Kalp-damar hastalarında a tipi davranış ve öfke analizi
Analysis of A type behavior pattern and anger profiles in patients with coronary heart disease
Yazar: ALİ GÜHER ENİSELER
Danışman: Y.DOÇ.DR. SELİM UZUNOĞLU
Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology ; Kardiyoloji = Cardiology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Mitral kapak prolapsusu = Mitral valve prolapse

Özet:
Başlık: Kalp-Damar Hastalarında A Tipi Davranış ve Öfke AnaliziGiriş: Bir çok sağlık probleminin sebebi, günümüzde davranış stillerine dayalıdır. Bundan dolayısağlıkla ilgili davranışlarda etkili olan psiko-sosyal, biyokimyasal ve genetik faktörleri anlamakönemlidir. Tutarlı ve periyodik desenler gösteren davranış biçimleri, kişilik özellikleriyle ilişkilidir.Son yıllarda kişilik tabanlı davranış özellikleri ile sıhhatli olma arasındaki bağlantılar giderekkuvvetlenmektedir. Özellikle stres, A tipi davranış deseni ve öfke profilleri ile kalp-damarhastalıkları arasındaki güçlü ilişkiler, A tipi davranış ve öfke profili desenlerinin en az yükseklipid profilleri, sigara kullanma, hareketsiz yaşam tarzları kadar önemli bir risk faktörü olduğunugöstermektedir.Amaç: Birinci amaç, kalp-damar hastası olan Türklerde A tipi davranışı ve öfke motifleriniaraştırabilmek için, ERCTA A tipi ve STAXI-2 öfke profili ölçeklerinin Türk populasyonunakalibrasyonunu yapmaktı. İkinci amaç, Manisa ilindeki kalp-damar hastası populasyonundanhasta grubu oluşturarak, A ve B tipi davranış desenlerinin frekansını ve bunların kalp-damarhastalığı ile ilişkisini ortaya çıkarmaktı. Üçüncü amaç, kontrol grubundakilerle kıyaslandığında,yüksek A ve B tipi alt kategorilerindeki hastalarda öfkenin hangi bileşenlerinin önemli farklılıklargösterdiğini saptamaktı. Dördüncü amaç, A tipi davranışın ve öfke profilinin alt kategorilerinioluşturarak, hastaların öfke skorlarını kontrol grubunun skorlarıyla karşılaştırmaktı.Materyal ve Metot: 75'i erkek, 87'si kadın, 162 hasta çalışmaya katıldı. Hastalar Celal BayarÜniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Bölümü ve Özel Manisa Vatan Hastanesi Kardiyolojiservisine başvuran kişiler arasından seçildi. Manisa, İzmir ve çevre ilçelerde yaşayan 172 kişi(59 erkek, 113 kadın) kontrol grubunu oluşturdu. Kardiyologlar tarafından tanısı konulanhastaların tamamı, rastlantısal olarak koroner arter hastalığı (KAH) (N=66; 46 erkek, 20 kadın)ve mitral valv prolapsus (MVP) (N=96; 29 erkek, 67 kadın) olanlar şeklinde ikiye bölündü.Çalışma ve kontrol grubundaki kişiler A tipi davranış deseni bakımından ERCTA.TR ölçeği, öfkeprofile açısından STAXI-2.TR envanteri ile değerlendirilidi. Manisa, İzmir ve çevresinde yaşayan1522 ve 1421 gönüllü kişi kalibrasyon ve geçerlilik çalışmaları için her iki testi cevapladılar.Hastaların ve kontrol grubunun A tipi davranış sıklığı ki-kare (X2) testi ile analiz edildi. Hastagrubunda A tipi davranışın alt kategorilerindeki öfke bileşenlerinin değerleri ANOVA ve Post-hoctest (Student-Newman-Keuls) kullanılarak hem kendi içinde hem de kontrol grubu ilekarşılaştırıldı. Bütün verilerin analizi Kaleidagraph 4.02, GraphPad Prism 5.0 ve SPSS 12.0 gibiistatistik yazılımları kullanılarak gerçekleştirildi.Bulgular: ERCTA.TR ve STAXI-2.TR envanterlerinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasındaCroanbach alfa değerleri sırasıyla 0.660 ve 0.644-0.892 idi. Bu değerler, ERCTA.TR'nin veSTAXI-2.TR'nin Türk populasyonunda güvenilir bir şekilde kullanılabileceği şeklinde yorumlandı.Kalp-damar hastası ve kontrol gruplarının A tipi davranış desenlerinin sıklığı birbirinden önemliderecede farklıydı (p<0.05). Bu durum, A tipi davranışın kalp-damar hastalığı için bir risk faktörüolduğu şeklinde yorumlandı. Gerek yüksek A gerekse B tipi davranış gösteren hasta gruplarınındurumsal öfke ve öfke indeksi skorları, hem kontrol grubu hemde hasta alt gruplarında önemliderecede farklıydı (p<0.0001). Ancak yapısal öfke skorları bakımından iki grup arasındaki farkistatistik açısından anlamlı değildi (p>0.05). A tipi davranış gösteren erkek kontrol grubundaöfke indeksinin ortalama değeri (37,04), hasta erkeklerden (30,35) daha yüksekti. Bu ilginç veri,öfke indeksi skoru düşük olan hastaların öfkelerini bastırarak kontrol ettiği şeklinde yorumlandı.