1970-1980 yılları arasında yayımlanan ve Türk müziği ögeleri içeren caz albümlerindeki müzikal ve yapısal unsurlar bağlamında model bir beste çalışması
A compositional archetype, in the context of musical and structural components of the jazz albums published between 1970-1980, containing Turkish music elements
Yazar: MEHMET BATURAY YARKIN
Danışman: PROF. DR. HATİCE GÜLDEN TEZTEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu araştırma, caz müziği ve Türk müziğinin beraber icra edildiği ilk çalışmalar incelenerek elde edilen verilerin, büyük caz topluluğu ve Türk müziği enstrümanları için yazılan özgün bir eserle örneklendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle caz müziğinin başlangıcından itibaren değişen stilleri, caz müziğinde kullanılan enstrümanlar ve topluluk yapıları açıklanmıştır. Caz müziğinin Avrupa ve Türkiye ile tanışması, tarihsel süreçteki önemli olaylar, sosyokültürel dönüşümler ve Türkiye caz tarihindeki önemli isimler bağlamında aktarılmış; 1970 sonrası Türk müziği ögeleri içeren caz albümlerinin oluşum süreci, postmodernizm çerçevesinde açıklanmıştır. Caz füzyon alanında üretim yapmış beş caz müzisyeninin yayımladığı on beş albümden elde edilen transkripsiyonlar analiz edilmiştir. Türk müziği sistemi ve özellikleri ışığında ilgili makamlar ve usuller, albümlerde yer alma oranlarına göre tablolar halinde sunulmuştur. Makamlar, caz müzisyenlerinin kullandıkları armonik yaklaşımlarla; usuller ise caz müzisyenlerinin kullandıkları stillerle karşılaştırılmıştır. Analizlerin sonucunda, Türk müziği enstrümanları içeren eserlerde melodilerin her zaman bu enstrümanlarla duyurulduğu; bu enstrümanların icrasında, eserlerin stilinden bağımsız olarak usul yapısının korunduğu; kullanılan makamların özelliklerinin eserlerdeki armonik yapıyı belirlediği saptanmıştır. Albümlerdeki müzikal ve yapısal unsurlara ilişkin tüm bulgular "Big Band A La Turk" isimli beste çalışmasında yansıtılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Caz Müziği, Türk Müziği, Makam, Usul, Armoni, Büyük Caz Orkestrası

Abstract:
This research aims to portray the data, obtained by examining the first studies in which jazz music and Turkish music were performed together, in an original work written for big band jazz ensemble and Turkish music instruments. Within the scope of the study, detailed information about the various styles that have changed since the beginning of jazz music, instruments used in jazz music and the ensemble structures were explained primarily. The meeting of jazz music with Europe and Turkey was explained in the context of important events in history, socio-cultural transformations and important names in Turkish jazz history. The formation process of jazz albums containing elements of Turkish music after 1970 was explained within the framework of postmodernism. Transcriptions obtained from fifteen albums, published by five jazz musicians who produced in the field of jazz fusion, were analyzed. In the light of the Turkish music system and its characteristics, the relevant maqams and usuls were presented in tables according to their ratio in the albums. The maqams were compared with the harmonic approaches; the usuls were compared with the styles used by jazz musicians. Analysis of the results showed that the melodies were always performed with Turkish music instruments in works containing these instruments, these instruments preserved the structures of the usuls regardless of the styles of the works and the characteristics of the maqams used in the works determined the harmonic structure. All the findings regarding the musical and structural elements in the albums were reflected in the composition called "Big Band A La Turk".

Keywords: Jazz Music, Turkish Music, Maqam, Usul, Harmony, Big Band