Çamlıhemşin ilçesi ve yakın çevresinin CBS-AHS yöntemi ile ekoturizme uygun alanlarının belirlenmesi
Determination of areas suitable for ecotourism in Çamlıhemşin district and its surroundings using GİS-AHS method
Yazar: CEMİLE KOCA
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAR KIVANÇ KAYMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Sanayi devrimi ile daha da yoğunlaşan çalışma hayatı, insan yaşamının temelinde
yer alan dinlenme ihtiyacını, büyük bir gereksinim haline getirmiştir. Refah seviyesinde
ve ulaşım imkanlarındaki gelişmeler, insanoğlunun bu gereksinimini seyahat etmeye
yönlendirmiştir. Dolayısıyla da turizm akışışında meydana gelen gelişmeler kitle
turizmini ortaya çıkartmıştır. Ancak bilinçsiz bir tüketim şeklinde kendini gösteren kitle
turizmi dünya yaşamına olumsuz yönde etki etmeye başlamıştır. Bu duruma alternatif bir
çözüm olarak ekoturizmin de içerisinde yer aldığı, sürdürülebilir turizm türleri gelişmeye
başlamıştır. Ekoturizm, çevreye karşı bilinçli hareket edebilme, kitle turizminin olumsuz
etkilerini azaltma, doğal ve kültürel turistik çekicilikleri sürdürülebilir bir şekilde
kullanma gibi olumlu özelliklerinden dolayı turizm sektörünün vazgeçilmez bir parçası
olmuştur. "Çamlıhemşin ve Yakın Çevresinin CBS-AHS Yöntemi ile Ekoturizm
Alanlarının Belirlenmesi" konulu bu çalışmada, Rize iline bağlı Çamlıhemşin ilçesinin,
mevcut doğal ve sosyo-ekonomik özellikleri göz önüne alınarak, sahanın sahip olduğu
eşsiz güzelliklerin daha doğru, kapsamlı ve güvenilir bir şekilde kullanılabilmesi için,
ekoturizm uygunluk modelinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın hedefleri
doğrultusunda, ekoturizm uygunluğunu belirlemek için, ÇKKV (Çok Kriterli Karar
Verme) ve CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) yöntemleri entegre şekilde uygulanmıştır.
Uygulanan model, 4 ana grup ve 15 alt kriter altında tasarlanmıştır. Uzman görüşleri
alınarak yapılan AHP analizine göre Hassas alan özelliği 0,220 ağırlıkla ilk sırada
gelmiştir. Bu kriteri sırasıyla Kültürel alan, Su varlığı, Ulaşım, Bitki örtüsü çeşitliliği,
Negatif faktörler, Sıcaklık, Yerleşim, Arazi Kullanımı, Yükselti, Yağış ve Jeoloji yapısı,
Eğim, Toprak özelliği ve son olarak Bakı faktörü takip etmektedir. Bu kriterler Weighted
Overlay analiz yöntemi ile oldukça uygun, uygun, orta derecede uygun, uygun olmayan
ve hiç uygun olmayan alanlar olarak analiz edilmiştir. Bu değerlendirmeler ve yapılan
analizler sonucunda çalışma alanının 31 km²'si çok uygun, 436 km²'si uygun, 304 km²'si
orta düzeyde uygun, 3 km²'si ekoturizme uygun olmayan alan olarak belirlenmiştir. Bu
çalışmanın sonucunda elde edilen nihai uygunluk modeli ve analizi, ilçe genelinde turizm
alanında gerçekleştirilecek planlama ve uygulamalara yönelik önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çamlıhemşin, Ekoturizm, CBS, AHS, ÇKKV

Abstract:
Working life, which has become more intense with the industrial revolution, has
made the need for rest, which is the basis of human life, a great need. Developments in
the level of welfare and transportation facilities have directed this need of human beings
to travel. Therefore, the developments in the flow of tourism have brought about mass
tourism. However, mass tourism, which manifests itself as unconscious consumption, has
begun to have a negative impact on world life. As an alternative solution to this situation,
sustainable tourism types, including ecotourism, have begun to develop. Ecotourism has
become an indispensable part of the tourism industry due to its positive features such as
being able to act consciously towards the environment, reducing the negative effects of
mass tourism, and using natural and cultural tourist attractions in a sustainable manner.
In this study titled "Determination of Ecotourism Areas of Çamlıhemşin and Its
Surroundings by GIS-AHP Method", taking into account the existing natural and socioeconomic characteristics of Çamlıhemşin district of Rize province, the unique beauties of
the area can be used more accurately, comprehensively and reliably. It is aimed to develop
an ecotourism suitability model. In line with the objectives of the study, MCDM (MultiCriteria Decision Making) and GIS (Geographic Information Systems) methods were
applied in an integrated manner to determine ecotourism suitability. The applied model
is designed under 4 main groups and 15 sub-criteria. According to the AHP analysis made
by taking expert opinions, the Sensitive area feature came first with a weight of 0.220.
This criterion is followed by Cultural area, Water availability, Transportation, Vegetation
diversity, Negative factors, Temperature, Settlement, Land Use, Altitude, Precipitation
and Geological structure, Slope, Soil feature and finally Aspect factor. These criteria were
analyzed as highly suitable, suitable, moderately suitable, unsuitable and not at all
suitable by the Weighted Overlay analysis method. As a result of these evaluations and
analyses, 31 km² of the study area was determined as very suitable, 436 km² as suitable,
304 km² as moderately suitable, and 3 km² as unsuitable for ecotourism. It is thought that
the final suitability model and analysis obtained as a result of this study will make
significant contributions to the planning and practices to be carried out in the field of
tourism throughout the district.

Keywords: Çamlıhemşin, Ecotourism, GIS, AHP, MCDM