Beslenme ve diyetetik polikliniğine başvuran hastaların, bitkisel ürün ve besin destekleri hakkındaki bilgi ve tutumlarının saptanması
Knowledge and opinion of patients submitted to nutrition and dietetic outpatient services on the use of herbal products and food supplements.
Yazar: SİMAY KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. ERDEM YEŞİLADA
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fitoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Besin destekleri = Dietary supplements ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Bitkisel ilaçlar = Herbal medicine ; Diyet = Diet ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies

Özet:
Eski zamanlardan beri koruyucu ve tedavi edici olarak kullanılan bitkisel ürün ve besin
destekleri hakkında, günümüzdeki bakış açısını ve kullanım durumunu saptamak
amacıyla, özel bir hastanenin Beslenme ve Diyetetik Polikliniği'ne ayaktan başvuran
200 katılımcı ile 22 sorudan oluşan yüz yüze bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir.
İstatistiksel verilerin analizinde SPSS 23,0 programı kullanılmıştır. Katılımcıların
%62'si bitkisel ürün, %89,5'i ise besin desteği kullandığını belirtmiştir. Bitkisel
ürünlerle ilgili, katılımcıların %45'i, besin destekleri ile ilgili de katılımcıların %44'ü,
ürünler hakkında biraz bilgi sahibi olduğunu belirtmiştir. Bitkisel ürünlerle ilgili bilgi
sahibi olanların %64,3'ü bu ürünleri kesinlikle faydalı bulurken, biraz bilgi sahibi
olanların %46,7'si ve kararsız olanların %39'u faydalı bulmaktadır. Besin destek
ürünleri hakkında bilgi sahibi olanların %43,5'i, biraz bilgi sahibi olanların %54,5'i ve
kararsız olanların %47'si besin desteklerini faydalı bulmaktadır. En çok kullanılan
bitkisel ürün, %54 ile çörek otu yağı ya da kapsülü olarak karşımıza çıkmaktadır.
Cinsiyete göre yapılan bitkisel ürün tercihleri arasında anlamlı bir ilişki görülmezken
(p=0,088, p>0,05), yaşa göre değerlendirildiğinde anlamlı bir ilişki olduğu
görülmektedir (p=0,049, p<0,05). Katılımcılar arasında besin destek ürünlerinden en
çok kullanılan vitamin, D vitamini olurken, en çok kullanılan mineral Demir olarak
bulunmuştur. Yaşa göre vitamin desteği kullanımı arasında (p=0,311, p>0,05) ve
mineral desteği kullanımı arasında (p=0,072, p>0,05) anlamlılık bulunmamaktadır.
Bitkisel ürünlerini öneren kaynağa baktığımızda ilk sırada çevre (arkadaş, aile) gelirken,
besin desteklerini konusunda sağlık profesyonellerinin ilk sıradadır. Katılımcıların
bitkisel ürünleri en çok satın aldığı yer %48,4 ile aktar/ baharatçı olurken, eczaneler
%31,5 ile ikinci sırada yer almaktadır. Besin destekleri için ise, katılımcıların
%87,5'inin eczanelerden ve %2,1'inin aktar/baharatçı'dan satın aldığı görülmektedir.

Abstract:
The face-to-face survey which includes 22 questions has been conducted with 200
participants whom they were outpatients of a private hospital's Nutrition and Dietetics
Clinic, in order to determine today's user perspective and experience about the herbal
products and food supplements that have been used for protective and curative purposes
since the ancient times. The SPSS 23.0 program has been used while analyzing the
statistical data. 62% of the participants stated that they have used herbal products and
89.5% of them have used food supplements. 45% of the participants stated that they
have limited knowledge on the herbal products and 44% of the participants made the
same statement regarding the food supplements. However, 64.3% of respondents whom
has knowledge of herbal products found these products absolutely beneficial, while
46.7% of those with limited knowledge and 39% of those whom were undecided found
them beneficial. 43.5% of the participants whom has knowledge on food supplement
products, 54.5% of those with limited knowledge and 47% of those who are undecided
found food supplements beneficial. With %54, the most used herbal product has been
found as black seed oil or capsules. While there is no significant correlation between the
preferences of herbal products and gender (p=0.08, p>0.05), There is a significant
correlation between age and herbal product preferences (P=0.049, p<0.05). Among the
participants, vitamin D is the most used vitamin and the iron is the most used mineral.
Any significant correlation couldn't be found between age and vitamin usage (p=0.311,
p>0.05). Age and mineral usage also does not contain any correlation (p=0.072,
p>0.05). While society is the primary source of recommendation for herbal products,
health professionals are the primary source for food supplements. With 48.4%, spice
stores ranked first while the pharmacies were in the second place with 31.5% for
purchasing herbal products. 87.5% of respondents prefer to purchase the food
supplements from pharmacies, 2.1% of respondents prefer the spice stores.