Konjenital kalp hastalığı olan çocuklarda trakeobronşiyal dallanma anomalilerinin toraks BT anjiyografi ile değerlendirilmesi /
Yazar: EZGİ GÜVEL VERDİ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA CEREN SARIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
AMAÇ: Trakeobronşiyal dallanma anomalileri (TBDA) bronşların anormal
lokalizasyonunu ve normale göre fazla bronş varlığını belirten bir terimdir ve 1955
yılında Boyden tarafından tanımlanmıştır. Postmortem örneklere dayanan Boyden'ın
terminolojisi, normal segmental bronşiyal anatomiyi ve çeşitli anomalileri tanımlamak
için yaygın olarak kullanılmaktadır.
TBDA sıklıkla asemptomatiktir ve insidental saptanır. TBDA izole olabileceği
gibi konjenital kalp hastalığı (KKH) ve başka anomaliler ile birliktelik gösterebilir.
TBDA'nın preoperatif tanınması komplikasyonları önlemek için önemlidir.
Çalışmamızın birincil amacı KKH bulunan çocuklarda TBDA sıklığının ve
dağılımının değerlendirilmesidir. İkincil amaç ise KKH ile eşlik eden TBDA arasında
ilişki olup olmadığının araştırılmasıdır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmaya Ocak 2010 - Mart 2022 tarihleri arasında toraks BT
anjiografi ile incelenen 0-18 yaş grubunda 570 hasta dahil edilmiştir. Hastalar arşiv
kayıt sistemindeki sonuçları ile KKH olup olmadığına göre iki gruba ayrılmıştır. KKH
bulunan hastalar hastalıklarına göre yedi grupta sınıflandırılmıştır.
Hastaların toraks BT anjiyografi görüntüleri bir radyolog tarafından, üç ay arayla
iki defa kör olarak TBDA açısından değerlendirilmiştir. Arada kalınan hastalar 5 yıllık
tecrübesi bulunan pediatrik radyolog ile birlikte değerlendirilmiştir.
İstatistiksel analiz için SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. Kategorik
değişkenlerin sıklığı yüzdeler ile belirlenmiştir. Kategorik değişkenler arasındaki ilişki
ki-kare testi ve Fisher'ın kesin testi ile karşılaştırılmıştır. İnterobserver verilerin
istatistiği için Cohen'in kappa uyum analizi kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde p
değerinin 0,05'in altında olması anlamlı kabul edildi.
Çalışmamız hastanemiz etik kurulu tarafından onaylanmıştır.
BULGULAR: Çalışmamızda KKH ve TBDA arasındaki ilişki incelenmiş olup KKH ile
TBDA arasında ve TBDA gruplarından bronşial situs, sol izomerizm, üst lob TBDA ve
sol eparteriyel bronş arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir. KKH gruplarından; sol kalp
patolojileri, konotrunkal anomaliler ve kompleks kardiyovasküler anomaliler ile TBDA
arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Sol kalp patolojileri ve kompleks kardiyovasküler
anomaliler ile bronşiyal situs anomalileri arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Ayrıca sol

