Kardaşlık Dergisi'nde (1961-1977) yer alan hoyratlar: Dil incelemesi-metin- sözlük
Hoyrats in Qardashliq magazine (1961-1977): Language analysis- text-dictionary
Yazar: AHMED OMEED AHMED DANDAN
Danışman: PROF. DR. HATİCE TÖREN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dergiler = Magazines ; Dil özellikleri = Language features ; Hoyrat = Hoyrat ; Irak Türkleri = Iraq Turkish ; Kardeşlik dergisi = Mardeşlik magazine ; Kerkük Türkleri = Kirkut Turks ; Sözlük = Dictionary ; Türkmence = Turkoman language

Özet:
Bağdat'ta Kardaşlık Ocağı tarafından 1961 yılında yayın hayatına geçirilen Kardaşlık Dergisi, (1961-1977) yılları arasında Arapça, Türkçe (Arap Alfabesi) ile ve birkaç sayısında Türkiye Türkçesi Latin Alfabesi ile yazılıp 125 sayı olarak yayımlanmış bir kültür ve edebiyat dergisidir. Dergide yer alan hoyratlar ve birçok şiir ise Irak Türkmen Türkçesinin Kerkük ağzı örnek alınarak yazılmıştır. Dergi, Irak Türkmen edebiyatının çeşitli simalarını, folklor değerlerini, kültürünü yansıtması ve bunların yeni nesillere aktarılması bakımından Irak Türkmen Türkçesi için önemli bir kaynaktır.
Kardaşlık'ın içeriği başlıca; folklor, şiir, hoyrat, dil ve imla, çeşitli röportaj ve mülakatlar, kitap tanıtımı ve eleştiri, roman, hikȃye, tarih, spor vs. konulardan oluşmaktadır. Derginin her sayısında "Folklor" veya "Folklor Araştırmaları" başlığı adı altında hoyrat, şiir, mani, bilmece, atasözleri, deyimler, örf ve âdetler, müzik, marşlar, çeşitli halk inançları, çocuk folkloru, gibi ürünler yer almaktadır. Bunun yanı sıra "Genç Kalemler" veya bazı sayılarda "Açılan Cumbutlar" başlıklı kısımlarda genç şair ve yazarların çeşitli şiirlerine ve hoyratlarına yer verilmiştir. Bu çalışmada, derginin Folklor, Genç Kalemler ve diğer kısımlarında geçen toplam 1552 hoyrat ele alınmış, hoyratların transkripsiyonlu metinleri verilmiş ve dil özellikleri incelenmiştir.
Giriş kısmında Irak Türkmenleri, Kardaşlık Dergisi ve hoyratlar hakkında bilgiler verilmiştir.
Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde hoyratlar üzerinde ses bilgisi, ikinci bölümde ise şekil bilgisi incelenmiştir.
ii

Üçüncü bölümde Kardaşlık Dergisi'nde (1961-1977) geçen hoyratların transkripsiyonlu metni verilmiştir.
Dördüncü bölümde ise hoyratlarda geçen Türkmence kelimelerin Türkiye Türkçesindeki karşılıklarını içeren bir sözlük yer almaktadır.

Abstract:
Qardashliq Magazine, which was given a start by Kardaşlık Ocağı (Qardashliq Quarry) in Baghdad in 1961, written in Arabic, Turkish (Arabic alphabet) and also few editions in Turkish (Latin alphabet) has published around 125 editions between the years 1961-1977, is believed to be a cultural and literary magazine. Hoyrats and many other poems in the magazine were written in the Kirkuk dialect of Iraqi Turkmen Turkish. This magazine is valuable and a major source of Iraqi Turkmen Turkish in terms of reflecting manifold visages, values of folklore and culture of Iraqi Turkmen literature following their transmission to the new generations.
The major substances of Qardashliq consist of the topics such as poetry, hoyrat, language and dictation, various reports and interviews, book promotion, critique and review, novel, story, history, sports etc. In each edition of the magazine, works such as hoyrat, poetry, mani, riddles, proverbs, idioms, customs, music, marches, various folk beliefs, child folklore has been done under the title of "Folklore" or "Folklore Studies". In addition, in the edition titled "Genç Kalemler" or in few other editions in the section titled "Açılan Cumbutlar", various poems and hoyrats of young poets and writers are given a place in the magazine. In this study, a total of 1552 hoyrats from the section of Folklore, Genç Kalemler and other parts of the magazine, following the transcription of hoyrats and their language features were examined.
In the introduction part, information about the Iraqi Turkmens, Qardashliq Magazine and hoyrats are given.
iv

This study consists of four chapters. In the first chapter, phonology of the hoyrats, and in the second chapter, their morphology were analysed.
In the third chapter, the transcription of hoyrats in Qardashliq Magazine (1961-1977) is given.
Fourth chapter consists of a dictionary containing the Turkish equivalents of the Turkmen words in hoyrats.