Tarihi Cacabey medresesinin yapısal davranışının incelenmesi
Investigation of structural behavior of historical Cacabey madrasah
Yazar: MERVE BAŞGÜL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HALİS GÜNEL ; PROF. DR. MEHMET EMİN TUNA
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihi ve kültürel mirasımızı temsil eden yığma yapıların korunması ve gelecek yıllara ulaştırılması önemli bir çalışma alanıdır. Bu yapıları özenle incelemek, sorunlarını tespit edip çözüm önerileri geliştirmek ve gelecek nesiller için dayanımlarını artırmak, ortaya konulacak etkili bir koruma anlayışı ile mümkün olabilir. Bu nedenle tarihi yığma yapıların korunması için dış etkiler karşısında yapısal performanslarının belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması kaçınılmazdır. Kırşehir Cacabey Medresesi ile ilgili yapılan bu çalışmada öncelikle yapının tarihçesi, mimari özellikleri, taşıyıcı sistemi, malzeme karakteristikleri, zemin durumu ve geçirdiği onarımlar hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra yapıya ait rölöve çizimleri üç boyutlu hale getirilmiş ve çeşitli analizlerin yapılabilmesi için sonlu elemanlar modeli hazırlanmıştır. SAP2000 programı kullanılarak elde edilen model üzerinde statik ve dinamik olmak üzere iki ayrı analiz gerçekleştirilmiştir. Bu analizlerin ilki düşeyde etki eden yükleri, ikincisi ise yatayda etki eden yükleri kapsamaktadır. Analiz değerlerinin yorumlarında, geniş bir alana yayılan plan tipine ve düzensiz kütle dağılımına sahip tarihi yapıların incelenmesinin önemine dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak Cacabey Medresesi'nin düşey yükler altında emniyet gerilmesi sınırını aşmadığı, yatay yükler altında ise yapının farklı form ve yüksekliklerde yapı elemanları içermesinden ve kütle düzensizliğinden kaynaklı olarak emniyet gerilmesi sınırına yaklaştığı fakat risk teşkil etmediği gözlemlenmiştir. Çalışma sonuçları, Kırşehir ili için sembol haline gelen ve literatürde sayısal modellemesine ait veri bulunmayan Cacabey Medresesi'nin mevcut durumunun belirlenmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Ayrıca güçlendirme ve koruma yöntemleri oluşturulmadan önce yapıya dair sayısal verilerin elde edilmesi yapılacak restorasyon çalışmalarının daha verimli olmasını sağlayacaktır.

Abstract:
Protecting the masonry structures representing our historical and cultural heritage and reaching them to future years is an important field of study. It is possible to examine these structures with care, identify their problems and develop solutions and increase their strength for future generations with an effective understanding of protection. For this reason, it is inevitable to determine the structural performances and take necessary precautions against external influences for the protection of historical masonry structures. In this study about Kırşehir Cacabey Madrasah, firstly information about the history of the building, its architectural features, structural system, material characteristics, ground condition and repairs was given. Then, the drawings of the building were made in 3D and a finite element model was prepared for various analyzes. Two separate analyzes, static and dynamic, were carried out on the model obtained using the SAP2000 program. The first of these analyzes includes the loads acting on the vertical, and the second includes the loads acting on the horizontal. In the interpretation of the analysis values, attention was drawn to the importance of examining the historical structures with a wide range of plan type and irregular mass distribution. As a result, it has been observed that Cacabey Madrasah does not exceed the safety stress limit under vertical loads, while under horizontal loads, the structure approaches the safety stress limit due to the fact that it contains structural elements of different forms and heights and does not pose a risk. The results of the study have an important place in determining the current status of Cacabey Madrasah, which has become a symbol for Kırşehir province and does not have data on numerical modeling in the literature. In addition, obtaining numerical data about the structure before the reinforcement and conservation methods are created will make the restoration work to be made more efficient.