Alasdair MacIntyre'da gelenek temelli pratik rasyonalite kavramı üzerine bir araştırma
An enquiry on the concept of tradition-based practical rationality in Alasdair MacIntyre
Yazar: DİDEM ERAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR SOYSAL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Aristoteles = Aristotle ; Erdem = Virtue ; Etik = Ethics ; Gelenekler = Traditions ; Macintyre, Alasdair = Macintyre, Alasdair ; Pratik rasyonalite = Practical rationality

Özet:
Alasdair MacIntyre, 20. yüzyılın son yarısında ahlâk felsefesi alanında eserler veren ve bu alanda günümüz tartışmalarına yön veren önemli filozoflardan biridir. MacIntyre, modern ahlâk felsefesine yönelik eleştirilerini Aristotelesçi Thomasçı etik içinden ve bu geleneğin pratik rasyonalite kavrayışı zemininde geliştirerek savunur. MacIntyre, Aydınlanmacı ve post-Aydınlanmacı felsefî konumlara karşı gelenek temelli pratik rasyonalite kavrayışının rasyonel üstünlüğü iddiasında bulunmaktadır. Bu çalışma MacIntyre'ın rasyonel üstünlük iddiasını destekleyen temel kavramlarının ve argümanlarının eleştirel bir okuması üzerinden günümüz modern çoğulcu toplumlardaki ahlâkî anlaşmazlıkları ve çatışmaları değerlendirebilmemize olanak sağlayacak, aynı zamanda da ahlâkî rölativizmin iddialarına karşı koyabilecek gelenek temelli bir pratik rasyonalite teorisinin imkânını konu edinmektedir. Çalışmanın ilk bölümü MacIntyre'ın modern ahlâkî haklı çıkarım problemlerine yönelik nasıl bir teorik hareket noktasına sahip olduğuna ve problemlerin tarihsel açıklama ile nasıl teşhis edilmesi gerektiğine dair görüşleri ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise MacIntyre'ın Aristotelesçi Thomasçı pratik rasyonalite kavrayışının genel karakteristiklerini nasıl belirlediği; ahlâkî tikelci bir zeminden rasyonalite, hakikat, adalet ve erdem kavrayışlarını diğer geleneklere ve rakip iddialara karşı hangi hususları öne çıkarıp savunduğu değerlendirilmektedir. Sonuç olarak üçüncü bölümde MacIntyre'ın Aristotelesçi Thomasçı geleneğin çağdaş problemlere uygulanabilirliğini göstermeyi esas alan son çalışmalarıyla birlikte ahlâkî tikelcilik ile Thomasçı evrenselcilik arasında uzlaşma sağlayabilecek bir pratik rasyonalite teorisinin imkanlarını sunabildiği ve kendisine yönelik eleştirilere karşı geleneğin belirli direnç noktalarını tahkim edebildiği ileri sürülmektedir.

Abstract:
Alasdair MacIntyre is one of the most important philosophers of moral philosophy in the last half of the 20th century and has shaped contemporary debates in this field. He defends his criticisms of modern moral philosophy from within the Aristotelian-Thomist moral tradition and on the basis of this tradition's conception of practical rationality. This study explores MacIntyre's claim of rational superiority of tradition-based practical rationality concept over Enlightenment and post-Enlightenment philosophical positions and discusses the criticisms about relativism due to his moral particularist stance and MacIntyre's responses to these criticisms. The first part of the study deals with MacIntyre's theoretical starting point for the problems of the modern moral condition and moral philosophy and his views on how the problems should be diagnosed through historical explanation. The second part discusses how MacIntyre identifies the general characteristics of the Aristotelian-Thomist conception of practical rationality, and what points he emphasizes and defends against other traditions and rival claims within the framework of rationality, truth, justice and virtue. As a result, in the third chapter, it is revealed that MacIntyre's recent studies, which are based on showing the applicability of the Aristotelian-Thomist tradition's guidance to contemporary problems, are able to offer the possibilities of a practical rationality theory that can reconcile between moral particularism and Thomist universalism.