Sinemada psikanaliz: Reha Erdem filmlerinde ödipal karmaşalar
Psychoanalysis in cinema: Oedipal confusions in Reha Erdem's films
Yazar: AYŞENUR KAHVECİ
Danışman: PROF. DR. MERAL SERARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Bu çalışmada, Reha Erdem'in çocukları anlatının merkezine koyduğu filmlerinde; psikanalizdeki gelişim evrelerinden bir tanesi olan "fallik evre"nin etkilerinin ortaya konulmasını hedeflemiştir. Bu sebeple tezde kuramlarından faydalanılan; Sigmund Freud ve Jacques Lacan'ın, genel psikanaliz yaklaşımları ve fallik evrede yaşanan Oedipus, iğdiş, kardeşlik gibi karmaşalara getirdikleri yorumlar ayrıntılı bir şekilde inclenmiştir. İki psikanalistin, bu evre hakkında genel söyledikleri benzerlik taşısa da Lacan'ın psikanalizi felsefeyle ilişkili okunmasından kaynaklı; Freud'da yanıt bulamamış çoğu sorunun cevabını ortaya çıkarmış olduğu görülmektedir. Freud, söz konusu karmaşayı "penis" eksikliğiyle açıklarken, Lacan karmaşalara sebebin fallusla olan ilişkiden neden olduğunu belirtmektedir. Buradaki fallus organ olmaktan çok uzak, insanının ilkel eksiklğini imgeleyen bir göstergedir. Her iki cins çocuğun da ilk arzu nesnesi annedir. Fakat çocuğun, Simgesel alana girebilmesi Baba-nın Adı'yla gerçekleşecektir. Konuşan bir özneye dönüşmek için, babanın yasasının kabul edilmesi gerekir. Bu anne vasıtasıyla gerçekleşecektir. Psikanalizle eş zamanlı olarak ortaya çıkan sinema da özellikle Lacan'ın psikanaliz yorumları sonrasında, psikanalizle ilişksini daha da arttırma yoluna girmişitir. Bu ilişki daha sonra kuramsallaşarak, psikanalitik film kuramını ortaya koyar. Farklı tartışmaları etrafında toplayan kuram, sinemada bakış kavramının önemine dikkat çeker. Çalışmada amacımız var olan bu ilişkiyi Reha Erdem'in sinemasından örneklerle somutlaştırmaktır. Yönetmenin sinemasından konuya uygun olarak seçilen; A Ay, Beş Vakit, Hayat Var ve Koca Dünya filmleri çalışmanın gerçekleşmesinde katkı sağlamıştır. Psikanaliz ve göstergebilimsel yöntemlerden faydalanarak yorumlaması gerçekleştirilen bu filmlerde; yönetmenin fallik evreyi yansıtma açısından başarılı olduğu ve filmlerinin bu konuyu somutlaştırmak açısından oldukça uygun olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Erdem'in film içerisinde kullandığı; kurgu, ses gibi sinema araçlarının da konuyu desteklemekte büyük pay sahibi olduğu ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
In this study, in the films of Reha Erdem that put children at the center of the narrative; He aimed to reveal the effects of the "phallic stage", which is one of the developmental stages in psychoanalysis. For this reason, the theories benefited from the thesis; Sigmund Freud and Jacques Lacan's general approaches to psychoanalysis and their interpretations of complexities such as Oedipus, castration, and fraternity in the phallic stage have been studied in detail. Although the general statements of the two psychoanalysts about this phase are similar, it stems from the fact that Lacan's psychoanalysis is read about philosophy; It is seen that he has revealed the answers to many questions that could not be found an answer in Freud. While Freud explains the confusion with the lack of a "penis", Lacan states that the reason for the confusion is the relationship with the phallus. The phallus here is far from being an organ, it is a sign that imagines the primitive lack of a man. The first object of desire of both sexes is the mother. But it is with the Name of the Father that the child can enter the Symbolic realm. To become a speaking subject, the father's law must be accepted. This will happen through the mother. Cinema, which emerged simultaneously with psychoanalysis, started to increase its relationship with psychoanalysis, especially after Lacan's psychoanalysis interpretations. This relationship was later theorized, revealing the psychoanalytic film theory. The theory, which gathers different debates around it, draws attention to the importance of the concept of gaze in cinema. Our aim in the study is to embody this existing relationship with examples from Reha Erdem's cinema. Selected from the director's cinema by the subject; The films A Ay, Beş Vakit, Hayat Var, and Koca Dünya contributed to the realization of the work. In these films, which are interpreted by using psychoanalysis and semiotic methods; It has been determined that the director is successful in reflecting the phallic phase and his films are quite suitable in terms of embodying this subject. In addition, Erdem is used in the movie; It has been revealed that cinema tools such as editing and sound have a great share in supporting the subject.