Ortaçağ metinlerinde minyatürlerin sembolik anlamları (Oğuznâme ve Şehnâme örneği)
Symbolic meaning of miniatures in medieval texts (Example of Oğuzname and ŞXehname)
Yazar: MURAT KIŞTAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER SONER HUNKAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel Kültür Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Görsel kültür = Visual culture ; Minyatür = Minyature ; Orta Çağ = Middle Ages ; Oğuzname = Oguzname ; Sembolik anlatım = Symbolic expression ; Sembolik formlar = Symbolic forms ; Şehname = Şehname

Özet:
"Ortaçağ Metinlerinde Minyatürlerin Sembolik Anlamları (Oğuznâme ve Şehnâme Örneği)" adındaki bu tez çalışmamız, kavimler göçü sonrasında süregelen Türk ve İran kültür ve medeniyet süreci itibariyle Oğuznâme ve Şehnâme eserleri bağlamında; metin ve görsel kültür kilometre taşları hüviyetindeki minyatürlerin ortaya koyulmaları sürecinde, döneme özgü minyatür sanatının görsel delil sağlama işlevinden yararlanılabilmesi için minyatürlerin kendine özgü sembolik dilinin kurgulanış özelliklerinin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Kendinden sonraki çoğu üslubun geliştirilmesine ön ayak olan, anlatım zenginliğiyle etkilemiş olduğu için çalışmada, bu iki yapıtta geçen simgesel anlam değer taşıyan minyatürler ele alınmıştır. Ayrıca eleştirel literatür değerlendirmesi ve görsel metin çözümlemesi yapılmıştır. Oğuzname ve şehnamede geçen bu minyatürlerde sembolik anlatım sözkonusu olup bu anlatımda toplumsal yaşantının bileşimini oluşturan öğeler olan mekan, zaman, kişi, nesne, olay ile bunların içinde oluştuğu sosyo-kültürel süreçlerin (kurum, grup, rol - statü, değer, vb.) stilize ve şematize edilmiş, adeta şablon hale getirilerek soyut hale dönüştürülmüş göstergesel görünümleri yer almaktadır. Elde edilen bu imgeler, görsel göstergeler yoluyla sembolik bir anlatım dilini oluşturmakta, toplumsal yaşantıyı meydana getiren öğelerin ve bunların içinde oluştukları süreçlerin vurgulayıcı ana özelliklerini temsil etmekte, aynı zamanda bu öğe ve süreçlerle ilgili bütüne, genel bakışa ve kavrayışa yönelik bilgi vermektedir. Böylece konunun gerçek hayattaki nesnel karşılığının mümkün olduğunca anlaşılması sağlanabilmektedir. Seçilen sözkonusu minyatürlerinin sembolik anlatım dilinin bu özelliği diğerlerinden daha realist ve natüralist bilgi veren görsel kanıt sağlayan bir belge durumuna getirmektedir. İddiamız odur ki; bu minyatürlerden görsel kanıt olarak yararlanma gereksinimi, minyatürlerin sembolik anlatım dilinden döneme özgü toplum yaşantısı hakkında bilgi edinme zorunluluğu nedeniyle ortaya çıkmakta, bu da özellikle günümüz görsel kültür dünyamızın anlam örgüsüne sağlayacağı katkıları bir yana minyatür okuryazarlığı anlayışının geliştirilmesini sağlayabilecektir.

Abstract:
Our thesis titled "Symbolic Meanings of Miniatures in Medieval Texts (The Example of Oğuzname and Şehname)", in the context of Oğuzname and Şehnâme works in terms of the ongoing Turkish and Iranian culture and civilization process after the migration of tribes; In the process of revealing the miniatures, which are the milestones of text and visual culture, in order to benefit from the function of providing visual evidence of the miniature art specific to the period, it was made in order to reveal the fictional features of the unique symbolic language of the miniatures. In this study, miniatures with symbolic meaning in these two works are discussed, as they have influenced the development of most styles that came after them and influenced them with their richness of expression. In addition, critical literature evaluation and visual text analysis were made. In these miniatures in the Oguzname and the şehname, there is a symbolic expression, and in this expression, the elements that make up the composition of social life, such as space, time, person, object, event and the socio-cultural processes (institution, group, role - status, value, etc.) and schematized, almost stenciled and abstracted semiotic views. These obtained images form a symbolic language of expression through visual signs, represent the main features of the elements that make up social life and the processes in which they occur, and also give information about the whole, general view and understanding about these elements and processes. Thus, the objective equivalent of the subject in real life can be understood as much as possible. This feature of the symbolic expression language of the selected miniatures makes it a document that provides more realistic and naturalistic information than the others, providing visual evidence. Our claim is that; The need to benefit from these miniatures as visual evidence arises due to the necessity of obtaining information about the social life specific to the period from the symbolic expression language of the miniatures, and this will enable the development of the understanding of miniature literacy, aside from the contribution it will provide to the meaning pattern of our visual culture world.