Hemşirelerin advers reaksiyon ve bildirimine ilişkin bilgi ve tutumları ile etkileyen faktörler
Attitudes and knowledge of nurses to adverse drug reacti̇on and reporting and affecting factors
Yazar: GÜLİZAR DUMAN
Danışman: PROF. DR. ŞEYDA SEREN İNTEPELER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Farmakovijilans = Pharmacovigilance ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; İlaç reaksiyonlarını raporlama sistemleri = Adverse drug reaction reporting systems ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Amaç: Bu çalışma, hemşirelerin advers reaksiyon ve bildirimine ilişkin bilgi ve tutumları ile bunları etkileyen faktörleri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemine, İzmir'de bulunan bir eğitim ve araştırma hastanesinde yataklı birimlerde hasta bakımından sorumlu olarak çalışan toplam 193 hemşire olasılıklı örnekleme yöntemi ile alınmıştır. Veriler Ocak – Haziran 2015 tarihlerinde toplanmıştır. Verilerin toplanmasında literatür doğrultusunda oluşturulan bilgi formu kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Hemşirelerin %85,0' i advers reaksiyonun tanımını yanlış bilmiş, %68,9'u advers reaksiyon ile ilgili yönetmeliği ve %54,4' ü Türkiye Farmakovijilans Merkezi' ni (TÜFAM) bilmediğini ifade etmiştir. Katılımcıların %47,2' si advers reaksiyon gözlemlemiş ancak bunların %30,7' si bildirimde bulunduğunu söylemiştir. Hemşireler ciddi advers reaksiyon (%88,0) ve hangi ilaçtan kaynaklandığı kesin olmayan şüpheli advers reaksiyonların (%59,6) bildiriminin gerektiğini düşünmektedir. Araştırmada advers reaksiyonun bildiriminin gerektiğini bilmeme (%72,5) ve advers reaksiyonun ilaca bağlı olup olmadığı ile ilgili belirsizlik (%63,7) advers reaksiyon bildirim engelleri olarak bulunmuştur.
Advers reaksiyon tanımını bilme durumunu yaş istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilemektedir.
Sonuç: Hemşirelerin advers reaksiyon ve bildirimi ile ilgili bilgi düzeyleri ve bildirim oranları düşük bulunmuştur. Yapılan bu çalışma ile, yöneticilere hemşirelerde advers reaksiyon bildirmede farkındalık oluşturmak ve teşvik etmek için büyük bir gereksinimin olduğu önerilmiştir.

Abstract:
Objective: This study was conducted to examine the knowledge and attitudes of nurses about adverse drug  reaction and reporting and the factors that affect them.
Method: Research is a descriptive and cross-sectional study. A total of 193 nurses who were responsible for patient care in hospitalized units in a training and research hospital in Izmir were taken by means of a random sampling method. The data were collected from January to June 2015. In the collection of the data, the information form prepared in accordance with the literature has been used. The data were evaluated by descriptive statistics and logistic regression analysis.
Results: 85.0% of the nurses had misunderstood the definition of adverse reaction, 68.9% of them said that they were related to the adverse reaction regulation and 54.4% of them did not know of the Turkish Pharmacovigilance Center (TUFAM). Of the participants, 47.2% reported adverse reaction, but 14.5% said they were reporting it. Nurses think that serious adverse reactions (88.0%) and undetermined suspicious adverse reactions (59.6%) from which drug is required should be reported. Uncertainty (63.7%) about whether adverse reaction was required in the study (72.5%) and adherence to adverse reaction was found as adverse reaction reporting obstacles.
The knowledge of advers drug reaction recognition affects the age significantly statistically.
Conclusion: The level of knowledge and notification rates of adverse reactions and reporting of nurses were found to be low. This study suggests that managers have a great need to raise awareness and encourage adverse reactions in nurses.