Göbeklitepe'den Hollywood'a görsel iletişim
Visual communication from Göbeklitepe to Hollywood
Yazar: ERMAN SAĞIROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN ÇAKMAK
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Amerikan sineması = American cinema ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Popüler sinema = Popular cinema ; Sanat antropolojisi = Art anthropology ; Sanat psikolojisi = Art psychology ; Sanat sineması = Art cinema ; Sosyal antropoloji = Social anthropology ; Sosyal psikoloji = Psychology-social ; Yunan mitolojisi = Greek mythology ; İskandinav mitolojisi = Norse mythology

Özet:
Bu çalışma insanlık tarihi süresince sözlü ve yazılı olarak var olan mitlerdeki 
sembolleri ve bu semboller eşliğinde meydana getirilen anlatıları açıklamayı, geçtiğimiz 
yüzyılla birlikte geniş kitlelere ulaşan sinema alanında hem görsel hem öykü bazında 
kullanım alanı bulan mitolojik ögeleri kültür kuramsal yaklaşımlarla değerlendirmeyi 
hedeflemektedir. Değerlendirmelerin merkezinde sofistike yapısıyla Göbeklitepe 
bulunmaktadır. Mitostan dönemin kültür koşulları gereği değişimler geçirerek logosa 
geçen hikayeleri antropolojik olarak incelediğimizde insanın yaşam serüveninin temel 
noktalarıyla ilgili çıkarımlar yapabilmemiz olanaklı duruma gelmektedir. Var 
olduğundan beri sosyalleşme ihtiyacı içinde olan insan bu ihtiyacını gidermek amacıyla 
hikâye anlatıcılığını bir araç olarak kullanmıştır. Sinema, görsel ve işitsel bir sanat 
olmasının yanı sıra geniş kitlelere ulaşma özelliğiyle hikâye anlatıcılığı açısından 
sosyolojik olarak önemli bir yer kaplamaktadır. Makalenin sunduğu argümanlara göre 
anlatılara ihtiyaç duyan sosyal insan, kültürel evrim kodlarına içrek olan ve temelleri 
mitolojide yatan sembolleri, bunları başarılı bir şekilde kullanan sinema filmlerinde 
görmektedir. Bir bakıma sinema insandan aldığını insana geri verirken kaybedilen bazı 
duygu ve düşünceleri farklı bir boyutta yeniden yaşatmaktadır. Kültür kuramsal 
yaklaşımların yer aldığı bu nitel çalışmada odaklanılan mitolojik sembol alanı neolitik 
çağa ait bilinen gerçekleri değiştiren Göbeklitepe olacaktır. Farklı insan topluluklarının 
fiziki ve ruhani buluşma yeri olduğu düşünülen ören yerinde dünyanın birçok 
mitolojisinde rastlayabileceğimiz semboller, astronomi temelli düzenlemeler, inanç 
sistemleri ve daha fazlası bulunmaktadır. Farklı çevre ve farklı koşullar altında ortaya 
çıkmasına rağmen aynı evrimsel kodlara sahip insan hikayeleri, Göbeklitepe'de olduğu 
gibi günümüzde de sinemada yer almaktadır. Çalışmanın teorik çerçevesini antropoloji, 
arkeoloji, tarih, sosyoloji, psikoloji, astronomi, sanat gibi farklı disiplinlerden 
düşünürler, mitler, sinema filmleri ve kültür kuramsal çıkarımlar oluşturmaktadır.

Abstract:
The study aims to explain the symbols and narratives in myths that have existed 
throughout human history, and to evaluate the mythological elements used both visually 
and narratively in the field of cinema, which reaches large masses, with cultural 
theoretical approaches. When we anthropologically examine the stories that pass from 
myth to logos by undergoing changes, we can make inferences about the adventure of 
humanity. People who need socialization use storytelling as a tool to satisfy this need. 
The art of cinema occupies a sociologically important place with its ability to reach 
large masses. According to the arguments of the article, social human beings, who need 
narratives, see symbols that are in the codes of cultural evolution and have their roots in 
mythology in movies. Cinema, which relives some lost feelings and thoughts, gives 
back to human beings what it has taken from them. The mythological symbol area 
focused on in the study will be Göbeklitepe, which changes the known facts of the 
Neolithic Age. Göbeklitepe is the physical and spiritual meeting place of different 
human communities and contains many symbols. Despite emerging in different 
environments and under different conditions, human stories with the same evolutionary 
codes take place in cinema as in Göbeklitepe. The theoretical framework of the study 
consists of thinkers from different disciplines, motion pictures and cultural theoretical inferences.