Akut pankreatit tanılı hastalarda ekstrapankreatik nekrotik doku volümünün erken dönemde hastalık prognozunu belirlemedeki rolü
The role of extrapancreatic necrotic tissue volume in determining the prognosis of acute pancreatitis in early stage
Yazar: İSA ÇAKAR
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN METİN ÇUBUK
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Enfeksiyon = Infection ; Nekroz = Necrosis ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Akut Pankreatit Tanılı Hastalarda Ekstrapankreatik Nekrotik Doku Volümünün Erken
Dönemde Hastalık Prognozunu Belirlemedeki Rolü
      Akut pankreatit (AP) geniş klinik spektruma sahip bir hastalıktır. Akut pankreatitli
olguların %70-80'inde hafif form görülmekte olup hastalık kendi kendini sınırlamaktadır ve
mortalite çok düşüktür. Şiddetli akut pankreatitte 48 saatten daha fazla süren kalıcı organ
yetmezliği mevcut olup mortalite %20-30 civarındadır (1,48). Bu çalışmada amacımız, klinik
ve radyolojik görüntüleme bulguları ile akut pankreatit tanısı almış hastaların erken dönemde
çekilen (2-6. günler arası) bilgisayarlı tomografi görüntülerindeki ekstrapankreatik nekrotik
doku volümünün, pankreatite bağlı geçici veya kalıcı organ yetmezliği ile diğer lokal veya
sistemik komplikasyonları ön görme ve güvenilirliğini araştırmaktır.
      Geriye dönük çalışmamızda Mayıs 2015-Mayıs 2018 tarihleri arasında Akdeniz
Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalında Revize Atlanta sınıflaması ile AP
tanısı almış, abdomen BT'si çekilen erişkin hastalar incelenmiştir. Ekstrapankreatik nekroz
volümü, akut pankreatit prognozunu gösteren 48-72. saat CRP değeri, organ yetmezliği,
enfeksiyon, perkütan girişim veya cerrahi gereksinim, hastanede kalış süresi ve/veya ölüm
gibi klinik parametrelerle; Bilgisayarlı Tomografi Şiddet İndeksi (BTŞİ) ve Modifiye
Bilgisayarlı Tomografi Şiddeti indeksi (MBTŞİ) gibi görüntülemeye dayalı skorlama
sistemleri ile karşılaştırılmıştır. Klinik prognozu tahmin etmede ROC eğrisi optimal eşik
belirlemek için kullanılmıştır.
      Çalışmaya AP tanısı alan 99 hasta dahil edildi. Hastaların 37'si (%37,4) kadın, 62'si
erkek (%62,2) ve yaş ortalaması 51,5 olarak hesaplandı. Her iki grupta en sık biliyer
patolojilere bağlı AP gelişti. 3 hastada MODS, 1 hastada ARDS, 1 hastada ABY (48 saatten
uzun) ve ARDS, 2 hastada ABY (48 saatten uzun) gelişti. 4 hastada akut pankreatit sonucu
gelişen organ yetmezliği ve sepsis sonrası mortalite gelişti. 16 hastaya perkütan girişim
ve/veya cerrahi müdahalede bulunuldu. Akut pankreatit şiddetini belirlemede BTŞİ'ne göre
63 hasta hafif, 22 hasta orta şiddetli ve 12 hasta şiddetli, MBTŞİ'ne göre 20 hasta hafif, 57
hasta 63 orta şiddetli ve 20 hasta şiddetli grupta yer aldı. 99 hastanın 50'sinde
ekstrapanakimal komplikasyonlar (plevral efüzyon, peritoneal sıvı, venöz tromboz) gelişti.
Ekstrapankreatik nekrotik doku volümü ortalama 246 ml ölçüldü. Ekstrapankreatik nekrotik
doku volümü ile hastanede yatış süresi (p=0,0001) ve CRP değeri (48-72. saat) (p=0,0001)
arasında orta derecede pozitif korelasyon, BTŞİ (p=0,0001), MBTŞİ (p=0,0001) ve WBC
(p=0,0001) arasında ileri derecede pozitif korelasyon izlendi. Ekstrapankreatik nekrotik doku
volümü arttıkça enfeksiyon gelişimi (p=0,0001), organ yetmezliği gelişimi (p=0,001) ve ölüm
durumu (p=0,006) artmakta olup, anlamlı sonuçlar bulunmuştur. AUC değeri organ
yetmezliği gelişimini tahmin etmede tüm skorlama sistemleri içerisinde en yüksek değere
sahiptir. Enfeksiyon gelişimini tahmin etmede ikinci en yüksek AUC değerine
ekstrapankreatik nekrotik doku volümü sahiptir. Enfeksiyon gelişimini tahmin etmede MBTŞİ
en yüksek AUC değerine sahiptir.
