Subakut ve kronik dönem inmeli hastalarda klinik, biyokimyasal, antropometrik ve ultrasonografik olarak değerlendirilen nütrisyonel durumun yaşam kalitesi ve fonksiyonellik ile ilişkisi
The relationship between quality of life and funcionallity clinical, biochemical, anthropometric and ultrasonographic evaluations of nutritional status in subacute and chronic stroke patients
Yazar: ERSIN KAVAZ NTAMATI
Danışman: DOÇ. DR. EBRU KARACA UMAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; subakut ve erkenkronik dönem inmeli hastalarda klinik, biyokimyasal, antropometrik ve ultrasonografik gibi çeşitli yöntemlerle değerlendirilen nütrisyonel durumun yaşam kalitesi ve fonksiyonellik ile ilişkisinin olup olmadığının gösterilmesi amaçlandı. 

Materyal ve Metod: Çalışmaya kliniğimizde yatarak tedavi edilen 33 hasta alındı. Hastaların demografik özellikleri, ulusal inme enstitüsü ciddiyet ölçeği (USİEÖ) ile değerlendirilen inme ciddiyet düzeyi, Brunstrom ile değerlendirilen motor fonksiyonel evreleri, fonksiyonel ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirmesi için İnme Etki Ölçeği (İEÖ) skoru kaydedildi.
Nütrisyonel durum; klinik, biyokimyasal, antropometrik ve ultrasonografik olarak geniş bir çerçevede değerlendirildi. Buna göre klinik değerlendirme için NRS-2002 testi uygulandı.
Nütrisyonel durum ile ilişkili olabilecek; albümin, prealbümin, transferin, hemoglobin, hematokrit, total protein, serum demir, total kolesterol, 25 (OH) vitamin D, kalsiyum, potasyum, aspartat amino transferaz (AST), alanin amino transferaz (ALT), alkalen fosfataz (ALP), üre ve kreatinin seviyesini içeren biyokimyasal parametreler kaydedildi.
Antropometrik olarak VKİ, her iki ekstremitede kol çevresi, triseps cilt kalınlığı ve bacak çevresi, ultrasonografik olarak ise; her iki tarafta omuz, üst kol, ön kol, ön bacak, arka bacak, uyluk kas kalınlıkları ile, rektus femoris (RF) kas alanı ölçüldü.
Hastaların tüm değerlendirmeleri hastanın yatışının ilk gününde yapıldı. Ultrasonografik ve antropometrik ölçümlerde; hastanın non dominant olan sağlam tarafı ile karşılaştırılarak malnütrisyon varlığı değerlendirildi. Buna göre oranın 1'den az olması durumu malnütrisyon lehine yorumlandı. Ayrıca klinik ve biyokimyasal olarak da hastalar skor ve kan-serum düzeylerine göre malnütrisyon bakımından değerlendirildi.
Tüm değerlendirme için kullanılan parametreler; hastaların İEÖ ile değerlendirilen fonksiyonellik ve yaşam kalitesi skorları ile kıyaslandı.

Bulgular: Hastaların klinik değerlendirme testi olan NRS-2002 ortalama skoru 1.50 (1.32±0.78) idi. Buna göre klinik olarak hastalarda nütrisyonel yetersizlik yoktu. Biyokimyasal parametrelerden sadece 25 (OH) D vitamin düzeyleri düşüktü. Antropometrik olarak sağlam tarafa göre oranlar 1'in altında yani malnütrisyon var iken, VKİ'ye göre ise hastalar normal olarak değerlendirildi (%28,05). Ultrasonografik değerlendirmedede; tüm kas kalınlıklarının ölçümünde (omuz, üst kol, ön kol, ön bacak, arka bacak, uyluk) sağlam tarafa göre oranı 1'in altında yani tüm hastalar malnütrisyonda idi. Tüm parametrelerin yaşam kalitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi sonucunda; total skor olarak değerlendirildiğinde ultrasonografik olarak ölçülen sağlam tarafın uyluk kalınlığı ve alanının yaşam kalitesi total skorun ile ilişkili olduğu bulundu. Tüm alt ölçekler olarak bakıldığında da; ultrasonografik olarak değerlendirilen tüm parametreler ile el fonksiyonları ve sosyal katılım hariç tüm alt ölçeklerin ilişkili olduğu saptandı. Antropometrik olarak sadece triseps cilt kalınlığı düzeyinin iletişim alt ölçeği ile, total protein, albümin ve kreatinin düzeyleri bazı spesifik (total protein günlük yaşam aktiviteleri, albümin mobilite, kreatinin sosyal katılım ve el fonksiyonları) alt ölçekleri ile ilişkili olduğu bulundu.