Öfkenin kontrol edilerek ifade edilememesi, sempatik sinir sisteminin aşırı aktivasyonuna yolaçarak kalbin allostatik yükünü artırır. Bütün veriler, yüksek A ve A tipi davranış deseninin,durumsal (S-Ang), yapısal (T-Ang) öfkenin ve öfke indeksinin (AX-Index) yüksek skorlarınınTürkiye toplumunda kalb-damar hastalıklarına sahip olma yatkınlığını arttırmak suretiyle birerrisk faktörü oluşturduğunu ima eder.VIIISonuç: ERCTA.TR ve STAXI-2.TR envanterlerinin Türk populasyonunu ve kalp-damar hastasıalt populasyonu analiz etmede ve KAH hastalarını A tipi davranış motifine, durumsal, yapısal veöfke indeksi parametrelerine göre karakterize etmede yeterli geçerlilik ve güvenilirliğe sahipolduğu gösterildi.Yüksek A tipi davranış özelliği gösteren hastalar (%92), B tipi davranış özelliği gösterenhastalardan (%12) daha fazlaydı. Hasta grubunda durumsal, yapısal öfke ve öfke indeksiskorları yüksek olanların farklı alt gruplar oluşturduğu gözlendi. Durumsal, yapısal öfke ve öfkeindeksi skorları düşük olan B tipi davranış motifi sergileyen hastalar da başka bir alt grubuoluşturdu.Kalp-damar hastalıklarında davranış stillerinin etkilerini araştırırken sadece A tipi davranışmotifini kullanmanın yeterli olmadığı ortaya çıkarıldı. Bundan dolayı iç içe geçmiş ERCTA.TR veSTAXI-2.TR gibi ölçekler kullanılmalıdır.Kalp-damar hastalıklarıyla ilişkili risk faktörlerin biyokimyasal parametrelerle sınırlı olmadığı vegenetik-memetik mirasa dayanan duygularla renklenmiş davranış motiflerinin de önemli riskfaktörleri olduğu bir kere daha doğrulandı.Anahtar kelimeler: A tipi davranış özelliği, ERCTA.TR, STAXI-2.TR, Kalp-Damar Hastalığı, ÜçDamar Hastalığı, Mitral Valv Proplapsus

Abstract:
Title: Analysis of A Type Behavior Pattern and Anger Profiles in Patients withCoronoray Heart DiseaseIntroduction: The causes of many health problems are based on behavioral styles innowadays. Therefore it is important to understand psycho-social, biochemical and geneticfactors involved in health-related behaviors. Behavioral styles with consistent and periodicalpatterns are related to personality traits. In recent years, the associations between personalitybased behavioral traits and well being are getting stronger. Especially, the strong correlationsbetween stress, A type behavior pattern, anger profiles and coronary heart diseases indicatethat patterns of A type behavior and anger profiles are important risk factors as much as highlipid profiles, smoking and sedentary lifestyles.Objective: The first aim was to calibrate A type measure of ERCTA and anger profiles measureof STAXI-2 inventories into Turkish population in order to investigate the role of A typebehaviour and anger profiles in Turkish patients with coronary heart diseases (CHD). Thesecond aim was to find out the frequency of A and B type behavior patterns and theirassociation with coronary heart diseases by designing patient group from population of coronaryheart diseases in Manisa province. The third aim was to determine what components of angerhave displayed the significant differences in high A and B type subcategories of patientscomparing to control ones. The fourth aim was to compare the anger scores of patients to onesof control group by forming subcategories of A type behavior pattern and anger profile.Material and Methods: A total of 162 patients (75 males, 87 females) were participated in thestudy who applied to Cardiology Department of School of