hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Eflak ve Boğdan'a yönelik Osmanlı siyaseti (17. yüzyıl)
Ottoman policy towards Wallachia and Moldavia (17th century)
Yazar: MUHAMMET ALİ KILIÇ
Danışman: PROF. DR. FERİDUN MUSTAFA EMECEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Eflak = Wallachia

Özet:
Osmanlılara tâbi haraçgüzâr devletlerden olan Eflak ve Boğdan'ın imparatorluğun idari sistemi içinde emsallerine nazaran farklı bir konumu vardı. Önceki yüzyılda statüleri tam anlamıyla belirlenen bu devletlerin Osmanlı ile ilişkilerinde dönem dönem dalgalanmalar yaşanmış, bölgede çıkan isyanlar Osmanlı yöneticilerinin siyasi ve askeri bazı yeni tedbirler almalarına yol açmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun genel olarak netameli bir süreçten geçtiği 17. yüzyılın ilk yarısında söz konusu devletler kimi zaman baskı altında tutulmuş, kimi zaman ise görece serbest bırakılmışlardı. Yüzyılın ortalarına kadar devam eden bu gelgitli süreç, bölgede Osmanlı karşıtı isyanların Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa (sadareti 1656-61) tarafından bastırılması ile sona erdirilmişti. Bu tez söz konusu yüzyılda Osmanlı devleti ile haraçgüzarları arasındaki siyasi ilişkileri anlamayı amaçlamıştır. Ayrıca Köprülü Mehmed Paşa'nın müdahalesi sonrası Osmanlı ve haraçgüzârları arasındaki ilişkilerin ne şekilde değişip dönüştüğü, sadrazamın müdahalesinin ne derece başarılı olduğu ve oluşan yeni durumun -II. Viyana Kuşatması (1683) sonrası geniş bir Haçlı ittifakına karşı mücadele dönemi de dâhil olmak üzere- sonraki siyasi ve askeri gelişmelere nasıl yansıdığı da bu tezde ele alınmıştır.

Abstract:
Wallachia and Moldavia had a different position in the administrative system of
the empire compared to their peers. There were fluctuations in the relations of these
states with the Ottoman Empire, and the rebellions in the region led the Ottoman
administrators to take some new political and military measures. In the first half of the
17 th century, when the Ottoman Empire was experiencing crises in general, these states
were sometimes kept under pressure and sometimes relatively freed. This turbulent
process, which continued until the middle of the century, ended with the suppression of
anti-Ottoman rebellions in the region by Grand Vizier Köprülü Mehmed Pasha (1656-61
in office). This thesis aims to understand the political relations between the Ottomans
and its vassals in the said century. It also aims how the relations between the Ottoman
and its vassal states changed and transformed after the intervention of Köprülü Mehmed
Pasha, how successful the intervention of the grand vizier was, and how it was reflected
in subsequent political and military developments, including the period of struggle
against a broad Crusader alliance after the Second Siege of Vienna (1683).
Zaman ve İfham Gazetelerindeki edebî faaliyet üzerine bir inceleme
An examination of literary activity in Zaman and Ifham Newspapers
Yazar: KÜBRA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. NURİ SAĞLAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi metinler = Literary texts ; Gazeteler = Newspapers ; Süreli yayınlar = Periodicals ; Zaman gazetesi = Zaman newspaper ; İfham gazetesi = İfham newspaper

Özet:
Bu çalışmada, 1918-1919 yıllarında yayımlanan Zaman ve 1919-1920 yıllarında yayımlanan İfham gazetelerinin Mütareke Dönemi'nde üstlendikleri edebî ve kültürel işlevlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Zaman ve İfham gazeteleri taranarak bu yayınlardaki edebî faaliyet, edebiyat sosyolojisi bağlamında analiz edilmiştir. 
Dört bölümden oluşan tezin birinci bölümünde gazetelerin şekil özellikleri, muhtevası, yazar kadrosu ve imtiyaz sahibi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde gazetelerin muhtevası edebî türler; dil, edebiyat ve sanat ile ilgili yazılar ve diğer konular başlıkları altında tasnif edilmiştir. Üçüncü bölümde, edebî niteliğe sahip metinler incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise incelenen metinlerden bazıları yeni harflere aktarılarak verilmiştir.

