Sovyet Orta Asyasında uluslaşma ve devletleşme süreci
The process of nation-building and state-building in the Soviet Central Asia
Yazar: SACİT YARIMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BÜLENT ULUDAĞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kazakistan = Kazakhstan ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Milliyetçilik = Nationalism ; Orta Asya = Central Asia ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Tacikistan = Tajikistan ; Türkmenistan = Turkmenistan ; Ulus-devlet = Nation-state ; Özbekistan = Uzbekistan

Özet:
Bu tez, Orta Asya'daki Sovyet dönemi ve Sovyet dönemi sonrasındaki ulusçuluk ve devletleşme süreçlerini ele aldı. Bu süreç Rusların Orta Asya bölgesini ele geçirmesiyle başladı. Bolşevik Devrimi, Sovyetler Birliği'nin dağılması ve daha sonra bölgede kurulan yeni devletlerin uluslaşma süreçleri ile devam etti. Dolayısıyla bu çalışmanın temel amacı, Orta Asya bölgesindeki ulus inşası süreçlerinin, bölgeye kalan Sovyet mirası bağlamında değerlendirilmesi oldu. Bu tez çalışması üç bölümden oluştu. Birinci bölüm, günümüz Orta Asya'sında yaşayan halkların bölgeye yerleştiği tarihsel dönemi ele aldı. Bölgenin geçirdiği tarihsel sürece değinilirken bölgedeki etnik yapıya da vurgu yapıldı. Bölgede Rus hâkimiyetinin kurulması, Sovyetler Birliği kurulmadan önceki Çarlık dönemi siyasetleri, bunun milli mücadele bağlamında Orta Asya halkı üzerinde yarattığı etki ve gelişmelerin incelenmesi, bu bölümün temel amaçlarından biri oldu. Tezin ikinci bölümünde, Bolşevik Devrimi'nin meydana gelmesi ve Sovyetler Birliği'nin kurulması incelendi. Daha sonra da Sovyet liderleri ve siyasetçilerinin, özellikle de Stalin'in izlediği milliyetler siyaseti ve Sovyetler Birliği'nin dağılma süreci, Sovyet milliyetçiliğinin bölgeye olan etkileri bağlamında incelendi. Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası dönemin incelendiği üçüncü bölümde, bölgede kurulan yeni devletlerin ulus inşası süreçleri incelendi. Bu bağlamda Orta Asya cumhuriyetleri birer birer ele alındı. Ayrıca bölümün sonunda, özellikle Bolşevik Devrimi'nden başlayarak, Türkiye Cumhuriyeti'nin bölgeye olan etkilerine ve konuyla ilgili önerilere değinildi.

Abstract:
This thesis deals with the nation-building and state-building processes in and after the Soviet Union period in the Central Asia. This process started with the Russian occupations of the Central Asian regions. It is followed by the Bolshevik revolution, collapse of the Soviet Union and nation-building periods of the new Republics founded in the Central Asia. Hence, the main purpose of this study was evaluation of the nation-building processes in the Central Asia in the context of the Soviet heritage in the region. With this respect, the study is composed of three chapters. The first chapter of the study aims to take up the historical period of the existing Central Asian Republics. While the historical period of the region is mentioned, the ethnic structure in the Central Asian region was also emphasised. In addition; foundation of the Russian dominance in the region, Tsarist-period policies before foundation of the Soviet Union, and analysis of the effects and developments of these periods on the people of the Central Asia within the context of the national struggles are the main objectives of this chapter. The second chapter of this thesis examines the Bolshevik Revolution and foundation of the Soviet Union. Then; it analyses the national policy adopted by the Soviet leaders and politicians, particularly that adopted by Stalin for the Central Asian people; and the process of the collapse of the Soviet Union, in the context of the effects of the Soviet nationalism and heritage on the region. In the third chapter of this study, in which the post-collapse period of the Soviet Union is handled, the nation-building processes of the new states founded in the Central Asia was analysed. In this context, new Central Asian republics were taken up one by one. Besides, starting particularly from the Bolshevik revolution; effect and policies of the Turkish Republic on the region, and the suggestions in this regard were discussed at the end of the section.