Polikistik oversendromlu adölesanlarda insulin direnci ve serum ghrelin düzeyleri /
Yazar: İLKER TOLGA ÖZGEN
Danışman: PROF. DR. HASAN MURAT AYDIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Polikistik Over Sendromu (PKOS) üreme çağındaki kadınlarda görülen en sık endokrinopatidir. Patogenezi hakkında halen elde edilen veriler tartışmalıdır. Ghrelin, PKOS patogenezinde rolü olabileceği ileri sürülen yeni bir hormondur. Bu çalışmanın amacı adölesan yaş grubundaki PKOS'lu hastalarda insülin direnci ile klinik ve laboratuvar özelliklerinin ilişkisini araştırmak ve bu hasta grubunda ghrelin düzeylerini incelemekti. Çalışmada yaş ve vücut kitle indeksleri (VKI) benzer 30 PKOS'lu adölesan ve 20 kontrolden oluşan iki grup yer aldı. Her iki gruba oral glikoz tolerans testi (OGTT) yapıldı. Test sırasında alman ilk serumdan glikoz, insülin, lipidler, total testosteron, serbest testosteron, 17 OH progesteron, dehidroepiandrosteron sülfat (DHEA-S), Folikül stimülan hormon (FSH), lüteinizan hormon (LH), östradiol, tiroid hormonları, İnsülin benzeri büyüme faktörü (IGF)l ve insülin benzeri büyüme faktörü bağlayıcı protein (IGFBP)3 düzeyleri ölçüldü. Test öncesinde ve sonunda serum ghrelin düzeylerini ölçmek amacıyla kan örnekleri alındı. Ana gruplar obez ve obez olmamalarına göre alt gruplarına ayrılarak bu alt gruplardaki klinik ve laboratuvar özellikleri ayrıca analiz edildi. Serbest testosteron, 17 OH progesteron, DHEA-S ve HOMA-IR ve OGTT'ye alman insülin cevaplarının PKOS grubunda daha yüksek olduğu görüldü. Poliksitik over sendromu grubunda kardiyovasküler risk faktörleri [yüksek insülin direnci (p=0,001), dislipidemi (p=0,050)] diğer gruplara oranla daha yüksek olarak saptandı. İnsülin direnci görülme sıklığı obez PKOS'lu hastalarda %93,3 obez olmayan PKOS'lu hastalarda %46,6 obez kontrol grubunda %50,0 oranında idi. Obez olmayan kontrol grubunda ise insülin direncine rastlanmadı. Hiperinsülinizm varlığı ile bel/kalça oram, VKI, sistolik kan basmcı, serbest testosteron ve ghrelin ile pozitif korelasyon saptanırken HDL değerleri ile negatif korelasyon saptandı. Ghrelin düzeyleri kontrol grubu ile farklılık göstermemekle beraber, obez ve obez olmayan PKOS grubu karşılaştırıldığında obez grubun düşük ghrelin değerlerine sahip olduğu görüldü (p=0,028). Ghrelin ile hiperinsülinizm, serbest ve total testosteron arasında anlamlı negatif korelasyon bulundu. Polikistik over sendromu grubunda ghrelin düzeyleri OGTT sonrasında %24,4±10,6 azalırken kontrol grubunda bu oran %32,9±18,0 olarak saptandı (p=0,074). Serum total IGF1 ve IGFBP3 düzeyleri açısından gruplar arasında önemli bir fark saptanmadı. Sonuç olarak adölesan yaş grubunda PKOS'lu hastalarda insülin direnci çok sık görülmektedir. Ghrelinin gerek insülin direnci parametreleri, gerekse androj enler ile negatif korelasyon göstermesi hastalığın patofizyoloj isinde bu hormonunda rolü olduğunu düşündürmektedir.Anahtar sözcükler: Polikistik over sendromu, insülin direnci, ghrelin

Abstract:
Polycystic ovarian syndrome (PCOS) is the common cause of endocrinopathy in women of reproductive age. There are different opinions about pathogenesis of disease. Ghrelin is a new hormone supposed that may have a role in pathogenesis of PCOS. The aim of this study is to investigate the relationship of insulin resistance with clinic and laboratory features of PCOS in adolescence and ghrelin status in this group. Body mass index (BMI) and age matched thirty adolescent with PCOS (15 obese and 15 lean) and 20 control subjects (10 obese and 10 lean) were enrolled to the study. Oral glucose tolerance tests were performed both of PCOS and control groups. Serum insulin, glucose, lipids, total and free testosterone, 17 OH progesterone, dehydroepiandrosterone sulphate (DHEA-S), follicle stimulating hormone, luteinizing hormone, estradiol, thyroid hormones, insulin like growth factor (IGF)1, insulin like growth factor binding protein 3 (IGFBP3) and ghrelin levels were studied. At second hour of OGTT serums were collected to investigate effect of glucose loading on ghrelin levels. Free testosterone, 17 OH progesterone, DHEA-S and HOMA-IR and insulin responses to OGTT were higher in PCOS group than controls. Cardiovascular disease risk factors (insulin resistance, dyslipidemia) were higher in PCOS than non obese control. Prevalence of insulin resistance were %93,3, %46,6 and %50,0 in obese PKOS, non obese PCOS and obese control groups respectively. There wasn't any insulin resistant non obese control subject. Hyperinsulinism was positively correlated with waist to hip ratio, BMİ, systolic blood pressure, free testosterone and negatively correlated with ghrelin and HDL. There was no statistically important difference between two main groups regarding ghrelin but obese PCOS group had lower ghrelin levels than lean PCOS group (p=0,028). Serum ghrelin levels were negatively correlated with HOMA-IR, free and total testosterone. Decrease ratio of serum ghrelin levels after OGTT were %24,4±10,6 and %32,9±18,0 in PCOS and control groups respectively (p=0,074). There was no difference between main groups regarding IGF1 and IGFBP3. Conclusion: Adolescents with PCOS have high prevalence of insulin resistance. Obese PCOS patients have higher risks for cardiovascular diseases. Obtained correlations between ghrelin, insulin resistance and androgen levels suggested that ghrelin may have a role in pathogenesis of PCOS.Key Words: Polycystic ovarian syndrome, insulin resistance, ghrelin