9

kalp patolojileri ile sol izomerizm ve kompleks kardiyovasküler anomaliler ile sağ
izomerizm arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Bundan başka kompleks
kardiyovasküler anomaliler ile köprü bronş arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.
İki değerlendirme arasındaki uyum incelendiğinde; bronşiyal situs, situs inversus,
sağ izomerizm, sol izomerizm, köprü bronş değerlendirilmesinde neredeyse mükemmel
uyum mevcuttu. Trakeal bronş ve sol eparteriyel bronş değerlendirilmesinde güçlü
düzeyde uyum izlendi. Üst lob TBDA ve sağ preeparteriyel bronşun
değerlendirilmesinde orta düzeyde uyum saptandı. Sol prehiparteriyel bronş, aksesuar
kardiyak bronş ve genel TBBA değerlendirilmesinde zayıf düzeyde uyum izlendi. Sağ
posteparteriyel bronş değerlendirilmesinde minimal düzeyde uyum mevcuttu. Diğer
TBDA değerlendirilmesinde uyum saptanmamıştır. Yüksek seyirli orta lob bronşu ise
ilk değerlendirmede saptanmazken, ikinci değerlendirmede saptandığı için iki
değerlendirme arasındaki uyum değerlendirilememiştir.
SONUÇ: Farklı embriyolojik süreçlerle oluşmalarına rağmen KKH ve TBDA arasında
ilişki mevcuttur. Cerrahi tedavi ve dolayısıyla entübasyon ihtimali olan bu hasta
grubunun operasyon öncesi TBDA açısından değerlendirilmesi komplikasyonların
önlenmesi açısından önemlidir. Bu yüzden TBDA hakkındaki bilgimizi arttırmamız,
KKH bulunan çocukların görüntülemelerinde TBDA olasılığını bilmemiz ve bu açıdan
dikkatli olmamız gereklidir. Özellikle sol kalp patolojileri, konotrunkal anomalileri ve
kompleks kardiyovasküler patolojileri olan hasta grubunda TBDA olasılığının fazla
olduğunu bilmek ve KKH bulunan çocuklarda sol izomerizm ve sol eparteriyel bronş
olasılığının fazla olduğunu bilmek klinisyenler için tedavi öncesi değerlendirmede
önemlidir. Çalışmamızın klinisyen ve radyologlar için yol gösterici olup sonuçlarımızın
çok merkezli yeni çalışmalar ile desteklenmesi gereklidir.

Abstract:
AIM: Tracheobronchial branching anomalies (TBBA) is a term defined as abnormal
localization of bronchi and presence of more bronchi than normal. It was defined by
Boyden in 1955. Boyden's terminology is based on postmortem examples and is widely
used to describe normal segmental bronchial anatomy and various anomalies.
TBBA is often asymptomatic and detected incidentally. TBBA may be isolated or
may be associated with congenital heart disease (CHD) and other anomalies. Intubation
and preoperative recognition of TBBA is important to prevent complications.
The primary aim of our study was to evaluate the frequency and distribution of
TBDA in children with CHD. The secondary aim is to research whether there is a
relationship between CHD and TBBA.
MATERIALS and METHODS: 570 patients who were examined by thoracic CT
angiography and aged 0-18 years were included in the study between January 2010 and
March 2022. Patients were classified whether they had CHD according to results in the
archive registry system. Patients with CHD were classified according to CHD subtypes.
Thoracic CT angiography images of the patients were evaluated by a radiologist
twice, three months apart, for TBBA. Uncertain patients for TBBA were evaluated
together by a pediatric radiologist with 5 years of experience.
SPSS 25.0 program was used for statistical analysis. The frequency of categorical
variables was determined by percentages. The relationship between categorical
variables was compared with the chi-square test and Fisher's exact test. In statistical
analyses, p <0.05 was accepted as significance level.
Study was approved by the ethics committee of our hospital.
RESULTS: In our study, the relationship between CHD and TBBA was examined, and
a significant relationship was found between CHD and TBBA. A significant
relationship was found between CHD and TBBA groups, bronchial situs, left
isomerism, upper lobe TBBA, left epithelial bronchus. A significant relationship was
found between left heart pathologies, conotruncal anomalies, complex cardiovascular
anomalies and TBBA. A significant relationship was found between left heart
pathologies, complex cardiovascular anomalies and bronchial situs anomalies. In
addition, a significant relationship was found between left heart pathologies and left

11

isomerism, and between complex cardiovascular anomalies and right isomerism.
Moreover, a significant relationship was found between complex cardiovascular
anomalies and bridging bronchus.
CONCLUSION: Although they are formed by different embryological processes, there
is a relationship between CHD and TBBA. Preoperative evaluation for TBBA of this
patient group, which has the possibility of surgical treatment and intubation is important
in terms of preventing complications.
Therefore, we need to increase our knowledge about TBBA. We need to know the
possibility of TBDA in imaging of children with CHD and we need to be careful in this
regard.
It is important for clinicians to know that the probability of TBDA is high in
children with left heart pathologies, conotruncal anomalies and complex cardiovascular
pathologies, and to know that the probability of left isomerism and left eparterial
bronchus is high in children with CHD.
Our study is a guide for clinicians and radiologists, and our results should be
supported by new multicenter studies.