Sitalopram ve bromokriptinin kombine etkilerinin, Caco-2 insan kolorektal adenokarsinoma hücre serisinde değerlendirilmesi
Evaluation of the combined effects of citalopram and bromocriptine in the Caco-2 human colorectal adenocarcinoma cell line
Yazar: FATMA KAYALI
Danışman: DOÇ. DR. ASLI KOÇ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Ana Bilim Dalı / Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bromokriptin = Bromocriptine

Özet:
İlaç taşıyıcıları, emilim, dağılım, metabolizma ve eliminasyon süreçleri ile karakterize edilen, ilaçların farmakolojik etkilerine aracılık etmektedir. İlaç taşıyıcıları ilaç etkileşimleri, terapötik etkinlik ve ilaç toksisitesi ile ilişkilidirler. Hücre içinde ilaç birikiminde rol oynamaktadırlar. P-glikoprotein (P-gp), dışa akış taşıyıcısıdır. Çoklu ilaç direnci (MDR) gelişimine neden olur. Antidepresan olan sitalopram, seratonerjik sinir iletimini artırmaktadır. Bromokriptin, dopamin reseptör agonistidir. Yarı sentetik bir ergot alkaloid türevidir. Parkinson hastalığı, hiperprolaktinemi, Tip 2 diyabet, kadın kısırlığı, akromegali ve Cushing sendromu tedavisinde kullanılmaktadır. Bromokriptinin P-gp fonksiyonunu inhibe ettiği, sitalopramın P-gp substratı olduğu belirtilmiştir. Bu ilaçların birlikte kullanıldıkları zaman ilaç etkileşimi olasılığı bulunmaktadır. Caco-2, insan kolon adenokarsinom hücre serisidir. Bağırsakta ilaç etkileşimi mekanizmasının incelenmesinde kullanılmaktadır. Caco-2 hücre modelinde yaptığımız çalışmada, sitalopram ve bromokriptinin ayrı ayrı ve kombine olarak doza (0,625- 5 µM) ve zamana (24,48,72 saat) bağlı sitotoksik etkileri belirlendi. 72 saat sonunda, 5μM bromokriptin uygulanan hücrelerin canlılığı anlamlı olarak azaldı (p<0,05). 72 saat sonunda, 2,5 μM ve 5μM sitalopram uygulanan hücrelerin canlılığı anlamlı olarak azaldı (sırayla p<0,01 ve p<0,0001). 48 saat sonunda, 5 μM bromokriptin- 5μM sitalopram kombinasyonu, hücre canlılığını anlamlı olarak azaltmıştır (p<0,05). 72 saat sonunda 5μM bromokriptin- 5μM sitalopram kombinasyonu (p<0,0001) ve 2,5μM bromokriptin- 2,5μM sitalopram kombinasyonu (p<0,0001) hücre canlılığını anlamlı olarak azaltmıştır. Bu iki ilaç kombinasyonunun ilaç etkileşim katsayılarını değerlendirdik. Farklı doz ve zamanlarda sinerjistik, additif ve antagonistik etkili olduğunu tespit ettik. Bu ilaçların ayrı ayrı ve kombine olarak uygulandıklarında, P-gp aktivitesi üzerindeki etkisi 3 ayrı protokol ile belirlendi. Ayrı ayrı ve kombine olarak uygulandıklarında 1. ve 2. protokolde P-gp aktivitesini anlamlı olarak azalttıkları gözlendi. 3. protokolde, bromokriptin, P-gp aktivitesini anlamlı bir şekilde etkilemezken, sitalopram (p<0,0001) ve bromokriptin/sitalopram kombinasyonu (p<0,0001) anlamlı bir şekilde azalttı. Bromokriptin (p<0,01), sitalopram (p<0,0001), bromokriptin/sitaloptam kombinasyonunun (p<0,0001) mitokondrial kütleyi anlamlı olarak düşürdüğü gözlemlendi. Sonuç olarak bu çalışma ileride yapılacak çalışmalara ışık tutacaktır.

Abstract:
Drug transporters mediate the pharmacological effects of drugs, which are characterized by processes of absorption, distribution, metabolism and elimination. Drug transporters are associated with drug interactions, therapeutic efficacy and drug toxicity. They play a role in intracellular drug accumulation. P-glycoprotein (P-gp) is the efflux transporter. It causes the development of multi-drug resistance (MDR). Citalopram, an antidepressant, increases serotonergic neurotransmission. Bromocriptine is a dopamine receptor agonist. It is a semi-synthetic ergot alkaloid derivative. It is used in the treatment of Parkinson's disease, hyperprolactinemia, Type 2 diabetes, female infertility, acromegaly and Cushing's syndrome. It has been stated that bromocriptine inhibits P-gp function, and citalopram is a substrate of P-gp. There is a possibility of drug interaction when these drugs are used together. Caco-2 is the human colon adenocarcinoma cell line. It is used to study of the drug interaction mechanism in the intestine. In our study on the Caco-2 cell model, the cytotoxic effects of citalopram and bromocriptine separately and combined, dose-dependent (0.625- 5 µM) and time-dependent (24, 48, 72 hours) were determined. After 72 hours, the viability of cells treated with 5μM bromocriptine was significantly reduced (p<0.05). After 72 hours, the viability of cells treated with 2.5 μM and 5 μM citalopram decreased significantly (p<0.01 and p<0.0001, respectively). After 48 hours, the combination of 5 μM bromocriptine and 5μM citalopram significantly reduced cell viability (p<0.05). After 72 hours, 5μM bromocriptine- 5μM citalopram combination (p<0.0001) and 2.5 μM bromocriptine- 2.5 μM citalopram combination (p<0.0001) significantly decreased cell viability. We evaluated the drug interaction coefficients of these two drug combinations. We found that it has synergistic, additive and antagonistic effects at different doses and times. The effect of these drugs on P-gp activity when administered separately or in combination was determined by 3 different protocols. It was observed that they significantly reduced P-gp activity in the 1st and 2nd protocols when applied separately and in combination. In protocol 3, bromocriptine did not significantly affect P-gp activity, while citalopram (p<0.0001) and bromocriptine/citalopram combination (p<0.0001) significantly decreased it. Bromocriptine (p<0.01), citalopram (p<0.0001), bromocriptine/citaloptam combination (p<0.0001) significantly decreased mitochondrial mass. In conclusion, this study will shed light on future studies.