Tersiyer merkeze başvuran normokalsemik primer hiperparatiroidizm tanılı hastalar ile hiperkalsemik primer hiperparatiroidizm tanılı hastaların karşılaştırılması
Comparison of patients with normocalcemic primary hyperparathyroidism and patients diagnosed with hypercalcemic primary hyperparathyroidism applied to the tertiary center
Yazar: MURAT ŞERİF İŞGÜDER
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR DEMİR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Fosfor = Phosphorus ; Hiperkalsemi = Hypercalcemia ; Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Nefrolitiazis = Nephrolithiasis ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone

Özet:
AMAÇ: Primer hiperparatiroidi, artmış parathormon (PTH) salınımına bağlı hiperkalsemi ile seyreden endokrin bozukluktur. Primer hiperparotirodizm'de (PHPT) normokalsemik ve hiperkalsemik alt tiplerin arasındaki klinik ve laboratuvar farkları inceleyen çalışmalar nispeten azdır. Normokalsemik PHPT ile hiperkalsemik PHPT hastaları arasında klinik, laboratuvar farkları analiz ederek klinik seyir açısından farklılıkları ortaya koymak amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız tek merkezli retrospektif klinik çalışmadır. 2011-2021 yılları arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı'na başvuran PHPT hastaları çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar, düzeltilmiş serum Ca düzeyine göre normokalsemik ve hiperkalsemik PHPT olarak 2 gruba ayrılmıştır. Hastalar D vitamini eksikliği olmayan, GFR>60 ml/dk olan, normal düzeltilmiş serum kalsiyumu ve yüksek plazma PTH olan hastalar normokalsemik PHPT olarak kabul edilmiştir. Dışlanma kriterleri: Hastane bilgi işletim sisteminde yetersiz veri, aktif malignite varlığı, renal transplant hastaları, sekonder hiperparatirodizm nedenleri (D vitamini eksikliği(<20 ng/ml), böbrek yetmezliği (GFR<60 ml/dk), ilaçlar(loop diüretikler, tiazid diüretikler, bifosfonatlar, denusomab ve lityum), gastrointestinal malabsorbsiyon bozuklukları (çölyak hastalığı, pankreas ve safra yetmezliği), ailesel genetik sendromlar (MEN 1-2). Çalışmaya uygun hastalar yaş, cinsiyet, nöropsikiyatrik başvuru, pankreatit, nefrolithiazis, osteoporoz ve kemik kırıkları açısından detaylı olarak sorgulandı; ortalama kan basıncı, vücut kitle indeksi (VKİ), düzeltilmiş Ca, serum P, Glomeruler filtrasyon hızı (GFR), 25 OH D vitamin düzeyleri, DXA (Dual-energy X-ray Absorptiometry) kullanılarak tespit edilen lomber omurga ve femur boynu kemik mineral yoğunluğu (KMY) ve Z/T-skoru sonuçları tıbbi kayıtlardan alındı.
BULGULAR: 369 hastanın 303'ü kadın (%82,1), 66'sı erkektir (%17,9). Hastaların yaş ortanca değeri 61 (22-92) olarak belirlendi. Hastaların 115'i (%31,1) normokalsemik, 254'ü (%68,9) hiperkalsemik idi. Normokalsemik hastaların 38/115'i (%33), hiperkalsemik hastaların 135/254'i (%53,1) cerrahi işlem geçirmiştir. Çalışmaya katılan hastaların 7'si normokalsemik, 25'i hiperkalsemik toplam 32 hastanın nöropsikiyatrik hastalığı saptandı. 86 nefrolithiazis hastasının 22'si (%19,1) normokalsemik, 64'ü (%25,2) hiperkalsemik grupta idi. 113 osteoporoz hastasının 27'si(%23,5) normokalsemik, 86'sı(%33,9) hiperkalsemik grupta yer alıyordu. 2'si normokalsemik diğer 2'si hiperkalsemik 4 hastanın kemik kırığı mevcuttu. 154 hastada kan basıncı yüksekliği tespit edildi. Normokalsemik PHPT hastalarında düzeltilmiş Ca ortanca değeri 9,7 mg/dl (8,5-10,2), hiperkalsemik hasta grubunda 10,9 mg/dl (10,3-13) idi. Serum fosfor ölçümü ortanca değeri 2,8 mg/dl (1,4-6,2) olarak saptandı. D vitamini ortanca değeri normokalsemik grupta 20,3 µg/L (5,1-69,2), hiperkalsemik grupta 17,2 µg/L (4,3-87,4) idi. PTH ortanca değeri 141,4 pg/ml (63,5-2132,6), normokalsemik grupta 132,7pg/ml (82,3-297,7), hiperkalsemik grupta 151,5pg/ml (63,5-2132,6) olduğu görüldü. Çalışmamızda 276 hastanın spot idrarda Ca düzeyi, normokalsemik grupta ortanca 10,4mg (0,6-40,8), hiperkalsemiklerde 12,7mg (0,8-48,2) tespit edildi. Glomerüler Filtrasyon Hızı ortanca değeri, normokalsemik grupta 94,9 ml/dk (60-132) hiperkalsemik grupta 94,3 ml/dk (60-152,8) idi. Alkalen Fosfatazın ortanca değeri normokalsemik PHPT hastalarında 72U/L (32-192), hiperkalsemik PHPT hastalarında 86U/L (27-713) olduğu görüldü. Çalışmamızda 28,3 ay izlenen NPHPT hastalarından 14/115'ü (%12,2) ilerleyen süreçlerde hiperkalsemik hale gelmiştir. NPHPT'nin 50 yaş altında görülme sıklığı HPHPT'ye göre yaklaşık 2 kat fazladır.

