Edirne merkezinde anasınıfı velilerinin akılcı ilaç kullanımına yönelik ebeveyn tutumları
Parental attitude of the kindergarten students' parents towards wise medicine usage in edirne city center
Yazar: CÜNEYİT COŞKUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER SEZER
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anasınıfları = Nursery classes ; Edirne = Edirne ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Veliler = Parents

Özet:
Akılcı İlaç Kullanımı Dünya Sağlık Örgütü tarafından; "ilaçların klinik gereksinimlere uygun şekilde, uygun endikasyonlarda, kişisel gereksinimlere yönelik en uygun ilacı, kişisel gereksinimleri karşılayacak dozda, uygun zaman diliminde ve olabildiğince en düşük maliyet ile alınması" şeklinde tanımlanmaktadır. İlaç uygulamaları çocuklarda yetişkinlere göre farklılık göstermek ile birlikte sorumluluk da gerektirmektedir. Çalışmamızın amacı Edirne il merkezindeki anasınıfı ebeveynlerinin akılcı ilaç kullanım tutumlarını ve bunu etkileyen değişkenleri saptamaktır.
Çalışmamız, Edirne'de bulunan 26 anasınıfından 1637 ebeveyn arasından çalışmaya katılmayı kabul eden 715 ebeveyne yapılmıştır. Etik kurul onayı (Ek-1) ve Edirne İl Milli Eğitim Müdürlüğü onayı (Ek-2) alındıktan sonra 14.03.2019-31.05.2019 tarihleri arasında uygulanmıştır. Araştırmamızda 26 sosyodemografik soru ve 40 sorudan oluşan akılcı ilaç kullanımına yönelik ebeveyn tutum ölçeği kullanılmıştır. İstatistik yöntem olarak tanımlayıcı istatistiklerde Pearson chi square, Mann-Whitney U, Kruskall-Wallis H ve Kikare testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p <0,05 olarak anlamlı kabul edildi.
Katılımcıların cinsiyetlerine göre akılcı ilaç kullanımı tutum puanları kadınlarda yüksek saptanıp istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,024). Annelerinin eğitim durumuna göre ölçek puanları incelendiğinde, lise ve üstü olanların, ilkokul ve altı olanlara göre skor puanları yüksek ve istatistiksel anlamlıdır (p<0,001). Annelerin mesleği ile doğru bilinçli kullanım alt ölçek puanları arasında istatistiki açıdan anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,036). Sağlık çalışanlarının puanları çalışmayanlara göre (p<0,001) ve işçi-esnafa göre (p=0,002) anlamlı derecede yüksek bulundu.
Ebeveynlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik bilinç düzeyi arttırılması için çalışmalar yapılmalıdır. Çalışmamızda kullanılan akılcı ilaç kullanımına yönelik ebeveyn tutum ölçeğinin ilk çalışmalarından olmasından dolayı bu ölçeğin daha farklı yaş gruplarına ve farklı bölgelerde yaşayan ebeveynlere uygulanması önerilir. Akılcı ilaç kullanımının sağlanmasında aile hekimlerinin rolü büyüktür. Aile hekimleri halkı bilinçlendirmek için çalışmalar yapmalıdır.
Anahtar kelimeler: ilaç kullanımı değerlendirme, ebeveyn davranışı, koruyucu hekimlik, Aile hekimliği

Abstract:
World Health Organization defines the wise medicine usage as getting the most appropriate medication in accordance with clinical requirements, at proper indications and that fits to personal needs, at the amount that satisfies the personal requirements at the convenient time period and at the lowest possible cost. Medicine applications are different for children compared to the adults and it brings responsibility together. The aim of this study is to analyze the parental attitude of the kindergarten students' parents in Edirne city center towards wise medicine usage and identify the variables that affect this attitude.
The study was conducted on 715 parents who agreed to participate in the study among 1637 parents from 26 kindergartens in Edirne. It is performed between the dates 14.03.2019-31.05.2019 after getting the Ethics Committee approval (Appendix-1) and Edirne Provincial Directorate of National Education approval (Appendix-2). In the research, there was 26 socio-demographical questions and 40 questions about the parental attitude of Wise Medicine Usage Scale. For descriptive statistics; Pearson chi square, Mann-Whitney U, Kruskall-Wallis H and Chi-square tests are used. Statistical significance level is accepted as p <0,05 to be meaningful.
According to the genders of the participants, wise medicine usage attitude score is defined higher for woman and this is found statistically significant (p=0,024). When the scale scores are analyzed, according to the education level of the mothers; the ones who are graduated from minimum high school got higher score than the ones have lower education (below high school) and statistically significant relationship is found (p<0,001). Also statistically significant differences are identified between the occupation of the mothers and wise usage subscale (p=0,036). The ones who work for health care had significantly higher scale scores than the ones who don't work for health care (p<0,001) and also than the ones who work for labor and craftsman class (p=0,002).
To be able to increase awareness level of the parents toward wise medicine usage, studies should be done. The parental attitude scale for wise medicine usage explained in this study is on the firsts in this area so it is recommended to be applied for different age groups and for the parents who live in different regions. To provide the wise medicine usage, there is a big role for family doctors. Family doctors should educate people to be able to increase the awareness on this topic.
Key words: Drug utilization review, paternal behavior, preventive medicine, Family Practise.