20. yüzyıl felsefesinde özgür iradenin varlığı problemi
The problem of the existence of free will in the 20th century philosophy
Yazar: PELİN YELTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÇAKSU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Bilinç = Consciousness ; Eylem = Action ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Nörobilim = Neuroscience ; Özgür irade = Freedom of will

Özet:
Felsefe tarihi boyunca özgür irade kavramı ilk çağlardan günümüze değin
temel problemler arasında yer almıştır. Özgür iradenin tartışma konusu olması,
genellikle onun var olup olmadığı sorunu üzerinden ortaya çıkmaktadır. Özgür irade
problemi hakkındaki tartışmalar gayet önemlidir, zira bunların ahlak ve zihin teori ve
pratiği üzerinde önemli etki ve sonuçları bulunmaktadır. Bazı bilim insanları ve
düşünürlerin yaptığı gibi insanda özgür iradenin varlığını reddedersek, o zaman insan
özgür değildir dememiz gerekir ki bu durumda, insan ahlakından bahsetmek
mümkün olmayacaktır. Eğer ahlak mümkün değilse, o zaman hukuk ve siyasi yargı
düzeni de pek mümkün olmayacaktır.
Çalışmamızda hem felsefeciler açısından hem diğer bilişsel alanlarda,
özellikle sinirbilim ve fizyoloji alanlarında çalışmalar yapan düşünürler açısından
özellikle 20. yüzyıl içerisinde özgür iradenin ele alınış biçimi ve de ilgili deneyler ve
fikirler incelenecektir. Dönemi 20. yüzyılla sınırlandırmamızın sebebi bu yüzyılda
özgür iradenin reddi sonucuna varmada kullanılmış birkaç önemli deneyin yapılmış
olmasıdır. Bu bağlamda Benjamin Libet, Michael Gazzaniga, Jose Manuel Delgado
gibi sinirbilimcilerin deneyleri ele alınacaktır. Bunlara karşılık ise Daniel Dennett,
Peter Inwagen, John Searle ve Thomas Nagel gibi felsefecilerin özgür irade
savunmaları tartışılacaktır.
Genel olarak çalışmamız içerisinde vardığımız bulgu ve sonuçlara göre, özgür
iradenin varlığını reddedenlere nispetle, özgür iradenin varlığını kabul eden
filozofların görüşlerini daha makul ve mantıklı gerekçelere sahip bir biçimde görerek
savunacağız. Bize sunulan seçenekler arasında hangisini seçmek istediğimiz ve buna
bağlı olarak eylemde bulunduğumuz konusu özgür iradenin var olduğuna bizi
yöneltir. Hiçbir yanılsama olmaksızın, kendi istek ve arzularımız doğrultusunda
gerek iyi, gerekse kötü seçimde bulunmamız özgür iradenin göstergesidir. Bu
sebeple seçimlerimizin ve eylemlerimizin beynin fonksiyonel hareketlenmeleri
sonucu oluştuğunu ve insanda herhangi bir özgür irade göstergesi olmadığını
savunan 20. yüzyıl sinirbilimcileri ve yaptıkları deneyler kendi içerlerinde önemli
problemler barındırmaktadırlar.
Anahtar Kelimeler: Özgür İrade, Bilinç, Seçim, Eylem, Sinirbilim, Deney

Abstract:
Throughout the history of philosophy, the concept of free will has been a
major problem. The debate on free will often stems from the question whether it
exists. Discussions about the problem of free will are very important, because they
have important effects and consequences on the theory and practice of mind and
morality. If we reject the existence of free will in human being as some scientists and
thinkers do, then we must say that human being is not free, in which case it will not
be possible to talk about human morality. If morality is not possible, then law and
political jurisdiction will not be possible either.
This thesis will examine various views on the existence of free will by
philosophers as well as cognitive scientists, and especially neuroscientists and
physiologists who conducted relevant experiments in the 20th century. The reason for
limiting the period to the 20th century is that in that century some scientists carried
out a few well-known important experiments which they used in rejecting the
existence of free will. In this context, I will dwell on the experiments of
neuroscientists such as Benjamin Libet, Michael Gazzaniga and Jose Manuel
Delgado. In contrast, I will discuss the arguments of philosophers such as Daniel
Dennett, Peter Inwagen, John Searle and Thomas Nagel who supported the existence
of free will.
In this study, I will defend the existence of free will, as I find the views of
philosophers who defend it more reasonable and persuasive compared to views of
scientists who deny it. The fact that we make choices from among those we are
provided with and act accordingly implies that free will exists. It is an indication of
free will that we make good and bad choices in line with our own desires and wishes
without any illusion. For this reason, there are serious problems with the claims and
experiments of some 20th century neuroscientists who argue that our choices and
actions arise as consequences of functional movements of the brain and that there are
no signs of free will in human beings.
Keywords: Free Will, Consciousness, Choice, Action, Neuroscience, Experiment