, increasing the MEDAS score by 1 unit reduces the risk of infertility by approximately 2.27 times. (95% CI: 0.251-0.769). (p=0.004)
Conclusion: When the dietary inflammatory index and Mediterranean diet adherence scale scores, anthropometric measurements, and consumption of macronutrients and micronutrients of the fertile and infertile couples participating in the study were compared, it was determined that the fertile couples had a more anti-inflammatory and healthier diet than the infertile couples.
Low daily calorie intake, low body weight, consumption of grains, legumes, fish, oilseeds, vegetables and fruits, rich in antioxidant vitamins; A diet in which olive oil is preferred as the main fat source, a diet containing moderate amounts of dairy and products and less red meat and saturated fat is associated with low inflammation, and this anti-inflammatory environment associated with a healthy diet has positive effects on male and female reproductive health.