Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına göre idari yargının görev alanı
According to the decisions of court of jurisdictional disputes, the field of jurisdiction of administrative tribunals
Yazar: NİYAZİ ACAR
Danışman: PROF. DR. ZEHRA ODYAKMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Mahkemeler = Law courts ; Uyuşmazlık mahkemesi = Court of jurisdictional disputes ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
İdarenin her türlü işlem ve eylemine karşı yargı yolu açıktır. İdari rejimi kabul eden ülkemizde, idarenin "idari" nitelikteki işlem ve eylemleri "idari yargTda denetlenir. Dolayısıyla "idari yargının görev alanı"nı belirlemek gerekmektedir. Çalışmamız bu konudadır. Mahkemelerin görevi kanunla belirlenir. İdarenin işlem ve eylemlerinin "idarilik" niteliğini tespit etmek ve idari yargının görev alanını belirlemek için 1868 yılında Şurayı Devlet' in kurulmasından bu yana kanun hükümleri ışığında pek çok kıstaslar geliştirilmiştir. 1945 yılında Uyuşmazlık Mahkemesinin kurulmasıyla bu kıstaslar daha güçlü şekilde vurgulanmaya başlamış ve neticede idari işlem, idari eylem ve idari sözleşme kıstaslarına gelinmiştir. Anılan kavramların da tarihsel süreç içerisinde işlenip geliştirilmesi, idari yargının görev alanını belirlemeye katkıda bulunmuştur. İdare faaliyetlerinin, "idarilik" niteliğinin tespitinde kamu hizmeti, idarenin üstün otoritesi, tek taraflı bağlayıcı karar alabilmesi, muhatabın durumu vs. dikkate alınmaktadır. Ülkemizde başlayan özelleştirme faaliyetinden sonra, KİT'lerin taraf olduğu davalar özellik arz etmeye başlamış, neticede KİT'lerin personelleriyle olan ilişkileriyle, kamu hizmeti niteliği ağır basan faaliyetlerinden doğan uyuşmazlıklarda idari yargı görevlendirilmiştir İdarenin taraf olduğu ve fakat idari yargının görev alam dışında kalan uyuşmazlıklar da hayli hacimlidir. Yasama ve yargı kısıntıları, yasama ve yargı organlarının asli faaliyetleri ve seçim işlerinden doğan uyuşmazlıklar idari yargının görevi dışındadır. Kanunun açıkça diğer bir yargı yolunu görevlendirdiği uyuşmazlıklar, idarenin davacı olarak takip ettiği davalar, idare ajanının kişisel kusuruyla sebep olduğu ihtilaflar da böyledir. Yine idarenin karıştığı sebepsiz zenginleşme davaları, idarenin haksız eylemine dayanan davalar ve idarenin taşıt araçlarının yaptığı kazalardan doğan uyuşmazlıklar, idari yargının görevine girmez. Adli yargı kararlarının infazından doğan uyuşmazlıklar da böyledir. Askeri idari yargının görevi kanunla ayrıca belirlenmiştir.

Abstract:
All kinds of operations and actions of the Administration may be contested at Higher Courts. İn our country which adopted Administrative Regime, operations and actions of the Administration in the quality of the "Administrative" have been supervised by "Administrative Tribunals". Therefore it deemed necessary that "Field of Jurisdiction of Administrative Tribunals" must be defined. Our study has been focused on this matter. Jurisdiction of courts is prescribed by law. In order to determine "Administrative nature" of transactions and actions of the Administration and to define field of jurisdiction of Administrative Tribunal a lot of criteria have been developed under the light of provisions of the law since establishment of State Council in 1868. Upon establishment of the Court of Jurisdictional Disputes in 1945 these criteria commenced to have been emphasized in much more powerful manner and consequently administrative operation, administrative action and administrative agreement criteria have been attained. Processing and development of the said concepts within the historical process have contributed in determination of field of jurisdiction of the Administrative Tribunal. In determination of "Administrative nature" of the Administration's activities, public service, superior authority of the Administration, its ability to reach a unilateral binding decision, situation of the beneficiary, etc. have been taken into account. Disputes to which the Administration is a party but remaining out of the jurisdiction of the Administrative Tribunal have been rather large in volume. Disputes arising from restriction on legislation and jurisdiction, actual activities of legislative and Judicial bodies and affairs of election are not included in the jurisdiction of the Administrative Tribunal. Disputes for which another way of appeal is explicitly prescribed by the law, suits which are followed by the Administration as plaintiff, disputes caused by personal default of agent of the Administration are not also included in the jurisdiction of the Administrative Tribunal. Again, suits of unjust enrichment in ?EC1 DOKÜMANTASYON MERKESİwhich the Administration involved, suits - based on unjust action of the Administration and disputes arising from accidents occurred by motor-wehicles of Administration have not been included in jurisdiction of the Administrative Tribunal. So was such disputes arising from execution of decisions of judicial courts. Jurisdiction of Military Administrative Tribunal has been prescribed separately by Law.