Şükrullah el-Amasyavî'nin Kitâbu Behçeti't-Tevârîh'inin Mustafa el-Fârisî çevirisi (vr. 241b-271a) (İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)
The translation of Şükrullah el-Amasyavî's Kitâbu Behçeti't-Tevârîh translated by Mustafa el-Fârisî (vr. 241b-271a) (Review-text-index-facsimile)
Yazar: MELTEM ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. EMİNE AKİLE NASKALİ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Dil özellikleri = Language features ; Dilbilgisi = Grammar ; Kitabu Behçeti't-Tevarihi = Kitabu Behçeti't-Tevarihi ; Mustafa el-Farisi = Mustafa el-Farisi ; Şükrullah el-Amasyavi = Şükrullah el-Amasyavi

Özet:
Üzerinde çalışmış olduğum tezin konusunu, 15. yüzyılda Şükrullah el-Amasyavî tarafından Sultan II. Mehmed'e sunulmak üzere Fars dilinde kaleme alınan "Kitâbu Behçeti't-Tevârîh" adlı eserin 16. yüzyılda Mustafa el-Fârisî tarafından dönemin hükümdarı Kanuni Sultan Süleyman ve dönemin Sadrazamı Frenk Damat Makbûl ve Maktûl İbrâhîm Paşa'ya sunulmak üzere Osmanlı Türkçesi'ne çevrilen "Mahbûbu'l-Kulûbi'l-'Ârifîn" adlı eser oluşturmaktadır. Çalışmamızda eserin Beyazıt Kütüphanesi, Veliyüddin Efendi bölümü 2342-2343 numaralı nüshasından yararlanılmış olup, eserin 241b-271a varakları üzerinde çalışılmıştır. Kitabın bu bölümlerinde, hayatta iken Hz. Peygamber tarafından cennetle müjdelenen on kişi olan Aşere-i Mübeşşere'nin üstünlükleri, ömürleri, nesepleri ve yaşamları konu edinilmiş ve yine Hz. Peygamber döneminde yaşamış, ona iman ederek kendisini görmüş sahâbe-i kirâmın faziletleri anlatılmıştır. Son olarak da, son vefat eden sahabînin kim olduğu hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, Osmanlı Devleti'nde tarih yazıcılığı ve o dönemde verilen eserler hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, eserin içeriği ve müellifi hakkında bilgi verilmiş, tezin kapsamı ve nasıl hazırlandığı açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, 16. yüzyılda yazılmış ve geçiş dönemi özelliği gösteren, Eski Anadolu Türkçesi özelliklerini de taşıyan eserdeki sıfat-fiiller incelenmiştir. Dördüncü bölümde, metnin Latin harfleriyle transkripsiyonuna; beşinci bölümde ise, metnin dizinine yer verilmiştir. Dizin kısmında metinde geçen tüm kelimeler ele alınarak anlamlandırılmış, kelimelerin geçtiği tamlamalar ve yer aldığı sayfalar belirtilmiştir. Son bölümde eserin tıpkıbasımı verilmiştir.

Abstract:
This Master's thesis is an edition of a 15th century Ottoman text which is a translation of Shükrullah el-Amasyavî history book entitled with the name of "Kitabu Behçeti't-Tevârîh", written in Persian, to be presented to Sultan Mahmat II (Mehmet the Conqueror) in the 16th century. The text was translated into Turkish by Mustafa al-Faris with the title "Mahbûbu'l-Kulûbi'l-'Arifîn" for Sultan Suleiman the Magnificent and his grand vezir Frenk Damat Makbul İbrahim Pasha. Chapter of  Veliyüddin Effendi, numbered 2342-2343 copy of the work and  241b and 271a  sheets of the book in the Bayezid Library copy of the work was used in our thesis. In these sections of the book include Ashara Mubashara, the ten who were promised Heaven individually by the Prophet Muhammad while they were living in this world, and their superiorities, their lives and their children. Moreover,  these sections also include the grace and the merit of the Sahaba who met the Prophet Muhammad and believed in him. Finally, these sections of the book give information about the Last Sahabi. Historiography of the Ottoman Empire and works  which was written at that time is provided in the first section of our thesis. The second section of our thesis gives the information about the content of the book and the biography of the author, followed by the preparation and the content of the thesis. The third section of our thesis analyses the language features of this 16th century text bearing the marks of transition period. In addition, this section analyses verbal adjectives of the work which was also bearing the features of the Old Anatolian Turkish. In the fourth section of the thesis, a transcription of the text in Latin alphabets is given and in the fifth section of the thesis, index of the text is provided. In the index section of the thesis, all the words appeared in the text are explained and the pages that include these words are indicated. The last section of the thesis provides a facsimile of the text.