Bruksizmin periodontal dokular ve kemik kalitesi üzerine etkisinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile retrospektif olarak değerlendirilmesi
The effect of bruxism on periodontal tissues and bone changes by cone beam computed tomography: a retrospective study.
Yazar: DAMLA ERDEM
Danışman: PROF. DR. ESRA GÜZELDEMİR AKÇAKANAT
Kocaeli Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bruksizm = Bruxism ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Radyografi = Radiography ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Bruksizm, tekrarlayan çene-kas aktivitesi ile karakterize, mandibulanın ileri veya lateral yönde kuvvetli itilmesi, dişlerin sıkılması ve/veya gıcırdatılması olarak tanımlanmıştır. Sirkadiyen fenotipine bağlı olarak uyku esnasında veya uyanıkken gerçekleşen bruksizm olarak iki ayrı şekilde incelenir. Toplumda oldukça yaygın görülen bir durum olan bruksizmin prevalansı %8 ile %31 aralığındadır. Uyku ve uyanıklık sırasında istem dışı yapılan bu aktivite sonucunda mandibula güçlü ve uzun süreli ısırma kuvvetlerine maruz kalır. Aşırı oklüzal kuvvetler, başta alveolar krette olmak üzere, periodontal ligament aralığının genişlemesi, kemik yapısında ve lamina duranın görünümünde çeşitli radyografik değişikliklere de neden olabilir. Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT), kemik hacmi ve mimarisini üç boyutlu olarak görüntülemenin yanı sıra, magnifikasyon, distorsiyon gibi görüntüleme hatalarını da en aza indirir. Radyomorfometrik indeksler, çene kemiklerinin belirli kısımlarındaki mandibular kortikal kemik kalınlıklarının ölçülmesi ve değerlendirilmesinde kullanılabilir.  KIBT görüntüleri mandibular kortikal kemikte dahil olmak üzere anatomik yapıların ayrıntılı görüntülenmesine olanak sağladığı için periodonsiyumdaki değişikliklerin farkedilmesini ve radyomorfometrik indeks ölçümlerini de kolaylaştırır.
Bu çalışmanın amacı; bruksizm sonucu oluşan çiğneme kuvvetlerinin, mandibular kemik ve periodontal doku değişiklikleri üzerine etkisini KIBT kullanarak değerlendirmektir.
Çalışmaya toplam 78 KIBT görüntüsü dahil edildi. Çalışmada KIBT-MI, KIBT-I, KIBT-KI radyomorfometrik indeksler değerlendirildi.
KIBT görüntülerinin 55'i kadın (%70,5), 23'ü erkek (%29,5) bireylere ait olup ortalama yaş 40,83+11,6 idi. Sağ ve sol olmak üzere toplam 127 KIBT görüntüsünün %38,6'sında lamina durada (LD) kalınlaşma, %61,9'unda periodontal ligament aralığında (PDL) aralığında genişleme ve %50,2'sinde radyolojik kemik kaybı (RKK) mevcuttu. PDL aralığında genişleme ve RKK, yaş ortalaması yüksek olan bireylerde istatistiksel olarak daha fazlaydı (p<0,05). KIBT-MI ort. 3,4 mm idi. Tüm görüntülerin %75,5'inde mandibular kortikal genişlik eşik değerinin üzerindeydi. KIBT-I(S) 0,27, KIBT-I(I) 0,22 idi. KIBT-I kadınlarda daha yüksekti (p<0,05). Görüntülerin 82'si KIBT-KI tip1 (%64,5) ve 45'i tip2 (%35,5) idi. KIBT-KI tip3 hiçbir hastada görülmedi. KIBT-KI tip2 görülme oranı 40 yaş üzeri bireylerde istatistiksel olarak daha fazlaydı (p<0,05).
Bruksizm sonucu oluşan kuvvetler PDL aralığının genişlemesine, mandibular kortikal kemik genişliğinin artmasına ve kemik pörozitesinin azalmasına neden olabilir. Bu çalışmanın sonuçları, bruksizmin periodonsiyum ve kortikal kemikte değişikliklere neden olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
A recent consensus definition of bruxism describes it as a repetitive jaw-muscle activity characterized by clenching or grinding of the teeth and/or by bracing or thrusting of the mandible, and that is specified as either sleep bruxism or awake bruxism, depending on its circadian phenotype. Bruxism is a common phenomenon, with prevalence ranges of 8% to 31% for generic bruxism (ie, without a distinction between AB and SB), 22% to 31% for AB, and 13% ± 3% for SB in adults. As a result of this activity performed involuntarily during the day and at night, the mandible is exposed to strong and long-term bite forces. Excessive occlusal forces may result in radiographic changes, including widening of the periodontal ligament space, especially at the alveolar crest, alteration in bone quality, and variations in the appearance of the lamina dura.
Radiomorphometric indices depend on the measurement of the thickness and evaluation of the mandibular cortical bones in certain parts of jawbones. CBCT images allows the visualization of the structures without superimposition, magnification, or distortion besides a great three-dimensional visualization of bone volume and architecture. This detailed visualization of structures, including the mandibular cortical bone, might facilitate the radiomorphometric indices, as demonstrated by higher values of intra- and interobserver agreement when cross-sectional images were assessed. 
In this cross-sectional study, individuals consisted of 55 females (70.5%), 23 males (29.5%) and the mean age was 40.83 ± 11.6 years. Of the total 127 CBCT images examined, 38.6% had LD thickening, 61.9% had widening of the PDL, and 50.2% of individuals with radiological bone loss (RBL). The widening of the PDL range and radiological bone loss was found to be statistically higher in individuals with higher mean age (p<0.05). CBCT-MI mean was 3.4 mm. Mandibular cortical width was above the threshold value in 75.5% of all images. CBCT-I(S) was 0.27, CBCT-I(I) was 0.22. CBCT-I indices were higher in women (p<0.05). Of the images, 82 were CBCT-CI type1 (64.5%) and 45 were type2 (35.5%). CBCT-CI type3 was not seen in any of the patients. The >40 age group has a higher rate of CBCT-CI type2 (p<0.05). 
The forces resulting from bruxism may cause widening of the periodontal ligament space, increase in mandibular cortical width, and decrease in bone porosity. The results of this study suggest that the presence of bruxism affects both periodontal tissue and bone quality.