Yapısında indol-pirimidin içeren yeni heterohalkalı bileşiklerin sentezi
Design and synthesis of new indole-pyrimidine heterocyclic compounds
Yazar: BERRA LUSNA
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER TAHİR GÜNKARA ; DOÇ. DR. İREM KULU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
İlaç keşfinin amacı, hastalıkların tedavisinde ve bu tedavide kullanılan önemli tıbbi ihtiyaçları karşılama potansiyeline sahip yeni farmasötik maddeleri bulup, bunları geliştirmektir. Temel özelliği kontrolsüz hücre bölünmesi olan kanser, dünya çapında en ölümcül hastalıklardan biridir. Her geçen gün artan vaka sayıları ve kullanılan ilaçlara karşı oluşan dirençler, kemoterapi, radyoterapi gibi varolan tedavi yöntemlerinin sürekli iyileştirilmesi gerçeğini ortaya koymaktadır. Bu sebepledir ki sürekli daha seçici, daha az toksik ve gelişmiş farmokokinetik özelliklere sahip moleküllere ihtiyaç duyulmaktadır.
Heterosiklik organik bileşikler gösterdikleri yüksek biyolojik aktivite sebebiyle ilaç endüstrisinde özellikle onkoloji alanında önemli bir yere sahiptirler. Günümüzde heterosiklik bileşikler, farklı farmakolojik özelliklere sahip yeni ilaçların tasarımında kilit rol oynayan yapıların başında gelirler. Antikanser ilaç tasarımındaki yaygınlıkları kısmen doğada son derece yaygın olmalarına bağlanabilir; çok sayıda hücresel süreç ve mekanizma onlarla etkileşime girme yeteneğini geliştirmiştir. Ayrıca bu halkaların ek sübstitüentlerle modifiye edilebilmesinin göreceli kolaylığı, geniş bir kimyasal alanı kapsamalarına olanak
tanıyarak onları antikanser ilaç geliştirme için mükemmel başlangıç noktaları haline
getirmektedir.
Yapısında azot içeren heterosiklik bileşikler, antikanser ilaç tasarımında özel bir
öneme sahiptirler ve günümüzde halihazırda bilinen ve biyolojik aktivite gösteren
birçok ilaç molekülünün yapısında azot içeren heterosiklik bileşikler
bulunmaktadır. Pirimidin, indol ve bunların türevleri, içermiş oldukları çeşitli
biyolojik ve farmakolojik özellikleri nedeniyle sentetik organik kimyacılar ve
farmasötik kimyacılar tarafından büyük ilgi görmektedir. Örneğin yapısında bu
grubu içeren ibrutinib ve osimertinib molekülleri kanser tedavisinde etkin olarak
kullanılmaktadırlar. Bu tez çalışmasının amacı, ilaç keşfi çalışmaları kapsamında,
indol-pirimidin halka sistemine farklı fonksiyonel gruplar yerleştirerek, ileri
modifikasyonlar yapmaya uygun ve biyolojik aktivite gösterebileceği düşünülen
yeni hibrit çekirdek yapıların sentezlenmesidir.

Abstract:
The aim of drug discovery is to find and develop new pharmaceutical substances that have the potential to meet important medical needs in the treatment and management of diseases. Cancer, whose main characteristic is uncontrolled cell division, is one of the deadliest diseases worldwide. The ever-increasing number of cases and the emerging resistance to the drugs used in the treatment of cancer necessitates the continuous improvement of existing treatment modalities such as chemotherapy and radiotherapy. For this reason, there is a constant need for molecules that are more selective, less toxic and have improved pharmacokinetic properties.
Heterocyclic organic compounds have an important place in the pharmaceutical industry, especially in the field of oncology, due to their high biological activity. Today, heterocyclic compounds are one of the key structures in the design of new drugs with different pharmacological properties. Their prevalence in anticancer drug design can be partly attributed to the fact that they are extremely common in nature; numerous cellular processes and mechanisms have developed the ability to interact with them. Furthermore, the relative ease with which these rings can be modified with additional substituents allows them to cover a broad chemical space,
making them excellent starting points for anticancer drug development.
Nitrogen-containing heterocyclic compounds are of special importance in
anticancer drug design and are present in the structure of many drug molecules that
are currently known and show biological activity. Pyrimidines, indoles and their
derivatives are of great interest to synthetic organic chemists and pharmaceutical
chemists due to their various biological and pharmacological properties. For
example, ibrutinib and osimertinib molecules containing this group are effectively
used in cancer treatment. The aim of this thesis is to synthesize new hybrid core
structures suitable for further modifications by inserting different functional groups
into the indole-pyrimidine ring system within the scope of drug discovery studies
and thought to show biological activity.