Uganda, Kampala Mulago hastanesinde beş yaşın altındaki çocuklarda malnütrisyon ile ilişkili çocuk bakımı uygulamalarının değerlendirilmesi
Assessment of child care practices and malnutrition status in children under five years of AGE in Mulago Hospital, Kampala, Uganda
Yazar: JALIA NAMUGGA
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE REYHAN UÇKU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Hastaneler = Hospitals ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Uganda = Uganda ; Çocuk bakımı = Child care ; Çocuklar = Children

Özet:
ÖZET
JALIA NAMUGGA, Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Anabilim Dalı
Uganda, Kampala Mulago Hastanesinde Beş Yaşın Altındaki Çocuklarda Malnütrisyon ile İlişkili Çocuk Bakımı Uygulamalarının Değerlendirilmesi
GİRİŞ: Çocuklarda malnütrisyon gelişmekte olan ülkelerde önde gelen hastalık ve ölüm nedenidir. Halen, 3,5 milyon çocuk malnüstrisyon nedeniyle ölmektedir; beş yaşın altındaki çocuklarda hastalık yükünün % 35'inden malnütrisyon sorumludur. Uganda'da anlamlı gelişmelere rağmen malnütrisyon, ülkedeki tüm bölgeleri ve nüfusun çoğunu etkileyen önemli sorundur ve Uganda'nın sosyal ve ekonomik gelişimini engellemektedir. Bu çalışmada, beş yaşın altındaki çocuklarda malnütrisyon ile ilişkili çocuk bakımı uygulamalarının (beslenme, aşılama, sağlık arama davranışı, hijyen, sağlık durumu) değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Nisan-Haziran 2018 tarihleri arasında Mulago Hastanesinde yapılan bir olgu-kontrol çalışmasıdır. Gerekli örnek büyüklüğü OpenEpi programı kullanarak hesaplandı; olgu ve kontrollerde çocuk bakım uygulamaları açısından orta düzeyde (W=0.30) bir etki büyüklüğü,  %5 hata payı, %80'lik bir güç ile her bir grupta en az 87'şer kişi olarak belirlendi.  Katılmaya gönüllü olmayan oranı (%10) da hesaba katıldığında örnek büyüklüğü en az 98 olgu ve 98 kontrol olarak belirlendi. Bu çocukların anneleri/bakımverenleri ile görüşülerek çocuk bakım uygulamalarını (demografik ve sosyoekonomik özellikler, emzirme, beslenme, hijyen, annenin bakım arama davranışı) içeren anket formu doldurulmuştur. Toplanan veriler SPSS 22,0 paket programında değerlendirilmiş; ki-kare ve lojistik regresyon analizi yapılmıştır. 
BULGULAR: Çalışmaya malnütrisyon tanısı almış 102, malnütrisyonu olmayan 102 beş yaş altı çocuk alınmıştır. Olgu ve kontrol grubundaki çocukların yaş ortalaması sırasıyla 13.95±9.34 ve 15.32±11.50'dır.  Olguların %45.1, kontrollerin %46.1'i kız çocuktur. Lojistik regresyon analizi sonrasında, düşük doğum ağırlığının 15.05 (%95GA:2.39-94.78) kat, düşük aylık gelirin 10.84 (%95GA:3.41-34.47) kat, hala emzirmemenin 6.95 (%95GA:2.34-29.64) kat, annelerin yetersiz el yıkama davranışının 4.38 (%95GA:1.65-11.66) kat, son iki hafta içinde ateş varlığının 3.64 (%95GA:1.36-9.76) kat, çocuğun aşısız/eksik aşılı olması 10.80 (%95GA; 2.59-45.00) kat anlamlı olarak malnüstrisyon riskini artırdığı belirlenmiştir.  
SONUÇ: Bu çalışmada beş yaş altı çocuklarda malnütrisyonun düşük doğum ağırlığı, düşük aylık hane geliri, emzirmeme, son iki haftada ateş varlığı, yetersiz el yıkama alışkanlıkları ve eksik aşılı/aşısız olma ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Uganda'da birey ve toplum düzeyinde,  genel olarak, çocuk beslenmesini iyileştirmeyi amaçlayan stratejik girişimler öncelenmelidir.   

Anahtar sözcükler: Malnütrisyon, çocuk bakım uygulamaları, beş yaşın altı çocuklar, olgu-kontrol çalışması

Abstract:
ABSTRACT
JALIA NAMUGGA, Dokuz Eylül University Estitute of Health Sciences Public Health Department 
Assessment of child care practices and malnutrition status in children under five years of age in Mulago Hospital, Kampala, Uganda 
Introduction: Malnutrition in children is the leading cause of illness and death in developing countries. Presently, malnutrition causes about 3.5 million deaths, with 35% of the disease burden being in children under five years. Despite significant developments in Uganda, malnutrition has become a major concern affecting all regions and most of the population. The current levels of malnutrition hinder Ugandan's social and economic development. This study aimed at assessing child care practices (nutrition, vaccination, health seeking behaviour, hygiene, and health status) associated with malnutrition in children under five years of age in comparison with healthy children.
Methods: A case-control study was conducted at Mulago Hospital between April and June 2018. The required sample size was calculated using the OpenEpi program; based on the assumption moderate effect size (W=0.30), 5% margin of error, with a power of 80%, thus the final sample size in each group was at least 87 children. Taking into account the non-response rate (10%), the sample size was determined as at least 98 cases and 98 controls. A questionnaire including child care practices (demographic and socioeconomic characteristics, breastfeeding, nutrition, hygiene, and mother's care search behaviour) was used to collect data by interviewing mothers or caregivers of these children. The collected data were analysed with SPSS 22.0 package program; Chi-square and logistic regression analysis were used for evaluation. 
Results: 102 malnourished and 102 well nourished children under five were included in the study. The mean age of the children in the case and control groups was 13.95 ± 9.34 and 15.32 ± 11.50 years, respectively; 45.1% of the cases and 46.1% of the controls were girls. After logistic regression analysis, the risk of malnutrition significantly increased with low birth weight 15.05 (95% CI: 2.39-94.78),  low monthly income 10.84 (95% CI: 3.41-34.47), no longer breastfeeding 6.95 (95% CI: 2.34-29.64), insufficient hand washing behaviours of mothers 4.38 (95% CI : 1.65-11.66), the presence of fever in the last two weeks 3.64 (95% CI: 1.36-9.76), and incomplete /not being immunised 10.80 (95% FL; 2.59-45.00). 
Conclusion: In this study, it was found that malnutrition in children under five years of age was associated with low birth weight, low monthly household income, lack of breastfeeding, presence of fever in the last two weeks, insufficient hand washing habits and incomplete or not being immunised. In Uganda, at the individual and community level, in general, strategic initiatives aiming to improve child nutrition should be prioritized.

Keywords: Malnutrition, child-care practices, children under five, case-control study