SONUÇ: Günümüzde PHPT hastaları asemptomatik ve normokalsemik fazda tespit edilmektedir. Bu açıdan NPHPT hastalarının izlemi ve yönetimi önem arz etmektedir. NPHPT hastalarının daha erken yaşlarda tespit edilmesi ve hastaların 14/115'ü (%12,2) ilerleyen süreçlerde hiperkalsemik hale gelmesi bu grup hastanın takibi açısından önem arz etmektedir.

Abstract:
Aim: Primary hyperparathyroidism is an endocrine disorder with hypercalcemia due to increased secretion of parathormone (PTH). Studies examining clinical and laboratory differences between normocalcemic and hypercalcemic subtypes in primary hyperparathyroidism (PHPT) are relatively few. It is aimed to reveal the differences in terms of clinical course by analyzing the clinical and laboratory differences between normocalcemic PHPT and hypercalcemic PHPT patients.
Materials and Methods: Our study is a single-center retrospective clinical study. PHPT patients who applied to Ankara University Faculty of Medicine, Department of Endocrinology and Metabolic Diseases between 2011-2021 were included in the study. Patients were divided into 2 groups as normocalcemic and hypercalcemic PHPT according to their corrected serum Ca level. Patients without vitamin D deficiency, GFR>60 ml/min, normal corrected serum calcium, and high plasma PTH were accepted as normocalcemic PHPT. Exclusion criteria: Insufficient data in the hospital information system, presence of active malignancy, renal transplant patients, causes of secondary hyperparathyroidism (vitamin D deficiency (<20 ng/ml), kidney failure (GFR<60 ml/min), drugs (loop diuretics, thiazide) diuretics, bisphosphonates, denosumab, and lithium), gastrointestinal malabsorption disorders (celiac disease, pancreatic and biliary insufficiency), familial genetic syndromes (MEN 1-2) Eligible patients age, gender, neuropsychiatric admission, pancreatitis, nephrolithiasis, osteoporosis, and bone fractures were questioned in detail in terms of mean blood pressure, body mass index (BMI), corrected Ca, serum P, Glomerular filtration rate (GFR), 25 OH vitamin D levels, lumbar spine determined using DXA (Dual-energy X-ray Absorptiometry). and femoral neck bone mineral density (BMD) and Z/T-score results were obtained from medical records.
Results: Of 369 patients, 303 (82.1%) were female and 66 (17.9%) were male. The median age of the patients was determined as 61 (22-92). Of the patients, 115 (31.1%) were normocalcemic and 254 (68.9%) were hypercalcemic. 38/115 (33%) of normocalcemic patients and 135/254 (53.1%) of hypercalcemic patients underwent surgery. The neuropsychiatric disease was detected in 32 patients, 7 of whom were normocalcemic and 25 of whom were hypercalcemic. Of 86 nephrolithiasis patients, 22 (19.1%) were in the normocalcemic group and 64 (25.2%) were in the hypercalcemic group. Of 113 osteoporosis patients, 27 (23.5%) were in the normocalcemic group and 86 (33.9%) were in the hypercalcemic group. There were bone fractures in 4 patients, 2 of whom were normocalcemic and 2 of whom were hypercalcemic. Elevated blood pressure was detected in 154 patients. The median corrected Ca value was 9.7 mg/dl (8.5-10.2) in normocalcemic PHPT patients and 10.9 mg/dl (10.3-13) in hypercalcemic patients. The median value of serum phosphorus measurement was 2.8 mg/dl (1.4-6.2). The median vitamin D value was 20.3 µg/L (5.1-69.2) in the normocalcemic group and 17.2 µg/L (4.3-87.4) in the hypercalcemic group. The median PTH value is 141.4 pg/ml (63.5-2132.6), 132.7pg/ml (82.3-297.7) in the normocalcemic group, 151.5pg/ml (63.5-2132) in the hypercalcemic group, 6) was found. In our study, the Ca level in the spot urine of 276 patients was determined as a median of 10.4 mg (0.6-40.8) in the normocalcemic group and 12.7 mg (0.8-48.2) in the hypercalcemic group. The median value of the Glomerular Filtration Rate was 94.9 ml/min (60-132) in the normocalcemic group and 94.3 ml/min (60-152.8) in the hypercalcemic group. The median value of Alkaline Phosphatase was 72U/L (32-192) in normocalcemic PHPT patients and 86U/L (27-713) in hypercalcemic PHPT patients. In our study, 14/115 (12.2%) of the NPHPT patients followed for 28.3 months became hypercalcemic with time. The incidence of NPHPT under the age of 50 is approximately 2 times higher than HPHPT.

Conclusions: Today, PHPT patients are detected in asymptomatic and normocalcemic phases. In this respect, the follow-up and management of NPHPT patients are important. It is important for the follow-up of this group of patients that NPHPT patients are detected at an earlier age and 14/115 (12.2%) of the patients become hypercalcemic in the future.