Kişilerarası sorun çözme eğitiminin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklardaki karşı gelme belirtileri üzerine etkileri
Effects of the teaching an interpersonal cognitive problem-solving strategy on oppositional defiant problems in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: CELALE TANGÜL ÖZCAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. FAHRİYE OFLAZ
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry

Özet:
Bu arastırma, Dikkat Eksikligi Hiperaktivite Bozuklugu (DEHB) tanısı konulançocuklara verilen kisilerarası sorun çözme egitim programı olan ?Ben SorunÇözebilirim (BSÇ)? egitiminin, karsı gelme belirtileri üzerine etkilerini incelemekamacıyla yapılmıstır. Arastırmanın evrenini Ocak ve Nisan 2007 tarihleriarasında Ankara'daki iki lkögretim Okulu'nda (ilkögretim birinci kademe)okuyan ve DEHB tanısı olan 6-11 yas arası 33 çocuk olusturmustur. Arastırma,tek gruplu ön-son test deseninde yarı deneysel olarak planlanmıs, veri toplamakamacıyla DSM-IV-TR'e dayalı ?Yıkıcı Davranıs Bozukluklarını DegerlendirmeÖlçegi (YDBÖ) ve ?Çocuk ve Gençler için Davranıs Degerlendirme Ölçegi,(Teacher Report Form-TRF) kullanılmıstır. Deneklere 14 hafta boyunca bilisselyaklasıma dayalı kisilerarası sorun çözme beceri egitim programı (BSÇ)uygulanmıstır. BSÇ egitimi öncesi ve sonrasında anne-baba ve ögretmenlerdenYDBÖ ile TRF ölçeklerini doldurmaları istenmistir. DEHB olan çocukların?kurallara karsı gelme?, ?dikkatsizlik?, ?hiperaktivite/dürtüsellik?,?anksiyete/depresyon?, ?sosyal içe dönüklük?, ?suça yönelik davranıslar?,?saldırgan davranıslar?, ?somatik sorunlar?, ?sosyal sorunlar? ve ?düsüncesorunlarının? BSÇ egitim sonrasında azaldıgı görülmüstür. TRF'nin Yeterlilikalanına iliskin ?sıkı çalısma, uyum, ögrenme ve mutlu olma? alt testlerintoplamından olusan ?toplam yeterlilik? testinde BSÇ egitim sonrasında öncesinegöre istatistiksel fark olusturacak sekilde puanın yükseldigi ve yeterlilik düzeyininarttıgı görülmektedir. BSÇ Egitiminin hemsirelik uygulamasında kullanılabilecekDEHB olan çocukların sorunları ile bas etmelerine yararlı bir egitim oldugudüsünülmektedir.Anahtar Kelimeler: BSÇ, hemsirelik, çocuk psikiyatrisi, KGB, TRF

Abstract:
This study was performed to evaluate the effects of the ?I Can Solve the Problem?training program based on ?Interpersonal Cognitive Problem-Solving (ICPS) Strategy?on Oppositional Defiant Problems in children with attention deficit hyperactivity disorder(ADHD). The sample consisted of 33 children with ADHD who ranged from 6 to 11years old from two-elemantary school in Ankara between January-April 2007. The studywas semi-experimentally designed as pre and post test with one group. ?Child BehaviorChecklist for Ages 6-18 (Teacher Report Form) (TRF)? and The DSM-IV based?Disruptive Behavior Disorders Screening and Rating Scale? (parent and teacher forms)were used in order to evaluate the efficacy of the program. The ICPS program wasperformed to 33 children with ADHD during 14 weeks. The scales were applied onbefore and after the program to the children?s mothers and teachers in order to evaluatethe children?s behaviours. Analysis of data from multiple sources showed that problemsof ?oppositional defiant?, ?attention?, ?hyperactivity? problems, ?anxious/depressed?,?withdrawn/depressed?, ?attention? problems, ?rule breaking behavior?, and ?aggressivebehavior? were significantly decreased after the ICPS Program. The sum of the scoresfor four adaptive characteristics (working hard, acting appropriately, learning andhappiness) displays ?adaptive functioning profile? in TRF. The sum score subscalesignificantly increased and improving of the adaptive functions were observed after theICPS. The mean of total competence scores after ICPS Program indicated a significantincreasing and the difference between pre and post tests was statistically meaningful.Positive effects of the ICPS Program on the children with ADHD were established. Thecompetence level of the children increased and the emotional and behavioral problemswhich were oppositional defiant problems exists in children with ADHD decreased.ICPS Program is useful for children with ADHD to deal with their assumed problems.Keywords: ICPS, nursing, child psychiatry, ODD, TRF