20 ve 21. yüzyıl cami mimarisinde geleneksel yaklaşımlar: Ankara örneği
Traditional approaches in mosque architecture of the 20th and 21th centuries: The case of Ankara
Yazar: NECDET BEKİRHAN SOY
Danışman: DOÇ. DR. MURAT KARADEMİR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Bu çalışma Ankara'da 20 ve 21. yüzyıllarda inşa edilmiş olan geleneksel yaklaşımla yapılmış camileri konu almaktadır. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan "Giriş" bölümünde ilk olarak "Konunun Tanımı, Önemi ve Sınırları" kısmında çalışmanın sınırları ve önemi anlatılmış, "Metot ve Düzen" bölümünde çalışmanın hangi aşamalardan oluştuğu hakkında bilgi verilmiştir. "Konu ile İlgili Yayın ve Araştırmalar" başlığı altında tez konusunu doğrudan ilgilendiren yayınlar tanıtılmıştır. "Tarihsel Süreç İçinde Cami Mimarisinin Gelişimi" başlığı altında cami mimarisinin ilk yapıldığı dönemden cumhuriyete kadar olan aşaması ele alınmıştır. "Camilerdeki Mimari Üsluplar" başlığı altında günümüz cami mimarisinde ele alınan yaklaşımlar ve geleneksel yaklaşım hakkında detaylı bilgi verilmiştir. "20 ve 21. Yüzyıl Cami Mimarisindeki Yaklaşımlar" başlığı dört alt başlık altında dönemsel olarak incelenmiştir. Bu başlıklar "Ulusal Mimari Akımlar Dönemi Cami Mimarisindeki Yaklaşımlar", "1950-1980 Dönemi Cami Mimarisindeki Yaklaşımlar", "1980-2000 Dönemi Cami Mimarisindeki Yaklaşımlar" ve "2000'lerden Günümüzü Cami Mimarisindeki Yaklaşımlar"dır. "Türkiye Dışındaki Cami Mimarisinde Görülen Yaklaşımlar" başlığı altında ise dünyada görülen cami mimarisindeki gelişim ve değişim ele alınmıştır.
İkinci bölüm "Katalog" başlığını taşımaktadır. Camilerin katalog içinde sıralaması yapılmış, yapılar alfabetik bir metot kullanılarak sıralanmıştır. Camilerin yeri, yapım tarihi, yaptıranı, kitabesi, ayrıntılı tanımı yapılmış ve konunun daha iyi anlaşılması için fotoğraf ve çizimler ile birlikte verilmiştir. 
Üçüncü bölüm "Değerlendirme ve Karşılaştırma" bölümüdür. "Plan Tipleri" başlığı altında incelenen yapıların tasarlandıkları plan tipleri geleneksel olarak öykülendikleri yapılar ile karşılaştırılarak incelenmiştir. "Plan ve Yapı Elemanları" başlığı on bir alt başlıkta ele alınmıştır. "Avlu Tasarımı", "Son Cemaat Yeri", "Minare", "Harim", "Taşıyıcı/Üst Örtü", "Mihrap", "Minber", "Müezzin Mahfili", "Vaaz Kürsüsü", "Kapılar" ve "Pencereler" alt başlıkları altında yapı elemanları değerlendirilmiştir. "Malzeme ve Teknik" başlığı altında incelenen yapıların iç ve dış mekân malzemeleri ele alınmıştır. "Süsleme" başlığı ise "Geometrik Süsleme", "Bitkisel Süsleme" ve "Yazılı Süsleme" başlıkları altında incelenmiştir. Son bölüm olan "Sonuç" bölümünde elde edilen veriler ortaya konularak çalışmamız tamamlanmıştır. Ardından kaynaklar listesi, tablo ve grafikler yer almaktadır.

Abstract:
This study is about the mosques built with the traditional approach in Ankara in the 20th and 21st centuries. The study consists of four main sections. In the first section, "Introduction", the limits and importance of the study are explained in the "Definition, Importance and Limits of the Subject" section, and information about the stages of the study is given in the "Method and Layout" section. Publications directly related to the subject of the thesis are introduced under the title "Publications and Researches Related to the Subject". Under the title "Development of Mosque Architecture in the Historical Process", the phases of mosque architecture from the period when it was first built to the republic are discussed. Under the title "Architectural Styles in Mosques", detailed information is given about the approaches taken in today's mosque architecture and the traditional approach. The title "Approaches in 20th and 21st Century Mosque Architecture" has been examined periodically under four subheadings. These titles are "Approaches in Mosque Architecture in the Period of National Architectural Movements", "Approaches in Mosque Architecture in the Period of 1950-1980", "Approaches in Mosque Architecture in the Period of 1980-2000" and "Approaches in Mosque Architecture from the 2000s to Today". Under the title of "Approaches in Mosque Architecture Outside Turkey", the development and change in mosque architecture in the world is discussed.
The second section is titled "Catalog". The mosques are listed in the catalogue, and the structures are listed using an alphabetical method. The location of the mosques, their construction date, who built them, their inscriptions and detailed descriptions are given and given with photographs and drawings for a better understanding of the subject.
The third section is the "Evaluation and Comparison" section. The plan types in which the structures examined under the title of "Plan Types" were designed were examined by comparing them with the structures they are traditionally described as. The title "Plan and Building Elements" is discussed under eleven subheadings. "Courtyard Design", "Last Congregation Place", "Minaret", "Harim", "Carrier/Cover", "Mihrab", "Pulpit", "Pulpit", "Preaching Platform", "Doors" and "Windows" Building elements were evaluated under the subheadings ". Under the title of "Materials and Techniques", the interior and exterior materials of the structures examined were discussed. The title of "Ornament" was examined under the headings of "Geometric Ornament", "Vegetal Ornament" and "Inscribed Ornament". Our study was completed by presenting the data obtained in the last section, "Results". This is followed by a list of resources, tables and graphs.