Çalışan annelere verilen eğitimin annenin kaygı düzeyine ve bebeğin beslenme şekline etkisi
The effects of training provided for working mothers on mothers? anxiety level and the feeding habits of their baby
Yazar: ESRA KARACA ÇİFTÇİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DUYGU ARIKAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Emzirme = Breast feeding ; Eğitim = Education ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, çalışan annelere verilen eğitimin annenin kaygı düzeyine ve bebeğin beslenme şekline etkisini belirlemek amacıyla yarı deneysel olarak gerçekleştirilmiştir.Araştırma grubunu; sağlık ocaklarına kayıtlı, çalışan, doğumdan 3 ay sonra işe geri dönmeyi planlayan, bebeğini anne sütüyle besleyen, primipar ve üç aylık bebeğe sahip 32 deney ve 30 kontrol olmak üzere 62 anne oluşturmuştur.Araştırmada; çalışan annelere işe başlayacakları tarihten iki hafta önce ve bebek altı aylık oluncaya kadar devam eden toplam 5 ev ziyareti yapılmış ve doğal beslenme eğitimi verilmiştir. Ayrıca annelere eğitim kitapçığı dağıtılmıştır. Verilerin toplanmasında; kişisel bilgi formu, anket formu, takip formu ve Spielberg ve arkadaşları tarafından geliştirilen, Öner ve Le Compte tarafından Türkçe'ye uyarlanan Cronbach alfa katsayısı sırasıyla 0.94-0.96, 0.83-0.87 arasında olan Durumluk-Sürekli Anksiyete Envanteri kullanılmıştır.Verilerin analizi; SPSS 11.0 paket programında, istatistiksel yöntemlerden yüzdelik, aritmetik ortalama, standart sapma, ki-kare, bağımsız gruplarda t testi, eşleştirilmiş t testi ve çoklu karşılaştırmalarda varyans kullanılarak yapılmıştır.Araştırma sonucunda deney ve kontrol grubundaki annelerin emzirme ile ilgili bilgi ve tutumları benzer saptanmıştır (p>0.05).Deney grubundaki annelerin durumluk kaygı ön test puan ortalaması 36.03±9.74 iken, son test puan ortalaması 31.93±5.41'dir ve aradaki fark anlamlıdır (p<0.05). Deney ve kontrol grubundaki annelerin durumluk kaygı son test puan ortalamaları; deney grubunda düşük iken (31.93±5.41), kontrol grubunda yüksek (36.46±5.89) olduğu ve gruplar arasındaki farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.01).Gündüz ve gece emzirme sıklığı deney grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir (p<0.001). Anne sütü dışında ek besi verme sıklığı da; kontrol grubunda deney grubuna göre yüksek olup aradaki fark anlamlı düzeydedir (p<0.001).Beslenmenin doğal sürdürülmesi ve diğer besilere aylara göre başlanma zamanı deney ve kontrol gruplarında farklılık göstermiştir (p<0.05). Deney grubundaki bebeklerin %15.6'sı altıncı ayın sonuna kadar doğal beslenirken, kontrol grubundaki annelerin tamamının beşinci ayda doğal beslenmeyi tamamen bıraktıkları belirlenmiştir.Annelerin aylara göre göğüslerini sağma durumları; gruplararasında farklılık göstermiştir (p<0.001). Altıncı ayda deney grubundaki annelerin %84.4'ü göğsünü sağmaya devam ederken, kontrol grubundaki annelerde bu oran %33.3 olarak bulunmuştur.Emzirme sıklığının annenin kaygı düzeyini etkilediği ve emzirme sıklığı arttıkça annelerin kaygı düzeyinin azaldığı belirlenmiştir (p<0.001).Araştırmanın sonuçları, çalışan annelere verilen eğitimin; annelerin kaygı düzeyini azalttığını (Hipotez 1), bebeklerin beslenme şeklini olumlu etkilediğini (Hipotez 2) göstermektedir.

Abstract:
This study has been carried out quasi-experimentally to determine the effects of training provided for working mothers on their anxiety levels and the feeding habits of their babies.The group for the research comprises of working mothers, those registered with the health centres, those planning to return to work three months after giving birth, those breastfeeding their babies, those who have primipara and three-month-old babies; in total 62 mothers, made up of 32 experimental and 30 control mothers.At the research, as well as five home visits starting two weeks before the mother?s back to work date up until the baby?s sixth month, training on natural feeding was given to working mothers. A training manual was also distributed to attending mothers. Data was collected using a personal data form, a questionnaire form, a follow-up form and a State-Trait Anxiety Inventory respectively between 0.94-0.96 and 0.83-0.87 of Cronbach?s Alpha coefficient which was developed by Spielberg et al. and adapted to Turkish by Oner and Le Compte.The data were analyzed using percentiles, arithmetic mean, standard deviation, chi square test, independent samples t test, paired samples t test and multivariant out of statistical methods in SPSS 11.0 package programAt the end of the research, it was established that mothers in the experimental and control groups had similar information and approaches with regards to breastfeeding (p>0.05).It was determined that mothers in the experimental group had an average state trait anxiety of 36.03±9.74 in preliminary tests; an average of 31.93±5.41 in the final tests and the difference between the two groups was significant (p<0.05). It was also determined that average scores of state anxiety in the final tests of mothers in experimental and control groups are low (31.93±5.41), and high (36.46±5.89) for experimental group and control group, respectively and the difference between groups is significant (p<0.01).Frequency of breastfeeding during the day and night in experimental groups shows difference at more significant level than that in the control level (p<0.001). Frequency of giving additional foods except breast milk is also higher in the control group than the experimental group and difference between them is observed to be significant (p<0.001).Naturally maintaining of feeding and starting of other foods according to months shows difference between experimental and control groups (p<0.05). It was determined that while 15.6% of babies in the experimental group are being feed naturally until the end of their sixth month, all of the mothers in the control group abandon natural feeding within the fifth month.A difference was observed between groups on a monthly classification, of mothers with regards to their pumping milk habits (p<0.001). It was determined that 33.3% of mothers in the control group continue to pump their milk in the sixth month while this ratio was obtained as 84.4% in mothers in the experimental group.It became apparent that the frequency of breastfeeding affected the mothers? anxiety level, as the frequency increased the level of anxiety decreased (p<0.001).The results of this research show that the training provided for working mothers decreases their anxiety level (Hypothesis 1) and has positive effects on the feeding habits of the babies (Hypothesis 2).