Mütareke dönemi II. Ordu (Yıldırım) Müfettişliği
Armistice period II. Army (Yıldırım) Inspector's Office
Yazar: İLKER AYAR
Danışman: PROF. DR. BÜLENT BAKAR
Yeditepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Birinci Dünya Savaşı neticesinde Osmanlı Devleti Mondros Mütarekesi'ni imzalamıştır. Mütarekenin maddeleri gereği seferi olarak görev yapan orduların önemli bir bölümü lağvedilerek kalan birliklerin düzeni tekrardan tesis edilmiştir. Orduları lağvedilen vatansever subaylar Erkân-ı Harbiye Riyaseti tarafından İstanbul'a çağırılmıştır. İstanbul'da bulunan vatansever subaylar mukavemetin sağlanması ve işgallerin sona ermesi için Anadolu'ya geçme planları yapmışlardır. Bu sırada İtilaf Devletleri Anadolu'da yaşanan olaylar nedeniyle sadaretin müdahale etmesi talebi neticesinde sadaret Anadolu'da mülki yetkilerin de verileceği üç ordu müfettişliği ve bir müstakil kolorduyu görevlendirmiştir. İstanbul merkezli kurulan I. Ordu Müfettişliğinin başında Fevzi (Çakmak) Paşa, Konya merkezli kurulan II. Ordu (Yıldırım) Ordu Müfettişliğinin başında Mersinli Cemal Paşa ve Erzurum merkezli kurulan IX. Ordu (III. Ordu) Müfettişliğinin başında ise Mustafa Kemal Paşa görev almıştır. 1919 yılının Mayıs ayı ile Ağustos ayı arasında faaliyet yürüten ordu müfettişlikleri işgallere karşı yurt genelinde birlik ve beraberliğin sağlanıp işgallere ilk tepkilerin verilmesinde, bu doğrultuda İstiklal Harbinin başlamasında önemli bir etken olmuşlardır.
      
Tez çalışmasının ana konusu olan II. Ordu (Yıldırım) Müfettişliği, Mondros Mütarekesi sırasında Pozantı'da bulunan II. Ordu Komutanlığı birliklerinden müteşekkil olarak oluşmuştur. Mütareke ile Konya'ya nakledilen bu birlikler o sırada Anadolu'da mevcut olarak en büyük birlik olma özelliğine sahip olmuştur. Henüz ordu müfettişliklerinin kuruluşunun gündeme gelmediği Ocak 1919'da Mersinli Cemal Paşa'nın komutasında Konya vilayeti merkezli yürütülen faaliyetler mukavemetin sağlanması konusunda mühim önem taşımıştır.

Abstract:
As a result of the First World War, the Ottoman Empire signed the Armistice of Mudros. In accordance with the articles of the armistice, a significant part of the armies serving as expeditionary forces were disbanded and the order of the remaining troops was re-established. Patriotic officers whose armies were abolished were summoned to Istanbul by the Military Presidency. Patriotic officers in Istanbul made plans to move to Anatolia to ensure resistance and end the occupations. Meanwhile, because of the Allied Powers' request for the intervention of the Grand Vizierate due to the events taking place in Anatolia, the Grand Vizierate appointed three army inspectorates and one independent corps, which would also be given civil powers in Anatolia. Fevzi (Çakmak) Pasha was the head of the I. Army Inspectorate established in Istanbul, Mersinli Cemal Pasha was the head of the II. Army (Yıldırım) Army Inspectorate established in Konya, and Mustafa Kemal Pasha was the head of the IX. Army (III. Army) Inspectorate established in Erzurum. Army inspectorates, which operated between May and August 1919, were an important factor in ensuring unity and solidarity throughout the country against the invasions, giving the first reactions to the occupations, and accordingly in the beginning of the War of Independence.
The Second Army (Yıldırım) Inspectorate, which is the main subject of the thesis, was formed from the units of the Second Army Command located in Pozantı during the Armistice of Mudros. These units, which were transferred to Konya with the armistice, were the largest units in Anatolia at that time. In January 1919, when the establishment of army inspectorates had not yet been brought to the agenda, the activities carried out in the Konya province under the command of Mersinli Cemal Pasha were of great importance in ensuring resistance.