Onkolojik cerrahi geçirmiş hastaların bakım verenlerinin bakım verme yükü, sağlık anksiyetesi ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi
Determination of caregiving burden, health anxiety and depression levels of caregivers of patients who have undergone oncologic surgery
Yazar: BEYZA BİÇER ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLEYHA ŞİMŞEK YABAN
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Depresyon = Depression ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety

Özet:
Amaç: Kanser tanısı almış bir bireyin ameliyat süreci, diğer cerrahi girişimlerde olduğu gibi hastanın bir bakım verene ihtiyacını artırmaktadır. Tedavi sürecinde karşılaşılan tüm sorunlar ve komplikasyonlar hasta bakımını sağlayan bakım verenlerin biyolojik, fizyolojik ve sosyal sağlıkları için de birer risk faktörüdür.  Bu çalışma, onkolojik cerrahi girişim uygulanan hastaların bakım verenlerinin bakım yükü, sağlık anksiyetesi ve depresyon düzeylerini ve bu kavramlar arasındaki ilişkiyi belirlemek amacı ile tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte gerçekleştirildi. 
Yöntem: Çalışma, Kocaeli Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nden etik kurul ve kurum izinleri alındıktan sonra cerrahi kliniklerde kanser hastalığı nedeniyle ameliyat olmuş hastaların bakım veren yakınları (n=162) ile yapıldı. Veriler "Hasta Tanılama Formu", "Bakım Vereni Tanılama Formu" , "Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği", "Beck Depresyon Ölçeği" ve "Sağlık Ankiyetesi Ölçeği" kullanılarak toplandı. Elde edilen veriler, SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 ve AMOS 21 programı kullanılarak analiz edildi. Tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma), Bağımsız Değişkenlerde T testi, One-Way Anova, Korelasyon, ki-kare analizleri ve ileri analiz incelemeleri için ise Bonferroni testi kullanılarak veriler değerlendirildi.
Bulgular: Bakım verenlerin yaşadığı yer, bakım verme süresi, ailesinde başka kanser tanısı alan birey varlığı; hastasının yaşı, cinsiyeti, kanser evresi,  kanser tanısı aldığı ve ameliyat olduğu tarihin bakım yükünü etkilediği ve ortalama bakım yükü düzeyinin 51,79±13,53 olduğu belirlendi (p<0,05). Bakım verenin yaşadığı yer, bakım verme konusunda eğitim alması; hastasının yaşı, kanser hastası olduğunu bilme durumu, kanser tanısını aldığı tarih, idrarını ve dışkısını kontrol edebilmesi sağlık anksiyetesini etkilerken (p<0,05) ortalama sağlık anksiyete düzeyinin 26,44±8,93 olduğu görüldü. Beck depresyon puanlarının hastasına bakım verme süresi; hastasının kanser evresi, kanser tanısı aldığı ve ameliyat olduğu tarihe ve yardımsız tuvalete gidebilme, giyinebilme, banyo yapabilme ve çok fazla unutkanlık yaşama durumundan etkilendiği (p<0,05) ve ortalama depresyon düzeyinin 17,27±9,58 olduğu görüldü.
Sonuç: Bakım veren bireye ve hastasına ait pek çok özellik bakım verenlerde bakım yükü, sağlık anksiyetesi ve depresyon düzeylerini etkilemektedir. Bu nedenle tedavi sürecinde hasta ve bakım verenin birlikte ele alınarak her iki grubun da holistik yaklaşımla değerlendirilip desteklenmeleri ve yönlendirilmeleri önemlidir.
Anahtar Kelimeler: onkolojik cerrahi, bakım verenin bakım yükü, sağlık anksiyetesi, depresyon.

Abstract:
Objective: The surgical process of an individual diagnosed with cancer increases the patient's need for a caregiver as in other surgical interventions. All problems and complications encountered during the treatment process are also risk factors for the biological, physiological and social health of caregivers who provide patient care.  This descriptive and correlational study was conducted to determine the care burden, health anxiety and depression levels of caregivers of patients undergoing oncologic surgery and the correlation between these concepts.
Method: The study was conducted with caregivers (n=162) of patients who underwent surgery for cancer in surgical clinics after obtaining ethics committee and institutional permissions from Kocaeli University Research and Application Hospital. Data were collected using the "Patient Identification Form", "Caregiver Identification Form", "Zarit Caregiving Burden Scale", "Beck Depression Scale" and "Health Anxiety Scale". The data obtained were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 and AMOS 21 software. Descriptive statistical methods (number, percentage, mean, standard deviation), Independent Variables T-test, One-Way Anova, Correlation, chi-square analyses and Bonferroni test were used for further analysis.
Results: It was determined that the place where the caregivers lived, the duration of caregiving, the presence of other individuals diagnosed with cancer in the family, the age, gender, cancer stage, the date of cancer diagnosis and surgery affected the care burden and the mean care burden level was 51.79±13.53 (p<0.05). While the place where the caregiver lived, receiving education on caregiving, the age of the patient, knowing that the patient had cancer, the date of cancer diagnosis, being able to control urine and stool affected health anxiety (p<0.05), the mean health anxiety level was 26.44±8.93. Beck depression scores were affected by the duration of caregiving, the cancer stage of the patient, the date of cancer diagnosis and surgery, and the ability to go to the toilet unassisted, to dress, to bathe and to experience a lot of forgetfulness (p<0.05) and the mean depression level was 17.27±9.58.
Conclusion: Many characteristics of the caregiver and the patient affect the levels of care burden, health anxiety and depression in caregivers. Therefore, it is important that the patient and caregiver are evaluated, supported and guided together in the treatment process with a holistic approach.
Keywords: oncologic surgery, caregiver burden of care, health anxiety, depression.