hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Abdullah Bosnevî'nin Gülşen-i Râz-ı Arifân adlı eseri (inceleme-metin)
Abdullah Bosnevî's work named Gülşen-i Râz-i Ari̇fân (analysis-text)
Yazar: ÖMER OKUDAN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA BAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdullah Bosnevi = Abdullah Bosnevi ; Hakikat = Truth ; Vahdet-i vücud = Unity of existence

Özet:
Bu manzum didaktik eser, Ekberî Ekol mensûbu, Bayramî Melâmîlerinden, "Füsûsu'l-Hikem Şârihi" ünvanıyla tanınan, âlim bir mutasavvıf Abdullah Abdî b. Muhammed el-Bosnevî er-Rûmî el-Bayrâmî'ye (1584-1644) aittir. Vahdet-i vücûda dair temel konuların ele alındığı mesnevî tarzındaki eser, Şebüsterî'nin Gülşen-i Râz adlı mesnevîsine nazîre olarak yazılmıştır. 
Mesnevînin tanıtım ve tahlîlini hedefleyen bu çalışmada, eser hakkında bilgilerin verildiği giriş bölümünü müteâkip iki bölüm mevcuttur. Birinci bölümde, manzûmede ele alınan konularla vahdet-i vücûda dair temel kavramların îzâhı, Bosnevî'nin bakış açısıyla ele alındı. İkinci bölümde, mesnevînin tam metni latin harflerine geçirildi. Sonuç kısmında ise, elde edilen bulgular bir bütün hâlinde değerlendirildi.

Abstract:
This verse didactic work belongs to Abdullah Abdî b. Muhammed el-Bosnevî er-Rûmî el-Bayrâmî (1584-1644), a scholar of the Akberî School, one of the Bayramî Melâmîs, known as "Füsusu'l-Hikem Annotator". The work in mathnawi style, which deals with the basic issues of vahdet-i vücûd, was written as a parallel to Şebüsterî's mathnawi named Gülşen-i Râz. 
In this study, which aims to introduce and analyze the mathnawi, there are two sections following the introductory section in which information about the work is given. In the first part, the explanation of the main concepts of vahdet-i vücûd and the subjects discussed in the poem were discussed from the point of view of Bosnevî. In the second part, the full text of the mathnawi was translated into Latin letters. In the conclusion part, the obtained findings were evaluated as a whole.
İstanbul Davudpaşa Mahkemesi kayıtlarına göre gayrimenkul vakıfları (1531-1910)
Real estate waqfs according to recordings of Court of Istanbul Davudpaşa (1531-1910)
Yazar: AMİNE BETÜL YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. MEHTAP ÖZDEĞER ; DOÇ. DR. ÇİĞDEM GÜRSOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History

Özet:
Çalışmada Osmanlı döneminde kurulan gayrimenkul vakıfları ele alınmıştır. Davudpaşa Mahkemesi'nde kayıtlı 53 gayrimenkul vakfına ait vakfiyeler analiz edilmiştir. Vakfın kuruluş amacı, idari yapısı, vakfedilen mülk çeşitleri ve gelir getirme yöntemleri bakımından değerlendirilen vakfiye vesikaları Osmanlı'da toprak yapısı ve sosyal-sınıfsal yapıyla ilişkili olarak belli başlıklar altında tasnif edilmiştir. Çoğunluğu 18. yy'da kurulmuş olan vakıflar 1531-1910 yılları arasını kapsamaktadır. Vakfiyeler aracılığıyla elde edilen bilgiler sayısal verilere dönüştürülerek Davudpaşa Mahkemesi gayrimenkul vakıflarının genel değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca çalışma yalnızca Osmanlı'da vakıf kurumu hakkında değil aynı zamanda sosyal ve kültürel yapıyla ilgili bilgilere ulaşmamıza da olanak sağlamıştır. Bu şekilde ele alınan dönemde Osmanlı'daki mekân adları, mimari yapılar ve vakıf yoluyla meydana gelen belli yapılardan bahsedilmiştir.

