Tip 2 diyabetlilerin öz-yeterlilik düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of self-efficacy levels of patients with type 2 diabetes
Yazar: YILDIZ TEKİN YANIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜL EROL
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu tanımlayıcı araştırma, tip 2 diyabetli bireylerin öz-yeterlilik düzeylerini ve etkileyen faktörleri değerlendirmek amacıyla planlandı.Çalışma, örnekleme alınma kriterlerine uygun 230 diyabetli ile gerçekleştirildi. Veri toplama araçları olarak; diyabetlilerin sosyodemografik ve klinik bilgilerinin yer aldığı hasta bilgi formu ve diyabete ilişkin öz-yeterlilik düzeylerini değerlendiren Tip 2 Diyabet Öz-Etkililik Ölçeği kullanıldı. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0,90 olarak saptandı. Verilerin istatistiksel analizinde yüzde hesaplama, ortalama, student t test, tek yönlü ANOVA testleri ve değişkenler arası ilişkilerin incelenmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.Grubun yaş ortalaması 59,28±8,66'dır. Çalışmaya katılanların %65,2'si kadın, %87,8'i evli, %58,7'si ilk-ortaöğretim mezunu ve %46,1'inin ekonomik durumlarının kötü olduğu belirlenmiştir. Sağlık kontrollerini düzenli yaptıran, diyabet hakkında yeterli eğitim aldığını bildiren, tanı süresi uzun olan, son 1 yıllık sağlık algılama ve yaşıtlarına göre sağlık algılama puanı yüksek olan diyabetlilerin diyabete yönelik öz-yeterlilik düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Öz-yeterlilik düzeyi arttıkça diyabetli bireylerin sistolik kan basıncı, diastolik kan basıncı, kolesterol ve LDL değerlerinin daha düşük olduğu saptanmıştır.Hemşireler, diyabetli bireylerin öz-yeterlilik düzeylerini etkileyen kişisel ve diyabetle ilişkili özelliklerini göz önünde bulundurarak, öz-yeterlilik düzeylerini arttırmaya, desteklemeye yönelik hemşirelik bakımı planlamalı ve uygulamalıdır.Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, öz-yeterlilik, hemşirelik bakımı, bireysel yönetim

Abstract:
This descriptive study was designed in order to assess self-efficacy levels of patients with type 2 diabetes and the factors affecting self-efficacy.The study was carried out with 230 patients with type 2 diabetes who were suitable for the inclusion criterias. Data were collected using patient information form which includes sociodemographic and clinical characteristics and Self-Efficacy Scale for evaluating diabetes-related self-efficacy levels of patients. The Cronbach alpha coefficient of the scale was 0.90. Data were analysed by using percent, mean, student t test, one-way ANOVA test and Spearman correlation analysis was used to examine the relations between variables. p<0.05 value was considered as statistically significant.The mean age of the group was 59.28 ± 8.66. It was determined that %65.2 of the study group was female, %87.8 were married, %58.7 had primary-secondary school graduates and %46.1 of them had bad economic status. Patients who had regular health checks, stated that they had adequate education about diabetes, had long diagnosis period, had higher health perception score for last one year and had higher health perception score than their peers had also higher diabetes self-efficacy levels. As the level of self-efficacy scores increased, levels of systolic blood pressure, diastolic blood pressure, cholesterol and LDL were decreased.Nurses should take into consideration patients? both personal and diabetes-related characteristics that affect self-efficacy levels while planning and implementing nursing care plans that would support and improve self-efficacy.Key Words: Type 2 diabetes, self- efficacy, nursing care, self-management.