Klinik laboratuvarlarda, preanalitik süreç ile ilgili hemşire  farkındalığının değerlendirilmesi
Evaluation of nursing awareness on preanalytic process in clinical laboratory
Yazar: SALİHA AKSUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEVCİVAN GÜLDAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlıkta Kalite Geliştirme ve Akreditasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kliniksel laboratuvar teknikleri = Clinical laboratory techniques ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Laboratuvarlar-hastane = Laboratories-hospital ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Tıbbi hatalar = Medical errors

Özet:
Amaç: Preanalitik evre olarak tanımlanmış olan analizden önceki evrede oluşabilecek olan hataları, bu aşamanın ilk bölümü denilebilecek pre-preanalitik aşamasında yer alan kişiler ile birlikte değerlendirmek ve bir farkındalık yaratmaktır. 
Yöntem: Çoktan seçmeli olarak onyedi soruluk bir anket hazırlanmıştır ve anketler çalışmanın yapıldığı hastanenin yataklı birimlerinde çalışan hemşirelere yüzyüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. 36 cerrahi klinik hemşiresi, 34 dahili klinik hemşiresi, 40 yoğun bakım hemşiresi, 31 acil servis hemşiresi olmak üzere toplam 141 hemşire anket çalışmasına katılmıştır.
Bulgular: Heparinle temizlenmiş kateterden kan alınması konusunda çalışılan kliniğe göre farklı  yanıtlar alınmıştır. Koagulasyon testleri için mavi kapaklı tüplerin kullanımı sorusuna genç yaşta olanlar ve mesleki deneyimi az olanlar istatistiksel olarak anlamlı derecede farklı olarak bilmiyorum yanıtı vermiştir (p=0,020 ve 0,027). Eritrosit sedimentasyon hızı için kırmızı kapak kullanımı sorusunu mesleki deneyim süresi kısa olanlar diğerlerine göre daha yüksek oranda yanlış seçeneği seçerek yanıtlamıştır. Potasyum EDTA'lı tüpe kan alınması ile kan potasyum ve kalsiyum değerlerinin değişeceği konusundaki soruya cerrahi, yoğun bakım ve acil birimlerinde %40 üzerinde yanlış seçenekle yanıt alınmıştır. 24 saatlik idrar toplama konusundaki soruda da çalışma deneyimi ve katılımcının yaşına bağlı olarak yanıtlarda anlamlı farklılık görülmüştür. 
Sonuç: Preanalitik evredeki hatalanın düzeltilebilmesi için klinik laboratuvarlar ve klinikler arasındaki iletişimin sürekliliğinin önemi ve düzenli toplantılar planlanmasının gerekliliği anlaşılmıştır.

Abstract:
Objective: The aim of this analysis is to evaluate the errors that may occur in the pre-analytical phase which is defined as the pre-preanalytic phase, with the people involved in the pre-preanalytic phase and create an awareness.
Method: A seventeen-question questionnaire was prepared. The questionnaires were filled with face-to-face method by nurses working in inpatient units of the hospital. A total of 141 nurses, 36 surgical clinical nurses, 34 internal clinical nurses, 40 intensive care nurses, 31 emergency service nurses participated in the survey.

Results: Different responses were obtained according to the clinic in which blood was taken from the heparin-cleaned catheter. The question of the use of blue-cap tubes for coagulation tests was answered as different by young people and those with little professional experience (p=0,020 ve 0,027). The question of the red cap use for erythrocyte sedimentation rate was answered by choosing the wrong option at a higher rate than those with short professional experience. The question of whether blood potassium and calcium values will be changed by taking blood into the tube with potassium EDTA has been answered wrongly by more than 40% in surgical, intensive care and emergency units. There was also a significant difference in response to the question about 24-hour urine collection depending on the study experience and the age of the participant.

Conclusion: Apart from the answers given to our questionnaire questions, it has been determined that there are many topics that need to be discussed between clinical laboratories and nursing professions. It was understood that periodic meetings should be planned in order to ensure continuous communication with clinics. 
Key Words: Preanalytıcal error, Nursing awareness, Labaratory Errors Questionnaire