Çardak Lagünü'ndeki, Ruditapes decussatus (Akivades) ve Ruditapes philippinarum (Manila kum midyesi) populasyonlarının gametogenik döngüleri
Gametogenic cycles of grooved carpet shell (Ruditapes decussatus)  and Japanese carpet shell (Ruditapes philippinarum) populations in Cardak Lagoon
Yazar: PINAR AKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. UMUR ÖNAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada, Çardak Lagünü'nde (Lapseki, Çanakkale)  bulunan endemik Ruditapes decussatus (akivades) ile egzotik Ruditapes philippinarum  (Manila kum midyesi) türlerinin üreme dönemleri histolojik yöntemlerle tespit edilmiştir. Çalışma süresince bir yıl boyunca her iki türden ayda 30'ar birey toplanmıştır. Manila kum midyelerinin yıl boyunca gonadlarının akivadeslere oranla daha ileri bir aşamada olduğu ve bu türün ilk üreme aktivitesinin nisan ayında gerçekleştiği tespit edilmiştir. Buna karşın, akivadeslerde ilk üreme mayıs ayında gözlenmiştir. Her iki türde ana üreme döneminin haziran ayı olduğu fakat üremenin ekim ayının sonuna kadar devam ettiği tespit edilmiştir. Yaz aylarından itibaren her iki türden bireylerin gonadlarında dejenerasyon ve absorpsiyon tespit edilmiş ve bu durum kasım ayına kadar devam etmiştir. Kasım ayından itibaren akivadeslerin büyük bölümü dinlenme evresine geçerken, Manila kum midyelerinin çok büyük bir bölümünde gametogenez tekrar başlamış ancak olgun bireyler ancak nisan ayında ortaya çıkmıştır. Bulgularımız, her iki türün de Çardak Lagünü?nde gametogenik döngülerini tamamladıklarını göstermiştir. Bu çalışma ile ilk defa olarak Türkiye denizlerinde varlığı son yıllarda tespit edilen invasif R. philippinarum türünün ürediği tespit edilmiştir. Bulgularımız, ticari açıdan önemli endemik akivades türünün korunmasına yönelik tedbirlerin alınmasına yardımcı olacaktır.

Anahtar Kelimeler:Ruditapes philippinarum, Ruditapes decussatus, Gametogenik döngü, 
Çardak Lagün,

Abstract:
In this study, the gametogenic cycles of the endemic European carpet shell, Ruditapes decussatus, and the egzotic Manila clam, Ruditapes philippinarum, from Çardak estuary (Lapseki, Çanakkale) have been histologically studied.  For this purpose, 30 individuals/ month have been sampled for a period 12 months. Our findings indicated that the gonadal activity of Manila clams are more advanced year around compared to those of carpet shells, with the first spawning activity observed in april. The main spawning period for both species was june but reproduction was observed until the end of october. Gonadal absorption and degeneration have been observed in both species from early summer until november.  In November, most of the European carpet clams were in the resting phase while the majority of Manila clams were in the early active stage of gametogenesis. Ripe individuals from both species were not observed until april. Our findings indicated that both species have completed their gametogenic cycle in Çardak estuary. This is the first breeding record of the recently discovered invasive R. philippinarum in Turkish waters. Our findings will help to establish regulatory actions for successful management of the commercially important, endemic carpet clams populations in the region

Keywords:Ruditapes philippinarum, Ruditapes decussatus, Gameogenic cycle, Çardak 
Lagoon