Nörobilim etkileşimli mekân tasarımı kavramının özel gereksinim sahibi yetişkin veçocuk bireyler için rehabilitasyon merkezi özelinde araştırılması
Investigation of the concept of neuroscience interactive space design in a rehabilitation center for adult and child individuals with special needs
Yazar: AYÇA YONTARIM TURGAY
Danışman: PROF. DR. DİDEM BAŞ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Beyin = Brain ; Mekan tasarımı = Space design ; Nörobilim = Neuroscience ; Rehabilitasyon merkezleri = Rehabilitation centers

Özet:
Tez çalışmasında özel gereksinim sahibi bireylerin bulunduğu çevreyi anlamlandırmasına imkan yaratacak, kullanımını kolaylaştıracak, mekânsal farkındalığını arttıracak, fiziksel erişimini kolaylaştıracak, stresini azaltacak rehabilitasyon merkezleri tasarım kriterleri incelenmiştir. Çalışma nörobilim ile mimarlık arasındaki ilişkiyi araştırmak ve nörobilim etkileşimli mekân kavramını özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri üzerinden ortaya koymayı amaçlamıştır. İncelemeler ve ulaşılan bulgular ile, özel gereksinimli bireyler için yeni planlanacak olan rehabilitasyon merkezlerine ve kullanımı devam eden rehabilitasyon merkezlerinin tasarım kriterlerine ilişkin bir öneri setinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.  Literatür taraması, mimarlık ve nörobilim alanında yapılmıştır. Mimarlık alanında mekân tasarım kriterleri; mimarlık ve nörobilim ortak alanında ise mekân tasarımının insan beyni üzerindeki etkisini araştıran çalışmalar incelenmiş ve ülkemizde özel gereksinim sahibi çocuklara yönelik birçok eğitim merkezi olmasına rağmen kullanıcının ihtiyaçları doğrultusunda yetersiz oldukları varsayılmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın asıl amacı nörobilimin insanın mekân içerisindeki deneyimine ilişkin araştırmalardan faydalanarak, özel gereksinim sahibi bireylerin kendilerini bulundukları mekana ait hissedebilecekleri tasarımların önünü açmak olmuştur.

Abstract:
In the thesis study, the design criteria of rehabilitation centers that will enable individuals with special needs to make sense of their environment, facilitate their use, increase spatial awareness, facilitate physical access, and reduce stress have been examined. The study aimed to investigate the relationship between neuroscience and architecture and to reveal the concept of neuroscience interactive space through special education and rehabilitation centers. It is aimed to develop a set of suggestions regarding the new rehabilitation centers to be planned for individuals with special needs and the design criteria of the rehabilitation centers that continue to be used, with the examinations and findings. The literature review was conducted in the fields of architecture and neuroscience. Space design criteria in the field of architecture; In the common field of architecture and neuroscience, studies investigating the effect of space design on the human brain were examined and it was observed that although there are many training centers for children with special needs in our country, they are insufficient in line with the needs of the user. In order for individuals with special needs to receive education without being marginalized, they should feel that they really belong to places, not different. In this direction, the main purpose of the research was to open the way for interdisciplinary work and to benefit from research on the experience of neuroscience of human in space.