Petrol fiyatlarının cari işlemler dengesi üzerine etkisi: Türkiye uygulaması
The impacts of oil prices on balance of payments: Turkey case
Yazar: ECE GÜN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET ATAKİŞİ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler = Current accounts ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Fiyat hareketi = Price movement ; Petrol = Petroleum ; Ödemeler bilançosu = Payments balance

Özet:
Cari işlemler dengesi birçok ülkenin en önemli makro ekonomik sorunları arasında gösterilmektedir. Türkiye'nin cari işlemler dengesi de yayınlanan verilere göre son 40 yıldır açık vermektedir. Bununla birlikte Türkiye'nin cari açığı her geçen yıl kendini katlayarak hızla büyümektedir. Bu nedenle Türkiye için cari açık sorunu en önemli ekonomik sorunlarının başını çekmektedir.Ülkemizin sanayi, konut, ulaşım ve diğer alanlardaki enerji alt yapısı petrole ve doğalgaza dayalıdır. Buna karşın Türkiye yeterli petrol rezervine olmadığından petrol ve doğalgaz ihtiyacının tamamına yakınını ithal etmektedir. Bu nedenle ülkemiz bu alanda önemli bir enerji ithalatçısı konumundadır ve enerjide dışa bağımlıdır. Bununla beraber ülkemiz ithalatındaki en büyük payın petrol ve türevlerine ait olması ülke bütçesi üzerinde önemli bir baskı yaratmakta, dış ticaret açıklarına sebep olmakta, cari işlemler dengemizi olumsuz etkilemektedir.Bu çalışmada, öncelikle cari işlemler hesabı incelenmiş, cari işlemler hesabının ödemeler bilançosundaki yeri, alt hesapları açıklanmış, cari işlemler dengesini etkileyen faktörler araştırılmıştır. Buna bağlı olarak da; petrol, petrolün rezervi, işlenmesi, üretimi, taşınması, boru hatları, fiyatlandırması hakkında bilgi verilmiş ve petrol fiyatlarının cari işlemler açığımızdaki olumsuz etkisi araştırılmıştır. Çalışmanın sonunda petrol fiyatlarıyla cari açık arasındaki ilişkiyi ortaya koyan bir ekonometri çalışması uygulanmıştır. 1975 ? 2010 zaman serisi kullanılarak Eviews5.1 programında petrol fiyatları ile cari açık ilişkisi analiz edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Cari İşlemler Hesabı, Ödemeler Bilançosu, Cari İşlemler Dengesi, Petrol

Abstract:
Current account balance is one of the most important macro-economic problems for many countries. Published data suggest that current account balance of Turkey also have deficit for the last 40 years. Additionally Turkey?s current account deficit has been increasing incrementally every year. As a consequence current account deficit is one of the lead economic problems of Turkey.In spite of Turkey does not have enough petroleum reserve, our energy infrastructure for industry, housing, transportation and other fields depends on oil and natural gas. Therefore Turkey imports oil and gas for nearly all of its needs and becomes foreign-dependent. Additionally, petroleum products have biggest proportion in importation. So, this cause pressure on country?s budget, foreign trade deficit and negative effect on current account balance.In this research, current account is analyzed, place of current account in balance of payments and its sub-accounts are explained and effecting factors of current account balance are studied. Correspondingly, information about reserve, processing, production, transportation, pipe lines and pricing of petroleum are given, and negative effects of petroleum prices on current account deficit are researched. At the end of this study an econometric study is applied to show the relationship between petroleum prices and current account deficit. Additionally, using Eviews 5.1 software and time interval 1975 ? 2010, relationship between petroleum prices and current account deficit is analyzed.Keywords: Current Account Deficit, Current Accounts, Balance of Payments, Current Account Balance, Petroleum