Yaşlılarda intihar eğilimlerinin psiko-sosyal değerlendirilmesi
Phsycho-social assessment of suicidal tendencies in elderly people
Yazar: DUYGU DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN ; DOÇ. DR. GİZEM ÇELİK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Psikososyal faktörler = Psychosocial factors ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; İntihar = Suicide

Özet:
Bu çalışma yaşlılık ve intihar arasındaki ilişkisine odaklanmaktadır.
Yaşlılıkla birlikte bireyin hayatında fiziksel, bilişsel, ekonomik, psikolojik açılardan çok yönlü
değişimler meydana gelmektedir. Bu değişim süreçleri birey için risk faktörleri
geliştirebilmektedir. İntihar da bu risk faktörleri arasında yer almaktadır. Bu kapsamda bu
çalışmada yaşlılardaki intihar eğilimine dair mesleki bakış açılarının ve medya aracılığıyla
topluma yansıyan boyutunun psiko-sosyal bir değerlendirmeyle ortaya çıkarılması
amaçlanmıştır.
Çalışmanın gerçekleştirilmesinde nitel araştırma yönteminden yararlanmış ve
durum çalışması deseni uygulanmıştır. Bu çalışmada iki farklı veri toplama yöntemi
uygulanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme ve doküman incelemesiyle veriler toplanmıştır.
Yarı yapılandırılmış görüşmeler sosyal hizmet, sosyoloji, gerontoloji ve psikoloji alanlarından 25
profesyonel meslek mensubunun yaşlı intiharlarına dair değerlendirmeleriyle
gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesi ise günlük olarak yayın yapan ulusal düzeydeki dört
gazetenin (Hürriyet Gazetesi, Sözcü Gazetesi, Yeni Şafak Gazetesi ve Cumhuriyet Gazetesi)
yaşlı intiharı haberleri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde araştırma desenine
uygun olarak çoklu durum analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda doküman incelemesi ve
yarı yapılandırılmış görüşmeler sonunda elde edilen verilerin analizinde, durum içi analiz ve
çapraz durum analizinden faydalanılmıştır.
Bu çalışmada yarı yapılandırılmış görüşmelerde
sosyolojik, kültürel ve politika bağlamında yaşlılığın çok yönlü olarak değerlendirilmediği, yaşlı
intiharlarına dair ise toplumsal bir farkındalığın olmadığı, medyanın bu konuya ilgisinin az ya
da yetersiz olduğu sonuçları elde edilmiştir. Yaşlanmayla beraber ortaya çıkan yalnızlık, düşük
ekonomik gelir, rol değişimleri, sağlıktaki kayıplar ve yaşlılığa dair olumsuz toplumsal algıların
intihar risklerini oluşturduğu sonuçları elde edilmiştir. Bunun yanı sıra yaşlıların intihar
eğilimlerinin önlenmesi adına yaşlılığa dair algıların değiştirilmesi, merkezi ve yerel otoritelerin
sorumluk alması, yerinde yaşlanmanın geliştirilmesi, meslek elemanlarının ihtiyaçlarının analiz
edilmesi, çok yönlü destek sistemlerinin faaliyete geçirilmesi yönünde öneriler geliştirilmesi
sonuçlarına ulaşılmıştır. Yaşlılık ve bu bağlamda intiharın önlenmesi adına multidisipliner bir
çalışmanın gerekliliği tüm görüşmelerin sonucunda vurgulanmıştır. Doküman incelemesi ile
gazetelerin yaşlı bireylerin intiharlarını haberleştirmede çeşitli etik sorunlar olduğu ve yaşlı
intiharının çok az sayıda haberde yer aldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu tez çalışması henüz çok
görünür olmayan ancak toplumun hızlı yaşlanmasına bağlı olarak büyük bir risk faktörü olarak
görülebilecek intihar davranışını yaşlılık boyutunda ele alırken toplumsal ve mesleki farkındalık
durumuna dair naçizane bir değerlendirme katmayı hedeflemektedir.

Abstract:
This study focuses on the relationship between the old age and
suicide. With old age, multifaceted changes occur in the individual's life in physical, cognitive,
economic, psychological terms. These change processes can develop risk factors for the
individual. Suicide is also among these risk factors. In this context, in this study, it was aimed to
reveal the professional perspectives and social awareness of the suicidal tendency by media in
the elderly through a psycho-social assessment.
In this study, qualitative research method was
used and case study pattern was applied.In this context, in this study, two different data
collection methods were applied. Data were collected through semi-structured interview and
document review. Semi-structured interviews were conducted with the evaluations of 25
professional professionals from the fields of social work, sociology, gerontology and psychology
about elderly suicides. The document analysis was carried out on the news of elderly suicide of
four national newspapers.
In the analysis of the data, multiple case analysis method was used in
accordance with the research design. In this context, in the analysis of the data obtained at the
end of the document review and semi-structured interviews, in-case analysis and cross-case
analysis were used. In this study, semi-structured interviews revealed that aging was not
evaluated in terms of sociological, cultural and political aspects, there was no social awareness
about elderly suicides, and the media's interest in this issue was low or insufficient. Also it has
been concluded that loneliness, low economic income, role changes, losses in health and negative
social perceptions of old age constitute suicide risks. In addition, in order to prevent suicidal
tendencies of the elderly, changing perceptions about old age, taking responsibility for central
and local authorities, developing aging on the spot, analyzing the needs of professional staff,
developing recommendations for the implementation of multifaceted support systems. The
necessity of a multidisciplinary study in the name of old age and suicide prevention in this
context was emphasized as a result of all the interviews. With the document review, it has been
concluded that newspapers have various ethical problems in reporting the suicides of elderly
individuals and that elderly suicide is covered in very few news reports. This thesis study deals
with suicidal behavior, which is not very visible yet, but can be seen as a major risk factor due to
the rapid aging of the society in the dimension of old age. In this context, it aims to include a
humble assessment of the state of social and professional awareness in the field.