Anandamit birimi içeren karbamat türevlerinin sentezi
Synthesis of carbamate derivatives containing anandamit unit
Yazar: TUĞÇE NURİYE KALIN
Danışman: PROF. DR. ALİYE ALTUNDAŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada biyolojik aktivite gösterebilecek anandamit türevleri gibi hepsi cis- ikili bağlar içeren fenil karbamat türevleri sentezlendi. Bu amaçla ilk basamakta metil 5-hekzinoat bileşiği sentezlendi. İkinci basamakta 4-kloro-2-butin-1-ol bileşiği sentezlendi. Üçünçü basamakta ilk iki basamakta sentezlenen iki bileşik reaksiyona sokularak metil 10-hidroksideka-5,8-diinoat bileşiği elde edildi. Dördüncü basamakta metil 10-hidroksideka-5,8-diinoat bromlanarak metil-10-bromo-deka-5,8-diinonat bileşiğine dönüştürüldü. Beşinci basamakta metil-10-bromo-deka-5,8-diinonat bileşiği ile 3-bütin-1-ol bileşiği reaksiyona sokularak metil 14-hidroksitetradeka-5,8,11-triinoat bileşiği elde edildi. Altıncı basamakta ise hidrojenasyon tepkimesi ile metil 14-hidroksitetradeka-5,8,11-triinoat bileşiğinden anahtar bileşiğimiz olan (5Z,8Z,11Z)-metil 14-hidroksitetradeka-5,8,11-trienoat bileşiği elde edildi. Diğer bir aşamada da elde edilen anahtar bileşik iyot ile halojenlendikten sonra elde edilen (5Z,8Z,11Z)-metil 14-iyodotetradeka-5,8,11-trienoat bileşiği ile anilin ve 3-amino piridin bilşiklerinin alkillme tepkimeleri üzerine deneyler yapıldı.Metil 14-hidroksitetradeka-5,8,11-triinoat bileşiği ile MsCl reaksiyona sokularak metil 14-((metilsülfonil)oksi)tetradeka-5,8,11-triinoat bileşiği elde edildi. Elde edilen metil 14-((metilsülfonil)oksi)tetradeka-5,8,11-triinoat bileşiği ile anilin ve 2-aminofenol bileşiklerinin yer değiştirme reaksiyonları incelendi. Bu deneyler sonucunda da yer değiştirme ürünü yerine ayrılma ürünü olan metil tetradeka-13-en-5,8,11-triinoat bileşiğinin oluştuğu gözlemlendi.Son aşamada anahtar bileşiğimiz olan (5Z,8Z,11Z)-metil 14-hidroksitetradeka-5,8,11-trienoat bileşiği ile çeşitli fenilizosiyanat türevlerinin piridin varlığında benzen içerisindeki reaksiyonu sonucunda (5Z,8Z,11Z)-metil 14-((fenilkarbamoil)oksi)tetradeka-5,8,11-trienoat, (5Z,8Z,11Z)-metil 14-(((4-klorofenil)karbamoil)oksi)tetradeka-5,8,11-trienoat, (5Z,8Z,11Z)-metil 14-(((3-klorofenil)karbamoil)oksi)tetradeka-5,8,11-trienoat, (5Z,8Z,11Z)-metil 14-((p-tolilkarbamoil)oksi)tetradeka-5,8,11-trienoat, (5Z,8Z,11Z)-metil 14-((o-tolilkarbamoil)oksi)tetradeka-5,8,11-trienoat, (5Z,8Z,11Z)-metil 14-(((4-bromofenil)karbamoil)oksi)tetradeka-5,8,11-trienoat, (5Z,8Z,11Z)-metil 14-(((4-metoksifenil)karbamoil)oksi)tetradeka-5,8,11-trienoat elde edilmiştir. Sentezlenen bileşiklerin yapıları spektroskopik yöntemler kullanılarak (1H-NMR, 13C-NMR ve FTIR) aydınlatılmıştır.Anahtar Kelimeler : Hepsi-cis-ikilibağlar, Anandamit Türevleri, Karbamat

Abstract:
In this study, phenyl carbamate derivatives, which are thought to show biological activity and contain all cis-trien series such as anandamide, were synthesized. For this reason, in the first step methyl hex-5-ynoate was synthesized. In the second step, 4-chloro-but-2-yn-1-ol was synthesized. In the third step, methyl 10-hydroxydeca-5,8-diynoate was synthesized by reacting compounds which are synthesized in the first two steps. In the fourth step, methyl 10-hydroxydeca-5,8-diynoate was converted to methyl 10-bromodeca-5,8-diynoate by bromination. In the fifth step, methyl 14-hydroxytetradeca-5,8,11-triynoate was obtained by reacting methyl 10-hydroxydeca-5, 8-diynoate and but-3-yn-1-ol. In the sixth step, (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-hydroxytetradeca-5,8,11-trienoate, which is our key component, was obtained from methyl 14-hydroxytetradeca-5,8,11-triynoate via hydrogenation. In the sixth step, (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-hydroxytetradeca-5,8,11-trienoate, which is our key component, was obtained via hydrogenation of methyl 14-hydroxytetradeca-5,8,11-triynoate. In the other step, experiments were performed on alkylation reaction of (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-iodotetradeca-5,8,11-trienoate, which was obtained by halogenating our key component with iodine, aniline and pyridin-3-amine.In the other step, methyl 14-((methylsulfonyl)oxy)tetradeca-5,8,11-triynoate was obtained by reacting methyl 14-hydroxytetradeca-5,8,11-triynoate and MsCl. Substitution reactions of methyl 14-((methylsulfonyl)oxy)tetradeca-5,8,11-triynoate, aniline and 2-aminophenol were analyzed. As a result of these experiments, the formation of methyl tetradeca-13-en-5,8,11-triynoate, which is the product of elimination instead of the product of substitution, was observed.At the last stage of this study, (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-((phenylcarbamoyl)oxy)tetradeca-5,8,11-trienoate, (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-(((4-chlorophenyl)carbamoyl)oxy)tetradeca-5,8,11-trienoate, (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-(((3-chlorophenyl)carbamoyl)oxy)tetradeca-5,8,11-trienoate, (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-((p-tolylcarbamoyl)oxy)tetradeca-5,8,11-trienoate, (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-((o-tolylcarbamoyl)oxy)tetradeca-5,8,11-trienoate, (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-(((4-bromophenyl)carbamoyl)oxy)tetradeca-5,8,11-trienoate and (5Z,8Z,11Z)-methyl 14-(((4-methoxyphenyl)carbamoyl)oxy)tetradeca-5,8,11-trienoate are obtained by reacting our key compound, (5Z,8Z,11Z)-metil 14-hidroksitetradeka-5,8,11-trienoat, with several phenylisocyanate derivatives in benzen and the presence of pyridine. The structures of the obtained compounds were determined by the spectroscopic methods (1H-NMR, 13C-NMR and FTIR).Key Words : All-cis-trienes, Anandamide anologs, Carbamate