Otoimmun karaciğer hastalıklarının retrospektif değerlendirilmesi /
Yazar: KAZIM TAŞKIN
Danışman: DOÇ. DR. ZERRİN ÖNAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Gastroenterolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Pediatri = Pediatrics

Özet:
Giriş: Pediatrik otoimmun karaciğer hastalıkları, altta yatan başka bir etiyolojinin
yokluğunda, transaminaz yüksekliği, otoantikorların varlığı, artmış immunoglobulin G (IgG)
düzeyi ve inflamatuar karaciğer histolojisi ile karakterizedir. Tanıda skorlama kriterlerinin
kullanılması faydalıdır. İmmunsupresif tedaviye genellikle iyi yanıt verirler. Prognozları
arasında farklılık vardır. Tedaviye yanıtsız olgularda nadir de olsa karaciğer nakli gerekebilir.

Amaç: Birincil amaç, otoimmun karaciğer hastalığı tanısındaki, biyokimyasal,
serolojik, histolojik bulgular ve skorlamalardan yola çıkarak tedaviye dirençli ve kötü
prognoza sahip olguların öngörülebilme potansiyelinin değerlendirilmesidir. İkincil amaç;
hasta grubumuzun özellikleri ve alt tipler arasındaki farklılıkları belirlemek, fibroscan
kullanımının izlemde kullanımının etkinliğini değerlendirmektir.

Yöntem: Bu çalışmada üçüncü basamak karaciğer nakil merkezi olan İstanbul Tıp
Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim dalı polikliniğinde Ocak
2010- Haziran 2024 yılları arasında otoimmun karaciğer hastalığı tanısı alan hastalar,
demografik özellikleri, tipleri, tanı sırasındaki biyokimyasal, serolojik, histolojik verileri, tanı
skorlama puanları, son evre karaciğer hastalığı model (MELD, PELD) puanları ve tedavileri
açısından retrospektif olarak değerlendirildi.

Bulgular: Çalışma kapsamında 72 hasta incelenmiştir. Hastaların ortalama tanı yaşı 9,6
± 4,8 yıldır. Hastaların 31'i (%43) tip-1, 10'u (%14) tip-2, 15'i (%21) seronegatif otoimmun
hepatit, 7'si (%9,7) otoimmun sklerozan kolanjit, 8'i (%11) 'overlap' sendrom tanısı almıştır.
Hastaların %41'i kronik karaciğer hastalığı bulgusu ile başvurmuştur. Hastaların %30'unun
izlemde atak geçirdiği gözlenmiştir. Hastaların %10'unda tam remisyon elde edilmiş,
%12,5'inde ikinci basamak tedavi ve %5,6'sına karaciğer nakli gerekmiştir. Değerlendirmeler
sonucunda ALP/AST ≥1,3 olması otoimmun sklerozan kolanjiti, PELD ≥11,85 olması 2.
basamak tedavi gerekliliğini, >20 olması ise karaciğer naklini öngördüğü bulunmuştur.

Sonuç: Otoimmun karaciğer hastalıklarının asemptomatikten fulminan seyre kadar
farklı belirti ve bulgularla ortaya çıkışı, tanı için diğer karaciğer hastalıklarının dışlanmasının
mutlak gerekli oluşu tanı koymada güçlük yaratmaktadır. Ayrıca hastalığın relaps ve
remisyonlarla seyretmesi hasta izlemini ve prognozunu öngörmeyi zorlaştırmaktadır. Bu
zorlukları aşmak ve kötü prognozlu vakaları tanı anında ayırt edebilmek için yapılan bu
çalışmada elde edilen bazı bulgular mevcut literatür bilgilerini desteklerken bazıları ise çelişir
niteliktedir. Bazı bulgular ise amaçlar doğrultusunda fayda sağlayabilecek yeni bilgileri ortaya
koymaktadır. Bundan dolayı elde edilen bulguların geçerliliğinin kanıtlanması için daha geniş
vaka serileriyle yapılacak prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Otoimmun hepatit, Otoimmun sklerozan kolajit, Overlap sendrom,
Fibroscan, Karaciğer nakli, Pediatri

Abstract:
Introduction: Pediatric autoimmune liver diseases are characterized by elevated
transaminase levels, the presence of autoantibodies, increased immunoglobulin G (IgG)
levels, and inflammatory liver histology in the absence of any underlying etiology. The use of
scoring criteria is beneficial in diagnosis. They generally respond well to immunosuppressive
therapy. Prognoses vary among cases. In rare cases with inadequate treatment response, liver
transplantation may be necessary.

Aim: The primary objective is to assess the potential to predict cases with resistant and
poor prognosis by evaluating biochemical, serological, histological findings, and scoring
systems in the diagnosis of autoimmune liver disease.The secondary objective is to identify
the characteristics of our patient group, assess the differences between subtypes, and evaluate
the effectiveness of FibroScan use in patient monitoring.

Method: In this study, patients diagnosed with autoimmune liver disease between
January 2010- June 2024 at Istanbul Medical Faculty, Division of Pediatric Gastroenterology,
Hepatology, and Nutrition, a tertiary liver transplant center, were retrospectively analyzed.
Data on demographics, disease types, biochemical, serological, and histological findings at
diagnosis, diagnostic scoring points, model for end-stage liver disease (MELD, PELD) scores,
and treatments were reviewed.

Results: In this study, 72 patients were examined. The mean age at diagnosis was 9.6 ±
4.8 years. Among the patients, 31 (43%) were diagnosed with type-1 autoimmune hepatitis,
10 (14%) with type-2, 15 (21%) with seronegative autoimmune hepatitis, 7 (9.7%) with
autoimmune sclerosing cholangitis, and 8 (11%) with overlap syndrome. Approximately 41%
of the patients presented with signs of chronic liver disease at admission. It was observed that
30% of the patients experienced disease flares during follow-up. Complete remission was
achieved in 10% of the patients, while 12.5% required second-line therapy, and 5.6%
underwent liver transplantation. The assessments revealed that an ALP/AST ratio ≥1.3
predicted autoimmune sclerosing cholangitis, a PELD score ≥11.85 indicated the need for
second-line therapy, and a PELD score >20 predicted the requirement for liver
transplantation.

Conclusion: The varying presentations of autoimmune liver diseases, ranging from
asymptomatic cases to fulminant courses, and the necessity of excluding other liver diseases
for diagnosis pose challenges in diagnosing these conditions. Additionally, the relapsing and
remitting nature of the disease complicates patient monitoring and prognosis prediction. In
this study, conducted to overcome these challenges and distinguish poor-prognosis cases at
the time of diagnosis, some findings support existing literature, while others are contradictory.
Certain findings also reveal new insights that may be beneficial for achieving the study's
objectives. Therefore, prospective studies with larger case series are needed to validate these
findings.

Keywords: Autoimmune hepatitis, Autoimmune sclerosing cholangitis, Overlap
syndrome, Fibroscan, Liver transplantation, Pediatrics