Vajinal doğum yapan multipar kadınlarda doğum sonrası laserasyonu olan ve olmayanlar arasındaki cinsel fonksiyonlarının karşılaştırılması
Comparison of sexual functions between those with and without postpartum laseration in multipalar women who given vaginal birth
Yazar: ELTAF NİHAL ŞENEL
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÜSTÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Doğum sonrası hastaların cinsel fonksiyonlarında birtakım değişiklikler olmaktadır. Son yıllarda cinsel yaşam ve kaliteyi artırmaya yönelik araştırmalar artmıştır. Bu çalışmada multipar kadınlarda vajinal doğum sonrası laserasyonu olan ve olmayanların cinsel fonksiyonlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğine etik kurul onayından sonra başvuran 18-40 yaş arası, vajinal doğum sonrası laserasyonu olan 143, laserasyonu olmayan 127 multipar kadın hasta katılmıştır. Laserasyonu olanlar kendi aralarında laserasyon derecesine göre gruplandırılmıştır. Bunlardan 1. derece laserasyonu olan 56 kişi, 2. derece laserasyonu olan 51 kişi, 3. derece laserasyonu olan 16 kişi, 4. derece laserasyonu olan 4 kişi mevcuttur. 1.derece laserasyonu olanlar 1. grup, 2. derece laserasyonu olanlar 2. grup, 3. ve 4. derece laserasyonu olanlar 3. grup olarak ayrılmıştır. Çalışmaya katılan hastalara doğum sonrası 3.ay ve doğum sonrası 6. ayda Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (FSFI) anketi uygulanmış ve tüm hastalardan VAS değerlendirme cetveli üzerinde cinsel ilişki esnasında yaşadıkları ağrının şiddetini belirten noktayı işaretlemesi istenilerek Vizuel Analog Skala (VAS) ağrı skoru bakılmıştır. Veriler IBM SPSS 20 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 270 hastanın demografik özellikleri ve gruplar arasında karşılaştırması incelendiğinde, iki grup arasında demografik özellikler açısından yaş, BMI, gravida, parite, doğum ağırlığı, eğitim durumu ve sigara kullanımı parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı fark yoktur (p>0,05). 
VAS ağrı skoruna baktığımızda laserasyonu olan hastaların laserasyonu olmayan hastalara göre VAS 3. ay ağrı skoru daha yüksektir ve gruplar arasındaki istatistiksel farklılığın bu durumdan meydana geldiği görülmektedir (p<0,05). Laserasyonu olan hastalarla laserasyonu olmayan hastaların VAS 6. ay ağrı skoru arasında istatistiksel olarak farklılık yoktur (p>0,05).
3. ay FSFI skorlarına baktığımızda bütün alt skorlarda ve toplam skorda laserasyonu olmayan hastaların laserasyonu olan hastalara göre puanları daha yüksektir ve gruplar arasındaki istatistiksel farklılığın bu durumdan meydana geldiği görülmektedir (p<0,05).6. ay FSFI skorlarına baktığımızda, istek parametresinde laserasyonu olmayan hastaların laserasyonu olan hastalara göre puanları daha yüksektir ve gruplar arasındaki istatistiksel farklılığın bu durumdan meydana geldiği görülmektedir (p<0,05). Diğer parametrelerde iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktur (p>0,05).
Laserasyon gruplarına göre VAS ağrı skoruna baktığımızda VAS 3. ay ağrı skorunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır (p<0,05). En çok ağrı 3. gruptayken (3. ve 4. derece laserasyon), bunu sırasıyla 2. grup (2. derece laserasyon) ve 1. grup (1.derece laserasyon) takip etmektedir. VAS 6. ay ağrı skorunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır (p<0,05). En çok ağrı 3. gruptayken (3. ve 4. derece laserasyon), 3.grup 1. ve 2.gruptan istatistiksel olarak farklıdır. 2. ve 1. grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktur.
Laserasyon gruplarına göre 3. ay FSFI skoruna baktığımızda bütün alt skorlarda ve toplam skorda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır (p<0,05). En yüksek puan 1. gruptayken (1. derece laserasyon), bunu sırasıyla 2. grup (2. derece laserasyon) ve 3. grup (3. ve 4. derece laserasyon) takip etmektedir. 6. ay FSFI skoruna baktığımızda ise, 6.ay FSFI alt skorları ve 6.ay toplam FSFI skorunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktur (p>0,05).
3. ay FSFI ölçek skorlarına baktığımızda laserasyonu olmayan hastaların laserasyonu olan hastalara göre cinsel işlev bozukluğu olmama (FSFI≥26,55) ihtimali yaklaşık 5 kat fazladır ve gruplar arasındaki istatistiksel farklılığın bu durumdan meydana geldiği görülmektedir (p<0,05). 6. ay FSFI ölçek skorlarına baktığımızda ise laserasyonu olmayan hastalar ile laserasyonu olan hastaların FSFI cinsel işlev bozukluğu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur (p>0,05).