Abstract:
This study aims to reveal the literary and cultural functions undertaken by the newspapers Zaman published between 1918-1919 and Ifham published between 1919-1920 during the Armistice Period. In line with this purpose, Zaman and Ifham newspapers were scanned and the literary activity in these publications was analyzed in the context of the sociology of literature. 
In the first chapter of the thesis, wich consists of four sections, information is provided about the newspapers' structural features, content, staff writers, and publisher. In the second chapter, the content of the newspapers is classified under the titles of literary genres, the articles related to language, literature, and art, and other subjects. In the third chapter, the texts with literary qualities are analyzed. In the fourth chapter, some of the analysed texts are translated into the new alphabet.
Küresel sağlık güvenliği ve kalkınma ilişkisi: OECD ülkeleri örneği
Global health security and development relationship: The case of OECD countries
Yazar: BEYZA KARACA
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE TAHSİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisadi Gelişme ve Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Sağlık, tüm dünyada yüzyıllardır önemini koruyan bir konu olmuştur. Çünkü sağlıklı bireyler sağlıklı toplumları oluşturmakla beraber ülkelerin kalkınması adına en önemli girdiyi sağlamaktadır. Küreselleşmenin hız kazandığı dünyada ise bulaşıcı hastalıklar kolaylıkla sınırların ötesine geçebilmekte ve ülkeler için salgın riski oluşturabilmektedir. Ekonomik büyüme ve sağlık birbiriyle etkileşim halindedir. Bu yüzden salgınlar halk sağlığını tehdit etmekle beraber kalkınmaya giden yolda ülkeler için büyük bir engel teşkil etmektedir. Ülkelerin sağlığı tehdit edici durumlar karşısında sağlık güvenliğini temin etmekten öte bunu tüm dünyada küresel sağlık güvenliğini sağlamak büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada küresel sağlık güvenliği ve büyüme ilişkisi için 2021 yılına ait OECD ülkeleri veri alınarak Temel Bileşenler Analizi uygulanmış ve sonuç olarak ülkelerin refah düzeylerinin artması ülkelerin sağlık güvenliğini sağlamada kapasitelerini artırsa da tam olarak bir ölçüt olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Health has been an important issue all over the world for centuries. Because healthy individuals create healthy societies and provide the most important input for the development of countries, in a world where globalization is accelerating, infectious diseases can easily spread across borders and pose an epidemic risk for countries. Economic growth and health interact with each other. Therefore, epidemics not only threaten public health but also pose a major obstacle for countries on the path to development. Beyond ensuring the health security of countries in the face of health-threatening situations, it is of great importance to ensure global health security all over the world. In this study, principal components analysis was applied to the relationship between global health security and growth, taking OECD countries as data for 2021, and as a result, it was concluded that although the increase in the welfare levels of countries increases their capacity to ensure health security, it is not an exact criterion.
Türk korku sinemasında ses ve ışık kullanımının etkileri
The effects of sound and lighting in Turkish horror cinema
Yazar: MUHAMMED FATİH YILMAZER
Danışman: DOÇ. DR. GİZEM PARLAYANDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Doğal ışık = Natural light ; Türk sineması = Turkish cinema ; Yapay ışık = Artificial light ; Ölüm korkusu = Fear of death

Özet:
Türk korku sineması, izleyiciye gerilim, korku ve heyecan gibi duygusal tepkiler uyandırmayı hedefleyen önemli bir sinema türüdür. Bu türün etkileyici bir deneyim sunabilmesi için ses ve ışık kullanımı başta olmak üzere sinematik unsurların doğru kullanılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Türk korku sinemasında ses ve ışık kullanımının filmlere sağladığı katkılar ve bu katkıların doğası üzerine odaklanmaktadır.
İlk olarak, korku kavramının ele alındığı bu çalışmada, Türk Sineması'ndaki korku türünün özellikleri ve gelişimi incelenmektedir. Türk korku filmlerinin korku unsurlarını kullanarak seyircide nasıl bir gerilim ve korku atmosferi yarattığı analiz edilmektedir. Daha sonra, ses ve ışık kavramları ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Bu çalışma, Türk korku filmlerinde ses ve ışığın nasıl kullanıldığını biçimsel analiz yöntemiyle incelemektedir. Sonuç bölümünde ise seçilen Türk korku filmleri üzerine yapılan analizin sonuçları sunulmaktadır.
Bu çalışma, Türk korku sinemasında ses ve ışık kullanımının önemini vurgulamakta ve etkili bir sinema deneyimi yaratma potansiyeline sahip bu unsurların daha fazla araştırılmasını teşvik etmektedir.

