İntihar düşüncesi ve intihar girişimi olan depresyon tanılı yetişkin hastalarda dürtüsellik ve pekiştirme duyarlılığı(davranışsal aktivasyon sistemi/davranışsal inhibisyon sistemi) ilişkisinin araştırılması
Adult patients diagnosed with depression who have suicidal thoughts or suicide attempts investigation of the relationship between impulsivity and reinforcement sensitivity (behavioral activation system / behavioral inhibition system)
Yazar: GÜSSÜM BAKIRCI
Danışman: PROF. DR. SÜHEYLA ÜNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: İntihar düşüncesi ve intihar girişimi olan depresyon tanılı erişkinlerde, dürtüsellik ve davranışsal inhibisyon sistemi-davranışsal aktivasyon sistemi arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.06.2022-15.02.2024 tarihleri arasında SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri bölümüne başvuran DSM-5TR'ye göre major depresif bozukluk tanı kriterlerini karşılayan hasta grubu ve hasta grubuna benzer sosyodemografik verilere sahip sağlıklı gönüllüler alındı. Kesitsel çalışmaya 120 kişi dahil edildi. Depresyon tanısı olanlar kendi içinde intihar girişimi olan, intihar düşüncesi olan ve sadece depresyonu olan gruplar olarak ayrıldı. Çalışmaya katılanlara sosyodemografik veri formu, DSM-5TR Major depresif Bozukluk tanı kriterlerini içeren depresyon değerlendirme formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği(BUÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11(BDÖ-11), Buss-Perry-Saldırganlık Ölçeği(BPSÖ), Davranışsal İnhibisyon Sistemi/Davranışsal Aktivasyon Sistemi Ölçeği(DIS/DAS), Beck İntihar Düşüncesi Ölçeği (BİDÖ) uygulandı. Verilerin analizinde IBM SPSS 26.0 istatistik programı kullanıldı. Gruplar arasında klinik özelliklerle ilişkili oranların karşılaştırılması Ki-Kare testi, intihar girişimi olan, intihar düşüncesi olan ve sadece depresyonu olan grupların psikometrik ölçümleri arasındaki ilişki Pearson Korelasyon Analizi kullanılarak incelendi. Gruplar arasında BUÖ, BIS-11, BPSÖ, DAS/DİS skor ortalamaları Tek Yönlü ANOVA Analizi ile karşılaştırıldı. BİDÖ ve BUÖ skorlarını açıklamada etkili olan faktörler ise Çok Değişkenli Binary Lojistik Regresyon Analizi ile incelendi. Tüm analizler için anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak alındı.

Bulgular: Çalışmada MDB tanısı olan hastaların 68'i kadın (%75.5), 22'si erkek (%24.5) ti. Gruplar arasında cinsiyet, eğitim durumu, çalışma durumu açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmadı. İntihar girişimi olan, intihar düşüncesi olan, sadece depresyon olan ve sağlıklı kontrol grupları arasında yaşanılan yer (X2=13,13, p=0,041), sigara kullanımı (X2=11,33, p=0,010), alkol kullanımı (X2=18,50, p<0,001), psikiyatrik ilaç kullanımı (X2=33,11, p<0,001), medikal hastalık öyküsü (X2=15,28, p=0,002),  medikal ilaç kullanımı (X2=18,88,  p<0,001),  ailede psikiyatrik hastalık öyküsü (X2=13,84, p=0,002), ailede intihar öyküsü (X2=7,85, p=0,049) oranlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklılık gösterdiği tespit edildi. En sık kullanılan intihar yöntemi kimyevi madde (%56.7) olarak tespit edildi. Depresif semptomlardan üzüntü, ilgi kaybı, enerji düşüklüğü tüm katılımcılarda olan bulgulardı. Kilo alma, uykusuzluk, odaklanma problemi, değersizlik hissi grupların çoğunluğunda eşlik eden bulgular olarak saptandı. Sağlıklı kontrol grubuna oranla, intihar girişimi olan, intihar düşüncesi olan ve sadece depresyonu olan grupların Barratt dürtüsellik ölçeğinde, dikkatte dürtüsellik ve plan yapamama alt boyutlarının skorları istatistiksel olarak yüksek saptandı. İntihar girişimi olan, intihar düşüncesi olan, sadece depresyonu olan ve sağlıklı kontrol grubu arasında DAS-Dürtüsellik (F=2,753, p=0,046), DIS (F=10,373, p<0,001) skor ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklılık gösterdiği, sağlıklı kontrol grubunda, intihar girişimi olan, intihar düşüncesi olan, sadece depresyonu olan gruba göre DIS skor ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek olduğu (p<0,001) saptandı. Pearson Korelasyon Analizinde; depresyon semptomları ile BUÖ, BPSÖ, BIS-11, DIS/DAS, BİDÖ ölçekleri arasında anlamlı korelasyon bulundu. Yapılan Çok Değişkenli Binary Lojistik Regresyon Analizinde; intihar girişimi olan grubun BİDÖ skorlarının %30'unun istatistiksel açıdan anlamlı seviyede (F=3,77, p=0,023) DIS/DAS Toplam ölçek skorları tarafından açıklandığı, intihar girişimi olan grubun BUÖ skorlarının %40'ının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede (F=5,87, p=0,003) DIS/DAS toplam ölçek skorları tarafından açıklandığı bulundu. 

