Kolorektal cerrahide eras protokolünün hastalarda erken ve geç dönem kognitif fonksiyonlar üzerine etkisi
Effect of eras protokol on early and long time cognitive functions in colorectal surgery
Yazar: NAGİHAN DURAN YAKAR
Danışman: PROF. DR. NAMİGAR TURGUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Cerrahi-sindirim sistemi = Surgery-digestive system ; ERAS = ERAS ; Kolorektal cerrahi = Colorectal surgery ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Ölçekler = Scales

Özet:
AMAÇ
Postoperatif kognitif disfonksiyonun önlenmesi günümüz anestezi uygulamalarının temel hedeflerindendir. Son yıllarda farklı cerrahi dallarda yaygın olarak uygulanan ERAS protokolleri, erken mobilizasyon, erken oral beslenme, perioperatif etkin ağrı kontrolü, hemodinamik optimizasyon gibi hedeflerle perioperatif bakım kalitesini artırmış, hastane yatış sürelerini kısaltmış ve maliyetleri azaltmıştır. Çalışmamızda kolorektal cerrahi geçiren olgularda, ERAS protokolleri uygulanmış ve olguların kognitif fonksiyonlarında preoperatif dönem ile erken ve geç postoperatif dönemlerde gözlenen değişimler kaydedilmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM
Etik Kurul izni alındıktan sonra, çalışmaya, hastanemizde kolorektal cerrahi geçirmiş 51 olgu dahil edildi. Bu olgularda gerçekleştirilen perioperatif uygulamalar ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protokolleri çerçevesinde gerçekleştirilerek kayıt altına alındı. Preoperatif bilgilendirme esnasında, Mini Mental Test (MMT, Ek 1) uygulaması ile olguların kognitif fonksiyonları değerlendirildi. Aynı uygulama, erken (3.saat ve 1.gün) ve geç (7.gün ve 1. ay) postoperatif dönemde de yapıldı. Ayrıca bu dönemde, ilk oral beslenme zamanı, analjezik ihtiyacı, verilen analjezik ilaç, ilk mobilizasyon zamanı, hastanede kalış zamanı da kaydedildi. Çalışmada, acil cerrahiler, elektif kolorektal cerrahi uygulamasına ilave diğer organ cerrahileri uygulanacak olgular, mental fonksiyon bozukluğu olan olgular çalışma dışında bırakıldı. 
BULGULAR
Yapılan istatistiksel analizde, postoperatif erken dönemde gözlenen kognitif disfonksiyonun geç dönemde düzelme oranı, VKİ normal olan olgularda, obez olgulardan daha yüksek bulunmuştur. MMT skorunda düzelme olan olguların ASA skorları, diğerlerine göre daha düşük izlenmiştir. MMT skorunda düzelme olan olgularda, oral alımının ve mobilizasyonun daha erken başlaması dikkat çekicidir. Bununla birlikte, geç postoperatif dönemde kognitif fonksiyonlarında erken postoperatif döneme göre düzelme olan olguların, yoğun bakımda yatış süreleri, diğerlerine göre daha kısa olarak izlenmiştir.
SONUÇ
ERAS protokolü uygulanan kolorektal cerrahi olgularında erken mobilizasyon, oral beslenmenin erken başlaması, etkin analjezi gibi faktörlerin kognitif fonksiyonun korunmasına katkı sunabileceği, buna ilave olarak postoperatif kognitif fonksiyonlar üzerine ASA skoru, VKİ, yoğun bakım ünitesinde kalış süresi gibi faktörlerin de etkili olabileceği görülmektedir. Bununla birlikte, postoperatif kognitif disfonksiyonun önlenmesi amacıyla birçok özel popülasyonda geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: ERAS protokolü, postoperatif, kognitif disfonksiyon, kolorektal cerrahi

Abstract:
AIM
Prevention of postoperative cognitive dysfunction is one of the main goals of today's anesthetic interventions. In recent years, ERAS protocols, which are widely applied in different surgical branches, have increased the quality of perioperative care, shortened hospitalization periods and reduced costs with targets such as early mobilization, early oral nutrition, effective perioperative pain control and hemodynamic optimization. In our study, ERAS protocols were used for the patients undergoing colorectal surgery and changes in cognitive functions observed in preoperative period and early and late postoperative periods were recorded.
MATERIALS AND METHODS
After obtaining the approval of the Ethics Committee, 51 patients who had undergone colorectal surgery in our hospital were included in the study. The perioperative procedures performed in these cases were performed within the framework of ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protocols and the interventions were recorded. During the preoperative visit, the cognitive functions of the patients were evaluated by Mini Mental Test (MMT, Appendix 1). The same procedure was performed in the early (3rd hour and 1st day) and late (7th day and 1st month) postoperative period. In addition, first oral feeding time, analgesic requirement, analgesic medication, first mobilization time and hospital stay were recorded. In this study, emergency surgery, elective colorectal surgery in addition to other organ surgery cases, patients with mental dysfunction were excluded from the study.
RESULTS
In the statistic alanalysis, the rate of recovery of cognitive dysfunction observed in the early postoperative period was higher in cases with normal BMI than in obese cases. ASA scores of patients with improvement in MMT score were lower than others. It is noteworthy that oral feeding and mobilization were earlier in patients with improved MMT score. However, in patients who had improved cognitive functions in the late postoperative period compared to the early postoperative period, the length of hospitalization in the intensive care unit was shorter than the others.
CONCLUSION
Factors such as early mobilization, early onset of oral feeding and effective analgesia may contribute to the preservation of cognitive function in colorectal surgery cases undergoing ERAS protocol. In addition, factors such as ASA score, BMI, length of stay in the intensive care unit may be effective on postoperative cognitive functions. However, large-scale studies are needed in many special populations to prevent postoperative cognitive dysfunction.
KeyWords: ERAS protocol, postoperative, cognitive dysfunction, colorectal surgery