r-PET ve klasik PET liflerinden üretilen kumaşların boya-baskı işlemleri öncesi ve sonrası özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of the properties of fabrics produced from r-PET and classical PET fibers before and after dyeing-printing process
Yazar: MEHDI HATAMLOU
Danışman: PROF. DR. ARİF TANER ÖZGÜNEY ; PROF. DR. NİLGÜN ÖZDİL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tekstil Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Baskı = Print ; Boyama = Dyeing ; PET şişeler = PET bottles

Özet:
PET şişe atıklarından geri dönüştürülerek elde edilen r-PET lifleri, enerji ve hammadde maliyetlerindeki büyük avantajının yanı sıra daha az üretim enerjisi ve karbon salınımı oluşturması nedeniyle çevre dostu bir lif olmuştur.
	Geri kazanılmış PET talaşlarından bilgisayar parçaları, yastık, yalıtım, halı, uyku tulumları vb. üretilebilmekte ve büyük bir kısmı ise lif olarak OE (open-end) eğirme sisteminde diğer geri dönüşüm liflerle karıştırılarak çorap, battaniye ve halı üretiminde değerlendirilmektedir. Ancak r-PET lifin bu şekilde düşük kaliteli malzeme olarak kullanılması, tüketim miktarının ilerleyen zaman içerisinde doyum noktasına ulaşmasına neden olacaktır.
	Bu noktadan hareketle tekstil sektörünün, çevresel sorunları üzerine sorumluluk almasını kolaylaştırması açısından bu çalışma tasarlanmıştır. Bu çalışmadaki amaç PET şişe atıklarından elde edilen lifler, kalitesinin insanların kabul sınırlarında tutmayı başararak kullanım alanlarının geliştirilmesi ve birincil madde olarak kullanılmasına yönelik katkıda bulunmasıdır.
	Çalışmada pamuk, PET ve r-PET lifler kullanılmıştır. Üretilmiş iplik ve kumaşların fiziksel özellikleri tespit edilmiştir. Üretilen kumaşlara daha sonra boyama ve baskı işlemi uygulanmıştır. Bu işlemlerin ardından kumaşların patlama dayanıı, aşınma dayanımı, boncuklanma özelliği, hava geçirgenliği, kumaş tutum özellikleri ve termofizyolojik özelliklerine ilaveten ışık, yıkama, sürtme haslıkları gibi haslık özellikleri de incelenmiştir.
	Test sonuçlarına göre r-PET lifin yüzey özellikleri PET daha pürüzlüdür. Bu pürüzlülük kumaşların su iletim özelliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Pürüzlülük nedeniyle liflerin kapladığı toplam yüzey alanı artmakta bu da sürtünme yüzeyinin artmasına neden olduğundan kumaşların aşınma dayanımı düşmektedir.  r-PET kumaşların mekanik özellikleri genel olarak PET olanlardan daha düşük bulunmaktadır. Ancak, gerek tutum, gerekse mekanik özellikler açısından beklentileri karşılayacak nitelikte olması nedeniyle bu liflerin birçok alanda kullanım imkanı bulacağı düşünülmektedir.

Abstract:
r-PET fibers produced by recycling PET bottles are an environmentally friendly due to their energy preservation and raw material cost reduction as well as less carbon emissions.
	Computer parts, pillows, insulation materials, carpets, sleeping bags etc. can be produced from recycling PET flakes and most of them are mixed with other recycled fibers in the OE (open-end) spinning system to produce fibers of socks, blankets and carpets. However, the use of r-PET fiber as a low-quality material in its current form of production will result in the amount of consumption reaching its saturation point in the future.
	With this in mind, this project has been designed to make it easier for the textile industry to take responsibility for environmental issues. In this project, the aim is to produce fibers from PET bottle wastes with keeping the quality of fibers at the required limits of consumers and to expand usage of such fibers and open the way to its acceptance as a prime material.
	In the study, Cotton, PET and r-PET fibers were used. The physical properties of the produced yarns and fabrics have been determined. After dying processes, abrasion resistance, pilling property, air permeability, fabric handling properties and thermo-physiologic properties other properties such as light, washing, rubbing fastness were examined.
According to the test results, surface properties of r-PET fiber are rougher than conventional fibers. This roughness affects the water transmission properties of fabrics in the negative direction. Due to the roughness, the total surface area of the fibers increases, which causes a decrease in abrasion resistance of the fabrics, since it results in an increase in the friction surface. The mechanical properties of r-PET fabrics are found generally lower than those of conventional ones. However, it is considered that these fibers will be used in many fields because of their quality of the mechanical properties.