Abstract:
Turkish horror cinema is an important film genre that aims to evoke emotional reactions such as suspense, fear, and excitement in the audience. In order for this genre to offer an impressive experience, the correct use of cinematic elements, especially the use of sound and light, is of great importance. This study focuses on the contributions of the use of sound and light to the films in Turkish horror cinema and the nature of these contributions.
First of all, in this study, in which the concept of fear is discussed, the characteristics and development of the horror genre in Turkish Cinema are examined. The way in which Turkish horror films create a suspense and fear atmosphere in the audience by using fear elements has been analyzed. Subsequently, the concepts of sound and lighting are discussed in detail. This study examines how sound and light are used in Turkish horror films with the formal analysis method. In the conclusion section, the results of the analysis on selected Turkish horror films are presented.
This study emphasizes the significance of sound and lighting utilization in Turkish horror cinema and encourages further research into these elements, which have the potential to create an impactful cinematic experience.
Döviz kuru oynaklığının yabancı portföy yatırımlarına etkisi: Türkiye uygulaması
The effect of exchange rate volatility on foreign portfolio investments: The case of Türki̇ye
Yazar: NUMAN ÖZAKPINAR
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM DURGUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı, TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru oynaklığının yabancı portföy yatırımları üzerindeki etkisini ekonometrik analiz yaparak ortaya koymaktır. Bu analizde, döviz kuru değişkeninin oynaklık modeli geliştirilerek, yabancı yatırımcıların Türkiye'ye yönelik Hisse Senedi ve Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) net hareketleri değişkenleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Kısa ve uzun dönem ilişki analizleri sonucunda, reel döviz kuru oynaklık değişkeni ile net hisse senetleri hareketleri arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Kur oynaklığı ile DİBS net hareketleri arasında ise negatif yönlü ilişki bulunmuştur. Granger nedensellik analizi sonucunda ise, hem hisse senedi hem de DİBS ile reel kur oynaklığı değişkeni arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi belirlenmiştir. 
Reel döviz kuru oynaklık değişkeni, net DİBS hareketlerine göre net Hisse Senedi hareketleri değişkenini daha fazla etkilemektedir. Reel döviz kuru oynaklığının, yabancı portföy yatırımları üzerinde istatistiki anlamlı olarak etki ettiğini görebilmekteyiz. 2008-2009 Küresel Finansal Kriz döneminde kur oynaklığı ile yabancı portföy yatırımları arasındaki etkileşimin yüksek seviyede olduğu görülmüştür.      

Anahtar Kelimeler: Reel Kur Oynaklığı, Yabancı Portföy Yatımları, GARCH Modeli, Kur Rejimi, Döviz Kuru Sistemleri

Abstract:
The main purpose of this thesis is to reveal the effect of CPI-based real effective exchange rate volatility on foreign portfolio investments by making econometric analysis. In this analysis, the volatility model of the exchange rate variable was developed and the effect of foreign investors on the net movements of Equities and Government Domestic Debt Securities (GDDS = Government bonds and treasury bills) towards Turkey was investigated. As a result of the short- and long-term relationship analysis, a positive relationship was determined between the volatility of the real exchange rate and the net stock movements. A negative relationship was found between exchange rate volatility and net movements of GDDS. As a result of Granger causality analysis, a bidirectional causality relationship was determined between both stocks and GDBS and real exchange rate volatility.
The real exchange rate volatility variable affects the net stock movements more than the net GDDS movements. We can see that real exchange rate volatility has a statistically significant effect on foreign portfolio investments. During the 2008-2009 Global Financial Crisis, the interaction between exchange rate volatility and foreign portfolio investments was at a high level.
Keywords: Real Exchange Rate Volatility, Foreign Portfolio Investments, GARCH Model, Exchange Rate Regime, Exchange Rate Systems
3 boyutlu fotogrametrik tarama yöntemlerinin gemi arkeolojisinde kullanımı ve uygulamasına dair yöntem araştırması
Method research on the use and application of 3D photogrammetric scanning methods in ship archaeology
Yazar: ÇİSİL ŞANLIGENÇLER
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE IŞIL ÖZSAİT KOCABAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sualtı Kültür Kalıntılarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: 3-D teknolojisi = 3-D technology ; 3D programları = 3D programs

