Gökçebağ ve çevresinin (Siirt) etnobotanik özellikleri
Ethnobotanical features of Gökçebağ (Siirt) and itssurroundings
Yazar: TÜBA NUR DEMİR İNAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET FİDAN
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
2019-2020 yılarında yapılan çalışma sonucunda Siirt ili Merkez'e bağlı Gökçebağ beldesi ve çevresindeki yerleşim yerlerinde yapılan anket ve yüz yüze çalışma sonucunda 33 familyaya ait toplam 87 taksonun gıda, tedavi, yakacak, hayvan yemi, süs bitkisi gibi farklı amaçlarla kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışma alanında bağ ve bahçe ile uğraşıp geçimini sağlayan çok sayıda ailenin bulunmasından dolayı birçok farklı kültür bitkisinin tarımı yapılmaktadır. Üretimi yapılan tarım ürünlerinin çoğunluğu her aile kendi ihtiyacını karşılamasına yöneliktir. Çalışma sonucunda kullanımı tespit edilen bitkilerden en fazla takson içeren ilk on familya sırasıyla Rosaceae (14), Asteraceae (10), Amaryllidaceae (5), Brassicacea (5), Lamiacea (5), Apiaceae (4), Moraceae (4), Polygonaceae (3), Amaranthaceae (3), Anacardiaceae (3) ve Cucurbitaceae (3)'dir. Bitkiler kullanım amaçlarına göre sırasıyla gıda (76), tedavi (37), hayvan yemi (7), yakacak (6), süs bitkisi (5) ve diğer amaçlar (boya, temizlik, aroma, kozmetik, çit bitkisi) için (5) kullanılmaktadır. Tespiti yapılan bitkilerden 22'si İran-Turan, 6 tanesi Akdeniz fitocoğrafik bölge elementi ve 59 takson ise herhangi bir fitocoğrafik bölgeye ait olmayan taksondan oluşmaktadır. Bitkilerin kullanılan kısımları ise sırasıyla yaprak (34 takson), meyve (29 takson), toprak üstü kısımlar (14 takson), tohum (8 takson), gövde (7 takson), tüm bitki (5 takson), yumru ve kök (her birinden 4'er takson) ve diğer organlar (18 takson) olarak tespit edilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Etnobotanik, Gökçebağ, Siirt, Sistematik, Türkiye

Abstract:
As a result of a 2-year survey and face to face study conducted in Gökçebağ town of Siirt Province and surrounding regions between 2019-2020, it was determined that a total of 87 different taxon belonging to 33 families were used for different purposes such as food, healing, fuel, animal feed, and ornamental purposes. Since many families make a living by dealing with vineyards and gardens in the study area, many different plants are cultivated. Most of the agricultural products produced are aimed at meeting the needs of each family. As a result of the study, the first ten families containing the most taxa were Rosaceae (14), Asteraceae (10), Amaryllidaceae (5), Brassicaceae (5), Lamiaceae (5), Apiaceae (4), Moraceae (4) Polygonaceae (3), Amaranthaceae (3), Anacardiaceae (3), and Cucurbitaceae (3), respectively. Plants, according to their intended use, were used for food (76), healing (37), animal feed (7), fuel (6), ornamental (5), and other purposes (paint, cleaning, aroma, cosmetics, hedge plants) (5), respectively. Of the plants identified, 22 were from Iran-Turan, 6 were from the Mediterranean phytogeographical region and 59 taxa did not belong to any phytogeographical region. The parts of the plants commonly used were; leaves (34 taxa), fruit (29 taxa), aboveground parts (14 taxa), seed (8 taxa), stem (7 taxa), whole plant (5 taxa), tuber, root (4 taxa, each) and other organs (18 taxa).

Keywords: Ethnobotany, Gökcebağ, Siirt, Systematic, Turkey