Ebû'l-Kâsım El-Ka'bî'nin Makâlâtı'nda Hâricî fırkaları ele alış biçimi ve tasnifi
Abû'l-Qâsim Al-Ka'bī's form of handling and classification of Khārijī sects in his Maqālāt
Yazar: NESİBE ÜNCE
Danışman: PROF. DR. SÖNMEZ KUTLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Ebu'l-Kasım el-Ka'bi = Ebu'l-Kasım el-Ka'bi ; Fırka = Sect ; Hariciler = Kharidjites ; Haricilik = Kahawarij ; Makalat = Makalat ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Müslümanlar ilk dönemlerde karşılaştıkları sorunları gelen vahiy ile çözüme kavuşturuyorlardı. Peygamberin vefatı ve vahyin kesilmesiyle birlikte, karşılaşılan sorunlar yine vahyin ışığında çözülmeye çalışıldı. Fakat insanlar arasındaki farklılıklar beraberinde fikir ayrılıklarını getirdi. Bunun sonucunda fırkalar oluşmaya başladı. Fırkaların görüşlerinin kayıt altına alınmasıyla birlikte Makâlât geleneği olarak bilinen bir edebiyat gelişti. Ebû'l-Kâsım el-Ka'bî'nin Kitabü'l-Makâlât'ı, bu gelenek içerisindeki yerini aldı.
Ebû'l-Kâsım el-Ka'bî'nin eserinden hareketle Hâricîlik fırkasının ele alınışı ve tasnifini incelediğimiz bu çalışmamız; önsöz, giriş, üç bölüm, sonuç ve kaynakçadan oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde; el-Ka'bî'nin yaşadığı sosyo-politik ortam, hayatı, ilmî şahsiyeti, hocaları ve öğrencileri ile eserlerini ve itikadî görüşlerini ele aldık.
İkinci bölümde; el-Ka'bî zamanında Hâricîlerin durumunu ve onun Kitabü'l-Makâlât'ta Hâricîlik fırkasını ele alışını; eserin muhtevası, kaynakları ve yöntemini, ardından el-Ka'bî'nin Hâricîlik fırkasını nasıl tasnif ettiğini inceledik. Diğer makâlât eserleri ile el-Ka'bî'nin eseri arasındaki etkileşimi anlamak adına, ondan önceki ve sonraki makâlât yazarlarının Hâricîlik fırkasını nasıl ele aldıklarını karşılaştırmalı olarak ortaya koymaya çalıştık.
Üçüncü bölümde el-Ka'bî'nin eserinden hareketle Hâricî şahısları, Hâricîlerin hâkim olduğu bölgeleri ve onlara nisbet edilen görüşleri ile Hâricîlerin siyasî faaliyetlerini ve gerçekleştirmiş oldukları isyanları inceledik.

Abstract:
During the first period, Muslims relied on the guidance of revelation to solve their issues. After the death of the Prophet, the Qur'anic revelation ceased, requiring Muslims to solve problems by interpreting the revelation. However, people's differences in many aspects resulted in conflicts of opinion. As a result, the concept of factions began to arise. As a result of the recording of the sects' views, a literary tradition known as Maqālāt developed through time. Abû'l-Qâsim al-Ka'bī's al- Maqālāt was took its place in this tradition.
This study, in which we examine the handling and classification of the sects Khārijīte based on the work of Ab'ul-Qasim al-Ka'bī, it consists a preface, introduction, three chapters, a conclusion, and a bibliography. We looked at the sociopolitical context in which al-Ka'bī lived, as well as his biography, scientific personality, teachers and students, works, and theological thoughts in the first chapter.
In the second chapter, after exploring the situation of Khārijī thought during the time of Ka'bī, we attempted to explain how he showcased the Khārijī sect in his book by providing a brief explanation of the content, sources, and method of the work. Then we looked at the criteria al-Ka'bī used to classify the Khārijī sect. In order to comprehend the interplay between other Maqālāt works and that of al-Ka'bī, we attempted to explain how earlier and subsequent Maqālāt writers dealt with the Khārijīs.
The third chapter we examined Khariji rijal and Kharijite-dominated territories, the ideas attributed to them, and the rebellions they carried out, all of which are based on al-Ka'bī's al- Maqālāt.