Annelerin zihinsel yetersizliği olan çocuğunun eğitimine katılım düzeyinin aile yaşam kalitesi algısı üzerine etkisi
The effect of the level of involvement in the education of children of the mothers who have children with intellectual disabilities on the perception of family quality of life
Yazar: İPEK GÜLSÜN
Danışman: PROF. DR. ATİLLA CAVKAYTAR
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile katılımı = Family participation ; Ana-baba algısı = Parents perception ; Anne katılımı = Mother involvement ; Anneler = Mothers ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Araştırmanın amacı, okul öncesi dönemde zihinsel yetersizliği olan çocuğa sahip 
annelerin aile katılım düzeyleri ve aile yaşam kalitesi algıları arasındaki ilişkinin 
incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. 
Araştırmaya, özel eğitim anaokullarına devam eden 3-6 yaş düzeyinde zihinsel 
yetersizliği olan çocuğa sahip 40 anne katılmıştır. Araştırma verileri "Sosyo-Demografik 
Aile Bilgi Formu", "Aile Katılım Ölçeği" ve "Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği" 
ile toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre; aile katılım düzeyi ile aile yaşam kalitesi 
algısı arasında olumlu yönde ve orta düzeyin üzerinde anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Annelerin okul temelli katılımının orta düzeyde, ev temelli katılım, ev-okul iş birliği 
temelli katılım ve toplam aile katılımının ise orta düzeyin üzerinde olduğu belirlenmiştir. 
Annenin eğitim durumu, çalışma durumu, gelir durumu ve yetersizliği olan çocuğun 
cinsiyet ve yetersizlik düzeyi değişkenlerinin annelerin katılım puanları üzerinde anlamlı 
farklılaşma oluşturmadığı görülmüştür. Annelerin aile etkileşimi ve ebeveynlik alt 
boyutlarındaki yaşam kalitesi algılarının yüksek düzeyde, duygusal yeterlik, finansal/ 
fiziksel/ materyal yeterliliği, yetersizliğe ilişkin destek alt boyutlarındaki algılarının orta 
düzeyde ve toplam aile yaşam kalitesi algısının orta düzeyin üzerinde olduğu 
belirlenmiştir. Annelerin aile yaşam kalitesi puanlarının "annelerin eğitim durumu, 
çalışma durumu, aylık hane geliri toplamı, yetersizliği olan çocuğun yetersizlik düzeyi" 
değişkenlerine göre farklılaştığı, buna karşın "yetersizliği olan çocuğun cinsiyeti" 
değişkenine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Araştırma sonucunda, zihinsel yetersizliği 
olan çocuk annelerinin aile katılım düzeyleri artıkça, annelerin aile yaşam kalitesi 
algılarının da olumlu yönde etkilendiği görülmektedir.

Abstract:
The aim of the study was to examine the relationship between the level of family
involvement and the perception of family quality of life of the mothers of children with 
intellectual disabilities in the preschool period. The research is a descriptive study in a 
correlational survey model. 40 mothers of children with intellectual disabilities attending 
special education kindergarten participated in the study. "Socio-Demographic Family 
Information Form", "Family Involvement Questionnaire" and "Beach Center Family 
Quality of Life Scale" were used. According to the findings, a positive and above the 
medium level significant relationship was found between family involvement level and 
family quality of life perception. The school-based involvement was at a medium level, 
and the home-based involvement, home-school based involvement, total family 
involvement were above the medium level. The education level of the mothers, working 
status, total monthly household income, gender and disability level of children did not 
create a significant difference in the family involvement. Family quality of life perception 
in family interaction and parenting were high, perceptions of emotional well-being, 
physical/material/financial well-being and disability-related support were moderate, and 
total family quality of life perception was above the medium level. The family quality of 
life differed according to the education level of the mothers, working status, total monthly 
household income, disability level of children, while it did not differ according to the
gender of the children with disabilities. It is concluded that as the family involvement 
levels of mothers increase, family quality of life perceptions of mothers are positively 
affected.