Arteria hepatica communis aterosklerozunun radyolojik olarak değerlendirilmesi
Radiological evaluation for atherosclerosis of common hepatic artery
Yazar: TUĞÇE TAŞKINDERE ABBASOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL FIRAT
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anatomi = Anatomy ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Çalışmanın amacı; arteria hepatica communis'in, morbidite ve mortalite sebepleri arasında ilk sırada yer alan ateroskleroza karşı dayanıklı arter olduğunu gösterebilmektir. Bu amaçla a. hepatica communis (AHC), a. hepatica propria (AHP) ve çalışmaya dahil edilen abdominal arterlerin aterosklerotik plak varlığı, dağılımları, plak yükü, lümen darlığı, plak tipi multidedektör bilgisayarlı tomografi kullanılarak belirlendi ve non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) ile ilişkisi değerlendirildi. Abdominal arterler arasından aorta abdominalis (AA), truncus coeliacus (TC), a. mesenterica superior (AMS), a. renalis sinistra (ARS), a. renalis dextra (ARD) ve a. splenica (AS) değerlendirmeye alındı. Çalışmaya 40-80 yaş arasında 109 kişi (54 K, 55 E) dahil edildi. AA'da %82,6, ARD'de %35,8, AMS'de %33,9, ARS'de %33, AS'de %25,7, TC'de %14,7, AHC'de %1,8 oranlarında aterosklerotik plak saptandı, AHP'de plak gözlenmedi. Total plak alanı skoru (TPAS) üzerinden değerlendirilen ikili karşılaştırma bulgularında AHC'nin plak tutulumu ile AA, ARD, ARS, AMS, AS'nin plak tutulumu arasında fark saptandı (AS'de p=0,004, diğer arterlerde p<0,001). TC ile AHC ve TC ile AHP arasında fark saptanmadı (sırasıyla p=0,906, 0,691). TC, AS, AMS, ARS, ARD ikili kombinasyonlarında fark saptanmazken (p=1); AA'da diğer tüm arterlerden daha yüksek oranda plak tutulumu görüldü (p<0,001). AA'da plak tutulumu en sık distal kısımda ikinci sıklıkta orta-distal kısımda görülürken; AMS, ARD, ARS'de en sık proksimal kısımda plak tutulumu izlendi. Cinsiyetler arası fark izlenmedi. TPAS ve toplam lümen darlık skorları (TLDS) arasında ilişki saptandı (p<0,001). Çalışmamızda plak tipi olarak en sık kalsifik (%62,7), ikinci olarak miks (%21,6) ve en az oranda yumuşak tipte (%15,7) plak saptandı. NAFLD ve abdominal arterlerin TPAS'ları arasında ilişki saptanmadı (p>0,05).

Abstract:
The aim of our study was to demonstrate that the common hepatic artery is the artery resistant to atherosclerosis, which is the leading cause of morbidity and death. For this purpose, multidedector computed tomography was used to detect the presence, distribution, burden, lumen stenosis, and type of atherosclerotic plaque in the abdominal arteries included in our study.  The abdominal arteries evaluated in this study are the common hepatic artery (CHA), proper hepatic artery (PHA), splenic artery (SA), celiac trunk (CT), superior mesenteric artery (SMA), right and left renal arteries (RRA, LRA) and abdominal aorta (AA).  Additionally, the relationship between NAFLD and plaque was examined in the evaluated arteries. A total of 109 patients (54 female, 55 male) between the ages of 40-80 were included in the study.   Of these patients; 82.6% in the AA, 35.8% in the RRA, 33.9% in the SMA, 33% in the LRA, 25.7% in the SA, 14.7% in the CT, 1.8% in the CHA had atherosclerotic plaques and no plaque in the PHA.  A significant difference was observed in the plaque involvement between CHA and other groups (AA, RRA, LRA, SMA, and SA) based on the total plaque area score (TPAS) (p=0.004 for SA, p<0.001 for others). No significant difference was detected between CT and common and proper hepatic arteries (p=0.906, 0.691, respectively). A significantly higher rate of plaque involvement was observed in the AA artery compared to all other arteries (p<0.001). In the AA, plaque involvement was most frequently detected in the distal part, second in the mid-distal part, while in SMA, RRA, and LRA, plaque involvement was most commonly observed in the proximal part. There was no statistically significant difference between genders. A significant correlation was found between TPAS and lumen stenosis rates (p<0.001). The most common type of plaque was calcified (62.7%), followed by mixed (21.6%) and soft (15.7%) plaques. No association was found between NAFLD and TPAS of the abdominal arteries (all p values>0.05).