Tesis yer seçimi ile deprem durumunda yaralı toplama noktalarının modellenmesi
The modelling of casualty collection points after an earthquake using facility location
Yazar: BURCU DARENDE
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR YENİAY
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Maksimal kaplama problemi = Maximal covering problem ; Tesis yer seçimi = Site selection

Özet:
Tesis yer seçimi problemleri, yöneylem araştırmasında çok fazla çalışılan bir konudur. Tesis yer seçimi problemlerinin temel yapısını oluşturan Fermat-Weber problemi, bir noktalar kümesine yerleştirilecek tek bir tesisin bu noktalara olan uzaklıklar toplamını en küçükleyecek yer seçiminin araştırılması fikrinden doğmuştur. Bu problemlerin genel amacı, bir ya da birden çok hizmet noktasının (fabrika, depo, hastane, okul, alış-veriş merkezi, ambulans, itfaiye vb.) talep noktalarına (müşteri, yaralı, şehir vb.) göre belirli kısıtlar altında minimum maliyetli en uygun yerleşim alanlarına karar vermektir.Bu çalışmada, temel tesis yer seçimi problemleri incelenmiş, bu problemlere ilişkin modeller ve çözüm yöntemleri tanımlanmış ve konu bir uygulama ile örneklendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, tesis yer seçimi problemleri genel olarak tanıtılmış, bu problemleri oluşturan elemanlar ve aralarındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, temel tesis yer seçimi problemlerine uygun modeller ve özellikleri tanımlanmıştır. Bu modellere göre önerilen çözüm yöntemlerine yer verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise, İstanbul'da büyük ölçekli bir deprem meydana gelmesi durumunda, çok sayıda yaralıya daha hızlı bir sağlık hizmeti sunabilmek ve böylece ölümleri olabildiğince azaltmak amacıyla oluşturulacak yaralı toplama noktalarının yer seçimi bir maksimum kapsama problemi olarak incelenmiştir. Çalışmada, Sağlık Bakanlığı'ndan alınan yaralı toplama noktaları kullanılmış ve elde edilen sonuçlar tartışılmıştır.

Abstract:
The facility location problems are one of the most studied subjects at the operation research. The Fermat Weber problem, which forms the main structure of the facility location problems, stems from the idea of researching the location which would minimize the sum of distances between a single facility to be located on a set of points and these points. The general purpose of these problems is to determine the most appropriate location areas of one or more than one service points (factories, warehouses, hospitals, schools and shopping centers, ambulances and fire departments) with minimum cost under specific constraints depending on the demand points (customers, the injured and the city, etc).In this study, main facility location problems have been examined and the models and solution methods related to these problems have been defined and the subject has been tried to be examplified by an application.In the second part of the study, facility location problems have generally been introduced and the elements which cause these problems and the relationships between these have been scrutinized. In the third part of the study, the appropriate models and qualities for the facility location problems have been defined. Solution methods suggested in accordance with these models have also been mentioned.In the fourth part of the study, in case of an earthquake of high magnitude in İstanbul, choosing the location of the casualty collection points, which would be set in order to provide a faster health service to many injured people and to minimize the number of deaths as much as possible, has been scrutinized as a maximum covering problem. The casualty collection points got from the Ministry of Health have been used and the obtained results have also been discussed in the study.