E-ticaretin ekonomik büyüme ve vergi gelirlerine etkisi: Türkiye için ekonometrik bir analiz
The effect of e-commerce on economic growth and tax revenues: An econometric analysis for Turkey
Yazar: SALİHA HÜNDÜR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN KUTBAY
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Elektronik ticaret = Electronic commerce ; Vergi gelirleri = Tax revenues ; Vergiler = Taxes ; Yeni ekonomi = New economy

Özet:
Bilişim teknolojileri her geçen gün gelişim göstererek ekonomik, sosyal, kültürel alanlar başta olmak 
üzere pek çok alanda değişime neden olmaktadır. Özellikle ekonomi için ticari dinamikleri etkilemesi 
ve geleneksel ticari yapıdan yeni ekonomik düzene geçişe olanak vermesi sebebiyle oldukça büyük bir 
önem taşımaktadır. Geleneksel ticaret yerine elektronik araçlarla gerçekleştirilen ticaret tüm ülkeler için 
ekonomide itici bir güç olarak kabul edilmektedir. Kısıtlı imkanlar dahilinde ekonomik büyüme ve 
istikrar yakalamak isteyen Türkiye'de de e-ticaret sürekli artan hacmiyle ekonomik büyüme oranlarına 
etki eden bir değişken durumuna gelmiş bulunmaktadır. Ekonomik büyüme amacı doğrultusunda eticaret ile ilgili desteklemeler yapılmakta ve yasal düzenlemeler ile kayıt altına alınmaya çalışılmaktadır. 
E-ticaret faaliyetlerinin kayıt altına alınmak istenmesindeki bir başka neden vergi geliri elde etmek 
istenmesinden kaynaklanmaktadır. Vergiler devletler için birincil gelir kaynağı niteliği taşımaktadır, bu 
sebeple e-ticaretin kayıt altına alınması vergideki kayıpları azaltarak devletin vergi gelirlerinde artış 
sağlamaktadır. Geleneksel ticari faaliyetlerin vergilendirilmesi için kullanılan mevcut kanunlar e-ticaret 
için kullanıldığında işlevsiz kalmakta, bu nedenle mevcut kanunlardan farklı, çağın gereklerine uygun 
yeni yasal düzenlemeler yapılmaktadır. E-ticaret, ekonomik büyüme ve vergi gelirleri gibi önemli 
değişkenlere etki etmesi ve yaygınlaşması sebebiyle yeni ekonomik düzenin mihenk taşlarından biri 
olarak kabul edilmektedir. E-ticaretin ekonomik büyüme ve vergi gelirlerine etkisinin araştırılması 
amacıyla ilk olarak e-ticaret ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki çeşitli testlerle ekonometrik olarak 
incelenmiştir. Analiz sonucunda uzun dönemde e-ticarette meydana gelen %1 artışın ekonomik 
büyümeyi yaklaşık %0.19 artırdığı görülmüştür. İkinci olarak e-ticaret ve vergi gelirleri arasındaki ilişki 
incelenmiştir. E-ticaret, sanayi üretim endeksi ve vergi gelirleri ile üç değişkenli bir model 
oluşturulmuştur. Uzun dönemde Türkiye ekonomisinde e-ticarette meydana gelen her %1'lik artışın 
vergi gelirlerini %0.43, sanayi üretim endeksindeki her %1'lik artışın vergi gelirlerini %1.2 artırdığı 
sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Information technologies are developing every day, causing changes in many areas, especially 
economic, social, and cultural. It is of great importance, especially for the economy, because it affects 
commercial dynamics and allows the transition from a traditional commercial structure to a new 
economic order. Trade carried out by electronic means instead of traditional trade is considered a 
driving force in the economy for all countries. In Turkey, which wants to achieve economic growth 
and stability within limited opportunities, e-commerce is becoming a variable that affects economic 
growth rates with its ever-increasing volume. In line with the aim of economic growth, e-commerce 
supports are made and legal regulations are tried to be registered. Another reason for wanting to 
register E-commerce activities is due to wanting to generate tax revenue. Taxes are the primary source 
of income for states, so registering e-commerce reduces tax losses and increases the state's tax 
revenues. Existing laws used to tax traditional business activities remain dysfunctional when used for 
e-commerce, so new legal regulations are also made for e-commerce. E-commerce and its impact on 
important variables such as economic growth and tax revenues due to the expansion, is recognised as 
one of the cornerstones of the new economic order. In order to investigate the effect of e-commerce on 
economic growth and tax revenues, firstly, the relationship between e-commerce and economic growth 
was examined econometrically with various tests. As a result of the analysis, it was seen that a 1% 
increase in e-commerce in the long run increased economic growth by about 0.19%. Secondly, the 
relationship between e-commerce and tax revenues was examined. A three-variable model was created 
with e-commerce, industrial production index and tax revenues. In the long run, it has been concluded 
that every 1% increase in e-commerce in the Turkish economy increases tax revenues by 0.43%, and 
every 1% increase in the industrial production index increases tax revenues by 1.2%.