Toplu hak uyuşmazlıklarının yargı yoluyla çözümü
Solution of collective right conflicts by judgment procedure
Yazar: MURAT CANGÜL
Danışman: PROF. DR. E. TUNCAY KAPLAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Eda davası = Eda case ; Tahkim = Arbitration ; Temyiz = Appeal ; Toplu hak uyuşmazlığı = Collective right conflicts ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; Uyuşmazlık = Incompatibility

Özet:
Sosyal tarafların( işçi sendikası-işveren ve ya işveren sendikası) çeşitli toplu müzakereler neticesinde anlaşıp, yürürlüğe koydukları toplu iş sözleşmesinin uygulanması sırasında ortaya çıkan uyuşmazlıklara toplu hak uyuşmazlıkları adı verilir. 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununa göre, bu uyuşmazlıkların çözümü için yargı merciilerinde yorum davası ya da eda davası açmak mümkün olduğu gibi tarafların uyuşmazlığı sona erdirmek için tahkim yoluna başvurmaları da(eğer tahkim şartı öngörülmüşse) mümkündür. İşçi ve işveren ilişkilerinde ortaya çıkması muhtemel toplu iş sözleşmelerinden kaynaklana uyuşmazlıkların en adil şekilde hakkaniyete ve nasafete uygun olarak ve kısa sürede neticelendirilmesini sağlayacak tedbirlerin alınması zaruridir. İşçilerin toplu iş sözleşmeleriyle kazanmış oldukları hakların tam olarak ve zamanında yerine getirilmemesi işyerinde çalışma barışını ve istikrarı olumsuz etkiler. Yapılmış ye uygulamaya konulmuş bir toplu iş sözleşmesinde gerek toplu iş sözleşmesinin yorumundan kaynaklanan, gerekse işverenin toplu iş sözleşmesi ile taahhüt ettiği edimleri ifa etmekten kaçınması ve ya eksik olarak ifa etmesi gibi sebeplerle çeşitli toplu hak uyuşmazlıkları ortaya çıkabilir. 2822 sayılı kanunun 60. maddesine göre, toplu iş sözleşmesi tarafları toplu iş sözleşmesinde düzenlenmiş bir hükmün açık ve net olmaması durumunda, bu hükmün açıklığa kavuşturulması amacıyla yorum davası açabilirler. Yine 2822 sayılı kanunun 61. maddesine göre, işverenin toplu iş sözleşmesi ile taahhüt ettiği edimleri ifa etmemesi ve ya eksik olarak ifa etmesi durumunda işveren aleyhine eda davası açabileceği hükme bağlanmıştır. İşveren veya işveren sendikasının da işçilerin toplu iş sözleşmesine aykırı davranışları sebebiyle, ortaya bir zarar çıkması dolayısıyla eda davası açabilme hakları vardır. 2822 sayılı kanuna göre tarafların aralarında anlaşarak toplu hak uyuşmazlığını özel hakemler aracılığıyla çözüme kavuşturabilmeleri de mümkündür. Bir sosyal diyalog neticesinde ortaya çıkmış olan toplu iş sözleşmesine tarafların riayet etmesi zorunludur. Aksi takdirde toplu iş sözleşmesi özerkliği ve toplu iş sözleşmesinin bağlayıcılığının bir anlamı ve önemi kalmayacaktır. Toplu iş sözleşmesinin özerkliği dolayısıyla taraflardan başka bir mercinin sözleşmeye müdahalesi de mümkün olmayacaktır.

Abstract:
During the application of collective bargaining, disagreements which exists between social sides is defined as collective right conflicts. According to the Collective Bargaining, Strike and Lock-out Act Number (2822), payment and explanation lawsuit and apply to the fortification is possible to solve the disagreements. Working peace is efecting negative because of not ensure of the collective bargaining rights on time. If the employers don't carry out their commitment which is undertaken, there is a collective conflict. According to the article 60 of the number 2822 act, if there is any authority which is not understand in the bargaining the sides may sue explanation lawsuit. Also Article 61 include that if employers don't carry out their commitment, there may be sue the payment lawsuit against them According to the act of number 2822, the sides can also solve the conflict to apply the private arbitral. Collective Bargaining is existing the result of the social dialogue and it's oblige to the respect of the sides. On the countrary there is no meaning the collective bargaining binding and sense. And it is not possible to interference apart from the sides to the collective bargaining authority because of the collective bargaining authonomy.