Sjögren sendromunda histatin düzeyleri
Histatine levels in sjögren syndrome
Yazar: EYÜP ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN SERDAR KOCA
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Histamin = Histamine ; Lupus eritematozus-sistemik = Lupus erythematosus-systemic ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome

Özet:
Sjögren sendromu (SS), sebebi tam olarak bilinmeyen ekzokrin bezlerin lenfositik infiltrasyonu ile karakterize, yavaş ilerleyen, kronik, sistemik, otoimmün bir hastalıktır. Ağız ve göz kuruluğuna neden olur. SS'nin primer ve sekonder olarak iki formu tanımlanmıştır. Diğer bağ dokusu hastalıkları ile birlikte değil ise primer sjögren sendromu (PSS), birlikte ise sekonder sjögren sendromu (SSS) olarak adlandırılır. Sistemik lupus eritematoz (SLE), kronik, sebebi bilinmeyen, immünolojik bozukluklarla birlikte, otoimmün karakterli, birçok organ ve sistemi tutan bir bağ dokusu hastalığıdır. Histatinler, parotis ve submandibular bezlerden salgılanan, endojen antimikrobiyal peptidlerdir. Histatin 1, 3 ve 5 tükürükte en fazla bulunan histatinlerdir. Antimikrobiyal etkilerinin yanında, yara iyileşmesi, epitelyal hücrelerin migrasyonu ve anjiogenez üzerine de etkileri vardır. Bu çalışmada, SS'de serum ve tükürükte histatin 1, 3 ve 5 düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Takipli 37 PSS, 35 SLE tanılı hasta ve 40 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. Açlık kan ve tükürük örneklerinden histatin 1, 3 ve 5 seviyeleri ELISA yöntemi ile belirlendi. Veriler uygun istatiksel analiz kullanılarak değerlendirildi ve p <0.05 istatiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Serum örneklerinde, histatin 1, 3 ve 5 düzeyleri PSS grubunda, kontrol grubuna göre, istatistiksel olarak anlamlı derecede düşüktü (her biri için; p <0.001). Tükürük örneklerinde, histatin 1 ve histatin 3 düzeyleri PSS grubunda, kontrol grubuna göre, istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük iken (sırasıyla; p<0.03, p<0.014), histatin 5 düzeyi açısından iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p<0.059).
Çalışmamızda elde ettiğimiz bulgular, PSS ve SLE hastalarında serum ve tükürük histatin düzeylerinin düştüğünü göstermektedir. Histatinlerin PSS'nin patogenezindeki rolü ve tanı belirteci olarak kullanılıp kullanılamayacakları konusunda daha geniş hasta gruplarında, çok yönlü daha fazla çalışmanın yapılması gerektiği sonucuna varıldı.
Anahtar Kelimeler: Sjögren sendromu, Sistemik lupus eritematoz, Histatin 1, Histatin 3, Histatin 5

Abstract:
Sjögren's syndrome (SS) is a slowly progressing, chronic, systemic, autoimmune disease characterized by lymphocytic infiltration of exocrine glands of unknown cause. It causes dry mouth and eyes. Two forms of SS have been defined as primary and secondary. It is called primary sjögren syndrome (PSS) if not together with other connective tissue diseases, and secondary sjögren syndrome (SSS) in combination. Systemic lupus erythematosus (SLE) is a chronic, autoimmune, connective tissue disease of unknown etiology, together with immunological disorders, involving many organs and systems. Histatins are endogenous antimicrobial peptides secreted from the parotid and submandibular glands. Histatins 1, 3 and 5 are the most abundant histatins in saliva. Besides its antimicrobial effects, it also has effects on wound healing, migration of epithelial cells and angiogenesis. In this study, it was aimed to evaluate histatin 1, 3 and 5 levels in serum and saliva in SS.
Thirty-seven PSS, 35 SLE patients and 40 healthy controls were included in the study. Histatin 1, 3 and 5 levels in fasting blood and saliva samples were determined by ELISA method. Data were evaluated using the appropriate statistical analysis and p <0.05 was considered statistically significant.
Histatin 1, 3, and 5 levels in serum samples were statistically significantly lower in the PSS group than in the control group (p <0.001 for each). Histatin 1 and histatin 3 levels in saliva samples were statistically significantly lower in the PSS group compared to the control group (p <0.03, p <0.014, respectively), but there was no significant difference between the two groups in terms of histatin 5 levels (p <0.059) .
The findings we obtained in our study show that serum and saliva histatin levels decrease in patients with PSS and SLE. It was concluded that more versatile studies should be conducted in larger patient groups on the role of histatins in the pathogenesis of PSS and whether they can be used as diagnostic markers.
Keywords: Sjögren's syndrome, Systemic lupus erythematosus, Histatin 1, Histatin 3, Histatin 5