Filo yönetiminde bulanık mantık modeli
Fuzzy logic modelling of fleet management
Yazar: VOLKAN MÜJDAT TİRYAKİ
Danışman: PROF.DR. EKREM MANİSALI
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Karayolu trafiği problemlerinin oldukça arttığı, üç tarafı denizlerle çevrili stanbul'da,denizyolu ile yapılan yolculuklar önemli bir ulaşım alternatifi oluşturmaktadır. Denizyolutaşımacılığı birim taşıma maliyeti düşük olan toplu taşıma sistemlerinden biridir.Günümüzde denize kıyısı olmayan ülkelerin bile denizlerde bayrak dolaştırdığına şahitolunmaktadır. ki büyük yarımadadan oluşan Türkiye için hem iç ticaret, hem de dış ticaretaçısından deniz ulaştırmacılığının kitlesel taşıma imkanı vermesi ve bunun sonucu olarakekonomik olmasının büyük önemi vardır. Hem iskelelerden hem de gemilerden yüksek verimalınabilecek tarife oluşturulmasının, yük ve yolcu taşımacılığında büyük önemi vardır. Tarifeoluşturma işleminin literatürdeki adı gemi çizelgelemedir(ship scheduling).Gemi çizelgelemede dikkate alınması gerekenler iskelelerde inen ve binen yolcu sayıları,iskele kısıtları, gemilerin yolcu kapasitesi ve gemilere özgü kısıtlardır. Yeni bir iskelemaliyeti oldukça yüksek ve birçok iskeleye sadece bir gemi yanaşabildiğinden, mevcutfilodaki gemilerin iskelede bekleme sürelerinin belirlenmesi çok önemlidir. Mevcut tarifeiskele kısıtlarına göre uzman kişiler tarafından yapılmıştır. Bu çalışmada rotası belli olan birdeniz filosu için yeni bir tarife oluşturulmuştur. Yeni tarifede bulanık modelleme ile eldeedilmiş bekleme süreleri kullanılmış ve önceki tarifeye göre sapmalar en aza indirilmiştir.skelelerde bekleme süresinin hesaplanması inen ve binen yolcu sayısı ile iskele kısıtlarıgözönüne alınarak yapılmıştır. nen ve binen yolcu sayılarının bekleme süresini etkilemesindeçeşitli belirsizlikler olmasından dolayı bulanık mantık modelleme kullanılmıştır. Girdideğişkenleri olarak inen ve binen yolcu sayıları, çıktı değişkeni olarak ise iskelede beklemesüresi alınmıştır. nen ve binen yolcu sayısının bekleme süresine bağlılığının anlaşılabilmesiiçin zaman ölçümleri yapılmıştır. Elde edilen bu gerçek veriler Wang-Mendel Nöro-BulanıkKural Çıkarım Metodu ile işlenerek, iskelede bekleme süresini hesaplayan bir modelüretilmiştir. Bu modelle tüm iskeleler için ayrı ayrı bekleme süreleri hesaplanmıştır. Eldeedilen yeni bekleme süreleri ile yeni bir tarife oluşturma yoluna gidilerek iskelelerin vegemilerin verimli bir şekilde kullanılması amaçlanmıştır.

Abstract:
Sea transport forms an important mode and an alternative for the existing transport systemsfor Istanbul which is surrounded by sea by three sides and having had increasing trafficproblems. Maritime logistics is one of the most economic mass transportation systems.Nowadays, it is seen that even the land-locked fly flags at sea. Maritime logistics, whichgrants means of mass transportation, as well as being economic for both internal and externaltrades, is very important for Turkey consisting of two big peninsulas. It is extremely impotantto make an efficient timetable in order to use both ships and quays. Making timetable forships is called ship scheduling in its literature.The number of passengers in and out of ships, the quay constraints, passenger capacity of theships and the other specific constraints of conveyance should be considered whenconstructing a ship schedule. As the cost of constructing a new quay is very high and usuallyonly one ship can be alongside to a quay, it is very important to determine the waiting time atthe quays. The existing schedule is constructed by specialists. In this study a new schedule isconstructed in which the route is known. In the new schedule, without changing the lastquays? arrival time, the waiting time in the quays are decreased. The investigations showedthat the waiting time in the quays should be determined according to the number ofpassengers transferred and the quay constraints in each quay.The calculation of waiting time in the quays were done by considering the number ofpassengers and the quay constraints. Beacause of the uncertainity of the effect of the numberof passengers on waiting time in quay, fuzzy logic modelling is used. The number ofpassengers in and out of the ships are inputs, and the waiting time is the output of the model.Real time measurements were done in order to understand the relation between input andoutput layer variables. These real values are used to construct the rule base in the model withWang-Mendel Neuro-Fuzzy Rule Generation Method. The waiting time in the quays werecalculated with this model. The obtained values were used in the new schedule in order to usethe quays and ships more efficiently.