Örgütsel demokrasi boyutlarının incelenmesine yönelik açıklayıcı bir karma yöntem araştırması
An explanatory mixed method research to examine the dimensions of organizational democracy
Yazar: ÇAĞLA ÜST CAN
Danışman: PROF. DR. V. RÜYA EHTİYAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Turizm eğitimi = Tourism education ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel demokrasi = Organizational democracy ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Örgütsel demokrasi kavramı günümüzde gittikçe önemi artan ve akademik çalışmalara gün geçtikçe daha sık konu olmaya başlayan bir kavramdır. Toplumların refahı üzerinde oldukça önemli etkiye sahip olan demokrasi kavramının örgütler açısından ele alınması da örgütlerin refahının gözlenmesi açısından fayda sağlamaktadır. Öte yandan topluma yön veren eğitim kurumlarından olan üniversitelerin demokratik bir örgüt çerçevesinde kurulmuş olmasının da bilimsel ve toplumsal gelişim için gerekli olduğu düşünülmektedir. Bu düşünceden hareketle çalışmada; lisans düzeyinde turizm eğitimi veren akademik örgütlerde örgütsel demokrasi algısının hangi seviyede olduğunu araştırmak ve örgütsel demokrasi algısını oluşturan temel boyutları belirlemek amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışma kapsamına Türkiye'de lisans düzeyinde turizm eğitimi veren akademik örgütlerde görev yapan akademisyenler dahil edilmiştir.
Açıklayıcı karma yöntem kullanılarak geliştirilen çalışmanın nicel kısmında anket tekniğinden; nitel kısmında ise yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında Geçkil ve Tikici'nin (2015) geliştirdiği Örgütsel Demokrasi Ölçeği kullanılarak akademisyenlerin örgütsel demokrasi algısı ölçülmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; lisans düzeyinde turizm eğitimi veren akademik örgütlerde akademisyenlerin örgütsel demokrasi algısı orta (3,03) seviyededir. Öte yandan örgütsel demokrasi algısı ile akademisyenlerin demografik özellikleri arasındaki bağlantıyı incelediğimizde ise katılımcıların yaşları ve eğitimleri ile örgütsel demokrasi algıları arasında bir farklılaşma olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel kısmında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak akademik örgütlerde örgütsel demokrasi algısını oluşturan boyutlar ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre bu boyutların; katılım, eleştiri, şeffaflık, adalet, eşitlik, hesap verilebilirlik, gücün paylaşımı ve üçüncü nesil üniversite temaları altında toplandığı görülmüştür. Katılımcılar örgütsel demokrasinin sağlanabilmesi ile ilgili olarak; örgüt kültürü, yönetim tarzı, yönetim hedefleri, biat kültürü ve liyakat ile ilgili önerilerde bulunmuştur. Son olarak örgütsel demokrasiyi metaforlar yoluyla betimlemelerini istediğimiz akademisyenlerin kullandıkları metaforlar; hayvan, insan ve nesne kategorileri altında yorumlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The concept of organizational democracy is an increasingly important concept and is becoming a more frequent topic in academic studies. Addressing the concept of democracy, which has a significant impact on the welfare of societies from the perspective of organizations is also beneficial for observing the welfare of organizations. On the other hand, it is considered that the establishment of universities, which are educational institutions that steer society, within the framework of a democratic organization is also necessary for scientific and social development. With this in mind, this study aimed to investigate the perception level of organizational democracy in academic organizations delivering undergraduate education in tourism and to determine the basic dimensions that constitute the perception of organizational democracy. In this context, academicians serving in academic organizations delivering undergraduate level education in tourism in Turkey were included in the study.
The survey technique was used in the quantitative part of the study developed by using the explanatory mixed method while a semi-structured interview form was used in the qualitative part. The academicians' perception of organizational democracy was measured using the Organizational Democracy Scale developed by Geçkil and Tikici (2015) in the quantitative part of the study. According to the obtained results the organizational democracy perception of academicians in academic organizations delivering undergraduate level tourism education is medium (3.03) level. On the other hand, when we examine the connection between the perception of organizational democracy and the demographic characteristics of the academicians, a difference was noted between the participants' ages and education and their perceptions of organizational democracy. A semi-structured interview form was used in the qualitative part of the study to try to reveal the dimensions that constitute the perception of organizational democracy in academic organizations. According to the obtained results, these dimensions were gathered under the themes of participation, criticism, transparency, justice, equality, accountability, sharing power and third generation university themes. The participants made suggestions about organizational culture, management style, management objectives, allegiance culture and merit in terms of achieving organizational democracy. Finally, when the academicians were asked to describe organizational democracy through metaphors, the metaphors were  interpreted as categories under animal, human and object.