Hekimlerin meme kanseri ve taramaları ile ilgili farkındalık, bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of physician's awareness, knowledge, attitude and behaviors about breast cancer and screenings
Yazar: TUĞBANUR TOSUN
Danışman: UZMAN IŞIK GÖNENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Davranış = Behavior ; Doktorlar = Physicians ; Farkındalık = Awareness ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
AMAÇ: Kadınlarda insidansı ve mortalitesi en yüksek kanser türü olan meme kanserinin erkeklerde görülme sıklığı da giderek artmış; 2020 yılında en sık görülen kanser olmuştur. Tanı anındaki kanser evresi sağ kalımı etkileyen en önemli faktörlerden biri olduğundan erken tanı ve tarama programlarının yaygınlaştırılması gerekmektedir. Geçmişte her iki cinsiyete ve tüm uzmanlık alanlarına mensup hekimlerin dahil edildiği çalışmaların yetersiz sayıda olması nedeniyle; toplumu bilinçlendirme ve tarama programlarına katılımlarını sağlamada önemli rol oynayan hekimlerin sosyodemografik özellikleri ile meme kanseri ve taraması hakkındaki farkındalıklarının, bilgi düzeylerinin, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı, kesitsel tipte olan çalışmanın evrenini 1 Ekim 2020-1 Aralık 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışmakta olan 590 hekim oluşturmuştur. Basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile örneklem genişliği hesaplaması yapılmış; %95 güven düzeyi ve %5 güven aralığı ile gereken minimum katılımcı sayısı 233 olarak belirlenmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden hekimlere sosyodemografik veri formu ile kanseri ve taramaları hakkındaki farkındalık, bilgi, tutum ve davranışlarının incelendiği anket formu uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılan hekimlerin %67,4'ü kadın, %54,9'u evli; yaş ortalaması 29,80±3,01 yıldır. Hekimlerin %7,3'ünde kişisel meme hastalığı öyküsü; %16,7'sinde ailede meme kanseri öyküsü mevcuttur. Katılımcıların %45,9'u tarama ve tedavi sürecinde aktif görev alan branşlarda çalışmaktadır.
Çalışmada; kadınların, 30 yaş altındakilerin, kişisel meme hastalığı veya ailede meme kanseri öyküsü olanların kendilerini anlamlı düzeyde daha fazla risk altında gördükleri ve tarama yöntemlerini daha fazla kullandıkları görülmüştür.
Total bilgi puanları hesaplandığında; kadınların (p=0,017), kişisel meme hastalığı öyküsü olanların (p=0,047) ve ilgili branşlarda çalışan hekimlerin (p<0,001) bilgi düzeyinin daha yüksek olduğu görülmüş; meme kanseri ve taramasında rehber önerilerine uyma, klinik muayene yapma ve tarama önerme tutum ve davranışlarının bu parametrelerden etkilendiği saptanmıştır. Bilgi düzeyi yüksek kadınların kendilerine yönelik taramalara katılımlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır.
SONUÇ: Çalışmamızdaki hekimlerin meme kanseri ve taramaları ile ilgili tatmin edici bilgi düzeyine sahip olmadığı görülmüştür. Bilgi düzeyi yüksek olan hekimlerin hastalarına karşı konuyla ilgili tutum ve davranışlarının daha olumlu olduğu, hekimlerin kendi tarama programlarına katılımları ise bilgi düzeyleri ve kendilerini risk grubunda görmeleri ile ilişkilendirilmiştir.

Abstract:
OBJECTIVE: Breast cancer, which is the cancer type with the highest incidence and mortality in women, has gradually increased in men; it became the most common cancer in 2020. Since the cancer stage at the time of diagnosis is one of the most important factors affecting survival, early diagnosis and screening programs should be expanded. Due to the insufficient number of studies involving physicians of both genders and all specialties in the past; it was aimed to evaluate the relation between sociodemographic features, awareness, knowledge, attitudes and behaviors of physicians who has an important role in raising public awareness regarding breast cancer and screening. 
 MATERIAL AND METHOD: This is a descriptive, and cross-sectional study and its universe consisted of 590 physicians who were currently working in the Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital of the University of Health Sciences, between October 1, 2020, and December 1, 2020. The sample size was calculated with the simple random sampling method. The minimum number of participants required was calculated as 233 with a 95% confidence level and a 5% confidence interval. The physicians who accepted to participate in the study were administered a sociodemographic data form and a questionnaire form, evaluating awareness, knowledge, attitude, and behaviors about breast cancer and screening. IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 software tools were used for statistical analysis and calculations. Statistical significance level was accepted as p <0.05.
 RESULTS: 67.4% of the physicians participating in the study were female, 54.9% were married, and the average age was 29.80 ± 3.01 years. 7.3% of participants have personal breast disease history and 16.7% of participants have a family history of breast cancer. 45.9% of participants are working in medical branches which are actively involved in the screening and treatment process.
We found that being a women, being under the age of 30 and having a personal breast disease or a family history of breast cancer caused a perception for being in the risk group and a significantly higher level of use of screening methods.
The knowledge level of women (p = 0.017), those with a personal history of breast disease (p = 0.047), and physicians working in related medical branches (p <0.001) were significantly higher and they displayed more positive attitudes and behaviors towards their patients. We observed that women with high level of knowledge had higher participation in self-screening.
 CONCLUSION: We observed that physicians did not have a satisfactory level of knowledge about breast cancer and screening. It was revealed that physicians with a high level of knowledge had more positive attitudes and behaviors towards their patients' screenings. Physicians' participation in their own screening programs was associated with to what extent they perceived themselves in the risk group and their level of knowledge.