Demre Aziz Nikolaos Kilisesi'nde ele geçen Bizans sırlı seramikleri (1989-2000)
The Byzantine glazed ceramics found in Demre st. Nicolaos Church (1989-2000)
Yazar: EBRU FATMA FINDIK
Danışman: ÖĞR. GÖR. MERYEM ACARA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antalya-Demre = Antalya-Demre ; Aziz Nikolaos Kilisesi = Saint Nicholas Church ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Seramikler = Ceramics ; Sırlama = Glazing

Özet:
Aziz Nikolaos Kilisesi, Antalya İline 130 km. uzaklıkta yer alan Demre (Kale) İlçesi'nde bulunmaktadır. Antik adı Myra olan kent, 5. yüzyılda Likya metropolisidir. Kiliseye adım veren Aziz Nikolaos'un hayatı ile ilgili kesin bilgiler olmamakla birlikte, 4. yüzyılda Güney Anadolu'da Patara'da doğduğu ve 4. yüzyılın ikinci yansında veya 5. yüzyılda aynı bölgede Myra ve Pınara' da piskoposluk yaptığı sanılmaktadır. Kilise ile ilgili ilk bilgiler, 19. yüzyıla ait yazılı kaynaklardır. İlk bilimsel çalışmalar ve restorasyonlar da bu yüzyılda gerçekleştirilmiştir. Çalışmaları çeşitli tarihlerde başka araştırma ve onarım çalışmaları izlemiştir. Kilise ile ilgili son çalışmalar ise, 1989 yılından beri Prof Dr. Yıldız Ötüken'in bilimsel başkanlığında devam eden kazı çalışmalarıdır. Ayrıca kilisede 1998 yılında, onarım ve konservasyon, 1999 yılında, restorasyon ve röleve çalışmaları başlamıştır. Demre Aziz Nikolaos Kilisesi kazısı, özellikle Likya bölgesi Bizans araştırmaları için ayrıca önem taşımaktadır. Bunun nedeni, birinci bölümde ayrıntılı olarak sunulacağı gibi tarihlendirme açısından tabakalarının korunmuş olması ve zengin buluntu içeriyor olmasıdır. Mimari veriler dışında oldukça zengin bir mimari ve liturjik taş eserler, opus tesselatum, cam, seramik, maden gibi pek çok buluntuyu içeren kazı, adeta Ortaçağ sanatını tanımak için bir okul gibidir. On yılı aşkın bir süredir kazıda bulunan tüm veriler; lisans, yüksek lisans ve doktora tezleri dışında her yıl yayınlanan Kazı Sonuçlan Toplantıları, Ortaçağ Sempozyum bildirileri ve çeşitli makalelerle tanıtılmıştır. Tezin konusunu 1989-2000 yıllan arasında kazıda bulunan sırlı seramikler oluşturmaktadır. Bu çalışma sırlı seramik buluntuların ilk defa bir bütün olarak11 değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Ayrıca Demre sırlı seramiklerinin ilk kez düzenli bir sınıflandırması yapılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın önemli yanlarından biri de Demre sırlı seramiklerinin kökenleri hakkında da ilk kez kesin olmamakla birlikte sonuçlar alınmış olmasıdır. Bu güne kadar sırlı seramik tipolojisi sınırlı tarihler arasındaki buluntuları içeren tezlerde yapılmıştır. Burada ilk kez Demre sırlı seramiklerinin geniş bir tipolojisi yapılabilmiştir. Bunun dışında tarihlendirme ile ilgili verilerde özellikle sikke buluntularının artması ve diğer kazı buluntularının değerlendirmede kullanılması ile tarihlendirme açısından daha kesin sonuçlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu sayede tabakalar ve seramikler tarihlenebilmiştir.

Abstract:
St. Nicholas Church is located in Demre, (Kale) a town 130 km to Antalya. The city, which was called Myra in ancient times, was a Likya metropolis in the 5th century. Although we don't have definite facts about the life of St. Nicholas, who gave his name to the church, he is thought to have been born in Patara, south Anatolia in the 4 century and to have been a bishop in the same district, Pinara and Myra, in the 2nd half of the 4th and beginning of the 5th centuries. The first documentation about the church is found in the records from the 19th century. The first scientific studies and restoration were carried out during this century. These were followed by other researches and repairs at different times. The latest studies about the church is the excavation which has been carried out under the scientific management of Prof.Dr. Yıldız Ötüken since 1989. Moreover repeat and conservation at the church started in 1998 and so did restoration and röleve in 1999. Demre St. Nicholas Church excavation is especially of great importance for Byzantine researches in Lycia. The reason, as explained in detail in the first chapter, is that the layers are unspoiled which make precise dating possible and that the foundings are rich. In addition to the architectural data, the excavation which contains foundings such as rich architectural and liturjik stones, opus tessalatum, glass, ceramics and metals, is like a school which enables us to get to know the art of the Middle Ages. All the data related to the foundings which have been unearthed in the excavation for more than 10 years have been intraduced trough not only BA, MA and Phd thesis but also Excavation Result Meetings, the declerations of Middle Ages Syposium and, various articles.IV The subject of this thesis is the glazed ceramics found between 1989, and 2000. This study is of importance since this is the first time the glazed ceramics have been evaluated as a whole. Also, the first regular categorization of Demre glazed ceramics has been tried to be made. Another important aspect of this study is that for the first time the information, despite being indefinite, about the origin of Demre ceramics have been reached. So far, typology of the glazed ceramics has been done in the thesis containing the foundings unearthed between the limited dates. Here, the first detailed typology of Demre ceramics has been done. In addition, whit the increase of coin foundings and the use of some other data foundings in the evaluation of thi data related to dating more precise results have been tried to be achieved. In this way the layers and ceramics have been dated.