Sonuç: DIS/DAS intihar ile ilişkili olup, depresyon ve intihar davranışında umutsuzluğun değerlendirilmesinin önemli olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Depresyon, İntihar Düşüncesi, İntihar Davranışı, Pekiştireç Duyarlılık Teorisi, Davranışsal Aktivasyon Sistemi, Davranışsal İnhibisyon Sistemi, Öfke, Saldırganlık, Umutsuzluk, Dürtüsellik.

Abstract:
Aim: It is aimed to investigate the relationship between impulsivity and behavioral inhibition system-behavioral activation system in adults diagnosed with depression with suicidal thoughts and suicide attempts.

Materials and Methods: The study included a patient group who met the diagnostic criteria for major depressive disorder according to DSM-5TR and healthy volunteers with sociodemographic data similar to the patient group who applied to the Psychiatry Department of SBU Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital between 01.06.2022 and 15.02.2024. One hundred twenty people are included in the cross-sectional study. The patients who were diagnosed with depression were divided into groups with suicide attempts, suicidal thoughts, and those with only depression. Sociodemographic data form, depression evaluation form including DSM-5TR Major Depressive Disorder diagnostic criteria, Beck Hopelessness Scale, Barratt Impulsivity Scale-11, Buss-Perry-Aggression Scale, Behavioral Inhibition System/Behavioral Activation System Scale, Beck Suicide Ideation Scale were applied to the participants of the study. IBM SPSS 26.0 statistical program is used to analyze the data. Comparison of the rates related to clinical characteristics between the groups was examined using the Chi-Square test, and the relationship between the psychometric measurements of the groups with suicide attempt, suicidal ideation and depression only was examined using Pearson Correlation Analysis. BHS, BIS-11, BPAS and BIS/BAS score averages between the groups were compared with One-Way ANOVA Analysis. Factors that are effective in explaining BISIS and BHS scores were examined with Multivariate Binary Logistic Regression Analysis. The significance level for all analyses was taken as p<0.05.

Results: In the study, 68 patients were female (75.5%) and 22 were male (24.5%) who were diagnosed with MDD. No statistically significant difference was detected between the groups regarding gender, education level, and employment status. It was determined that the rates showed statistically significant differences; Place of residence among suicide attempt, suicidal ideation, depression only and healthy control groups (X2=13.13, p=0.041), smoking (X2=11.33, p=0.010), alcohol use (X2=18.50, p<0.001), psychiatric drug use (X2=33.11, p<0.001), history of medical illness (X2=15.28, p=0.002), medical drug use (X2=18.88, p<0.001), family history of psychiatric disease (X2=13.84, p=0.002), family history of suicide (X2=7.85, p=0.049). The most frequently used suicide method was determined to be chemical substances (56.7%). Depressive symptoms such as sadness, loss of interest, and low energy were found in all participants. Weight gain, insomnia, concentration problems and feelings of worthlessness were detected as accompanying findings in most groups.Compared to the healthy control group, the scores of the Barratt impulsivity scale, impulsivity in attention and inability to plan subscales were found to be statistically higher in the groups with suicide attempts, suicidal thoughts and only depression. BAS-Impulsivity (F=2.753, p=0.046) among those with suicide attempts, suicidal thoughts, only depression and the healthy control group; BIS (F=10.373, p<0.001) score averages showed a statistically significant difference and BIS score averages were statistically significantly higher in the healthy control group compared to the group with suicide attempts, suicidal thoughts and only depression (p<0.001) . ) was detected. In Pearson Correlation Analysis, A significant correlation was found between depression symptoms and BHS, BPAS, BIS-11, BIS/BAS, and BSIS scales. In the Multivariate Binary Logistic Regression Analysis, it was found that 30% of the BSIS scores of the suicide attempt group were explained by the (F=3,77, p=0,023)  BIS/BAS total scale scores at a statistically significant level and 40% of the BHS scores of the suicide attempt group were explained by the (F=5,87, p=0,003)  BIS/BAS total scale scores at a statistically significant level.

Conclusion: BIS/BAS is associated with suicide, and it seems that assessing hopelessness in depression and suicidal behavior is essential.

Keywords: Depression, Suicidal Ideation, Suicidal Behavior, Reinforcement Sensitization Theory, Behavioral Activation System, Behavioral Inhibition System, Anger, Aggression, Hopelessness, Impulsivity.