      Sonuç olarak ekstrapankreatik nekrotik doku volümünün görüntülemeye dayalı
(Balthazar, BTŞİ ve MBTŞİ) ve laboratuvara dayalı (48-72. saat CRP değeri) skorlama
sistemleri ile yapılan karşılaştırmasında özellikle organ yetmezliği ve enfeksiyon gelişimi
öngörmede Balthazar, BTŞİ, MBTŞİ ve CRP değerine (48-72. saat) göre daha iyi sonuçlar
verdiği bulunmuştur. Bu durum ilerisi için ümit vericidir. Ancak bu konuda yapılmış
yeterince çalışma mevcut değildir. Daha fazla hasta ile ileriye dönük çalışmalara ihtiyaç
vardır.

Abstract:
The Role of Extrapancreatic Necrotic Tissue Volume in Determining the Prognosis of Acute
Pancreatitis in Early Stage
     Acute pancreatitis (AP) is a disease with broad clinical spectrum.70-80% of patients
with acute pancreatitis have a mild form, the disease is self-limiting and the mortality is very
low. In severe acute pancreatitis is presented with persistent organ failure lasting more than 48
hours and mortality is approximately 20-30%. The aim of this study was to investigate the
safety and predictive value of extrapancreatic necrotic tissue volume measurement in early
CT images (2-6 days) in terms of local or systemic complications with transient or persistent
organ failure due to pancreatitis, in patients who diagnosed acute pancreatitis with clinic and
radiologic findings.
      In our retrospective study, abdominal CT's of adult patients who diagnosed acute
pancreatitis with 'Acute Pancreatitis Revised Atlanta Classification' in the Akdeniz
University Medical Faculty Hospital between May 2015 and May 2018, were examined. The
relation between the extrapancreatic necrosis volume and some clinical parameters such as
CRP value, organ failure, infection, surgical requirement or percutaneous intervention,
hospital stay and/or death; and some imaging parameters such as CTSI and MCTSI scoring
systems were investigated. The ROC curve was used to estimate the optimal threshold for
predicting clinical prognosis.
      A total of 99 patients with AP diagnosis were included to the study. 37 of the 99
patients were female (37,4%), 62 were male (62,2%) and the mean age was 51,5. In both
groups, AP was most commonly associated with biliary pathologies. 3 patients were
diagnosed with multiple organ dysfunction syndrome (MODS), 1 patient was diagnosed with
acute respiratory distress syndrome (ARDS), 1 patient was diagnosed with acute respiratory
distress syndrome (ARDS) and acute renal injury (longer than 48 hours) and 2 patients were
diagnosed with acute renal injury (longer than 48 hours). 4 patients were died due to organ
failure and sepsis that associated with acute pancreatitis. 16 patients underwent percutaneous
65 intervention and/or surgical intervention. The severity of the acute pancreatitis according
to CT severity index, was determined as mild in 63, moderate in 22, and severe in 12 patients.
The severity of the acute pancreatitis according to modified CT severity index, was
determined as mild in 20, moderate in 57 and severe in 20 of the 97 patients.
Extraparenchymal complications (pleural effusion, peritoneal fluid, venous thrombosis) were
observed in 50 of 99 patients. The mean extrapancreatic necrosis volume was 246 mL. We
found a moderate correlation between extrapancreatic necrosis volume and the length of the
hospital stay (p=0,0001) and CRP value (48-72. hour) (p=0,0001), significant correlation
between extrapancreatic necrosis volume and CTSI (p=0,0001), MCTSI (p=0,0001), WBC
count (p=0,0001). Increased extrapancreatic necrosis volume was associated with the
occurrence of infection (p=0,0001), organ failure (p=0,001) and death (p=0,006).
Extrapancreatic necrosis volume demonstrated the highest AUC of all the scoring systems for
organ failure. Extrapancreatic necrosis volume demonstrated the second highest AUC of all
the scoring systems for infection. MCTSI demonstrated the highest AUC of all the scoring
systems for infection.
      In conclusion, when the extrapancreatic necrotic tissue volume compared with
imaging (Balthazar score, CTSI and MCTSI) and laboratory (48-72. hour CRP value) based
scoring systems, it showed better results for prediction of organ failure and infection. This
findings are promising for the future. However, there are not enough studies on this subject.
Prospective studies with more patients are needed.