Akciğer tutulumu olan sjögren sendromlu olgularda kantitatif volümetrik bilgisayarlı tomografi indekslerinin değerlendirmesi
Evaluati̇on of quantitative-volumetric  computed tomgragraphy indexes in patients with sjögren syndrome with lung involvment
Yazar: HEFDHALLAH ALI ALI HEFDHALLAH
Danışman: PROF. DR. RECEP SAVAŞ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-interstisyel = Lung diseases-interstitial ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Akciğer tutulumu olan  Sjögren  Sendromlu  olgularda   Kantitatif-Volümetrik Bilgisayarlı Tomografi İndekslerinin değerlendirilmesi
Çalışmamızda akciğer tutulumu olan Sjögren sendromu olgularında kantitatif-volümetrik bilgisayarlı tomografi indekslerini analiz etmeyi ve elde olunan sonuçları radyolog değerlendirmesi ile elde olunan görsel BT bulgularıyla ve sağlıklı kontrol grubuna ait kantitatif-volümetrik BT indeksleriyle  kıyaslamayı amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM
01 / 01 / 2009 – 01 / 11 / 2019 tarihleri arasında Sjögren Sendromu tanılı 64 olgu YÇBT  görüntüleri retrospektif olarak  incelendi. Aynı dönemde interstisyal akciğer hastalığı öyküsü olmayan ve normal  YÇBT bulguları olan 62 olgu  kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi.
Kantitatif-volümetrik BT indeksleri  hesaplamak için SECTRA iş istasyonu kullanıldı.  YÇBT görüntüleri  sisteme aktarıldı ve kantitatif-volümetrik indeksleri (Akciğer hacmi , akciğer parankimi ortalama  atenuasyonu  ve  amfizem oranı )  otomatik olarak hesaplandı. YÇBT  toraks  radyolojisinde uzman iki tecrübeli radyolog tarafından değerlendirildi. Hava hapsi, hava kisti, buzlu cam alanları, retiküler opasite, traksiyon bronşektazi ve bal peteği görünümünün varlığı ve dağılımı kaydedildi. Çalışmamız için etik kurulu onayı alındı. Çekim öncesi tüm hastalardan aydınlatılmış  yazılı onam formu alındı.
 BULGULAR
Total olgu sayısı 125, kadın sayısı  94 (%75,2),  erkek sayısı 31 (%24,48 )  olarak  bulundu. Total olgular için  ortalama yaşı 59,36  standart sapma değeri 12,8  olarak hesaplandı. En genç hasta  25, en yaşlı hasta 79 yaşındaydı.
Görsel BT bulguları; Retiküler opasite  ve septal kalınlaşma   55 olguda (% 87,3),  buzlu cam densiteleri  49 olguda (% 77,8), traksiyon bronşektazi 31 olguda (%49,2),   hava hapsi 19 olguda (% 30,2), bal peteği görünümü 12 olguda (% 19 ) ve hava kisti  13 olguda (%20,06) gözlendi.  Her iki akciğerde en sık etkilenen alt loblar(%93,7),ikinci en sık etkilenen alt loblarla birlikte sağ orta lob(%27) ve sol lingual segmentlerdi.(%25,04). En az etkilenen üst loblardı (%15). 
Tutulum paterni olarak  NSIP  22 olguda ( % 34,9 ),  UIP 13 olguda ( %20,06),  LIP 6 olguda (%  9,5 ), NSIP+UIP birlikteliği  4 olguda (% 6,3 ) ve diğerleri (Organize pnömoni ve sınıflandırılamayan) 18 olguda ( % 28,6 ) izlendi.
Hasta  ve kontrol grubunda Kantitatif-Volümetrik BT İndeksleri  arasında istatistiksel açıdan  önemli farklılıklar gözlendi.  Hasta ve kontrol grubundaki bireylerin her iki akciğer  hacim ortalaması ve ortalama parankim  atenuasyonları  arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar  saptandı. 
Görsel YÇBT bulgularından septal kalınlaşma, traksiyon bronşektazi ve bal peteği görünümü ile ilk YÇBT Kantitatif-Volümetrik verileri arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon saptandı.
Hasta ve kontrol grubundaki bireylerin  amfizem oranı ortalama değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı  farklılık saptanmadı. İlk ve takip Kantitatif-Volümetrik indeksleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon gözlendi.
SONUÇ
Çalışmamızda bilgisayar tabanlı   yazılım ile otomatik ölçülen BT atenuasyon  histogram temelli kantitatif analizle elde edilen  indeksler özellikle fibrozisi yansıtan görsel BT bulguları ile korelasyon gösterdi. Sağlıklı kontrol grubu ile, SS ile ilişkli İAH olan çalışma grubunun kantitatif-volümetrik indekslerinin ortalamaları arasında anlamlı farklılıklar saptandı. Çalışma grubundaki ilk ve  takip Kantitatif-Volümetrik indeksleri arasında korelasyon gözlendi.
Kantitatif metodlar, radyologlar arası  kişisel yetenek farklılıklarından etkilenmeden kantitatif, tekrarlanabilir ve nesnel yöntemler oldukları için  SS ile ilişkili İAH'ın  saptanması, prognozunun belirlenmesi ve uzun süreli takiplerde şiddetinin değerlendirilmesinde  yardımcı olabilir. Daha önemlisi; hastalığın şiddetini kantitatif şekilde ortaya koyduğu için sağaltım  etkinliğini değerlendirmede  yararlı bir yöntem olarak kullanılabilir.

