Devlet başkan yardımcılığı: ABD ve Türk hukuku açısından karşılaştırmalı bir inceleme
Vice presidency: A comparative analysis of USA and Turkish law
Yazar: ADIL SAKRAN ZINEELABDIN ZINE EL ABDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÇELİK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Devlet başkan yardımcılığı, ilk kez ABD'de ortaya çıkmıştır. ABD'de zayıf bir kurum olarak ortaya çıkan Başkan yardımcılığı zamanla yürütmenin ikinci en önemli kurumu haline gelmiştir. Başkan yardımcıları, başkanlıkta geçici ve kalıcı boşluğun ortaya çıkması durumunda başkana vekalet etmektedir. Kalıcı boşluk durumunda ABD Başkan yardımcıları, Başkanlık yetkilerini üstlenerek Başkanlık dönemini tamamlamaktadır. ABD'de Başkan yardımcıları, Başkanla birlikte seçiciler kurulu tarafından seçilmektedir. 
2017 yılında Türkiye'de gerçekleştirilen Anayasa değişikliği ile 1982 Anayasasına Cumhurbaşkanı yardımcılığı dahil edilmiştir. Cumhurbaşkanı yardımcısının birincil görevi Cumhurbaşkanlığında kalıcı ve geçici boşluğun oluşması durumunda Cumhurbaşkanına vekalet etmektir. Kalıcı boşluk durumunda Cumhurbaşkanı yardımcıları, erken seçime kadar Cumhurbaşkanına vekalet etmektedir. Türk hukuk sisteminde Cumhurbaşkanı yardımcısı göreve atamayla gelmektedir. Bu yönleriyle ABD sisteminden ayrılmaktadır. 
Bu çalışmada ABD'deki Başkan Yardımcılığı ile Türkiye'deki Cumhurbaşkanı Yardımcılığı kurumları arasında bir karşılaştırma yapılmıştır. Başkan yardımcılığı ile Cumhurbaşkanlığı kurumları arasındaki farklılıkların önemi vurgulanmıştır. Her iki kurumun güçlü ve zayıf yanları ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmuştur. Bu çalışma, devlet başkan yardımcılarının seçimle göreve gelmelerinin önemine vurgu yapmaktadır. Ayrıca çalışma, başkan yardımcılarının belirlenmesinde halkın iradesinin olması gerekliliğini öne sürmektedir.

Abstract:
The vice presidency first emerged in the United States. The vice presidency, a weak institution, gradually became the second most influential institution in the executive branch. Vice presidents serve as acting presidents in case of temporary vacancies in the presidency. In the case of a permanent vacancy, U.S. vice presidents assume the presidential powers and complete the presidential term. The Electoral college elects vice presidents in the United States and the president.
In Turkey, with the constitutional amendment carried out in 2017, the position of vice president was included in the 1982 Constitution. The primary duty of the vice president is to act as a deputy to the president in case of temporary or permanent vacancies in the presidency. In the case of a permanent vacancy, the vice president substitutes for the President until the early election. In the Turkish legal system, the Vice President of the Republic is appointed to the office. In these aspects, it differs from the U.S. system.
In this study, a comparison was made between the Vice Presidency in the United States and the Deputy Presidency in Turkey. The differences between the Vice Presidency and the Presidency institutions were emphasized. The strengths and weaknesses of both institutions were detailed. This study highlights the significance of the election of Vice Presidents to their positions. The study emphasizes the necessity of the people's will in choosing Vice Presidents.