18-49 yaş yeti kaybı olan kadınların aile planlaması hizmetine erişim durumları ve ilişkili faktörlerin saptanması
Access to family planning services for disabled women aged 18-49 and determination of related factors
Yazar: DUYGU KAVAKLI
Danışman: PROF. DR. ÜMMÜHAN ŞEVKAT BAHAR ÖZVARIŞ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Planlaması = Family Planning ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Kadınlar = Women ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Yeti yitimi = Disability ; Üreme sağlığı = Reproductive health

Özet:
On sekiz ve kırk dokuz yaş arası yeti kaybı olan kadınların aile planlaması (AP) hizmetine erişim durumları ve bunu ilişkili faktörlerin saptanması amacıyla Temmuz 2021-Mart 2022 tarihlerinde çevrimiçi olarak gerçekleştirilen bu tanımlayıcı çalışmada 144 yeti kaybı olan kadına ulaşılmıştır. Kadınların %45,4'ünün fiziksel/ortopedik yeti kaybı, %27,7'sinin işitme kaybı, %24,1'inin ise görme kaybı bulunmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması 36,9±8,2, %59,8'si en az yüksekokul mezunudur. Katılımcıların %58,3'ü ekonomik durumunu orta olarak değerlendirmiştir. Kadınların ortanca ideal çocuk sayıları 2'dir ve %37,5'inin en az bir gebeliği olmuştur. Gebeliği olan kadınların %24,1'inin kendiliğinden, %16,6'sının ise isteyerek düşüğü bulunmaktadır. Kadınların %36,1'i şimdiye kadar bir AP yöntemi kullanmıştır. Gebe kalan 54 kadından 17'sinin istenmeyen gebeliği olmuş, istenmeyen gebeliklerin 9'u isteyerek düşük ile, 5'i doğum ile sonuçlanmıştır. Kadınların %28,4'ü halen herhangi bir yöntem kullanmaktayken, modern yöntem kullanımı %23,6 olup kadınların %13,9'u kondom, %5,6'sı RİA ve %3,4'ü ise geleneksel yöntemler ile korunmaktadır. Halen evli/partneri olan kadınların %62,5'unun AP yöntem talebi vardır. Bu gruptaki kadınların %11,3'ünün karşılanmamış AP ihtiyacı bulunmaktadır. Kadınların %20,1'i daha önceden AP eğitimi almış, %20,1'i bunun için kuruma başvurmuş, %53,6'sı uygun danışmanlık aldığını belirtmiştir. Kadınların %35,2'sine, bir yakını, yeti kaybı olan bir kadının çocuk doğurmaması gerektiğini ifade etmiş, %19,1'ine bir sağlık personeli tarafından çocuk doğurmaması gerektiği ifade edilmiştir. AP eğitimi almış olanların ve yöntem kullanan kadınların AP bilgi puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Yeti kaybı olan kadınların AP konusundaki farkındalığını artırmak için eğitimler gerçekleştirilmesi önerilmiştir.

Abstract:
In this descriptive study, which was conducted online between July 2021 and March 2022, in order to determine the access to family planning (FP) services of women aged 18-49 with disability and related factors, 144 women with disability were reached. 45.4% of women had physical/orthopedic disability, 27.7% had hearing loss and 24.1% had vision loss. The participants average age was 36.9±8.2, 59.8% were college graduates at least. 58.3% of the participants evaluated their economic status as moderate. The median ideal number of children for women was 2, and 37.5% of them had at least one pregnancy. 24.1% of pregnant women had spontaneous abortion and 16.6% had induced abortion. 36.1% of women have used an FP method so far. Of the 54 women who became pregnant, 17 had unwanted pregnancies, and 9 of them resulted in induced abortion and 5 resulted in delivery. While 28.4% of women currently use any method, 23.6% use modern methods, 13.9% are protected by condom, 5.6% by IUD and 3.4% by traditional methods. 62.5% of women who are currently married/having a partner have a request for FP method. 11.3% of women in this group had unmet FP needs. 20.1% of the women received FP training before, 20.1% of them applied to an institution for this, and 53.6% stated that they received appropriate counselling. 35.2% of women were told by a relative that a woman with disability should not have a child, 19.1% of them were told by a health personnel that they should not have children. It has been observed that those who have received FP training and women who use methods had higher FP knowledge scores. It has been suggested to carry out trainings to increase the awareness of women with disability about FP.