Obez bireylerde kahvaltının glisemik indeks ve glisemik yükünün iştah ve tokluk üzerine etkisi
Effect of glycemic index and glycemic load of breakfast on appetite and satiety in obese individuals
Yazar: MUSTAFA VOLKAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN NERGİZ ÜNAL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Dengeli beslenme = Balanced nutrition ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Kahvaltı = Breakfast ; Obezite = Obesity ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Tokluk = Satiety ; İştah = Appetite

Özet:
Bu çalışmada düşük veya yüksek glisemik indeks (Gİ) ve glisemik yük (GY) içeren kahvaltının kan glukoz regülasyonu, doygunluk durumu, farklı lezzetlere olan ilgi değişikliği ve düşük besin tüketimi ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gİ ve GY'si düşük veya yüksek olan kahvaltıların; gönüllü kadın bireylerin açlık, tokluk, doyma hissi, yağlı, tuzlu, ekşi, tatlı besin seçimi, beslenme durumu ve antropometrik ölçümler ile kan glukoz konsantrasyonları ve tükürüklerindeki, leptin, grelin gibi bazı parametreler randomize çapraz olarak planlanarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya 16 normal vücut ağırlığında (kontrol) ve 16 obez toplam 32 kişi dahil edilerek, her gruba sabah kahvaltısı olarak ihtiyaçlarına göre düzenlenmiş makro besin ögesi dağılımları benzer düşük ve yüksek Gİ ve GY'li kahvaltılar verilmiştir. Çalışma sonucunda düşük Gİ ve GY içeren kahvaltının hem obez, hem kontrol gruplarındaki bireylerde daha yüksek tokluk skorlarına neden olduğu saptanmıştır (p<0,05). Leptin ve grelin düzeyleri verilen kahvaltı türüne göre gruplar arası farklılık göstermezken (p>0,05), tüm bireyler birlikte değerlendirildiğinde grelin düzeyi düşük Gİ ve GY içeren kahvaltı sonrası daha yüksek bulunmuştur. Kontrol grubunda postprandiyal dönemde düşük Gİ ve GY içeren kahvaltı sonrasında tatlı, tuzlu ve sevilen yiyeceğe olan istek daha düşükken (p<0,05), obez grupta böyle bir durum saptanmamıştır (p>0,05). Bireylerin duygudurumları ve günlük alınan enerji ve besin ögesi alımında sunulan kahvaltılar arasında bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).  Çalışma genel olarak değerlendirildiğinde, düşük Gİ ve GY içeren kahvaltı tüketiminin iştahı baskılayıcı potansiyeli olmakla birlikte, bu durum enerji alımına yansımamaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the association between low or high glycemic index (GI) and glycemic load (GL) breakfast and blood glucose regulation, satiety, changing interest to different tastes and low food intake. Therefore, in this study; effects of low or high GI and GL breakfasts on participant's hunger, fullness, satiety, salty/sugary/sour food preference, nutrition status and anthropometric measurements as well as some parameters like glucose, leptin and ghrelin in their blood and saliva were evaluated in a randomized crossover design. A total of 32 adults, being 16 of normal weight (control group) and 16 obese participated in  the study, and each group had breakfast with a low or high GI and GY diets with similar macro nutrient content adjusted for their specific requirements. Low GI and GL breakfast was observed to be associated with higher satiety ratings in both obese and control groups (p<0,05).  While leptin and ghrelin concentrations did not show any difference between breakfasts (p>0,05), higher ghrelin concentration was associated with low GI and GL breakfast in all participants (p<0,05). The control group had lower desire to eat salty, sugary and favorite foods after a postprandial low GI and  GL breakfast (p<0,05) whereas no such tendency was observed in the obese group (p>0,05). No relationship was observed between mood, daily energy and macro nutrient intake of the individuals and the breakfasts served (p>0,05). In conclusion, while breakfast with lower GI and GL has a potential to suppress satiety, this is not applicable to energy intakes.