Birinci dili Türkçe ve Arapça olan bireylerde snarc etkisinin incelenmesi
Investigation of snarc effect in individuals with L1 speakers of Turkish and Arabic
Yazar: ELMAS GÜLCAN ATALAR
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR AYDIN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Sinir Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dikkat yanlılığı = Attentional bias ; Dil bilim = Linguistics ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Psikolojik süreçler = Psychological processes ; Pupillometri = Pupillometry ; SNARC = Spatial Numerical Association of Response Codes ; Türkçe = Turkish

Özet:
SNARC (Space Number Association of Response Code) etkisi, küçük sayıları sol uzamsal alanla, büyük sayıları sağ uzamsal alanla ilişkilendirme eğilimi olup, bu olgu, sayı işlemleme görevleri esnasında insanların adeta bir tür "zihinsel sayı doğrusu" temsiline göre değerlendirme yaptıklarına işaret eden bir bulgu olarak yorumlanmaktadır.
Çalışmanın amaçlarından biri SNARC etkisinin kaynağına ilişkin Embodyment / Sensory Motor Öğrenme kuramının temel hipotezlerini test etmektir. Çalışmanın bir diğer amacı ise okuma yazma yönünün sayı-uzam ilişkileri üzerindeki etkisini incelemektir.
Bu amaçla, Türkçe ve Arapça tekdilli ve ikidilli katılımcılar üzerinde, farklı uyarıcı setleri (sayı: 1, 2, 5, 8, 9; harf: A, B, L, Y, Z; yüz fotoğrafları: Mutlu, Üzgün, Nötr) kullanılarak, üç ayrı SNARC deneyi uygulanmıştır. Deneyler sırasında gözbebeği büyüklükleri ve manuel tepki süreleri ölçülmüştür. Çalışma toplam 67 katılımcı (38 E, 29 K; yaş ortalaması=34; yaş ranjı=18-62; standart sapma=12,56) üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Çalışma sonucunda Türkçe Tekdilli grupta Tipik SNARC deneyinde SNARC etkisi ortaya çıkarken, Arapça Tekdilli grupta Emosyonel SNARC görevinde ters dönmüş bir SNARC etkisi gözlenmiştir. Tekdilli gruplarda gözlenen bu etkilerin, ikidilli gruplarda zayıfladığı, bazı uyarıcı koşullarında ise ortadan kalktığı gözlenmiştir. Bu bulgular, dilin SNARC olgusu üzerindeki etkisinin önemine işaret etmektedir.
Gözbebeği tepkilerine ilişkin olarak tekdilli gruplarda belirgin bir şekilde dikkat sol uzamsal alana baskın olmasına karşılık, İkidilli gruplarda bu baskınlığın azaldığı ve hatta bazı deneysel koşullarda ortadan kalktığı gözlenmiştir. Bu bulgular, sağlıklı bireylerde, sol-periferal alana yönelik fizyolojik bir dikkat baskınlığı bulunsa da bu baskınlığın, ikinci bir dil edinimi gibi kültürel etkenler tarafından modüle edildiğini göstermektedir.

Abstract:
The SNARC (Space Number Association of Response Code) effect is the tendency to associate small numbers with left spatial area and large numbers with right spatial area, a phenomenon that is interpreted as a finding indicating that people respond according to a "mental number line" representation during number processing tasks.
One of the aims of the study is to test the basic hypotheses of the Embodyment / Sensory Motor Learning theory regarding the source of the SNARC effect. Another aim of the study is to examine the effect of reading direction on number-space associations. With this aim, three separate SNARC experiments were performed on Turkish and Arabic monolingual or bilingual participants, with different stimulus sets (numbers: 1, 2, 5, 8, 9; letter: A, B, L, Y, Z; face photos: Happy, Sad, Neutral). Pupil sizes and manual response times were measured during the experiments. The study was conducted on a total of 67 participants (38 M, 29 F; mean age=34; age range=18-62; standard deviation=12.56).
As a result of the study, SNARC effect was observed in the Typical SNARC experiment in the Turkish Monolingual group, while a reversed SNARC effect was observed in the Emotional SNARC task in the Arabic Monolingual group. It was observed that these effects observed in monolingual groups were reduced in bilingual groups and disappeared in some stimulant conditions. These findings indicate the importance of the effect of language on SNARC phenomenon. With regard to pupillary responses, it was observed that while attention predominated in the left visuo-spatial area in monolingual groups, this dominance decreased and even disappeared by experimental conditions in bilingual groups.
These findings suggest that although there is a biased physiological attentional dominance to the left-peripheral area in healthy individuals, this dominance is modulated by cultural factors such as the acquisition of a second language.