Medicine of Celal Bayar Universityand Cardiology Service of Private Manisa Vatan Hospital. A total of 172 control groups (59males, 113 females) who live in Manisa, İzmir and around the cities were participated in thestudy. All of the patients diagnosed by cardiologists were divided incidentally into two groups,being coronary artery diseases (CAD) (N=66; 46 males, 20 females) and mitral valve prolapsus(MVP) (N=96; 29 males, 67 females). They were assessed with ERCTA.TR for A typebehaviour pattern and with STAXI-2.TR for anger profiles. The 1522 (for ERCTA.TR) and 1421(for STAXI-2.TR) volunteers, who live in Manisa, İzmir and around the cities, have taken bothinventories for calibration and validity studies. The frequency of A type behavioral categories ofpatients and controls were analyzed by using chi-square (X2). The values of anger componentsin subcategories of A type behaviour pattern in patient group were compared by themselvesand control ones by using ANOVA and Post-hoc test (Student-Newman-Keuls). All dataanalysis were done by statistical softwares such as Kaleidagraph 4.02, GraphPad Prism 5.0and SPSS 12.0.Results: Croanbach?s alpha values of ERCTA.TR and STAXI-2.TR inventories were found tobe 0.660 and 0.644-0.892 respectively in validity and reliability studies. These values wereinterpreted that ERCTA.TR and STAXI-2.TR can be used reliably in Turkish populationsstudies. The frequency of A type behavioral pattern was significantly different between CADpatients and control groups (p<0.05). It was interpreted that A type behavior is a risk factor forcoronary heart diseases. It was also found that state anger and anger index scores of patientswith both high A and B type behavior were significantly different within both subgroups andcontrol ones (p<0.0001). However, there was no meaningful difference in trait anger scoresbetween patient and control groups (p>0.05). Mean value (37,04) of anger index in malecontrols with A type behavior pattern was higher than the one of male patients (30,35). Thisinteresting data was interpreted that those with low score of anger index supress their anger sothat their expressing anger index is low. The allostatic load of heart as an outcome is increasedsince high level of anger and its supression cause to excess activation of sympathetic neuralsystem. All data implies that high A and A type behavior patterns, high scores of state (S-Ang),trait (T-Ang) anger and anger index (Ax-index) are risk factors in Turkish population byincreasing susceptibility of having coronary heart diseases.Conclusion: It was confirmed that ERCTA.TR and STAXI-2.TR inventories have enoughreliability and validity to analyze Turkish population and subpopulation of coronary heartdiseases in terms of categorizing CAD patients based on A type behavior pattern and state andtrait anger and anger index parameters.Patients with high A type behaviour (%92) was higher frequency than the patients with B typebehaviour (%12). It was observed that those with high values of state and trait anger and angerindex in the patients group have formed distinct subgroups. There was also another patientgroup with B type behavioral pattern having low score of S-Ang, T-Ang and AX-Index.It was revealed that it is not sufficient to use only A type behavior pattern scale in theinvestigation of mediating role of behavioral styles in coronary heart diseases. Thereforemultiplex inventories should be used such as ERCTA.TR and STAXI-2.TR.It was reconfirmed that the risk factors related to coronary heart diseases was not limited tobiochemical parameters, and emotion colored behavioral patterns based on genetic-memeticheritage are also significant risk factors.Key words: A type behavior pattern, ERCTA.TR, Anger, STAXI-2.TR, Coronary Heart Disease,Coronary Artery Disease, Mitral Valve Prolapsus