Demans hastaları için peyzaj tasarım kriterlerinin araştırılması
An investigation of landscape design criteria for dementia patients
Yazar: NIGAR ZEYNALOVA
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çalışmanın amacı Demans hastalarının yapısal çevre içerindeki kullanım konforlarının artırılmasına yönelik tasarım parametrelerin belirlenmesidir. Bu amaçla yapılan literatür çalışmasında öncelikle; yaşlı dostu peyzaj tasarımı, demanslı insanlar için tasarım yaklaşımları, Demans hastalarının gereksinim duyabilecekleri ön çevresel tasarım ilkeleri araştırılmıştır. Sonrasında çalışmanında ana içeriğini oluşturan çevresel algılar (renk, tatma, koklama, dokunma, akustik ve mikroklima); bahçenin yeri, bahçenin girişi, yaya yolları, kaplamalar, parmaklıklar, yön bulma, su elemanları, aktivite alanları, kent mobilyaları gibi tasarım konuları; bitkilendirme ve bakım ile ilgili standartlar irdelenmiştir.
Yapılan literatür taraması sonucunda mevcut çalışmalardaki parametreler göz önünde bulundurularak güncel bir kontrol listesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Oluşturulan kontrol listesi dünyada sınırlı sayıda olan 4 farklı demans köyünde kullanılmış; değerlendirmelerin güvenilirliğini arttırmak için internet üzerindeki video, görsel ve makalelerin detaylı ve tekrarlı taramaları yapılmıştır. Köylerin seçiminde bu bölgelerde yapılan çalışmaların azlığı etkili olmuştur. Değerlendirilen boyutların her biri için puanları standartlaştırmak amacıyla, kriterlerin yerine getirilmesine göre her kademe için üç seviyeli bir ölçek kullanılmıştır: 1 zayıf, 2 orta, 3 iyi. Çalışma alanlarının analizleri göz önünde bulundurulduğunda, yapılacak tasarımlarda korkuluk ve işaret levhalarının kullanılması, kullanışlı ve konforlu çocuk oyun alanı tasarımlarının gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yaşlı dostu tasarım, dış çevre, Demans hastaları için tasarım, yaşlı-doğa bağlantısı, demans köyleri, tasarım elemanları

Abstract:
The aim of the study is to determine the design parameters to increase the comfort of use of Dementia's patients in the built environment. In the literature study conducted for this purpose, firstly; elderly-friendly landscape design, design approaches for people with dementia, preliminary environmental design principles that Dementia's patients may need were investigated. Afterwards, environmental perceptions (colour, taste, smell, touch, acoustics and microclimate); location of the garden; design issues such as garden entrance, pedestrian paths, pavements, railings, wayfinding, water elements, activity areas, urban furniture; standards related to planting and maintenance were examined.
As a result of the literature review, an up-to-date checklist was tried to be created by considering the parameters in the existing studies. The created list was analysed in 4 different Dementia's villages, which are limited in number in the world, by means of, detailed and repeated scans of videos, images and articles on the internet were made. The selection of the villages was influenced by the lack of studies conducted in these areas. In order to standardise the scores for each of the dimensions assessed, a three-level scale was used for each tier according to the fulfilment of the criteria: 1 poor, 2 moderate, 3 optimal. Considering the analyses of the study areas, it was concluded that the use of handrails and signposts, useful and comfortable children's playground designs are required in the designs to be made

Keywords: Age-friendly design, exterior environment, design for Demantia's, eldery-nature connection, dementia villages, design elements