İbn Sînâ ve Thomas Aquinas'ta yaratma ve âlemin ezelîliği
Avicenna and Thomas Aquinas on the creation and eternity of the world
Yazar: ŞEYMATÜL RABİA AKICI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ATA AZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Aquinas, Thomas = Aquinas, Thomas ; İbn Sina = Ibn Sina

Özet:
Çalışmamızda İslâm felsefesinin önde gelen filozoflarından olan ve Yeni Platoncu felsefenin İslâm düşüncesindeki yansımalarını bizlere sunan İbn Sînâ ile Orta Çağ Skolastik düşüncenin öncülerinden olup Hristiyanlık dininin doktrinleri ile dönemin otorite kabul edilen filozoflarının düşünce sistemleri arasında bir uzlaşı kurma çabasında olan St. Thomas Aquinas'ın yaratma ve âlemin ezelîliği meseleleriyle ilgili görüşlerinin karşılaştırmalı olarak ele alınması amaçlanmıştır. İki filozofun da Tanrı, âlem ve Tanrı-âlem ilişkisine yönelik fikirleri nitel araştırma yöntemi ile incelenmiş ve filozofların kendi eserleri temel alınarak bu fikirler karşılaştırılmıştır. İbn Sînâ varlık taksimi üzerine kurduğu felsefesi ile varlık sahasında zorunlu ve mümkün ayrımına gitmiş ve evrenin var oluşuna dair açıklamalardan sudur teorisini benimsemiştir. İbn Sînâ kendi felsefesine has bazı kavramlar kullanarak Tanrı-âlem ilişkisine dair görüşlerini Tanrı'nın basitliği ve birliğine dair fikirleri üzerine inşa etmiştir. Âlemin ezelîliğini savunan filozof Aquinas'ın yaratma/yoktan var etme anlayışına zıt görüşlere sahiptir. Aquinas evrenin zamansal bir başlangıcı olduğu fikrini savunarak âlemin ezelîliğini reddeder. İki filozofun karşı karşıya kaldığı bir başka konu ise Tanrı'nın bilgisi, iradesi ve özgürlüğüne dair kabulleridir. Aquinas sudur teorisinde geçen Tanrı'nın var olanları bir gereklilikle varlık sahasına çıkardığı görüşünü reddetmektedir. Bu, Tanrı'nın fiillerini özgür bir şekilde, bilgisi ve iradesiyle gerçekleştirmediği anlamına gelecektir. Aquinas'ın evrene bir başlangıç noktası tayin etmesinin arkasında yaratmada Tanrısal iradenin daha fazla içerildiği anlayışı yatmaktadır. Nedensellik, Tanrı'nın basit ve bir oluşu, zaman ve harekete dair felsefi kabuller gibi konular hakkında İbn Sînâ'nın görüşleri, filozofun âlemin ezelîliği düşüncesini kabul etmesine neden olmuştur. Bir diğer yandan Katolik inancının öğretileri ile felsefeyi uzlaştırma çabasında olan Aquinas ise yaratma teorisini felsefi minvalde savunmayı tercih etmiştir. Aquinas âlemin ezelîliğinin imkân dahilinde olduğunu kabul etmiş fakat bu bilginin akılla kanıtlanabilen kesin bir bilgi olmadığını belirtmiştir ve imkân dahilinde olan bir diğer teoriyi tercih ederek yaratmayı savunmuştur.  Araştırmamız Türkçe literatürde Tanrı-âlem ilişkisinin İbn Sînâ ve Aquinas temelinde tartışıldığı bir başka çalışma bulunmaması açısından önem arz etmektedir.

Abstract:
This study compares St. Thomas Aquinas, one of the founders of medieval scholastic thought, and Avicenna, a leading figure in Islamic philosophy who offers us reflections on Neo-Platonic philosophy in Islamic thought, on the subject of creation and the eternity of the world. St. Thomas Aquinas attempted to reconcile the doctrines of the Christian religion with the philosophical thought systems of the philosophers who were regarded as the authorities of the period. The qualitative research approach is used to investigate both philosophers' concepts of God, the universe, and the relationship between God and the universe. These concepts were then compared based on the philosophers' own writings. Avicenna embraced the idea of emanation to account for the universe's existence and had a philosophy centered on the division of existence, divided between the necessary and contingent existents. Avicenna used various conceptions that were specific to his philosophy to support his thoughts about the relationship between God and the universe, which were based on the notions of God's simplicity and unity. His ideas run counter to Aquinas's conception of creation/creation from nothing. He defends the eternal nature of the world. Aquinas, on the other hand, opposes the view that it exists eternally by arguing for the notion that the world has a temporal beginning. The two philosophers dispute over their presumptions regarding God's knowledge, will, and freedom. The emanation theory's assertion that God creates things out of necessity is rejected by Aquinas. This would imply that God does not act freely, consciously, or according to his will. Aquinas believed that the divine will was more actively involved in creation, which is why he gave the world a beginning. Avicenna believed that the world is eternal due to his beliefs regarding causality, the simplicity and unity of God, and his philosophical presumptions regarding time and motion. Aquinas, on the other hand, preferred to defend the theory of creation in a philosophical manner because he attempted to bring the teachings of the Catholic religion and philosophy together. Aquinas acknowledged that the world could be eternal, but he insisted that this knowledge could not be proven through reason, and he favored creation over the eternity of the world.  This study is noteworthy because it is the first in Turkish to discuss the connection between God and the universe using Avicenna and Aquinas as a foundation.