1980'den günümüze Türk resim sanatında figürü toplumsal gerçek ve yöresel bağlamda çalışan yedi sanatçı
Seven artists working in Turkish official art since 1980 in asocially realistic and localist context
Yazar: SİBEL DEMİROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEYHAN MERCAN KALAYCI
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Türk resim sanatında Anadolu insanını ve geleneğini konu alan resimler, 1960‟lı
yıllarda yoğun bir biçimde Türk ressamlar tarafından resimlenir. Söz konusu olan bu resimler
doğrudan toplumu ele alır. Böylece resim sanatımıza toplumsal gerçekçi üslupta resimler
girmeye baĢlar. Hızla geliĢen siyasal ve teknolojik yenilikler 1960‟lı yıllarda Türk resim
sanatında da etkisini yoğun bir Ģekilde hissettirmiĢtir. Bu süreç içerisinde Türk resim
sanatında bazı sanatçıların toplumsal gerçeklere bağlı kalarak Anadolu insanını sosyal ve
ruhsal yönden resmettikleri görülmüĢtür.
1970‟li yıllarda da Türk resim sanatında toplumsal gerçekçi ve yöreselci yaklaĢımlar,
sanat ve toplum iliĢkisini canlı tutmaya çalıĢarak Anadolu insanının yaĢam öyküsünü tuvale
aktarmaya çalıĢmıĢtır.
1980‟li yıllardan günümüze kadar Anadolu insanını ve yörenin yaĢam serüvenini
geleneklere bağlı yansıtan resimler Türk resminin dinamik yapısını oluĢturur. Türk resim
sanatında genel kültür yapımızın sanatsal ifadesi Anadolu insanını figür ekseninde kendi
özgün üslupları ile yansıtan sanatçıların en önemli özellikleri figür ve nesneyi belgeleyici bir
gözlemle yansıtmıĢ olmalarıdır. Bu araĢtırma, 1980‟den günümüze Türk Resim sanatında
Anadolu insanını toplumsal gerçekçi ve yöreselci üslupla resimlerinde yansıtan yedi Türk
sanatçının eserleri ele alınmıĢ, bunların ÇağdaĢ Türk Resmine etkileri irdelenmeye
çalıĢılmıĢtır. Türkiye‟de 1980 sonrası yaĢanan kültürel, sosyal ve siyasal geliĢimlerin,
toplumun bir parçası olan sanatçıyı nasıl etkilediği ve sanatçıların eserlerinde Anadolu
insanının toplumsal gerçekçi ve yöreselci üslup ile nasıl yansıtıldığı çalıĢmanın temelini
oluĢtururken figür ağırlıklı çalıĢan bu sanatçıların eserlerindeki üslupsal özellikler
irdelenmiĢtir.
AraĢtırmanın ilk bölümü Türk Resim Sanatı Tarihi hakkında bilgi verilirken, ardından
Anadolu insanını eserlerinde toplumsal gerçekçi ve yöreselci bağlamda ele alan yedi sanatçıya
yer verilmiĢtir. Belirtilen özellikleri yansıtma ve kaynaklara ulaĢma yönünden Nuri Ġyem,
NeĢet Günal, Nedim Günsür, Cihat Aral, Duran Karaca, Aydın Ayan ve Mehmet Göktepe‟nin
tezde ele alınması tercih edilmiĢtir. Sanatçıların üslupsal özellikleri ve sanatsal etkileĢimleri
üzerine değerlendirilmeler yapılmıĢtır. Değerlendirmeler neticesinde, sanatçıların Anadolu
figürlerini kendilerine özgü bir duyarlılık içinde bıraktıkları etkileriyle yansıtarak ortaya
koydukları görülmüĢtür.

Abstract:
Paintings that reflect the Anatolian people in Turkish painting art by adhering to the
traditions, intensified effectively in the 1960s and formed the basis of social realistic
paintings. Rapidly developing political and technological innovations had an intense effect on
Turkish painting in the 1960s. In this process, it has been seen that some artists in Turkish
painting art, by adhering to social realities, portray the Anatolian people by reflecting them
socially and spiritually.
In the 1970s, socially realistic and regionalist approaches in Turkish painting tried to
keep the relationship between art and society alive and to convey the life story of Anatolian
people to the canvas.
Pictures that reflect the Anatolian people and the life adventure of the region from the
1980s to the present, depending on the traditions, form the dynamic structure of Turkish
painting. The artistic expression of our general cultural structure in Turkish painting art, the
most important feature of the artists who reflect the Anatolian people with their own unique
styles on the axis of the figure is that they reflect the figure and the object with a documentary
observation. This research has been formed by examining the paintings made by seven artists
who reflect the Anatolian people in their paintings with (a social realist and regionalist style)
in Turkish Painting from 1980 to the present, and their effects on Contemporary Turkish
Painting.
While the basis of the study was how the cultural, social, and political developments
experienced in Turkey after 1980 affected the artist, who is a part of the society, and how the
Anatolian people were reflected in the works of the artists with a social realist and regionalist
style, the stylistic features in the works of these figure-based artists were examined. While the
first part of the research gave information about the History of Turkish Painting Art, the
following artists who reflected the Anatolian people with their artistic styles (in social realist
and regionalist context) in their works were examined; Nuri ĠYEM, NeĢet GÜNAL, Nedim
GÜNSÜR, Cihat ARAL, Duran KARACA, Aydın AYAN and Mehmet GÖKTEPE.
Evaluations have been made. As a result of the evaluations, it was examined that the artists
put forward the Anatolian figures by reflecting them with their own sensibility.