Liselerde okul bahçelerinin Coğrafya eğitiminde kullanımı
Use of schoolyards in Geopraphy education in high schools
Yazar: MUAMMER ALTAN
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ ESER ÜNALDI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya eğitimi = Geography education ; Okul bahçeleri = School gardens ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Sınıf dışı etkinlikler = Extracurricular activities ; Sınıf dışı eğitim = Outdoor education

Özet:
Okullardaki eğitim ve öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği mekanlar, sınıf içi ortamlar
ve sınıf dışı ortamlar olarak sınıflandırılır. Okulda gerçekleştirilen eğitsel sürecin
genellikle büyük kısmı sınıf içi öğrenme alanında gerçekleşse de sürece sınıf dışı öğrenme
ortamları da dahil edilmelidir. Sınıf dışı öğrenme ortamları eğitim ve öğretim sürecini
destekleyecek biçimde düzenlenip verimli hale getirilmelidir. Sınıf dışı etkinlikler; sınıf
içinde yapılan çalışmaları anlamlı hale getiren, soyut unsurlara somutluk kazandırabilme
imkanı sağlayan, sınıf içinde yapılamayacak etkinlikleri içeren öğretim faaliyetleridir. Sınıf
dışı öğrenme ortamlarının başında ise ulaşılabilirliği kolay olan okul bahçeleri gelmektedir.
Okul bahçelerinin doğa insan etkileşimini ve bu etkileşim sonucunda meydana gelen
olayları inceleyen coğrafya bilimi için disiplinler arası etkileşimi sağlayan bir ders
laboratuvarı olabileceğine ilişkin birçok araştırma vardır. Bu bağlamda araştırmada,
liselerde okul bahçelerinin coğrafya eğitimi faaliyetlerine hangi boyutta dahil edildiği
tespit edilmeye çalışılmıştır. Tarama deseninde gerçekleştirilen çalışmaya Milli Eğitim
Bakanlığı bünyesinde yer alan okullarda görev yapan coğrafya öğretmenleri katılım
göstermiştir. Bu bağlamda 9'u devlet okullarında, 9'u özel okullarda görev yapan 18
coğrafya öğretmeni ile görüşme yapılmıştır. Okul bahçelerinin kullanılma durumunda
görülebilecek farklılıklardan dolayı devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin yanı sıra
özel okullarda görev yapan öğretmenlerle de görüşülmüştür. Verilerin toplanması
aşamasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış
görüşme formu nitel veri toplama yöntemlerinden biridir. Görüşme formu geliştirilerek
katılımcılardan elde edilen verilerin çözümlenmesi aşamasında betimsel analiz tekniği
kullanılmıştır. Araştırmada çeşitli bulgular elde edilmiştir. Katılımcılar okul bahçelerinin
kullanımının coğrafya eğitimine yapabileceği katkılara ilişkin olarak çoğunlukla olumlu
görüş bildirmişlerdir. Öğretmenler bu ortamların; öğrencilerde öğrenilenlerin kalıcılığını 
vi
arttırdığını, yaparak yaşayarak öğrenmelere imkan sağladığını ve dersi eğlenceli hale
getirdiğini belirtmişlerdir. Katılımcıların okul bahçelerinin kullanımını engelleyen
sorunlara ilişkin ifadelerinde benzer görüşler tespit edilmiştir. Öğretmenler; bahçedeki alan
yetersizliği, zaman yetersizliği, bütçe yetersizliği, idarecilerin ve velilerin olumsuz tutumu
gibi etmenlerin kendilerini sınırladığını düşünmektedir. Öğretmenlerin okul bahçelerinin
coğrafya eğitiminde işlevsel bir biçimde kullanılmasına yönelik önerilerine bakıldığında
bu önerilerin çalışma kapsamında tespit edilen sorunlarla örtüştükleri görülebilir. Özellikle
okul bahçelerinin öğrenme sürecini destekleyecek biçimde düzenlenmesi, gerekli araç
gereç temininin sağlanması ve idare kaynaklı engellerin azaltılması dile getirilen başlıca
önerilerdir. Araştırmada öğretmenlerin görüş ve önerilerinin yanında coğrafya dersi
kazanımları da dikkate alınarak, okul bahçelerinin coğrafya eğitiminde kullanımına
yardımcı olabilecek proje tasarımı gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
The places where learning process occurs in schools can be non-classroom as well as
intraclass. Non classroom atmospheres should also be integrated into the learning process
even though a huge part of educational process in schools functions in classrooms. These
non classroom areas should be regulated so as educational process to be reinforced and be
more efficient. Non classroom activities are teaching activities that make intraclass ones
more meaningful, give o the abstract elements concreteness, and include the activities
unable to do in classroom. Schoolyard is the leading places when it comes ton on
classroom education atmospheres. There are numerous researches that investigate that
schoolyard can be a labarotary providing interdiciplinary interaction for the Geograpics
studying the interactive relation between nature and human and the results of it. In this
context, it was tried to determine to what extent schoolyards are included in geography
education activities in high schools in this study. Geography teachers serving in the schools
affiliated to The Ministry of National Education participated in this study carried out in
scan pattern. In this context, 18 Geography teachers, 9 of them are from state schools and
the rest is from private schols, have been interviewed. Due to the differences that can be
seen in the use of schoolyards, teachers working in private schools as well as teachers
working in public schools were interviewed. The technique of semi-structured interview,
one of the qualitiveb data collection techniques, is used in collection of data. Semistructured interview form is one of the qualitative data collection methods. The descriptive
analysis technique was used in the analysis of the data obtained from the participants by
developing the interview form.A variety of findings have been obtained through this study.
The participants mostly expressed positive opinions about the possible contributions of the
use of schoolyards to Geography education. The teachers expressed that these areas
increase the persistency of what is learnt, provide learning by experience, and make the 
viii
learning process more entertaining. Some close thoughts can be seen among the
expressions of the teachers with regard to the difficulties preventing the use of schoolyards.
The teachers complained about some circumstances such as the incapacity of space in the
schoolyards, insufficiency of time and budget and the negative treatments of the school
management and the parents. It can be seen that the teachers' suggestions for functional
use of schoolyards in Geography education coincide with the issues determined throughout
the study. Especially the regulation of the schoolyards to support learning process,
provision of the required equipment and reducing the drawbacks stemming from school
management are the leading suggestions. Considering the teachers' views and suggestions
and also the learning outcomes of Geography lesson, a project is designed to support the
use of schoolyards in Geograph education.