İstanbul Sanayi Odası'nın ilk 500 büyük sanayi kuruluşunun veri zarflama analizi ile etkinlik ölçümü
The effectiveness measurement of the top 500 biggest industrial enterprises of the İstanbul Chamber of Industry (İSO) by using data envelopment analysis
Yazar: EBRU KARAKURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEREN ERDİN GÜNDOĞDU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Endüstri kuruluşları = Industrial foundations ; Etkinlik = Efficiency ; ISO 500 = ISO 500 ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity ; Verimlilik ölçümü = Productivity measurement ; İstanbul Sanayi Odası = İstanbul Chamber of Industry

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 2009 yılı için İstanbul Sanayi Odası'nın ilk 500 büyük sanayi kuruluşunun etkinliğini, Veri Zarflama Analizi ile incelemektir. Bu araştırma, ilk bölümü giriş olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır. İkinci bölüm de performans, verimlilik, karlılık, etkililik ve etkinlik kavramları detaylı olarak açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, etkinlik ölçme yöntemleri; oran analizi, parametrik ve parametrik olmayan yöntemler olarak üç gruba ayrılarak ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise, etkinlik ölçüm yöntemi olarak kullanılan Veri Zarflama Analizi yöntemine ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise, çalışmanın uygulama kısmını oluşturan İstanbul Sanayi Odası hakkında bilgiler ve İstanbul Sanayi Odası'nın Türk ekonomisindeki yeri anlatılmıştır. Altıncı bölüm ise, uygulama kısmından oluşmaktadır. Analizde kullanacağımız model, girdi(özkaynak, toplam aktifler, istihdam sayısı) ve çıktı(dönem net karı/zararı, satış hâsılatı(net), piyasa değeri, getiriler) değişkenlerine yer verilmiştir. Analiz sonrasında göreli etkinlik sonuçları, referans kümesi ve potansiyel iyileştirme oranları, etkin olan şirketlerin süper etkinlik sonuçları ve yorumlarına yer verilmiştir. Yedinci yani son bölümde ise, yapılan bu çalışmanın sonuçları değerlendirmeler ve öneriler bulunmaktadır. Araştırmada, İstanbul Sanayi Odası'nın benzer girdilerle benzer çıktılar üreten, ilk 500 büyük sanayi kuruluşu arasından, karşılaşılan veri yetersizliği nedeniyle, 82 firma, Karar Verme Birimi olarak dâhil edilerek Veri Zarflama Analizi ile etkinlik ölçümü yapılmıştır. Etkinlik ölçümü için karlılık, piyasa ve hem karlılık hem de piyasa verilerine göre üç şekilde veri zarflama analizi uygulanmıştır. Araştırma da kullanılan veriler, İstanbul Sanayi Odası(İSO)'nın ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası(İMKB)'nın sitesinden ikincil veri olarak alınmıştır. Araştırmanın veri analizleri EMS 1.3 paket programı ile yapılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, işletmelere, etkinliklerini ölçüp kendilerini diğer işletmelerle kıyaslama olanağı sunulması, her karar noktasının etkinlik değerini, etkin olmayan karar noktalarının ise hangi girdi/çıktı oranlarında etkinliklerinin ne oranda arttırılabileceği ve referans olarak kullanılabilecek karar noktalarına ait bilgilere ulaşılabilmesi sağlanmıştır. Böylece bir işletmenin ileriki yıllarda varlığını devam ettirmesine önemli ölçüde katkı sağlanacaktır.

Abstract:
The purpose of this study is specified as analysing `the effectiveness of the top 500 biggest industrial enterprises of the Istanbul Chamber of Industry (ISO) in 2009? by using data envelopment analysis. This study which has the first chapter as the introduction part is consisting of seven chapters. In the second chapter, some terms such as performance, productivity, profitability, effectuality and activity are explained in detail. In the third chapter, effectiveness measurement methods which are split in three parts as ratio analysis, parametric and non-parametric methods, are examined in detail. In the fourth chapter, the data envelopment analysis that is using for the effectiveness measurement method in the study is comprehensively studied. In the fifth chapter, the information about the Istanbul Chamber of Industry (ISO) which is generated the implementation part of the study and the place of Istanbul Chamber of Industry (ISO) in Turkish economy are explicated. And the sixth chapter consists of the application part. Input(resource, total assets, employement number) and output variables of the model that we?ll use at the analysis are mentioned, then, after these analyses, relative efficiency results, reference cluster analysis, potential bonification ratio, superefficiency results and annotations of active companies are mentioned. In the last chapter, the thesis is analyzed generally, and suggestions are made. the top 500 biggest industrial enterprises filtrated to 82 companies because of the lack of data, the effectiveness measurement is made for these companies as the decision making unit by using data envelopment analysis. Three different types of data envelopment analysis are implemented according to the profitability data, the market data and both the profitability and the market data for the effectiveness measurement. The data that is used for the research, is taken from the websites of Istanbul Chamber of Industry (ISO) and Istanbul Stock Exchange Market (İMKB) as the second hand source. The data is analyzed by using EMS 1.3 packaged software. Following the study, the benchmarking opportunity with other enterprises is enabled for enterprises and it?s supplied the accessibility to the information such as activity values of every decision point, as for inefficient decision points, how much the efficiency can be increased in which input/output ratios, the information of decision points as a reference. Thus, it?s made a big contribution at continuing an enterprise?s existence in the coming years.