Roma Hukukunda hâkim ve sorumluluğu
Judge and his liability in Roman Law
Yazar: AHMET KARAKOCALI
Danışman: PROF. DR. A. NADİ GÜNAL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Roma Özel Hukuku) Ana Bilim Dalı / Roma Özel Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adalet = Justice ; Hak = Right ; Hakimler = Judge ; Hukuk = Law ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Roma hukuku = Roman law ; Sorumluluk = Responsibility

Özet:
Roma hukukunda hak kavramı, hukukun merkezinde yer alırdı. Ancak Romalılar, bu kavramın özü ve niteliğinden çok hakların korunmasının başlıca yolu olan davalara önem vermişlerdir. Böylelikle adâlet ve hakkaniyetin, teorik varlığından çok uygulamada yer alması sağlanmıştır.Adâlet temeline dayanan bir hukuk sisteminde, kanun koyucular tarafından getirilen kurallar gereği gibi uygulanmaz ve hukuk kurallarına aykırı davranışlar denetlenmezse, hukukun âdilliği sorgulanmaya başlanır. Romalılar, böyle bir denetimin yargılama hukuku kuralları ve yargı organları aracılığı ile yapılabileceğini kabul ederek, günümüz toplumlarında kullanılan genel ifade ile, hâkim ya da hâkimleri uyuşmazlıkların çözümünde görevli ve yetkili kılmışlardır. Bu kişilerin onurlu bir sıfat taşıdıkları kabul edilirdi. Roma hukukunda farklı yargılama sistemlerinde hâkimlerin özellikleri, seçilmesi ve fonksiyonları gibi temel konularda farklı düzenlemelerin getirildiği görülür. Bir diğer önemli düzenleme ise günümüz toplumlarında olduğu gibi, farklı nedenlere dayansa da, Roma hukukunda da hâkimin sorumluluğunun kabul edilmesidir.Roma usûl hukukunda, yargılama sistemleri dönemlere göre ciddi değişiklikler geçirmiştir. Bu dönemler içerisinde hâkim kavramının, hâkimin yargılamadaki fonksiyonlarının ve bu fonksiyonların belirleyicilerinin ve son olarak hâkimin sorumluluğunun ne şekilde değişim gösterdiğinin incelenmesi, günümüzde hâkim kavramına verilen anlamın ve yine hâkimin görev ve sorumluluklarının kökenlerinin belirlenmesini sağlayacaktır.

Abstract:
In Roman Law, the term of right takes place in the centre of law. However, actions at law which are the main protection method of rights were taken into consideration more than the essence and nature of rights. This caused to be in practice of justice and equity effectively more than the existence of justice and equity in theory.In a justice - based law system, if the rules which are constituted by law makers should not be applied as required and if the breach of laws is not to be supervised, justice of law is inquired. Romans, accepting that supervising of rules of laws could be done by rules related to judging and judicial bodies, charged and authorized judge and judges, most commonly used word in modern societies for those. It is accepted that judge carries a proud title. In Roman Law, it is seen that there were many different regulations concerning with main subjects as features, selection and functions of judge, in different judging systems. Another regulation is acceptance of the liability of judge which is accepted by modern societies as well, though it is based different reasons in Roman LawIn Roman Procedural Law, judging systems underwent some serious changes in some periods. An analysis of the term of judge, his functions in hearing and determining of this functions and lastly how changed the liability of judge within these periods will show us the meaning of judge and the origin of judge?s duties and liabilities at the present day.