Modern Boşnak milli kimliğinin teşekkülü ve kimlik unsurlarının incelenmesi (1850-2020)
The formation of modern Bosniak national identity and analysis of the elements of identity (1850-2020)
Yazar: MUSTAFA KRUPALIJA
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL DEMİREZEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Boşnaklar = Bosnians ; Kimlik = Identity ; Milli kimlik = National identity ; Modernite = Modernity

Özet:
Bosna Hersek topraklarında modernleşme sürecinin ilk izleri 1850'li yıllara kadar takip edilebilmektedir. Modern dönemle birlikte şahit olunmaya başlanan büyük dönüşümler, toplumsal hayatın her bir alanında hissedilmeye başlanmış ve çok geçmeden başta siyasi hayat olmak üzere, insanların en önemli örgütlenme biçimi olarak milli kimlikleri gündeme getirmiş oldu. Biz bu çalışmada modernleşme sürecinin başlarından günümüze kadar süregelen modern Boşnak milli kimliğinin teşekkülünü konu edinmekteyiz. Söz konusu teşekkül sürecini bütüncül ve tutarlı bir perspektif üzerinden takip etmek amacıyla, biz milli kimlik araştırmalarının merkezinde bulunan bazı milli kimlik unsurları ön plana çıkarmayı ve modern Boşnak milli kimliğinin teşekkülünü bu ölçütler üzerinden takip etmeyi en uygun bir yöntem olarak değerlendirdik. Söz konusu unsurlar devlet, dil, tarihyazımı, aydınlar, din ve kültür unsurlarıdır. Dolayısıyla biz modern Boşnak milli kimliğinin teşekkülünü araştırdığımız bu çalışmada, sözü geçen bütün unsurları ayrı başlıklar altında almayı ve onlardan her birini ayrı tarihsel süreçler içerisinde değerlendirmeyi hedeflemekteyiz. Daha sonra net bir şekilde görüleceği gibi, ele aldığımız bütün bu unsurlar her bir tarihsel dönem içerisinde birbirine oldukça uyumlu bir gelişme düzeyi göstermiş ve bu şekilde modern Boşnak milli kimliğinin teşekkülünü birbirinden farklı üç dönem içerisinde ele almamızı mümkün kılmıştır. Biz de böylelikle araştırmamızı modern Boşnak milli kimliğinin ortaya çıkmaya başladığı "İmparatorluklar devri", bu kimliğin inkar edilmeye çalışıldığı "Yugoslavyalar dönemi" ve en son olarak söz konusu kimliğin tekrardan tarih sahnesinde güçlü bir şekilde yer almayı başardığı "bağımsız Bosna Hersek dönemi" olmak üzere üçlü bir tasnife tabi tutmuş olacağız. Bu tasnifin doğruluğunu ispatlayan en önemli dayanağın, modern Boşnak milli kimliğinin teşekkülünü doğrudan etkileyen milli kimlik unsurlarının durumu ve gelişim düzeyleri olduğu net bir şekilde görülmüş olacaktır.

Abstract:
Earliest indications of modernization in the context of Bosnia and Herzegovina can be traced back to the 1850's. The social life of Bosnia and Herzegovina was systematically changing along with the progression of modernization, imposing national identity as the new pattern of sociopolitical division. In this dissertation we intend to follow the formation and progression of modern Bosniak national identity, from early modernization to the present-day. In intent to ensure a relevant and comprehensive approach to studying the development of modern Bosniak identity, we have identified and employed its six basic determinants. The afore-mentioned elements are state, language, historiography, intellectuals, religion and culture. Each of these has been individually considered throughout several historical phases. As will become apparent, within any given stage all of these elements were congruent in their mutual development, allocating our research of modern Bosniak national identity into three different historical periods. In this dissertation modern Bosniak national identity has been considered through the following eras: "Imperial epoch" indicating the earliest evidences of modern national identity formation, "Yugoslavian era" the period of its denial and annihilation, and "The age of independent Bosnia and Herzegovina" the resurrection and establishment of modern Bosniak national identity as comprehended in present-day. Considering the afore-mentioned, our goal was to examine all the elements of modern national identity within the distinct historical eras and attempt to establish the cogency of our historical categorization approach.