Fen öğretiminde yenilikçi öğretim materyalleri tasarlayan öğretmenlerin bazı değişkenlerden aldıkları puanlar ile tasarım yarışmasından aldıkları puanları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationship between the scores of some variables of teachers designing innovative educational materials in science education and the scores of the design competition
Yazar: LEYLA BOSTAN
Danışman: PROF. DR. TAHİR ATICI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim araçları = Educational tools ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Materyal geliştirme = Material development ; Tasarım = Design ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Yenilikçi iş davranışı = Innovative work behavior ; Yenilikçilik = Innovativeness ; Öğretim araçları = Teaching aids ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada Fen öğretiminde yenilikçi öğretim materyalleri tasarlayan öğretmenlerin Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) öz-yeterlikleri, materyal tasarımı öz-yeterlik inançları, öğretim materyali motivasyonları, öğretime yönelik duyuşsal farkındalıkları, uygulamaya dayalı öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı becerileri ile tasarım yarışmasından aldıkları puanlar arasındaki ilişkinin aracılık modelleri ile incelenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda öğretmenlerin demografik özelliklerine göre ölçeklerden aldıkları puanlar arasında istatistiksel olarak farklılık olup olmadığı test edilmiştir. Bu bağlamda araştırma korelasyonel araştırma niteliğindedir. Araştırmanın evrenini "1. Ulusal Öğretmenler Arası Yenilikçi Öğretim Materyalleri Tasarım Yarışması"na başvuran 4681 öğretmen içerisinden sadece fen öğretimi ile ilgili materyal tasarlayan 667 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma evreni göz önünde bulundurularak kolaylıkla bulunabilen örnekleme yöntemi ile belirlenen 253 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında "Materyal Geliştirme Konusundaki Teknolojik Pedagojik Alan Bilgi Öz-Yeterlik Ölçeği", "Materyal Tasarım Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği", "Öğretim Materyalleri Motivasyon Ölçeği", "Öğretime Yönelik Duyuşsal Farkındalık Ölçeği", "Uygulamaya Dayalı Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Becerileri Ölçeği" olmak üzere beş ölçek ve altı maddeden oluşan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Aracılık modelleri kurulmadan önce araştırma kapsamında kullanılan ölçeklerin ölçme modellerinin doğrulanması için yapılan doğrulayıcı faktör analizleri sonucu ortaya çıkan uyum indeks değerlerinin doğrulandığı yani ölçeklerin toplam puan üzerinden değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analizlerinde SPSS-25 ve JAMOVİ paket programları kullanılmıştır. Ölçek puanlarının parametrik test varsayımlarını karşıladığı görülmektedir. Ölçekler arasında aracılık modellerine bakılması aşamasında kısmi ve tam aracılık modelleri test edilmiştir. Öğretmenlerin demografik özelliklerine göre ölçeklerden aldıkları puanların karşılaştırılmasında bağımsız örneklemler (Independent-Samples) t-testi ve tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) kullanılmıştır. Öğretmenlerin genel bağlamda teknolojik pedagojik alan bilgisi ve araştırma kapsamındaki ilişkili değişkenler de dahil ortalama bir beceri sahibi oldukları algısı sonucu görülmektedir. Öğretmenlerin cinsiyetlerine, medeni durumlarına, hazırlamış oldukları materyallerin sınıf seviyelerine göre ölçeklerden aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yaşlarına göre sadece teknolojik pedagojik alan bilgi öz-yeterliklerinde anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin materyal geliştirme konusundaki teknolojik pedagojik alan bilgi öz-yeterliklerinin eğitim durumlarına göre anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin mesleki kıdemlerine göre teknolojik pedagojik alan bilgi öz-yeterliklerinin ve uygulamaya dayalı öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı beceri algılarının anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yenilikçi öğretim materyali tasarım yarışma puanlarının cinsiyetleri, medeni durumları, yaşları ve eğitim durumlarına göre farklılaşmadığı sadece mesleki kıdeme göre farklılaşma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kurulan aracılık modellerinin çoğunda kısmi aracılıklarının olduğu fakat tam aracılık modelinin sağlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla kurulan modellerde doğrudan, dolaylı ve toplam etkinin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin kendilerini yeterli algılamaları için öncelikle teknolojiyi öğretiyi aktarmada bir araç işlevini kabul etmeleri önerilmektedir. Öğretmenler başta olmak üzere toplumun aile, öğrenci gibi çeşitli taraflarının teknoloji karşıtlığının önüne geçmek amaçlı olarak teknoloji kullanımı konusunda farkındalığın arttırılması önerilmektedir. Öğretmenlere materyal kullanımını teşvik edici veya bu konuda bilgilerini arttırıcı hizmet içi eğitimlerin yapılması önerilebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) self-efficacy, material design self-efficacy beliefs, instructional material motivations, affective awareness, application-based instructional technologies, material design skills and competition scores through mediation models. At the same time, it was tested whether there was a statistical difference between the scores of the teachers according to their demographic characteristics. In this context, the research is a correlational research. The universe of the research consists of 667 teachers who designed only materials related to science teaching out of 4681 teachers who applied to the "1. National Teachers' Innovative Instructional Materials Design Competition". Considering the study universe of the research, 253 teachers, who can be easily found and determined by sampling method, constitute the sample of the research. Within the scope of the research, "Technological Pedagogical Content Knowledge Self-Efficacy Scale for Material Development", "Material Design Self-efficacy Belief Scale", "Instructional Materials Motivation Scale", "Affective Awareness Scale for Teaching", "Applied Instructional Technologies and Material desing Skills" and a personal information form consisting of five scales and six items was used. Before the mediation models were established, it was concluded that the scales used in the research and the confirmatory factor analyzes performed for the verification of the measurement models were confirmed by the fit and index values, that is, the scales could be evaluated over the total score. SPSS-25 and JAMOVI package programs were used in the analysis of the data collected within the scope of the research. It is seen that the scale scores meet the parametric test assumptions. Partial and full mediation models were tested at the stage of looking at mediation models between the scales. Independent samples (Independent-Samples) t-test and one-way analysis of variance (One-Way ANOVA) were used to compare the scores of the teachers according to their demographic characteristics. In general, the perception that teachers have an average skill, including technological pedagogical content knowledge and related variables within the scope of the research, is seen as a result. It has been determined that there is no significant difference between the scores of the teachers according to their gender, marital status, and the grade level of the materials they have prepared. It was concluded that there was a significant difference only in the technological pedagogical field knowledge self-efficacy of the teachers according to their age. It has been determined that the technological pedagogical field knowledge self-efficacy and application-based instructional technologies and material design skill perceptions of the teachers differ significantly according to their professional seniority. It was concluded that the innovative teaching material design competition scores of the teachers did not differ according to their gender, marital status, age and educational status, but only according to professional seniority. It has been concluded that most of the established mediation models have partial mediation, but the full mediation model cannot be provided. Therefore, it has been determined that the direct, indirect and total effects are significant in the established models. In order for teachers to perceive themselves as competent, it is recommended that they first accept the function of technology as a tool in teaching. It is recommended to raise awareness about the use of technology in order to prevent technology opposition from various parties of the society such as families and students, especially teachers. In-service trainings that encourage teachers to use materials or increase their knowledge on this subject can be recommended.