Türkmenistan Türkçesi ağızlarının Türkiye Türkçesi ağızları ile morfolojik bağlantısı /
Yazar: MEHMET ALİ UYAR
Danışman: PROF. DR. İSMET CEMİLOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Biçimbilim = Morphology ; Dil özellikleri = Language features ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkmence = Turkoman language

Özet:
587 ÖZET ilk olarak VIII. Asrın ilk çeyreğinde yazılmış Göktürk Kitabelerinde adına rastlanan "Oğuzlar", türlü sebeplerle Sır-ı Derya boylanndaki ilk vatanlarından batıya doğru tedricî olarak göç etmişlerdir. Islâmiyeti kabul ettikten sonra Türkmenler" adıyla anılmaya başlayan Oğuzların, bugün en yoğun olarak yaşadıkları coğrafyalardan ikisi Türkmenistan ve Türkiye'dir. XI. asrın başlarından itibaren Oğuz boylarının önemli bir kısmı Orta Asya'da bakiyeler bırakarak Anadolu'ya yerleşmeye başlamışlardır. Bin yılı aşkın bir süre önce başlayan ve 300 yıl boyunca fasılalarla devam eden bu Türkmen göçleri sonucunda, 24 Oğuz boyundan Alkaevli boyu hariç tamamının Anadolu'ya yerleştiği tarihi belgelerle tespit edilmiştir. Orta Asya'da kalan ve bugünkü Türkmenistan devletinin mensubu olan Türkmenlerle Anadolu'daki Türkmenlerin benzer değil aynı olacağı tabiîdir. Türkmenistan Türkçesi ile Türkiye Türkçesi yazı dilleri üzerine yapılan karşılaştırmalı dil çalışmalarında bu gerçeği görmek mümkündür. Biz bu çalışmada, çok temas edilmeyen bir husus olan Türkmen ağızlarını ele aldık. Bütün Türkmenistan'a şamil olacak şekilde, beş büyük ağız seçerek, bu ağızların morfolojik yapısını inceledik. Uzun yıllardır farklı coğrafyalarda yaşayan Orta Asya ve Türkiye Türkmenlerinin ağızları morfolojik yönden çok küçük bazı farklılıklar dışında tamamen aynıdır. Tezimiz şu bölümlerden oluşmaktadır: I. Yapım Ekleri II. Çekim Ekleri III. isim Fiili IV. Sıfat Fiiller V. Zarf Fiiller588 Bu ana bölümlerden sonra; tabiatıyla "Sonuç", Kaynakça, incelemeye konu olan ağızlara ait "Metinler", örnek olması için verdiğimiz, araştırmaya !

Abstract:
589 SUMMARY Oguzs whose names were seen first on the Göktürk epitaphs that are written in the first quarter of VIII. Century, gradually migrated to the west from their first motherland where was the bank of Sır-i Derya due to several reasons. Oguzs, known as Turkmen after the acquescence of Islam, today live most densely in Anatolia and Turkmenistan. A considerable part of Oguz clans, began to settle in Anatolia from the beginning of XI. Century as they left some remainders in Middle Asia. As the result of these Turkmen migrations that began one thousand years ago and continued during three hundred years with interruptions, it has been proved with historical documents that all 24 Oguz clans except for Alkaevli clan, migrated and settled in Anatolia. So it is inevitable that the languages of the Turkmens who remained in Middle Asia and today are members of Turkmenistan, and the Turkmens who are living in Anatolia are not similar, even are same. It is possible to notice this fact by the comparative studies on the Turkish of Turkmenistan and Turkey. In this study, we have considered Turkmen dialect which is not a so offently touched subject. We have choosed five common dialects in order to cover all Turkmenistan and studied morphological structure of these dialects. The dialects of Middle Asia Turkmens and Anatolian Turkmens are morphologically same except for some details although they have been living on different territories for a very long time. Our thesis consists of these parts:590 VI. Evaluation After these main titles, there are conclusion, bibliography, texts belonging to the studied dialects, sample texts belonging to the dialects that are not studied and dictionary.