Öğretmen adaylarının çocuk ihmal ve istismarına yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of candidate teachers knowledge and awareness levels towards child neglect and abuse
Yazar: VASFİYE CAN
Danışman: PROF. DR. BEHÇET ORAL
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Farkındalık = Awareness ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual

Özet:
Bir toplumun kültür seviyesinin ileri ya da geri olarak değerlendirilmesinde o
toplumda çocuklara verilen değer belirleyici nitelikte olmaktadır. Fakat gelişmişlik düzeyi
ne olursa olsun hala dünyanın birçok ülkesinde çocuğa uzak veya yakın çevresi tarafından
kötü muamele edilebilmektedir. Kimi çocuk yaşına uygun olmayan ağır işlerde
çalıştırılırken, kimi çocuk da savaş ortamında yaşamak zorunda bırakılmaktadır. Bazı
çocuklar ise; birçok hayati ihtiyacını karşılayamamakta, sonuçta da ya sakat kalmakta ya da
yaşamını yitirmektedirler. Bu çalışma, kendilerine büyük görevler düşen öğretmen
adaylarının, çocuk ihmal ve istismarı konusundaki bilgi ve farkındalık düzeylerini
belirlemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Dicle Üniversitesi Ziya
Gökalp Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 1027 son sınıf öğrencisi oluşturmaktadır.
Araştırma kapsamında çalışma grubunun tümüne ulaşılmaya çalışılmıştır. Ancak
gönüllülük arz ettiğinden çalışma toplam 481 öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırma verileri, öğretmen adaylarının çocuk ihmal ve istismarı hakkındaki bilgi ve
farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilen "Öğretmen Adaylarının Çocuk
İhmal ve İstismarına Yönelik Bilgi ve Farkındalık Düzeylerinin Değerlendirilmesi Anketi"
aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonucu elde edilen veriler, SPSS paket programı
kullanılarak analiz edilmiştir.
Bu çalışmaya katılan 481 öğretmen adayından %60,1'i lisans eğitimleri sırasında
çocuk istismar ve ihmali ile ilgili hiçbir eğitim almadığını, %83,5'i çocuk koruma kanunu
hakkında hiç bilgilendirilmediğini, %87'si konu hakkında herhangi bir eğitim, kurs veya
konferansa katılmadıklarını ve %80,3'ü bu konuda bilgilendirilme gereksinimi duyduklarını
belirtmişlerdir. Öğretmen adaylarından %76,5'i çocuk ihmal ve istismarını kanunlara göre
bildirmek zorunda olduklarını belirtmişlerdir. Öğretmen adaylarının %54,1'i çocuk istismar
ve ihmalini bildirecekleri yer olarak Polisi tercih etmişlerdir. Çocuk ihmal ve istismarını
kanunlara göre bildirmek zorunda olmadıklarını düşünen öğretmen adaylarının %63,6'sı
bildirim yapmama nedenlerini "Sosyal servislerin konu ile ilgilenmeyeceğini düşündüğüm
için" olarak ifade etmiştir. Araştırmaya katılan öğretmen adayları yazılı ve görsel medyanın
konu ile ilgili yayınlarını %43 oranında "çocuk ihmal ve istismarı konusunda gerekli
vii
hassasiyet gösterilmiyor" şeklinde değerlendirmişlerdir. Ülkemizdeki ihmal ve istismar
olaylarını diğer ülkeler ile karşılaştıran öğretmen adayları, ülkemizdeki ihmal ve istismar
olaylarını diğer ülkelere oranla %57,5 oranında "yüksek" olarak değerlendirmiştir.
Sonuç olarak, ülkemizde öğretmen adaylarının çocuk istismarı ve ihmali ile ilgili bilgi
eksikliklerinin bulunduğu ve bu eksikliklerinin farkında oldukları, bu konuda daha fazla
bilgi edinmeye ihtiyaçlarının olduğu, dolayısıyla da konu hakkındaki eğitim ve
duyarlılıklarının artırılmasının gereği bir kez daha ortaya çıkarılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Çocuk, ihmal ve istismar, farkındalık, öğretmen adayları

Abstract:
There is a direct relationship between the value given to children and the evaluation of
the community's culture forward or back in a society. Despite this widespread opinion, there
is still a physical, emotional and sexual unapproved treatment to the child by parents, the
immediate surroundings, various sectors of the society in many countries of the world. Some
of them are working as hard labour at a young age, some of them are forced to join the war.
Some of them are stuck for many basic needs such as food, shelter, education and nurture,
as a result of these conditions they stay in the disabled or lose their life. The purpose of this
study is to determine the knowledge and awareness level of the candidate teachers who have
major tasks in respect of child neglect and abuse. The population of the study consists of
1027 senior students studying at Ziya Gökalp Faculty of Education of Dicle University. The
goal was to reach the whole population. However, since the participation was voluntary, a
total of 481 candidate teachers participated in the study. "Assessment of Candidate
Teachers' Knowledge and Awareness Levels Towards Child Neglect and Abuse" survey
was carried through to determine the knowledge and awareness level of the candidate
teachers in respect of child neglect and abuse. The data obtained in the study were analysed
using SPSS packet programme.
481 candidate teachers participated in this study. 60.1% from participants had
received no training on child neglect and abuse during their undergraduate education,
83.5% from participants are not informed at all about the child protection law, 87% from
participants don't participate any education, course or conference about this subject,
80.3% from participants stated that they need to be informed about it. The 76.5% of
candidate teachers said that they had to inform child neglect and abuse according to the
law. The 54.1% of candidate teachers have preferred the police to report child abuse and
neglect as their destination. 63% of the candidate teachers, who think they do not have to
report child neglect and abuse by the law, stated causes of reporting failure that "because I
thought social services would not deal with the issue of the subject". 43% of the candidate
teachers, who participated in survey, evaluated written and visual media's publications on
ix
the issue is that "is not showing the necessary sensitivity about child neglect and abuse".
When candidate teachers compared the incidents of neglect and abuse in our country with
other countries, the rate of incidents of neglect and abuse in our country was found to be
nearly 57.5% "higher" than the other countries.
In conclusion, necessity to increase the candidate teachers' education and awareness
level about child abuse and neglect is revealed again.


Key Words: Child, neglect and abuse, awareness, candidate teachers.