Üstün yetenekli 5. sınıf öğrencilerinin problem çözme ve problem kurma becerilerinin matematik okuryazarlığı bağlamında incelenmesi
Examining the problem solving and problem posing skills of gifted 5th grade students in the context of mathematical literacy
Yazar: EMİNE AKTURAN
Danışman: PROF. DR. DİLEK ÇAĞIRGAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı üstün yetenekli 5. sınıf öğrencilerinin problem çözme ve problem kurma becerilerinin matematik okuryazarlık düzeylerine göre incelenerek problem çözme ve problem kurma becerileri ile matematik okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırmanın problem cümlesi "Üstün yetenekli 5. sınıf öğrencilerinin matematik okuryazarlığı bağlamında problem çözme ve problem kurma becerileri nasıldır?" olarak belirlenmiştir. 
Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde İstanbul iline bağlı 6 ilçede bulunan Bilim ve Sanat Merkezlerinde öğrenim gören 5. sınıf düzeyindeki 236 üstün yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. Karma araştırma yönteminin benimsendiği bu araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Matematik Okuryazarlığı Ölçeği (MOÖ), Matematiksel Problem Çözme Problem Kurma Beceri Testi (MPÇPKBT) ve görüşme formu uygulanmıştır. 
Araştırmanın nicel boyutunda tarama modeli kullanılmıştır. MOÖ'den elde edilen veriler SPSS 26 paket programı testleriyle analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutu durum çalışması özelliği göstermektedir. MPÇPKBT'den elde edilen verilere içerik analizi yöntemi uygulanmıştır. Görüşmelerden ve gözlemlerden elde edilen bulgular nicel ve nitel bulgular arasında ilişki kurulması ve bulguların karşılaştırılması amacıyla incelenmiştir.
Araştırma sonucuna göre üstün yetenekli 5. sınıf öğrencilerinin matematik okuryazarlık düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. MOÖ'ye ait ölçek alt boyutlarında öğrencilerin, "İlişki Kurma", "Buluş/İspat" ve "Araştırma ve Yorumlama" alt boyutlarında yüksek düzeyde; "Görsellik" alt boyutunda ise çok yüksek matematik okuryazarlık düzeyinde oldukları belirlenmiştir. Öğrencilerin cinsiyet, BİLSEM başlangıç yılı ve okul öncesi eğitim durumu değişkenlerine göre matematik okuryazarlıkları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır, ancak özel yetenek alanına göre genel zihinsel yetenek alanı lehine; anne ve baba eğitim durumuna göre lisansüstü eğitim lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Üstün yetenekli öğrencilerin matematik okuryazarlık düzeylerine göre problem çözme ve problem kurma becerileri incelendiğinde, düşük matematik okuryazarlık düzeyindeki öğrencilerin düşük problem çözme ve problem kurma becerileri; orta matematik okuryazarlık düzeyindeki öğrencilerin orta düzeyde problem kurma becerileri ile yüksek problem çözme becerileri ve yüksek matematik okuryazarlık düzeyindeki öğrencilerin yüksek problem çözme ve problem kurma becerileri gösterdikleri belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of the study is to examine the problem-solving and problem-posing skills of gifted 5th grade students in relation to their levels of mathematical literacy, and to determine the relationship between problem-solving and problem-posing skills and mathematical literacy. The research question is determined as "What are the problem-solving and problem-posing skills of gifted 5th grade students in the context of mathematical literacy?"
The study group of the research consists 236 gifted students at the 5th grade level studying at Science and Art Centers in 6 districts of Istanbul in the second semester of the 2022-2023 academic year. This research, which adopts the mixed research method, utilized the Personal Information Form, Mathematical Literacy Scale (MLS), Mathematical Problem Solving and Problem Posing Skills Test (MPSPPST), and interview form as data collection tools. 
The survey method was used in the quantitative dimension of the research. Data obtained from MLS were analyzed using SPSS 26 package program tests. In the qualitative dimension of the research, a case study design method was applied. Data obtained from MPSPPST were examined using content analysis method. Findings obtained from interviews and observations were examined to establish a connection between quantitative and qualitative findings and to compare the findings.
According to the research results, it has been determined that the mathematical literacy levels of gifted 5th grade students are high. In the sub-dimensions of the MLS, students are found to have high levels in the sub-dimensions of "Establishing Relations", "Invention/Proof", and "Research and Interpretation", and very high mathematical literacy in the "Visuality" sub-dimension. There was no significant difference in mathematical literacy among students based on gender, Science and Art Centre starting year and preschool education status. However, a statistically significant difference was found in favor of the domain of special talent with respect to general intellectual ability; and in favor of postgraduate education based on parental education level. When examining the problem solving and problem posing skills of gifted students based on their mathematical literacy levels, it was determined that students with low mathematical literacy level showed low problem solving and problem posing skills; students with medium mathematical literacy level showed medium problem posing skill along with high problem solving skill and students with high mathematical literacy displayed high problem solving and problem posing skills.