Hz. Ali'nin Kur'ân tasavvuru ve âyetleri tefsîri
Ali?s understanding of the Qur?an and interpretation of verses
Yazar: MUHAMMED ZAHİD BELEK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ GALİP GEZGİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Hz. Ali = Hz. Ali ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hz. Ali, son peygamber Hz. Muhammed?in (s), hem en yakın akrabası hem de damadı olmakla mü?erref bir sahâbîdir. O, Sahâbe içerisinde, çocukluğundan beri puta tapınma ve cahiliye âdetlerine saplanma gibi bir durumla kar?ıla?madan Müslüman olmu?tur. Bunun yanında Hz. Ali, daha küçük ya?lardan itibaren, Allâh Rasûlü?nün (s) yanında bulunmu?tur. Hz. Ali, her türlü ahlâkî ve dinî bilgilerini, son peygamber Hz. Muhammed?den (s) almı? ve ilmî temellerini nebevî iklimin gözetiminde atmı?tır. Hz. Ali, Allâh Rasûlü?nün (s) özel kâtipliğini yapmasının yanı sıra, nazil olan vahyleri de yazmakla görevli vahy kâtiplerinden de birisidir. Birçok sahâbe gibi o da Kur?ân hafızıdır. ?lmî derinliği hakkında pek çok rivâyet göstermektedir ki, Hz. Ali sadece sahâbenin önde gelenlerinden olmayıp, kendinden sonraki insanları dahi yönlendirecek bir kapasiteye de sahiptir.Hz. Ali, Kur'ân-ı Kerîm?i tedebbüre dayalı olmayan ve amelsiz bir okumayla anla?ılamayacağını ifade etmektedir. Hz. Ali?ye göre Kur?ân her zaman insanlarla konu?maktadır. Zira Kur'ân-ı Kerîm, dili yorulmayan bir konu?macı ve rükünleri yıkılmayan bir evdir. Ona göre Kur'ân-ı Kerîm, emir ve yasakları bulundurmasının yanında, kulların maslahatına uygun olarak bıraktığı ruhsatları da ihtiva eden ilahî bir kitaptır.Hz. Ali, Kur'ân-ı Kerîm?in tefsîrinde, Kur?ân?ın Kur?ân ile, Kur?ân?ı Sünnet ile ve Kur?ân?ı re?y ve ictihadla tefsîr etme yolunu takip etmi?tir. Kur'ân-ı Kerîm?i tefsîr ederken, Kur?ân?ın bütünlüğünü ve Sünnet?i hareket noktası yapan Hz. Ali, re?y ve ictihada müsait olarak hüküm bina edilmeye münasip âyetlerde, kendine güvenen ve tutarlı bir fikrî hareket içerisinde açıklamalar yapmı?tır. Hz. Ali?nin, yeri geldiğinde herhangi bir fıkhî âyeti, hırsızlıkta el kesme cezasında üçüncü kesme cezasını vermemesi gibi, ?âri?in makasıdına uygun maslahatlara göre tefsîr edip hükme bağladığı görülmektedir.

Abstract:
Ali is a companion who was honoured both becoming a closely relative of Prophet (peace be upon him) and also his groom. In companions, he chose Islam without being involved idolatry and jahiliyya (days of ignorance) traditions since his childhood. Additionally Ali, from his early ages, was with messenger of Allâh (peace be upon him). He obtained all kind of moral and religious knowledge from last Prophet Mohammad (peace be upon him) and laid the foundations of wisdom under control of prophetic atmosphere. Besides being private scribe of messenger of Allâh (peace be upon him), Ali was one of the scribes of divine revelation who was supposed to record verses received from Allâh. Like most of other companions he was hafid as well. As many narratives about his perspective of knowledge indicates that Ali is not only a prominent one in the companions but also he had capability to guide next generations.Ali utteres that Quran can not be understood with a deedless and unwary reading. According to Ali, Holy Quran always talks to people. Because Holy Quran is a tireless lecturer and a house which has indestructible pillars. According to him, Quran is a hymn-book that includes not only instructions and restrictions, but also allowances which were tolerated in accordance with human benefits.The interpretation way that Ali followed was, interpretation of Quran with Quran, with sunnah and with personal opinion (rey) and ijtihad. Ali who takes entirety of Quran and Sunnah as a reference point, made self-confident and consistent explanations on verses which are suitable to be adjudged in accordance with personal opinion (rey) and ijtihad. It has been observed that, whenever needed, he adjudged by interpretting any juristic (fıqhi) verses- like not giving third cutting punishment for theft issues- according to benefits which are in accordance with aim of Shari.