1940-1980 arası dönemde Türk toplumsal gerçekçi resminde kadın imgesi
Women image in the Turkish social realistic painting between 1940-1980
Yazar: HAZAL ORGUN
Danışman: PROF. DR. İLHAM ENVEROĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk ve İslam Sanatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kadın imajı = Women image ; Kadınlar = Women ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Toplumsal gerçekçi eğilim = Social reality tendencies ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
1940'lı yıllarda Yeniler Grubu'yla Türk resim sanatı içerisinde kendisine yer bulan toplumsal gerçekçi yaklaşım, 1950'lerde yaşadığı kısa bir duraklama sürecinden sonra 1960'lardan itibaren yükselmeye devam etmiştir. Bu çalışmada ise 1940-1980 arası dönemde toplumsal gerçekçi yaklaşımla üretilen resimlerde yer alan kadın imgesi incelenmiştir. Kadın figürlerin çözümlenmesi üzerinden yapılan yorumlamalarla dönemin siyasi ve toplumsal olaylarının Türkiye'de yaşayan kadınları ne şekilde etkilediği, yaşamlarında neleri değiştirdiği saptanmaya çalışılmıştır. Disiplinler arası bir çalışma ile yapılan yorumlama ve çıkarımlara sanat tarihi, tarih, sosyoloji bilim dalları ile kadın çalışmaları konusundaki yaklaşımlar bağlamında yaklaşılmıştır. Resimler öncelikle toplumsal ve siyasi kırılmalara bağlı olarak tarihlerine göre incelenmiştir. Sonrasında ise tematik yaklaşımlarına göre gruplanarak değerlendirilmiştir.
Bu bağlamda çalışma "giriş", "kavramsal çerçeve", "Türk toplumsal gerçekçi resminde kadın imgesi", "değerlendirme" ve "sonuç" bölümlerinden oluşmaktadır.
Giriş bölümünde konunun önemi ve niteliği belirtilmiş, araştırma ve yayınlardan bahsedilmiş, tezin sınırlılığı ile araştırmada kullanılan yöntem anlatılmıştır.
Kavramsal çerçeve bölümünde, tezin ana konusunu aktarmaya yarayacak hususlara değinilmiştir. Resim sanatında gerçekçilik akımının ortaya çıkışı, sosyalist gerçekçi resim anlayışı, Türk resim sanatında toplumsal gerçekçilik, 1940-1980 arası Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasal, toplumsal ve kültürel değişimi ile bu dönem aralığında Türkiye'de yaşayan kadınların toplum içindeki konumlarına değinilmiştir.
Türk toplumsal gerçekçi resminde kadın imgesi bölümünde, konunun sınırlılıkları dahilinde seçilen resim örnekleri, tarihlerine göre 10'ar yıllık periyodlar halinde kategorilenmiş ve içerdikleri kadın figürleri temel alınarak çözümlenmişlerdir.
Değerlendirme bölümünde resimler kadını konumlandırdıkları temalar üzerinden incelenmişlerdir. Ulaşılan farklı temalar kendi içlerinde tarihsel olarak ortak noktaları, gelişim ve değişimleri ile değerlendirilmişlerdir. Toplumsal hayattaki değişen şartların kadın figürler üzerindeki etkilerine bakılmıştır.
Sonuç bölümünde ise, yapılan tüm çözümleme, yorumlama ve değerlendirmeler sonunda elde ettiğimiz sonuçlar toparlanmıştır.
Anahtar sözcükler: Türk resmi, toplumsal gerçekçilik, kadın

Abstract:
Social realistic approach found its way into Turkish painting in the 1940s via Yeniler Grubu, increasingly continued from the 1960s onwards after a brief pause in the 1950s. In this study, the image of women in the paintings produced with the social realistic approach in the period between 1940-1980 was examined. By interpretations based on the analysis of the female figures, we tried to detect how was Turkey's political and social events of the period affected and changed lives of women living in Turkey. Interpretations and conclusions were made with an interdisciplinary approach in the context of art history, history, sociology fields and women's studies. Primarily the paintings were examined sort by date according to social and political turning points. After that, they were evalueted by grouping according to their thematic approaches.
In this context, the study consists of "introduction", "conceptual framework", "female image in Turkish social realistic painting", "evaluation" and "conclusion" sections.
In the introduction part, the importance and the quality of the subject is indicated, researches and publications are mentioned, the limitation of the thesis and the method used in the research are explained.
In the conceptual framework section, the subjects that will be used to convey the main subject of the thesis are addressed. The emergence of realism in the art of painting, conception of socialist realistic painting, Republic of Turkey's political, social and cultural Exchange between 1940-1980 and women's position within society living in Turkey during this period are mentioned.
In the woman image in the Turkish social realist painting section painting examples selected within the limits of the subject matter were categorized as 10-year periods according to their dates and resolved based on the female figures they contained.
In the evaluation section, the painting were examined through the themes according to the status of women. Different themes were historically evaluated with their common points, development and changes. The effects of the changing conditions in social life on female figures were examined.
In the conclusion section, the results obtained at the end of all analyzes, interpretations and evaluations were gathered.
Key words: Turkish painting, social realizm, woman