Ergenlerin arkadaşlık ilişkileri, algıladıkları anne baba tutumları ve sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between adolescents' friendship relationships, perceived parental attitudes and social skill levels
Yazar: NİDA ÖZÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK KARATEKE
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran = Peer ; Akran ilişkileri = Peer relationships ; Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beğeni düzeyi = Social appreciation level

Özet:
Bu çalışmada ortaokul ve lise öğrencilerinin arkadaşlık ilişkileri, algıladıkları anne baba tutumları ve sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişki incelenmektedir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak tasarlanan araştırma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında ortaokul ve lise kademesinde öğrenim gören 485 öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veriler Kişisel Bilgi Formu, Arkadaşlık İlişkileri Ölçeği, Anne Baba Tutumları Ölçeği ve Sosyal Beceri Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde ilişkisel tarama modeli, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü ANOVA, MANOVA, korelasyon ve çoklu regresyon analizleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, ergenlerin akran ilişkilerinin cinsiyet, yaş, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, doğum sırası ve anne baba evlilik biçimine göre farklılaştığı; algılanan aile gelir düzeyi ve kardeş sayısına göre ise farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Algılanan anne baba tutumlarının cinsiyet, yaş, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, algılanan aile gelir düzeyi, kardeş sayısı, doğum sırası ve anne baba evlilik biçimine göre farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Öğrencilerin sosyal beceri düzeylerinde ise cinsiyet, yaş, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, kardeş sayısı, doğum sırası ve anne baba evlilik biçimine göre anlamlı bir fark olduğu; algılanan aile gelir durumuna göre ise farklılaşmadığı gözlemlenmiştir. Akran ilişkileri ile sosyal beceri ve algılanan anne baba tutumları alt boyutlarından; kabul/ilgi, denetleme/kontrol ve psikolojik özerklik arasında düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuş olup; uygulanan çoklu regresyon analizinin sonucuna göre ise sosyal beceri düzeyinin akran ilişkileri üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu; algılanan anne baba tutumu alt boyutları olan kabul/ilgi, denetleme/kontrol ve psikolojik özerklik alt boyutlarının öğrencilerin arkadaşlık ilişkilerini yordamadığı ortaya konulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Ergenlik, Anne Baba Tutumları, Arkadaşlık İlişkileri, Sosyal Beceri.

Abstract:
This study examines the relationship between secondary and high school students' friendship relationships, perceived parental attitudes and social skill levels. The research, designed using the relational screening model, was conducted with the participation of 485 students studying at secondary and high school levels in the 2022- 2023 academic year. In the study, data were collected using the Personal Information Form, Friendship Relations Scale, Parenting Attitudes Scale and Social Skills Scale prepared by the researcher. Relational screening model, independent samples t test, one- way ANOVA, MANOVA, correlation and multiple regression analyzes were used to analyze the data. According to the findings, adolescents' peer relationships differ according to gender, age, mother's education level, father's education level, birth order and parents' marriage type; It was concluded that there was no difference according to family income level and number of siblings. It has been observed that perceived parental attitudes vary according to gender, age, mother's education level, father's education level, family income level, number of siblings, birth order and parents' marriage type. There is a significant difference in students' social skill levels according to gender, age, mother's education level, father's education level, number of siblings, birth order and parents' marriage type; It was observed that there was no difference according to family income level. Peer relations, social skills and perceived parental attitudes sub-dimensions; It was found that there was a low-level significant relationship between acceptance/involvement, supervision/control and psychological autonomy; According to the results of the multiple regression analysis applied, social skill level is a significant predictor on peer relationships; It has been revealed that the perceived parental attitude sub-dimensions of acceptance/care, supervision/control and psychological autonomy do not predict students' friendship relationships.

Key words: Adolescence, Parental Attitudes, Friendship Relationships, Social Skills.