Koroner arter bypass greft ameliyatı olan hastalarda öz etkililik ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of self effectiveness and quality of life in patients with coronary artery bypass graft surgery
Yazar: NAZLI CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR ÇALIŞKAN
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, koroner arter bypass greft ameliyatı olan hastaların öz etkililik ve yaşam kalitesinin incelenmesini amaçlanmıştır.
Tanımlayıcı nitelikteki çalışmanın örneklemini Koç Üniversitesi Hastanesi'nde 2021 Ocak ve Aralık ayları arasında KABG ameliyatı olmuş 105 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri, Hasta Tanıtım Formu, Yaşam Kalitesi Kısa Form Ölçeği ve Barnason Etkililik ve Beklenti Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde istatistiksel analizler için R vers. 2.15.3 programı (R Core Team, 2013) kullanıldı. Çalışma verilerinin raporlanmasında minimum, maksimum, ortalama, standart sapma, medyan, birinci çeyreklik, üçüncü çeyreklik, sıklık ve yüzde kullanıldı. Nicel verilerin normal dağılım uygunlukları Shapiro-Wilk testi ve grafiksel incelemeler ile değerlendirildi. Normal dağılım gösteren değişkenlerin iki grup arası değerlendirmelerinde Bağımsız gruplar t testi kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen değişkenlerin iki grup arası değerlendirmelerinde Mann-Whitney U test, ikiden fazla grup arası değerlendirmelerinde Kruskal-Wallis test ve Dunn-Bonferroni test kullanıldı. Nicel veriler arası ilişki düzeyinin belirlenmesinde Pearson korelasyon analizi kullanıldı. Ölçek maddelerinin iç tutarlılık düzeylerinin belirlenmesinde Cronbach alfa katsayısı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edildi.
Çalışmaya katılan hastaların %81.9'u erkek, yaş ortalaması 64.04±10.83, %33.3'ü lise mezunu, %85.7'si evlidir. Hastaların %36.2'si daha önce ameliyat geçirdiğini, %64.8'ini kronik hastalığı bulunduğunu ve %25.7'si ise taburculuk sonrası hastaneye tekrar yattığını belirtmiştir. Hastaların Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği Kardiyak Cerrahi Versiyonu puan ortalaması 39.22±8.2 ve Yaşam Kalitesi Kısa Form SF-12 Ölçeği genel sağlık alt boyut puan ortalaması 46.42±10.32, duygusal rol alt boyut puan ortalaması 47.69±13.18 olarak bulunmuştur. Hastaların cinsiyeti, medeni durumu, aile tipi, ekonomik durumu, ameliyat üzerinden geçen süre, daha önce ameliyat geçirme durumu, ilaç kullanımı, sigara/alkol kullanımı ile Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği puan ortalaması arasında istatiksel olarak farklılık saptanmamışken (p>0,05); eğitim durumu, çalışma durumu, bakım sağlayıcı, kronik hastalık, hastanede kalma süresi ve taburculuk sonrası hastanede kalma süresi ile ölçek puan ortalaması arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. Yaşam Kalitesi Kısa Form ölçeğinin genel sağlık alt boyutunda, yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, aile tipi, kronik hastalık, düzenli egzersiz, taburculuk sonrası hastaneye yatış, ameliyat sonrası hastanede yatış süresi ile ölçek puan ortalaması arasında anlamlı farklılık saptanmışken (p>0,05); duygusal rol alt boyutunda, yaş, cinsiyet, eğitim durumu, ilaç kullanımı, aile tipi, ekonomik durum, düzenli egzersiz ve ameliyat üzerinden geçen süre ile ölçek puan ortalaması arasında anlamlı fark saptanmıştır (p>0,05). Hastaların BEBÖ toplam puanları ile SF-12 Genel sağlık ve Duygusal alt boyutları toplam puanları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. 
Hemşirelerin koroner arter bypass greft ameliyatı geçirecek olan hastaların yaşam kalitelerinin ve öz etkililiklerinin değerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to examine the self-efficacy and quality of life of patients who underwent coronary artery bypass graft surgery.
The sample of the descriptive study consisted of 105 patients who had CABG surgery at Koç University Hospital between January and December 2021. Research data, Patient Description Form, Quality of Life Short Form Scale and Barnason Effectiveness and Expectation Scale were used. R vers. for statistical analysis in the evaluation of data. The 2.15.3 program (R Core Team, 2013) was used. Minimum, maximum, mean, standard deviation, median, first quartile, third quartile, frequency, and percentage were used in reporting study data. Normal distribution suitability of quantitative data was evaluated by Shapiro-Wilk test and graphical analysis. Independent groups t-test was used for the evaluation of the normally distributed variables between two groups. The Mann-Whitney U test was used for the intergroup evaluations of the non-normally distributed variables, and the Kruskal-Wallis test and Dunn-Bonferroni test were used for the intergroup evaluations of more than two groups. Pearson correlation analysis was used to determine the level of correlation between quantitative data. Cronbach's alpha coefficient was used to determine the internal consistency levels of the scale items. Statistical significance was accepted as p<0,05.
Of the patients participating in the study, 81.9% were male, mean age was 64.04±10.83, 33.3% were high school graduates, and 85.7% were married. 36.2% of the patients stated that they had undergone surgery before, 64.8% of them had a chronic disease and 25.7% of them stated that they were hospitalized again after discharge. The patients' Barnason Efficacy Expectation Scale Cardiac Surgery Version mean score was 39.22±8.2, the Quality of Life Short Form SF-12 Scale general health sub-dimension score average was 46.42±10.32, and the emotional role sub-dimension mean score was 47.69±13.18. While there was no statistical difference between the patients' gender, marital status, family type, economic status, time since surgery, previous surgery, drug use, smoking/alcohol use and the Barnason Efficacy Expectation Scale mean score (p>0,05); A significant difference was found between education status, employment status, caregiver, chronic disease, hospital stay and hospital stay after discharge and the scale mean score. In the general health sub-dimension of the Quality of Life Short Form scale, there was a significant difference between age, education status, employment status, family type, chronic disease, regular exercise, hospitalization after discharge, postoperative hospital stay and the scale mean score (p>0, 05); In the emotional role sub-dimension, a significant difference was found between age, gender, educational status, drug use, family type, economic status, regular exercise, and the time elapsed from surgery and the scale mean score (p>0,05). It was determined that there was a statistically significant positive correlation between the patients' total BEB scores and the total scores of the SF-12 General health and Emotional sub-dimensions.
It is recommended that nurses evaluate the quality of life and self-efficacy of patients who will undergo coronary artery bypass graft surgery.