COVID-19 pandemisi döneminde sağlık çalışanlarında tükenmişlik ve anksiyete seviyelerinin değerlendirilmesi /
Yazar: İBRAHİM GÜN
Danışman: PROF. DR. KADRİYE SERAP KARACALAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional

Özet:
Giriş ve Amaç: Tükenmişlik sendromu, iş ortamında karşılaşılan zorluklara karşı bireysel olarak geliştirilen olumsuz duygusal reaksiyonlar olarak tanımlanmaktadır. COVİD-19 pandemisi, sağlık sistemi üzerinde bir kriz oluşturması ve sağlık çalışanlarına getirdiği ekstra ağır yük nedeniyle sağlık çalışanlarında tükenmişlik için bir riski oluşturmaktadır. Bu çalışmada COVID 19 pandemisi sürecinde sağlık çalışanlarında ve sağlık çalışanı olmayanlarda tükenmişlik ve kaygı düzeylerinin belirlenmesi ve bu düzeyi etkileyen faktörlerin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi'nde aktif olarak çalışan doktor (tüm branşlardan akademisyen, uzman ve asistan) ve diğer sağlık personeli (hemşire, teknisyen, tekniker ve sağlık memuru) ve sağlık çalışını olmayan İstanbul ilinde yaşayan, aktif olarak çalışan bireyler dâhil edildi. Araştırma verileri, elektronik ortamda hazırlanan anket formu ile çevrimiçi olarak toplandı. Anket formu katılımcıların demografik verilerini, durumluk-sürekli kaygı ölçeğini (STAİ 1-2) ve duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı duygusunu değerlendiren soruları içeren Maslach tükenmişlik ölçeğinden (Maslach ve Jackson, 1981) oluşmaktaydı. Çalışmaya 217 sağlık çalışanı ve 134 sağlık çalışanı olmayan olmak üzere toplam 351 kişi dahil edildi. Katılımcılara 01/05/2020 ile 15/10/2021 tarihleri arasında üç farklı dönemde çalışma anketi 3 defa tekrarlandı.
Bulgular: Sağlık çalışanları ve sağlık çalışanı olmayanların demografik verileri benzerdi. Ortalama duygusal tükenme, duyarsızlaşma, genel tükenmişlik, durumluk ve sürekli kaygı puanlarının ortalaması sağlık çalışanlarında, sağlık çalışanı olmayanlara göre anlamlı olarak yüksekti. Kişisel başarı puanı ortalaması açısından sağlık çalışanları ve sağlık çalışanı olmayanlar arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Kadın ve mesleki deneyimi az olan sağlık çalışanlarında tükenmişlik düzeyi daha yüksekti. Doktorların tükenmişlik düzeyi hemşirelerden daha yüksekti. Doktorlar arasında tükenmişliğin en yüksek olduğu grup asistan doktorlardı.
Tartışma ve Sonuç: COVID 19 pandemisi sürecinde sağlık çalışanlarında tükenmişlik ve kaygı düzeyleri toplumdan daha yüksektir. Özellikle meslekte yeni olan sağlık çalışanları, genç yaşta olanlar, kadınlar ve bazı meslek gruplarında
vii
tükenmişliğin daha yoğun olduğu görülmektedir. Sağlık çalışanlarında stres, kaygı ve tükenmişliğe yol açan faktörlerin iyi belirlenmesi ve bunlara yönelik önleyici tedbirlerin alınması sağlık çalışanlarının ruh sağlığının korunması açısından son derece önem arz etmektedir.

Abstract:
Introduction and Objective: Burnout syndrome is defined as emotional negative reactions developed individually against the difficulties encountered in a work environment. The COVID-19 pandemic poses a risk for burnout in healthcare workers due to the crisis, it poses to the healthcare system and the extra heavy burden it imposes on healthcare professionals. This study aims to determine the level of burnout and anxiety in healthcare workers and non-healthcare workers during the COVID-19 pandemic and to reveal the factors affecting this level. Material and Method: This study included doctors (academics, specialists, and assistants from all branches) and other health personnel (nurses, technicians, and health officers) who have actively worked at Istanbul Provincial Health Directorate, Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu City Hospital, and individuals living in Istanbul as non-health workers. Research data was collected through an online questionnaire. The questionaire consisted of demographic data of the participants, state and trait anxiety inventory (STAI 1-2), and maslach burnout inventory (Maslach& Jackson, 1981). Totally 351 participants (217 health workers and 134 non-health workers) were included to this study. The questionaire repeated three times in three different periods between 01/05/2020 and 01/11/2020. Results: The demographic data of healthcare workers and the non-healthcare workers group were similar. The mean scores of emotional exhaustion, depersonalization, general burnout, state and trait anxiety were significantly higher in healthcare workers than in the non-healthcare workers group. There was no significant difference between the healthcare workers and the non-healthcare workers group in terms of their personal succes score average due to burnout. The level of burnout was higher in female healthcare workers and healthcare workers with less professional experience. The group with the highest burnout levels among doctors was assistant doctors. Conclusion: During the COVID-19 pandemic, burnout and anxiety levels in healthcare workers were higher than in the general population. Burnout was especially
ix
more intense in healthcare workers who were new to the profession, those at a young age, women, and some occupational groups. It is important to determine the factors that cause stress, anxiety, and burnout in healthcare workers and to take preventive measures in terms of protecting mental health.