Geleneksel harput evlerinde değişim ve dönüşümün koruma bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of change and transformation in traditional harput houses in the context of conservation
Yazar: FIRAT AKPOLAT
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN DALKILIÇ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Harput, tarih boyunca cazibesi yüksek bir kent merkezi 
olarak kullanılmıştır. Harput, zamanla önemini yitirmiş ve günümüzde Elazığ'a bağlı bir 
mahalle konumuna gelmiştir. Bu tez çalışmasında geçmişten günümüze geleneksel Harput 
kent dokusu incelenmiş ve bu değişimi etkileyen etmenler araştırılmıştır. Günümüze kadar 
gelen evler ve eski fotoğraflar incelenerek; geleneksel Harput evlerinin plan, cephe, malzeme 
ve yapım teknikleri çalışılmıştır. Bu evlere ait plan, cephe, pencere ve kapı tipolojileri 
hazırlanmıştır. Günümüze kadar gelen Harput evlerinin koruma durumları incelenmiş ve 
restorasyon değerlendirilmeleri çalışılmıştır. Restorasyonu tamamlanan evlerin restorasyon 
değerlendirilmeleri yapılmış ve hasar tespit raporları hazırlanmıştır. Alan çalışmasında 
yeniden yapım tekniğiyle inşa edilen yapılar incelenmiştir. Harabe ve yıkık olan evler 
incelenmiş, tespit tutanakları hazırlanmıştır. Bu evlerin genel değerlendirmeleri; korunma 
sorunları, değişmişlik, konfor düzeyleri, yapısal sorunları çalışılmıştır. Harput'un çevre ve tek 
yapı ölçeğinde koruma sorunları incelenmiş ve öneriler getirilmiştir. Tek yapı ölçeğinde, 
yapılara fiziksel ve işlevsel öneriler getirilmiştir. Harput 2018 yılında UNESCO Dünya Mirası 
Geçici Listesi'ne eklenmiştir. Günümüze kadar gelen geleneksel Harput evleri, Harput'un 
UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne eklenmesinde büyük rol oynayacaktır. Bu sebeple yapılan 
restorasyon çalışmaları önemini korumaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Harput geleneksel kent dokusu, geleneksel Harput evleri, 
restorasyon değerlendirilmesi

Abstract:
Harput, located in the Eastern Anatolia Region, has been a city center with high charm 
throughout history it has been used as. Harput has lost its importance over time and is currently 
connected to Elazig, it has come to the neighborhood position. In this thesis study, traditional 
Harput from the past to the present the urban texture has been examined and the factors 
affecting this change have been investigated. Until today by examining the incoming houses 
and old photos; the plan, facade, material of traditional Harput houses and construction 
techniques have been studied. The plan, facade, window and door typologies of these houses 
it is prepared. The conservation status of the Harput houses that have survived to the present 
day has been examined and restoration evaluations have been studied. Restoration of houses 
whose restoration has been completed assessments have been made and damage detection 
reports have been prepared. In field work the structures built with the reconstruction technique 
were examined. Houses that are in ruins and ruined it has been examined, the determination 
minutes have been prepared. General reviews of these houses; protection problems, changes, 
comfort levels, structural problems have been studied. Harput's environment and single 
protection problems at the building scale have been examined and recommendations have been 
made. At the scale of a single structure, physical and functional suggestions have been 
introduced to the structures. Harput is a UNESCO World Heritage Site in 2018 ıt has been 
added to the Tentative List. The traditional Harput houses that have survived to this day, 
Harput's ıt will play a major role in its addition to the UNESCO World Heritage List. Made 
for this reason restoration works retain their importance.
 
Keywords: Harput Urban texture, Traditional Harput Houses, Restoration Evaluation