Sosyal bilgiler ders kitaplarında coğrafi becerilerin yer alma düzeylerinin incelenmesi
Examining the level of including geographic skills in social studies textbooks
Yazar: FUNDA ALGUR ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADIR ERGÜN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya = Geography ; Ders kitapları = Textbooks ; Sosyal bilgiler = Social studies

Özet:
Değişen ve gelişen dünya şartlarında insanların yaşadıkları çağa uyum sağlayıp yaşam kalitelerini artırmak için bir takım becerileri edinmeleri gerekmektedir. Bu becerilerin bazıları doğuşta bazıları ise de öğrenme yoluyla ile gerçekleşmektedir. Türk eğitim sisteminde özellikle 2005 ve 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı değişikliklerin beceri eğitimine önem veren yenilikler yapılmıştır. Okullarda beceri eğitiminin öğrencilere en iyi şekilde aktarıldığı derslerden bir tanesi de sosyal bilgiler dersidir. İlk defa 2005 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda açık bir şekilde becerilere yer verilmiştir. Bu programda 9 tanesi genel 6 tanesi ise alana özgü olmak üzere toplam 15 tane beceri bulunmaktadır.  2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda ise genel ve alan gibi ifadeler kaldırılarak derse ait beceriler 27'ye yükselmiştir. Bu durum ise beceri eğitiminin eğitim öğretim ortamlarındaki önemini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada Talim ve Terbiye Kurulu tarafından kabul edilen 4, 5, 6 ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarındaki coğrafi becerilerin yer alma düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda bulunan sınıf seviyelerine göre öğrenme alanları incelenmiş ve bu öğrenme alanlarındaki coğrafi beceriler bir tablo halinde gösterilmiştir. Araştırma sonucunda 4 ve 6. sınıf düzeyinde 3 öğrenme alanı, 5. sınıf düzeyinde 1 öğrenme alanı, 7. sınıf düzeyinde ise 4 öğrenme alanında doğrudan kazandırılması hedeflenen coğrafi beceriler tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra öğretim programında yer almayan fakat ünite içerisinde ders kitaplarında da coğrafi becerilere yer verildiği bulgusuna ulaşılmıştır. Öğrenme alanlarındaki doğrudan kazandırılması hedeflenen coğrafi beceriler ile bunların dışında tespit edilen coğrafi becerilere ders kitaplarında nasıl yer verildiği analiz edilerek her bir öğrenme alanına dair görsel, etkinlik, metinler ve değerlendirme sorularından oluşan örneklere çalışmada yer verilmiştir. Ulaşılan bulgular sonucunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In a changing and developing world, people need to acquire a set of skills to adapt to the age they live in and improve their quality of life. Some of these skills are innate and some are realized through learning. In the Turkish education system, especially in the 2005 and 2018 Social Studies Curriculum changes, innovations have been made that attach importance to skills training. One of the courses in schools where skills training is best transferred to students is the social studies course. For the first time, skills were explicitly included in the 2005 Social Studies Curriculum. In this program, there are a total of 15 skills, 9 of which are general and 6 of which are domain-specific.  In the 2018 Social Studies Curriculum, expressions such as general and field were removed and the skills of the course increased to 27. This situation has revealed the importance of skills training in educational environments. In this study, it was aimed to examine the level of geographical skills in the 4th, 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks accepted by the Board of Education and Discipline. Document analysis method, one of the qualitative research designs, was used in the study. In line with the purpose of the study, the learning areas according to the grade levels in the 2018 Social Studies Curriculum were examined and the geographical skills in these learning areas were shown in a table. As a result of the research, geographical skills targeted to be gained directly in 3 learning areas at the 4th and 6th grade level, 1 learning area at the 5th grade level, and 4 learning areas at the 7th grade level were identified. In addition, it was found that geographical skills were not included in the curriculum but were also included in the textbooks within the unit. The geographical skills that are aimed to be gained directly in the learning areas and how the geographical skills other than these are included in the textbooks are analyzed and examples of visuals, activities, texts and evaluation questions related to each learning area are included in the study. Suggestions were made as a result of the findings.