İlköğretim okulu müdürlerinin toplumsal liderlik yeterliklerinin belirlenmesi (Bakırköy örneği) /
Yazar: VELİ DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ALİ İLKER GÜMÜŞELİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ivÖZETEğitim sisteminin yapı ve işleyişteki yetersizliklerini aşabilmesi için, liderlikyeterlikleri gelişmiş okul yöneticilerinin varlığı zorunludur. Özellikle son yıllardayaşanan ekonomik ve toplumsal gelişmelerin etkisiyle okul çevresindeki değişmeler,bilim ve teknolojinin gelişmesiyle insan ihtiyaçlarının değişmesi, eğitimcileri vedolayısıyla okul yöneticilerini daha duyarlı olmaya zorlamaktadır. Son yıllarda ailelerinve çeşitli toplumsal kurumların eğitimin finansmanını yüklenmek zorunda kalması,eğitime ve okullara daha fazla müdahale etme hakkını kendinde görmelerine yolaçmıştır. Bu durum okulun veliler ve diğer toplumsal kurumlarla iyi ilişkiler kurmasını,onlarla işbirliğine gitmesini, okulun karar süreçlerine onları da katmasınıgerektirmektedir. Ayrıca okul yöneticisinin okul toplumunu oluşturan öğretmenler vediğer görevlilere liderlik yaparak yeni gelişmelerden onları haberdar etmesi, kapsamlıbir okul-aile programı hazırlayarak planlı bir gelişim sağlaması gerekmektedir. Bu iseokul müdürünün toplumsal liderlik alanında yeterliğini geliştirmesiyle olanaklıdır.Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okulu müdürlerinin toplumsal liderlikyeterliklerini belirlemek; müdür, öğretmen ve veli algılarıyla okul müdürlerinintoplumsal liderlik yeterliklerinin bilgi ve davranış boyutlarını ortaya çıkarmak; cinsiyet,mesleki kıdem, müdürlükteki kıdemi, öğrenim düzeyi ve okul büyüklüğü değişkenlerinegöre ilköğretim okulu müdürlerinin toplumsal liderlik yeterlikleri arasında anlamlı farkolup olmadığını incelemektir.Araştırmada çalışma evreni olarak Bakırköy ilçesi ilköğretim okulu müdürlerialınmıştır. Öğretmenler ve veliler için ise örneklem alınmıştır. İlçede bulunan 27ilköğretim okulu müdürünün tamamı, her okulun öğretmen sayısının üçte biri oranındaöğretmen ile öğretmen sayısı kadar da veli araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmadatarama modeli kullanılmıştır.Elde edilen bulgulara göre toplumsal liderliğin bilgi boyutunda müdürler( Ã =4,70), öğretmenler müdürleri ( Ã =4,14), veliler isekendilerini çok yüksek( Ã =4,22) ortalamalarla yüksek algılamışlardır. Davranış boyutunda ise bilgi boyutunagöre düşük olmakla beraber müdürler kendilerini yüksek ( Ã =4,33), öğretmenlermüdürleri ( Ã =3,90), veliler ise ( Ã =4,05) ortalamalarla yüksek algılamışlardır.ivvİlköğretim okulu müdürlerinin bilgi boyutunda toplumsal liderlik yeterliklerikaynak gruplar tarafından farklı düzeylerde algılanmıştır. Müdürler bilgi boyutundakendilerinin toplumsal liderlik yeterliklerini öğretmen ve velilerden farklı olarak dahaolumlu bulmaktadır. Veli ve öğretmen algılamaları arasında fark yoktur.İlköğretim okulu müdürlerinin davranış boyutunda toplumsal liderlik yeterlikleri,kaynak gruplar tarafından farklı düzeylerde algılanmıştır. Veliler, okul müdürlerinindavranış boyutunda toplumsal liderlik yeterliklerini öğretmenlere göre daha yüksekolarak algılamışlardır.Bilgi boyutunda okul müdürlerinin toplumsal liderlik yeterliklerinin öğretmenler veveliler tarafından algılanması, müdürlerin mesleki kıdemi, müdürlükteki kıdemi,öğrenim düzeyi ve okul büyüklüğü değişkenlerine göre farklılaşmaktadır.Davranış boyutunda okul müdürlerinin toplumsal liderlik yeterliklerininöğretmenler ve veliler tarafından algılanması, müdürlerin mesleki kıdemi, müdürlüktekikıdemi, öğrenim düzeyi değişkenlerine göre farklılaşmaktadır.v

Abstract:
viABSTRACTThe existence of school administrators whose leadership competences havedeveloped is a must for the education system in order to surmount the inadequacies inits structure and implementation. Particularly the recent changes in school environmentcaused by the economical and social developments and the changes in human needscaused by the scientific and technological developments force educators, andconsequently school administrators, to be more selective. Having to make monetarycontributions to add to the funding provided, families and several social institutions feelthat they have a right to interfere in education and schools. This situation requires theschool to establish good relations with parents and social institutions, to cooperate withthem, and to include them in the decision-making process. Furthermore, a schooladministrator should inform the teachers and the other staff of new developments bypioneering them and s/he should provide a planned development by preparing acomprehensive school-family programme. And this is possible by school principal?simproving his/her competence in social leadership.The objective of this study is to identify the social leadership competences ofelementary school principals; and thus to determine the knowledge and behaviouraldimensions of social leadership competences of the principals as perceived by theprincipals, teachers, and parents; to determine whether there are statistically significantdifferences among the social leadership competences of elementary school principalswith regard to individual demographic variables such as gender, professional seniority,administrative seniority, education level, and school size.In this study, the 27 elementary school principals in the area of Bakırköy havebeen taken as the population, and one third of the teachers at each school and the samenumber of parents equal to that of teachers have been taken as the sample group. Thesurvey-type was used in this study.According to the research findings, school principals perceive themselves andteachers and parents perceive principals as high in the knowledge dimension of socialleadership with the arithmetical means respectively 4.70, 4.14, and 4.22. Schoolprincipals perceive themselves and teachers and parents perceive principals as high alsoviviiin the behavioural dimension with the arithmetical means respectively 4.33, 3.90, and4.05.The social leadership competences of the school principals in the dimension ofknowledge are perceived differently by origin groups. The principals perceivethemselves more positive than the teachers and parents perceive them. There is nodifference between the perceptions of the teachers and the parents.The social leadership competences of the school principals in the behaviouraldimension are also perceived differently by origin groups. The parents perceive thesocial leadership competences of the school principals higher than the teachers do.Teachers? and parents? perceptions of social leadership competences of theschool principals in the dimension of knowledge differ according to the principals?professional seniority, administrative seniority, education level, and school size.Teachers? and parents? perceptions of social leadership competences of theschool principals in the behavioural dimension differ according to the principals?professional seniority, administrative seniority, and education level.vii