Zenginleştirilmiş ve konvansiyonel kafeslerde farklı yerleşim sıklığı uygulamasının iki ticari yumurtacı hibritin performansına, yumurta kalitesi özelliklerine ve refah düzeyine etkisi
Effect of different stocking densities on performance, egg quality characteristics and welfare status of two commercial layer genotypes kept in conventional and enriched cages
Yazar: ZEYNEP YARDIM
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AKŞİT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, iki farklı kafes sisteminin (zenginleştirilmiş ve konvansiyonel)  ve düşük ve yüksek yerleşim sıklığının yerli (Atak-S) ve yabancı (Lohman) iki yumurtacı genotipin performans, yumurta kalitesi ve davranış özellikleri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Denemede, yabancı ticari kahverengi yumurtacı genotip Lohmann ve yerli kahverengi yumurtacı genotip Atak-S kullanılmıştır. Kafes sistemi olarak, konvansiyonel batarya sistemi ve alternatif sistem için zenginleştirilmiş kafes sistemi kullanılmıştır. Denemede kullanılan yumurta tavukları 2x2x2 faktöriyel deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kafeslere yerleştirilmiştir. Kanatlılara 18. haftadan 22. haftaya kadar yumurtlama öncesi yem verilmiş, daha sonra yumurta yemine geçilmiştir. Tavuklara yumurta üretim dönemi boyunca 15 lüks/m2 ışık yoğunluğuna sahip 16A:8K bir aydınlatma programı uygulanmıştır. 
Yumurta kalite özelliklerinin belirlenmesi için araştırma başlangıcından itibaren her  4 haftada bir  her gruptan rastgele seçilen 30 adet, toplamda 240 yumurta analiz edilmiştir. Yumurtalar % 50, pik ve 40-60 haftalık verim dönemlerinde iç (yumurta ak yüksekliği, sarı indeksi, haugh birimi ) ve dış kalite özellikleri (şekil indeksi, kırılma direnci, kabuk ağırlığı, kabuk kalınlığı, kabukta bulunan toplam mikroorganizma ve enterobakteri sayıları) bakımından analiz edilmiştir. Çalışmada tavukların zenginleştirilmiş ve konvansiyonel batarya tipi kafeslerde farklı yerleşim sıklıklarında yetiştirilen kanatlıların refah düzeyleri de incelenmiştir Tavukların canlı ağırlıkları eşeysel olgunluk yaşında, pik yumurta veriminde ve deneme sonunda tartılmıştır Denemede, 18-25, 25-44, 45-76 ve 18-76. haftalık dönemlerde yumurta verimi, yumurta ağırlığı, yumurta kitle ağırlığı, günlük yem tüketimi, toplam yem tüketimi ve yemden yararlanma oranına ait değerler belirlenmiştir.. Tavuklarda, refah parametreleri (kanibalizm, hareketsiz kalma davranışı, yaralanmalar, yaşama gücü, tüylenme skoru) ve tibia kemiğine ait özellikler (kırılma direnci, kül oranı, kemik çapı, kemik uzunluğu) belirlenmiştir.
Araştırma sonuçları, genotipin deneme sonu (76. hafta) canlı ağırlığını ve pik yumurta üretim yaşını etkilediğini göstermiştir. Lohman genotipinin 18-76 haftalık dönemde Atak-S genotipindenin daha fazla ve daha ağır yumurta ürettiği belirlenmiştir. Yumurta verimi üzerine genotip ve kafes sisteminin etkisi önemli bulunmuştur. Denemenin yürütüldüğü dönemde zenginleştirilmiş sistemde yetiştirilen tavukların daha fazla yem tükettiği, düşük yerleşim sıklığında yetiştirilen tavukların ise yemden daha iyi yararlandığı görülmüştür. Lohman genotipinin daha yüksek yumurta kalite özelliklerine sahip olduğu belirlenmiştir. Zenginleştirilmiş kafes sisteminde üretilen yumurta kabuklarında toplam mikroorganizma sayısı daha yüksek bulunmuştur. Kafes sisteminin sadece yumurtanın kırılma direncini etkilediği görülmüştür. Tibia kemiğinin kırılma direncinin Lohman genotipi ve yüksek yerleşim sıklığında daha düşük olduğu bulunmuştur. Tavuklarda pik döneminde (25. hafta) ve deneme sonunda (76. hafta) belirlenen tüylenme skoruna genotip, kafes ve yerleşim sıklığı etkileri önemli bulunmuştur. Sonuç olarak, kafes sistemi ve yerleşim sıklığı tavukların refah düzeyini etkilerken, genotipin de yumurta verimi ve kalite özellikleri üzerinde etkili olduğu açıkça görülmüştür.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of two different cage systems (enriched and conventional) and low and high densities on performance, egg quality and behavioral characteristics of two native (Atak-S) and foreign (Lohman) Eggs were analysed interms of internal (white height, yellow index, haugh unit) and external quality characteristics (shape index, breaking strenght, shell weight, shell thickness, total number of microorganisms and enterobacteria on shell) at 50 %, peak and 40-60 weeks yield periods. In study, welfare status of birds raised at different densities at enriched and coventional batery cage systems were also examined. In hens, welfare parameters (canibalism, inaction behaviour, injuries, feathering score) and characteristics of tibia bone (breaking strenght, ash content,  bone diameter, bone length) were determined.  laying hens.. The laying hens were placed in cages with 3 replications according to 2x2x2 factorial experiment desing. Hens were given  pre-lay diet from 18 up to 22 weeks and then fed a laying hen diet. ighting regime was 16 L:8 D with the intensity of 15 lx/m2 during the egg production period.
In order to determine the egg quality characteristics, a total of 240 eggs, (30 eggs/group) were analyzed every 4 weeks. Body weight of hens were determined atsexual maturity age (5% egg yield), peak egg yield and at the end of the experiment. Egg production, egg weight, daily feed intake, total feed intake and feed conversion ratio (FCR) were determined between 18-25, 25-44, 45-76 and 18-76 weeks. 
The results indicated that genotype significantly affected end-of-experiment body weight at 76 weekand peak at egg production age periods. It was determined that Lohmann genotype had higher of egg production and egg weight than Atak-S genotype during period of 18-76 weeks. The effects of genotype and cage system on egg production were found to be significant. It was seen that hens consumed more feed in enriched cages and had better feed conversion ratio at low density. Lohman genotype was found to have higher egg quality characteristics. The total number of microorganisms in egg shells was found to be higher in the enriched cage system. The cage system was appeared to affect only the breaking strenght of the egg. The tibia breaking strenght was found to be lower in Lohman genotype and at high stocking density. The effects of genotype, cage and stocking density were found to be significant on fathering score determined at hens in peak period (25 week) and at the end of experiment (76 week). As a result, it was clearly seen that as cage system and stocking density affected the welfare levels of the chickens, genotype was influence on egg production and egg quality also.