Türkiye'nin enerji ve çevre toplam faktör verimliliği
Turkey's energy and environmental total factor productivity
Yazar: BERK ERBİL YAĞCI
Danışman: PROF. DR. ADNAN SÖZEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Günümüzde dünya nüfusunun hızla artması, sanayileşme ve teknolojide olan ilerlemeler neticesinde enerji talepleri artmaktadır. Dünya'da konvansiyonel enerji kaynaklarının sınırlı olması ülkelerin sahip oldukları kaynakları daha etkin ve verimli kullanma gerekliliklerini ortaya çıkarmaktadır. Avrupa Birliği'ne aday bir ülke olan Türkiye, sahip olduğu genç nüfus, sanayileşme gücü ve dinamik ekonomik yapısı ile gelişmekte olan bir ülkedir. Bu nedenle Türkiye'nin enerji ihtiyaçları da gün geçtikçe artmaktadır. Türkiye'nin bulunduğu jeostratejik konumdan dolayı üye ülkeler arasında enerji ve çevre performansının belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'nin enerji ve çevre parametreleri göz önünde bulundurularak, AB üyesi ülkeler arasındaki konumunun belirlenmesi noktasından hareketle yedi farklı model oluşturulmuştur. Bu modeller, yenilenebilir enerji etkinliği, enerji üretim ve verimlilik etkinliği, enerji verimliliği etkinliği, brüt nihai enerji tüketimine göre yenilenebilir enerji etkinliği, sera gazı emisyonu etkinliği, ithalat bağımlılığı etkinliği ve elektrik fiyat etkinliği'dir. Türkiye'nin AB ülkelerine göre karşılaştırmalı kesit analizi, Veri Zarflama Analizi ve Malmquist Index yöntemlerinden yararlanılarak yapılmıştır. Bir ülkenin Malmquist verimlilik endeksinin 1,0'den büyük olması etkinliğinde gelişme olduğunu göstermektedir. VZA birden fazla girdi ve çıktı değişkeni kullanarak benzer türden karar verme birimleri (KVB) için etkinlik değerlendirme amaçlı kullanılan parametrik olmayan bir yöntemdir. Yapılan analizlerde 2015-2017 yılları arasında, 30 adet Avrupa ülkesinin verileri kullanılmıştır. Türkiye'nin 2017 yılına ait ortalama Malmquist endeksleri 1,058, 1, 0,990, 0,880, 0,490, 0,717, 1,248 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'nin brüt nihai enerji tüketimine göre yenilenebilir enerji etkinliği modeli, enerji üretimi ve verimlilik etkinliği modeli ve elektrik fiyatı etkinliği modellerinde AB ülkelerine göre ilerleme gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, energy demands are increasing as a result of the rapid increase in the world population, industrialization and advances in technology. The limited conventional energy resources in the world reveals the necessity for countries to use their resources more effectively and efficiently. European Union candidate Turkey, a country with a young population that is a developing country with industrialization and dynamic economic power structure. Therefore, energy needs of Turkey is increasing day by day. Determination of the energy and environmental performance among the member countries due to its geostrategic location where Turkey is located is important. In this study, Turkey's energy and environmental parameters into consideration, from the point of determining the position of movement between EU member states have created seven different models. These models are renewable energy efficiency, energy production and potency efficiency, energy potency efficiency, renewable energy efficiency according to gross final energy consumption, greenhouse gas emission efficiency, import dependency efficiency and electricity price efficiency. According to Turkey's EU country comparative analysis section, DEA and Malmquist Index was conducted utilizing the method. A country's Malmquist productivity index being greater than 1.0 indicates an improvement in its efficiency. DEA is a nonparametric method used for efficiency evaluation for similar types of decision-making units (DMU) using more than one input and output variables. Data of 30 European countries between 2015 and 2017 were used in the analyzes. Turkey's 2017 average Malmquist indices of 1,058, 1,000, 0,990, 0,880, 0.490, 0,717 and 1,248. As a result, Turkey's gross renewable energy efficiency model based on final energy consumption, energy production and productivity effectiveness model and price of electricity efficiency model has been found to show improvement compared to the EU countries.