TFRS 16 kiralamalar standardının BIST şirketlerinin finansal göstergelerine ve oranlarına etkisinin incelenmesi
A study on the effect of TFRS 16 leases standard on the financial indicators and ratios of BIST companies
Yazar: BERKER BAYDUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FARUK ZİYA FIRAT
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Faaliyet kiralaması = Operatioanl leasing ; Finansal kiralama = Financial leasing ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Mali göstergeler = Fiscal indicators ; Standartlar = Standards ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards ; Uluslararası Finansal Raporlama Standartları = International Financial Reporting Standarts

Özet:
"TMS 17 Kiralama İşlemleri" standardı yerine yürürlüğe giren "TFRS 16
Kiralamalar" standardı 31 Aralık 2018 tarihinden sonra başlayan hesap
dönemlerinden uygulanmak üzere devreye alınmış ve kiracılar açısından oluşan iki
farklı muhasebe modelini ortadan kaldırarak kiracı şirketlerin faaliyet
kiralamalarına konu varlıklar ve bu varlıklardan kaynaklanan borçlarını, finansal
durum tablolarına dahil etmesini sağlamıştır. Faaliyet kiralamalarının artık finansal
durum tablolarına dahil edilmesi ile birlikte şirketlerin varlık ve yükümlülüklerinde
artışlar meydana gelecek, bu artışlar da finansal tablo göstergeleri ve finansal
oranları etkileyecektir.
Bu çalışmanın amacı, TFRS 16 standardının kiralama işlemlerinin ölçümüne,
muhasebeleştirilmesine ve sunumuna ilişkin etkilerini incelemek ve yeni standardın
Borsa İstanbul'da (BIST) yer alan işletmelere ve sektörlere etkisini ve bu etkinin
istatistiki olarak anlamlı olup olmadığını, belirlenen finansal göstergeler ve oranlar
aracılığı ile ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, BIST TÜM-100 endeksinde yer alan
şirketlerin 2019 hesap dönemine ilişkin yayımladıkları finansal tablo ve dipnotları
incelenmiş ve TFRS 16 hariç ve dahil etki gösteren şirketler için standart
değişiminin yarattığı etkiler genel ve sektörel bazda hesaplanmıştır. Daha sonra,
elde edilen bu değişim sonuçları, oluşturulan araştırma sorularına cevap bulabilmek
adına IBM SPSS programı vasıtasıyla bazı istatistiki analiz ve testlere tabi
tutulmuştur.
Çalışma sonucunda, TFRS 16 standardı sonrası incelenen kiracı şirketler özelinde
toplam varlıklarda, toplam yükümlülüklerde, EBIT değerinde, borç/özkaynak
oranında, aktif kârlılığında anlamlı bir artış; sermaye kârlılığında ise istatistiki
olarak anlamlı olmasa da nominal bir artış; özkaynaklarda, cari oranda ve aktif devir
hızında, dönem net kârında, faiz karşılama oranında ve özkaynak karlılığında
anlamlı bir azalış gözlemlenmiştir.
Sektörel olarak bakıldığında ise, tüm göstergeler dikkate alındığında, standart
değişiminden en çok etkilenen sektörlerin, "Gıda Perakendeciliği", "Sağlık Hizmetleri", "Ulaşım" ile "Dayanıklı Tüketim Malları ve Giyim" olduğu
görülürken, buna karşılık en az etkilenen sektörlerin ise "Gayrimenkul", "Hizmet",
"Otomotiv ve Yan Sanayi" ile "Sermaye Malları" olduğu gözlemlenmiştir. Sektörel
inceleme kapsamında, ayrıca toplam varlıklar ve toplam yükümlülükler
göstergeleri ile cari oran ve varlık devir hızı oranları için sektörler arasında anlamlı
bir farklılaşma oluştuğu, buna karşılık özkaynaklar, EBIT ve dönem net kârı
göstergeleri ile borç/özkaynak oranı, faiz karşılama oranı, aktif kârlılığı, özsermaye
kârlılığı ve sermaye kârlılığı oranlarındaki değişimlerde sektörler arasında anlamlı
bir farklılaşma oluşmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar sözcükler: TFRS 16, UFRS 16, Kiralama İşlemleri, Faaliyet Kiralaması, BIST

Abstract:
"TFRS 16 Leases" standard, which replaced "TMS 17 Leases" standard, has been
put into effect for the accounting periods starting after December 31, 2018. The
standard has enabled lessee companies to include assets and liabilities subject to
operating leases in their statements of financial position by eliminating the use of
two separate accounting models for the application of leases. Upon inclusion of
operating leases in the statements of financial position, there will be an increase in
the assets and liabilities of the companies, and these increases will affect the
financial statement indicators and financial ratios.
The aim of this study is to show the impact of the TFRS 16 standard on the
measurement, accounting and presentation of lease transactions as well as on the
companies and sectors in Istanbul Stock Exchange (BIST) via pre-determined
financial indicators and ratios and to test whether this effect is statistically
significant, . Accordingly, the financial statements and footnotes published by the
companies in the BIST TUM-100 index for the 2019 accounting period were
examined and the effects of the standard change for companies, which show ex ante
and post TFRS 16 impact, have been calculated on a general and sectoral basis.
Then, the results of these changes were tested by statistical analysis by IBM SPSS
program in order to find answers to the research questions (hypotheses).
As a result of the study, by the application of the TFRS 16 standard, statistically
significant increase was observed in total assets, total liabilities, EBIT, debt/equity
ratio, return on assets (ROA). An increase was also observed in return on capital
employed (ROCE), although that increase was not statistically significant.
Statistically significant decrease was observed in equity, current ratio and asset
turnover ratio, net profit, interest coverage ratio and return on equity (ROE).
From the sectoral point of view, when all indicators are taken into account, it has
been observed that the sectors most affected by the standard change are "Food &
Staples Retailing", "Health Care Equipment & Services", "Transportation" and
"Consumer Durables and Apparel", whereas; the least affected sectors are "Real Estate", "Consumer Services", "Automobiles & Components" and "Capital Goods".
Within the scope of the sectoral analysis, it has also been observed that there was a
significant difference among sectors in terms of total assets and total liabilities
indicators, current ratio and asset turnover ratios, yet no significant difference in
terms of equity, EBIT and net profit indicators, debt/equity ratio, interest coverage
ratio, return on assets (ROA), return on equity (ROE) and return on capital
employed (ROCE).

Keywords: TFRS 16, IFRS 16, Lease Transactions, Operating Lease, BIST