Obez ve aşırı kilolu hastalarda vitamin d seviyesinin vücut kitle indeksi, beslenme, fiziksel aktivite ve güneşlenme ile ilişkisinin retrospektif olarak incelenmesi
Association of serum vitamin d level with bmi ,phsicalactivity,nutrition and sun exposure i̇n patiants with obese andoverweigth ;Retrospectly study
Yazar: MEHMET HARUN DELER
Danışman: DOÇ. DR. DAVUT BALTACI
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Vitamin D eksikliğinin kemik sağlığı üzerine etkisine ilaveten birçok iskelet 

dışı immün sistem bozukları, kardiyovasküler hastalıklar, diyabetes mellitus, bazı 

kanserlerin oluşumunu hızlandırdığı bilinmektedir. Son araştırmalarda ise obez 

kişilerde vitamin D seviyesinin obez olmayan bireylere göre anlamlı olarak düşük 

olduğu bildirilmiştir. Bu düşüklük obez hastalarda vitamin D'nin adipoz doku içinde 

hapsolması ve insülin direnci ile ilişkilendirilmektedir.

Çalışmamızda ağustos 2013-temmuz 2014 tarihleri arasında aile hekimliği ve 

check-up polikliniğine ilk kez başvuran toplam 2150 hasta kayıtları retrospektif 

olarak taranmıştır. Araştırma kriterlerine uygun olarak vitamin D istenilen 682 hasta 

aşırı kilolu, obez, morbid obez olarak 3 gruba ayrılmıştır. serum vitamin D 

seviyesi'nin gruplar arasında, antropometrik ölçümler, metabolik parametreler, kan 

basıncı, fiziksel aktivite, beslenme ve güneşlenme ile ilişkisinin araştırılması 

amaçlanmıştır.

Çalışmamızın sonuçlarına göre olguların yaş ortalaması 39,55±12,1 olup; 

vücut kitle indeksi  35,6±6 olarak bulunmuştur.  Serum vitamin D seviyesi tüm 

olgularda ortalama 9,1±5,62 ng /mL olarak saptanmıştır. Olguların sadece %1,1'inde 

vitamin D seviyesi yeterli düzeyde olduğu bununla birlikte %68,5'inde ciddi vitamin 

D eksikliği saptanmıştır.

Vücut vitamin D seviyesi ve depolarını etkileyen güneşlenme, besinsel 

faktörlerin (yumurta, balık, kırmızı et ve mantar) tüketimi ile fiziksel aktivite 

durumları analiz edilmiştir. Olguların %58 inde yeterli güneşlenme mevcut iken 

geriye %42'sinde yeterli güneşlenme olmadığı; sadece %5,9'unda haftalık olarak 

yeterli balık tüketildiği; %65,5' sinde yeterli miktarda yumurta tüketildiği ve sadece 

%18,9'inde yeterli kırmızı et tüketimi saptanmıştır. Olguların %82,7'sinde karaciğer 

tüketimi olmadığı ve yalnız %3,3'ünde yeterli mantar tüketimi izlenmiştir. Olguların 

%26,9'unda regüler egzersiz saptanmıştır. Beslenme, güneşlenme, fiziksel aktivite 

arasında anlamlı farklılık bulunamamıştır. Olgularda VKI ve insülin direnci ile 

vitamin D arasında negatif anlamlı korelasyon gözlenmiştir (p<0,001).Obez olmayan 

grup 1 olgularında en yüksek vitamin D seviyesi sonbahar mevsiminde (12,2±8,3 

ng/mL) iken en düşük vitamin D seviyesi ilkbahar döneminde (9,2±5,7 ng/mL) 

izlenmiştir. Grup 2 (VKI=30-40)'deki olgularda en yüksek vitamin D seviyesi yaz 

döneminde (10,9±7,2 ng/mL) olup en düşük seviyesi ilkbahar mevsiminde (8,4±5,6 

ng/mL) izlenmiştir. Grup 3  (VKI>40)'teki en yüksek vitamin D seviyesi yaz 

döneminde (9,2±5,6 ng/mL) iken en düşük seviyeler ilkbahar mevsiminde (6,9±3,2 

ng/mL ) gözlemlenmiştir.

Çalışmamızda da üzerinde durduğumuz nedenlerle D vitamininden zengin 

gıdalarla yeterli düzeyde beslenilemediği ve güneş ışınlarından yeterince 

faydalanılamadığı bilinmektedir. Bu durumda D vitamininden zenginleştirilmiş 

yiyecekler veya D vitamini destek tedavisinin önemi ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
In addition to the effect on bone health, vitamin D deficiency is
well-known to accelerate many extraskeletal immune disorders,
cardiovascular diseases, diabetes mellitus and the formation of
certain cancers. In recent studies in obese people vitamin D levels
have reported significantly lower than those of non-obese individuals.
This impairment is associated with being trapped of vitamin D in the
adipose tissue in obese patients and insulin resistance.
 In our study, a total of 2150 patient records whose admitted for the
first time to family medicine and check-up clinic between August 2013-
July 2014 were browsed retrospectively. According to research
criteria, vitamin D requested 682 patients were divided into 3 groups
as overweight, obese and morbidly obese. The relationship  between
anthropometric measurements, metabolic parameters, blood pressure,
physical activity, nutrition and sunbathing and serum vitamin D level
is aimed to investigate among groups. Acording to the results of our study, the mean age of the patients 39.55±12.1 years-old and body mass index was found to be 35.6±6 kg/m2. Serum vitamin D level is determined as an avarage of 9.1±5.62 ng/mL in all cases. Only 1.1% of cases level of vitamin D was found adequate, however
68.5% with severe vitamin D deficiency.
Vitamin D levels and sun, consumption of dietary factors(
egg, fish, meat and mushroom), physical activity status-that all affects
vitamin D storage- were analyzed. In 58% of cases have enough sunbath
while the rest 42% do not have enough sunbath. In only 5.9%  weekly
fish consumption is enough. 65.5% consume egg in sufficient quantities
and only 18.9% red meat consumption is found enough. In 82.7% of cases
there were no liver consumption and in only 3.3% adequate mushroom
consumption was seen. Regular exercise was found in 26.9% of cases.
There was no significant difference between nutrition, sunbathing and
physical activity. In cases negative correlation was observed between
vitamin D with BMI and insulin resistance (p<0.001). In nonobese group
1 patients, the highest vitamin D level was observed in autumn
(12.2±8.3 ng/mL) while lowest vitamin D level was in spring
semester(9.2±5.7 ng/mL). Cases in group 2 (BMI=30-40) were observed
with highest vitamin D level in summer(10.9±7.2 ng/mL) and the lowest
level in spring(8.4±5.6ng/mL).With the reasons we stand on in our study inadequate feeding with vitamin D-rich food and being benefitted unsufficiently from sun is
known. In this situation importance of vitamin D enriched food or
vitamin D supplementation is emerged.