Özgül öğrenme bozukluğu olan çocuklarda aminoasit ve agmatin düzeylerinin araştırılması
Investigation of amino acid and agmatine levels in children with specific learning disorder
Yazar: HAYRETTİN YAVUZ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AYDIN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Agmatine = Agmatine ; Amino asitler = Amino acids ; Beyin biyokimyası = Brain biochemistry ; Esansiyel amino asit = Essential amino acid ; Genetik-biyokimyasal = Genetics-biochemical ; Psikonörobiyokimya = Psychoneurobiochemistry ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖB) okul yıllarında ortaya çıkan, yaşam boyu süren nörogelişimsel bir bozukluktur. Bozukluk erken teşhis edilebilirse, kişiye özel eğitimlerle bireylerin akademik başarıları artabilir. ÖÖB'nin bilinen bir biyobelirteci yoktur. Plazma amino asit konsantrasyonu, direkt olarak santral sinir sistemindeki konsantrasyonu göstermese de onun bir yansıması ve dolaylı bir göstergesi olarak kabul edilir. Çalışmada; ÖÖB'lilerde amino asit metabolizmasının nasıl etkilendiğinin belirlenmesi, patofizyolojisine, tanı ve tedavisine yeni yaklaşımlar getirilmesi ve literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Çalışmaya ÖÖB tanısı almış 40 gönüllü ile herhangi bir psikiyatrik ve tıbbi bozukluğu bulunmayan 40 sağlıklı gönüllü alındı. Hasta ve kontrol gruplarından elde edilen plazma örneklerinde Sıvı Kromatografisi-Tandem Kütle Spektrometrisi (LC-MS/MS) ile amino asit ve Enzime Bağlı İmmunosorbent Deneyi (Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay: ELISA) ile agmatin düzeyleri ölçüldü.
Hastalar ile sağlıklı kontroller karşılaştırıldığında, hastaların plazma arjininosüksinat ve homositrülin konsantrasyonlarının kontrollere göre düşük; norvalin ve γ-aminobütirik asit (GABA) konsantrasyonlarının yüksek olduğu saptanmış ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca norvalin konsantrasyonu ÖÖB şiddeti (hafif, orta, ağır) ile türlerinde (okuma, yazma ve matematik bozukluğu) kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p<0.05). 
Sonuç olarak verilerimiz norvalin konsantrasyonunun ÖÖB tanısı koymada bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Özgül öğrenme bozukluğu, Amino asit, Disleksi, Norvalin, Üre Döngüsü

Abstract:
Specific learning disorder (SLD) is a lifelong neurodevelopmental disorder that occurs during the school years. When the disorder is diagnosed early, the academic performance of affected individuals can be enhanced through personalized training. There is no known biomarker for SLD. Plasma amino acid levels do not directly indicate central nervous system levels, but are considered a reflection and indirect indicator. The purpose of this study was to determine how amino acid metabolism is affected in children with SLD, to present new approaches to pathophysiology, diagnosis and treatment, and to contribute to the literature.
Forty subjects diagnosed with SLD and 40 healthy subjects without psychiatric or medical disorders were included in the study. Amino acid levels were measured by Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry (LC-MS/MS) and agmatine levels were measured by Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay (ELISA) in plasma samples from patients and healthy subjects.
When patients and healthy subjects were compared, plasma argininosuccinate and homocitrulline levels of patients were found to be lower; plasma norvaline and γ-aminobutyric acid (GABA) levels were higher than those of healthy subjects and these values were statistically significant. In addition, norvaline levels were statistically significantly higher than the healthy subjects in SLD severity (mild, moderate, severe) and type (reading, writing and math disorder) (p<0.05). 
In conclusion, our findings suggest that norvaline levels may be a biomarker for diagnosis SLD.

Keywords: Specific Learning Disorder, Amino acids, Dyslexia, Norvaline, Urea cycle