Antalya'daki beş yıldızlı konaklama işletmelerinde kraliçe arı sendromunun bağlılık ve verimlilik üzerine etkisi
The effect of queen bee syndrome on commitment and productivity in five-star hospitality businesses in Antalya
Yazar: ONUR ÇELEN
Danışman: PROF. DR. MUHARREM TUNA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Antalya = Antalya ; Beş yıldızlı oteller = Five star hotels ; Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Kraliçe arı sendromu = Queen bee syndrome ; Normatif bağlılık = Normative commitment ; Oteller = Hotels ; Verimlilik = Productivity ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel verimlilik = Organizational productivity

Özet:
Turizm sektörünün temelini oluşturan konaklama işletmeleri sayesinde ülke ekonomilerine
önemli kazanımlar sağlanmaktadır. Her sektörde olduğu gibi konaklama sektöründe de
örgütlerin yönetimi, faaliyetlerinin gerçekleşmesi, çalışanlarının etkinliği ve verimliliği
üzerinde çeşitli faktörler etkili olmaktadır. Kadınların çalışma hayatında yer almalarında ve
örgütlerinde kariyerleri süresince karşılaştıkları sorunlar, kendilerinde ve çalışma hayatlarında
sergiledikleri davranışların olumsuz olmasına neden olabilmektedir. Kadın yöneticiler için
kullanılan kraliçe arı sendromu ile kadın yöneticilerin kendilerine bağlı olarak görev yapmakta
olan kadın çalışanlara karşı olumsuz davranışlarda bulunmaları ve yönetim kademesinde tek
olmak istemeleri ifade edilmektedir. Emek yoğun yapıdaki konaklama işletmelerinde kadınların
istihdamı, kariyer planlamaları, işlerine ve örgütlerine bağlılıkları, örgüt içinde sergiledikleri
performanslar üzerinde kraliçe arı sendromun çeşitli etkilerinin olabileceği düşünülmektedir.
Bu görüş araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Araştırmanın temeli ve amacı çerçevesinde
elde edilen bilgiler ışığında konaklama işletmelerinde örgütsel davranışların açıklanması ve
iyileştirilmesi için geliştirilen öneriler araştırmanın önemini oluşturmaktadır. Araştırmanın
amacı ve önemi kapsamında Türkiye'nin en çok turist ağırlayan destinasyonu Antalya'da
faaliyet göstermekte olan beş yıldızlı konaklama işletmelerindeki kadın çalışanların kraliçe arı
sendromunu algılamaları ve bu durumun örgütsel bağlılıkları ve verimlilikleri üzerindeki
etkileri belirlenmiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde nicel araştırma yöntemlerinden biri
olan anket tekniğinden yararlanılmıştır. Erişilen 475 kadın çalışandan elde edilen veriler
çerçevesinde ise kraliçe arı sendromunun örgütsel bağlılık ve verimlilik üzerindeki etkilerini
belirleyebilmek için başta korelâsyon ve regresyon olmak üzere çeşitli analizler uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda kadın çalışanların algıladıkları kraliçe arı sendromunun örgütsel
bağlılıklarını ve verimliliklerini olumsuz olarak etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Thanks to the hospitality businesses, which form the basis of the tourism sector, significant
gains are provided to the national economies. As in every sector, various factors are effective on
the management of organizations, the realization of their activities, the efficiency and
productivity of their employees in the hospitality sector as well. The problems that women face
during their careers in working life and in their organizations may cause negative behaviors they
exhibit in themselves and in their working lives. With the queen bee syndrome used for female
managers, it is expressed that female managers behave negatively towards female employees
working under them and want to be alone in the management level. It is thought that the queen
bee syndrome may have various effects on the employment of women, their career planning,
their commitment to their jobs and organizations, and their performance within the organization
in labor-intensive hospitality businesses. This view forms the basis of the research. In the light
of the information obtained within the framework of the basis and purpose of the research, the
suggestions developed for the explanation and improvement of organizational behaviors in
hospitality businesses constitute the importance of the research. Within the scope of the purpose
and importance of the research, the perception of the queen bee syndrome and the effects of this
situation on the organizational commitment and productivity of the female employees in the
five-star hospitality businesses operating in Antalya, Turkey's most touristic destination, were
determined. Questionnaire technique, which is one of the quantitative research methods, was
used in the data collection process of the research. Within the framework of the data obtained
from the 475 female employees accessed, various analyzes, primarily correlation and
regression, were applied to determine the effects of queen bee syndrome on organizational
commitment and productivity. As a result of the research, it was concluded that the queen bee
syndrome perceived by female employees negatively affects their organizational commitment
and productivity.