Abstract:
Real estate waqfs established in the Ottoman period are discussed in this study. The waqfiyyas belonging to 53 real estate waqfs, where registered in Davudpaşa Court, are analyzed. The documents of waqfiyyas, which were evaluated in terms of the purpose of foundation of waqfs, its administrative structure, the types of real estates, which were endowed, and income generation methods, were classified under certain headings in relation to the soil structure and social-class structure in the Ottoman Empire. The waqfs, most of which were established in the 18th century, cover the years of 1531-1910. A general evaluation of real estate waqfs of Davudpaşa Court has been made by transformed informations, which were obtained through waqfiyyas, into numerical data. Also, the study allowed us to reach information about not only the institution of waqf in Ottoman Empire, but also the social and cultural structure. In this way, the names of places, architectural structures, and certain structures that were formed through waqfs in Ottoman Empire in the period covered are mentioned.
Kazak Türkçesi ile yazılmış manzum Tahir ile Zühre hikâyesi üzerinde dil incelemesi (Metin-Türkiye Türkçesi-sözlük)
Language analysis on the story of Tahir and Zühre in verse written in Kazakh Turkish (Text-Turkey Turkish-Dictionary)
Yazar: ONUR AKSU
Danışman: PROF. DR. UĞUR GÜRSU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk edebiyatında halk hikâyeleri destanla roman arasında bir köprü görevi görmüştür. Hem nazım hem nesir karışık olarak var olan bu tür, usta hikâyeciler tarafından anlatılmış ve bu gelenek Türk dünyasında da devam ettirilmiştir. Çalışmamızın konusunu Kazakistan'da yayımlanan "Babalar Sözi" adlı dizi eserin "Ğağıştıq Dastandar" adlı on dokuzuncu cildinde yer alan "Qıyssa Tahir Zühra" metni oluşturmaktadır. Metin Kazakistan'da bir şair olan Akılbek Sabaluğlı tarafından kaleme alınmıştır. Ahmet isimli bir Nogay Türkünün Osmanlı tarihinden aktardığı nüshayı, Akılbek Sabaluğlı Kazak Türkçesine manzum bir şekilde aktarmış ve onların okuması için kolaylık sağlamıştır.
Çalışmamız "Giriş, Metin, Aktarma, İnceleme ve Sözlük" bölümlerinden oluşmaktadır Metin kısmında halk hikâyesinin çeviri yazılı hâli verilmiştir. Aktarma kısmında metnin serbest bir aktarmasına yer verilmiş, dil incelemesi bölümünde ise çalışmamıza konu olan halk hikâyesinin ses ve şekil bilgisi örneklerle incelenmiştir. Çalışmamızın son kısmında ise sözlük yer almaktadır.

