Bisfenol bileşiklerinin neden olduğu DNA hasarı üzerinde selenyumun koruyucu etkinliğinin In Vitro araştırılması
In Vitro investigation of the protective effect of selenium on DNA damage induced by bisphenol compounds
Yazar: EKİN ERDOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. AYLİN ÜSTÜNDAĞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: Selenyum = Selenium ; Toksikoloji = Toxicology ; Toksisite testleri = Toxicity tests

Özet:
Bisfenol Bileşiklerinin Neden Olduğu DNA Hasarı Üzerinde Selenyumun Koruyucu Etkinliğinin In-Vitro Araştırılması
Bisfenol A, yaygın olarak kullanılan bir endüstriyel kimyasal olup, özellikle plastik ve reçine üretiminde rol oynamaktadır. Ancak, endokrin bozucu etkileri ve insan sağlığı üzerindeki potansiyel zararlı etkilerinin ortaya çıkmasıyla Bisfenol A'nın kullanımı tartışmalı hale gelmiş ve sınırlanmaya başlanmıştır. Bu durum, Bisfenol S, Bisfenol F, Bisfenol AF ve Bisfenol Z gibi alternatif bisfenol türevlerinin geliştirilmesine ve kullanımına yol açmıştır. Bu yeni türevlerin de insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri tam olarak bilinmemekte olup, güvenlikleri araştırılmaktadır. Selenyum, vücutta önemli bir antioksidan ve hücresel koruyucu rol üstlenen bir eser elementtir. Hücrelerde oksidatif stresi azaltıcı etkisi ile bilinen selenyum, DNA hasarını engelleme ve hücre sağlığını koruma potansiyeli ile dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, bisfenol türevlerinin yol açtığı genotoksik etkiler üzerine selenyumun olası koruyucu etkileri, özellikle östrojen reseptörüne sahip olan ve meme kanseri araştırmalarında yaygın olarak kullanılan MCF7 hücre hattı üzerinde incelenmiştir. Bisfenol A, Bisfenol S, Bisfenol F, Bisfenol AF, Bisfenol Z ve sodyum selenitin sitotoksik etkilerini araştırmak için MTT testi, genotoksik etkilerini araştırmak için ise Komet testi kullanılmıştır. Çalışmada farklı bisfenol türevleri belirli konsantrasyonlarda uygulanarak sitotoksisite ve genotoksisite potansiyeleri değerlendirilmiştir. Ayrıca bisfenollerin oluşturduğu DNA hasarının önlenmesi veya azaltılması amacıyla, selenyumun sitotoksik ve genotoksik etki göstermediği konsantrasyonlardaki koruyucu etkinliği araştırılmıştır. Tezimizden elde edilen sonuçlara göre Bisfenol S, Bisfenol F, Bisfenol AF ve Bisfenol Z de Bisfenol A gibi sitotoksik ve genotoksik etkiler göstermektedir. Ayrıca seçilen 3 nM ve 10 nM sodyum selenit, bisfenollerin oluşturduğu genotoksik etkilere karşı koruyucu etki göstermiştir. 
Anahtar Sözcükler: Bisfenol, Genotoksisite, Hücre Kültürü, Komet, Selenyum

Abstract:
In-Vitro Investigation of the Protective Effect of Selenium on DNA Damage Induced by Bisphenol Compounds
Bisphenol A is a widely used industrial chemical, particularly in the production of plastics and resins. However, with the emergence of endocrine disrupting effects and potential harmful effects on human health, the use of Bisphenol A has become controversial and limited. This has led to the development and use of alternative bisphenol derivatives such as Bisphenol S, Bisphenol F, Bisphenol AF and Bisphenol Z. The effects of these new derivatives on human health and the environment are not fully known and their safety is under investigation. Selenium is a trace element that plays an important antioxidant and cellular protective role in the body. Selenium, which is known to reduce oxidative stress in cells, draws attention with its potential to prevent DNA damage and protect cell health. In this study, the possible protective effects of selenium on the genotoxic effects caused by bisphenol derivatives were investigated on the MCF7 cell line, which has estrogen receptor and is widely used in breast cancer research. MTT test was used to investigate the cytotoxic effects of Bisphenol A, Bisphenol S, Bisphenol F, Bisphenol AF, Bisphenol Z and sodium selenite and Komet test was used to investigate their genotoxic effects. In the study, cytotoxicity and genotoxicity potentials were evaluated by applying different bisphenol derivatives at certain concentrations. In addition, in order to prevent or reduce DNA damage caused by bisphenols, the protective effect of selenium at concentrations that do not show cytotoxic and genotoxic effects was investigated. According to the results obtained from our thesis, Bisphenol S, Bisphenol F, Bisphenol AF and Bisphenol Z also show cytotoxic and genotoxic effects like Bisphenol A. In addition, the selected 3 nM and 10 nM sodium selenite showed a protective effect against the genotoxic effects of bisphenols. 
Keywords: Bisphenol, Cell Culture, Comet, Genotoxicity, Selenium