İlköğretim kurumlarında örgüt kültürü ile bürokrasi arasındaki ilişki
The relationship between organizational culture and bureaucracy in Turkish primary schools
Yazar: HALİL ÖNAL
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR BULUÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim kurumları = Institutions of primary education

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre örgüt kültürü ile bürokrasi arasındaki ilişkiyi belirlemektir.Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmada örneklem seçiminde oranlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda Ankara ili merkez ilçelerinde (Yenimahalle, Çankaya, Altındağ, Keçiören) bulunan okul ve öğretmen sayısına göre oranlamaya gidilerek toplamda 23 ilköğretim okulu ve 2010-2011 eğitim öğretim yılında bu okullarda görev yapan 396 öğretmen, örneklem grubunu oluşturmuştur. Araştırmada ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre örgüt kültürünü belirlemek amacıyla Şişman (1993) tarafından geliştirilen ?Örgüt Kültürü Anketi? Okuldaki bürokratik örgüt yapısının etkili işleyiş derecesini tespit etmek amacıyla, Hoy ve Sweetland (2000) tarafından geliştirilen, Okul Yapısının Etkililiği ?Enabling School Structure (ESS)? anketi kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik yöntemlerinden aritmetik ortalama ( ), standart sapma (s), yüzde (%), frekans (f) işlemleri ile Pearson Momentler çarpımı korelasyon katsayısı (r) ve çoklu doğrusal regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre örneklem grubunun cevapları doğrultusunda öğretmenlerin, örgüt kültürüne ilişkin görüşlerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Bürokratik okul yapısına ilişkin görüşlerinin de yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Bürokratik okul yapısının etkililiği ile örgüt kültürü arasında pozitif yönde, yüksek düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuca göre; örgüt kültürüne ilişkin algılamalar arttıkça bürokratik okul yapısının etkin işleyişi de aynı oranda artmaktadır.Örgüt kültürünün tüm boyutları ile bürokrasi arasında yüksek düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regrasyon analizi sonuçlarına göre amaçta birlik ve yarışma boyutları, bürokratik okul yapısının anlamlı yordayıcılarıdır.

Abstract:
The aim of this study is to determine, by perception of teachers, the relationship between organizational culture and bureaucracy in primary schools. The research is based on relational method of survey. In the study, rational variety of method is used for determining sampling. In this context, the sampling group is composed of 23 primary schools with 396 teachers who worked during 2010-2011 educational year, in four districts (Çankaya, Yenimahalle, Altındağ and Keçiören), which are considered as number of school and teacher in the limits of Metropolitan City of Ankara.In the study, a survey for determining organizational culture in primary schools, namely ?Organizational Culture Scale?? developed by Şişman (1993), and another survey for determining the level of enabling bureaucratic school structure, namely ?Enabling School Structure Scale (ESS)? developed by Hoy and Sweetland (2000) are used. In analysing data, of descriptive statistic methods, mean ( ), standard deviation (s), percentage (%) frequency (f) transactions and also Pearson moments two-tailed correlation analysis and multi-regression analysis are used.According to findings, it is found that replies of teachers within the sampling the perceptions of the elementary schools teachers towards the organizational culture level of schools they work in have been found as ?high? level. The same time the perceptions of the elementary schools teachers towards the bureaucracy level of schools they work in have been found as ?high? level too. There is meaningful and strong correlation between enabling bureaucratic school structure and organizational culture at positive direction. According to this result, as the perception of teachers towards factors influencing, organizational culture is positive, enabling bureaucratic school structure in primary schools increases, in the same rate.When the relationship between dimensions of organizational culture and bureacracy is considered, there is a meaningful relationship at strong level and positive direction between all of the dimensions of organizational culture and bureaucratic school structure. According to results of regression analysis for identifying whether organizational culture support bureaucratic school structure or not, it is seen that the variants of intent of unity ve competation dimensions are meaningful supportive on bureaucratic school structure.