Ulusal varlık fonlarının büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği
The impact of sovereign wealth funds on growth: The case of Turkey
Yazar: ORHAN KEMAL KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY SARAÇ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Son zamanlarda hızla gelişerek yaygınlaşan ve ülkelerin makroekonomik 
hedeflerine ulaşmasında bir araç olan varlık fonları bugünkü anlamda ilk örneklerini 
1950'li yıllarda vermeye başlamıştır. Küreselleşme olgusuyla birlikte ilk günkü 
örneklerinden kaynak bakımından ayrışmaya başlayan varlık fonları bugün
azımsanmayacak bir sayıya ulaşmıştır. En büyük 100 fonun değer büyüklüğü bugün 10 
Trilyon doları aşmaktadır. Başlangıçta körfez ülkelerinde kurulmaya başlayan ulusal varlık 
fonları kaynak olarak petrolden elde etmiş olduğu geliri kullanmışlardır. Küreselleşme ile 
birlikte ticaretin artması döviz kazancını beraberinde getirmiş ve cari fazla veren ülkeler 
bu fazlalığı en ideal şekilde kullanma amacıyla varlık fonları kurmuşlardır. Türkiye ile 
diğer fonlar arasındaki en belirgin fark diğer ülkelerin gerek petrol gerekse ticaret kaynaklı 
kaynaklı cari fazlaya sahip olmalarıdır. 
Yapılan çalışmanın amacı diğer varlık fonlarından kaynak bakımından ayrışan 
Türkiye Ulusal Varlık Fonu'nun Türkiye büyümesine etkisi olup olmadığının 
belirlenmesidir. 
Bu çalışmada da bu amaca yönelik olarak 2008-2022 yılları arasında varlık fonuna 
devredilen 5 büyük şirketin (Halkbank, Vakıfbank, Türk Hava Yolları, Turkcell, Ziraat 
Bankası) büyüme üzerindeki etkisi ekonometrik yöntemler kullanılarak incelenmektedir. 
Bu ilişkiyi analiz edebilmek için ekonometrik yöntem olarak ARDL Sınır Testi 
yönteminden yararlanılmıştır. 
Çalışmanın sonucunda, Türkiye Ulusal Varlık Fonu'nun Gayri Safi Yurtiçi Hasıla 
üzerinde kısmen pozitif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Sovereign Wealth Funds, which have recently developed become widespread and 
are a tool for countries to achieve their macroeconomic goals, started to give their first 
examples in the 1950s in today's context. Wealth funds, which started to separate in terms 
of resources with phenomenon of globalization , have reached a significant number today. 
The top 100 funds today exceed $10 Trillion in value. Initially, the sovereign wealth funds, 
which started to be established in the gulf countries, used the income they obtained from 
oil as a source. The increase in trade with globalization has brought foreign exchange 
earnings and countries with current account surplus have established wealth funds in order 
to use this surplus in the most ideal way. The most obvious difference between Turkey and 
other funds is that other countries have a current account surplus arising from both oil and 
trade.
The aim of the study is to determine whether the Turkish Sovereign Wealth Fund, 
which differs from other wealth funds in terms of resources, has an impact on Turkey's 
growth.
In this study, the effect of 5 big companies (Halkbank, Vakıfbank, Turkish Airlines, 
Turkcell, Ziraat Bank) transferred to the wealth fund between 2008-2022 on growth was 
examined using econometric methods. ARDL Bound Test was used as the econometric 
method to analyze this relationship. 
As a result of the study, it has been determined that the Sovereign Wealth Fund of 
Turkey has a partially positive effect on the Gross Domestic Product.