Titus Burckhardt ve İslâm sanatı yorumu
Titus Burckhardt and Islamic art interpretation
Yazar: SÜLEYMAN SAZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY ÖZGÜR YILDIZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk ve İslam Sanatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Burckhardt, Titus = Burckhardt, Titus ; Sanat = Art ; Sanat eleştirisi = Art criticism ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art ; İslam sanatı = Islamic art ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
İslâm sanatı artık üzerine sayısız çalışmaların yapıldığı güçlü bir akademik disiplin haline gelmiştir. Bu gücü kazanmasında yapılan öncü çalışmaların önemi büyüktür. Bir yol açmanın ve yeni bir çalışma alanı yaratmanın zorluğu herkesçe malumdur. Bu zorluğu göğüsleyen öncü isimlerden biri de Titus Burckhardt'tır. 1908 yılında Floransa'da dünyaya gelen Burckhardt, Alman asıllı İsviçreli bir sanat tarihçisi ve akademisyendir. Basel'e yerleşen aristokrat bir ailenin mensubu olarak kültür ve sanat çevrelerinin içinde yer almıştır. Heykeltıraş bir babanın ve ressam bir annenin çocuğu olması onu erken yaşlardan itibaren resim ve yontu çalışmalarına sevk etmiştir. Sanatı bir yaşam ve düşün biçimi olarak kabul eden Burckhardt, sanatı icra etmenin yanında, onun hakkında düşünmeyi de bir yaşam felsefesi olarak benimsemiştir. 
	Dünya sanat ve dinlerine duyduğu ilgi, onu bu alanda çalışmalar yapmaya yönlendirmiş, hem Doğu'nun hem de Batı'nın kültür değerleri üzerine birçok kitap ve sanat eseri üretmiştir. Yirmili yaşlarda üzerine düşündüğü Doğu kültürünü ve sanatını daha yakından tanımak için Fas'a gitmiş ve bu ülkenin dilini ve kültürünü uzun yıllar orada kalarak öğrenmiştir. Bu tecrübe nihayetinde ihtida ile sonuçlanmıştır.  İslâm kültür ve sanatını yakından tanıma imkânı bulan Burckhardt, sanatların özünde bulunan kadim ilkelerin Vahiyle olan bağlantısını ortaya koymaya çalışmıştır. Elbette yalnızca Doğu ve İslam sanatlarına değil aynı zamanda Batı'nın geleneksel sanatlarının incelenmesine de önem veren yazar, çalışmalarının temeline kutsal sanat kavramını yerleştirmiştir. Sanata holistik bir bakış açısı olan yazar, eserlerinde kutsal ve aşkın olanın peşindedir. İzini sürdüğü bu kutsal ve aşkın sanat anlayışının adresi olarak da Gelenekselci ekol çatısını tercih etmiştir. 
	René Guénon, Frithjof Schuon ve Ananda K. Coomaraswamy gibi, ekolün kurucu isimlerinden olan Burckhardt, tüm geleneksel sanatların kutsal olanın mesajını ilettiğini savunmaktadır. Sembolizmi, kutsal sanatın kendini bir ifade biçimi olarak gören Burckhardt, eserlerinde tüm kutsal sanatların özelde de İslâm sanatının sahip olduğu sembolik dili çözümlemeye gayret göstermiştir. Bu çalışmanın amacı Gelenekselci ekolün ve de Titus Burckhardt'ın kutsal olarak kabul ettiği İslâm sanatı hakkındaki iddialarını ele alarak yine İslâm sanatı disiplinine bir katkı sağlamaktır.
	
	Anahtar Kelimeler: Titus Burckhardt, Kutsal Sanat, İslâm Sanatı, Gelenekselci Ekol, Hâlidî Hikmet, Sembolizm.

Abstract:
Islamic art has turned into a strong academic discipline, on which countless studies are conducted. The early studies have very important roles in gaining this strength. It is very well known that to open up a new path and create a studying field has always been very difficult. Titus Burckhardt was one who experienced that difficulty. He was born in Florance in 1908 and he was a German Swiss art historian and academician. As a member of a patrician family of Basle, he took part in cultural and art circles. He was interested in sculpture and painting in early ages because of being the son of a sculptor father and an artist mother. Accepting art as a way of living and thinking, Burckhardt adopted applying it as a life philosophy.
	His concern over the world arts and religions led him to make researches on both Eastern and Western cultures and he produced several books and works of art. He went to Morocco in his twenties to make researches on eastern culture and arts and lived there for a long time. Eventually as a result of that experience, he converted into Muslim. He tried to set forth the relationship between the revelation and the ancient arts. Of course,  not only did he give importance to the Eastern and Islamic arts, but also the traditional Western arts and he placed the concept of sacred art at the center of his works. He intended to pursue the sacred and transcendent one in his works and he had a holistic point of view. He prefered taking part in Traditionalist School environment for expressing and realizing his thoughts. 
	Like René Guénon, Frithjof Schuon and Ananda K. Coomaraswamy, Burckhardt was one of the co-founders of this school and he defended that all the traditional arts conveyed the message of the sacred. He accepted symbolism as a way of expressing the sacred art itself, and he endeavoured to decipher the symbolic language of sacred arts especially the Islamic one.  This study aims to contribute to the Islamic art field by examining Titus Burckhardt's and Traditionalist School's assertions.

	Keywords: Titus Burckhardt, Sacred Art, Islamic Art, Traditionalist School, Perennial Philosophy, Symbolism.