20. yüzyıl ilk yarısında Türkiye'de kadın kıyafetleri ve moda
In the first half of the 20th century women's clothing and fashion in Turkeye
Yazar: MEHTAP AKDERE
Danışman: PROF. DR. ENGİN BEKSAÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel Kültür Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bir Türk kadınının giyimi ve sosyal hayatı, günümüz modern görünümüne ve
yaşamına gelinceye kadar geçirdiği aşamalar çok çeşitlidir. Feraceler Osmanlı döneminde daha
erken giyilirken Doğu ve Batı'nın sentetik çarşafları, Doğu etkilerine ve dönemin Batı modası
kriterlerine uymaya çalışılarak ve özellikle Meşrutiyet döneminde pelerinli ince çarşaflar ve dar
etekler tercih edilmeye başlamıştır. Cumhuriyetin Türk kadınına tanıdığı hakların yanı sıra iş
ve toplum hayatındaki rollerinin artmasıyla süregelen kıyafet değişimini hızlandırmıştır.
Bu üç bölümden oluşan tez çalışması, togalardan türbanlara, kolyelere ve tenis
ayakkabılarına kadar kadın giyim ve aksesuarların çeşitliliğini ve insanların neyi neden
giydiğini açıklamanın yanı sıra giyim, şapka, vücut aksesuarları ve ayakkabıların farklı kültürel,
dini ve sosyal inançları nasıl yansıttığını açıklamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde çalışmanın
tasarımı, amacı, kapsamı, veri toplama ve çalışmanın önemi yer almaktadır. İkinci bölüm
bulgular kısmı, tarih öncesi insan ve Mısır, Mezopotamya, Hindistan, Yunanistan ve Roma'nın
eski kültürlerinin yanı sıra Çin, Japonya, Bizans İmparatorluğu'nun Asya kültürleri ve göçebe
kültürleri de dahil olmak üzere antik dünyayı kapsamaktadır. Bu bölümde ele alınan temel
konular arasında, hayvan derilerinin giysi olarak erken kullanımı, insan vücudunun birincil
kaplaması olarak kumaşın kullanılmaya başlanması ve dökümlü ve vücuda oturan giysilerin
çeşitli kültürel geleneklerinin gelişimi yer almaktadır. Katalog bölümü 1900-1950 yıllarını,
Türkiye'de kadın giyimini ve Batılılaşma dönemini kapsamaktadır. Bu bölüm, yeni giyim
tarzlarının ana yaratıcıları olarak moda tasarımcılarının yükselişinin izini sürmekte,
teknolojinin giyim ve moda gelenekleri üzerindeki etkisini göstermekte ve teknolojinin
mümkün kıldığı yenilikleri sunmaktadır.

Abstract:
The dressing and social life of a Turkish woman, the stages she went through until she
came to today's modern appearance and life are very diverse. While abayas were worn earlier
in the Ottoman period, synthetic sheets of the East and the West began to be preferred by trying
to comply with the Eastern influences and the Western fashion criteria of the period, and
especially in the Constitutional Period, thin sheets with capes and narrow skirts began to be
preferred. In addition to the rights granted to Turkish women by the Republic, it accelerated the
ongoing change of clothes with the increase in their roles in business and social life.
This thesis, which consists of three parts, explains the diversity of women's clothing
and accessories from togas to turbans, necklaces and tennis shoes, and explains what people
wear and why, as well as how clothing, hats, body accessories and shoes reflect different
cultural, religious and social beliefs. In the first part of the study, the design, purpose, scope,
data collection and importance of the study are included. The second part of the findings covers
the ancient world, including prehistoric man and the ancient cultures of Egypt, Mesopotamia,
India, Greece, and Rome, as well as the Asian cultures of China, Japan, the Byzantine Empire,
and nomadic cultures. Key topics covered in this chapter include the early use of animal skins
as clothing, the introduction of fabric as the primary covering of the human body, and the
development of various cultural traditions of draped and fitted clothing. The catalog section
covers the years 1900-1950, women's clothing in Turkeye and the Westernization period. This
chapter traces the rise of fashion designers as the main creators of new clothing styles, illustrates
the impact of technology on clothing and fashion traditions, and presents the innovations made
possible by technology.