Yeme bozukluğu hastalarının tanı sırasındaki beden kitle indeksi ile medikal komplikasyonlarının ilişkisi
Relationship between body mass index during diagnosis and medical complications in patients with eating disorders
Yazar: ATA YİĞİT ÇÖLLÜ
Danışman: DOÇ. DR. DEMET TAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Yeme bozuklukları (YB), başta anoreksiya nervoza (AN) ve blumia nervoza (BN) olmak üzere, çoğunlukla ergenlikte başlayan ve tüm vücut sistemlerini ilgilendiren komplikasyonlarla seyreden psikiyatrik hastalıklardır. Bu tez çalışmamızda, YB tanılı hastaların tanı sırasındaki vücut ağırlığı (VA) ile ilişkili olarak vücut kitle indeksi (VKİ), VKİ persentili ve boya göre VA yüzdesi ile medikal komplikasyonlarının ilişkisinin retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Adolesan bölümünde en az bir kez değerlendirilmiş ve DSM-V tanı kriterlerine göre yeme bozukluğu (AN, BN, ARFİD) tanısı almış hastalar alınmıştır. Çalışmaya 144 ergen dahil edilmiştir. Hastaların tanı sırasındaki VKİ, VKİ-persentili ve boya göre VA yüzdeleri hesaplanmıştır. YB tiplerine göre hastaların komplikasyonları ve VKİ <18 kg/m2 ve ≥18 kg/m2, VKİ-persentili <5 ve ≥5, boya göre VA <%75 ve ≥%75 olma durumu ile komplikasyonların ilişkisi değerlendirilmiştir. Çalışmamızda hastaların 140 (%97,2)'ı kız, 4 (%2,8)'ü erkekti. Hastaların 128 (%88,8)'i AN olup bunların; 86 (%67,1)'sı kısıtlayıcı tip AN, 14 (%10,9)'ü çıkarıcı tip AN, 28 (%21,8)'i atipik AN idi. Hastalarımızın 17 (%11,8)'si BN ve 5 (%3,5)'i ARFİD idi. Hastalardan 66 (%45,8)'sı hastaneye yatırılmıştır. Hastaneye yatmış olan hastaların 22 (%51,1)'sinde bradikardi ve 16 (%37,2)'sında ise hipoglisemi en sık görülen komplikasyonlar olmuştur. Hastalardan sekonder amenoresi olan toplam 48 hastanın 40'ı kısıtlayıcı tip AN, ikisi çıkarıcı tip AN, dördü atipik AN ve ikisi BN hastası idi. Primer amenoresi olan dört hastadan üçü kısıtlayıcı tip AN idi. Hastaların boya göre VA <%75 olanlarda anlamlı olarak en az bir kardiyak komplikasyon görülmüştür (p<0,001). Bradikardisi olanlara perikardiyal efüzyonun eşlik etmesi anlamlı olarak daha fazla görülmüştür (p=0,007). Hastaların boya göre VA <%75 ve VKİ <18 kg/m2 olanlarda amenore, hipoglisemi ve T3 düşüklüğü istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fazla bulunmuştur (p<0,05). KMD Z skoru değerleri ile amenore süresi arasında anlamlı, negatif yönde ve orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak, YB hastalarında sıklıkla en az bir medikal komplikasyon bulunmaktadır. Düşük VA olan hastalarda daha sık ve daha fazla medikal komplikasyonların olması nedeniyle, herhangi bir semptom ile gelen düşük VA bulunan, başta kız hastalarda organik nedenler ekarte edilirken AN da akla gelmelidir. 

Anahtar Kelimeler: Ergen; Medikal Komplikasyon; Vücut Kitle İndeksi; Anoreksiya Nervoza; Blumia Nervoza

Abstract:
Eating disorders (ED), mainly anorexia nervosa (AN) and bulimia nervosa (BN), are psychiatric disorders that typically start in adolescence and are accompanied by complications that concern all body systems. In this thesis, it was aimed to retrospectively evaluate the relationship between medical complications and VA-related values (body mass index (BMI), BMI percentile and ideal body weight (IBW) percentage) in patients with ED. Patients who were evaluated at least once in the Adolescent outpatient clinic of Ankara Bilkent City Hospital Pediatric Department and were diagnosed with eating disorders (AN, BN, ARFID) according to DSM-V diagnostic criteria were included in this study. The study included 144 adolescents. BMI, BMI percentile, and percentages of IBW of the patients were calculated at the time of diagnosis. The relationship between complications and BMI <18 kg/m2 and ≥18 kg/m2, BMI percentile <5 and ≥5, and percentage of IBW <75% and ≥75% was evaluated according to ED types. In our study, 140 (97,2%) of the patients were female and 4 (2,8%) were male. 128 (88,8%) of the patients had AN, of which 86 (67,1%) had restrictive type AN, 14 (10,9%) had purging type AN, and 28 (21,8%) had atypical AN. Seventeen (11,8%) of our patients were diagnosed with BN and 5 (3,5%) with ARFID. 66 (45,8%) of the patients were hospitalized. The most common complications in hospitalized patients were bradycardia in 22 (%51,1) and hypoglycemia in 16 (%37,2). Of the total 48 patients with secondary amenorrhea, 40 had restrictive type AN, two had purging type AN, four had atypical AN, and two had BN. Three out of four patients with primary amenorrhea had restrictive type AN. The presence of any cardiac complication was statistically significantly higher in patients with IBW<75% (p<0.001). Pericardial effusion was significantly more common in those with bradycardia (p=0.007). Amenorrhea, hypoglycemia, and low T3 were found to be statistically significantly higher in patients with a percentage of IBW <75% and BMI <18 kg/m2 (p<0.05). A significant, negative, and moderate relationship was found between BMD Z-score values and duration of amenorrhea (p<0.05). In conclusion, patients with ED often have at least one medical complication. As patients with low BW often have more frequent and severe medical complications, AN should be considered while excluding organic causes in primarily female patients presenting with any symptom of low BW. 
Anahtar Kelimeler: Adolescent; Medical Complication; Body Mass İndex; Anorexia Nervosa; Blumia Nervosa