Pithos buluntuları yoluyla Kuşadası, Kadıkalesi'ndeki Bizans yapılaşmalarına ilişkin öneriler
The Byzantine settlements at Kadıkalesi/Anaia (Kuşadası) by the way of finds of pithoi
Yazar: FARUK FİDANCİ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP MERCANGÖZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Aydın-Kuşadası-Kadıkalesi = Aydın-Kuşadası-Kadıkalesi ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans kiliseleri = Byzantine churchs ; Pithos = Pithoi

Özet:
Kuşadası Kadıkalesi, Proto-historik Dönemden kalma bir höyük üzerine kurulmuştur. Bizans Dönemi içinde özellikle Ortaçağ'da Batı Anadolu'nun önemli limanlarından ve üretim merkezlerinden biri olmuştur. Kuşadası Kadıkalesi Anaia Kazısı, 2001 yılından bu güne kadar Prof. Dr. Zeynep Mercangöz başkanlığında sürdürülmektedir. İlk inşası Erken Bizans Dönemi'ne tarihlenen, Orta Bizans Dönemi'nde onarımlar görüp daha sonrada yıkılan, devasa bir kilise bulunmaktadır. Yıkılan kiliseye mensup olan ruhban sınıfının, burayı terk etmesinden sonra buraya, kale içine, Bizanslı ustalar yerleşmiştir. Özellikle Kadıkalesi, Bizans Dönemi seramiklerinin üretimi açısından çok önemli bir merkezdir. Kilisenin işlevi esnasında yaşayan bireyler, seramik ustaları ve günlük yaşantısını idame ettiren sosyal halk, bu kale içinde, farklı dönemlerde yaşamışlardır. Günlük kullanım kaplarını, litürjik kaplarını ve depolama kaplarını bizlere miras olarak bırakmışlardır. Çalışma konumuz ise bu mirastan sadece bir tanesi olan pithoslardır.
2001-2016 yılları arasında, Kuşadası Kadıkalesi Kazılarında ele geçirilmiş olan, pithos
buluntuları ile mimari kalıntılar arasında, bir bağ olabileceğini saptanmıştır. Bu zaman zarfı
içinde in situ olarak, toplamda otuz sekiz adet pithos, alanın farklı bölgelerinden, tüm veya tüme
yakın vaziyette ele geçirilmiştir. Yapılan çalışmalar, sadece tüm pithosları kapsamaktadır.
Toprağa gömülü olarak kullanılan pithosların, form özelliklerini belirlemede gövde şekilleri
dikkate alınarak yapılmıştır. Gerek duyulan alanlarda, sondaj çalışmaları ile gövde formları
belirlenmiştir. Çizim ve litre hesaplamaları yapıldıktan sonra beş ana tipe ayrılmıştır. Benzer
örnekleri dikkate alınarak ve kazı raporları gibi belgeleri tarandıktan sonra tarihlendirmeleri
yapılmıştır.

Abstract:
Kuşadası Kadıkalesi is built on a historic mound which has been used in the protohistoric era. During Byzantine era, especially in the Middle Ages, this place has been one of the important
harbors and production centers of Western Anatolia. Anaia Excavation in Kuşadası Kadıkalesi,
which continues from 2001 on, is directed by Prof. Dr. Zeynep Mercangöz. On the site, one can find a giant church which is dated as an Early Byzantine Period building, has been restored in Middle Byzantine Period and later collapsed. After the departure of the clergy which was housed there, Byzantine craftsmen have settled within the castle. Kadıkalesi has been a very important place for the production of Byzantine Period ceramics. People who existed here during active years of church, ceramic masters and people who lived their daily lives here have inhabited this place in different eras. They all have bequeathed their containers, daily usage pots and liturgical vessels to us. Our subject of work is only one part of this heritage; namely, the pithoi.There's a connection between the pithoi found and the architectural structures became apparent in Kuşadası Kadıkalesi excavations from 2001 to 2016. During this period, thirty eight pithoi have been recovered from different regions in situ in their entireties or nearly so. 
The studies only cover pithoi which are recovered in their entireties. There were some pithoi which
were used as buried into the ground; the formal features of these pithoi are defined by the shape
of their body. Body forms have been specified through the process of boring when necessary.
After the drawings and volume calculations are finished, these pithoi have been categorized into
five main types. After documents such as excavation reports are looked through, pithoi have been
dated by taking similar specimen into account.