Tasarımda aydınlatma verimliliği ve döngüsel ekonomi ilişkisi
The relationship between lighting efficiency and circular economy in design
Yazar: KÜBRA GÜL MENGÜÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM SÜMENGEN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Adaptive reuse = Adaptive reuse ; Doğal aydınlatma = Daylighting ; Döngüsel ekonomi = Circular economy ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Sanayi devrimiyle birlikte gelişen endüstri faaliyetleri birçok çevresel problemi de
beraberinde getirmiştir. Artan dünya nüfusu, bilinçsiz tüketim alışkanlıkları ve
teknolojinin yanlış kullanımları sonucu, küresel iklim değişiklikleri ve çevre kirliliği
meydana gelmektedir. Bu doğrultuda, uluslararası alanda çevresel yükleri azaltmaya
yönelik olarak ortaya konulan çeşitli kavram ve yaklaşımlardan biri de döngüsel ekonomi
kavramı olmuştur. Doğal kaynakların kullanımını sınırlamak, enerji verimli teknolojiler
geliştirmek ve enerji tasarrufunda yüksek verim elde etmek gibi pek çok konu; döngüsel
ekonominin kapsamında olup, bu bağlamda çevresel ve maliyet etkili ürünlerden biri
olarak aydınlatma tasarımları dikkat çekmektedir. Aydınlatmaya yönelik küresel talep
arttıkça, aydınlatma endüstrisinde de döngüsel ekonomi ilkelerinin benimsenmesi
gerekmektedir. Döngüsel aydınlatma tasarımında kullanılan doğal aydınlatmanın
optimize edilmesi, enerji verimli LED aydınlatma sistemlerinin kullanımı ve akıllı
aydınlatma kontrol sistemlerinin entegrasyonu gibi yöntemler, enerji tasarrufu ve çevresel
etkilerin azaltılması açısından büyük bir potansiyel sunmaktadır. Aydınlatma tasarımları,
aynı zamanda tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesinde de oldukça önemli bir konu
olarak gündemdedir. Günümüz mimari koruma anlayışına göre, özgün işlevini yitiren
tarihi yapılar yeniden işlevlendirilirken disiplinler arası sistematik bir yaklaşım önem
kazanmaktadır. Yeni işlev ve kullanıcı gereksinimlerine uygun aydınlatma tasarımları
gerçekleştirilirken gün ışığı etkeni en verimli şekilde kullanılmalı ve uygun bir yapma
aydınlatma sistemi tasarlanmalıdır. Bu bağlamda, Cendere Sanat Müzesi'nin kütüphane
olarak yeniden işlevlendirilmesi örneği üzerinden aydınlatma tasarım önerisi
gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, aydınlatma tasarımında döngüselliğin önemini
vurgulayarak, enerji tasarrufu ve sürdürülebilirlik açısından etkili çözümler sunmaktadır.

Abstract:
With the Industrial Revolution, the development of industrial activities have brought
many environmental problems. Due to the increasing world population, unconscious
consumption habits, and the misuse of technology, global climate changes and
environmental pollution have occurred. In this context, one of the various concepts and
approach is the circular economy. Limiting the use of natural resources and developing
energy-efficient technologies are within the scope of the circular economy. Lighting
designs stand out as environmentally and cost-effective products in this context. As global
demand for lighting increases, the principles of the circular economy need to be adopted
in the lighting industry. Methods such as optimizing daylighting in circular lighting
design, using energy-efficient LED lighting systems, and integrating smart lighting
control systems offer significant potential for reducing environmental impacts. Lighting
designs are also a crucial topic in the adaptive reuse of historical buildings. According to
the contemporary architectural conservation principles, interdisciplinary systematic
approaches gain importance when reusing historical buildings that have lost their original
functions. While creating lighting designs suitable for new functions and user
requirements, the daylight factor should be utilized most efficiently, and an appropriate
artificial lighting system should be designed. In this context, a lighting design proposal
was made for the adaptive reuse of the Cendere Art Museum as a library. The results
emphasize the importance of circularity in lighting design, providing effective solutions
for energy efficiency and sustainability.