Hekimlerin defansif tıp ve tıbbi hata tutumlarının incelenmesi
The examination of the physicians' attitude towards defensive medicine and medical errors
Yazar: MERVE BANAZ
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YALÇIN BALÇIK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Defansif tıp = Defensive medicine ; Doktorlar = Physicians ; Tutumlar = Attitudes ; Tıbbi hatalar = Medical errors ; Yanlış teşhis ve tedavi = Malpractice

Özet:
Geçmişten beri var olan fakat son yıllarda artış gösteren defansif tıp ve tıbbi hata sağlık hizmetleri için önemli bir konudur. Hekimlerin ''tıbbi hata'' ve bu tıbbi hatalara karşı bir savunma biçimi olan ''defansif tıp'' tutumlarının incelenmesi bu çalışmanın amacını ve önemini oluşturmaktadır. Bu çalışmada nicel araştırma deseni kullanılmış olup, elde edilen veriler anket yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmada Güleç (2012) tarafından geliştirilen "Tıbbi Hatalarda Tutum Ölçeği" ve Başer ve arkadaşları (2014) tarafından geliştirilen ''Defansif Tıp Uygulamaları Tutum Ölçeği'' kullanılmıştır. Araştırmaya bir üniversite hastanesindeki 207 hekim katılım göstermiştir. Katılımcıların tıbbi hata tutum ortalamaları 3,69; defansif tıp tutum ortalamaları ise 3,27 olarak saptanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, araştırmaya katılan hekimler, tıbbi hataların ve nedenlerinin çalışanlarla açıkça tartışılması, yapılan tüm hataların bildirilmesi, tıbbi hataların bildirilmesinin hasta güvenliğini artırdığı yönünde ortalamanın üzerinde bir tutum sergilemişlerdir. Uzman hekimlerin asistan hekimlere göre, 40 yaş ve üzeri hekimlerin 26-29 yaş arası hekimlere göre, 11 yıl ve üzerinde çalışma yılına sahip olan hekimlerin 4 yıl ve altı çalışma yılına sahip olan hekimlere göre yapılan tıbbi hataların açıkça tartışılması, bildirilmesi, açıklanması ve hatalardan öğrenen bir yönetsel yaklaşım sergilenmesi konusunda daha olumlu bir tutum içinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Hekimlerin, hem pozitif hem de negatif defansif tıp uygulamalarına yönelik ortalamanın üzerinde bir tutum sergilediği görülmektedir. Araştırmaya katılan erkek hekimlerin kadın hekimlere göre daha fazla negatif defansif tıbbi uygulamalara başvurduğu saptanmıştır. Asistan hekimlerin uzman hekimlere göre, 5-10 yıl arası çalışanların 11 yıl ve üzeri çalışanlara göre daha fazla defansif davrandığı görülmektedir. Hekimlerin daha önce defansif tıp kavramını duydukları ancak bu konuda yeterli bilgiye sahip olmadıkları saptanmıştır. Bu araştırmanın bulgularına yönelik verilebilecek öneriler şu şekildedir; Hekim başına düşen hasta sayısını azaltmak için politikalar geliştirilmeli ve buna yönelik personel alımı yapılmalıdır. Tıbbi hatalar ve defansif tıp konusunda gerçek vakalar tartışılarak tüm bunları azaltmaya ve çözüme kavuşturmaya yönelik öneriler ortaya konulmalıdır.

Anahtar Sözcükler: Defansif Tıp, Tıbbi Hata, Hekim, Tutum, Malpraktis

Abstract:
Defensive medicine and medical error, which have existed since the past but have become prominent in recent years, is an important issue for health services. The aim and base of this study is to investigate the physicians' attitudes toward 'medical error' and 'defensive medicine' which is a form of defense against these medical errors. In the present study, quantitative research design was used, and the data obtained were collected through survey forms. In the research, "Attitude Scale in Medical Errors" developed by Güleç (2012) and "Defensive Medicine Practices Attitude Scale" developed by Başer et al. (2014) were used. 207 physicians from a university hospital participated in the study. The medical error attitude and defensive medicine attitude means of the participants was found as 3.69 and 3.27, respectively. The result of the analyzes showed that the physicians participating in the study had an above-average attitude toward discussing medical errors and their causes with employees, reporting all errors, and increasing the patient safety by reporting medical errors. Specialist physicians compared to assistant physicians, physicians between the ages of 40 and over compared to physicians at the age 26-29 and physicians who have 11 years or more job duration compared to physicians who have 4 years or less job duration, were found to have a more positive attitude toward discussing and reporting medical errors and exhibiting an approach learning from these errors. It was concluded that he had a more positive attitude towards exhibiting a managerial approach. The physicians had an above average attitude towards both positive and negative defensive medicine practices. The data of the study indicated that male physicians who participated in the study applied to negative defensive medical practices more than female physicians. It was considered that assistant physicians are more defensive than specialist physicians, and those who work between 5-10 years are more defensive than those who work 11 years or more. These results revealed that the physicians had heard about the concept of defensive medicine before, but they did not have enough information about this subject. Suggestions that can be given regarding the findings of this research are as follows;  policies should be developed and staff should be recruited in order to reduce the number of patients per physician. While Real cases about medical errors and defensive medicine are being discussed, suggestions should be put forward to reduce and resolve them.

KEYWORDS: Medical Error, Defensive Medicine, Physician, Attitude, Malpractice