Abstract:
In Turkish literature, folk tales have served as a bridge between epics and novels. This genre, which combines both verse and prose, has been narrated by master storytellers and has continued as a tradition in the Turkic world. The subject of our study is the text "Qıyssa Tahir Zühra" included in the nineteenth volume of the series "Babalar Sözi" published in Kazakhstan. The text was written by Akılbek Sabaluğlı, a poet from Kazakhstan. Akılbek Sabaluğlı adapted the copy narrated by a Nogai Turk named Ahmet from Ottoman history into Kazakh Turkish in verse form, making it easier for them to read.
Our study consists of the sections "Introduction, Text, Adaptation, Analysis, and Glossary." In the Text section, the translated written version of the folk tale is provided. The Adaptation section includes a free adaptation of the text, and in the Analysis section, the folk tale we are studying is examined with examples of sound and form. The final section of our study is the Glossary.
Geç Dönem Çağatay Türkçesi ile yazılmış bir hikâye güldestesi (İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)
An anthology of stories written in Late Chagatai Turkish (Analysis-text-index-facsimile)
Yazar: ESRA GEÇER USLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI ZENGİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çalışmamızda Geç Dönem Çağatay Türkçesiyle yazılmış bir hikâye güldestesi yazım, ses ve yapı özellikleri bakımından incelenmiştir. Metin, üç halk hikâyesinden müteşekkildir. Yazma; Staatsbibliothek zu Berlin Kütüphanesi, İslami El Yazmaları bölümünde Ms. or. quart. 1294 numarası ile kayıtlıdır. Çalışmamızda nüshanın dijital ortamda taranmış görüntülerinden yararlanılmıştır.
Metnin transkripsiyonu yapılmış, ses ve biçim özellikleri incelenerek Klasik Dönem Çağatay Türkçesi, Özbek Türkçesi, Yeni Uygur Türkçesi ve Oğuz Türkçesi ile mukayese edilerek karakteristik özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Son olarak metnin gramatikal dizini hazırlanmış ve kelimelerin kaynak dilleri belirtilmiştir. Ekler bölümünde Arap harfli nüshanın tıpkıbasımına yer verilmiştir. Çalışmanın dil ve folklor araştırmalarına katkı sağlaması amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, an anthology of stories written in Late Period Chagatai Turkish was examined in terms of its writing, phonetic, and structural features. The text consists of three folktales. The manuscript is registered as Ms. or. quart. 1294 in the Islamic Manuscripts section of the Staatsbibliothek zu Berlin Library. Digital images of the manuscript were utilized throughout this study.
The transcription of the text was performed, and its phonetic and formal features were analyzed to identify characteristic features by comparing it with Classical Chagatai Turkish, Uzbek Turkish, New Uyghur Turkish, and Oghuz Turkish. Lastly, the grammatical index of the text was prepared, and the source languages of the words were indicated. A facsimile of the Arabic-script version of the manuscript is provided in the appendix section. The aim of the study is to contribute to language and folklore research.
Bankacılıkta gelir çeşitlendirmesinin performans üzerindeki etkisi: Azerbaycan örneği
The effect of income diversification on performance in banking: Azerbaijan case
Yazar: AGHAJALİL AHMADOV
Danışman: DOÇ. DR. BURÇAY YAŞAR AKÇALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
Azerbaycan'daki mevcut ekonomik durum, bankacılıkta köklü değişikliklere, organizasyon ve müşteri hizmetleri biçimindeki sayısız yeniliklere, bir kredi kurumunu yönetme yöntemlerine yansıyan bankacılık sisteminin hızlı gelişimi ile karakterizedir. Bankalar, bankacılık hizmetleri pazarının çeşitli bölümlerinde ve Azerbaycan pazarına giren yabancı finans kurumlarında bankalararası rekabette önemli bir artış koşullarında çalışmak zorunda kalıyor. Bu bağlamda, geleneksel bankacılık faaliyetleri daha karmaşık hale gelmekte, yeni özellikler kazanmakta; daha önce bankacılık pratiğinde benzeri olmayan yeni finansal işlem ve hizmet türleri uygulamakta; ticari bankalar yeni pazarlara girmekte, yeni bir müşteri çevresiyle çalışmaya başlamaktadır. Bankacılık sisteminin çalışmasında, bankacılık faaliyetlerinin çeşitlendirilmesine olan ilgi, aşağıdaki koşullar tarafından belirlenir. Tez araştırmasının amacı, bankacılık faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve bunun Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ticari bankalarının finansal durumu üzerindeki etkisi hakkında kapsamlı bir çalışma temelinde istatistiksel bir metodoloji ve uygulama geliştirmektir.