Çalışmaya katılan tüm kadınlarda cinsel işlev bozukluğunun belirleyicilerini gösteren lojistik regresyon analizine baktığımız zaman kişinin yaşı, 1 yaş küçüldükçe cinsel işlev bozukluğu olma ihtimali 1,08 kat artmaktadır. Laserasyonu olanlarda laserasyonu olmayanlara göre cinsel işlev bozukluğu olma ihtimali yaklaşık 10 kat daha fazladır.
Sonuç: Çalışmamızda laserasyonu olan ve olmayanların cinsel fonksiyonlarını karşılaştırıldığımızda 3. ayda laserasyonu olanların cinsel işlev bozukluğu daha yüksekken 6.ayda istek parametresi haricinde cinsel işlev bozukluğu açısından fark saptanmamıştır. Postpartum zaman geçtikçe laserasyonu olan hastalarda cinsel işlevselliğin iyileştiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Postpartum, cinsel fonksiyon, FSFI, VAS ağrı skoru

Abstract:
Objective: There are some changes in the sexual functions of postpartum patients. In recent years, researches to improve sexual life and quality have increased. In this study, we aimed to compare the sexual functions of multiparous women with and without lacerations after vaginal delivery.
Method: In this study, 143 multiparous women aged 18-40 years with vaginal postpartum laceration and 127 multiparous women without laceration who applied to Ankara Training and Research Hospital Gynecology and Obstetrics outpatient clinic after ethics committee approval participated. Those with lacerations were grouped according to the degree of laceration. There were 56 patients with grade 1 laceration, 51 patients with grade 2 laceration, 16 patients with grade 3 laceration and 4 patients with grade 4 laceration. Those with 1st degree laceration were divided into group 1, those with 2nd degree laceration into group 2, and those with 3rd and 4th degree laceration into group 3. The Female Sexual Function Inventory (FSFI) questionnaire was administered to the patients who participated in the study at 3 months postpartum and 6 months postpartum, and the Visceral Analog Scale (VAS) pain score was examined by asking all patients to mark the point indicating the severity of the pain they experienced during sexual intercourse on the VAS evaluation scale. Data were analyzed using IBM SPSS 20 statistical package program.
Results: When the demographic characteristics of the 270 patients who participated in the study and the comparison between the groups were examined, there was no statistically significant difference between the two groups in terms of demographic characteristics in terms of age, BMI, gravida, parity, birth weight, educational status and smoking (p>0.05). 
When we look at the VAS pain score, it is seen that the VAS 3rd month pain score of the patients with laceration is higher than the patients without laceration and the statistical difference between the groups is due to this situation (p<0.05). There is no statistical difference between the VAS 6th month pain score of patients with laceration and patients without laceration (p>0.05).
When we look at the 3rd month FSFI scores, it is seen that in all sub-scores and total score, the scores of the patients without laceration are higher than the patients with laceration and this is the statistical difference between the groups (p<0.05).When we look at the 6th month FSFI scores, it is seen that in the request parameter, the scores of the patients without laceration are higher than the patients with laceration and this is the statistical difference between the groups (p<0.05). There is no statistically significant difference between the two groups in other parameters (p>0.05).
When we look at the VAS pain score according to the laceration groups, there is a statistically significant difference between the groups in the VAS 3rd month pain score (p<0.05). The 3rd group had the most pain (3rd and 4th degree laceration), followed by the 2nd group (2nd degree laceration) and the 1st group (1st degree laceration). There is a statistically significant difference between the groups in the VAS 6th month pain score (p<0.05). While the 3rd group had the most pain (3rd and 4th degree laceration), the 3rd group is statistically different from the 1st and 2nd groups. There is no statistically significant difference between the 2nd and 1st group.
When we look at the 3rd month FSFI score according to the laceration groups, there is a statistically significant difference between the groups in all sub-scores and total score (p<0.05). The highest score was in group 1 (1st degree laceration), followed by group 2 (2nd degree laceration) and group 3 (3rd and 4th degree laceration). When we look at the 6th month FSFI score, there is no statistically significant difference between the groups in the 6th month FSFI sub-scores and the 6th month total FSFI score (p>0.05).
When we look at the 3rd month FSFI scale scores, it is seen that patients without laceration are approximately 5 times more likely to have no sexual functioning disorder (FSFI≥26.55) than patients with laceration and the statistical difference between the groups is seen to occur due to this situation (p<0.05). When we look at the 6th month FSFI scale questions, there is no statistically significant difference between the FSFI sexual dysfunction of patients without laceration and patients with laceration (p>0.05).
When we look at the logistic regression analysis showing the determinants of sexual dysfunction in all women participating in the study, the probability of having sexual dysfunction increases 1.08 times as the age of the person decreases by 1 year. Those with lacerations are approximately 10 times more likely to have sexual dysfunction than those without lacerations.
Conclusion: When we compared the sexual function of those with and without laceration in our study, we found that those with laceration had higher sexual dysfunction in the 3rd month, while there was no difference in sexual dysfunction except for the desire parameter in the 6th month. It was observed that sexual functioning improved in patients with laceration as the postpartum time passed.

Keywords: Postpartum, sexual function, FSFI, VAS pain score