STEAM temelli fen öğretiminin üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin STEAM performanslarına, tasarım temelli düşünme becerilerine ve STEAM tutumlarına etkisi
The effect of STEAM instruction on gifted and talented students' STEAM performance, design-thinking skills and STEAM attitudes
Yazar: EZGİ SAĞAT
Danışman: DOÇ. DR. FAZİLET KARAKUŞ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; STEAM eğitimi = STEAM education ; Tasarım odaklı düşünme = Design thinking ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
21.yy'da, bilim ve teknolojinin ilerlemesi ile ülkeler yaşanan değişim ve gelişmelere uyum sağlayabilmek ve dünyada var olan rekabet içerisinde ayakta kalabilmek için çağın gerekliliklerini yerine getirebilen nesiller yetiştirmeye özen göstermeye başlamışlardır. Bu amaçla öğretim programlarında bazı düzenlemeler yapma yoluna gitmişlerdir. Bu bağlamda STEAM eğitimi ve STEAM eğitimini gerçekleştirebilmek için tasarım temelli düşünme becerisi öğretim programlarında yer almaya başlamıştır. Tasarım temelli düşünme ve STEAM uygulamaları bireylere üretim odaklı olma, eleştirel düşünme, yaratıcılık, problem çözme, inovasyon, girişimcilik, üretkenlik ve sorumluluk gibi 21.yy becerilerini kazandırmayı amaçlamaktadır. Üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin STEAM disiplinlerine olan ilgileri yaşıtlarının üstünde olduğundan, bu alanlarda başarılı çalışmalar gerçekleştirmeleri desteklenmelidir. Bu araştırmanın amacı, STEAM temelli fen öğretiminin üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin STEAM performanslarına, tasarım temelli düşünme becerilerine ve STEAM tutumlarına etkisini incelemektir. Karma yönteme göre kurgulanan araştırmanın deseni ''İç İçe Desen Destekli Müdahale Deseni ''olarak adlandırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılı Adana Bilim ve Sanat Merkezi'nde Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme (BYF) programına devam eden 5. sınıf toplam 33 öğrenci oluşturmaktadır. Uygulamalar için bir deney, bir kontrol grubu belirlenmiştir.  Araştırmanın nicel verileri bu araştırma için geliştirilen ''STEAM Performans Değerlendirme Formu'' ve "Tasarım Temelli Düşünme Performans Değerlendirme Formu" ve Gülhan ve Şahin (2016) tarafından geliştirilmiş ''STEAM Tutum Testi'' ile; nitel verileri görüşme formu ve gözlemler ile toplanmıştır.

Nicel verilerin analizi için karışık ölçümlerde ANOVA testi yapılmış ve nitel veriler için içerik analizi gerçekleştirilmiştir. 13 hafta boyunca STEAM temeli fen öğretimi uygulanan deney grubu öğrencileri ile STEM temelli BİLSEM fen bilimleri öğretim programı uygulanan kontrol grubu öğrencileri arasında STEAM ve tasarım temelli düşünme performansları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. STEAM tutumları bakımından deney grubu ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. STEAM temelli fen öğretimi, üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilere yaratma ve tasarım becerileri, STEAM' e ilişkin farkındalık kazandırmış; öğrencilerin mantıksal ve analitik düşünme becerilerini işe koşmalarını sağlamış ve motivasyonlarını arttırmıştır.

Anahtar Kelimeler: Fen eğitimi, STEAM eğitimi, Tasarım temelli düşünme, STEAM'e yönelik tutum, üstün zekâlı ve yetenekliler

Abstract:
With the developments in science and technology in the 21st century, countries have begun to give importance to educate generations who can meet the requirements of the necessities of the time so that they can adapt to changes and developments and keep up within the competition in the world. For this reason, they started to make some revisions in their curricula.
 
In this regard, curricula have begun to include STEAM education and design-based thinking skills for realizing STEAM education. Design-based thinking and STEAM practices aim to help individuals to gain 21st-century skills such as production focus, critical thinking, creativity, problem-solving, innovation, entrepreneurship, productivity, and responsibility.  As gifted and talented students are more interested in STEAM disciplines in comparison to their peers, they should be supported to perform successful studies in these fields. The purpose of this study is to identify the effect of STEAM-based science instruction on gifted and talented students' STEAM performance, design-based thinking skills, and STEAM attitudes. The design of the study, which utilised a mixed method approach, was Intervention Design Supported with Embedded Design. The participants were 33 fifth grade students who were enrolled in the BYF program in Adana Science and Arts Center (BILSEM). Two experimental and two control groups were identified for the practices. Quantitative data were collected through the "STEAM Performance Assessment Form" and the "Design-based Thinking Performance Assessment Form" developed for this study, and the "STEAM Attitudes Test" developed by Gülhan and Şahin (2016); qualitative data were collected through the interview forms and observations.

Analysis of the quantitative data was performed using the ANOVA test for mixed measures, and content analysis was performed for qualitative analysis. A statistically significant difference was found between the experimental group students who were administered the STEAM-based curriculum and the control group students who were administered a STEM-based BILSEM science curriculum in terms of the STEAM and design-based thinking performance. No significant differences were found between the experimental and control groups in terms of the STEAM attitudes. STEAM-based science instruction was found to help gifted and talented students have creation and design skills, become aware of STEAM, use logical and analytical thinking skills, and increase their motivation.

Keywords: Science education, STEAM education, design-based thinking, STEAM attitudes, gifted and talented