Arap grameri tarihinde Endülüs ekolü ve İbn Madâ
The Andalus language school in the history of Arabic grammar and Ibn Mada
Yazar: ABUZER SARP
Danışman: DOÇ. DR. HASAN SOYUPEK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Endülüs = Andalucia ; Endülüs Dil Mektebi = Andolucia Language School ; İbn Mada = Ibn Mada

Özet:
Hz. Peygamber'den sonraki dört halife dönemiyle beraber İslâm fetihleri artmış, devletin sınırları genişlemiş ve bunun tabii bir sonucu olarak Arap olmayan unsurlar İslâm dinine girmeye başlamıştır. Araplarla bu yabancı unsurların kaynaşması da Arap diline bir takım yabancı terimlerin girmesine neden olmuş ve Arap dilinde bozulmalar baş göstermiştir. Sonraki dönemde bu bozulmalar kutsal metinleri etkileyecek düzeye ulaşmıştır. Dolayısıyla kutsal metinleri koruma ihtiyacı ve edebî mirası sağlıklı bir şekilde sonraki nesillere aktarma isteği gramer çalışmalarının başlamasına sebep olmuştur. Irak merkezli başlayan dil çalışmaları oradan Mısır'a ve diğer Arap beldelerine yayılmıştır.
Endülüs'ün fethiyle de burada dil çalışmaları başlamıştır. İlk dönemler Sîbeveyhi'nin el-Kitab'ı ve ez-Zeccâcî'nin el-Cümel'i temelinde başlayan gramer çalışmaları daha sonraları bu kitaplardaki içtihatların toplandığı ve anlaşılamayan hususlarda açıklamalarının yapıldığı müstakil çalışmalarla devam etmiştir. İbn Madâ ise Arap dili gramerinde ıslahat çalışmalarına başlamış ve geleneksel görüşleri eleştirerek onlara muhalefet etmiştir. Ünlü Zâhirî fıkıh âlimi İbn Hazm'ın hayranı olan İbn Madâ'nın fikirleri kendi dönemiyle sınırlı kalmamış 20. yüzyılda dahi kendisine taraftar bulmaya devam etmiştir. İbn Madâ'nın fikirlerinin etkisiyle Arap gramerinin sadeleştirilmesi ve daha kolay hale getirilmesi için birçok görüş sunulmuştur. 
20. yüzyılda devam eden nahivde reform hareketleri bir takım dînî ve sosyal sebeplerin etkisiyle başarılı olamamış ve yarım kalmıştır. Ancak İbn Madâ ve takipçilerinin yenilik çalışmaları zihinlerdeki dogmatik düşüncelerin yıkılışına zemin hazırlamıştır.

Abstract:
In the period of four Caliphs after death of Prophet Muhammad Islamic conquests started and Islamic state borders expanded. As a result of this expansion, foreign people have begun to enter Islam. The coalescence of Arabs and the foreigns led to cultural decay and propagation of foreign terms in Arabic, and this problem had been come into sight in the sacred texts. Hence the need to protect the sacred texts caused the study of Arabic grammar. The studies started in Irak and Egypt. Then has spread to other Arap countries. After the conquest of Andalus grammar studies continued there. Firstly,  the studies began with annotations of The Book of Sibawayhi and al-Cumal of ez-Zaccaci. Then continued individually. The extraordinary scholar Ibn Mada started the works of reform in Arabic grammar. He has criticized the traditional views on Arabic grammar. He has defended simplification of Arabic grammar and tried to make it easier for learners with his original and unusual offers. His ideas on grammar were not limited to the his period, even has affected the views of the grammar scholar in the 20th century. Ibn Mada's contribution to grammar and linguistics was affected by his adherence to the Zâhirîyya school. In this study, we will analyze Ibn Mada's only preserved treatise, commonly called the Kitab al-Radd ala'l-nuhat, to see whether his theories on and approach to Arabic grammar bear any resemblance to what is known about Ibn Hazm's ideas.