Abstract:
The current economic situation in Azerbaijan is characterized by the rapid development of the banking system, which is reflected in radical changes in banking, numerous innovations in the form of organization and customer service, methods of managing a credit institution. Banks are forced to work in various segments of the banking services market and in foreign financial institutions entering the Azerbaijan market in conditions of a significant increase in interbank competition. In this context, traditional banking activities are becoming more complex and gaining new features; implements new types of financial transactions and services that were unparalleled in banking practice; commercial banks are entering new markets, starting to work with a new clientele. In the study of the banking system, the interest in diversifying banking activities is determined by the following conditions. The aim of the thesis research is to develop a statistical methodology and application on the basis of a comprehensive study of the diversification of banking activities and its impact on the financial position of commercial banks of the Republic of Azerbaijan.
Farklı bina grupları bağlamında obsidiyen işçiliği verileri: Aşıklı Höyük MÖ 8. bin yıl
Obsidian industry data coming from different building groups: 8th millenium BC Aşıklı Höyük
Yazar: NİLAY ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. NURCAN KAYACAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Tarih Öncesi Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Tarihöncesinde yaşamış olan insanların sıkı sıkıya bağlı olduğu taş aletler, topluluğun davranışları, seçimleri, beğenileri, kuralları, günlük aktiviteleri, yaşam pratikleri ve içlerinde yaşadıkları mekânları nasıl kullandıkları gibi bir dizi önemli soru hakkında doğrudan bilgi edinmemizi mümkün kılmaktadır.
Bu çalışmadaki esas amaç Aşıklı Höyük topluluğunun, yerleşmenin geniş alanda kazısı yapılmış en geç tabakalarına denk düşen dönemde yaşanıldığı varsayılan dönüşümlerin yontmataş üzerinden sorgulanmasıdır. Topluluğun söz konusu süreci nasıl karakterize ettiği, yeni alışkanları, terk ettikleri alışkanlıkları ve sürdürdükleri alışkanlıklarının oldukça köklü bir gelenek olan obsidiyen işçiliğine yansıyıp yansımadığı ile ne ölçüde yansıdığının anlaşılması çalışmanın temel hedefi olmuştur.
Yontmataş topluluğunun hammadde, teknolojik ve tipolojik analizleri aracılığıyla yerleşmenin bu en geç tabakalarında görülen mahallelerin ve mahalleleri oluşturan bina gruplarının yontmataş bağlamındaki kullanım benzerliklerini ve farklılıklarını konu edinen tez çalışmasında yalnızca istatistiksel bilgiler elde etmek değil aynı zamanda onu üreten ve kullananlar ile yaşadıkları mekânsal bağlama yaklaşmamız da amaçlanmaktadır.

Abstract:
Chipped stone tools, to which prehistoric people were closely attached, allow us to learn directly about a number of important questions such as the behavior, choices, preferences, rules, daily activities, living practices and how they used the spaces in which they lived.
The main purpose of this study is to investigate the transformations that the community of Aşıklı Höyük is assumed to have experienced in the period just before they abandoned the settlement, through chipped stone. The main objective is to understand how the community characterized this process, whether and to what extent their new habits, the habits they abandoned, and the habits they maintained were reflected in obsidian industry, a long-established tradition.
Through the raw material, technological and typological analyses of the chipped stone assemblage, the thesis, which focuses on the similarities and differences in the use of the chipped stone in the context of the neighborhoods and the building groups that make up the neighborhoods, aims not only to obtain statistical information but also to approach the spatial context in which those who produced and used it lived.
Kütle çekimsel dalga üreten kompakt cisim birleşmelerinden yayılan gama-ışın patlama ardıl ışınımlarının çalışılması
Study of gamma-ray burst afterglow emission from compact object mergers that produce gravitational waves
Yazar: MUHAMMED DİYADDİN İLHAN
Danışman: PROF. DR. TOLGA GÜVER ; DOÇ. DR. MASSIMILIANO DE PASQUALE
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı / Astronomi ve Uzay Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Gama-ışın patlamaları (GIP) evrendeki en enerjik olaylardır.  Genel olarak, kısa ve uzun GIP'lar şeklinde iki sınıfa ayrılırlar. Kısa süreli patlamaların, çift kompakt cisim birleşmelerinin uzun süreli patlamaların ise büyük kütleli yıldızların çekirdek çökmesinin sonucu olduğu düşünülmektedir. Bu patlamalar ana ışınım  ve ardıl ışınım olarak iki bileşen halinde gözlenirler. Ardıl ışınım fiziksel parametreleri kullanılarak afterglowpy yazılımı aracılığıyla sentetik ışık eğrileri üretilebilir. Bu çalışmada, farklı jet modelleri kullanılarak (silindir şapka jet modeli (top hat jet model),  Gauss jet modeli (Gaussian jet model)  ve güç kanunu jet modeli (power law jet model)) afterglowpy ile Swift - XRT ile gözlenmiş X-ışın ardıl ışınımları modellenmiştir.  afterglowpy jet modellerini veriye doğrudan uygulanabilen ve ekibimizce geliştirilen Ciao-Sherpa versiyonu kullanılarak ardıl ışınım fiziksel paremeterleri belirlenmiştir. Bu çalışmada, kısa GIP ardıl ışınım  fiziksel parametre fit sonuçları elde edilmiştir. Bulunan ardıl ışınım fiziksel parametreleri, kinetik enerji (EK), jet yarı açıklık açısı θ_j ve çevresel yoğunluğu (n) şeklinde sıralanmıştır. Daha sonra, afterglowpy ile kırmızı öte ve optik bant sentetik ardıl ışınım ışık eğrileri üretilmiştir. Özellikle, 4-metre teleskop bağlamında DAG'da ardıl ışınım gözlenme stratejileri tartışılmıştır.

