Türkiye'deki 2003-2013 yılları arasında uygulanan meslek eğitimine ilişkin politikaların analizi
The analysis of policies on vocational education that applied between 2003-2013 in turkey
Yazar: İBRAHİM ÇAKAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM HAKAN KARATAŞ
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Eğitim = Education ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Siyasi partiler = Political parties

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Türkiye'deki 2003-2013 yılları arasında uygulanan meslek eğitimine ilişkin politikaların mesleki ve teknik eğitim veren örgün eğitim kurumlarında çalışan uygulayıcılar tarafından nasıl algılandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Bu araştırma var olan durumu ortaya koymayı amaçladığından betimsel bir araştırmadır ve araştırmanın amacına ulaşmak için veriler toplanırken nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırma için veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen tek faktörlü Meslek Eğitimi Politikaları Ölçeği (MEPÖ) ile toplanmıştır. Veriler betimsel istatistik yoluyla analiz edilmiştir. Demografik değişkenlerle meslek eğitimi politikalarına ilişkin uygulayıcıların algıları arasındaki olası farklılaşmalar bağımsız örneklem t-testi ve ANOVA testi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın evreni, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü'ne (MTEGM) bağlı örgün eğitim kurumlarında görev yapan müdür, teknik müdür yardımcısı, alan/atölye şefi ve meslek dersi öğretmenleridir. Araştırmanın örneklemi; tabakalı rasgele örnekleme yöntemiyle seçilmiş, teknik ve endüstri meslek lisesi, kız teknik ve meslek lisesi, otelcilik ve turizm meslek lisesi, ticaret meslek lisesi, sağlık meslek lisesi, mesleki ve teknik eğitim merkezi ve çok programlı lise olmak üzere belirlenen 7 tabakadan, Türkiye genelinde 77 il, 319 ilçe ve 460 okuldan olmak üzere toplam 1879 kişiden oluşturulmuştur.
Sonuçlar: Mesleki ve teknik eğitim veren örgün eğitim kurumlarında çalışan uygulayıcıların, Türkiye'deki 2003-2013 yılları arasında uygulanan meslek eğitimi politikalarına ilişkin algılarında cinsiyet, kıdem yılı, görev unvanı, okul türü, istatistiksel bölge birimleri değişkenlerine göre anlamlı bir fark olmadığı, uygulayıcıların algılarının fırsat eşitliği kategorisinde orta; öğretim programları ve müfredat kategorisinde orta; sistem ve organizasyon kategorisinde düşük; araç, gereç, donanım ve eğitim ortamları kategorisinde orta; öğretim yöntem ve teknikleri kategorisinde orta; iş piyasasıyla işbirliği kategorisinde orta; program esnekliği kategorisinde yüksek; aile, öğrenci, toplum bilinci kategorisinde düşük; rehberlik ve yönlendirme kategorisinde orta; öğretmen nitelikleri kategorisinde orta; standardizasyon ve akreditasyon kategorisinde orta; yetişkin eğitimi ve meslek edindirme kategorisinde yüksek; kurumlar ve kurullar kategorisinde orta; değerlendirme, çıktılar ve sonuçlar kategorisinde orta düzeyde olduğu görülmüştür.
Öneriler: Benzer bir araştırmanın mesleki eğitim veren yaygın eğitim kurumlarında yapılması, aynı araştırmanın mesleki eğitim alan öğrenci ve velilere uygulanması, bu araştırmanın nitel araştırmayla desteklenmesi, okullarda yabancı dil kursları açılması ve yabancı dil eğitiminin mesleki öğretim programlarının içine girmesi, protokol düzenlenerek hayırseverler himayesinde yurt ve pansiyonlar yaptırılması, okulda yapılan sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlere velilerin, mahalle sakinlerinin ve iş adamlarının davet edilmesi, mesleki eğitimin 8. sınıf öğrencilerine ve tüm ülkeye kapsamlı bir şekilde tanıtılması, yurt dışında istihdam imkânlarının arttırılması için uluslararası anlaşmalar yapılması ve bu konuda meslek lisesi mezunlarının bilgilendirilmesi, meslek lisesi öğrencilerinin burs alma şartlarının değiştirilmesi, mühendislik fakültelerine sadece mesleki ve teknik eğitim mezunlarının alınması ve mühendislik fakültelerine girişte ek puan verilmesi, ulusal düzeyde kaliteli ve nitelikli bir mesleki eğitim sisteminin oluşturulması önerilmektedir.



Anahtar kelimeler: Eğitim, Mesleki ve Teknik Eğitim Politikaları, Politika Analizi, Adalet ve Kalkınma Partisi (Ak Parti)

Abstract:
Aim: This research aims to expose how the policies on vocational education that applied between 2003-2013 in Turkey are perceived by the applicants working in formal technical and vocational training institutions.   
Method: As this research aims to expose the existing case situation, it is a descriptive research and to achieve the goal quantitative research method is used while gathering data. The data for this research were gathered via single factoral Vocational Education Policies Scale (VEPS) developed by the researcher. The data were analysed through descriptive statistics. The probable differentiation between the demographical variables and the perceptions of the applicants on vocational education policies were analysed through independent samples t-test and ANOVA. The population of this research consists of the principals, technical vice-principals, chief area/workshop managers and vocational teachers working in formal education institutions within the structure of National Ministry of Education (NME) General Directorate of Vocational and Technical Education (GDVTE). The sample of the research is selected through Stratified Random Sampling method. According to this, the sample is constituted by 7 stratum determined as Technical and Industrial Vocational High School, Girls Technical and Vocational High School, Hotel Management and Tourism High School, Trade Vocational High School, Medical Vocational High School, Vocational and Technical Education Centre and Multi-Program High School. The sample comprises totally 1879 applicants from totally 460 schools in 319 districts and 77 provinces throughout Turkey.
Results: It is inferred from the research that according to the variables of gender, years of seniority, position titles, school types and statistical territorial units, there is not a meaningful difference at the perceptions of the applicants on vocational education policies practised between 2003-2013 in Turkey; and the level of perceptions of the applicants are medium at the equal opportunity category, medium at the curriculum and syllabus category,  low at the system and organization category; medium at equipment, instrument and educational environments category; medium at instructional method and techniques category, medium at collaboration with labor market category, high at the programme flexibility category; low at the family, student, society awareness category; medium at guidance and councilling category,  medium at the qualities of teacher category, medium at standardization and accreditation category, high at the adult education and vocational training category, medium at institutions and councils category; and medium at the evaluation, outputs and results category.
Suggestions: Carrying out a similar research at informal education institutions giving vocational education, carrying out the same research on the students receiving vocational education and on their parents, supporting this reserach with a qualitative research, opening foreign language courses at schools and getting the foreign language education involved in vocational education programmes, opening dormitories and hostels under the aegis of philanthropists via organizing a protocol, inviting parents, community dwellers and businessmen to the social, cultural and sportive activities; introducing vocational education to the 8th grade students and all over the country comprehensively, making international aggreements to improve the opportunities of employment in abroad and informing the vocational high school graduates, changing the requirements for receiving scholarship for the students of vocational high school, admitting only vocational and technical education graduates to the engineering faculties and giving additional marks while entering engineering faculties, constituting a qualified and qualitative vocational education system are suggested.


Key Words: Education, Vocational and Technical Education Policies, Analysis of Policy, Justice and Development Party (AK Party)