Türk destanlarında aile
Family in Turkish epics
Yazar: GÜLGÜN TEKERLEK
Danışman: PROF. DR. ESMA ŞİMŞEK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
"Türk Destanlarında Aile" başlığını taşıyan bu çalışmada, Türk aile yapısının şematiği, ailenin kurulma aşamaları, birey-aile, aile-toplum ilişkileri bağlamında Türk destanlarında aile algısı ve aile unsurları üzerine tespit ve değerlendirmeler ele alınmıştır. Toplumların temel yapı taşı olan aile kurumunun ayakta kalması, o toplumun istikrar ve istikbali için oldukça önemlidir. Tarihten günümüze kadar yaşamış olan bütün Türk toplumlarında aile, kutsal kabul edilen değerler arasında yer almıştır. Milletlerin geçmişinde derin izler bırakmış olan göç, savaş, kıtlık, kahramanlık vb. gibi olayları konu alan destanlar, Türk milletinin tarihine kaynaklık etmektedir. Mücadeleci bir millet olarak zengin ve derin bir kültürel mirasa sahip olan Türk milleti, destan yazmak konusunda mahirdir. Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde; Türk destanlarında sosyo-kültürel hayat ve bu hayatta ailenin yeri ve önemi ile ilgili pek çok unsur bulunmuştur. Buna göre, Türk destanlarında törelerle inşa edilmiş sağlam bir aile yapısının bulunduğu ve bunun gelecek nesillere aktarılmak üzere sosyal normlarla muhafaza edildiği görülmüştür. 
Bu çalışma; destan, aile ve Türk Destanlarında aile konularını kapsayan sekiz bölümden oluşmaktadır. Çalışmada; destan ve aile konuları hakkında kavramsal çerçeveyi oluşturan temel kavramlara ve genel bilgilere yer verilmiştir. Tarihten günümüze Türk kültüründe ve Türk destanlarında aile yapısı ve algısı; aile bireylerinin statü, rol ve ilişkileri; evlilik ve aşamaları hakkında bilgi verilmiştir. Türk destanlarında aile içi yaşanan problemler; aileye ilişkin kök/temel değerler; kadın ve erkek tipler; aile ile ilgili sembol ve motifler; Türk destanlarının aileye ilişkin sosyal norm taşıyıcılığı konuları incelenmiştir. Elde edilen veriler, disiplinler arası bağlamda psiko-sosyal açıdan değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this study titled "Family in Turkish Epics" the schematic of the Turkish family structure, the stages of family formation, and the perception of family in Turkish epics within the context of individual-family and family-society relations are discussed, along with observations and evaluations. The survival of the family institution, which is the basic building block of societies, is very important for the stability and future of that society. In all Turkish societies that have existed from history to the present, family has been among the values considered sacred. Epics about events such as migration, war, famine, heroism, etc., which have left deep traces in the history of nations, are the source of the history of the Turkish nation. The Turkish nation, which has a rich and deep cultural heritage as a combative nation, is skilled at writing epics.
As a result of the examination and findings; Many elements related to socio-cultural life and the place and importance of family in this life have been found in Turkish epics. Accordingly, it has been seen that in Turkish epics there is a solid family structure built with customs and that this is preserved with social norms to be passed on to future generations.
This work; It consists of eight chapters covering epic, family and family issues in Turkish Epics. In the study; Basic concepts and general information that form the conceptual framework about epic and family issues are included. Family structure and perception in Turkish culture and Turkish epics from history to the present; status, roles and relationships of family members; Information about marriage and its stages is given. Problems within the family in Turkish epics; root/core values related to family; male and female types; symbols and motifs related to family; The issues of Turkish epics carrying social norms regarding the family have been examined. The data obtained were evaluated from a psycho-social perspective in an interdisciplinary context.