Abstract:
Gamma-ray bursts (GRBs) are the most energetic events in the Universe. Generally, divided into two classes as short and long GRBs. Short GRBs are thought to be the result of binary compact body mergers, while long GRBs  are thought to result from the collapse of massive stars. These bursts are observed as two components, prompt emission and  afterglow emission. By using afterglow physical parameters synthetic light curves can be produced via afterglowpy software. In this study, Swift - XRT X-ray afterglows were modeled with afterglowpy by using different jet models (top hat jet model, Gauss jet model and power law jet model). Afterglow emission physical parameters were determined by using the Ciao-Sherpa version of the afterglowpy jet models developed by our team, which can be applied directly to the data. In this study, the fit results of short GRB afterglow physical parameters were obtained. These parameters are listed as kinetic energy (EK), jet half-opening angle θ_j and circumstellar density (n). Subsequently, synthetic afterglow light curves in infrared and optical bands have been generated via afterglowpy. Particularly, the afterglow observation strategies of DAG in the context of the 4 meter telescope have been discussed
Kuzey Suriye ve Ovalık Kilikia kentlerinin şehircilik açısından incelenmesi
An analytic study of the cities of Northern Syria and Plain Cilicia in terms of urbanism
Yazar: ELA ULEYYAN
Danışman: DOÇ. DR. AŞKIM ÖZDİZBAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Hellenistik Dönem'den Geç Roma Dönemi'ne kadarki süreçte birbirlerine coğrafi olarak komşu olan Kuzey Suriye ile Ovalık Kilikia bölgelerinin şehirciliğini incelemek ve bu bölgelerdeki şehirciliği etkileyen faktörler ile kentsel gelişimi ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda iki bölgenin kentleri şehircilik açısından, karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Aynı zamanda Antik Dönem'deki şehirciliğin toplum ile yönetim ihtiyaçlarıyla ilişkisini araştırılmıştır. Çalışmada "şehircilik" kavramı da netleştirilmeye çalışılmış ve "şehircilik" kavramının şehirler üzerindeki fiziksel etkilerine ayrıca odaklanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Antik Dönem, Hellenistik Dönem, Karşılaştırma, Kuzey Suriye, Ovalık Kilikia, Roma Dönemi, Şehircilik.

