Tokat yöresi geleneksel yazma baskı sanatının tarihsel süreci ve öğretiminin çözümlenmesi
Analysis of historical process  and teaching of traditional craft of hand printed tissues in Tokat (district)
Yazar: MEHTAP ÇOŞKUN AY
Danışman: PROF. DR. BİRSEN ÇEKEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Grafik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Baskı sanatları = Printing arts ; Baskı teknikleri = Printing techniques ; El sanatları = Handicrafts ; Tokat = Tokat ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Yazma = Hand kerchief ; Yazmacılık = Hand printed tissues

Özet:
Medeniyetler yuvası Anadolu'da geçmişten bu güne birçok el sanatları varlık göstermiş, bir kısmı zamana karşı yenilerek ortadan kaybolmuş, bir kısmı ise bugüne kadar varlıklarını sürdürebilmiştir. Tokat el baskısı yazmacılık sanatı, varlığını sürdürebilen ender el sanatlarından birisidir. Ağaç kalıplarla baskı yapılarak veya elle çizilip resmedilerek pamuklu veya ipekli kumaşların süslenmesi sanatı olarak bilinen yazmacılık, geleneksel el sanatlarımızdan birisidir. 600 yıllık bir tarihi geçmişe sahip olan yazmacılık, özellikle Tokat yöresinde yoğun bir şekilde yapılmış, sanatın en güzel örnekleri bu ilimizde verilmiştir. Tokat yazmaları karakalem ve elvan olarak adlandırılan iki tür teknikle yapılmaktadır. Baskı kalıpları için genellikle Ihlamur ağacı kullanılmakta, kalıp hazırlamak ayrı bir ustalık gerektirmektedir. Yazmalarda kullanılan motifler, tarihler boyunca Tokat'a yerleşen birçok uygarlığın izlerini taşımaktadır. Bu çalışmada Tokat ilinde el baskısı yazmacılık sanatı ile faaliyet gösteren ustalarla atölyeleri ziyaret edilerek yüz yüze görüşmeler yapılmış, sanatın geçmişi ve bugünü hakkında bilgiler toplanmıştır. Sanatı icra eden ustaların görüşleri derlenerek var olan durum ortaya konulmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda ustaların bu sanatı yürütmekte zorlandıkları, sanatı öğretebilecekleri yeni çıraklar bulamadıkları, fabrikasyon ürünler ile rekabet edemedikleri, bundan dolayı değişik yöntemler ve modeller denemek durumunda kaldıkları, piyasa koşullarına ayak uyduramayan atölyelerin kapanmaya başladığı bulgulanmıştır.

Abstract:
The purpose of the study is to determine the historical process of Tokat's art of yazma-baskı from past to present and the characteristics of yazma- baskı art. The study was designed as a qualitative research. Data were collected by using semi-structure interviews. Data were analyzed by using descriptive analysis method. The population of the study was craftsmen who deal with in Tokat. Sample was nine craftsmen and they were identified according to purposeful sampling method. According to the findings of the interview analysis, most of the craftsmen continued the job of yazma- baskı as ancestor profession. They started as an apprentice and they were trained by craftsmen by learning whatever you could and they learned other necessary instructions with the puzzle technique. The result of the study indicated that there were notable differences between past and present of yazma- baskı art, competition was over economically because of serigrafi baskı techniques and mass production, changing preferences of customers about quality of the products, thus profession started to losing its importance and attraction of the job, for that reason new craftsmen weren't trained for a long time and people didn't see this job as a tool for earning money.