Klinik bir örneklemde stres ile başa çıkma tutumları ve mizaç ve karakter arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examination of the relationships between coping and temperament and character in a clinical sample
Yazar: BAŞAK DURDU
Danışman: PROF. DR. HALUK ARKAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Karakter = Character ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
ÖZET
Araştırma unsuru olarak insan, çok yönlü bir oluşuma sahiptir ve kişiliği bu oluşumun temel yapılarının başında gelmektedir. Bu nedenle insanın psikolojik açıdan ele alındığı pek çok araştırmada, kişilik önde gelen inceleme konularından biri olmuştur. Bireyi, onun dış dünyayla etkileşiminde belirleyici rol oynayan kişiliğinden ayrı düşünmek mümkün görünmemektedir. Etkileşimde olduğu bu dış dünyanın bireye doğrudan yansıyan unsurlarından biri de strestir. Stres bireyin yaşamı boyunca deneyimlemekten kaçınamadığı bir yaşantıdır. Bu çalışmada da bu önemli unsurlar bir arada ele alınarak stresle başa çıkma tutumları, mizaç ve karakter arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri polikliniğine Mayıs 2013 ve Eylül 2013 tarihleri arasında psikiyatrik belirtileri nedeniyle başvuran 144 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada yer alan tüm katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Mizaç ve Karakter Envanteri (MKE) ve Stresle Başa Çıkma Tutumları Envanteri (SBTE) uygulanmıştır. 
Yapılan analizler sonucunda, stresle başa çıkma tutumları ve kişilik özellikleri boyutlarının birbirleriyle anlamlı düzeyde ilişkili olduğu saptanmıştır. Her iki envanterin tüm boyutlarının diğerinin en az bir boyutu ile anlamlı olarak ilişkili olduğu bulunmuştur. Çoklu regresyon analizleri sonuçlarında da iki envanterin boyutlarının birbirlerini belirli düzeyde yordayabildiği (%4 ile %25 arası) görülmüştür. Yapılan tek yönlü varyans analizleri sonucuna göre ise tanı (anksiyete ve depresyon) gruplarına göre kişilik ve stresle başa çıkma tutumları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır; ancak cinsiyete göre stresle başa çıkma tutumlarında farklılık bulunmazken kişilik alt boyutlarında cinsiyete göre anlamlı farklılık bulunmuştur. 
Sonuç olarak, psikiyatri hastaları örneklemi üzerinde kişilik ve stresle başa çıkma tutumlarının birbiri ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Genel olarak bulgular beklenen doğrultuda, çalışmanın doğurguları ile uyumlu ve geçmiş araştırmaları destekler nitelikte bulunmuştur. Yürütülen bu çalışmanın hem gelecek araştırmalarda daha geniş örneklemlerde geliştirilebileceği, hem de klinik alanda psikiyatri hastalarının tedavisine yönelik girişimlerde kişilik ve başa çıkma stillerinin eş zamanlı incelenmesinin önemine vurgu yapması açısından katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
ABSTRACT
Human, as a research point,  has a versatile formation and personality is one of the basic structure of this formation. Therefore, as discussed in many psycological studies, personality has been one of the leading examination. Personality play a decisive role in the interaction with the outside world so it is impossible to think individual without personality. Stress is one of the elements of  the external world that directly reflected to the individual. Stress is a kind of life that man couldn't avoid to her/his self for experiencing it throughout an individual's life. In this study, by considering a combination of the key elements, the relationships between coping, temperament and character have studied.
The research sample collected from Ege University Medical Faculty Psychiatry department between may 2013 and september 2013.  Sample consists of 144 patients who need medical advice for their sycological problem. In this study, Demographic Information Form, the Temperament and Character Inventory (TCI) and the Stress Coping Inventory (SBT) was applied for all patients. As a result of the analysis, coping and dimensions of personality traits were found to be significantly associated with each other.  All dimensions of both inventories were found to be significantly asociated with the others one dimension at least. In the result of multiple regression analyzes, the dimensions of the two inventory can be predicted of each other  at a certain level (between 4% and 25%) was observed. According to the results of the one-way analysis of variance, the diagnoses (anxiety and depression) groups between personality and coping, there was no significant difference; but according to gender, there were no significant differences in coping strategies by gender but in sub-dimensions of personality have been found.  As a result, personality and coping were found to be associated with each other on a sample of psyciatric patients.
  In general, findings in line with expectations, consistent with the implications of the study and has been found supporting to past research. Execution of this study and for the future research, it can be developed in larger samples , as well as in the clinical area of psychiatric patients for the treatment initiative on personality and coping style    simultaneously.