Major depresif bozukluğu olan hastalarda benlik saygısı, mizaç-karakter özellikleri ve baş etme becerilerinin kompulsif satın alma ve çevrimiçi kompulsif satın alma davranışıyla ilişkilendirilmesi
Associating self-esteem, temperament-character traits, and coping skills with compulsive buying and online compulsive buying behavior in patients with major depressive disorder
Yazar: OĞUZ PEKER
Danışman: DOÇ. DR. GÖRKEM KARAKAŞ UĞURLU
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Benlik saygısı = Self esteem ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Karakter = Character ; Kompulsif satın alma = Compulsive buying disorder ; Mizaç = Temperament

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, kompulsif satın alma/ çevrimiçi kompulsif satın alma ve major depresif bozukluk arasındaki ilişkinin ve depresyon şiddeti ile kompulsif satın alma ve çevrimiçi kompulsif satın alma davranışları arasındaki korelasyonun ve düşük benlik saygısı, mizaç-karakter özellikleri, baş etme becerilerinin kompulsif satın alma ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç-yöntem: Çalışmaya DSM-5 tanı ölçütlerine göre major depresif bozukluk tanısı alan 106 hasta ve sosyodemografik açıdan hasta grubuyla eşleşen, ruhsal bozukluğu olmayan ve çalışmaya katılmaya yazılı onay veren 98 sağlıklı gönüllü alındı. Katılımcılara Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Kompulsif Satın Alma Ölçeği,  Kompulsif Online Satın Alma Ölçeği, Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Mizaç ve Karakter Envanteri uygulandı. Aynı işlemler kontrol grubu katılımcılarında da gerçekleştirildi.
Bulgular: İki grup arasında cinsiyet, medeni durum ve meslek açısından anlamlı düzeyde fark bulunmuştur. Depresyon grubunda kontrol grubuna göre Kompulsif Satın Alma Ölçeği ve Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği (KSAO, KCSO), Başa Çıkma Tutumları Ölçeği (COPE-R)  ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçek (RBSO) puanları, zarardan kaçınma (HA), yenilik arayışı (NS), sebat etme (P) mizaç boyutları ve kendini yönetme (S), iş birliği yapma (C) karakter boyutları toplam puanları farkı anlamlı düzeyde önemli bulunmuştur. Depresyonun şiddeti (HDOT), baş etme becerileri (COPE-T), benlik saygısı (RBSO-T) ile kompulsif satın alma (KSAO-T) ve mizaç ve karakter boyutları arasındaki ilişkilerin yönünü ve büyüklüğünü belirlemek amacıyla iki model (Şekil 1 = Model 1 ve Şekil 2= Model 2) kurulmuştur. Model 1, depresyon şiddetinin kompulsif satın alma üzerine doğrudan bir etkisi olmadığını, benlik saygısı ve baş etme becerileri üzerinden dolaylı olarak bu etkinin ortaya çıktığını göstermiştir. Model 2'de Model 1'de gözlenen depresyon şiddetinin baş etme becerileri üzerindeki etkisi ve baş etme becerilerinin de kompulsif satın alma üzerindeki anlamlı etkisi ortadan kalkmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada kompulsif satın alma ve çevrimiçi kompulsif satın alma üzerinde depresyon şiddetinin doğrudan bir etkisinin olmayıp benlik saygısı ve baş etme becerileri üzerinden dolaylı bir yol üzerinden etki ettiği görülmüştür. Mizaç ve karakter özellikleri dikkate alındığında kompulsif satın alma ve benlik saygısı arasındaki ilişki önemini korumaya devam ederken depresyonun baş etme ve baş etmeninde kompulsif satın alma üzerindeki etkisine dair yol önemini yitirmektedir. Kompulsif satın alma davranışı diğer psikiyatrik hastalıklarda veya izole olarak da gözlenmekle beraber depresyon psikopatolojisinde önemli bir yere sahip gibi görünmektedir.
Anahtar kelimeler: baş etme, benlik saygısı, depresyon, kompulsif satın alma, mizaç-karakter

Abstract:
Purpose: In this study, it was aimed to investigate relation between compulsive buying/online compulsive buying and major depressive disorder, corelation between compulsive buying and online compulsive buying behaviour with depression severity, relation of compulsive buying by low self-esteem temperament-character feature, coping skills.
Materials and Methods: The study included 106 patients, diagnosed with major depressive disorder according to the DSM-5 diagnostic criteria and 98 healthy individuals, matched with patients group sociodemographically, have not any mental disorder who gave written consent. They were performed Hamilton Depression Rating Scale, Compulsive Buying Scale,  Compulsive Online Buying Scale, Coping Skills Behaviour Rating Scale, Rosenberg Self-esteem Scale, Temperament and Character Inventory. Same process was also performed for control group.
Results: There are significant differentiations for sex, marital status and occupation between two groups. According to control group, depressive groups' Compulsive Buying Scale and Compulsive Online Buying Scale (KSAO, KCSO), Coping Skills Behaviour Rating Scale (COPE-R), Rosenberg Self-esteem Scale (RBSO) points, harm avoiding (HA), novelty seeking (NS), Perserevance (P) temperament's dimensions and self-directedness (S), cooperation (C) character's dimensions difference of total points were observed significantly important. They were established two model for determine direction and size of relations between Depression Severity(HDOT), coping skills (COPE-T), self-esteem (RBSO-T) and temperament-character dimensions (Figure 1 = Model 1 ve Figure 2= Model 2). Model-1 shown that depression severity does not have a direct effect on compulsive buying and this effect arises indirectly through self-esteem and coping skills. In model-2, The effect of depression severity on coping skills which observed in model-1 and significant impact of coping skills on compulsive buying have disappeared.
Discussion: In this study, it was observed that depression severity did not have a direct effect on compulsive buying and online compulsive buying, but indirectly through self-esteem and coping skills. Considering temperament and character traits, the relationship between compulsive buying and self-esteem continues to maintain its importance, while the pathway about the effect of depression on coping and also coping on compulsive buying loses its importance. Compulsive buying behavior is observed in other psychiatric diseases or also exclusively, it seems to have an important place in the psychopathology of depression.
Key Words: compulsive buying, coping skills, depression, self-esteem, temperament-character.