Türkiye'deki kompozit doku nakillerinin yaşam kalitesi bağlamında faydacı etik açısından analizi: toplum temelli nitel bir çalışma
Examination of composite tissue transplants in türkiye from the perspective of utilitarian ethics in the context of quality of life: a community-based qualitative study
Yazar: BEYZANUR KAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT TOKAÇ ; DOÇ. DR. AHMET ÖZDİNÇ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics

Özet:
Bu tezde Türkiye'deki kompozit doku nakilleri, ekstremite ve yüz nakli alıcılarının haber metinlerine yansıyan ifadelerinden hareketle yaşam kalitesi bağlamında faydacı etik açısından ele alınmıştır. Bunun için 7 yüz, 6 ekstremite nakli alıcısının içerisinden toplam 11 kişinin nakil öncesi süreçten bugüne kadar yazılı ve görsel basına vermiş oldukları ifadeler nitel araştırma yöntemlerinden gömülü teori kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda ortaya çıkan dört tema ve kategorilerden hareketle nakillerin alıcıların psikolojik, sosyal ve fiziksel durumları üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu bu anlamda yaşam kalitesini arttırıcı uygulamalar olduğu görülmüştür. Bununla beraber tedavi sürecinin zorluğu ve uzunluğunun hastaların yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği ve nakille ilişkili olarak alıcıların yaşam kalitesini etkileyebilecek üç faktör tespit edilmiştir. Yapılan normatif analiz neticesinde ise nakillerin ideal faydacı yaklaşımın kendinde iyi değerlerinden olan estetik, arkadaşlık, bilgi ve kişisel beğeniler açısından ahlâken savunulabilir olduğu ancak her bir nakil alıcısı için yaşam kalitesini etkileyebilecek faktörler de hesaba katılarak ayrı değerlendirmeler yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Konuyla ilgili daha fazla nicel ve nitel çalışmaya ihtiyaç olduğu yapılacak olan bu çalışmalar neticesinde tespit edilen sonuçların aday nakil alıcılarının bilgilendirilme sürecine dahil edilmesi böylece gerçekçi beklentilerin oluşturulmasının sağlanması gerektiği anlaşılmıştır.
Anahtar Kavramlar: Ekstremite nakli, Faydacı Etik, Kompozit doku nakilleri, Yaşam Kalitesi, Yüz nakli

Abstract:
In this thesis, composite tissue transplants in Turkey are analyzed in terms of utilitarian ethics in the context of quality of life based on the statements of limb and face transplant recipients reflected in news texts. For this purpose, the statements of a total of 11 people, including 7 face and 6 limb transplant recipients, given to the written and visual media from the pre-transplant process until today were analyzed using grounded theory, one of the qualitative research methods. Based on the four themes and categories that emerged as a result of the analysis, it was seen that transplants have positive effects on the psychological, social and physical conditions of the recipients and in this sense, they are practices that increase the quality of life. However, the difficulty and length of the treatment process may have negative effects on the quality of life of the patients and three factors related to transplantation that may affect the quality of life of the recipients were identified. As a result of the normative analysis, it was concluded that transplants are morally defensible in terms of aesthetics, friendship, knowledge and personal tastes, which are the good-in-themselves values of the ideal utilitarian approach, but separate evaluations should be made for each transplant recipient, taking into account the factors that may affect the quality of life. It is understood that more quantitative and qualitative studies are needed on the subject and the results of these studies should be included in the process of informing candidate transplant recipients so that realistic expectations can be formed.
Keywords: Limb transplantation, Utilitarian Ethics, Composite tissue transplants, Quality of Life, Face transplantation