Ailevi Akdeniz ateşi tanılı çocuklarda genotip-fenotip ilişkisi: tek merkez deneyimi
Genotype-phenotype correlation in children with familial Mediterranean fever: single center experience
Yazar: MUHAMMED TEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEMANUR ÖZDEL
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Ailevi Akdeniz Ateşi Tanılı Çocuklarda Genotip-Fenotip İlişkisi: Tek Merkez Deneyimi

Amaç: Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA), otozomal resesif kalıtılan, tekrarlayan ateş, poliserozit, artrit veya erizipel benzeri cilt bulguları ile karakterize, en sık görülen monogenik otoinflamatuar hastalıktır. Özellikle Yahudiler, Türkler, Ermeniler olmak üzere Doğu Akdeniz kökenli insanlarda daha sık görülmektedir. Bu etnik dağılım ve otozomal resesif kalıtılması AAA'da genetik üzerine çalışmaları yoğunlaştırmıştır. 16. kromozomun kısa kolunda yer alan MEFV geni ve pyrin proteininin keşfi genetik açıdan en önemli gelişme olmuştur. MEFV genindeki mutasyonların hastalığın seyri ve klinik yanıta etkisi olduğu düşünülmüştür.
Çalışmamızda kliniğimizde takip ettiğimiz AAA hastalarını; hastalığın seyri, klinik bulgular, tedaviye yanıt, laboratuvar sonuçları, MEFV geni mutasyonları, hastalık şiddeti açısından değerlendirerek, AAA'da genotip-fenotip ilişkisini aydınlatmaya katkıda bulunmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya; SBÜ Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Romatoloji Kliniği'nde, 01.02.2017-01.02.2022 tarihleri arasında Ailevi Akdeniz ateşi tanısı ile takip edilen, patojenik veya olası patojenik MEFV mutasyonu saptanan, 916 pediatrik hasta dahil edildi. Retrospektif olarak hasta dosyaları incelenerek demografik veriler, klinik bulgular, laboratuvar ve genetik sonuçları, aldıkları tedaviler ve tedavi yanıtları değerlendirildi. MEFV geni mutasyon sonuçlarına göre egzon 10 homozigot veya egzon 10 birleşik heterozigot mutasyonu olanlar 1. Grubu, diğer MEFV mutasyonlarına sahip hastalar 2. Grubu oluştur. Genotipin fenotip üzerine etkisini değerlendirmek için bu iki grup demografik veriler, hastalık seyri, klinik bulgular, laboratuvar sonuçları ve tedaviye yanıt ve hastalık ağırlık skorları ile karşılaştırıldı.

Bulgular: Çalışmamıza 916 hasta (485 kız, 431 erkek) dahil edildi. Hastalarımız güncel yaş ortalaması 14,3±5,2 idi. 1.Grupta 563 hasta (egzon 10 homozigot veya egzon 10 birleşik heterozigot), diğer MEFV gen mutasyonu izlenen 2. Grupta ise 353 hasta mevcuttu. 
1. Gruptaki hastalarda AAA semptomları daha erken yaşta başlıyor, ateş, göğüs ağrısı, atralji, artrit, egzersiz ile bacak ağrısı ve erizipel benzeri eritem istatistiksel anlamlı olarak daha sık görülüyordu. 1. Gruptaki hastalarda MOR ve PRAS hastalık şiddet skoru daha ağır, biyolojik ajan kullanımı daha sık, kolşisin tedavisi öncesi ve sonrası atak sayısı daha yüksek, kolşisin tedavisi sonrası atak süresi istatistiksel anlamlı olarak uzundu.

Sonuç: Ailevi Akdeniz ateşi hastaları MEFV geni mutasyonları açısından değerlendirildiğinde; egzon 10 homozigot veya egzon 10 birleşik heterozigot mutasyonu olan hastaların, diğer MEFV mutasyonu taşıyan hastalara göre, hastalığın daha erken yaşta başladığı, atak sayısının daha fazla olduğu, klinik bulguların çoğunluğunun daha sık görüldüğü, tedavi yanıtının daha az ve hastalığın daha şiddetli olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çalışmamız genotipik varyantın fenotip üzerine etkisi olduğunu göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Ailevi Akdeniz ateşi, genotip, pediatrik

Abstract:
Genotype-Phenotype Correlation in Children with Familial Mediterranean Fever: Single Center Experience

Objective: Familial Mediterranean Fever (FMF) is the most common autosomal recessively inherited monogenic autoinflammatory disease characterized by recurrent fever, polyserositis, arthritis or erysipelas-like skin manifestations. It is more common in people of Eastern Mediterranean origin, especially Jews, Turks and Armenians. This ethnic distribution and autosomal recessive inheritance have intensified studies on the genetics of FMF. The discovery of the MEFV gene and pyrin protein located on the short arm of chromosome 16 has been the most important genetic development. Mutations in the MEFV gene have been thought to have an effect on the course of the disease and clinical response.
In this study, we aimed to contribute to the elucidation of the genotype-phenotype correlation in FMF by evaluating the FMF patients followed in our clinic in terms of disease course, clinical findings, response to treatment, laboratory results, MEFV gene mutations and disease severity.

Materials and Methods: In this study, 916 pediatric patients with a diagnosis of FMF and pathogenic or likely pathogenic MEFV mutations who were followed up in the Pediatric Rheumatology Clinic of SBÜ Dr. Sami Ulus Obstetrics, Gynecology, Pediatrics Training and Research Hospital between 01.02.2017-01.02.2022 were included. Demographic data, clinical findings, laboratory and genetic results, treatments and treatment responses were evaluated retrospectively by reviewing the patient files. According to the mutation results of the MEFV gene, patients with exzon 10 homozygous or exzon 10 compound heterozygous mutation constituted Group 1, and patients with other MEFV mutations constituted Group 2. To evaluate the effect of genotype on phenotype, demographic data, disease course, clinical findings, laboratory results, response to treatment and disease severity scores were compared in these two groups.

Results: Our study included 916 patients (485 girls, 431 boys). The mean current age of our patients was 14.3±5.2 years. Group 1 included 563 patients (exzon 10 homozygous or exzon 10 compound heterozygous) and Group 2 included 353 patients with other MEFV gene mutations. 
In Group 1 patients, FMF symptoms started at an earlier age and fever, chest pain, atralgia, arthralgia, arthritis, leg pain with exercise and erysipelas-like erythema were statistically significantly more frequent. Patients in Group 1 had more severe MOR and PRAS disease severity scores, more frequent use of biologic agents, higher number of attacks before and after colchicine treatment, and statistically significantly longer duration of attacks after colchicine treatment.

Conclusion: When evaluated in terms of MEFV gene mutations in FMF, patients with exzon 10 homozygous or exzon 10 compound heterozygous mutation have an earlier onset of the disease, a higher number of attacks, a higher frequency of the majority of clinical findings, a lower response to treatment and a more severe course of the disease compared to patients with other MEFV mutations. In conclusion, our study shows that genotypic variant has an effect on phenotype. 

Keywords: Familial Mediterranean fever, genotype, pediatric