Yeşil olum döneminde hasat edilen 'torry' domates çeşidinin olgunlaştırma ve muhafaza olanaklarının belirlenmesi
Determination of ripening and storage facilities of 'torry' tomato cultivar harvested at green maturity stage
Yazar: HALİL SARI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERKAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, yeşil olum döneminde derilen 'Torry' domates çeşidinin olgunlaştırılması ve muhafazası üzerine farklı derim sonrası uygulamalarının etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, domatesler derimden sonra 4 farklı gruba ayrılmıştır. Birinci grup domateslere derimden sonra 13°C sıcaklıkta 24 saat süreyle 625 ppb dozunda
methylcyclopropene (1-MCP) uygulaması yapılmıştır. İkinci grup domateslere ise 20°C sıcaklıkta 24 saat süreyle 1000 ppm dozunda etilen uygulaması ve üçüncü grup domateslere ise derimden sonra, önce 1000 ppm dozunda etilen uygulaması yapılmış ve daha sonra bu meyvelere 13°C sıcaklıkta 625 ppb dozunda 1-MCP uygulanmıştır. Dördüncü grup domatesler ise çalışmada kontrol grubu olarak yer almıştır. Derim sonrası farklı uygulamalar yapılan domatesler 13°C sıcaklık ve %90-92 oransal nemde 30 gün süreyle depolanmıştır. Muhafaza periyodu süresince farklı depolama ortamlarından 10'ar gün aralıklarla alınan meyve örneklerinde ağırlık kaybı, meyve eti
sertliği, suda çözünebilir kuru madde (SÇKM), titre edilebilir asit (TEA), meyve rengi, solunum hızı ve etilen üretimleri belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca domates meyvelerinde mantarsal ve fizyolojik nedenlerle bozulan meyve miktarları da saptanmıştır. Değişik süreler soğukta muhafaza edilen domatesler ayrıca raf ömürlerinin belirlenmesi amacıyla sıcaklığı 20°C olan bir odada 4 gün süreyle bekletilmiş ve bu meyvelerde de soğukta muhafaza süresince yapılan analizler tekrarlanmıştır.

Domateslerde muhafaza periyodunun uzamasına paralel olarak ağırlık kayıplarında artışlar meydana gelmiştir. Ancak derimden sonra 1000 ppm dozunda etilen uygulanan domateslerde muhafaza süresince diğer uygulamalara göre daha düşük oranlarda ağırlık kaybı saptanmıştır. Çalışmamızda hem soğukta muhafaza hem de manav koşullarında bekletme süresince muhafazanın 20. gününe kadar 625 ppb dozunda 1-MCP uygulaması yapılan domateslerin meyve eti sertlikleri diğer uygulamalara göre daha yüksek bulunmuştur. Ancak depolamanın 20. ve raf ömrünün 20+4. gününden sonra meyve eti sertliği hızlı bir şekilde azalmıştır. Çalışmada domateslerin SÇKM miktarı muhafaza sonunda derim zamanındaki değerine göre artmış, buna karşın TEA miktarları ise azalmıştır. Domateslerde meyve renginin L* değeri (parlaklık) muhafazanın 20. gününe kadar 1-MCP uygulaması yapılan meyvelerde artmış, depolamanın geri kalan dönemlerinde ise azalmıştır. Benzer sonuçlar manav koşullarında bekletilen domateslerde de gözlenmiştir. Meyve renginin kroma (C*) değeri açısından hem soğukta muhafaza hem de manav koşullarında bekletme sırasında bir farklılık bulunamamıştır. Çalışmamızda, soğukta muhafaza periyodu sırasında en yüksek hue açı (hº) değeri 625 ppb dozunda 1-MCP uygulanan domateslerde, en düşük değer ise 1000 ppm dozunda etilen uygulaması yapılan meyvelerde ölçülmüştür. Benzer sonuçlar manav koşullarında bekletilen domateslerde de gözlenmiştir. Solunum hızı ölçümlerinde 'Torry' domates çeşidi tipik bir klimakterik seyir göstermiş olup derimden sonra 625 ppb dozunda 1-MCP uygulaması yapılan domateslerin solunum hızları ölçümlerin ilk 20 gününde diğer uygulamalara göre daha düşük bulunmuştur. Derimden sonra etilen uygulaması domateslerin etilen üretimlerini arttırmış ve 1000 ppm dozunda etilen uygulanan domateslerde daha yüksek seviyelerde etilen üretimi gözlenmiştir. Mantarsal ve fizyolojik nedenli bozulmalar açısından 625 ppb dozunda 1-MCP uygulanan domateslerde pazarlanamayan ürün miktarı diğer
uygulamalara göre daha düşük bulunmuştur.

