İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi'ndeki "İnsan idesi"  anlayışlarının karşılaştırmalı analizi /
Yazar: BİRGÜL İMECE
Danışman: PROF. DR. TAŞKINER KETENCİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl = Reason ; Aydınlanma felsefesi = Enlightenment philosophy ; Evrensellik = Universality ; Felsefe = Philosophy ; Vicdan = Conscience ; İdeler = Ideas ; İnsan = Human ; İnsan Hakları Evrensel Bildirisi = Human Rghts Universal Communique ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İnsan idesi ve insanın neliği üzerinden temellendirilen insan hakları, tarihsel süreç içinde önce düşünsel anlamda, daha sonrasında, anayasal belge ve bildirgelerde ve uluslararası sözleşmelerde yer alan ve korunması gerektiği konusunda ortak kanıya varılan değerler bütünüdür. Bu çalışmada insan haklarının insanın neliğine ait bir sorgulama olduğu vurgulanmaktadır.  İnsanın onur sahibi bir varlık olduğu ve bu nedenle değerli/özel bir konumu olduğu kabulünün tartışılması (olduğunun kabulüyle ilgili tartışma) , insan hakları ile ilgili uluslararası düzenlemeler olan "Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi (1948) ile Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi'nin (1966) "insan idesi" anlayışları karşılaştırılarak analiz edilmektedir. Bu çalışmada öncelikle felsefe tarihi boyunca insan hakları alanında öne çıkan filozofların fikirlerine yer verilmiştir.  İnsan Hakları düşüncesine kaynaklık eden Aydınlanma dönemi ele alınırken, Kant, Locke, Hobbes ve Rousseau'nun insan anlayışları ile İHEB arasındaki ilişki kurulmaya çalışıldı. 19. yüzyılın sonuna doğru Aydınlanma karşısında bir eleştiri olarak ortaya çıkan Romantizm akımı ESKHUS'un tarihsel kaynağı olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Bu çalışmada insanı tekilliği içinde ele alan insan idesi ile insanı bir kültür varlığı ve çoğulluk olarak kavrayan iki ayrı uluslararası insan hakları metni arasındaki insan anlayışlarının farklılığı ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Human rights grounded on the human idea and whatness of human are a set of values which existed intellectually firstly; which were mentioned in constitutional documents, declarations and international conventions afterwards and on which consensus has been reached about the requirement of securing them. In this study, it is emphasized that human rights are a questioning as to whatness of the human. The debate on the acceptance of the fact that human is an honorable being and therefore it has a valuable/special position is analyzed based on comparison of the understanding of "the human idea" in "Universal Declaration of Human Rights" (UDHR) (1948) and "International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights" (ICESCR) (1966) which are international regulations on human rights. In this study first of all, ideas of philosophers who are prominent in these debates during the history of philosophy are stated to review the definitions regarding whatness of human that is the basis of human rights. In the course of the Enlightenment period in which the idea of Enlightenment emerged and the source of the idea of Universal Human Rights, the relationship between Kant, Locke, Hobbes and Rousseau's human understanding and UDHR was tried to be established. Towards the end of the 19th century, the Romanticism movement, which emerged as a critique of the Enlightenment, appears to have emerged as the historical source of ESKHUS. In this study, it is tried to put forward the difference of human understanding between human idiom which deals with human in singularity and two different international human rights texts which grasp human as a cultural existence and plurality.