Farklı tekrarlı sprint protokollerinde enerji sistemlerinin katkısı: Yüklenme/dinlenme oranlarının etkisi
The contribution of energy systems in different repeated sprint protocols: The effect of work/rest ratios
Yazar: SÜLEYMAN ULUPINAR
Danışman: PROF. DR. TAHİR HAZIR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Aerobik güç = Aerobic power ; Futbol = Football ; Glükoz = Glucose ; Laktik asit = Lactic acid ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Sprint = Sprint

Özet:
Bu çalışmanın amacı tekrarlı sprint protokollerinde toplam mesafe değişkeni sabit tutulduğunda dinlenme süresi, sprint mesafesi ve tekrar sayısındaki değişimin performans değişkenleri, fizyolojik yanıtlar ve enerji sistemlerinin katkısı üzerine etkisini incelemektir. Çalışmaya düzenli antrenman yapan ve aktif olarak futbol oynayan 16 erkek sporcu katılmıştır. Katılımcılara toplam mesafesi 300 m olan 20 x 15 m ve 10 x 30 m protokolleri 30 saniye standart toparlanma ve 1:5 yüklenme:dinlenme oranlı bireysel toparlanma süreleri ile dört farklı şekilde rastgele sıra ile uygulanmıştır Testler sırasında sprint süresi, oksijen tüketimi (VO2), kan laktat değeri (LA), kalp atım hızı (KAH) ve algılanan zorluk derecesi (AZD) belirlenmiştir. Aerobik sistemin katkısı VO2 ölçümlerinden, laktik sistemin katkısı LA değerlerinden, alaktik sistemin katkısı toparlanma dönemindeki VO2 kinetiğinden mono-eksponansiyal formüller yardımıyla hesaplanmıştır.  Protokollerin etkisini belirlemek için Bonferroni düzeltmeli tekrarlı ölçümlerde varyans analizi kullanılmıştır. Tekrarlı sprint protokollerinin toplam sprint süresi, toplam egzersiz süresi ve performans düşüş yüzdesi üzerine etkisinin anlamlı derecede farklı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Benzer şekilde protokollerin maksimum KAH hariç, ortalama KAH, LA ve AZD üzerine etkisi de anlamlı derecede farklıdır (p<0,05). Tüm protokollerde toplam enerji harcaması içindeki alaktik enerji sisteminin yüzde katkısı benzer (p>0,05), laktik ve aerobik enerji sistemlerinin yüzdeleri anlamlı derecede farklıdır (p<0,05). Bu çalışmanın bulguları toplam mesafesi sabit tutulan değişik içerikteki tekrarlı sprint protokollerinde fizyolojik yanıtların, performans çıktılarının ve enerji sistemlerinin katkısının önemli ölçüde değiştiğini göstermiştir. Bu çalışma aynı zamanda alaktik sistemi geliştirmek için bireysel dinlenme oranlı protokollerin tercih edilebileceği, ancak hem alaktik hem de laktik sistemi aynı anda geliştirmek için bireysel dinlenme oranlı 10 x 30 m protokolünün daha uygun olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of rest intervals, sprint distance, and number of repetition on performance variables, physiological responses, and to examine the contributions of energy systems in repeated sprint protocols when total distance variable controlled. Sixteen trained male football players participated in this study. Four repeated sprint protocols which had a total distance of 300 m were applied in random order by combinations of 20 x 15 m and 10 x 30 m with standard recovery duration and individual recovery of 1:5 work:rest ratios. Sprint duration, oxygen consumption (VO2), blood lactate concentration (LA), heart rate (HR) and ratings of perceived exertion (RPE) were measured during the tests. The contributions of the aerobic, lactic, and alactic systems were calculated from the VO2, LA values, and the recovery VO2 kinetics using mono-exponential models, respectively. Variance analysis with repeated measurements using Bonferroni correction was applied to examine hypothesized differences. The findings indicated that the effects of the protocols on total sprint duration, total exercise duration, and the percentage of performance decline were significantly different (p<0.05). Comparing the effects of protocols revealed differences (p<0.05) for each parameter except maximum HR. The percent contribution of the alactic energy system to total energy expenditure was similar (p>0.05), however, the percentages of lactic and aerobic energy systems were significantly different (p<0.05) for 3 different protocols. Additionally, this study suggested that the protocols with individual resting ratio could be preferred to improve the alactic system, however, 10 x 30 m protocol with individual resting ratio seemed more reasonable for improving both the alactic and lactic systems.