Lise öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonlarının bilişsel davranışçı fiziksel aktivite düzeylerine etkisinin incelenmesi
Examining the effect of high school students' motivations to participate in physical activity on their cognitive behavioral physical activity levels
Yazar: MAHMUT BOZYİL
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARGÜN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma lise öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonlarının bilişsel davranışçı fiziksel aktivite düzeylerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma örneklemi 2023-2024 eğitim öğretim yılında Tokat Merkez ve Tokat Artova İlçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okulunda öğrenim görmekte olan rastgele yöntem ile belirlenmiş lise öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın evreni de 600 gönüllü öğrenciden oluşmaktadır. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan ve katılımcıların demografik bilgilerini belirlemek amacıyla kullanılan kişisel bilgi formu ve araştırmanın amacına uygun olarak belirlenen öğrencilerin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonlarını öğrenmek amacıyla Tekkurşun-Demir ve Cicioğlu tarafından hazırlanan (2018) "Fiziksel Aktiviteye Katılım Motivasyonu Ölçeği" (FAKMÖ), öğrencilerin bilişsel davranışçı fiziksel aktivite düzeylerini öğrenmek amacıyla da Schembre ve ark. (2015) tarafından geliştirilen Eskiler ve ark. (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Bilişsel Davranışçı ve Fiziksel Aktivite Ölçeği" (BDAFÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 programı kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu basıklık, çarpıklık ve standart hata değerleri kullanılarak tespit edilmiştir. Verilerin analiz edilmesi sürecinde; çoklu doğrusal regresyon analizi, betimsel istatistik, ANOVA testi ve  parametrik testlerden olan bağımsız örneklem t testi uygulanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, FAKMÖ'nün bireysel nedenler (mutluluk, heyecan, özgüven, rahatlama, fiziksel aktiviteden aldığı keyif)  ve çevresel nedenler (öğretmen, aile, akranlar, antrenör, kazanma, rekabet, ödül, level atlama, amaç, hırs) alt boyutlarının bilişsel..davranışçı..fiziksel..aktivite ölçeğinin sonuç beklentisi alt boyutunun üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu; nedensizlik alt boyutunun sonuç beklentisi alt boyutunun üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı, FAKMÖ'nin bireysel..nedenler ve çevresel nedenler alt boyutlarının BDAFÖ'nin öz düzenleme alt boyutu üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu; nedensizlik alt boyutunun öz düzenleme alt boyutu üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı, FAKMÖ'nin çevresel nedenler ile nedensizlik alt boyutlarının BDAFÖ'nin kişisel engeller alt boyutu üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu; bireysel nedenler alt boyutunun kişisel engeller alt boyutu üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Bilişsel Davranış; Fiziksel Aktivite; Katılım Motivasyonu;  Motivasyon; Lise Öğrencileri

Abstract:
Analyzing of the Relationship Between Cognitive Behavioral Physical Activity Levels And Participation Motivation in Physical Activity.
The aim of this study is to analyze the relationship between cognitive behavioral physical activity levels and participation motivation  in physical activity. In this research, scanning method, one of the quantitative research models, was used. The research's sample consist of high school students , selected randomly , from public school affiliated to the Ministry of National Education in Tokat City Center  and district of Tokat , Artova, in academic year of 2023-2024. The sample of the study is 600 volunteer students.
The personal information form prepared by the researcher and used to determine the demographic information of the participants as a data collection tool in the research and the "Physical Activity Participation Motivation Scale'' prepared by Tekkurşun-Demir and Cicioğlu (2018) in order to learn the motivations of students' participation to  physical activity, determined in suitability with the purpose of the research , in order to learn students' cognitive behavioral physical activity levels , "Cognitive Behavioral and Physical Activity Questionnaire (CBPAQ)" developed by Schembre et al. (2015) and adapted Turkish by Eskiler et al. (2016) was used. To analyze the data, SPSS 22 Package program was used . By examining standard deviation, kurtosis and skewness values, normal distribution of the data was tested. While analyzing, descriptive statistics multiple lineer regression analysis, parametric tests of independent samples t-test and ANOVA were used.
According to the results, physical activity participation motivation scale has no significant effect on individual reasons ( feel happy, excited, relax and enjoy doing physical activity) and enviromental reasons ( teacher, family, peers, trainer, gaining, rivalry, reward, level up, goal and ambition ) sub-dimensions' cognitive behavioral and physical activity scale outcome expectation; lack of reason sub-dimension has no effect on outcome expectation sub-dimension; physical activity participation motivation scale sub-dimensions ,individual and enviromental reasons, have a significant effect on cognitive behavioral and physical activity scale sub-dimension , self regulation; lack of reason sub-dimension has no effect on self regulation sub-dimension; physical activity participation motivation scale sub-dimensions ,enviromental reasons and lack of reason, has an effect on cognitive behavioral and physical activity scale sub-dimension individual disability; individual reasons sub-dimension have no effect on individual disability sub-dimension.

Keywords: Cognitive Behavior; Physical Activity; Motivation For Participation;  Motivation; High School Students