Allojenik ve otolog hematopoetik kök hücre nakli yapılan hastalarda sitomegalovirüs reaktivasyonu ve hastalığın değerlendirilmesi
Allojenik ve otolog hematopoetik kök hücre nakli yapilan hastalarda sitomegalovirüs reaktivasyonu ve hastaliğin değerlendirilmesi
Yazar: CEREN GÖKÇE BÜYÜKDAĞ
Danışman: PROF. NURETTİN ERBEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Sitomegalovirüs (CMV) enfeksiyonu hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) sonrası
sık görülen bir viral enfeksiyondur ve önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu
çalışma, HKHN yapılan hastalarda CMV reaktivasyonu ve hastalığının sıklığının
belirlenmesi ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanarak yapılmıştır. Eskişehir
Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji Kliniği Kemik İliği
Transplantasyon Servisi'nde allojenik HKHN yapılan 62 ve otolog HKHN yapılan
190 hasta olmak üzere toplam 252 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Nakil
sonrası ilk 100 günde allojenik HKHN yapılan hastalarda % 82,3, otolog HKHN
yapılan hastalarda %31,1 oranında CMV reaktivasyonu görüldüğü saptandı. Allojenik
HKHN yapılan hastalarda, otolog HKHN grubuna göre CMV reaktivasyonu sıklığı,
CMV DNA pik seviyesi ve preemptif tedavi ihtiyacının anlamlı olarak daha fazla
olduğu saptandı. Allojenik HKHN grubunda uzun süreli steroid kullanımı ve graft
versus host hastalığı (GVHH) gelişimi reaktivasyon riskini arttıran faktörler olarak
saptandı. Takiplerde otolog HKHN grubunda hiçbir hastada CMV hastalığı
gelişmezken, allojenik HKHN yapılan hastalarda 2 (%3,2) hastada CMV hastalığı
geliştiği görüldü. Bu sonuç yakın izlem ve preemptif tedavi başarısı olarak
değerlendirildi. İki nakil grubunda da CMV reaktivasyonu ile 30 günlük ve 100 günlük
mortalite arasında ilişki saptanmadı. Sonuç olarak; CMV reaktivasyonu HKHN
yapılan hastalarda ilk 100 günde sık görülmektedir. Özellikle allojenik HKHN, uzun
süreli steroid kullanımı ve GVHH gelişmesi durumunda risk artmaktadır. Erken tanı
ve preemptif tedavi yaklaşımı önemli ölçüde morbidite ve mortaliteyi azaltmaktadır.
Bu nedenle risk faktörlerinin bilinmesi, hastaların yakın takibinin yapılması ve uygun
zamanda preemptif tedavi başlanması önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Hematopoetik kök hücre transplantasyonu, sitomegalovirüs,

preemptif tedavi

Abstract:
Cytomegalovirus
(CMV) infection is a common viral infection after HSCT and is an important cause of
morbidity and mortality. This study was conducted to determine the frequency and to
evaluate risk factors of CMV reactivation and disease in patients who underwent
HSCT. The data of a total of 252 patients, including 62 patients who underwent
allogeneic HSCT and 190 patients who underwent autologous HSCT, in Eskişehir
Osmangazi University Medical Faculty Hospital Hematology Clinic Bone Marrow
Transplantation Service were retrospectively analyzed. CMV reactivation was found
to be 82.3% in patients who underwent allogeneic HSCT and 31.1% in patients who
underwent autologous HSCT in the first 100 days after transplantation. The frequency
of CMV reactivation, the peak level of CMV DNA and the need for preemptive
treatment were found to be significantly higher in patients who underwent allogeneic
HSCT compared to the autologous HSCT group. Long-term steroid use and
development of graft versus host disrease (GVHD) were found to increase the risk of
reactivation in the allogeneic HSCT group. While none of the patients developed CMV
disease in the autologous HSCT group during the follow-ups, 2 (3.2%) patients
developed CMV disease in the patients who underwent allogeneic HSCT. This result
was evaluated as the success of close follow-up and preemptive treatment. No
correlation was found between CMV reactivation and 30-day and 100-day mortality
in either transplant group. In conclusion; CMV reactivation is common in the first 100
days in patients undergoing HSCT. The risk increases especially in the case of
allogeneic HSCT, long-term steroid use and the development of GVHD. Early
diagnosis and preemptive treatment approach significantly reduce morbidity and
mortality. For this reason, it is important to know the risk factors, to follow the patients
closely, and to initiate preemptive treatment at the appropriate time.

Key Words: Hematopoietic stem cell transplantation, cytomegalovirus, preemptive

treatment