Ruhullah Humeyni dönemi İran İslam Cumhuriyeti ideolojisinin İran'ın güvenlik yapılanması üzerindeki etkisi
The impact of the ideology of the Islamic Republic of Iran in the era of Ruhollah Khomeini on Iran's security structure
Yazar: FATİH YONCALIK
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN ZEYNEP OKTAV
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
1979 İran İslam devrimi pek çok değişikliği ve yeniliği de beraberinde getirmiştir. Bu büyük değişim, İran dış politikasında olduğu kadar güvenlik politikalarının tatbiki konusunda da ortaya çıkmıştır. İran'ın kendi rejimini komşu ülkelere ihraç etme girişimi ve İslam aleminin koruyuculuğunu üstlenme arzusu buna örnek olarak verilebilir. İran'ın bu arzusunun en önemli nedeni kendi bölgesinde güvenli bir sığınak yaratmaktır. Zira Kaçar ve Pehlevi dönemlerinde İran tarafından küresel aktörlere tanınan ayrıcalıklar ve imtiyazlar muhtelif nedenlerle Humeyni yönetimi için büyük sorun teşkil etmiştir. Öncelikle söz konusu ayrıcalıklar yeni rejim için tehdit olarak görülmüş ve Humeyni rejimi İran'ın emperyalist bir baskı altında olduğunu iddia etmiştir. Bu nedenle Irak, Suriye ve Lübnan gibi bölge ülkelerinde çeşitli devlet dışı silahlı aktörlerle işbirliğine girerek İslam dünyasının "koruyuculuğunu" yapma politikası gütmüştür.  İran'ın "güvenlikleştirme" politikalarının Ortadoğu'daki mevcut politikaları dahi etkileme potansiyeline sahip olması, söz konusu tezin argümanı arkasındaki ana itici gücü oluşturmaktadır. Özetle İran'ın Humeyni dönemiyle başlayan anti-emperyalist "güvenlikleştirme" politikalarının, İran'ın mevcut dış politikası üzerinde pek çok yansıması bulunmaktadır. Bu kapsamda tez, hala Batının emperyalist dünyasından kaynaklanan tehditlere meydan okuyan İran rejiminin güvenlik yapısına daha fazla ışık tutmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The 1979 Iranian Islamic Revolution has brought many fundamental changes and reforms.  These major changes have emerged in Iranian foreign policies as well as security policies. For example, Iran wanted to export its own regime to the neighboring countries and to play the role of protector of the Islamic world. The foremost  reason of this desire of Iran is to create a safe haven in its own region. Because the privileges granted to global actors by Iran during the Pahlavi and Kajar periods emerged as a big problem for the Khomeini administration due to several reasons. First they saw these privileges as threatening for the new regime. The Khomeini regime felt that Iran was under imperialistic pressure. It, therefore, adopted the above mentioned policies such as protecting the Islamic world, allying with non state armed actors in Iraq, Syria, Lebanon. Iranian securitization policies had a potential of  effecting even the current policies in the Middle East. This is the main impetus behind the argument of this thesis. In a nutshell, the Iranian anti-imperialistic  securitization policies started by the  Khomeini era have a lot of repercussions on the current Iranian foreign policy and security policies. Accordingly the dissertation aimed to cast further light on the security structure of the Iranian regime as it still aims to challenge the threats stemming from the Western imperialistic world.