Psikomotor vijilans test bataryası geliştirme ve türk örneklem grubunda standardizasyonu ve geçerliliğinin saptanması: Psikomotor vijilans test bataryası geliştirme ve bilişsel iş yüküne bağlı vijilans değişimlerinin değerlendirilmesi
The development of a psychomotor vigilance test batary and its standardization and validation in the turkish polulation: The development of a psychomotor vigilance test batary and the assesment of vigilance change in reaction to mental work load
Yazar: NUR EVİRGEN
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZGÖREN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyofizik = Biophysics
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Dikkat = Attention ; Dikkat toplama = Concentration ; Psikomotor gelişim = Psychomotor development ; Psikomotor performans = Psychomotor performance ; Reaksiyon zamanı = Reaction time ; Tepki fonksiyonları = Reaction functions

Özet:
Amaç: Dikkatin sürdürülebilmesi, çevresel uyaranları fark etme ve uygun yanıt verebilme yetisi olarak tanımlanabilen vijilansın, bilinçten veya davranışsal bir tepkiden söz etmeksizin, uyku-uyanıklık ekseni üzerinde, uyanıklık düzeyini işaret ettiği savunulmaktadır. Bu çalışmada, çeşitli bilişsel işlevlerin ölçülmesinde kullanılan testlerin bir araya getirilmesi ile vijilansın ölçülmesini sağlayabilen bir bataryanın geliştirilmesi ve bilişsel iş yüküne bağlı vijilans değişimlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Çalışmaya 18 ve 54 yaş aralığında 102 kişi katılmıştır. Çalışma grubunu oluşturan 51 katılımcıya Psikomotor Vijilans Testi (PVT) ve çeşitli bilişsel işlevlerin ölçümünde kullanılan testler, devamında ise tekrar PVT uygulanmıştır. Kontrol grubundaki 51 katılımcıya PVT uygulanmış ve 40 dakikalık dinlenme sürecinin ardından tekrar PVT uygulanmıştır. Bilgisayar başında gerçekleşen uygulamalar toplamda 60 dakika sürmüştür.
Bulgular: İlk uygulanan PVT'de tepki sürelerinin ortalaması 292,45±32,5 ms bulunmuştur. PVT ve bilişsel test sonuçları literatürle uyumlu olup, çalışma grubunda PVT sonuçları çalışmanın başında ve sonunda değerlendirildiğinde tepki sürelerinde anlamlı bir fark gözlenmektedir (p<0.01). Kontrol grubunda gözlenmeyen bu farkın bilişsel iş yüküne bağlı vijilans kaybına işaret etmekte olduğu düşünülmektedir. 
Sonuç: Sonuçlar vijilans kaybı ile ilgili bilişsel kaynak teorisi ile uyumlu olup bu çalışma ile biraraya getirilmiş bilişsel testler ile vijilans değişimlerinin değerlendirilmesine olanak sağlayan bilişsel iş yükü bataryası oluşturulmuştur. Oluşturulan bataryanın, vijilans değişimlerini ölçmede Türk toplumuna uyarlanmış bir araç olması ve yeni parametreler eklenerek geliştirilmesi hedeflenmektedir. Çeşitli bilinç durumlarında beyin yanıtlılığına ait diğer fizyolojik göstergeler ile ilişkilendirilmesi sonucunda, uyku yoksunluğunun, vardiyalı çalışanlarda bilişsel performans ve sürekliliğinin irdelenmesi, nörodejeneratif hastalıklarda süreç izleminde objektif kıstaslarla ölçüm yapılmasına olanak sağlanacaktır.
Anahtar Sözcükler: Vijilans, Dikkat, Tepki süresi, Bilişsel iş yükü.

Abstract:
Aim: Vigilance, generally defined as sustained attention and the ability to remain alert and responsive to external stimuli, is claimed to be indicative of alertness on the sleep wake spectrum regardless of any cognitive or behavioral response. This study aims to establish a battery for assessing vigilance by bringing together tests assessing various cognitive functions and to evaluate vigilance change in reaction to mental work load.
Method: The study comprises 102 participants, age ranging from 18 to 54. The experimental group of 51 participants (31 female) took the Psychomotor Vigilance Test (PVT) followed by tests assessing various cognitive functions, then retook the PVT. These computerized tests took a total of 60 minutes to complete. The control group of 51 participants (33 female) retook the PVT following a 40 minute resting period. 
Results: Grand average of reaction times on the innitial PVT was 292,45±32,5ms. The results of the PVT and cognitive tests are congruent to literature. A significant increase in reaction time is found when measures on the innitial and final PVT are compared in the experimental group (p<0.01). This difference, which is absent in the control group, is concluded to reflect a decrement in vigilance due to mental workload.   
Conclusion: The results are in line with the mental resource theory of vigilance. This study has made use of the development of a battery enabeling the assesment of vigilance change in reaction to mental work load.  The improvement of this battery with the addition of new parameters is aimed as a tool for the assessment of vigilance in the Turkish population. The establishment of an association of these parameters with other physiological indicators of brain responsiveness in various consciousness states will enable the evaluation of sustained cognitive performance in shift workers, and in conditions of sleep deprivation and neurodegerative disorders.
Key Words: Vigilance, Attention, Reaction time, Mental work load.