Mağnîsî ve Terceme-i Cezerî adlı eseri
Al-Maghnisi and his book Tarjama-i Jazari
Yazar: AHSEN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. YAŞAR KURT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahmed bin Muhammed Mağnisi = Ahmed bin Muhammed Mağnisi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Tecvid = Tecvid ; İbnü`l-Cezeri = Ibl Cezeri

Özet:
Bu çalışmada, Osmanlı müellifi Ahmed b. Muhammed el-Mağnîsî'nin telif ettiği ve tecvid araştırmaları sırasında kendisine sıkça müracaat edilen bir kaynak olan Terceme-i Cezerî adlı eser ele alınmıştır. Eserde başta İbnü'l-Cezerî'ye nispet edilen görüşler olmak üzere kıraat, Arap dili ve belâgatı, fıkıh, hadis, tefsir, kelam alanlarına ait kimi eserlerde geçtiği kaydedilen bilgilerin ve ilgili âlimlere atfedilen yorumların ilk aşamada kaynak tespitinin yapılmasından sonra içeriğin doğrulanması amaçlanmıştır. Eserde, Mukaddime üzerine yazılan diğer şerhlerden farklı bir usul takip edilmesi ve yapılan bazı iktibasların kaynak eserdeki bilgileri doğru yansıtmaması bizi bu çalışmaya sevk etmiştir. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, kaynakları ve yönteminden bahsedilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde ilk olarak Mukaddime'nin müellifi olan İbnü'l-Cezerî'nin hayatı, hocaları, öğrencileri, kıraat alanındaki eserleri hakkında bilgi verilmiş; akabinde Mukaddime adlı telifi ele alınmıştır. İkinci bölümde; ilk olarak Mukaddime'yi şerh eden Osmanlı müellifi Ahmed b. Muhammed el-Mağnîsî'nin hayatı hakkında edinilen bilgiler verilmiştir. Daha sonra müellifin Terceme-i Cezerî adlı eseri tasnif ve muhteva özellikleri bakımından ele alınmış ve kaynak gösterilen eserlere gidilip içeriğin tam olarak yansıtılıp yansıtılmadığı araştırılmıştır. Çalışmamızda yazım, tedrîc ve üslup itibari ile birbirine en yakın iki nüsha olan Millî Kütüphane'deki ve Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki nüshalar dikkate alınarak incelemelerde bulunulmuştur. Sonuç kısmında yapılan araştırmalardan elde edilen bilgiler ve tespit edilen değerlendirmeler verilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Kıraat, İbnü'l-Cezerî, Mağnîsî, tecvid, mahreç, sıfat

Abstract:
In this study, in the work named Terceme-i Cezerî, which is a source that Ottoman author Ahmad bin Muhammad el-Maghnîsî was copyrighted and used frequently during research studies; Since the opinion of Ibn-Al-Jazari is an annotation made to the Muqaddime; It is aimed to confirm the information recorded in some works of Recitation, Arabic Language and Rhetoric, Fiqh, Hadith, Tafsir, Kalam fields and the comments attributed to the scholars. In the work, a different procedure than other annotations written on Muqaddime and the fact that some quotations were not correct made us to this study. The study consists of two parts. In the introduction part of the study, the subject, purpose, sources, and method of the research are mentioned. In the first part of the study, İbnü'l-Cezerî, who was the author of Muqaddime, information about the life, teachers, students, and works in the field of Recitation, subsequently, was discussed Muqaddime. In the second part, The information about the life of the Ottoman author Ahmed bin Muhammed el-Mağnîsî, who commentary on Muqaddime, was presented. In addition, his work Terceme-i Cezerî was handled in terms of classification and content. The source works are visited and the hit direction is investigated. In this direction, examinations were made by taking into consideration the two closest copies. In conclusion, The evaluations determined from the researches are presented. 

Key Words: Qiraa, Ibn al-Jazari, al-Maghnisi, tajwid, makhraj, adjective