Gazâlî'nin tasavvufi eserlerinin diğer eserlerine göre konumu (Münkız'daki fikirlerine göre)
The position of Ghazâlî's sûfî works in relation to his other works (According to his ideas in Munkiz)
Yazar: MEHMET ZEKİ CANCA
Danışman: PROF. DR. ZAFER ERGİNLİ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Batınilik = Batıniyya ; Gazzali = Gazali ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf felsefesi = Philosophy of mysticism ; İhya-u Ulumiddin = İhya-u Ulumiddin ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tasavvuf İslâm düşüncesi tarihinde Gazâlî'nin eserleriyle değer bulmuştur. Gazâlî, tasavvufun yaygınlık kazanmasında etkili olmuştur. Tasavvufu ilk zamanlarında içerisine girmeden dışardan gözlemlemeyi tercih etmiştir. Hakikat araştırmasına çıktığı yolda Kelam, Felsefe, Bâtınîlik ve Tasavvuf hakkında araştırma yapıp araştırmaların neticesinde kurtuluş yolu olarak tasavvufu seçmiştir. Tasavvufi konulara ağırlık verdiği dönem Nizâmiye Medresesi'nden ayrılıp inzivaya çekildiği dönemdir. Tasavvufa yönelmesinde ruhi, fikri bunalımların yanı sıra dönemin siyasi olayların da etkisi olmuştur. Ancak düşünür tasavvufa meylettikten sonra da diğer ilimlerle bağını kesmemiştir. Tasavvufun ameli yönü tatbik edilmesi gerektiğini belirtir. Tasavvuf alanında yazmış olduğu eserlerin kronolojik olarak biri hariç diğer bütün eserlerini inziva döneminde veya sonrasında yazmıştır. Yaşadığı dönem siyasi karışıklıkların, fikir çatışmalarının yaşandığı dönemdir. Gazâlî, Doğudan Bâtınîliğin, Batıdan ise haçlı tehdidinin olduğu bir ortamda yaşamış ve önemli görevler îfa etmiş bir mütefekkirdir. Eserlerin çoğunda diğer eserlerine atıflarda bulunması önceki eserlerinden farklı yorumlar getirmesi, fikirlerini değiştirmesi, dönemin siyasi ve sosyal sebeplerin etkisi mevcuttur. Tasavvufa ve sûfîlere yöneltilen eleştirileri yumuşatmış ve etkisizleştirmiştir. İslam âleminin dînî ve kültürel hayatını şekillendiren, içeriğinde tasavvuf konularını barındıran İhyâü Ulûmi'd-din kitabı başta olmak üzere birçok tasavvuf içerikli eserleri te'lif etmiştir. Bâtınîlere karşı yaptığı çalışmalar ve reddiyelerinde dönemin siyasileri tarafından desteklenmesi Bâtınîlerin fikri planında gerilemelerinde ve etkisiz kalmalarında etkili olmuştur.
	Anahtar Kelimeler: Gazâlî, Tasavvuf, Eserler, İhyâü Ulûmid-din, Bâtınîlik

Abstract:
Sufism has found value in the history of islamic thought with the Works of Gazâlî. With the help of Al-Ghazâlî the sufizm became widespread. Sufizm gained legitimacy with him. According to the philosopher's unterstanding of sufism, Sufi orders are the institutions that enable their bad attributes through the struggle, to cut off their relevance to these attributes and to turn to Allah altogether. It indicates that the sufi direction of Sufizm should be applied. Apart from one of the works he wrote i the field of Sufizm, he wrote all his other works during or after his retreat. The period he lived in was the period of political turmoil and conflicts of opiniom. Al-Ghâzal, is a thankful who lived in an  environment under the threat of the Crusaders from the East and from the West, and performed important tasks. In his journey of truth, he studied Kalam, Philosophy, Batiniyya and Sufizm and chose Sufizm as a way of salvation. In most of his works, there are references to other works, different interpretations from previous works, changig ideas, political and there are social reasons of the period. He softened and neutralized the criticisms of Sufis and Sufis. 
While analyzing and explaining the issues he has dealt with, he has made comments that do not contradict the şer'i and zahirî provisions. He has published many Sufism works, especially the book of Ihyâü Ulûmid-din, which shapes the religious and cultural life of the Islamic World and contains the subjects of Sufism. 
Key Words: Gazâlî,  Sufism, Works, İhyâü Ulûmid-din, Bâtınîlik