Streptozotosin ile diyabet oluşturulmuş sıçanlarda metforminin vasküler reaktivite üzerindeki etkisi
Effects of metformin on vascular reactivity in streptozotocin induced diabetic rats
Yazar: CEMRE TOSUN
Danışman: PROF. DR. ZELİHA KERRY ; DOÇ. DR. GÖNEN ÖZŞARLAK SÖZER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Metformin = Metformin ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Streptozotosin = Streptozotocin ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Amaç: Diyabet, yüksek glukoz konsantrasyonu ile karakterize edilen ve dünyada milyonlarca insanı etkileyen metabolik bir hastalıktır. Birçok çalışma diyabetin oksidatif strese, vasküler disfonksiyona, bunların sonucunda diyabetik komplikasyonlara sebep olabildiğini göstermiştir. Metformin, glukoz metabolizması ve diyabetik komplikasyonlar konusunda net faydalar sağlayan yaygın olarak kullanılan bir ilaçtır. Bu çalışmanın amacı; metforminin STZ ile diyabet oluşturulmuş sıçan aortasında oluşabilecek endotel disfonksiyonu üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Her grupta 6 sıçan olacak şekilde kontrol, diyabet, metformin, diyabet+metformin grupları oluşturulmuştur. Tek doz ve i.p. olarak 60 mg/kg STZ ile diyabet modeli oluşturulduktan sonra, 2 hafta boyunca metformin ve diyabet+metformin gruplarına oral gavaj metformin (100 mg/kg/gün) uygulaması yapılmıştır. Sıçan aortasında endotele bağlı ve düz kas kaynaklı gevşeme yanıtlarını belirlemek amacıyla, NO inhibitörü olan L-NAME (10-4 M) varlığında ve yokluğunda FE (10-6 M) ile ön kastırma sonrası kümülatif ACH (10-9-10-4 M), SLB (10-9-10-5 M) ve NTG (10-9-3x10-5 M) gevşeme yanıtları elde edilmiştir. Aynı zamanda kümülatif olarak FE (10-9-10-4 M) ve 5-HT (10-9-3x10-5 M) ile kasılma yanıtları alınmıştır. 
Bulgular: ACH ve SLB gevşemelerinde diyabet grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı bir azalma gözlenmiştir. Metformin endotele bağlı gevşeme yanıtlarını NO üzerinden, aynı zamanda düz kasa bağımlı gevşeme yanıtlarını beta2 adrenerjik reseptörler üzerinden anlamlı olarak geri döndürmüştür. FE ve 5-HT aracılı kasılma yanıtlarında NO inhibisyonu sağlandığında, metformin duyarlılığı arttırmıştır.
Sonuç: Sonuçlar, diyabetin bozduğu vasküler reaktivite yanıtları üzerinde metforminin yararlı etkileri olduğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler: Diyabet; Metformin; Nitrik Oksit; Vasküler reaktivite

Abstract:
Background: Diabetes is a metabolic disease that affects millions of people all through the world and is characterized by high glucose concentration. Many researches have shown that diabetes can lead to oxidative stress, vascular dysfunction and consequently diabetic complications. Metformin is a commonly used drug that provides benefits on glucose metabolism and diabetic complications. The purpose of the present study is to evaluate the effects of metformin on endothelial dysfunction in STZ-induced diabetic rat aorta.
Materials and Methods: The groups as control, diabetes, metformin, diabetes+metformin were formed in a way that each will include 6 rats. After the diabetes model was formed with 60 mg/kg STZ by single dose and i.p., metformin (100 mg/kg/day) was applied by oral gavage to the groups of Metformin and Diabetes+Metformin during 2 weeks. In order to determine the changes in endothelial and smooth muscle-induced relaxation responses, cumulative ACH (10-9-10-4 M), SLB (10-9-10-5 M) and NTG (10-9-3x10-5 M) relaxation responses were obtained after pre-contraction with FE (10-6 M) in the presence and absence of L-NAME (10-4 M) which is NO inhibitor in rat aorta tissues. Also, contraction responses were obtained with FE (10-9-10-4 M) and 5-HT (10-9-3x10-5 M) in cumulatively.
Results: Significant decrease in ACH and SLB relaxation was observed in the diabetes group compared to the control group. Metformin restored endothelium-dependent relaxation response significantly. In addition, metformin restored the  smooth muscle-dependent relaxation via 2 adrenergic receptors. Meformin increased sensitivity when NO was inhibited in FE- and 5-HT-induced contraction responses.
Conclusion: Results suggest that metformin can be beneficial on vascular reactivity responses which are impaired in diabetes.

Key Words: Diabetes; Metformin; Nitric Oxide; Vascular reactivity