Clopyralıd herbisitinin anadolu karaçamı (Pinus nigra J.F. Arnold), sarıçam (Pinus sylvestris L.), sahilçamı (Pinus pinaster Aiton) ve kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohum çimlenmesine fitotoksik etkisi
The phytotoxic effects of clopyralid herbicide on seed germination of austrian pine (Pinus nigra J.F. Arnold), scots pine (Pinus sylvestris L.), maritime pine (Pinus pinaster Aiton) and Turkish red pine (Pinus brutia Ten.)
Yazar: OĞUZHAN BAKAN
Danışman: PROF. DR. DERYA EŞEN
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Doğal türlerimiz Anadolu karaçamı (Pinus nigra J. F. Arnold), sarıçam (Pinus sylvestris L.), kızılçam (Pinus brutia Ten.) ve doğal çam türümüz olmamasına rağmen ülkemizde son yıllarda birçok başarılı plantasyon kuruluşları gerçekleştirilmiş olan sahilçamı (Pinus pinaster Aiton) mevcut ormanlarımızın ekolojik (biyoçeşitlilik, rehabilitasyon, erozyon kontrolü) ve ekonomik (odun üretimi) bakımdan öneme sahip çam ağacı türleridir. Bu türler, alansal olarak ormanlarımızın yarısından fazlasını oluşturmaktadır ve bu sebeple özellikle ağaçlandırma çalışmalarında yoğun olarak kullanılmaktadır. Verimsiz ve kurak yetişme ortamlarına adapte olabilmeleri, küresel iklim değişikliklerinin negatif etkileri düşünüldüğünde bu türlerin değerini özellikle öne çıkarmaktadır. Zararlı otsu bitkiler gerek doğal gençleştirme gerekse de ağaçlandırma sahalarında çam ağacı türlerinin sahaya gelerek yetişmesinin önünde duran en önemli ekolojik engellerdendir. Bu nedenle, etkin bir şekilde uygulanacak zararlı ot mücadelesi başarılı bir meşcere kuruluşu için şarttır. Clopyralid, geniş kontrol spektruma sahip sistemik bir herbisittir ve karaçam başta olmak üzere birçok ibreli tür ağaçlandırmasında çam türlerine zarar vermeden başarılı bir istenmeyen bitki mücadelesi sağlayabilmektedir. Hızlı herbisit tohum tarama çalışmaları; herbisitlerin çam türlerine olan fitotoksik etkisinin hızlı, başarılı ve güvenli bir şekilde öngörülmesine olanak sağlamaktadır. Bu çalışmada, clopyralidin farklı dozlarının karaçam, sarıçam, sahilçamı ve kızılçam tohum çimlenmesine fitotoksik etkisi incelenmiştir. Üç farklı modül halinde şekillenen bu çalışmanın ilkinde düşük dozda clopyralid herbisitinin beş farklı dozda (%0-1) çam türlerinin tohum çimlenmesi üzerindeki fitotoksik etkisi incelenmiş ve bu tohum türlerinin düşük dozdaki clopyralid herbisitini, oluşan mantar zararına rağmen tolere ettiği saptanmıştır. Bu çalışmanın devamı niteliğindeki yüksek doz denemelerinden önce tohum çimlenmesinde görülen mantar zararına karşı ek olarak bir sterilizasyon işlemine ihtiyaç duyulmuştur. İkinci (sterilizasyon) çalışmada altı farklı sterilizasyon işlemi tohumlar üzerinde uygulanmış ve en iyi sonuç (kızılçam hariç); tohumların çimlendirme öncesi 24 saat boyunca %0.4'lük İzolkaptan fungusit çözeltisi ve herbisit ile birlikte bekletilmesiyle elde edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuç çerçevesinde ana (3. modül) çalışmada kullanılan yüksek doz clopyralid doz-çözeltilerinde işlem gören çam tohumlarının tamamı bu yöntem ile dezenfekte edilmiştir. Fungusit işleminin, herbisit işlemlerine çimlenmeye etkileri bakımından antagonistik bir etki yaptığı gözlenmemiştir. Kızılçam tohumları mantar enfeksiyonuna dirençli bir tutum sergilediğinden dolayı bu tür için steril işleme gerek duyulmamıştır. Ana ve son çalışmada ise sekiz farklı clopyralid yüksek doz (%0-5) çözeltilerinin çam türlerinin tohum çimlenmesi üzerindeki fitotoksisitesi araştırılmıştır. Bu çalışma sonunda ise gelecekteki kimyasal zararlı bitki mücadelesi uygulamalarında kullanılacak clopyralid herbisitine kızılçam tohumlarının %1'e kadar, Anadolu karaçamı, sarıçam ve sahilçamı tohumlarının ise %1.5'a kadar başarılı bir şekilde fitotoksik direnç sağladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Native Anatolian black pine (Pinus nigra J.F. Arnold), Scotch pine (Pinus sylvestris L.), Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) and nonnative maritime pine (Pinus pinaster Aiton) used successfuly in many plantations are important tree species for Turkey for ecological (biodiversity, rehabilitation, erosion control) and economic (wood production) purposes. These species constitute in area more than half of the country's forests and are used extensively especially in afforestation. Their adaptability to degraded and arid habitats places particular emphasis on the value of these species when the negative effects of global climate change are considered. Herbaceous weeds make up one of the most important ecological barriers to natural regeneration and afforestation of the forest trees. Therefore, effective weed control is essential for a successful stand establsihment. Clopyralid is a systemic herbicide with a broad control spectrum and can provide successful unwanted plant control without significantly damaging the main species in many coniferous plantations, including black pine. With rapid herbicide seed screening studies, phytotoxic effects of herbicides on the main tree species can be predicted quickly, successfully and safely. In this study, the phytotoxic effects of various rates of clopyralid on seed germination of Anatolian black pine, Scots pine, maritime pine and Turkish red pine were investigated in three different modules. In the first (module) of this study, the phytotoxic effect of low-rate clopyralid herbicide on the seed germination of the principal species in five different rates (0-1%) was studied, and it was found that at lower rates, the tree species tolerated the clopyralid herbicide despite extensive fungal damage. Prior to the high-rate trials in this study, an additional sterilization procedure was needed against the fungal damage that occurred during seed germination. In the second (sterilization) study (modüle), six different sterilization treatments were applied on the seeds, and the most successful result (excluding Turkish red pine) was achieved when seeds were pretreated in 0.4% Izolkaptan fungicide solution for 24 hours before germination test. As a result of this study, all the seeds of the main species treated in high-rate clopyralid solutions in the main study were disinfected with this sterilization method. In addition, no antogonistic effects on seed germination in terms of effects of herbicide treatments were observed for the sterlization treatment. Turkish red pine seeds were observed to be resistant to fungal infection and therefore did not need sterilization. In the main and last study (module 3), phytotoxicity of eight different clopyralid (0-5%) rate-solutions on the seed germination of the main pine species was investigated. At the end of this study, for future chemical weed control preactices, it was determined that Anatolian black pine, Scots pine and maritime pine were resistant to clopyralid in phytotoxicity at rates up to 1.5% while Turkish red pine tolerated clopyralid up to 1%.