Okul öncesi dönem çocuklarda görülen beslenme/yeme bozukluğu ile maternal faktörlerin ilişkisinin değerlendirilmesi
Association of maternal factors with feeding/eating disorders in preschool children
Yazar: SILA KUTLAR KAPICI
Danışman: PROF. DR. DİDEM BEHİCE ÖZTOP
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders

Özet:
Giriş ve Amaç: DSM-5 ile birlikte literatüre giren Kaçıngan Kısıtlı Yiyecek Alımı Bozukluğu (KKYAB) tanısı, bebeklik ve erken çocukluk dönemindeki yeme sorunlarını tanımlayan eski terminolojileri de kapsayacak şekilde kullanılan güncel bir tanıdır. Erken çocukluk dönemindeki beslenme/yeme bozukluklarıyla ilgili literatür hem çocukların hem de annelerin sıklıkla ruhsal ve davranışsal sorunlar yaşadığını göstermekte ve ebeveynlerle ilişkili sorunlar psikososyal risk faktörleri içerisinde değerlendirilmektedir. KKYAB'nin nispeten yeni bir tanı olması sebebiyle psikososyal risk faktörlerini inceleyen çalışmaların sayısı oldukça azdır. Çalışmamızda literatüre katkıda bulunmak amacıyla, maternal psikososyal faktörlerin KKYAB ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda KKYAB grubuna 3-5 yaş aralığında çocuklardan oluşan 21 anne-çocuk ikilisi ve kontrol grubuna 20 anne-çocuk ikilisi dahil edilmiştir. KKYAB grubu, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Anabilim Dalı'na veya Sosyal Pediatri Anabilim Dalı'na seçici yeme/yeme reddi şikayetleriyle başvuran ve DSM-5 tanı kriterlerine göre KKYAB tanı kriterlerini karşılayan ancak otizm spektrum bozukluğu (OSB) ve gelişimsel gecikme tanısı olmayan çocuklardan; kontrol grubu ise herhangi bir tıbbi veya psikiyatrik tanısı olmayan çocuklardan seçilmiştir. Çocuklardaki KKYAB semptomlarını taramak için 'Okul Öncesi Yaş Çocukların Psikiyatrik Değerlendirmesi Tanılama Görüşmesi Yeme ve İştah Tercihi Modülü' uygulanmıştır. Annelerin besleme tarzı 'Anne-Baba (Ebeveyn) Besleme Tarzı Anketi' ile, maternal psikopatolojik semptomlar 'Kısa Semptom Envanteri' ile, annelerin duygu düzenlemesi ise 'Anne-Baba Duygu Düzenleme Ölçeği' ile değerlendirilmiştir. Duygusal Ulaşılabilirlik Ölçeği Çocukluk Dönemi Versiyonu 3. Baskısı ilgili eğitimi almış klinik psikolog tarafından,  'Ebeveyn Bebek Oyun Etkileşimi Crowell Yöntemi' esnasında puanlanmıştır. Çocuklardaki ruhsal ve davranışsal sorunlar '1.5-5 Yaş Davranış Değerlendirme Ölçeği-Ebeveyn Formu (ÇDDÖ)' ile değerlendirilmiştir. Çocukların gelişim düzeyini değerlendirmek için Ankara Gelişim Tarama Envanteri uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda duygusal ulaşılabilirlik bileşenlerinden, annenin duyarlılık ve yapılandırma düzeyleri KKYAB grubunda daha düşük saptanmıştır. KKYAB grubundaki annelerin duygulardan kaçınma alt puanları daha yüksektir bu da daha kötü bir duygu düzenlemeyi göstermektedir. Annelerin anksiyete ve depresyon düzeyleri açısından gruplar arasında fark bulunmazken, hostilite ve somatizasyon düzeyleri KKYAB grubunda daha yüksektir. Annelerin besleme tarzları açısından gruplar arasında farklılık saptanmamıştır. Ayrıca KKYAB grubundaki çocukların ÇDDÖ'nün tüm alt boyutlarında daha yüksek puanlar aldıkları saptanmıştır. Sonuç: KKYAB'nin nispeten yeni bir tanı olması sebebiyle literatürde oldukça az sayıda çalışma mevcuttur. Çalışmamızda maternal psikososyal faktörler ile KKYAB arasındaki ilişki gösterilmiş olsa da çalışmamızın kesitsel deseni neden-sonuç ilişkisi kurulmasına izin vermemektedir. KKYAB etyolojisinin aydınlatılması ve etkin müdahale yöntemleri geliştirilebilmesi adına, risk faktörleri içerisinde yer alan maternal psikososyal faktörlerin değerlendirilmesi önemli gözükmektedir. Gelecekte bu alanda daha büyük örneklemlerle yapılacak boylamsal çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Purpose: Entered into the literature with the DSM-5, Avoidant/Restrictive Intake Dısorder (ARFID) is a current diagnosis that is also used to cover older terminologies describing eating problems in infancy and early childhood. The literature of feeding/eating disorders in early childhood shows that both children and mothers frequently experience mental and behavioural problems, and problems related to parents are evaluated within psychosocial risk factors. The number of studies examining psychosocial risk factors is quite low because of the relatively new diagnosis of ARFID. In our study, it is aimed to examine the relationship between maternal psychosocial factors and ARFID in order to contribute to the literature. Materials and Method: In our study, 21 mother-child dyads consisting of children between the ages of 3-5 years were included in the ARFID group and 20 mother-child dyads were included in the control group. The ARFID group consisted of children who presented to the Ankara University Faculty of Medicine, Department of Child and Adolescent Psychiatry or Department of Social Paediatrics with complaints of selective eating/refusal to eat and who met the diagnostic criteria for ARFID according to DSM-5 diagnostic criteria, but who did not have a diagnosis of autism spectrum disorder or developmental delay; the control group consisted of children without any medical or psychiatric diagnosis. The Preschool Age Psychiatric Assesment- Eating Preference and Appetite Module was administered to screen for symptoms of ARFID in children. Mothers' feeding style was assessed with the "Parental Feeding Style Questionnaire", maternal psychopathological symptoms were assessed with the "Brief Symptom Inventory", and mothers' emotion regulation was assessed with 'Parent Emotion Regulation Scale'. Mental and behavioural problems in children were evaluated with the ''Child Behaviour Checklist For Ages 1.5-5 (CBCL)''.  Emotional Availability Scale Childhood Version 3rd Edition was scored by a clinical psychologist who received relevant training during the Parent-Child Play Interaction Crowell Method. Ankara Developmental Screening Inventory was applied to evaluate the developmental level of the children. Results: The present study revealed that the levels of maternal sensitivity and structuring, which are among the components of emotional availability, were found to be lower in the ARFID group. Mothers in the ARFID group exhibited elevated emotional avoidance sub-scores, indicating impaired emotion regulation. While there was no difference between the groups in terms of anxiety and depression symptoms among the mothers, hostility and somatisation symptoms were observed to be higher in the ARFID group. No difference was identified between the groups in terms of feeding styles of the mothers. In addition, it was found that the children in the ARFID group had higher scores in all sub-dimensions of the CBCL. Conclusion: There are a few studies in the literature because of the relatively new diagnosis of ARFID. Although the relationship between maternal psychosocial factors and ARFID was shown in our study, the cross-sectional design of our study does not allow the establishment of a cause-effect relationship. It seems important to evaluate maternal psychosocial factors, which are among the risk factors, in order to elucidate the etiology of ARFID and to develop effective intervention methods. Longitudinal studies with large sample sizes are needed to be conducted in this field in the future.