Ülkelerin -gelişmişlik düzeyleri bakımından- tarımda genetiği değiştirilmiş organizmalar politikaları ve sorunsalları: Türkiye üzerine bir inceleme
Genetically modified organisms policies and problematics of countries according to their developmental stages: A study on Turkey
Yazar: YUSUF KAĞIT
Danışman: PROF. DR. NURDAN ASLAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Biyoteknoloji sektörü = Biotechnology sector ; GDO = GDO ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Tarım = Agriculture ; Tarım politikaları = Agricultural policies ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Yerkürede sürekli artış gösteren insan nüfusu ve söz konusu insan nüfusunu gelecekte yeterli miktarda beseleyebilecek gıdanın üretilebilmesi meselesi bilim insanlarının ve siyasetçilerin yıllardır küresel veya bölgesel ölçekte çözmeye çalıştığı önemli sorunlar arasındadır. 20. yüzyıl sonlarında genetik biliminde ortaya çıkan gelişmelerden tüm sektörler etkilendiği üzere tarım sektörü de bu gelişmelerden etkilenen sektörlerin başındadır. Genetik bilimindeki gelişmelerin tarım sektörüne yansıması, tohumların genetik yapılarının değiştirilmesi suretiyle tarım ürünlerinin veriminin hektar başına artırılmaya çalışılması veya  zorlu çevre şartlarına karşı dirençlerinin desteklenmesi şeklinde ortaya çıkmıştır. Genetiğinde değişiklikler yapılmış bu organizmalara Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO) denir. GDO'lu tohum ile gıdaların bazı ülkelerin tarım ve gıda pazarlarına girmeye başlamasıyla birlikte bu alanda çok boyutlu küresel tartışmalar ortaya çıkmıştır. GDO'lu tarım ürünleri konusunda temel tartışmalar, GDO'lu tarım ürünlerinin insan sağlığı ve çevre üzerinde oluşturabileceği negatif etkiler sorununa yoğunlaşmasına rağmen söz konusu tartışmalar ciddi anlamda ulus-devletlerin ekonomik ve politik çıkar çatışmaları ile ilgilidir. Bu çalışmada temel olarak; GDO'lu tohumların kullanımının tarımda ürün verimini artırma konusunda başarılı olup olmadığı, GDO'lu tarım faaliyetlerinin gelecekte sürekli artan dünya nüfusunu beslemek için yeterli olup olmadığı, GDO'lu tarım ürünlerinin gelecekte küresel gıda güvencesi ve açlık sorunlarına çözüm olabilip olamayacağı, GDO'lu tohumların ve tarım ürünlerinin insan sağlığı ve çevre üzerindeki olası potansiyel etkilerinin neler olduğu, GDO'lu tarım konusunda Kuzey ve Güney ülkelerinin yaşadığı siyasi politik ve ekonomik çatışmaların nedenleri, Türkiye'nin GDO'lu tarım karşısında takındığı siyasi tutum ile söz konusu siyasi tutumun sebepleri ile genetik mühendisliğin geleceği açısından Türkiye'ye verilebilecek tavsiyeler gibi sorulara cevap aranmaya çalışılmıştır. Nihai olarak GDO'lu tarımın gelecek açısından zaruri olmayabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
The problem of producing adequate nourishment  for perpetually increasing human population on earth is one of a substantial issue which scientists and politicians have been trying to solve to a regional or a global extent. At the end of the 20th century, most industrial sectors, such as agriculture, were affected by emerging advances in genetic science. Reflection of advances in genetic science in the agricultural sector has emerged as modification of the genetic structure of agricultural seeds in order to increase their yield per hectare or boost their resistance against harsh environmental conditions. Those organisms which altered genetically called as Genetically Modified Organisms (GMOs). Following the introduction of GMO seeds and GMO foods into agriculture and food markets in some countries, major global disputes have arisen in various dimensions. Although fundamental debates about GMOs seem to be substantially intensifies upon its  probable harms over human health and environment, actually those debates are deeply relevant to conflicting economic and politic interests of the nation states. This thesis seeks to find answers to questions such as: Does the use of genetically engineered seeds in agriculture raise the yield of agricultural products? If so, is this rise in yield sufficent to feed the increasing human population on earth? Can GMOs be the solution of global food security and global hunger problems in future? What are the probable and potential effects of GMOs on human health and environment? What are the reasons of political, diplomatic and economic conflicts between North and South in the context of GMOs? What is the contemporary political stance of Turkey against genetically engineered agriculture? What are the main reasons of this stance about GMOs? What can be recommended to Turkey about the future of genetic engineering? Eventually, it was concluded that genetically engineered agriculture may not be indispensable in future.