Rus dilinde örtmece olgusu ve Rus medyasında örtmece olgusunun incelenmesi
The phenomenon of euphemism in Russian language and analysing the phenomenon of euphemism language of Russian mass media
Yazar: HATİCE GÜNEYİN
Danışman: DOÇ. DR. ZULFİYA ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dilsel iletişim = Lingual communication ; Medya = Media ; Rusça = Russian ; Örtmece = Euphemism

Özet:
İletişimin temel aracı olan dil, her zaman toplum yaşamındaki değişikliklere yanıt verir. Toplumun yapısı, yönelimleri, değerleri sürekli değiştiğinden, dil de sürekli bir hareket halindedir. Rusçada önemli bir olgu olan örtmece, konuşmacının nezaketsiz, kaba, hoş karşılanmayan ve sakıncalı bulduğu ifadeler yerine kullandığı, anlam açısından daha kabul edilebilir ve yansız olan başka sözcük ya da ifadelerdir. Tabunun varlığı ve sözcüğün büyülü gücüne olan inanç doğrultusunda korku ve endişe sebebiyle kullanılmaya başlayan kavram, toplumsal yaşamın ve kültürel değerlerin değişmesiyle iletişimsel çatışmanın önüne geçmek, başarılı ve etkili bir iletişim sağlamak maksatlı kullanılmıştır. Bu hususta medya büyük önem arz etmektedir. Önemli bir bilgi kaynağı olan, insanların hızlı bir şekilde her konuda bilgi edinmesini sağlayan ve insanların davranışlarının şekillenmesinde rol alan medya, örtmecenin sıkça rastlandığı bir alandır. Zira örtmecelerin temel amacı, açıklanan gerçeğin anlamını hafifletip çarpıtarak, çirkin ve olumsuz gerçekliği gizlemektir. Medyada maskelenmeye ihtiyaç duyulan çeşitli alanlar bulunmaktadır. Günlük yaşama dair suç, hastalık, ölüm gibi pek çok konu, ekonomide yaşanan zorlu dönem ve mevcut sıkıntılar, politika alanında yaşanan kızışmalı durumlar gibi örtmeceye maruz kalan çok sayıda alan bulunmaktadır. Bu çalışmada öncelik olarak örtmece olgusu teorik bilgi kapsamında incelenmiş, var oluşundan günümüze kadar değişimi, oluşum koşulları, biçim ve anlam yönüyle çeşitliliği değerlendirilmiştir. Kapsamlı teorik değerlendirmenin ardından medyada zengin bir kullanımı olan örtmece kavramı, en çok okunan haber kaynakları doğrultusunda, son on yılda yer verilen haber metinleri üzerinden incelenmiştir.

Abstract:
The language which is the fundamental tool of the communication, always responds to the changes in the social life. The language which is the fundamental tool of the communication, always responds to the changes in the social life. Euphemism which is a significant phenomenon in Russian, is when the speaker uses rather more acceptable regarding as a meaning and noncommittal words or statements instead of using the ones that he founds discourteous, rude, unpleasant or inappropriate. The notion which was started being used by the reason of the existence of taboo and the fear and apprehension towards the belief of the magical power of the word, was used to prevent the conflict which occured because of the changes of the social life and the cultural values and to provide a successful and efficient communication. In this manner the media has a significant role. The media is an important source of information. It provides fast and precise information on every possible subject and it has an impact on people changing their behaviours. It's also a field where the euphemism commonly occur. Because the fundamental purpose of the euphemism is the cover up the ugly and negative truth by twisting and alleviate the exact meaning of the expressed word. There are various areas in the media where is euphemization needed. Such as; crime, disease and death regarding topics of daily life, a difficult period in economy and cuurent distress, heated situations in the politics. In this work, firstly the phenomenon of euphemism is reviewed technically, then the change since existence till this day, the conditions of the formation and the variation of its shape and meaning. After the comprehensive technical review of the phenomenon of euphemism which has a rich use in the media, is reviewed based on the newspaper of the last ten years, in accordance with the mostly read newspaper sources.