Abstract:
The aim of this study is to examine urbanism and the factors affecting it and the urban development in the regions of Northern Syria and Cilicia Pedias which are geographically adjacent to each other From the Hellenistic Period to the Late Roman Period. Comparing the cities of the two regions dating to the Ancient Period in terms of urbanism aims to understand the relationship of ancient urbanism with the needs of the people and the state. The study has been tried to clarify the concept of urbanism and focused on the physical reflections of urbanism on cities.
Keywords: Antiquity, Comparison, Hellenistic Period, Northern Syria, Plain Cilicia, Roman Period, Urbanism.
Ar-Ge harcamalarının ekonomik büyümeye etkisi: Şanghay İşbirliği Örgütü üyeleri üzerine ampirik analiz
Impact of R&D spending on economic growth: Empirical analysis on Shanghai Cooperation Organization members
Yazar: ARZU ZEYNALOV
Danışman: DOÇ. DR. NURTAÇ YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Son araştırmalara göre, Ar-Ge'ye yapılan yatırım teknolojik ilerlemeyi teşvik etmekte ve ekonominin performansını ve refahını artırmaktadır. Araştırma ve geliştirme harcamaları, ulusal gelişmişlik düzeyleriyle yakından ilişkili olduğundan hem kamu hem de özel sektörler için 21. yüzyılın ekonomik ortamında giderek daha önemli hale gelmektedir.
Bu çalışmada, 2000 ve 2018 yılları arasında ŞİÖ ülkeleri için Ar-Ge harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) üzerindeki etkisi, Ar-Ge harcamalarının GSYİH payı, toplam iş gücünün büyüklüğü, ticarete açıklık oranı ve brüt sermaye oluşumu gibi kontrol faktörleri dikkate alınarak incelenmektedir. Bu çalışma, ŞİÖ ülkelerinde belirtilen değişkenler için mevcut veri setlerini kullanarak alternatif bir metodoloji benimsemektedir. Araştırma bulguları, Ar-Ge harcamalarının ekonomik performans üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. ŞİÖ ülkeleri için yapılan analizin bulgularına göre, Ar-Ge harcamalarındaki %1'lik bir artış GSYH'yi %0,79 artırmaktadır.

Abstract:
According to recent research, investment in R&D promotes technological progress and improves the performance and well-being of the economy. Research and development expenditures are becoming more and more important in 21st century economic environment for both public and private sectors, as they are closely related to national development levels.
In this study, the effect of R&D expenditures on Gross Domestic Product (GDP) for SCO countries between 2000 and 2018 is examined by considering control factors such as the share of R&D expenditures in GDP, the size of the total workforce, trade openness and gross capital formation. This study adopts an alternative methodology using existing datasets for the variables specified in the SCO countries. Research findings show that R&D expenditures have a positive effect on economic performance. According to the findings of the analysis for SCO countries, a 1% increase in R&D expenditures increases GDP by 0.79%.
Türev araç kullanımının işletme kârlılığına etkisi: Borsa İstanbul'a kayıtlı firmalar örneği.
The effect of use of derivative instruments on business profitability: example of companies registered in Borsa Istanbul
Yazar: IBRAHIM PANAHLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÇETİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance

Özet:
Amacı türev araç kullanımın işletme karlılığına etkisini araştırmak olan bu tezin kapsadığı yıllar özellikle finansal krizle sonuçlanan Covid-19 pandemi sürecine tekabül etmektedir. Bu anlamda Türkiyede bahsi geçen yıllarda ekonomik volatilite aşırı dalgalı seyretmiş ve özellikle uluslarası ticarete konu olan firmaların bu süreçteki finansal istikrarını koruyabilme çabalarını zorlaştırmıştır. Bu kapsamda bu tezde finansal dalgalanmalardan en çok etkilenen, aynı zamanda Borsa İstanbula kayıtlı olan ve imalat- sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmaların süreç boyunca karşılaştığı riskler irdelenmiş ve bu risklere karşı uygulanan türev araçlarların işletme karlılığına olası etkilerini analiz edilmiştir.

Abstract:
The years covered by this thesis, whose aim is to investigate the effect of derivative instrument use on corporate profitability correspond to the Covid-19 pandemic period which resulted in a financial crisis. In this sense, economic volatility in Turkey has been extremely volatile during these years, making it difficult for firms, especially those subject to international trade to maintain their financial stability in this process. In this context, in this thesis, the risks faced by the companies operating in the manufacturing-industrial sector which are registered in Borsa Istanbul and are most affected by financial fluctuations are examined and the possible effects of derivative instruments applied against these risks on business profitability are analyzed.