Erişkin yaş grubunda çölyak hastalığının klinik özellikleri
The clinical properties of celiac disease in adult patient population
Yazar: ÖZGÜR HARMANCI
Danışman: PROF. DR. YUSUF BAYRAKTAR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Glutenler = Glutens

Özet:
Kesitsel bir hasta çalışması geliştirilerek yeni tanı almış erişkin Çölyak hastalığı (ÇH) olgularının tanı esnasındaki bulguları ve takip bulgularının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD Gastroenteroloji Polikliniği'ne Temmuz 2004-Mayıs 2008 arasındaki zaman aralığında ayaktan başvuran hastalar taranmıştır. Hastaların başvuru anındaki her bir şikayeti, serolojik tarama sonuçları, endoskopik bulguları, histopatolojik inceleme ve Marsh evre derecesi, tiroit fonksiyonu-otoimmün tiroit serolojisi, tiroit ultrasonografisi, kemik-mineral belirteçleri ve kemik dansitometrisi gibi incelemeler yapılmıştır. Çalışmaya alınan 59 olguda belirgin kadın hakimiyeti mevcuttur (52 kadın, 7 erkek, yaş limitleri: 18?78; ortalama yaş: 40±13,8). En sık başvuru şekli demir eksikliği anemisi, kronik ishal-irritabl barsak sendromu benzeri belirtiler ve kemik-mineral bozukluklarıdır. İleri evre Marsh değişiklikleri %76,3 hastada saptanırken, endoskopide sadece 10 hastada atrofik mukozal görünüm mevcuttu. Tiroid incelemelerinde %59,5 hastada tiroidit ile uyumlu ultrasonografi bulguları ve tiroidit ile uyumlu küçülmüş tiroid sağ ve sol lob hacimleri olduğu bulundu. Hastaların % 34,5 ve % 25,4'ünde sırası ile anti-tiroid peroksidaz antikoru ve anti-tiroglobulin antikorları pozitif olarak saptandı. İzlemde bir hastada papiller tiroid kanseri geliştiği saptanarak uygun yöntemler ile tedavi edildi. Vitamin D eksikliği ve buna ikincil iPTH yüksekliği sık görülmüştür. Tanı anında vitamin D eksikliği olan 36 hasta (% 69) saptanmıştır (52/59 hastada çalışılmıştır). iPTH yüksekliği ise 17 hastada (% 34) saptanmıştır (50/59 hastada çalışılmıştır). Lombar bölge değerlendirilmesinde 8 osteoporoz, 7 osteopeni, 5 normal sonuç elde edilirken, femur boynu değerlendirmesinde ise 5 osteoporoz, 12 osteopeni ve 3 normal sonuca rastlanmıştır. İleri evre Marsh değişiklikleri ile tüm belirteçler içerisinde sadece 25-OH-vitD seviyeleri anlamlı düzeyde ilişkili bulundu. Anemi, ishal, osteoporoz şiddeti ve diğer laboratuar bulguları ile histopatolojik şiddet arasında ilişki saptanmadı. ÇH erişkin hayatta atipik bulgular ile kendini gösteren ve sıklıkla tiroid ve kemik-mineral bozukluklarına yol açtığı için tanı anından itibaren multi-disipliner bir takip gerektiren bir hastalıktır.

Abstract:
A cross sectional study is designed to evaluate the clinical characteristics of newly diagnosed celiac disease patients. For this purpose, outpatients of the Gastroenterology Department of Hacettepe University Faculty of Medicine are screened from July 2004 thru May 2008. The symptoms and physical signs, serological evaluation, endoscopic findings, histopathologic examination, thyroid functions and autoimmune serology, thyoid ultrasound examination, bone-mineral markers, bone densitometry Studies are performed and results are recorded. We found significant female dominance in the patient population (59 patients, 7 male, mean age: 40±13.8, range:18-78). The most comon form of presentation was iron deficiency anemia, irritable bowel syndrome-like symptoms-diarrhea and bone-mineral disorders. High grade Marsh changes in histopathology was found in 76,3% and in only 10 patients gross endoscopic finding was consistent with typical atrophic mucosal changes. Ultrasonography of thyroid revealed thyroiditis like changes in 59.5% and small right and left lobes of the gland. In 34.5% and 25.4% of patients we found anti-thyroid peroxidase and anti-thyroglobulin antibodies positive respectively. During follow up of these patients we diagnosed a new case of papillary thyroid cancer after examination of a newly developed thyroid nodule. This patient is properly treated and is fully free of cancer. We encountered a high number of vitamin D deficency and related increase in parathyroid hormone levels. In 69% of patients we found vitamin D deficiency, while another 34% presented with increased parathyroid hormone levels. Also we found 8 osteoporosis and 7 osteopenia in lumbar region, while 5 osteoporosis and 12 osteopenia were found in the neck of femur. The one and only marker related with higher Marsh grade was 25-OH-VitD levels. None of the other clinical and laboratory findings and results were related with a higher Marsh grade, including iron deficiency anemia, presence of diarrhea or osteoporosis. Celiac disease is mostly atypical in adults resulting in severe morbidity. A multidisciplinary approach is required for proper management and follow up.