Esnek ve erişilebilir iç mekan çözümlerinin kütüphane örnekleri üzerinden irdelenmesi
Examination of flexible and accessible interior space solutions through library samples
Yazar: BEGÜM SARIMAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY ÇABUK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Geçmişten günümüze kadar değişim gösteren ekonomik, teknolojik, sosyal ve kültürel koşullara bağlı olarak kullanıcı gereksinimleri ve istekleri farklılık göstermiş, mekanlarda istek ve gereksinimlere yönelik değişimlere gidilmiştir. Mekandaki kullanıcı sayılarının artması ya da azalması ile meydana gelen nüfus değişimleri, kullanıcıların değişiklik gösteren ekonomik koşulları, yaşamış oldukları bölgeye ya da bulundukları toplumun kültürel yapısına bağlı kalmalarından dolayı meydana gelen sosyolojik değişimler, kullanıcı ihtiyaçlarına bağlı mekan işleyişinin değişime uğraması gerekliliği, mekanın zaman içerisinde deformasyona uğraması, eskime ve bozulmaların sebep olduğu fiziksel değişimler mekanın değişebilir, uyarlanabilir ve esnek özellikte olmasını zorunlu kılmıştır. Bu durumda, kullanıcıların yaşadıkları mekanları kontrol edebilmeleri, kendi istek ve gereksinimleri doğrultusunda ekleme-çıkarma, birleştirme-ayırma, uyarlayabilme, dönüştürebilme ve yenileyebilme imkanları esneklik kavramı ile mümkün olmaktadır.

Zamanla birlikte yenilenen teknoloji ve malzeme yelpazesi ile kullanıcının tasarıma dahil olması, esneklik kavramının gelişimine katkı sağlamasıyla birlikte günbegün önemini arttırmaktadır. Yeni malzemelerin ortaya çıkması ve mekandaki donatı elemanlarının yenilenmesi, kullanıcıların adapte olabilmeleri için mekanın esnek olmasını gerektirmektedir.

Mekan tasarımının esnek, uyarlanabilir ve değişebilir özellikte olması ile birlikte erişilebilir özellikte olması önemlidir. Mekanın tüm kullanıcılar tarafından sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi için erişilebilir tasarım yapılması gerekmektedir. Mekanın erişilebilir olmasının yanı sıra kullanılabilirliği ve ulaşılabilirliği de kullanıcı açısından önemlidir. Mekan hem erişilebilir, hem kullanılabilir hem de ulaşılabilir özellikte ise, farklı özellikteki tüm kullanıcılar herhangi bir yardıma ihtiyaç duymadan fonksiyonlarını kendileri gerçekleştirebilirler. Mekanın farklı özellikteki kullanıcılar için erişilebilir olması, evrensel tasarım kavramının önemini ortaya koymaktadır. Bu kavramla birlikte, erişilebilir tasarım anlayışı yalnızca engelli bireyler için değil, herkes için tasarım anlayışı olarak önem kazanmaktadır. Mekan tasarımının evrensel tasarım ilkelerine uygun olması, mekanın hem esnek hem de erişilebilir bir tasarıma sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Esnek ve erişilebilir iç mekan tasarımlarının ne şekilde sağlandığı ve nasıl çözümler uygulandığı örnekler üzerinden incelenen tez çalışmasında, ihtiyaçlara ve isteklere yönelik işleyebilen mekanlar görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Esneklik, Esnek Tasarım, Erişilebilirlik, Evrensel Tasarım.

Abstract:
Depending on the economic, technological, social and cultural conditions that have changed from past to present, user requirements and requests have been different, and there have been changes to the demands and requirements in spaces. The population changes caused by the increase or decrease in the number of users in the space, the economic conditions of the users, the sociological changes that occur due to the region or the cultural structure of the society they live in, the necessity of changing the operation of the space depending on the user needs, the deformation of the space over time and the physical changes caused by aging and degradation necessitated that the space be changeable, adaptable and flexible. Accordingly, the control of the users over the places they live and the opportunities to add-remove, merge-separate, adapt, convert or renew the space has become possible with the flexibility concept.
With the renewed technology and material range over time, the user's involvement in the design becomes more important day by day, as it contributes to the development of the flexibility concept. The emergence of new materials and the renewal of the reinforcement elements in the space require the space to be flexible for the users to adapt.
It is important that the space design is accessible along with being flexible, adaptable and interchangeable. Accessible design is required to ensure that the space is able to function properly by all users. The accessibility of the space as well as its usability and reachability are important for the user. If the space is accessible, usable and reachable at the same time, all users of different features can perform their functions without the need for external help. The fact that space is accessible to users of different characteristics reveals the importance of the universal design concept. With this concept, the concept of accessible design is gaining importance not only for disabled individuals but also as a design approach for all. The fact that space design conforms to the universal design principles reveals that the space has both a flexible and accessible design.
In this thesis study, where it is examined through examples, how the flexible and accessible interior space designs are provided and how solutions are applied, the spaces that operate in accordance with requirements and requests are observed.

Keywords: Flexibility, Flexible Design, Accessibility, Universal Design.