Yapılan tüm analiz ve gözlemler sonucu yeşil olum döneminde derilen 'Torry' domates çeşidi meyvelerine derimden sonra 625 ppb dozunda 1-MCP uygulaması meyve kalitesinin korunması açısından muhafazanın 20. gününe kadar daha başarılı bulunmuştur. Bu süreden sonra 1-MCP uygulamasının etkinliği azalmıştır. Yeşil olum aşamasında derilen meyvelere etilen uygulaması bu meyvelerin olgunlaşmalarını hızlandırmış ve pazarlanabilir aşamaya gelmelerini sağlamıştır.

Abstract:
In this study, the effects of different postharvest treatments on 'Torry' cultivar of tomato harvested at green maturity stage were investigated. For that purpose, tomatoes were divided into four groups after harvesting. First group of tomatoes were treated with 625 ppb 1-MCP for 24 hours at 13°C temperature. Second group of tomatoes were treated with 1000 ppm ethylene for 24 hours at 20°C and third group of tomatoes were first applied with 1000 ppm ethylene at 20°C and then they were treated with 625 ppb dose of 1-MCP at 13°C after harvesting. Fourth of group of tomatoes were considered as control group in the experiment. After different postharvest applications tomatoes were stored at 13°C temperature and 90-92% relative humidity for 30 days. During storage, weight loss, fruit firmness, total soluble solids (TSS), titratable acidity (TA), fruit color, respiration rate and ethylene production were determined at an interval of 10 days. Furthermore, the amount of tomatoes deteriorated due to fungal and physiological disorders were calculated. For that purpose, tomatoes stored at cold storage were kept at 20°C for an additional 4 days under shelf life conditions and analysis conducted during cold storage were repeated.

Extension in storage of tomatoes caused increase of weight loss. However, tomatoes treated with 1000 ppm ethylene had less weight losses as compared to other treatments during storage. In our study, both in cold storage and shelf life period 625 ppb dose of 1-MCP had maximum fruit firmness as compared to other treatments until 20 days of storage. However, after 20 and 20+4 days of storage fruit firmness showed a
rapid decrease. The total soluble solids content showed an increase while amount of titratable acidity exhibited decrease at the end of storage during the study. The L* values of tomatoes increased in 1-MCP treated tomatoes for 20 days and later it had decreased. Similar results were obtained during shelf life period as well. No significant differences were observed between the C* values of tomatoes during both cold storage and shelf life conditions. In our study, the highest hº value was obtained in 625 ppb dose of 1-MCP while the lowest hº value was noted in tomatoes treated with 1000 ppm of ethylene. Similar results were obtained in tomatoes stored at shelf life as well. 'Torry' cultivar of tomatoes showed typical climacteric behavior and tomatoes treated with 625 ppb 1-MCP had lower respiration rate during analysis conducted at 20°C for first 20 days when compared with other treatments. Ethylene treatment after harvesting had increased ethylene production of tomatoes and 1000 ppm of ethylene had recorded the highest ethylene production. In term of fungal and physiological deterioration of tomatoes 1-MCP dose of 625 ppb had less unmarketable fruits when compared to the other treatments.

Based on analysis conducted and results obtained it can be concluded that 625 ppb dose of 1-MCP was successful in the maintaining of fruit quality of 'Torry' cultivar of tomato for 20 days of storage. After that duration effect of 1-MCP had decreased. Ethylene application in tomatoes harvested at green mature stage had increased ripening and made them marketable.