Hadîs ve belâgat ilişkisi
The relationship between hadith and rhetoric
Yazar: NECİP SEFA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. TEVHİT BAKAN
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion

Özet:
İslâmî ilimlerin en önemlilerinden sayılan hadîs ililmlerinin belâgat ilimleri ile ilişkisinin tespiti ve belâgatın, hadîslerin anlaşılmasındaki rolü ve etkisinin ortaya konması son derece mühimdir. Bu gaye ile giriş ve üç bölümden oluşan bu çalışmanın girişinde genel bilgiler ve kavramlar ile bu ilişki tanıtıldıktan sonra ilk bölümünde hadîs ilimlerinin belâgat ilimleriyle ilişkisi ve bunların etkileşimi çeşitli yönlerden ele alınarak örneklerle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tezin ikinci bölümünde ise meânî, beyân ve bedî' ilimlerinden oluşan belâgat ilimlerinin hem genel olarak tanıtılması hem de hadîslerdeki tezâhürü ve onların doğru anlaşılmasına etkileri örneklerle belirtilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda Resûlullah'ın (s.a.s.) kullandığı tespit edilen edebî/belâgî sanatlar müstakil bir bölüm olarak sunulmuştur. Üçüncü bölümde ise ilk bakışta anlaşılması müşkül olan ancak belâgat ilimleri sayesinde Kur'ân ve Sünnet ile teâruz etmeyecek şekilde doğru bir anlama kavuşturulan hadîsler ele alınarak açıklanmaya ve belâgat ilimlerinin, hadîslerin doğru anlaşılmasındaki rolünün ortaya konulmasına çalışılmıştır. Neticede bu iki esas ana ilmin birbirleriyle girift bir ilişki içinde olup bağımsız düşünülemeyeceği ve çoğu belîğ/vecîz olarak günümüze ulaşan hadîslerin de belâgat bilgisi ve bakışı olmadan doğru anlaşılamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Hadith science; It is considered one of the most important Islamic sciences. It is important to determine the relationship between the sub-sciences included in this science and the sciences of Rhetoric. And it is extremely important to reveal the role and effect of Rhetoric in understanding the Hadiths. For this purpose, this study consisting of an introduction and three chapters was designed. In the first part, the relationship of Hadith sciences with Rhetoric sciences and their interaction are discussed in various aspects and information about the subject is given through various examples. In the second part of the thesis, the general introduction of the sciences of Rhetoric, consisting of the sciences of Meânî, Beyân and Bedi', and their effects on the correct understanding of them, together with hadith examples, are taken as basis. In this context, the literary/rhetorical arts that were determined to be used by the Prophet (pbuh) are presented as an independent section. In the third chapter, among the hadiths that are the subject of discussions in the context of hadith problems, those that can be explained with Rhetoric are discussed without entering into the discussions in question. And their impact on correct understanding was emphasized. As a result, it was concluded that these two main sciences are in an intricate relationship with each other and cannot be independent. In addition, it has been concluded that the hadiths, most of which have survived to the present day as eloquent, cannot be understood correctly without the knowledge and perspective of Rhetoric.