Bölgesel asgari ücret uygulamasının, Türkiye'nin bölgesel gelişmişlik farklarının giderilmesi üzerindeki etkisi
Regional minimum wage application, effect on repairing Turkey's regional development differences
Yazar: KÜBRA BİLĞİÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİN ÇAKILCI
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Asgari ücret = Minimum wage ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel kalkınma ajansları = Regional development agencies ; Bölgesel politikalar = Regional policies ; Ücret kuramları = Wage theories ; İstihdam = Employment ; İş gücü piyasası = Labour market

Özet:
Ücret sosyal, ekonomik, hukuksal etkilere sahip olan bir sistemdir. Bu sistemin belirlenmesinde farklı bakış açıları ve politikalar mevcuttur. Asgari ücret olarak tanımlan ücret tabanını belirlerken ülkelerin, bölgelerin, piyasanın dinamiklerini dikkate alınarak farklı asgari ücret modelleri uygulanmıştır. Farklı uygulama alanları bulan asgari ücret sistemleri mevcuttur. Ulusal asgari ücret sistemi, mesleki asgari ücret sistemi, bölgesel bazlı sistemler, işkolu ve sektörel esaslı uygulamalar incelenmiştir. Bu sistemlerin özellikleri ve ülkelerin uygulama yöntemleri incelenmiştir.
Bölgesel asgari ücret, bölgesel ve sosyal maliyet farklılıklarını dikkate alınarak belirlenen asgari ücret sistemi olarak tanımlanmaktadır. Bölgesel asgari ücret uygulamasının bölgesel kalkınma politikaları, istihdam ve işgücü piyasaları üzerindeki etkilerini farklı kuramsal yaklaşımlar aracılığı ile incelenmiştir. Ülkemizde bölgesel gelişmişlik farklarının belirlenmesi için coğrafi farklılıklar, ekonomik farklılıklar, sosyal farklılıklar incelenmiştir. Kalkınma kavramı, bölgesel kalkınma ajanslarının bölgesel gelişmişlik farklarını giderme noktasındaki öneminden bahsedilmiştir. Dünyadaki ve Türkiye'deki bölgesel kalkınma ajanslarının görevleri, tarihsel süreçleri, uygulamaları ve etkileri incelenmiştir.
Küresel anlamda dünya ekonomisini etkileyen Covid-19 Pandemi durumundan kaynaklı farklı sektörlerde farklı işgücü kollarında olumsuz etkileri olmuştur. Bu süreçte işsizlik ödeneği, nakdi ücret desteği, kısa çalışma ödeneği vs. gibi hizmet verilmeyen sektörlerde çalışanlar bu ödeneklerden yararlanmıştır. Bu ödenekler mevcuttaki asgari ücret oranına göre belirlenmektedir. Bölgesel asgari ücret modelini uygulayan ABD'nin pandemi sürecinde bölge bazında yardım ödeneklerinden bahsedilmiştir. Ülkemizde bölgesel asgari ücret 1969-1972 yıllarında 6 bölge olarak 26 ili kapsayan bir uygulama, 1972-1974 yıllarında 4 bölge olarak belirlenen 57 ilde uygulanmıştır. Bu bağlamda bölgesel asgari ücret uygulayan Japonya, Vietnam, Çin, Filipinler, ABD, Kanada, Meksika, Hindistan, Endonezya ülkeleri incelenerek ülkemizde uygulanabilirliği noktasında tartışılmıştır.
Bu çalışmada ücret sistemlerinde çalışanlar, işverenler ve sosyal politika belirleyicilerin farklı dönemlerdeki değişimi, etkileri ve uygulamaları üzerinden teorik ve literatür çalışmaları yapılarak bölgesel asgari ücret uygulamasının incelenmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Wage is a system that has social, economic and legal effects. There are different perspectives and policies in determining this system. While determining the wage base, which is defined as the minimum wage, different minimum wage models have been applied, taking into account the dynamics of countries, regions and the market. There are minimum wage systems that find different application areas. National minimum wage system, occupational minimum wage system, regional-based systems, industry and sectoral applications were examined. The properties of these systems and the application methods of the countries were examined.
The regional minimum wage is defined as the minimum wage system determined by taking into account regional and social cost differences. The effects of the regional minimum wage on regional development policies, employment and labor markets have been examined through different theoretical approaches. In order to determine the regional development differences in our country, geographical differences, economic differences and social differences were examined. The concept of development and the importance of regional development agencies in eliminating regional development differences are mentioned. The duties, historical processes, practices and effects of regional development agencies in the world and in Turkey are examined.
The Covid-19 Pandemic situation, which affects the world economy in a global sense, has had negative effects on different labor lines in different sectors. In this process, unemployment allowance, cash wage support, short-time working allowance etc. Employees working in underserved sectors such as These allowances are determined according to the current minimum wage rate. In the pandemic process of the USA, which applies the regional minimum wage model, regional aid allowances are mentioned. In our country, an application covering 26 provinces as 6 regions in 1969-1972, was applied in 57 provinces determined as 4 regions in 1972-1974. In this context, the countries that apply regional minimum wages such as Japan, Vietnam, China, Philippines, USA, Canada, Mexico, India, Indonesia have been examined and discussed in terms of their applicability in our country.
In this study, it is aimed to examine the regional minimum wage application by making theoretical and literature studies on the changes, effects and practices of employees, employers and social policy makers in wage systems in different periods.