Ahmetbeyli vadisinde fiziki coğrafya araştırmaları ve Klaros üzerine jeoarkeolojik değerlendirmeler (Menderes-İzmir)
Research on the physical geography of Ahmetbeyli valley and geoarchaeological interpretations on Klaros (Menderes-İzmir)
Yazar: MEHMET DOĞAN
Danışman: PROF. DR. İLHAN KAYAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bitki örtüsü = Vegetation ; Coğrafya = Geography ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Jeolojik özellikler = Geological features ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties

Özet:
Ahmetbeyli vadisi, İzmir ile Kuşadası körfezleri arasında ulaşım için kullanılan en kısa ve en uygun doğal yoldur. Tarih çağları boyunca bu amaçla kullanılmış, üzerinde çevrenin önemli yerleşme ve kurumsal merkezleri kurulmuştur. Vadiye Cumaovası'ndan girişte yer alan Kolophon kenti, vadinin denize açıldığı alandaki kıyı kenti Notion ve ikisi arasında kıyıdan 1,6 km. içerideki Klaros bilicilik (kehanet) merkezi kalıntıları günümüze ulaşan arkeolojik alanlardır.Ahmetbeyli vadisi Cumaovası'ndan Kuşadası körfezine uzanan yapısal bir çizgi üzerinde, genç gerilmelere bağlı faylarla oluşmuştur. Bu çukurluğa yerleşen Ahmetbeyli deresi, Ahmetbeyli vadisini şekillendirmiştir. Vadinin batısında ve doğusunda Paleozoik ve Mesozoik birimlerden oluşan dağlık alanlar yer almaktadır. Kuzeyinde ise Mesozoik birimlerden oluşan tepelik alanlar bulunur. Bu dağlık tepelik alanlar arasında yer alan Ahmetbeyli vadi tabanı, Plio-Kuaterner dolgular ve alüvyonlardan oluşmuştur.Ahmetbeyli vadisi, Akdeniz iklim bölgesi içinde yer alır. Morfolojik gelişim için önemli olan yağışların büyük bölümü kış aylarında düşmektedir. Yağışlar içinde sağanak yağışlar önemli bir paya sahiptir ve morfolojik gelişim bakımından da önem taşımaktadır.2007 yılında Ahmetbeyli vadisinin Klaros çevresi ve kıyı arasında kalan bölümünde, Klaros kazısı kapsamında, Ahmetbeyli vadisinin jeomorfolojik gelişimi ile bu gelişmeye bağlı olarak paleocoğrafya dönemlerinin belirlenmesi amacıyla 4 adet delgi-sondajı yapılmıştır. Sedimantolojik ve stratigrafik bilgilere dayanılarak Holosen başından günümüze kadar Ahmetbeyli vadisinin gelişimi ortaya konmuştur.Son buzul döneminde Ahmetbeyli vadisi kara halinde bulunuyordu. Klaros'un bulunduğu alanda ise birikinti konisi yer almaktaydı. Son buzul döneminden sonra deniz bugünkü kıyıya göre yaklaşık 2,3 km. içeriye sokulmuş ve vadinin aşağı kesimi bir koy haline gelmiştir. Deniz seviyesindeki yükselmenin yavaşlaması ve durması ile akarsuların getirdiği alüvyonlarla deniz dolmaya başlamış ve kıyı çizgisi güneye doğru hızla çekilmiştir. Klaros'un bulunduğu alanda insanlara ait en erken buluntular, kıyı gerisinde oluşmuş olan bataklık ortamda bulunmuştur. Bu buluntular, yaklaşık 4000 yıl öncesine kadar gitmektedir.

Abstract:
Ahmetbeyli valley is the shortest and most suitable way for transportation between İzmir and Kuşadası gulfs. Along this way, important settlement sites and public constructions have been established throughout historical periods. Kolophon at the Cumaovası entrance, Notion on the area where the valley meets sea and between them, remains of the soothsaying center Klaros which is 1.6 km from the shoreline, are the most outstanding archaeological sites.Ahmetbeyli valley is geologically formed on a tansional fault line which extends from Cumaovası to Kuşadası bay. Ahmetbeyli stream settled in this structural depression and formed the bottom morphology of Ahmetbeyli valley. To the west and east of the valley, there are hilly areas which are formed on the Mesozoic and Paleozoic formations. As for to the north of the valley, hilly areas are formed on the Mesozoic formations. Ahmetbeyli valley filled with terrestrial-torrential deposits in the Plio-Pleistocene, then alluvium in the Holocene.Ahmetbeyli valley is in the Mediteranean climate region. A great amount of precipitation falls during winter. Downpours have an important portion in precipitation and play an important role on the geomorphological development.In 2007, in part of Ahmetbeyli valley lying between shoreline and Klaros, four bore-hole drillings were performed for determining geomorphological development and paleogeographical periods of Ahmetbeyli valley. Based on sedimentological and stratigraphical data, development of Ahmetbeyli valley during the Holocene has been revealed.During the last glacial period, Ahmetbeyli valley was in the form of land, lower than the present level. In the area of Klaros, an alluvial fan formation of a tributary stream system was active like today. After the last glacial period, rising sea intruded the valley about 2,3 km from the present shoreline and lower part of Ahmetbeyli valley turned into a bay. With slowing down and stopping of the rising sea level, alluvial sedimentation in the embayment has been more effective and shoreline retreated rapidly. The earliest archaeological material of the area, about 4000 years old, was found in a sediment unit of swampy environment, in drilling number 2007-1.