Diyet kısıtlılığı, sezgisel yeme, yeme farkındalığı ve duygusal yeme arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between dietary restraint, intuitive eating, mindful eating, and emotional eating
Yazar: MERYEM KAHRIMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE KAYA
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Diyet = Diet ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Obezite = Obesity ; Sezgisel yeme = Intuitive eating ; Yeme farkındalığı = Mindful eating

Özet:
Bu çalışma diyet kısıtlılığı, sezgisel yeme, yeme farkındalığı ve duygusal yeme
davranışları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, 26 Mart
2021-12 Nisan 2021 tarihleri arasında Google Formlar ile oluşturulan anket ile çevrimiçi
platformlar aracılığıyla ulaşılan 18-65 yaş arası 522 katılımcı üzerinde yürütülmüştür.
Katılımcılara sosyodemografik özellikleri ve genel beslenme alışkanlıklarına ilişkin bir
anket, Sezgisel Yeme Ölçeği-2 (SYÖ-2), Yeme Farkındalığı Ölçeği-30 (YFÖ-30) ve
Hollanda Yeme Davranışı Anketi'nin (DEBQ) Duygusal Yeme ve Kısıtlayıcı Yeme alt
ölçekleri uygulanmıştır.
Katılımcıların %76.0'sı kadındır. Erkeklerin %56.8'inin ve kadınların %28.2'sinin Beden
Kütle İndeksi (BKİ)≥25 olan grupta olduğu bulunmuştur. SYÖ-2 (p=0.197) ve YFÖ-30
(p=0.847) toplam puanları açısından cinsiyetler arasında fark bulunmazken, DEBQ
Kısıtlayıcı Yeme (p<0.001) ve DEBQ Duygusal Yeme (p<0.001) alt ölçek puanları
kadınlarda erkeklerden daha yüksek bulunmuştur. SYÖ-2 (p<0.001) ve YFÖ- 30
(p<0.001) toplam puanları BKİ<25 olan grupta daha yüksek bulunurken, DEBQ
Duygusal Yeme alt ölçek puanı BKİ≥25 olan grupta daha yüksek bulunmuştur (p=0.018).
SYÖ-2 toplam puanı ile DEBQ Duygusal Yeme alt ölçek puanı arasındaki negatif yönlü
ilişki erkeklerde zayıf düzeyde (r=-.284), kadınlarda güçlü düzeydedir (r=-.611). YFÖ-30
toplam puanı ile DEBQ Duygusal Yeme alt ölçek puanı arasındaki negatif yönlü ilişki
erkeklerde orta düzeyde (r=-.405), kadınlarda güçlü düzeydedir (r=-
.647). Cinsiyetin moderatör rolü incelendiğinde SYÖ-2 toplam puanı ile YFÖ-30 toplam
puanı arasındaki ilişkinin %27.7'sini, YFÖ-30 toplam puanı ile DEBQ DuygusalYeme
puanı arasındaki ilişkinin ise %37.9'unu cinsiyetin açıkladığı saptanmıştır.
Sonuç olarak; hafif şişman ve obez bireylerin sezgisel yeme ve yeme farkındalığı
düzeylerinin daha düşük olduğu, duygusal yeme düzeylerinin ise daha fazla olduğu
saptanmıştır. Sezgisel yeme ve yeme farkındalığı stratejilerinin duygusal yeme ile bir
spektrumun iki ters ucunu temsil eden kavramlar olduğu ve özellikle kadınlarda bu
stratejiler uygulanırken duygusal yemenin bir engel oluşturabileceği ortaya koyulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Diyet kısıtlılığı; Duygusal yeme; Sezgisel yeme; Yeme davranışı;
Yeme farkındalığı

Abstract:
This study was conducted to evaluate the relationship between dietary restraint, intuitive
eating, mindful eating and emotional eating behaviors. This study was conducted with
participants aged 18-65, who were reached through online platforms with a survey created
with Google Forms between March 26, 2021 and April 12, 2021. A questionnaire about
sociodemographic characteristics and general eating habits, Intuitive Eating Scale-2
(IES-2), Mindful Eating Questionnaire-30 (MEQ-30) and Emotional Eating and Restraint
Eating Subscale of the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) was applied to the
participants.
76.0% of the participants were female. It was found that 56.8% of men and 28.2% of
women were in the group with a Body Mass Index (BMI)≥25. While there was no
difference between the sexes in terms of IES-2 (p=0.197) and MEQ-30 (p=0.847) total
scores, DEBQ Restraint Eating (p<0.001) and DEBQ Emotional Eating (p<0.001)
subscale scores were found to be higher in females than males. While the total scores of
IES-2 (p<0.001) and MEQ-30 (p<0.001) were found to be higher in the group with
BMI<25, the DEBQ Emotional Eating subscale score was found to be higher in the group
with BMI≥25 (p= 0.018). The negative correlation between the IES-2 total score and the
DEBQ Emotional Eating subscale score was weak in men (r=-.284) and strongin women
(r=-.611). The negative correlation between the MEQ-30 total score and the DEBQ
Emotional Eating subscale score was moderate in men (r=-.405) and strong in women
(r=-.647). When the moderator role of sex was examined, it was determined that sex
explained 27.7% of the relationship between the total score of IES-2 and the total
score of MEQ-30, and 37.9% of the relationship between the total score of MEQ-30 and
the DEBQ Emotional Eating score.
As a result; it was determined that the overweight and obese individuals had lower levels
of intuitive eating and mindful eating, while emotional eating levels were higher. It has
been revealed that intuitive eating and mindful eating strategies are concepts that
represent two opposite ends of a spectrum with emotional eating, and emotional eating
can be an obstacle when these strategies are applied, especially in women.
Keywords: Dietary restraint; Eating behavior; Emotional eating; Intuitive eating;
Mindful eating,