Özet:
20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren ivme kazanan dijital belgeleme yöntemleri günümüzde oldukça gelişmiş cihazlarla kullanım kolaylıkları sağlamaktadır. Temelde lazer ve fotogrametrik tarayıcılar olarak ikiye ayrılan 3B tarama yöntemleri kısa sürede, mikron hassasiyetinde 3B veri kaydetmemize olanak sağlamaktadır. 3B fotogrametrik tarama cihazlardan alınan sonuçlar cihazın özelliklerine ve kullanım şekline göre farklılık göstermektedir. Yöntem, ahşap batık elemanlarının parça bazında 3B tarama cihazı ile taranması ve elde edilen verinin üzerine alet izi, bağlantı elemanı gibi yapısal detay bilgilerinin işlenmesi aşamalarından oluşmaktadır. Tez kapsamındaki çalışmalar İÜ Yenikapı Batıkları Projesi'nden üç farklı batığa ait (YK19, YK34, YK35) ahşap elemanlar üzerinde yürütülmüştür. Belirlenen kriterler doğrultusunda seçilen örnekler üzerinde, fiziksel ve dijital analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, gemi ahşaplarının fotogrametrik tarama cihazı ile belgelenmesinde, boyut, doku ve yapısal verilerin yüksek hassasiyet ve doğrulukta işlenmesi için optimum değerler tespit edilmiştir. Bu yöntemle elde edilecek dokulu 3B katı modeller, batıkların kataloglanması, dijital rekonstrüksiyon ve dijital sergi-müzecilik çalışmalarına temel oluşturacaktır.

Abstract:
Since the late quarter of the 20th century, digital documentation methods have gained momentum and are now facilitated by advanced devices, offering user-friendly experiences. Primarily classified as laser and photogrammetric scanners, 3D scanning methods enable the rapid capture of 3D data with micron-level precision. The results obtained from 3D photogrammetric scanning devices vary based on the equipment's specifications and usage. The process involves the 3D scanning of wooden shipwreck elements and subsequent processing of acquired data, including details like tool marks and structural connections. The scope of this thesis encompasses studies conducted on three different shipwrecks (YK19, YK34, YK35) from the Istanbul University Yenikapı Shipwrecks Project. Physical and digital analyses were performed on selected samples in accordance with established criteria. The study identified optimal values for processing dimensions, textures, and structural data with high precision and accuracy while documenting ship parts using photogrammetric scanning. The textured 3D solid models obtained through this method will form the basis for cataloging shipwrecks and conducting digital reconstruction and digital exhibition-museum projects.
Maktû hadislerin sonraki nesillere intikali: Ebû Hanîfe rivayetleri örneği
Transmission of maktû hadiths to the next generations: The example of Ebû Hanîfe narratives
Yazar: HAYRİYE KARĞI
Danışman: PROF. DR. BEKİR KUZUDİŞLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Hadis ilminin en temel hedeflerinden biri hadislerin sonraki asırlara nakledilirken mümkün olduğunca asıl şeklinin korunup korunamadığını tespit etmektir. Bu durum merfû, mevkuf ve maktû her bir hadis için geçerlidir. Söz konusu hedefi gerçekleştirebilmek için isnad sistemi ve hadis ilminin alt dalları oluşturulmuştur.
Hadislerin sened ve metinden müteşekkil olduğu dikkate alındığında bir hadisin aslına uygun şekilde nakledilip edilmediği mesinin bu iki kısım incelenerek tespit edilir. İsnadın düzgün şekilde naklini ilgilendiren meselelerden biri ref' konusudur. Zira merfû olmayan bazı hadisler râviler tarafından çeşitli sebeplerle merfû hadis gibi nakledilmiştir. Bu durum hem rivayet sisteminin güvenirliği hem de hadislerin delil değeri gibi temel konularla ilgilidir. Bu yüzden muhaddisler bu konuya büyük bir ilgi göstermişlerdir.
Bu çalışmada, Ebû Hanîfe'nin tâbiîlerden rivayet edilen maktû hadislerin sonraki nesle intikali ele alınmış ve özellikle de ref' durumunun bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. Ayrıca bu hadislerin ne kadarının hem maktû hem de merfû olarak nakledildiği ele alınmış ve bu tür durumlarda nasıl bir yaklaşım benimsemenin gerektiği incelenmiştir.

