Arap dilinde illet harfleri ve kullanımının incelenmesi
Investigation of the illet letters and their usage in Arabic language
Yazar: MELİHA GÖZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN AKDAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Arapça harfler = Arabic letters ; Belagat = Eloquence ; Biçimbilim = Morphology ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilim = Linguistics ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Bu çalışma da, Arap dil bilimi sarf ilminin konularından olan aynı zamanda nahiv ve belagat ilmini de ilgilendiren hurufu'l illet (illet harfleri-illetli harfler) ve kullanımının incelemesi yapılmıştır.  İ'lâl konusu üzerinden, illet harflerinin kullanıldığı isim ve fiillerde meydana gelen dönüşümlerin; sesin akıcılığına, telaffuzun kolaylığına ve söyleyişteki ahenge etkileri araştırılmıştır. Böylece Arapça'da yaygın kullanıma sahip illetli kelimelerin, okunuşu ve yazılışı üzerindeki değişimler gözlemlenmiştir. 
Çalışma dört ana bölümden meydana gelmektedir. İlk bölümde, kelime tarifi, kelime bölümleri ve bu tez çalışmasını doğrudan veya dolaylı olarak ilgilendiren sarf ilmine dair bazı alanlar ile ilgili bilgiler verilmiştir.  İkinci bölümde illet ve i'lâl kavramı ile illetli fiil ve isimler konuları yer almaktadır. Bu bölümde yaygın kullanılan illetli isim ve fiillerin uğradıkları değişimler, çekim tabloları yardımıyla örneklendirilmiştir. Bir sonraki bölümde ise kırâat ilminde önemli bir yere sahip Kırâat-i Aşere konusu esas alınmıştır. Bu kısımda Kur'an-ı Kerim'de farklı okunuşlara sahip illetli kelimeler üzerinde meydana gelen değişimler (i'lâl) incelenmiştir. Bu değişimler örneklendirilerek aslında illet harflerinin tek bir harf olduğu ve birbirinin yerine kullanılabildiği sonucuna varılmıştır.  Bu çalışmaya dair elde edilen bilgilerin genel bir değerlendirmesi sonuç ve tartışma bölümünde yapılmıştır.

Abstract:
In this study, using and investigation of hurufu'l illet (illet letters - weakly letters) is done, which is one of the subjects of morphology (sarf) in Arabic linguistics that is also concerned with syntax (nahiv) and rhetorical (belagat).  On the subject of İ'lâl, consist of conversion of illet letters which is used in noun and verbs, is investigated the effects on sound fluency, ease of pronunciation and harmony of speaking. Thus, the changes in the pronunciation and spelling of illet words, which are widely used in Arabic, were observed.
The study consists of four main chapters. In the first chapter, informationis given about word description, parts and some fields related to morphology knowledge which directly or indirectly related to this thesis. In the second chapter, the concept of illet and ilal, the subjects of weakly (illetli) verbs and nouns are given. In this chapter, change in weakly (illetli) nouns and verbs which is commonly used, are exemplified by the help of conjugation tables. In the next chapter, the subject of Kırâat-i Aşere, which has an important place in the science of Kırâat, is taken as the basis. In this section, the changes (i'lâl) that occur on weakly (illetli) words with different readings in Qur'an are examined. These changes are exemplified and it is concluded that the letters of illet are only one letter and can be used interchangeably. A general evaluation of the information obtained in this study was conducted in the conclusion and discussion chapter.