Türkiye'de planlama döneminde devlet müdahaleciliğinin imalat sanayi üzerindeki etkileri: 1963-1989 dönemi için kliometrik bir inceleme
The effects of state interventionism on the manufacturing industry in planning period in Turkey: A cliometric analysis between 1963-1989
Yazar: BENGÜ DOĞANGÜN YASA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN YARDIMCI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Devlet müdahalesi = State intervention ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Planlama = Planning ; Planlı dönem = Planned period ; Planlı ekonomi = Planned economy ; Üretim = Production ; Üretim endüstrisi = Production industry

Özet:
Devlet müdahaleciliğinin sınırlarına yönelik tartışmalar, iktisadi düşünce kuramlarının merkezinde yer almaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de devlet müdahaleciliğinin etkinliğinin, iktisadi büyümenin itici gücünü oluşturan imalat sanayi üzerinden incelenmesi amacını taşımaktadır.  Türkiye iktisat tarihinin belirli bir döneminde oluşturulmaya çalışılan ekonomi politiğin nicel ve nitel açıdan incelenmesi, sanayileşme sorununun çözümüne katkı sağlayacaktır. Çalışmada Türkiye'de devlet müdahaleciliği kapsamında uygulanan politikalar ile yasal ve kurumsal düzenlemeler müdahaleciliğin planlama uygulaması ile somutlaştığı 1963-1989 dönemi için incelenmiştir. Ayrıca devlet müdahaleciliğinin imalat sanayi üzerindeki etkinliği ampirik olarak test edilmiştir. İmalat sanayinde uygulanan devlet işletmeciliği modelinin analizinde, üretilen toplam imalat sanayi katma değeri ile yapılan sabit sermaye yatırımları içerisinde imalat sanayine ayrılan payın iktisadi büyüme üzerindeki etkisine bakılmıştır. Özel kesime ve kamu kesimine ait verilerin birlikte kullanıldığı modelde, devlet işletmeciliği modelinin etkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 1963-1989 döneminde imalat sanayi üzerinde sıklıkla kullanılan müdahale araçlarının toplam imalat sanayi katma değerinin GSYİH içerisindeki payı üzerindeki etkisi test edilmiştir.  İmalat sanayinde ihracata uygulanan vergi iade oranları, yatırım teşvikleri içerisinde imalat sanayine ayrılan pay, sabit sermaye yatırımları içerisinde imalat sanayine ayrılan pay ve dışa açıklık oranının imalat sanayi katma değerinin GSYİH içerisindeki payı üzerinde pozitif yönde bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ampirik bulgular devlet müdahaleciliğinin imalat sanayi üzerinde etkin olmadığı sonucunu desteklemektedir.

Abstract:
The discussions for the limits of the state interventionism occur in the centre of the economic thought. The purpose of this study is to research the efficiency of state interventionism in Turkey through the manufacturing industry that compose the driving force of the economic growth. The research of the economic policy that wants to be created in a specific period of the economic history of Turkey, in terms of both quantitative and qualitative, contributes for the solution of industrialization issue. In this study the economic policy and legal  arrangements were investigated when  the interventionism  became concrete by the  planning execution in 1963-1989. Furthermore the economic  efficiency  of state interventionism  on the manufacturing industry was analyzed by the selected datas. Total added value of public sector in manufacturing industry and fixed-capital investment were used for analyzing the model of state entrepreneurship in manufacturing industry. The model of state entrepreneurship wasn't efficient in the analysis which is used both of public and private sector variables. Furthermore instruments of intervention on the manufacturing industry were analyzed for the period of 1963-1989. There wasn't any effects of tax repayment rate of the manufacturing export, fixed-capital investment in manufacturing industry, investment incentives on the manufacturing industry and openness index on the industrialization rate. As a result of this analysis, the state interventionism was not efficient on the manufacturing industry.