Abstract:
One of the main goals of the science of hadith is to determine whether the original form of hadiths was preserved as much as possible while they were being transmitted to the next centuries. This is valid for every merfû, mawkûf and maktû hadith. In order to achieve the said goal, the isnad system and the sub-branches of the science of hadith were created.
Considering that the hadiths are composed of the hadith and the text, it is determined by examining these two parts whether a hadith is transmitted in accordance with its original form. One of the issues concerning the proper transmission of the isnad is the issue of ref'. Because, some hadiths that are not merfû were transmitted by the narrators as merfû hadiths for various reasons. This is related to basic issues such as the reliability of the narration system and the evidential value of the hadith. Therefore, the hadith scholars showed great interest in this issue.
In this study, the transmission of the maktû hadith narrated from the followers of Abu Hanifa to the next generation was discussed and especially it was investigated whether there was a ref'. Additionaly, the extent to which a hadith is transmitted both as maktû and merfû has been discussed and what kind of approach should be adopted in such cases has been examined.
Quıne'ın doğalcılığında matematik nesnelerin konumu
The status of mathematical objects in Quine's naturalism
Yazar: BUKET DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜÇ GÜVEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Felsefe tarihi boyunca mantıksal, matematiksel doğrulukların ve matematiksel nesnelerin temellendirilmesi sorununa yönelik pek çok açıklama sunulmuş olsa da sözü geçen doğrulukların ve matematiksel nesnenin deneyci felsefe içinde açıklanması güç olmuştur. Bu tezin amacı Quine'ın deneyci, doğalcı ve bütüncül felsefesi bağlamında mantıksal, matematiksel doğrulukların ve matematiksel nesnelerin konumuna ilişkin geliştirdiği alternatif açıklamanın detaylarını ortaya koymaktır.

Abstract:
Although many explanations have been offered throughout the history of philosophy for the problem of the grounding of logical and mathematical truths and mathematical objects, it has been difficult to explain these truths and mathematical objects within the empiricist philosophy. The purpose of this thesis is to reveal the details of Quine's alternative explanation of logical and mathematical truths and mathematical objects position in the context of his empiricist, naturalistic and holistic philosophy.
Kadın işgücünün ekonomik büyümeye etkisi: D8 ülkeleri üzerine ampirik bir analiz
The impact of female workforce on economic growth: An empirical analysis on D8 countries
Yazar: LEYLA MAMMADZADA
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KESİCİ ÇALIŞKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ekonomik büyüme, bir ulus içindeki toplam mal ve hizmet çıktısının önemli bir süre boyunca sürekli genişlemesini ifade etmektedir. Emeğin rolü, ekonomik kalkınmanın şekillenmesinde çok önemli bir belirleyici olarak kabul edilmektedir. İnsan kaynaklarının kullanımının iyileştirilmesi, işgücü verimliliğini artırma potansiyeline sahiptir. Kadınların işgücüne katılımı, bu özel çerçevede ekonomik ilerlemeyi yönlendirmek için çok önemlidir.
Bu araştırmanın amacı, D8 ülkelerinin işgücü piyasasında kadınların konumunu analiz etmek ve ekonomik ilerleme ile kadınların işgücüne katılımı arasındaki potansiyel ilişkiyi ortaya çıkarmaktır. Mevcut çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, ekonomik büyüme kavramı hakkında temel bilgileri içermektedir. İkinci bölümde, kadın işgücü ile ekonomik büyüme ilişkisi teorik olarak incelenmekte ve D8 ülkelerinde kadın işgücünün özellikleri sayısal verilerle açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde, 1995'ten 2019'a kadar işgücüne kadınların katılım oranı ile gayri safi yurtiçi hasıla arasındaki ilişkinin panel veri analiz teknikleri kullanılarak analizi yapılmıştır. Çalışmada kullanılan veriler Dünya Bankası`ndan alınmıştır.

Abstract:
Economic growth refers to the continuous expansion of the total output of goods and services within a nation over a significant period of time. The role of labour is recognized as a very important determinant in shaping economic development. Improving the use of human resources has the potential to increase workforce productivity. Women's labour force participation is crucial to driving economic progress in this particular framework.
The purpose of this research is to analyse the position of women in the labour market of D8 countries and to reveal the potential relationship between economic progress and women's labour force participation. The present study consists of three parts. The first part contains basic information about the concept of economic growth. In the second part, the relationship between female labour force and economic growth is examined theoretically and the characteristics of female labour force in D8 countries are explained with numerical data. In the third part, the relationship between female labour force participation rate and gross domestic product from 1995 to 2019 is analysed using panel data analysis techniques. The data used in the study were obtained from the World Bank.