Erzincan Üzümlü'de farklı rakımlardaki Karaerik üzüm çeşidinde don zararı tespiti ve bazı fenolojik ve pomolojik gözlemler
Determination of cold damage and some phenological and pomological observations in Karaerik cultivar at different altitudes in Erzincan Üzümlü
Yazar: ÜZEYİR ÖZOĞUL
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED KÜPE
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Erzincan İli Üzümlü İlçesi'nde 4 farklı rakımdaki (1200m, 1300m, 1400m ve 1500m) Karaerik üzüm bağlarında farklı dönemlerdeki don zararını ve rakımın asma fenolojisi ile bazı meyve pomolojik özellikleri üzerine etkisini  tespit etmek amacıyla 2023 yılında yürütülmüştür. Karaerik üzüm çeşidi ile tesis edilmiş bağlardaki don zararı laboratuvar, sera ve arazi koşullarında kesit alma, sürdürme ve gerçek zamanlı sürme testi yöntemleri ile belirlenmiştir. Çalışmaya konu olan bağlardaki asmaların fenolojik gelişim seyirleri, bağların budama döneminden başlayarak hasat döneminin sonuna kadar yapılan gözlemler neticesinde belirlenirken, meyve pomolojik özellikleri ve kimyasal içerikleri ise alınan örneklerin ölçüm ve analizleri sonucunda tespit edilmiştir.Kesit alma, sürdürme ve gerçek zamanlı sürme sayımı testlerinin tamamında en fazla don zararının 1200m rakımdaki bağın dip gözlerinde gerçekleştiği görülmüştür. Rakımlar birlikte değerlendirildiğinde kesit alma metodunun %13,98 oranında, sürdürme metodunun ise %5,72 oranında gerçek zamanlı sürme sayımı testine göre farklılık arz ettiği tespit edilmiştir. Farklı rakımlarda yapılan fenolojik gözlemlerde 1200m ve 1500m rakımda bulunan bağlarda, budama ile gözlerin uyanması arasında 17 gün,  budama sonrası ilk çiçeklenmede 25 gün,  budama ve ben düşme arasında 34 gün, budama ve hasat başlangıcı arasında ise 39 günlük bir farklılık tespit edilmiştir. Meyve pomolojik özelliklerinden tane eni (ortalama 20,84 mm), tane ağırlığı (ortalama 7,13 g), çekirdek sayısı (ortalama 1,73 adet) ve çekirdek ağırlığı (ortalama 0,96 g) bakımından en düşük değerler 1500m rakımda ölçülmüştür. Meyve kimyasal özellikleri bakımından 1200m rakımda en yüksek pH (3,55) ve SÇKM (16,66) değeri ile en düşük asitlik oranı (8,05) tespit edilirken, gallik asit (325,41 mg/L) ve kuersetin değeri ise (43,25 mg/L) ise en yüksek 1500m rakımda tespit edilmiştir. Rakım, karasal iklimin hüküm sürdüğü Üzümlü bağlarında, sıklıkla meydana gelen kış donlarının meydana geliş biçimi ve şiddeti üzerinde etkili olarak bağların verim ve kalitesini etkilemektedir. Bağlarda rakımın etkisi göz önünde bulundurularak fenolojik dönemlere göre yapılacak olan kültürel işlemlerin planlaması ile başarılı ve ekonomik bir bağcılığın yapılması mümkün olacaktır.

Abstract:
This study was conducted in 2023 to determine the cold damage in different periods in the Karaerik vineyard at 4 different altitudes (1200m, 1300m, 1400m and 1500m) in Üzümlü District of Erzincan Province and the effect of altitude on vine phenology and some fruit pomological characteristics. Cold damage in vineyards established with Karaerik grape variety was determined by cross-sectioning, shooting and real-time shoot counting tests under laboratory, greenhouse and field conditions. The phenological development of the vines in the vineyards subject to the study was determined as a result of the observations made from the pruning period of the vines until the end of the harvest period, while the pomological characteristics and chemical contents of the fruit were determined as a result of the measurements and analyzes of the samples taken. In all of the cross-sectioning, shooting and real-time shoot counting tests, it was observed that the highest cold damage occurred in the bottom eyes of the vineyards at 1200 m altitude. When the altitudes were evaluated together, it was determined that the cross-sectioning method differed by 13.98% and the continuation method differed by 5.72% compared to the real-time shoot counting tests. In the phenological observations made at different altitudes, a difference of 17 days between pruning and the awakening of the buds, a difference of 25 days in the first flowering after pruning, a difference of 34 days between pruning and veraison, and a difference of 39 days between pruning and the beginning of harvest was detected in vineyards located at 1200m and 1500m altitude. The lowest values of fruit pomological characteristics in terms of grain width (average 20.84 mm), grain weight (average 7.13 g), number of seeds (average 1.73) and seed weight (average 0.96 g) were measured at an altitude of 1500m. In terms of fruit chemical properties, the highest pH (3.55) and SÇKM (16.66) values and the lowest acidity rate (8.05) were detected at an altitude of 1200 m, while gallic acid (325.41 mg/L) and quercetin equivalent were ( 43.25 mg/L) was detected at the highest altitude of 1500m.Altitude affects the yield and quality of the vineyards by influencing the occurrence and severity of winter frosts, which frequently occur in Üzümlü vineyards, where the continental climate prevails. It will be possible to carry out successful and economical viticulture by planning cultural operations according to phenological periods, taking into account the effect of altitude in the vineyards.