Sporcuların empatik eğilim ve bilişsel esnekliklerinin belirlenmesi
Determining the empathic tendencies and cognitive flexibility of athletes
Yazar: ONUR ÖZEN
Danışman: PROF. DR. FİKRET RAMAZANOĞLU
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bilişsel esneklik, bireylerin empatik davranışlar sergilemelerini kolaylaştırır ve empati kurma süreçlerini destekler. Bu durum, hem bireyler arası etkileşimlerin kalitesini artırır hem de toplumsal uyum ve anlayışı teşvik eder. Empatik eğilim ve bilişsel esneklik kavramın geliştirilmesi, kişisel gelişim ve sosyal ilişkiler açısından önemli faydalar sağlayabilir. Bilişsel esneklik ve empatik eğilimlerin eğitim ve terapi süreçlerine dahil edilmesi, bireylerin duygusal ve sosyal becerilerini güçlendirebilir. Bu bilgilerden yola çıkılarak araştırmada; sporcularda empatik eğilim ile bilişsel esneklik arasındaki ilişkinin olup olmadığının ortaya konulması amaçlanmıştır. 
İlişkisel tarama modelinin benimsendiği araştırmanın evrenini Sakarya, İstanbul ve Kocaeli ilinde aktif olarak spor yapan sporcu bireyler, örneklemini ise bahsedilen evren içerisinden kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen toplam 439 sporcu (172 kadın+267 erkek) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; "Empatik Eğilim Ölçeği (EEÖ)" ''Bilişsel Esneklik Ölçeği (BEÖ)'' ve ''Kişisel Bilgi Formu'' kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA), Pearson korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılmıştır.
Araştırma bulguları incelendiğinde sporcularda empatik eğilimin cinsiyet, spor branşı ve eğitim durumuna anlamlı farklılık göstermediği (p>.05); spor yılına göre ise anlamlı farklılık gösterdiği (p<.05); yaş ile anlamlı ilişki (p<.05) içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde bilişsel esnekliğin ise cinsiyet, spor branşı ve eğitim durumuna anlamlı farklılık göstermediği (p>.05); spor yılına göre ise anlamlı farklılık gösterdiği (p<.05); yaş ile anlamlı ilişki (p<.05) içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  Değişkenler arasındaki ilişki sonuçlarına bakıldığında ise bilişsel esneklik ile empatik eğilim arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur (p<.05). Ayrıca bilişsel esnekliğin empatik eğilimi anlamlı şekilde yordadığı araştırma sonucunda tespit edilmiştir (p<.05). 
Sonuç olarak empatik eğilim ile bilişsel esneklik arasında anlamlı ilişkiler olduğu ve bilişsel esnekliğin empatik eğilimi anlamlı şekilde yordadığı ortaya konmuştur. Başka bir deyişle spor ile uğraşan yetişkin bireylerin bilişsel esneklik düzeyleri ile empatik eğilimleri arasında pozitif bir bağlantı olduğu ve bununla beraber bilişsel esneklik düzeyleri arttıkça da empatik eğilim düzeylerinin de arttığı tespit edilmiştir.  
Anahtar Kelimeler: Empatik eğilim, Bilişsel esneklik, Spor, Sporcu.

Abstract:
Cognitive flexibility makes it easier for individuals to exhibit empathetic behavior and supports empathy processes. This both improves the quality of interactions between individuals and promotes social harmony and understanding. Developing the concept of empathic disposition and cognitive flexibility can provide significant benefits in terms of personal development and social relationships. Incorporating cognitive flexibility and empathic tendencies into education and therapy processes can strengthen individuals' emotional and social skills. Based on this information, the aim of this study was to determine whether there is a relationship between empathic tendency and cognitive flexibility in athletes. 
The population of the research, in which the relational screening model was adopted, consists of athletes actively do sports in Sakarya, Istanbul and Kocaeli provinces, and the sample consists of a total of 439 athletes (172 female + 267 male) selected by convenience sampling method from the said population. "Empathic Tendency Scale (ATS)", "Cognitive Flexibility Scale (CRS)" and "Personal Information Form" were used as data collection tools in the study. Independent groups t-test, one-way variance (ANOVA), Pearson correlation and regression analysis were used in statistical analyses.
When the research findings are examined, it is seen that empathic tendency in athletes does not differ significantly according to gender, sport branch and educational status (p>.05); it differed significantly according to years of sport (p<.05); and it was in a significant relationship with age (p<.05). Similarly, it was concluded that cognitive flexibility did not show a significant difference according to gender, sport branch and educational status (p>.05); it showed a significant difference according to the year of sport (p<.05); and it was in a significant relationship with age (p<.05).  When the relationship results between the variables were examined, it was found that there were moderately significant positive relationships between cognitive flexibility and empathic tendency (p<.05). In addition, it was determined as a result of the research that cognitive flexibility significantly predicts empathic tendency (p<.05). 
As a result, it has been revealed that there are significant relationships between empathic tendency and cognitive flexibility and that cognitive flexibility significantly predicts empathic tendency. In other words, it has been determined that there is a positive connection between the cognitive flexibility levels of adult individuals engaged in sports and their empathic tendencies, and that as their cognitive flexibility levels increase, their empathic tendency levels also increase.
Keywords: Empathic Tendency, Cognitive flexibility, Sport, Athlete.