ANAHTAR KELİMELER: İnterstisyel akciğer hastalığı(İAH); Sjögren Sendromu(SS); Yüksek Çözünürlüklü Bilgisayarlı Tomografi(YÇBT); Kantitatif-Volümetrik Bilgisayar Tomografi indeksleri.

Abstract:
ABSTRACT
Evaluation of Quantitative-Volumetric Computed Tomography Indexes in Patients with Sjögren Syndrome with Lung Involvement.
OBJECTIVE:
In our study, we aimed to analyze quantitative-volumetric computed tomography indices in patients with Sjögren Syndrome with lung involvement and compare the results indices belonging to the healthy control group.
MATERIAL AND METHODES:
64 patients diagnosed with Sjögren Syndrome between 01/01/2009 - 01/11/2019 were examined retrospectively. In the same period, 62 cases with no history of interstitial lung disease and normal HRCT findings were included in the study as a control group.
SECTRA Workstation was used to calculate quantitative-volumetric indices. HRCT images were transferred to the system and their quantitative-volumetric indexes (Lung volume , lung parenchyma mean attenuation , emphysema rate ) were calculated automatically.  HRCT was evaluated by two experienced radiologists specialized in thorax radiology. Presence and distribution of air trapping, air cyst, ground glass density, reticular opacity, traction bronchiectasis and honeycomb appearance were recorded. Our study has ethics committee approval and a written informed consent form from all patients before the study.
RESULT:
The total number of cases was 125, the number of women was 94(%75.2), and the number of men was 31(%24.48).  For total cases, the average age  59.36, standard deviations was calculated as 12.8. The youngest patient was 25 years old and the oldest was 79 years old.
Visual CT findings; Reticular opacity and septal thickening in 55 cases(%87.3), ground-glass density in 49 (%77.8), traction bronchiectasis in 31 cases (%49.2), air trapping in 19 cases (%30.2), honeycombing appearance was observed in 12 cases (%19) and air cyst in 13 cases(%20.06).
                                                                                                                            Lower lobes most affected in both lungs (%93.7),then lower lobes with the middle lobe on the right (%27) and the lingaul segment(%25.04) on the left. Upper lobes least affected (%15).                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     
As the pattern of  involvement NSIP in 22 cases(%34.9), 18 cases (organizing pneumonia and non-classifiable) (%28.6), UIP 13 cases (%20.06), LIP in 6 cases (%9.5) and NSIP + UIP association in 4 cases (%6.3) was observed.
In the patient and control groups, statistically significant differences were observed between the quantitative-volumetric CT indices. Statistically significant differences were found between the mean of both lung volume and mean parenchyma attenuation of individuals in the patient and control groups. A statistically significant correlation was found between the visual HRCT findings (septal thickening, traction bronchiectasis , honeycombing appearance ) with the first HRCT volumetric data.
 No statistically significant difference was found between the average values of emphysema in the patient and control groups.  There was a statistically significant correlation between initial and follow-up CT quantitative indices.
CONCLUSION:
 In our study, it was observed that the indexes obtained by quantitative analysis based on CT attenuation histogram, which was measured automatically by computer-based software, were particularly correlated with visual CT findings reflecting fibrosis.
Since quantitative methods are a quantitative, reproducible and objective method without being affected by personal ability differences between  radiologists, detection of SS-related İLD can assist in determining prognosis and assessing its severity in long-term follow-up.  More importantly; It can be used as a useful method in evaluating the treatment effectiveness, as it quantitatively demonstrates the severity of the disease.

KEYWORD: Interstitial lung disease(ILD); Sjogren's Syndrome(SS); High Resolution Computed Tomography(HRCT); quantitative-volumetric Computer Tomography indices.