Epigenetik regülasyonun ailesel akdeniz ateşi'nde fenotipik ekspresivite üzerine etkileri
Effects of epigenetic regulation on phenotypical exspressivity in familial mediterranean fever
Yazar: ESER DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM GİRAY BOZKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Fenotip = Phenotype ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Genler = Genes ; Metilasyon = Methylation ; Mikro RNA = Micro RNA ; Mutasyon = Mutation

Özet:
Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA) ataklar halinde gelen ateş ve ona eşlik eden seröz zarların inflamasyonu, "peritonit", "artrit", "plörit" ve "erizipel benzeri eritem" ile karakterize otozomal resesif geçişli herediter bir hastalıktır. 
MEFV geni mutasyonları saptanan hastalar geniş bir fenotipik yelpazede karşımıza çıkmakta ve farklı bulgu ve şiddette AAA tanısı almaktadırlar. Bu çalışmada mutasyonlarının AAA'ne neden olduğu MEFV geninin, transkripsiyon ve translasyon ürünlerinin kantitatif ölçülmesi ve metilasyon durumunun incelenmesi, bu verilerin fenotip üzerine etkilerinin saptanması amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda MEFV geninin gen ekspresyonu mRNA ve protein düzeyinde ölçüldü ve metilasyon oranları belirlendi.
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Nefroloji polikliniğine başvuran 40 FMF hastası ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerine kontrol amaçlı başvuran 32 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. 
Hasta ve kontrol grubu MEFV mRNA seviyeleri karşılaştırıldığında, hasta grubunda ekspresyon seviyesinin istatiksel olarak anlamlı (p= 0.049) oranda azaldığı gösterildi. Bu sonuçla uyumlu olarak hasta grubunda pyrin seviyesinin de istatiksel olarak anlamlı (p:0.037) oranda azaldığı görüldü. Hasta grubu ve kontrol grubu metilasyon oranları karşılaştırıldığında hasta grubunda metilasyonun daha yüksek olduğu ancak bu farkın istatiksel olarak anlamlı (p:0.376) olmadığı saptandı.
Çalışmaya katılan hastalar öncelikle MEFV geninde iki ya da daha çok mutasyon taşıyan (grup A1) ya da MEFV geninde sadece 1 mutasyon taşıyan hastalar (grup A2) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Gruplar hastalık başlangıç yaşı, atak sıklığı, tedavi yanıtı, ateş yüksekliği, karın ağrısı, göğüs ağrısı, eklem ağrısı ve erizipel benzeri eritem gibi bulguların varlığı açısından karşılaştırıldı. İki grup arasında yalnızca tedaviye yanıt açısından istatiksel olarak anlamlı düzeyde fark saptandı (p= 0.021).
Ek olarak, literatürde Türk toplumunda en sık görülen mutasyon M694V olması ve AAA kliniğinin ağırlığıyla ilişkili bulunması nedeniyle grup 1'deki hastalar M694V homozigot olanlar ve olmayanlar olarak 2'ye ayrılarak klinik ve laboratuar sonuçları karşılaştırıldı. M694V homozigot olan grupta metilasyon oranı hafif (p=  0,07) düzeyde düşük olup bu oran istatiksel olarak anlamlı değildi. Ekspresyon ve pyrin düzeyleri arasında da istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.
Hastalar AAA'deki ağır fenotip ile ilişkili olduğunu bildiğimiz M694V mutasyonu ve hafif klinikle ilişkili olduğu gösterilmiş olan R202Q mutasyonu varlığına göre sınıflandığında da, klinik şiddet, mRNA, pyrin düzeyi ve metilasyon oranları arasında farklılıklar saptanmasına rağmen hiçbiri istatistiksel olarak anlamlı değildi. Ancak bu sonuçlar yorumlanırken hasta sayımızın kısıtlılığı ve mutasyon dağılımının genişliğinin de göz önünde bulundurulması uygun olacaktır.

Abstract:
Familial Mediterranean Fever (FMF) is an autosomal recessively inherited disease which is characterized with periodic fever and inflammation of the serous membranes such as 'peritonitis', 'arthritis','pleuritis' and 'erysipelas-like erythema'.
Patients with MEFV gene mutations show wide phenotypic variations and are diagnosed with FMF with different symptoms and severity. Quantitative measures of the products of transcriptions and translations of MEFV gene, investigating of the methylation status and determining the effect of these factors on phenotype was aimed in this study. For that purpose gene expression of the MEFV gene was measured at the level of mRNA and protein and the methylation rates were determined.  
Forty FMF patients who consulted in Dokuz Eylul University, Faculty of Medicine, Division of Pediatric Nephrology and 32 healthy children who consulted for control in various clinics in Dokuz Eylul University, Faculty of Medicine, Department of Pediatrics were included in the study. 
When the levels of MEFV gene expression were compared between patients and healthy controls, it was seen that the expression levels were statistically significantly lower in the patient group (p= 0.049). The pyrin levels were found statistically significantly lower in the patient group when compared with the controls (p=0.037). Methylation rates were observed higher in the patient group, but it was not statistically significant (p=0.376).
Patients were divided into two groups as Group A1 (patients with 2 or more mutations of MEFV gene) and Group A2 (patients with only one mutation of MEFV gene). These two groups were compared in terms of disease onset, frequency of the attacks, treatment response, severity of fever, stomachache, chest pain, arthralgia and erysipelas-like erythema. Only the treatment response was found statistically significantly different in the Group 1 compared to Group 2 (p= 0.021).
As the M694V mutation is the most frequent mutation in the Turkish population and it is related to the severity of FMF, the patients in Group 1 were divided into 2 groups as M694V homozygote and others. The clinical and laboratory findings were compared between groups.  The methylation rate was found lower in the M694V homozygote group but it was not statistically significant. There was no statistically significant differences between groups in expression and pyrin levels.