Akademisyenlerde bulaşıcı olmayan hastalıklar ve risk faktörleri prevalansı
Prevalence of NON-communicable diseases and risk factors in academics
Yazar: AYŞENUR YALÇINKAYA
Danışman: PROF. DR. NURAN GÜLER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Akademik personel = Academic personnel ; Akademisyenler = Academicians ; Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Bağımlılık = Dependency ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hastalık = Disease ; Prevalans = Prevalence ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Araştırma, akademisyenlerin bulaşıcı olmayan hastalıklar ve risk faktörleri prevalansının belirlenmesi amacıyla kesitsel tipte gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın evrenini Sivas Cumhuriyet Üniversitesi merkez kampüsündeki fakülte ve yüksekokullarında çalışan 1702 akademik personel, örneklemi ise 313 akademisyen oluşturmuştur. Araştırma verileri, Temmuz-Kasım 2021 tarihleri arasında, Kişisel Bilgi Formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT), Bağımlılık Profil İndeksi Risk Tarama (BAPİRT) Formu-Alkol Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA)-Kısa Versiyonu ve Beslenme Alışkanlıkları İndeksi (BAİ) ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, ANOVA Varyans analizi, Spearman Korelasyon Analizi ve Lojistik Regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. 
Araştırmaya katılan akademisyenlerin yaş ortalaması 38.27±8.85 olup, %58,1'i 35 yaş üzerinde, %52,4'ü erkek olduğu, %88,8'inin fakültede, %59,4'ünün öğretim elemanı kadrosunda ve %45,4'ünün kurumda 1-5 yıl arasında çalıştığı, %27,8'inin bulaşıcı olmayan hastalık (BOH) tanısı aldığı, %41,5'inde ailesinde bulaşıcı olmayan hastalık olduğu ve kendisinde ya da ailesinde en çok hipertansiyon ve diyabet tanısının olduğu belirlenmiştir. Akademisyenlerin %28,4'ü sigara ve %21,7'sinin alkol kullandığı, %48,6'sı normal kiloda, %49,5'inin inaktif ve %54'ünün orta derecede riskli beslenme alışkanlığının olduğu saptanmıştır. Araştırmada, akademisyenlerin beslenme alışkanlıkları riskinin arttıkça vücut ağırlığı ve beden kitle indeksinin de anlamlı bir şekilde arttığı belirlenmiştir. Araştırmada, akademisyenlerin hanesinde yaşayan kişi sayısı ve nikotin bağımlılığın alkol bağımlılığı riski üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu, hanede 1-3 kişi arasında yaşayanların alkol bağımlılığı riskinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırmada, akademisyenlerin yaşı, akademik kadro durumu ve beden kitle indeksi özellikleri ile fiziksel aktivite düzeyi ve beslenme alışkanlıkları risk düzeyi arasında fark olduğu; 24-29 yaş grubundaki, öğretim elemanı kadrosunda çalışan ve obez olan akademisyenlerin fiziksel aktivite düzeyi ile beslenme alışkanlığı riskinin anlamlı bir şekilde yüksek olduğu belirlenmiştir.
Araştırma sonucunda, akademisyenlerin %27,8'inin bulaşıcı olmayan hastalık tanısı aldığı, nikotin bağımlılığının alkol bağımlılığı üzerinde risk olabileceği belirlenmiştir. Araştırmada, akademisyenlerin beslenme alışkanlığının vücut ağırlığı ve beden kitle indeksi üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Akademisyenlerin kişisel ve sağlık özelliklerinin bulaşıcı olmayan hastalıklar üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Akademisyen, alkol bağımlılığı, beslenme alışkanlığı indeksi, bulaşıcı olmayan hastalık, fiziksel aktivite, prevalans, risk faktörleri, sigara bağımlılığı.

Abstract:
The research was conducted in a cross-sectional type to determine the prevalence of non-communicable diseases and risk factors among academicians.
The population of the research consisted of 1702 academic staff working in faculties and colleges in Sivas Cumhuriyet University's central campus, and the sample consisted of 313 academicians. Research data, between July and November 2021, Personal Information Form, Fagerstrom Test for Nicotine Dependence (FTND), Addiction Profile Index (API)-Alcohol Scale, International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) -Short Form and Healthy Dietary Habits Index (HDHI) were collected. Descriptive statistics, independent groups t test, ANOVA Analysis of Variance, Spearman Correlation Analysis and Logistic Regression analysis were used in the evaluation of the data. In the study, the level of significance was taken as p<0.05.
The average age of the academicians participating in the research was 38.27±8.85, 58,1% of them were over 35 years old, 52,4% were male, 88,8% were in  the faculty, 59,4% were in the teaching staff and 45,4% were worked in the institution for 1-5 years, It was determined that 27,8% of them were diagnosed with non-communicable diseases, 41,5% of them had a diagnosis of non-communicable diseases in their families, and the diagnosis of hypertension and diabetes were the most common either in themselves or in their families. It was determined that 28.4% of the academicians smoked and 21.7% used alcohol, 48.6% were of normal weight, 49.5% were inactive and 54% had moderate risk eating habits. In the study, it was determined that as the risk of eating habits of academicians increased, body weight and body mass index increased significantyl. In the study, it was determined that the number of people living in the household of academicians and nicotine addiction had a significant effect on the risk of alcohol addiction, and those living in the household of 1-3 people had a higher risk of alcohol addiction. In the study, it was found that there was a difference between the age, academic staff status and body mass index characteristics of the academicians, and the level of physical activity and dietary habits risk level; It was determined that the physical activity level and the risk of eating habits of the academicians who are in the 24-29 age group, working in the teaching staff and who are obese were found to be significantly higher.
As a result of the research, it was determined that 27,8% of the academicians were diagnosed with non-communicable diseases, and nicotine addiction may be a risk on the risk of alcohol addiction. In the study, it was determined that the nutritional habits of academicians were effective on body weight and body mass index. It has been determined that the personal and health characteristics of academicians do not have a significant effect on non-communicable diseases.
Keywords: Academician, alcohol addiction, dietary habits index, non-communicable disease, physical activity, prevalence, risk factors, smoking addiction.