Piyasada çay olarak tüketilen bazı bitkilerin antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi ve fenolik yapılarının incelenmesi
Determinatıon of antioxidant activities of some plants which commercially consumed as herbal tea and research on their phenolic structure
Yazar: TOLGA AKIŞ
Danışman: PROF. DR. SEMİH ÖTLEŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Örnek temini için dünya çapında hazır bitki çayı üretimi ve satışı yapan Türkiye menşeli firmalardan temin edilen 2009-2010 sezonuna ait bitki çayı örnekleri kullanılmıştır. Bu bitki örneklerinin seçiminde ilk olarak yüksek antioksidan ve fenolik içerdiği bilinen bitki türleri seçilmiş, daha sonra halk arasında sıklıkla tüketilen fakat hakkında fazla araştırma yapılmamış türler de bu araştırmaya dâhil edilerek kapsamlı bir çalışma yürütülmüştür.Bu çalışmada, Türkiye'de tıbbi amaçlı kullanımları olan ve çay olarak tüketilen 32 bitkinin antioksidan aktiviteleri ile toplam fenol içerikleri ve fenolik yapıları incelenmiştir. Bitkilerin çeşitli kısımlarından hazırlanmış olan metanol ekstraktlarının antioksidan kapasiteleri DPPH (2,2- difenil- 1- pikrilhidrazil) yöntemi ile belirlenirken, toplam fenolik madde içerikleri ?Folin-Ciocalteu? yöntemiyle saptanmıştır.Genel olarak antioksidan tayininde çok kullanılan ve temel olarak tek elektron transferi (SET) prensibine dayanan; DPPH, FRAP, ABTS antioksidan, ß-karoten beyazlatma ve Folin Ciocalteu fenolik madde tayin metotlarının 5 farklı bitki örneği için verdikleri sonuçların karşılaştırması yapılmıştır. Bu antioksidan tayin metotlarından üç tanesinin (DPPH, FRAP, ABTS) 19 farklı fenolik antioksidan standartlara karşı verdikleri değerlerin karşılaştırılması yapılmıştır. Bu nedenle bu araştırma özgünlük taşımaktadır. Ayrıca bu bitkisel çayların fenolik yapıları kalitatif ve kantitatif olarak Yüksek Basınç Sıvı Kromatografisi ? Diyot Dizinli Detektörü (HPLC-DAD) ile analiz edilmiştir.Araştırmada en fazla antioksidan aktivite gösteren nar çiçeği (Punica granatum Linn.) (112,9 mg GAE/g KM) incelenen bütün diğer türlerden daha fazla antioksidan aktiviteye sahiptir ve yeşil çayın (Camellia sinensis) gösterdiği değerin (70,1 mg GAE/g KM) neredeyse 2 katı bir antioksidan aktivite göstermiştir. Fenolik antioksidan içeriği bakımından ise yine en büyük değeri nar çiçeği (Punica granatum Linn.) (200,2 mg GAE/g KM) ile ardından gelen yeşil çay (105,6 mg GAE/g KM) göstermiştir.

Abstract:
For sample requirement, herbal tea samples, cultivated in between 2009-2010 season, were bought from different producers in Turkey, which globally producers and sellers. For determination of selection tea plants first criteria were antioxidant activity and phenolic content of plants. For that reason consist of high antioxidant and phenolic content plants were firstly chosen and second criteria was about selection of plants which frequency of consume but not comprehensively investigated plants were included in this study.In this study, a total of 32 plant samples were used for medical purposes and consumed as herbal tea, were investigated for their antioxidant capacity and total phenolic content. The antioxidant capacity of methanolic extracts prepared from various parts of the plants were evaluated by DPPH (2,2?diphenyl?1?picrylhydrazyl) assays, while total phenolic contents were determined using the Folin-Ciocalteu method.In general, antioxidant activity determination methods frequently used and based on single electron transfer (SET); such as DPPH; FRAP, ABTS, ß-caroten bleaching antioxidant capacity and Folin-Ciocalteu phenolic content determination, which applied on 5 different plant samples, results were compared with each other. Among the antioxidant activity determination methods, three of them (DPPH, FRAP, ABTS) were compared with 19 antioxidant standards. Because of comparing antioxidant methods, this study bears some originality. Besides, these plant samples were investigated qualitatively and quantitatlively with High Pressure Liquid Chromatigraphy- Diode Array Detector (HPLC-DAD).Pomegranate flower (Punica granatum Linn.) showed at least twice antioxidant activity (112,9 mg GAE/g dw) than green tea (Camellia sinensis) (70,1 mg GAE/g KM) which has the highest antioxidant activity among the other investigated samples. For phenolic content, pomegranate flower (Punica granatum Linn.) showed at least twice phenolic content (200,2 mg GAE/g KM) than green tea (Camellia sinensis) (105,6 mg GAE/g KM) which has the highest phenolic content among the other investigated samples.