Hayat ve sağlık sigortası sözleşmelerinde genetik test sonuçlarının kullanılması
The use of the results of genetic tests in life and health insurance contracts
Yazar: EZGİ BAŞAK DEMİRAYAK
Danışman: PROF. DR. FIRAT ÖZTAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Sigorta = Insurance ; Sigorta sözleşmeleri = Insurance contracts ; Sigortacılık = Insurance ; Testler = Tests

Özet:
Genetik bilginin işveren ve sigortacılar tarafından kullanılması 80'li yıllardan beri tartışılmaktadır. Genetik test sonuçlarının sigortacı tarafından riziko ile prim arasındaki dengeyi sağlamak amacıyla kullanıldığı örnekler daha çok Amerika'da görülmektedir. Bu örneklerin artması nedeniyle pek çok ülkede genetik test sonuçlarının sigortacı tarafından kullanılmasına ilişkin özel düzenlemeler yapılmıştır. Son yıllarda Türkiye'de de genetik verilerin çeşitli alanlarda kullanımına ilişkin tartışmalar görülmektedir. Ancak sigorta hukuku alanındaki kullanımlara ilişkin tartışmalar aile hukuku, ceza hukuku ya da insan hakları hukukundaki tartışmalara oranla daha azdır. Sigorta hukuku alanında genetik test sonuçlarının kullanılması üç soruyu ortaya çıkarmaktadır. İlk soru sigortacı tarafından sözleşmenin ön şartı olarak genetik test talep edilmesine ilişkindir. İkinci soru, genetik test sonuçlarının sözleşmenin kurulması sırasında sigortacıya bildirilmesine ilişkindir. Bu iki konu sigorta ettirenin sözleşmenin kurulması sırasındaki beyan yükümlülüğü çerçevesinde incelenmelidir. Üçüncü soru ise olumsuz genetik test sonuçlarının riziko ağırlaşması olarak değerlendirilmesine ilişkindir. Bu çalışmanın amacı, bu soruların Türk Hukuk sistemi açısından incelenmesidir. Çalışma, Türkiye'deki ilgili düzenlemeleri, Amerika, Avusturya, İsviçre ve Almanya'daki benzer düzenlemelerle karşılaştırmaktadır. Çalışmada ayrıca genetik test sonuçlarının Türkiye'deki sigorta şirketleri tarafından kullanılması konusunda özel bir düzenleme de önerilmektedir.

Abstract:
Use of genetic information by employers and insurers has been discussed since 80?s. Examples of the use of genetic test results by insurer in order to set the balance between risk and premium was mostly observed in America. As the number of such examples increase, special regulations were enacted in many countries in regards to the use of genetic information by insurers. The use of genetic information in different fields in recent years is also being discussed in Turkey. But the use of genetic test results in the insurance law is relatively invisible in comparison to the fields such as family law, criminal law or human rights law. In the field of insurance law, three main questions arise relating to the use of genetic test results. The first question relates to the demand of genetic testing by the insurer as a prerequisite of insurance contract. The second question is based on the representation of genetic test results by the conclusion of the insurance contract. These two issues should be examined within the framework of duty of disclosure of the insurance holder by the conclusion of the insurance contract. As for the third question, it concerns with the assessment of negative genetic test results as an increase in hazards. This question should be discussed within the framework of legal regulations relating to the increase of hazard. The purpose of this study is to address these questions within the framework of Turkish Law System. It compares related regulations in Turkey with similar regulations in America, Austria, Switzerland and Germany. It also offers a special regulation for the use of genetic test results for insurance companies in Turkey.