Sonuç: Erken dönem sonrası inmeli hastalarda, ister sağlam ister paretik taraf olsun, özellikle alt ekstremite kaslarının ultrasonografik ölçümlerinin, yaşam kalitesi ve fonksiyonelliğe etkisi bakımından değerlendirilmesi gereken bir yöntem olduğunu düşünüyoruz.

Anahtar Kelimeler: İnme, yaşam kalitesi, nütrisyon, ultrasonografi, antropometri.

Abstract:
Objective: In this study; the aim of was evaluating the nutritional status of patients with subacute and early chronic stroke in terms of clinical, biochemical, anthropometric and ultrasonographic methods and to determine whether they are related to quality of life and functionality.

Method: Thirty-three patients who were staying in our clinic for treatment were included. The demographic characteristics of the patients, the level of stroke severity assessed by the National Stroke Institute Severity Scale (NIHSS), motor functional stages were evaluated by Brunstrom, and the Stroke Impact Scale (SIS) score was recorded to assess the effect on functional and quality of life.
Nutritional status was evaluated in a wide range of clinical, biochemical, anthropometric and ultrasonographic aspects. Accordingly, the NRS-2002 test was performed for clinical evaluation.
Nutritional status may be associated with; albumin, prealbumin, transferrin, hemoglobin, hematocrit, total protein, serum iron, total cholesterol, 25 (OH) vitamin D, calcium, potassium, aspartate amino transferase (AST), alanine amino transferase (ALT), alkaline phosphatase (ALP), urea and creatinine including the level of biochemical parameters were recorded.
BMI as anthropometric, arm circumference in both limbs, triceps skin thickness and circumference of the leg, ultrasonographically; both sides of the shoulder, upper arm, forearm, the front leg, rear leg, the thigh muscle thickness, rectus femoris (RF) muscle area were measured.
All evaluations were made on the first day of admission. In the ultrasonographic and anthropometric measurements; the presence of malnutrition was assessed by comparison with the non-dominant healthy side of the patient. Accordingly, if the ratio is less than 1, it is interpreted as malnutrition. Additionally, clinically and biochemically, patients were assessed for malnutrition according to their scores and blood-serum levels. Parameters used for the whole evaluation and the functional and quality of life scores assessed by SIS were compared.

Results: The NRS-2002 mean score of the patients' clinical evaluation test was 1.50 (1.32 ± 0.78). Accordingly; clinically, there was no nutritional deficiency in the patients. Only 25 (OH) D vitamin levels were low in biochemical parameters. When compared with the anthropometrically healthy side, the ratio was under 1 so that means malnutrition, whereas patients were evaluated as normal according to VKI (28.05%) In the ultrasonographic evaluation; all patients were malnourished, because of their results were less than 1 in all muscle thickness measurements (shoulder, upper arm, forearm, the front leg, rear leg, the thigh muscle thickness, rectus femoris (RF) muscle area).As a result of the evaluation of relation of all parameters with quality of life; when the total score was evaluated, it was found that the ultrasonographically measured intact side was related to the thigh thickness and the total quality of life score of the area. When all the subscales were examined, it was determined that all the ultrasonographically evaluated parameters were related to all subscales except hand functions and social participation. Anthropometrically, only triceps skin thickness was associated with communication subscale and total protein, albumin and creatinine levels were associated with some specific subscales (total protein: daily life activities, albumin: mobility, creatinine: social participation and hand functions). Conclusions: We think that ultrasonographic measurements of lower extremity muscles, whether intact or paretic side, should be evaluated in terms of their impact on quality of life and functionality in patients with stroke after the early period.

Key words: Stroke, quality of life, nutrition, ultrasonography, anthropometry