Entegre çok kriterli karar verme yöntemleri ile stratejik ürün için tedarikçi seçimi
Supplier selection for strategic product by integrated multi-criteria decision-making
Yazar: MERVE DAĞLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ARIKAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Risk yönetimi = Risk management ; TOPSIS = TOPSIS ; Tedarikçi seçim = Supplier selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Günümüzdeki hızlı teknolojik gelişmeler ve küreselleşme ile rekabet artmıştır. Bu da işletmeleri daha kaliteli, daha düşük maliyetli ve zamanında ürün/hizmet üretmeye zorlamaktadır. Bu kapsamda tedarikçi performanslarının değerlendirilerek en uygun tedarikçinin seçilmesi önemli bir problem haline gelmiştir. Artan rekabet ve gelişen teknoloji ile beraber tedarikçi alternatiflerinin fazlalığı ve değerlendirme kriterlerinin çeşitlenmesi nedeniyle işletmeler, tedarikçi seçimi için geleneksel yöntemler yerine çok kriterli karar verme tekniklerini tercih etmektedir. Bu çalışmada savunma sanayi alanında faaliyet gösteren bir firmada, stratejik ürün için tedarikçi seçim problemi ele alınmış ve problemin çözümü için çok kriterli karar verme yöntemlerinden AHP ve TOPSIS metotları entegre olarak kullanılmıştır. Çalışmayı literatürde yer alan diğer çalışmalardan farklı kılan özellik, değerlendirme kriterleri içerisinde risk yönetimi ve yerlilik gereksinimi kısıtlarını ele alarak, üst yönetimin karar vermesini kolaylaştıracak bir karar destek mekanizması oluşturmasıdır. Çalışmada işletme için mevcut olan tedarikçi seçim problemine yönelik yukarıda verilen entegre ÇKKV yöntemleri kullanılarak öncelikle modelleme işlemi yapılmıştır. Akabinde sistemin sürekliliğini sağlamak amacı ile VBA programlama dili kullanılarak Excel tabanlı bir karar destek sistemi geliştirilmiş ve bu sistem ile değişen şartlar altında yöneticiler için hızlı ve etkin bir karar verme süreci oluşturulması hedeflenmiştir.

Abstract:
Competition has increased with today's rapid technological developments and globalisation. This situation forces companies to produce better quality, lower cost and timely products/service. In this context, selecting the most suitable supplier by evaluating supplier performance has become an important problem. With increasing competition and developing technology, companies prefer multi-criteria decision making techniques instead of traditional methods for supplier selection due to the abundance of supplier alternatives and diversification of evaluation criteria. In this study, a supplier selection problem for a strategic product in a company operating in the defense industry is addressed and AHP and TOPSIS methods are used in an integrated manner to solve the problem. What makes the study different from other studies in the literature is that it creates a decision support mechanism that will facilitate the decision making of the upper management by addressing the constraints of risk management and localisation requirements within the evaluation criteria. In the study, the company's existing supplier selection problem was first modelled using the aforementioned integrated MCDM methods. Subsequently, an Excel-based decision support system has been developed using VBA programming in order to ensure the continuity of the system and it is aimed to create a fast and effective decision-making process for managers under changing conditions.