Şizofreni 'de beyin lenfatik sistem bozukluğu varlığının araştırılması
Investigation of brain lymphatic system dysfunction in schizophrenia
Yazar: ÜMİT HALUK YEŞİLKAYA
Danışman: PROF. DR. GÜRKAN ÖZTÜRK
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Yeni araştırmalar, uyku sırasında beyini temizleyen merkezi sinir sistemi içinde özgün bir lenfatik sistemin varlığını ortaya çıkardı. Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların yanı sıra çeşitli nörolojik bozuklukların gelişiminde bu sisteme ait unsurların önemi vurgulanıyor. Şizofrenide uyku problemleri göz önüne alındığında, beyin lenfatik sistemi anormalliklerinin bu hastalığın gelişiminde rol oynayabileceği düşünülmekte. Bu çalışma, beyin lenfatik sistemleri ile şizofreni patogenezi arasındaki ilişkiyi araştırmayı hedefledi. Beş ilaç kullanmayan ilk atak psikoz tanılı beş hasta ile 21 sağlıklı kontrol, uyku öncesi ve uyandıktan sonra olmak üzere iki kez MRI SPECT ve DTI taraması yapıldı. Ayrıca, tüm katılımcılardan uyku öncesi, REM uykusuna geçiş anı, REM'den NREM'e geçiş anı ve uykudan sonra olmak üzere dört kez periferik kan örneği alındı. Bu örnekler LC-MS/MS sistemi ile proteomik analizlere tabi tutuldu ve ardından biyoinformatik analizleri gerçekleştirildi. Total protein analizi  sonrasında hasta grup uyku öncesi (Pa) ve sağlıklı kontrol grup (Ca) arasında  268 proteinde,hasta grup NREM sonrası (Pb) ve sağlıklı kontrol grup (Cb) arasında 249 proteinde hasta grup REM sonrası  (Pc) ve sağlıklı kontrol grup (Cc) arasında 319 proteinde hasta grup uyku sonrası (Pd) ve sağlıklı kontrol grup (Cd) arasında 389 proteinde ile Ca ve Cb arasında arasında  1 proteinde  Ca ve Cd  arasında 119 proteinde,  Cb ve Cd arasında 140 proteinde anlamlı fark tespit edildi. Uyku evrelerine odaklanan ve plazma proteom farklılıklarını inceleyen bu kapsamlı analiz, hastaları kontrol grubundan ayırmada ve potansiyel hastalık belirteçlerini belirlemede önemli ipuçları sağladı

Abstract:
Recent research unveiled a distinct central nervous system and lymphatic system functioning during sleep to cleanse the brain. It's proposed that these system elements are pivotal in various neurological disorders, especially Alzheimer's. Sleep disruptions in schizophrenia suggest potential anomalies in this brain lymphatic system contributing to its pathogenesis. This study aimed to explore the link between brain lymphatic systems and schizophrenia's development. Five drug-free first-episode psychosis patients and 21 healthy controls underwent two sets of MRI SPECT and DTI scans before and after sleep. Additionally, all participants provided peripheral blood samples at four intervals: before sleep, during NREM to REM sleep transition, REM to NREM transition, and after waking. These samples underwent LC-MS/MS proteomic analysis and subsequent bioinformatics.Following total protein analysis, significant differences were found between the patient group pre-sleep (Pa) and healthy control group (Ca) in 268 proteins, between patient group post-NREM (Pb) and healthy control group (Cb) in 249 proteins, between patient group post-REM (Pc) and healthy control group (Cc) in 319 proteins, and between patient group post-sleep (Pd) and healthy control group (Cd) in 389 proteins. Additionally, there was 1 significant protein difference between Ca and Cb, 119 significant differences between Ca and Cd, and 140 significant differences between Cb and Cd.This comprehensive analysis, focusing on sleep stages and plasma proteome variances, provided crucial insights into distinguishing patients from controls and identifying potential disease markers.