Tip 2 diyabetli bireylerde diyet kalitesi ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between diet quality and nutritional status in individuals with TYPE 2 diabetes
Yazar: FATMA ŞEŞEN
Danışman: PROF. DR. AHMET YILMAZ ÇOBAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet kalitesi = Diet quality

Özet:
Amaç: Tip 2 diabetes mellituslu (T2DM) bireylerde diyet kalitesi hastalığın gelişmesi, ilerlemesi ve tedavisinde önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışma, diyet kalitesi ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Çalışmaya Diyarbakır Kulp İlçe Devlet Hastanesinde Beslenme ve Diyet Polikliniğine başvuran 18-75 yaş aralığında, en az 6 ay önce diyabet tanısı alan 105 hasta dahil edilmiştir. Bireylere genel özelliklerini, beslenme alışkanlıklarını, fiziksel aktivite durumlarını, antropometrik ölçümlerini belirlemek amacıyla yüz yüze görüşme tekniği ile anket uygulanmıştır. Beslenme durumlarının tespiti için 24 saatlik besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı alınmıştır. Diyet kalitesi için Sağlıklı Yeme İndeksi -2015 (SYİ-2015) kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmadaki 105 bireyin %25,7'si erkek, %74,3'ü kadındır (p>0,05). Toplam diyabet yaşı ortalama 4,28 ± 4,61 yıldır. Bireylerin %78,1'inde diyabet dışında en az bir hastalık bulunmaktadır. Kadınların % 67,9'u erkeklerin %44,4'ü obezdir. Erkeklerin bel çevresi yüksek risk oranı %25,9 kadınların yüksek risk oranı %82,1'dir (p<0,001). Bel/kalça oranına göre erkeklerin %85,2'si, kadınların %66,7'si yüksek risk sınıfındadır. Bireylerin %86,7 "kötü'' diyet kalitesine, %13,3'ü "geliştirilmesi gereken'' diyet kalitesine sahiptir (p>0,05). Diyet kalitesi ile protein, yağ, lif, karoten, tiamin, A ve B6 vitaminleri, potasyum, magnezyum, demir, TDYA ve DYA tüketimleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Diyabetli bireylerin diyet kalitesi düşük bulunmuştur. Bireylerin diyet kalitelerinin artırabilmeleri için gerekli beslenme eğitimlerinin verilmesi, fiziksel aktivitenin artırılması ve bunların yaşam biçimi haline getirilmesi gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler : tip 2 diabetes mellitus, diyet kalitesi, beslenme durumu

Abstract:
Objective: Diet quality has an important place in the development and progression of the disease in individuals with type 2 diabetes mellitus (T2DM). This study was conducted to determine the relationship between diet quality and nutritional status.
Method: 105 patients, aged between 18-75 years, who were diagnosed with diabetes at least 6 months ago, who applied to the Nutrition and Diet Polyclinic in Diyarbakır Kulp District State Hospital, were included in the study. In order to determine the general characteristics, nutritional habits, physical activity status, and anthropometric measurements of the individuals, a questionnaire was applied by face-to-face interview technique. In order to determine the nutritional status, 24-hour food consumption record and food consumption frequency were taken. Healthy Eating Index -2015 (HEI-2015) was used for diet quality.
Results: Of the 105 individuals in the study, 25.7% were male and 74.3% were female (p>0.05). The mean total diabetes age was 4.28 ± 4.61 years. 78.1% of individuals have at least one disease other than diabetes. 67.9% of women and 44.4% of men are obese. The waist circumference rate of men is 25.9% and the high risk rate of women is 82.1% (p<0.001). According to the waist/hip ratio, 85.2% of men and 66.7% of women are in the high-risk class. 86.7% of individuals have "bad" diet quality, 13.3% have "need to be improved" diet quality (p>0.05). A significant correlation was found between diet quality and consumption of protein, fat, fiber, carotene, thiamine, vitamins A and B6, potassium, magnesium, iron, MUFA and SFA (p<0.05).
Conclusion: Diet quality of individuals with diabetes was found to be low. In order for individuals to improve their diet quality, necessary nutrition education should be given, physical activity should be increased, and these should be made a lifestyle.
Keywords: type 2 diabetes mellitus, diet quality, nutritional status.