Baş-boyun bölgesine radyoterapi alan hastalarda parotis bezi boyutunun ve fonksiyonunun radyolojik ve semptomatik olarak değerlendirilmesi
Radiological and symptomatic evaluation of size and function of parotid gland in patients who take radiotherapy to the head and neck regions
Yazar: NESLİHAN ATABEK
Danışman: DR. FEVZİYE İLKNUR AYTAŞ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Radyasyon Onkolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology

Özet:
Dr. Neslihan Özkeleş
Baş-boyun Bölgesine Radyoterapi Alan Hastalarda Parotis Bezi Boyutunun ve
Fonksiyonunun Radyolojik ve Semptomatik Olarak Değerlendirilmesi.
Uzmanlık Tezi
Ankara, 2011
Araştırma, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi
Kliniği‟nde Ocak 2009-Ocak 2011 tarihleri arasında, baş-boyun bölgesine
radyoterapi alan hastalarda parotis bezi fonksiyonlarının radyolojik ve semptomatik
olarak değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Çalışmaya larinks (%86), nazofarinks
(%6) ve oral kavite tümörlü (%8) 50 hasta dahil edildi. Radyoterapi, Kobalt 60
teleterapi cihazı (theratron 780E) ile 1,8-2,25 Gy/ fraksiyon dozlarında, toplam
50-70 Gy uygulandı. Hastalara endikasyon durumunda 25-35 mg/m2
/gün haftada bir
kez radyoterapi ile eş zamanlı cisplatin kemoterapisi uygulandı. Hastaların parotis
bezinin parankim ve boyutları radyoterapi öncesi, radyoterapi bitiminde ve
radyoterapiden 3 ay sonra çekilen bilgisayarlı tomografi ve/veya manyetik rezonans
görüntülemelerinden değerlendirildi. Hastaların kserostomi semptomları RTOG
toksisite skalasına göre derecelendirildi. Baş-boyun bölgesine RT alan hastalarda
parotis bezi boyutları azalmakta, buna paralel olarak hastalarda kserostomi
semptomu gelişmektedir. Bununla birlikte, parotis bezlerinde parotid gibi parankim
değişiklikleri de gelişebilmektedir. Bu değişimler günlük fraksiyon dozu ile ve RT
alan boyutları ile de ilişkilidir. Eş zamanlı KT uygulanan hastalarda,
uygulanmayanlara oranla parotis bezi boyutlarındaki azalma, parotit gelişimi ve
kserostomi semptomu derecesi artmaktadır.
Anahtar kelimeler: Parotis bezi fonksiyonu, Radyoterapi, Kserostomi, Baş-boyun
tümörü, Parotis bezi boyutları.

Abstract:
Dr. Neslihan Özkeleş
Radiological and Symptomatic Evaluation of Size and Function of Parotid
Gland in Patients who take Radiotherapy to the Head and Neck Regions.
MD Thesis
Ankara, 2011
The research was conducted on the purpose of radiological and symptomatic
evaluation of the size and function of parotid gland in patients who take radiotherapy
to the head and neck regions between January 2009 and January 2011, in the
Radiation Oncology Clinic of Ankara Numune Education and Research Hospital. 50
patients with larynx (86%), nasopharynx (6%), and oral cavity tumor (8%)
participated in the study. A total of 50-70 Gy of radiotherapy through 1,8-2,25 Gy
fractional doses was applied by Cobalt 60 teletherapy device (theratron 780E). In
case of indication, a once a week cisplatin chemotherapy of 25-35 mg/m2
/day and
concomitant radiation therapy was applied to patients. Patients‟ parenchyma and the
sizes of parotid gland, acquired from the computerized tomography and/or magnetic
resonance imaging, which were done before and at the end of radiation therapy and 3
months after the radiation therapy, were evaluated. Xerostomia symptoms of patiens
were graded according to RTOG toxicity scale. In patients who take radiotherapy to
head and neck regions, parotid gland size was shrinking in parallel with the
development of xerostomia symptom. Additionally, parenchyma changes like
parotitis might well develop in parotid glands. These changes correlate with daily
fractional dose and RT field size. Reduction of parotid gland size, parotitis
development, and the grade of xerostomia symptom are decreasing in patients who
take concomitant chemotherapy compared to ones who don‟t.
Key words: Parotid gland function, Radiotherapy, Xerostomia, Head-neck tumor,
Parotid gland size.