Hz. İbrahim kıssası bağlamında motivasyon olgusu
The motivation fact in the context of prophet Abraham's story
Yazar: SÜMEYYE DİNDAROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ESRA HACIMÜFTÜOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Davranış = Behavior ; Hz. İbrahim = Hz. İbrahim ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Motivasyon = Motivation

Özet:
Bu çalışma insanoğlunun kendi hayat mücadelesinde sıklıkla karşılaştığı yaşama sevincinin kalmaması, yaşamın amacından uzaklaşma ve eyleme geçememe gibi sorunların çözümü için bir çıkış yolu olarak gösterilen motivasyon kaynaklarının Kur'an-ı Kerim ve özellikle Hz. İbrahim örnekliğinde ele alınmasını amaçlamaktadır.  İnsan psikolojisi ve davranışları üzerinde oldukça önemli olan motivasyon kaynaklarının Kur'an-ı Kerim'deki izlerini sürerken bu konuda çocukluğundan yaşlılığına kadar hayatının çeşitli evreleri anlatılan Hz. İbrahim'e dair kıssalar çalışmamız için yol gösterici olacaktır. Çalışmanın yöntemi nitel araştırma üzerine kuruludur ve tasviri anlatım yöntemi benimsenmiştir. Kaynak kullanımı açısından ise Kur'an-ı Kerim temel kaynak olarak kullanılmakla birlikte giriş bölümündeki kavramsallaştırma için interdisipliner bir yaklaşımla psikoloji biliminin kaynaklarına yer verilirken birinci ve ikinci bölüm için temel tefsir kaynakları referans alınmıştır.
Çalışmanın planına gelince giriş ve iki bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde motivasyon kavramına genel bir bakış, motivasyonun tanımı, batılı ilim adamlarının ve İslam alimlerinin bu konuyla ilgili görüşleri belirtilmekte, motivasyonun önemi ve dinin motivasyonla olan ilişkisine değinilmektedir. Birinci bölüm Kur'an-ı Kerim'den hareketle kişilerin fiillerini seçmede, devam ettirmede ve bu fiillerde kararlılık göstermedeki temel motivasyon kaynaklarının neler olduğunu incelemektedir. Bu bağlamda Kur'an-ı Kerim'de motivasyon kavramı doğrudan geçmediği halde çeşitli ayetlerde insanın istek ve ihtiyaçlarına değinildiği, Kur'an'ın insanı doğru davranışlara yönlendirmek üzere iman, irade, ahiret inancı gibi faktörleri motivasyon kaynağı olarak kullandığı görülmüştür. İkinci bölümde ise Hz. İbrahim'in hayatı ve kişiliği hakkında bilgi verilerek sosyal, duygusal ve iman-irade-akıl boyutuyla Hz. İbrahim örnekliğinin motivasyon ile ilgisi incelenmiştir.

Abstract:
This study aims to deal with the sources of motivation which are shown as a way out for the solution of problems such as loosing joy of life, alienation from the purpose of life and inability to take action which human beings often encounter in their own struggle, through the Qur'an and specifically the example of Prophet Abraham. While chasing the traces of motivational sources up which are very important on human psychology and behavior, the stories about Prophet Abraham which is told about various stages of his life from childhood to old age will guide our study. The method of the study is based on qualitative research and the descriptive narrative method has been adopted. In terms of source use, the Quran is used as the main source, and the sources of psychology are included with an interdisciplinary approach for the conceptualization in the introduction, while the main exegetical sources are taken as reference for the first and second chapters.
As for the plan of the study, an overview of the concept of motivation, the definition of motivation, the views of western and Islamic scholars on the motivation, the importance of motivation and the relationship between religion and motivation are mentioned in the introduction. After introduction, the study consists of two chapters. The first chapter examines the main motivational sources of people in choosing and continuing their actions and showing determination in these actions, based on the Qur'an. In this context, although the concept of motivation is not directly mentioned in the Qur'an, it has been seen that the wishes and needs of people are mentioned in various verses. Moreover, Qur'an uses some elements such as faith, will, and belief in the hereafter as a source of motivation to lead people to the right behaviors. In the second part, information about the life and personality of Prophet Abraham was given and the relationship of the example of Prophet Abraham with motivation was examined in terms of social, emotional and faith-will-reason dimensions.