Psikoz tanısı almış bireylerde toplum ruh sağlığı merkezlerine devamlılık durumlarına göre içselleştirilmiş damgalanma düzeylerinin incelenmesi
Examining the levels of internalized stigma based on continuity of attendance in community mental health centers for individuals diagnosed with psychosis
Yazar: GÖRKEM BAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SADİGA OSMANLI SHİROLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Hasta psikolojisi = Patient psychology ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Şizofrenik psikoloji = Schizophrenic psychology

Özet:
Psikotik bozukluklar, toplumda yoğun stigmatizasyona ve dışlanmaya yol açmaktadır. Psikiyatri tanılı bireylerin bu damgalanmayı içselleştirerek kendilerini damgalamaları, tedavi motivasyon ve uyumlarını etkilemekte, hastalığın gidişatının olumsuz devam etmesine yol açmaktadır. Toplum temelli ruh sağlığı hizmetleri ile psikiyatri tanılı bireylerin sosyal yaşamda daha işlevsel hale gelmeleri hedeflenmektedir. Bu çalışmada Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri'ne (TRSM) kayıtlı olan ve çalışmaya dahil edilen psikoz tanılı bireylerin; bu merkezlere devam etme durumlarına göre içselleştirilmiş damgalanma düzeyleri araştırılmıştır. Merkezlere devamlılık sağlanması ve katılım sıklığının artması ile bireylerin içselleştirilmiş damgalanma düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını anlamak amacıyla; devamlılık gösteren ve göstermeyen şizofreni, organik olmayan psikoz ve şizoaffektif bozukluk tanılı kişilere Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ) uygulanmıştır. Katılımcılar Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesine ayaktan tedavi için başvuran, yataklı kliniklerde tedavi olan ve TRSM'lerde tedavilerini sürdüren; araştırmacıya görüşme amacıyla yönlendirilen bireyler arasından gönüllülük esasıyla belirlenmiştir. Çalışmaya çeşitli eğitim düzeyi ve sosyokültürel arka plandaki 130 kişi dahil edilmiş, RHİDÖ'nün yanı sıra hastalığı kabullenmekle ilgili yaklaşımları ve tedaviye katılım sağlama motivasyonlarıyla alakalı sorular yöneltilerek içselleştirilmiş damgalanma ile ilişkili olabilecek çeşitli faktörler araştırılmıştır. Bulgulara bakıldığında içselleştirilmiş damgalanma düzeyleri; çalışma durumu, eğitim düzeyi, gelir düzeyi gibi sosyodemografik değişkenlere, hastalığa karşı yaklaşımlarına ve TRSM'lere devamlılık sağlama durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı fark ortaya koymaktadır. TRSM'lere katılımı yüksek olan bireylerin içselleştirilmiş damgalanma eğiliminin daha düşük olduğu, damgalanmaya karşı daha yüksek direnç gösterdikleri çalışmanın bulguları arasındadır. Bu açıdan çalışmanın; bireylerin içselleştirilmiş damgalanma eğilimleri üzerindeki faktörleri inceleyerek literatüre ve bu alanda hazırlanacak psikolojik destek programlarına kaynak olmak bakımından katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Psychotic disorders cause intense stigmatization and exclusion which individuals with internalize affecting their self-perception, motivation, and treatment compliance. Community-based mental health programs aim to help individuals diagnosed with psychiatric disorders become more functional in social life and improve social functionality for those with such disorders. This study explores how participation in Community Mental Health Centers (CMHCs) influences internalized stigma among individuals diagnosed with psychotic disorders like schizophrenia, non-organic psychosis, and schizoaffective disorder. Using the Internalized Stigma Scale in Mental Illnesses (ISMI), the study assessed 130 participants from Erenköy Mental and Neurological Diseases Training and Research Hospital, including those in outpatient, inpatient, and CMHC treatments. Participants, chosen voluntarily by the institutional psychologist, represented various educational and socio-cultural backgrounds. The study investigated factors affecting internalized stigma, including illness acceptance and treatment motivations. Results indicate that internalized stigma is linked to sociodemographic factors such as employment status, education, and income, as well as perceptions of illness and CMHC participation. Notably, higher participation in CMHCs is associated with lower levels of internalized stigma and greater resistance to stigmatization. This study contributes to the literature by highlighting the positive impact of CMHC involvement on reducing internalized stigma and supporting the development of targeted psychological support programs.