Merkez Bankası rezerv yönetimi: Türkiye örneği
Central Bank reserve management: The Turkish case
Yazar: MÜJGAN GÜRER
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN MAHİR FİSUNOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bağımsızlık = Independence ; Merkez Bankası = Central Bank ; Rezerv para = Reserve money ; Rezerv yönetimi = Reserve management ; Risk yönetimi = Risk management ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yönetim = Management

Özet:
Ülkeler, ödemeler dengesi açıklarının finansmanı, dış borç ödemeleri, yerel döviz piyasalarına müdahale, ülke prestiji, acil durumlara karşı koruma sağlamak, gelecek kuşaklara güvence sağlayacak "miras fonu" yaratmak gibi çeşitli amaçlarla uluslar arası rezerv talep ederler.  Talep edilen bu rezervlerin sağladığı avantajlar kadar sosyal maliyetleri de olduğu için, "optimum rezerv büyüklüğü", rezerv yeterliliği" ve "rezerv yönetimi" kavramları ortaya çıkmıştır. Bu rezervler merkez bankaları tarafından tutulduğu ve yönetildiği için, merkez bankaları "rezerv yönetim stratejileri" geliştirmek durumundadırlar. Çünkü bu rezervlerin yönetimi sırasında merkez bankaları; piyasa riski, kredi riski, operasyonel risk ve likidite riski ile karşı karşıya kalabilirler. 
Türkiye de, kalkınmakta olan ve kalkınma sırasında, özellikle son yıllarda ödemeler dengesi açıkları veren ve yabancı sermaye akımları alan bir ülke olarak; hem ödemeler dengesi açıklarını finanse etmek, hem dış borç ödemeleri ve hem de yerli parayı savunmak için, yüksek rezerv talep eden ve dolayısı ile rezerv yönetimi stratejileri belirlemek durumunda olan bir ülkedir. Bunun için yıllık "stratejik model portföy" ve "yatırım stratejisi" belirlemektedir. Bu belirlemeler sırasında; dünya ve Türkiye ekonomisi ile ilgili analizler ve bunların yorumlaması önemli olmaktadır. Son yıllarda enflasyon hedeflemesini bir politika önceliği olarak belirleyen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın, "merkez bankası bağımsızlığı" ile kazandığı politika avantajı da bulunmaktadır.
Bu çalışmada; merkez bankalarını rezerv talep etmeye yönlendiren konular ele alındıktan sonra; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın rezerv kompozisyonu, optimum rezerv yönetimi, rezerv yönetim stratejisi, rezerv yeterliliği, risk yönetimi,  rezervlerin sosyal maliyeti ve merkez bankası bağımsızlığının etkileri ele alınarak; sonuçta, genel bir değerlendirme yapılacaktır.


Anahtar Kelimeler: Merkez Bankası Rezerv Yönetimi, Merkez Bankası Rezerv Kompozisyon, Yeterli Rezerv Miktarı,  Merkez Bankası Bağımsızlığı

Abstract:
It is quiet customary for many countries demanding  foreign reserves against balance-of-payment problems, for foreign debt payments, for defending the nationa currency against foreign currencies, for country's prestigious, against  emergency economic conditions, and for a contribution to the  future generations' wealth. However, foreign reserves have social costs as well as benefits cited above. Therefore, "optimum reserve requiremet" and  "reserve management" have become important subjects in the recent years. Since reserves are in the responsibility of central banks, central banks are  under obligation for development of "strategies for reserve management". Because, central banks are faced with a number of risks during the managenet of reserves, namely, market risks, credit risks, operational risks, and liquidity risks. 
As a developing country, Turkey is subject to balance-of-payments problem and foreign financial investment in the recent years. Therefore, Turkey should demand foreign reserves for both balance-of-payment problem, foreign debt payments and in order to defend national currency. Strategies for reserve management have become important and the Central Bank of Turkey has determined " reserve management portfolio" and "investment strategy" annually. This requires a careful analysis of the world and Turkish economy. "central Bank independency" policy makes a significant positive contribution to the strategy of the Central Bank of Turkey.
This dissertation analysis the above discussions: reasons for central banks demand foreign reserves, the reserve composition of the Central Bank of Turkey, Turkey's optimum reserve management policy, risk policy, strategies for reserve management, reserve requirements, social costs of reserves, and the effects of Central Bank independency on reserve management. At the end, a general analysis is provided.


Keywords: Central bank reserve management, central bank reserve composition, reserve requirements, optimum reserve, central bank independency.