Soğuk savaş sonrası büyük güçlerin Ukrayna ve Gürcistan'daki güç mücadelesinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of the power struggle of great powers in Ukraine and Georgia in the post-cold war era
Yazar: OSMAN SAMİ CILIZ
Danışman: PROF. ŞENOL KANTARCI
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Gürcistan = Georgia ; Güç mücadelesi = Power struggle ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Soğuk savaş = Cold war ; Ukrayna = Ukraine ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Jeopolitik açıdan öneme sahip olan Ukrayna ve Gürcistan, tarih boyunca büyük güçler arasında birçok çatışmaya sahne olmuştur. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)'nin dağılması ve Soğuk Savaş'ın bitişi ile bağımsızlığını ilan eden Ukrayna ve Gürcistan bir kez daha büyük güçlerin mücadele sahası haline gelmiştir. Her ne kadar petrol ve doğal gaz gibi kaynaklara sahip olmasa da Ukrayna ve Gürcistan, Hazar ve Orta Asya'daki enerji kaynaklarının Avrupa'ya taşınmasında kilit öneme sahip ülkelerdir. Avrupa Birliği (AB)'nin ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nin bu iki ülkeye yönelik politikaları büyük benzerlik taşımaktadır. ABD ve AB, Hazar ve Orta Asya'daki enerji kaynaklarının Batı'ya güvenli bir şekilde ulaştırılabilmesi için Ukrayna ve Gürcistan'a önem vermektedir. Bu nedenle gerek ABD gerekse AB bu ülkelerde etkin bir konuma gelebilmek amacıyla 90'lı yılların ikinci yarısından itibaren Ukrayna ve Gürcistan'da anlaşabileceği kadroları iktidara taşımayı hedeflemiştir ve bu doğrultuda her iki ülkeye de ciddi ekonomik yardımlar yapılmıştır. Diğer taraftan bir diğer büyük güç olan SSCB'nin varisi RF Federasyonu (RF) ise bu iki ülkedeki etkinliğini kaybetmemek amacıyla kendi ilan etmiş olduğu "Yakın Çevre Doktrini" çerçevesinde gücünü korumayı amaçlamıştır. RF'nin müttefiki olan Çin ise Ukrayna ve Gürcistan üzerinde doğrudan bir etkinlik kurmaktan ziyade ekonomik ilişkileri geliştirmeyi amaçlamıştır. Büyük güçlerin Gürcistan ve Ukrayna üzerinde gerçekleştirmek istedikleri amaçlar farklı olduğundan bu iki ülke daima siyasi ve ekonomik krizlere maruz kalmıştır. Gerek ABD ve AB gerekse RF, Ukrayna ve Gürcistan'da kendi kadrolarını iktidara getirmek amacıyla şiddetli bir mücadele içine girmişlerdir. Büyük güçler arasındaki iktidar mücadelesi Gürcistan ve Ukrayna'da renkli devrimlerin meydana gelmesine neden olmuştur. Gürcistan'da 2003 yılında "Gül Devrimi", Ukrayna'da ise 2004 yılında "Turuncu Devrim" meydana gelmiştir. Fakat büyük güçlerin bu iki ülke üzerindeki mücadelelerinin doruk noktasını bu renkli devrimler teşkil etmemiştir. 2008 yılında RF ile Gürcistan arasında yaşanan savaş, yine RF'nin 2014 yılında Ukrayna'ya bağlı Kırım'ı işgal edip daha sonrasında ilhak etmesi, RF'nin bu iki ülke üzerindeki hâkimiyetini kaybetmemek amacıyla başvurabileceği yöntemleri gözler önüne sermiştir. Yaşanan renkli devrimler ve çatışmalar Gürcistan ve Ukrayna üzerindeki büyük güçlerin mücadelesinin devam edeceğinin bir göstergesi olmuştur.

Abstract:
History in Ukraine, which has geopolitics, has been the scene of clashes over great powers. With the collapse of the USSR and the end of the Cold War, Ukraine and Georgia, which declared their independence, once again became the battleground of the great powers. Although they do not have resources such as oil and natural gas, Ukraine and Georgia are key countries in transporting energy resources from the Caspian and Central Asia to Europe. The policies of the European Union (EU) and the United States of America (USA) towards these two countries are very similar. The USA and the EU attach importance to Ukraine and Georgia in order to safely transport the energy resources in the Caspian and Central Asia to the West. For this reason, both the USA and the EU aimed to bring to power the cadres that they could agree with in Ukraine and Georgia, starting from the second half of the 90s, in order to come to an effective position in these countries, and in this direction, serious economic aid was provided to both countries. On the other hand, Russia Federation, the heir of the USSR, another great power, aimed to maintain its power within the framework of the "Near Abroad" doctrine that it declared in order not to lose its influence in these two countries. China, an ally of Russia Federation, aimed to develop economic relations rather than establishing a direct influence on Ukraine and Georgia. Since the aims of the great powers on Georgia and Ukraine are different, these two countries have always been exposed to political and economic crises. Both the USA and the EU, as well as Russia Federation, Ukraine and Georgia have entered into a fierce struggle to bring their own cadres to power. The power struggle between the great powers has led to color revolutions in Georgia and Ukraine. The "Rose Revolution" took place in Georgia in 2003, and the "Orange Revolution" took place in Ukraine in 2004. However, these colorful revolutions did not constitute the culmination of the struggles of the great powers over these two countries. The war between Russia Federation and Georgia in 2008, and Russia Federation's occupation and later annexation of Ukraine's Crimea in 2014, revealed the methods that Russia Federaiton can resort to in order not to lose its dominance over these two countries. The color revolutions and conflicts experienced have been an indication that the struggle of the great powers over Georgia and Ukraine will continue.