Sofra eşyası tasarımının estetik değeri
Aesthetic value of tableware design
Yazar: HASAN İN
Danışman: PROF. KAAN CANDURAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Artistik seramik = Artistic ceramic ; Endüstriyel seramik = Industrial ceramics ; Soyut seramik = Abstract ceramic

Özet:
İlkel dönemde başlayan kap-kacak yapımı, tarihsel süreç içerisinde dünyanın farklı
bölgelerinde toplumsal, sosyal ve kültürel farklılıkların da etkisiyle geçirmiş olduğu
değişim ve gelişim dönemlerinin yanı sıra Sanayi Devrimi sonrası ortaya çıkan
üretimdeki genişleme ile birlikte hız kazanarak devam etmiştir. Atölye çömlekçiliği
hareketleri ile pozitif bir dinamizm kazanan zanaatın, sanatsal bir bilinç düzeyinde
kabul görmesiyle seramik sanatı hak ettiği değeri görmeye başlamıştır.
Modernizmin en büyük katkılarından biri olan tasarım vizyonu ve sonrasında
kavramsal sanatın ortaya çıkışıyla devam eden süreçler göz önünde
bulundurulduğunda genellikle ihtiyaç ve gereksinimler nedeniyle üretilmiş olan
seramik sofra eşyaları için Postmodernizm'in katkısı ile alışılagelmiş ölçüt ve
standartların ötesinde bir alan açılmıştır. Endüstri ve zanaattan beslenen işlevsel
faydanın amaç dışı bırakılmasıyla daha özgün ve özgür biçimler üretilmiş,
galerilerde izleyiciye ulaşan sanatsal söylemler daha fazla karşılık bulmuştur.
Bu çalışma ile literatür taramalarından elde edilen dokümanlar detaylı bir biçimde
incelenmiş, seramik sanatı ile paralel bir süreç geçirmiş olan sofra seramiklerinin
gelişim ve değişim geçirdiği dönemler ve etkileyen hareketler belirtilmiştir.
Süregelen dönüşüm ile birlikte günümüzde tüketim ve popüler kültürün etkisiyle
artık galerilerde sergilenebilecek düzeyde üretilen sofra eşyalarında yapılan
yemek sunumlarının ne ölçüde yaygınlaştığı ve zenginleştiği ortaya konulmaya
çalışılmıştır. Postmodernizm sonrası kabul gören algılama biçimlerinden
faydalanılarak tasarlanan yeni, farklı ve bilindik kalıpların dışında bir çizgide yer
alan sanatsal önermeler üretilmiştir. Üretilen çalışmalarda işlevselliği tamamen
amaç dışı bırakmadan görsel ve estetik normların ötesinde ölçütlerin
deneyimlendiği formlar yapılmıştır.

Abstract:
The making of pots and pans, which started in the primitive period, continued by
gaining momentum with the expansion in production after the Industrial
Revolution, as well as the periods of change and development that it went through
with the influence of communal, social and cultural differences in different parts of
the world in the historical process. With the acceptance of the craft, which gained
a positive dynamism with the studio pottery movements, at an artistic
consciousness level, the art of ceramics started to see the value it deserves.
Considering the vision of design, which is one of the biggest contributions of
modernism, and the processes that continue with the emergence of conceptual art
afterwards, an area beyond the usual criteria and standards has been opened with
the contribution of Postmodernism for ceramic tableware, which are generally
produced due to needs and requirements. By excluding the functional benefit from
industry and craft, more original and free forms were produced. In this study, the
documents obtained from the literature reviews were examined in detail, and the
periods of development and change of tableware ceramics, which had a parallel
process with the art of ceramics, and the movements that affected them were
specified. With the ongoing transformation, it has been tried to reveal how
widespread and enriched the food presentations made in tableware produced in
the level that can now be exhibited in galleries under the influence of consumption
and popular culture today. Artistic propositions that take a line outside of the new,
different and familiar patterns designed by making use of the accepted perception
forms after postmodernism were produced. In the works produced, forms were
created in which criteria beyond visual and aesthetic norms are experienced
without leaving functionality completely out of purpose.