Araçlar için Türkçe akıllı asistan tasarımı
Turkish smart assistant design for vehicles
Yazar: ENGİN ERGÜN
Danışman: PROF. DR. TÜLAY YILDIRIM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Elektronik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering
Dizin: Doğal dil işleme = Natural language processing ; Konuşma sentezleme = Speech synthesis ; Konuşma tanıma = Speech recognition ; Sanal asistan = Virtual assistant

Özet:
Teknolojideki hızlı ilerleme ile beraber makinelerin kontrol yöntemlerinde de 
birtakım gelişmeler meydana gelmektedir. Günümüzde sıklıkla tercih ettiğimiz 
grafiksel arayüzlere alternatif olarak geliştirilen sesli kontrol sistemleri, özellikle 
mobil cihazlar ve giyilebilir teknolojilerde kullanım kolaylığı sağlamaktadır. 
Genellikle sanal veya akıllı asistan olarak bilinen bu teknolojiler, mobil cihazlar 
dışında akıllı ev ve araç kontrol sistemlerinde de kullanılabilmektedir. Akıllı ev 
sistemlerinde özellikle nesnelerin interneti teknolojileri ile ev içerisindeki konforu, 
araç sistemlerinde ise eller serbest şekilde rota ayarlama, araç içi sıcaklığını 
değiştirme, multimedya kontrolü gibi seçeneklerle sürüş rahatlık ve güvenliğini 
arttırmaktadır. 
İnsan-makine etkileşiminin en önemli örneklerinden olan sanal asistanlar; 
konuşma tanıma, doğal dil işleme ve konuşma sentezleme bileşenlerinden 
oluşmaktadır. Bu bileşenleri kullanan sanal asistanlar; konuşmayı 
yazılandırmakta, değerlendirmekte ve sesli geri dönüş yapabilmektedirler. 
Hâliyle; dinleyen, anlayan ve konuşan bir insanı andırdıkları için sanal asistan 
olarak anılmaktadırlar. 
Bu tez çalışması kapsamında, sanal asistan uygulamalarında kullanılabilecek
otomatik konuşma tanıma, konuşma sentezleme, niyet sınıflandırma ve 
isimlendirilmiş varlık tanıma problemleri incelenmiş, araç ortamı içerisinde 
kullanılabilecek bir sanal asistan uygulaması için literatürdeki uygun yaklaşımlar 
belirlenmiştir. Ardından belirlenen bu yöntemler ile Türkçe nöral modeller 
oluşturulmuştur. Modeller, mikro servis mimarisi prensipleri göz önünde 
bulundurularak birbirinden bağımsız şekilde çalışabilecek servislerin 
oluşturulmasında kullanılmıştır.
Son olarak bütün servislerin birbiri ile uyumlu bir şekilde çalışması sağlanarak; 
sürücülerin yol hakimiyetini kaybetmeden hava durumunu ve güncel haberleri 
sorgulayabileceği, rota oluşturma işlemlerini yapabileceği bir sanal asistan 
uygulaması hayata geçirilmiştir.

Abstract:
Along with the rapid progress in technology, there are also some developments in 
the control methods of the machines. Voice control systems, which are developed 
as an alternative to the graphical interfaces that we often prefer today, provide 
ease of use, especially in mobile devices and wearable technologies. These 
technologies, generally known as virtual or smart assistants, are also used in smart 
home and vehicle control systems apart from mobile devices. In smart home 
systems, it increases the comfort in the home especially with internet of things 
applications. In vehicle systems, it increases driving comfort and safety with
options such as hands-free route adjustment, changing the interior temperature 
and multimedia control.
Virtual assistants, one of the most important examples of human-machine 
interaction, consist of speech recognition, natural language processing and speech 
synthesis components. Virtual assistants that uses these components can convert 
speech into text, understand the context of the conversation and make voice 
feedback. In this case, they are known as a virtual assistant. Because, they 
resemble a person who can listen, understand and speak.
Within the scope of this thesis study, the problems of automatic speech 
recognition, speech synthesis, intent classification and named entity recognition
problems that can be used in virtual assistant applications have been examined 
and appropriate approaches in the literature have been determined for a virtual 
assistant application that can be used in the vehicle environment. After that, 
Turkish neural models trained with using determined methods. The models have 
been used to create services that can work independently by taking into 
consideration the principles of microservice architecture.
Finally, by ensuring that all services work in harmony with each other; a virtual 
assistant application has been implemented where drivers can inquire about 
weather conditions and recent news, and create routes without losing their 
command of the road.