Eski Anadolu'da Geç Hitit beyliklerinden Pattin (M.Ö.1200-600)
The Patina principality (1200-600 B.C) from Late Hittite principalities in old Anatolia
Yazar: HALİL ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ALİ ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Asurlular = Assyrians ; Eski Anadolu = Old Anatolian ; Eski Anadolu medeniyetleri = Old Anatolian civilizations ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Geç Hitit Dönemi = Late Hittite Period ; Geç Hititler = Late Hititites ; Pattin = Pattin ; Tarih = History

Özet:
Hititlerin Anadolu'ya nereden geldikleri hakkında çeşitli görüşlerin olmasının yanında bazı kaynaklarda Hititlerin Hattilerle birlikte Anadolu da beraber oldukları ve zengin bir kültürel yaşama sahip oldukları belirtilmektedir. Bazı kaynaklarda ise Anadolu'ya Kuzeyden Kafkaslardan geldikleri iddia edilmektedir. Hititler Anadolu'da hakimiyetini kuran büyük devletlerden biri olmuştur. Hititler Mısır, Asur, Mitanni gibi güçlü devletlerle döneminde mücadele etmiş bunların en önemlilerinden biri Hitit kralı Muvatalli ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında yapılan Kadeş Savaşı ve akabinde yapılan Kadeş Antlaşması ne denli bir mücadelenin olduğunu göstermektedir. Hititler Anadolu'da M.Ö.1200 yıllara kadar hakimiyetlerini sürdürmüş olmakla birlikte iç karışıklıklar ve engellenemeyen Asurluların egemenliği Hititlerin dağılma sürecine girmelerinin yanında Ege Göçleri neticesinde Hititler dağılmış ve Anadolu yaklaşık 400 yıllık bir karanlık çağa girmiştir. Bu dönemde yazılı kaynakların çok fazla olmaması sebebiyle net bilgiler olmamakla birlikte ele geçirilen yazıtlarda Anadolu'da Hitit egemenliğinden sonra artçı küçük şehir devletleri veya beyliklerinin kurulduğu ortaya konulmaktadır. Bunlardan en önemlilerinden birisi de Antakya, Suriye civarlarında hakimiyet kuran Pattin Beyliğidir. Pattin Beyliği bulunduğu yer itibariyle ekonomik olarak hem üst seviyede hem de zengin kaynakları bakımından önemli bir yerde bulunmaktaydı. Bulunduğu yerin ticaret merkezlerine geçiş güzergahında olması sebebiyle bu bölgede Asur hakimiyetini oldukça fazla hissetmiştir. M.Ö.738 yılında Asur kralı olan Tiglat-pileser tarafından hakimiyet altına alınmasından sonra Pattin Beyliği Asur Devleti'nin bir eyaleti haline gelmiş olmasıyla birlikte Asur Devleti tarafından atanan valiler vasıtasıyla yönetilmeye başlanmıştır. Asur Devleti'nin M.Ö.660'lı yıllara doğru hakimiyetini Babil Devleti'ne karşı kaybetmeye başlamasından sonra Pattin Beyliğini de yani Asur Devleti bünyesinde eyalet ismi olan Kunalua'yı kendi hakimiyetine bırakmak zorunda kalmışlardır.


Anahtar Kelimeler: Pattin, Asur, Kunalua, Hitit, Kadeş, Anadolu

Abstract:
Together with there are various opinions about from where the Hittites came to Anatolia, in some sources it has been indicated that Hittites were together with Hattians in Anatolia and they had a prosperous cultural life. Whereas in some other resources it has been claimed that they arrived to Anatolia from North, Caucasia. Hittites have become one of the great states dominating Anatolia. Hittites have fought with strong states like Egypt, Assyria and Mitanni in its ruling term. One of the most significant event among them was Kades War between the Hittites King Muvatalli and Egypt Pharaoh Ramses the Second then the following Kades Agreement showed that the importance of the rivalry. Hittites had maintained its ruling until 1200s BC, but the unstoppable rise and domination of Assyrians caused the Hittites to enter into dissolution process, then as a result of the Aegean migrations, Hittites had dissolved and Anatolia had entered a dark period lasting 400 years. Although there were not enough written and certain resources about this period, the limited obtained sources indicate that posterior small polis states and principalities established after the dissolution of Hittites in Anatolia. One of the most important ones is the Pattin (Unqi) principality which established its domination around Antakya and Syria. Pattin principality was located in strategically important area, also it was in a high level in terms of economic and rich sources. Since its location was on the route of the trade roads going to trade centers, it felt Asyrian domination pretty well. In 738 BC Pattin principality was conquered by Asyrian King Tigletpileser and it became a state of Asyria Kingdom. After that it was ruled by the governors assigned by Asyria Kingdom. After Asyria lose its power to Babylon Kingdon towards the years of 660 BC, Pattin principality, also known as Kunalua under Asyria ruling, had to be left to its own ruling.


Keywords: Pattin, Asyria, Kunalua, Hitittes, Kades, Anatolia