Batman yerel mutfağının gastronomi turizmine kazandırılmasına yönelik bir araştırma
A research indended for the integration of Batman local cuisine to gastronomy tourism
Yazar: İLKER AKSOY
Danışman: PROF. DR. MURAT GÜMÜŞ
Batman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Batman = Batman ; Gastronomi = Gastronomy ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yöresel mutfak = Local cuisine

Özet:
Turizm faaliyetlerinin doğmasını sağlayan ve ana etkenlerinden olan bireylerin merak ve keşif duyguları; onların yeni yerler, kültürler ve destinasyonlar tanımalarını sağlar. Kişilerin bu ihtiyaçları turizm sektöründe kültür turizminin doğmasını sağlayarak destinasyonların, kültürel, tarihi, coğrafi, dini vb. değerlerini korumalarını ve bu değerleri de gelecek kuşaklara güvenle aktarılmasını yani sürdürülebilirliğini gerekli kılmıştır. Bu kültürel değerlerden birisi de bölgelere ait yerel mutfaklardır. Yerel mutfaklar; bir bölgenin kültürel, sosyal, tarihi, coğrafi ve dini değerlerini taşımakta ve bu değerleri aktarmada önemli bir araçtır. 
Bu çalışmanın amacı; Batman yerel mutfağına ait yemekleri keşfetmek ve Batman yerel mutfağının sürdürülebilirliğini, gastronomi turizmine kazandırılabilmesini yerel yiyecek işletmeleri aracılığıyla tespit etmektir. Araştırmanın amaçlarından biri de yerel kültürlerin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi açısından literatürde kayıt altına alınıp bir sonraki kuşağa aktarılmasıdır. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş olup veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın alanı Batman ili olup örneklem belirlenirken maksimum çeşitleme ve amaca yönelik örnekleme yöntemleri kullanılıştır.  Araştırmanın veri toplama süreci ve bulgular bölümü iki evrede ele alınmıştır. İlk evrede Batman yerel mutfağına ait yerel yemeklerin belirlenmesi için Batman ili ve ilçelerinde ikamet etmekte olan 58 katılımcıyla yüz yüze görüşme yapılmıştır. İkinci bölümde ise yerel mutfağın sürdürülebilirliğini yerel yiyecek işletmeleri aracılığıyla belirlemek için Batman merkezde bulunan mahalli yemekler üreten 15 yiyecek işletmecisi ve ustalarıyla yüz yüze görüşme yapılmıştır.
Elde edilen bulgular betimsel analiz yöntemiyle işlenmiş olup veri haline getirilmiştir. Sonuç olarak Batman iline ait 85 yerel yemek tespit edilmiştir. Yerel mutfak kimliğinin gelişmemiş olduğu, yiyecek işletmelerinde yerel yemeklere gerektiği kadar yer verilmediği, işletmecilerin ve ustaların yerel mutfak hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıkları ve herhangi bir kamu veya özel kuruluşun bu konuda daha önce çalışma yürütmediği tespit edilmiştir. Batman mutfak kültürü bilimsel araştırmalar açısından göz ardı edilmiş olmasından ötürü yazılı herhangi bir kaynağın veya bulgusunun bulunmadığı da tespit edilmiştir.

Abstract:
Both helping tourism activities to arise and being one of the main factors, individuals' feelings of curiosity and exploration enables them to familiarize with new places, cultures and destinations. These demands of people have led to the birth of cultural tourism in the tourism sector. As a result of this situation, protecting cultural, historical, geographical, religious values and passing them on to the next generations for their sustainability are essential. One of these cultural values is the local cuisine of the regions. Local cuisines reflect the cultural, social, historical, geographical and religious values of a region and have an important role in transferring these values.
The goal of this study is to identify the dishes of Batman local cuisine and to research the sustainability of Batman local cuisine through local food businesses. Another purpose of the study is to protect the local cultures and to transfer this cultural knowledge to the future for their sustainability. Qualitative research method was preferred as a research design and a face-to-face interview was conducted using a semi-structured interview form as a data collection technique. The research region is Batman Province. While determining the random sample, maximum variation and purposeful sampling methods are used. The data collection process and the findings section of the study were handled in two stages. In the first phase, face-to-face interviews were conducted with 58 participants residing in Batman province and its districts in order to determine local dishes of Batman local cuisine. In the second phase, face-to-face interviews were made with 15 food business managers and their masters in Batman city center who produce local food in order to determine the sustainability of local cuisine through local food businesses.
The gained findings were processed with the descriptive analysis method and turned into data. As a result, 85 local dishes of Batman province were identified. The following results have been determined thanks to this research such as the identity of the local cuisine is not developed, local food is not used so much in food firms, the managers and masters do not have sufficient knowledge about the local cuisine, and no public or private organization has previously studied on this issue. Due to the lack of research on Batman cuisine culture, it has been determined that there is no written source or finding.