Heykel-boşluk ve çevre ile ilişkisi
Relations of statua-space and environment
Yazar: TÜLAY ÇAKIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA BULAT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Boşluk = Void ; Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Çevre = Environment

Özet:
Heykel sanatında, 20. yy.'a gelinceye kadar heykelin konusu figür,mantığı da dolu kütlenin yontularak biçimin ortaya çıkartılması olmustur. Kütle,heykel formunun algılanmasında temeli olusturur. Kütle denilince üç boyutlualgılanır.Kütle, görülebilen elle tutulabilen somut bir nesnedir. Bosluk ise bunesneleri saran kütlenin öğelerini çevreleyen hava tabakası diye tanımlanır.Kütle ve bosluk iliskisi; ilk çağlardaki heykellerde bosluk, heykelin kütlesiiçine girmemistir. Erken Yunan-Roma dönemindeki heykel sanatçıları bosluğufarketmisler ama kütlenin daha önemli olduğu düsüncesiyle heykellerinde bosluğayer vermemislerdir.Modern Sanatın gelisiyle, heykel plastiğinde?Bosluk? kavramının ?Kütle?kavramı kadar önemli olduğu ortaya konmus, bosluk ve kütlenin üç boyutluheykelin temel birimleri olduğu varsayılır. Çünkü kütleye yapılan her müdahalekütleyle birlikte bosluğu da biçimlendirir.Bu kütle ve bosluktan olusan heykel, tarihsel süreç içinde kentsel alanlardayer almıs ve mekânla bütünlesmis ya da sürekli değisen bir iliski içine girmistir.Bu iliskiyi tarihsel süreç içinde incelediğinde:?lk çağlarda heykel dini ve sembolik amaçlarla yapılmıstır. Doğaya anlamveremeyen ilk insanlar doğadan korkmus ve onun karsısında güçlü olmakamacıyla somut bir seyler üretmis ve ona dini duygular yüklemistir. Bu amaçlaüretilen ilk heykeller, tek yönden bakılmıs ve heykel, mimarinin bir parçasıolmustur. Zaman içinde değisen sosyal ve kültürel değisiklikler, kent yapısını dadeğistirmis ve Rönesans ile heykel mimariden kopmus ve özgürlesen heykel artıkher yönden görülebilen etrafında dolasılabilen, dıs mimariye açık bir obje halinegelmistir.19. yüzyıla kadar malzeme olarak tas ve tuğlayı kullanan kent yapısıteknolojideki değisiklerle metal ve camı kullanmaya baslamıs ve bu malzemezenginliği aynan heykele de yansımıstır. Mimaride ise kentin görünümünüdeğistiren, gökyüzüne uzanan dev gökdelenler ortaya çıkmıstır.Mimarideki bu inanılmaz devrim, teknoloji ve bilimdeki değisikliklerinsanın doğaya bakısını da devrimler yaratarak insanın yasam biçimine farklılıklarkatmıstır. Dolayısıyla insanın sanata bakısıda değismistir. Ve bu değisim sanatıntüm elemanlarına da yansımıstır. Özellikle heykel sanatı, kapalı mekânlardan dısmekânlara yönelerek, kentle, açık alanlarla bir iliskiye girer ve çağın sosyalkültürel, politik, felsefi anlayıslarına göre mesajlar vermistir.Günümüz kent meydanındaki heykel; görsel obje kimliğinden sıyrılarak,kent insanına yepyeni anlamlar ve mesajlar ileten, zihne seslenen kavramsaluygulamalardır. Çesitli kavramları (yasam, denge, zaman, mekân) gibi görselnesnelere, (soyut ya da somut ve hatta form olması bile gerekmez) dönüstürerekiletisim aracı gibi görev üstlenmektedir.Günümüzde sanatçı, konu olarak istediği nesne ya da kavramı çok çesitlimalzeme kullanmakta ve betimlemekte son derece özgür davranmaktadır.Modernizm ile heykelin mekânla olusturduğu iliski, görsellik yanındaçevreye verdiği mesajla da zihinlerde sorgulamaya neden olarak insanlarıngelismesine neden olan bir plastik nesne haline gelmistir. Görüldüğü gibi heykelingörevi gittikçe daha da anlam kazanmaktadır.Heykel kent mekânında yer aldığında ortak bir bellek olusturmalı, bukonumuyla sosyal yasam içinde isaretlerle, vurguları geleceğe tasıyarak her yenikusağa bilgiler aktarmalıdır

Abstract:
The subject of the sculpture has been figure and the logic of it has been tocompose the form by chiping the mass until 20th century. Mass is the basic topercieve the sculpture form.Mass is a concrete object which is touchable and viewable. Space isdefined as the air, covering the objects and surranding the items of the mass.Mass and Space relationship; Space was not inclueded with the Mass inthe earlier era sculpture. The artist of the earlier Greek-Roma period has realizedthe Space but they did not give place to because of the idea of more importance ofthe Mass.?Space? consept become as important as the ?Mass? concepts when theModern Art come.It is considered that ?Space? and the ?Mass? are the basic units ofsculpture that?s why every action made on the mass shapes the Space with theMass.The sculpture formed by the Space and the Mass, took place with in thecities, integrated with the area and for had a changing relationship in the historicaltime.When this relation is examined over time;Sculpture was made for religious or symbolic purpose in the early ages.Early human were not able to understand the nature of which they were afraid of, produced some arts and they devoted religious emotions to fell themselvesstronger. For this reason, the early producets were looked only from one way ofidea, being a part of an architect.The change of the social and the culture also did change the city structures.By the time of Renaissance, sculpture divides from architecture and freely forrmsand object which can be seen from every direction.Brick and stone was used in the city structure untill the 19 th century.Metal and glass has started to be used after the developments in technologies andthis material richness was immediately taken by sculpture. In mean while greatskyscrapers appears which changes the city architecture.This incredible evolotion in technology and scilence also evolves thelooking to the nature of human resulting in various life styles. Accordingly,human?s perception of art has changed. Also this change effects all other artdiciplines. Especially statue reacts in open areas within the city?s outer places andgives social cultural, political, philosophical messages.Today?s statue in cities; are neglected as viewable objective identity butaccepted as new conceptual messages for minds. It holds a duty like acommunication vehicle by covering some concepts (like life, balance, time, area)to viewable objects ( even it may not be a form )Today artist is fully free to use variety of materials when defining anysubject.After the modernism, the statue?s relation with area became a plasticonject which helps human mind development by the visuality and by theenvironmental messages. It is seen that statue?s mission is gaining moreimportance.Statue should transfer the emphasis information to the future generationsby forming a consensus memory when it takes it?s place in the city.