Sosyal baskınlık yönelimi, otoriteryanizm ve değerlerin savaşa yönelik tutumlarla ilişkisi
The relationship between social domination oriantation, authoritarianism, values and attitudes towards war
Yazar: HÜSEYİN CAN GÜRBÜZ
Danışman: DOÇ. DR. SERAP AKGÜN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Değerler = Values ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Otoriteriyenizm = Authoritarianism ; Savaş = War ; Savaş sosyolojisi = War sociology ; Sağ ideolojiler = Right ideology ; Sosyal baskınlık = Social dominance

Özet:
Bu çalışmada, değerlerin, sosyal baskınlık yöneliminin ve sağ kanat otoriteryanizminin savaşa yönelik tutumları yordayıp yordamadığı test edilmiştir. Ayrıca, değerlerin, sosyal baskınlık yöneliminin, sağ kanat otoriteryanizminin ve savaşa yönelik tutumların yaşa ve cinsiyete bağlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Çalışmaya Türkiye'nin çeşitli il ve ilçelerinde yaşayan, farklı yaş gruplarından 310 kişi katılmıştır. Katılımcılara, Portre Değerler Ölçeği, Sosyal Baskınlık Yönelimi Ölçeği, Savaşa Yönelik Tutumlar Ölçeği ve Sağ Kanat Otoriteryanizmi Ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların siyasi görüş, yaş, cinsiyet, eğitim durumu gibi demografik özelliklerini öğrenmek için verilen demografik bilgi formunu doldurmaları istenmiştir. Değerlerin, sosyal baskınlık yöneliminin ve sağ kanat otoriteryanizminin savaşa yönelik tutumları yordayıp yordamadığını test etmek amacı ile verilere hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları yaşın, özaşkınlık ve muhafazakarlık değerlerinin, sosyal baskınlık yöneliminin ve sağ kanat otoriteryanizminin saldırganlık boyutunun, savaşa yönelik tutumları yordadığını göstermiştir. Yaş arttıkça savaşa yönelik olumlu tutumlar azalmaktadır. Özaşkınlık değerine verilen önem arttıkça savaşa yönelik olumlu tutumlar azalırken muhafazakarlık değerine verilen önem arttıkça savaşa yönelik olumlu tutumlar artmaktadır. Sosyal baskınlık yönelimi ve sağ kanat otoriteryanizminin otoriteryan saldırganlık alt boyutu da savaşa yönelik olumlu tutumların pozitif yönde yordamıştır. Değerlerin, sosyal baskınlık yöneliminin, sağ kanat otoriteryanizminin ve savaşa yönelik tutumların yaşa ve cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını sınamak için 2 (cinsiyet) x 3 (yaş) faktörlü varyans analizi kullanılmıştır. Bulgular, farklı yaş grubunda olan bireylerin önem verdikleri değerlerin değiştiğini, yaşın ilerlemesi ile birlikte yeniliğe açıklık değerine verilen önemin azaldığını göstermiştir. Farklı yaş grubunda olan kişilerin muhafazakarlık değerine önem verme düzeyleri karşılaştırıldığında ise 35-49 yaş aralığındaki bireylerin muhafazakarlık değerine 18-34 arasındaki bireylerden daha fazla önem verdikleri bulunmuştur. Sosyal baskınlık yönelimi düzeyindeki yaşa bağlı farklılıklar incelendiğinde, 18-34 yaş aralığındaki bireylerin sosyal baskınlık yönelimi düzeylerinin 35-49 yüksek olduğu görülmüştür. Bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Değerler, Sağ Kanat Otoriteryanizmi, Sosyal Baskınlık Yönelimi, Savaşa Yönelik Tutumlar

Danışman: Doç. Dr. Serap AKGÜN, Mersin Üniversitesi, Psikoloji Anabilim Dalı, Mersin.

Abstract:
In this study, whether values, social dominance orientation and right-wing authoritarianism predict attitudes towards war, or not, is tested. Furthermore, it is examined if values, social dominance orientation, right-wing authoritarianism and attitudes toward war are differentiated in terms of age and sex. 310 people of different age groups who live in various cities and districts in Turkey have participated in this study. Portrait Values Scale, Social Dominance Orientation Scale, Attitudes Towards War Scale and Right-Wing Authoritarianism Scale have been conducted to the participants. Additionally, the participants have been asked to fill out a demographic information form in order to find out about their political view, age, sex, educational background, marital status, ethnic origin and mother tongues. Regression analysis have shown that age, values of self-transcendence and konservatifsem, social dominance orientation and aggression dimension of right-wing authoritarianism predict attitudes towards war. As age increases, positive attitudes towards war decrease. As the importance given to self-transcendence value increases, positive attitudes towards war decrease, while the importance given to conservatism value increases, positive attitudes towards war increase. The social dominance orientation and the authoritarian aggression subdimension of right-wing authoritarianism have also positively predicted positive attitudes towards war. When it comes to examine the differences regarding age and gender, it has been seen that the values of individuals of different age groups had changed and the importance given to the value of openness to innovation had decreased with the advancement of age. When the level of importance of conservation value of the people of different age groups is compared, it has been found that individuals of 35-49 age group gave more importance to conservativeness value than individuals between the ages of 18-34. When age-related differences in the level of social dominance orientation have been examined, it has been found that the social dominance orientation levels of individuals between the ages of 18-34 were higher than 35-49. The findings have been discussed in the light of related literature.
Keywords: Values, Right-Wing Authoritarianism, Social Dominance Orientation, Attitudes Towards War.
Advisor: Doç. Dr. Serap AKGÜN, Department of Psychology, The University of Mersin, Mersin