Ayaktan kemoterapi alan GİS kanserli hastaların evde karşılaştıkları sorunlar ve kullandıkları baş etme davranışları
Problems faced by the GIS cancer chemotherapy outpatients at home and their coping behaviours
Yazar: ÇİĞDEM ÖKTEN
Danışman: PROF. DR. TÜLİN BEDÜK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Gastrointestinal neoplazmlar = Gastrointestinal neoplasms ; Hastalar = Patients ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Komplikasyonlar = Complications ; Problem çözme = Problem solving

Özet:
Araştırma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Hastanesinde ayaktan kemoterapi alan GİS kanserli hastalarda ortaya çıkan sorunları belirlemek, bu sorunlara yönelik hastaların kullandığı baş etme davranışları ve bu davranışların etkinliğini saptamak amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın örneklemini Şubat-Ekim 2011 tarihleri arasında Gündüz Tedavi ünitesinde 3. kür kemoterapi almak üzere gelen 88 hasta oluşturmuştur.Araştırmada veri toplama aracı olarak Nightingale Semptom Değerlendirme Ölçeği (N-SAS) ile araştırmacı tarafından geliştirilen, hastaların tanıtıcı özellikleri, karşılaştıkları sorunlar ve baş etme davranışlarıyla ilgili soruları içeren görüşme formu kullanılmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 17 programında tek yönlü varyans analizi ve Bonferroni testi kullanılmıştır.Hastaların kemoterapi aldıktan sonra bulantı-kusma, halsizlik-yorgunluk, ateş, saç dökülmesi, kabızlık, diyare, iştahsızlık, ağız yarası, tat ve/veya koku değişikliği ve anksiyete sorunlarını yaşadıkları belirlenmiştir. Bu sorunlarla baş etmek için en sıklıkla ?bulantı giderici ilaç alma? (%46,6), ?sık dinlenme/günü yatarak ya da uyuyarak geçirme? (%87,5), ?sağlık kuruluşuna başvurma? (%11,3), ?şapka ve benzeri materyaller kullanma? (%15,9), ?ağız hijyenine dikkat etme? (%27,3), ?kuru kayısı, kayısı suyu, kuru erik gibi yiyecekler yeme? (%28,4), ?yağsız, az posalı, proteinli yiyecekler yeme? (%25), ?az ve sık yemek yeme? (%15,9), ?sorunları ve duygularını aile, yakın çevreyle paylaşma? (%33) davranışlarının kullanıldığı belirlenmiştir.Örneklemi oluşturan hastaların %67'sinin genel iyilik halinin ?iyi?, %15,9'unun ?orta?, %13,6'sının ?çok iyi? ve %3,4'ünün ?kötü? olduğu saptanmiş, ayrıca hastaların genel iyilik haline cinsiyetin, mesleğin, gelir düzeyinin ve hastalığın evresinin etkili olduğu görülmüştür.Araştırmanın sonuçları doğrultusunda hastalara verilen eğitimin süresi niteliği ve bireyselleştirilmesiyle ilgili olarak uygun önerilerde bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Baş etme davranışları, hemşirelik bakımı, kanser, kemoterapi, yan etkiler

Abstract:
Research was done to determine the problems which exist on GIS cancer chemotherapy outpatients, their behaviours intended to these problems and efficiency of these behaviours in outpatient unit of Cebeci Hospital of Ankara University Faculty of Medicine.88 patients who admitted to receiving chemotherapy, for third cure level, at Outpatient Unit between February-October 2011 constitute the sample of the study.As data collection tool, Nightingale Symptom Adjustment Scale (N-SAS) and interview form, contains demographic characteristics of patients, the problems faced by them and questions are relevant to their coping behaviors with the problems, devoloped by the investigator, was used.For evaulating datas oneway variance analysis in SPSS 17 programme and Bonferroni test was used.It was determined that after receiving chemotherapy the patients experience nausea and vomiting, fatique-weakness, fever, alopecia, constipation, diarrhea, loss appetite, mouth ulcers, taste and/or smell alteration and anxiety problems.It was found that to coping with the problems, patients was the most frequently applied ?taking antiemetics? (46.6%), often ?having a rest /do a day by occupying or sleeping? (87.5%), ?application healthcare instution? (11.3%), ?using hat and the like materials? (15.9%), ?caring for oral hygiene? (27.3%), ?eating foods like dry apricots, apricot juice, dry plum? (28.4%), ?eating fatless, low-fiber and protein? (25%), ?eating often and light? (15.9%), ?sharing the problems and feelings with family or immediate surroundings? (33%).The general well-being of 67.5% of the patients constitues the sample was determined as ?good?, 15.9% of them as ?fair?, 13.6% is as ?very well?, and 3.4% of them as ?poor?, in addition it was observed that gender, job, level of income and stage of illness was effective on patients? general well-being.Accordance to the conclusions of the investigation suitable suggestions was made related with the duration, qualification and individualisation of the patients? education.Key words:, Cancer, chemotherapy, coping behaviours, nursing care, side effects