Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası anlayışlarının geliştirilmesinde hipermedyanın kullanılması: Özdüzenleme faktörünün incelenmesi
Using hypermedia for developing pre-service science teachers' understandings of the nature of science: Examining the role of self regulation
Yazar: NAGİHAN İMER ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH TAŞAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli öğrenme = Computer assisted learning ; Öz düzenlemeli öğrenme = Self regulated learning

Özet:
Bu çalışmanın amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası anlayışlarını hipermedya ortamında geliştirmek ve bu süreçte özdüzenlemenin rolünü araştırmaktır. Bu amaçla araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada bilgisayar destekli öğrenimin gerçekleştirildiği bilimin doğası içerikli hipermedya öğrenme ortamı tasarlanmıştır. İkinci aşamada, bilimin doğasının öğreniminde hipermedyanın ve özdüzenlemenin etkililiği incelenmiştir.  
Çalışma 2011-2012 bahar yarıyılında bir büyükşehir üniversitesindeki fen bilgisi öğretmenliğinde öğrenim gören iki 3. sınıf şubesi ile yürütülmüştür. Şubelerden biri rastlantısal olarak hipermedya ortamında bilimin doğasının öğreniminde özdüzenlemenin etkisini incelemek için Deney 1 grubuna, diğer şube ise bilimin doğasının öğreniminde hipermedyanın rolünü incelemek için Deney 2 grubuna atanmıştır. Her iki gruptaki katılımcılar çalışma esnasında "Bilimin Tarihi ve Doğası" dersini almaktaydılar. Deneysel çalışmalar iki grupta bu ders çerçevesinde 6 hafta boyunca yürütülmüştür. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Bu amaçla ilk olarak iki grubun bilimin doğası hakkındaki görüşleri Bilimin Doğasına Yönelik Görüşler (BDYG) anketi, bilimin doğası hakkındaki kavramları kavram haritası aracılığıyla tespit edilmiştir. Özdüzenleme davranışları verileri Güdülenme ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği (GÖSÖ) ile elde edilmiştir. Araştırmanın deneysel kısmında Deney 1 grubundaki öğretmen adayları bilimin doğasını hipermedya aracılığıyla özdüzenleme davranışlarını kullanmaya teşvik edilerek, Deney 2 grubundaki öğretmen adayları ise bilimin doğasını sadece hipermedyayı kullanarak öğrenmişlerdir. Deneysel çalışmalar esnasında öğretmen adaylarının özdüzenleme davranışlarını daha detaylı incelemek amacıyla her iki gruptan maksimum çeşitlilik örneklemesine göre seçilen toplam 10 öğretmen adayına sesli düşünme protokolü uygulanmıştır. Deneysel çalışmalardan sonra BDYG, kavram haritası ve GÖSÖ son test olarak iki gruba tekrar uygulanmıştır. 
Bu çalışma sonucunda özdüzenlemenin bilimin doğası anlayışlarını geliştirmede etkili olduğu görülmüştür. BDYG ve kavram haritalarından elde edilen bulgular, Deney 1 grubundaki öğretmen adaylarının bilimin doğası anlayışlarını Deney 2 grubundaki öğretmen adaylarına göre daha fazla geliştirdiklerini göstermiştir. Ayrıca, GÖSÖ ölçeğinden elde edilen bulgular özdüzenleme eğitiminin öğretmen adaylarının özdüzenleme davranışlarının gelişimine yardımcı olduğunu göstermektedir. Sesli düşünme protokolü verileri ise özdüzenleme eğitimi alan Deney 1 grubundaki öğretmen adaylarının Deney 2 grubundaki öğretmen adaylarına göre öğrenmeleri esnasında şu özdüzenleme davranışlarını daha fazla kullandıklarını göstermiştir:  "Hedef belirleme ve planlama", "İşleyen bellekteki hedeflerin yeniden işleme sokma", "Öğrenmenin muhakemesi", "İçeriğin değerlendirilmesi", "İçeriğin yeterliliği beklentisi", "Hedeflere yönelik süreci izleme", "Kullanılan öğrenme stratejilerini izleme" ve "Zamanı izleme", "Tekrar etme", "Notları gözden geçirme", "Not alma", "Hedefe yönelik arama yapma".



Anahtar kelimeler: Özdüzenleme, Hipermedya, Bilgisayar Tabanlı Öğrenme, Bilimin Doğası, Fen Eğitimi, Fen Bilgisi Öğretmen Adayları

Abstract:
The purpose of this study is to develop pre-service science teachers' understandings of the nature of science in hypermedia and to investigate the role of self regulation in this process. For this purpose, the research was carried on two stages. In the first stage, hypermedia learning environment about nature of science was to be used in computer assisted learning was designed. In the second stage, the effectiveness of hypermedia and self regulation in learning nature of science was examined. 
The research was conducted in two different 3th year groups of pre-service science teachers in spring semester 2011 at a metropolitan university. One of the groups was randomly assigned to Experimental Group 1 to examine the effectiveness of self regulation on learning about nature of science within hypermedia, the other group was assigned to Experimental Group 2 to examine the role of hypermedia in learning of nature of science. The participants in both group were taking "History of Science and Nature" course during research. Experimental studies were carried out for 6 weeks in both groups within scope of this course.  Pre test-post test experimental design with control group was used in the research. For this purpose, first both groups' views about nature of science were identified with Views about the Nature of Science (VANS) Questionnaire and their concepts about nature of science were identified with concept map. The data of self regulation behaviors were gained by turkish version of Motivated Strategies for Learning Questionnaire (MSLQ). In the experimental part of study, pre-service science teachers in Experimental Group 1 who were encouraged to use self regulatory behavior learned nature of science in hypermedia, pre-service science teachers in Experimental Group 2 learned nature of science by using only hypermedia. During the instructional interventions of study, think aloud protocol was conducted in a total of 10 pre-service science teachers who were selected according to maximum variation sampling principles from both groups in order to examine their self regulation behavior in details. After instructional interventions, VANS, concept map and MSLQ were conducted as a post test to both groups. 
As a result of the study, it was seen that self regulation is effective for developing understandings of the nature of science. The findings of obtained from VANS and concept maps showed that pre-service science teachers in Experimental Group 1 developed their nature of science understandings more than the pre-service science teachers in Experimental Group 2. Moreover, the findings emerging from MSLQ questionnaire reveal that self regulation training foster pre service science teachers' self regulatatory behaviors. Think aloud protocol data indicated that pre-service science teachers in Experimental Group 1 who were given self regulation training used these self regulation behaviors during learning more than the pre-service science teachers in Experimental Group 2: "Setting goals and planning", "Recycle goal in working memory", "Judgment of learning", "Content evaluation", "Expectation of adequacy of content", "Monitoring  progress toward goals", "Monitoring learning strategy use", " Monitoring time", "Repetition", " Reviewing  notes", "Taking notes",  "Goal-directed search".



Keywords: Self regulation, Hypermedia, Computer Based Learning, Nature of Science, Science Education, Pre-service Science Teachers.