Silahdar tarihine göre Osmanlı Devleti'nde Celali İsyanları
Accordıng to The Silahdar history Celali Rebellions in The Ottoman State
Yazar: KEMAL FARUK AKSOY
Danışman: PROF. DR. HAMİT PEHLİVANLI
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Celali isyanları = Celali rebellions ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Silahdar Fındıklılı Mehmed Ağa = Silahdar Fındıklılı Mehmed Ağa ; Tarihçilik = Historiography ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Çalışmamızın konusunu Osmanlı devlet adamı ve tarihçi Silahdâr Fındıklılı Mehmed
Ağa'nın Zeyl-i Fezleke isimli kitabında yer alan Celâlî isyanları ve bunların merkezi
idare tarafından nasıl değerlendirildikleri oluşturmaktadır. Müellifimiz, 1065 (1654)
yılından 22 cemaziyülevvel 1106 (8 Ocak 1695) yılına kadar vukua gelen hadiseleri
kendi görüşleri ile ayrıntılı bir şekilde tasvir etmiştir. Eserin kaynak olarak önemi on
yedinci yüzyılın ikinci yarısında tekrar alevlenen Celâlî isyanları hakkında sarayın
içinden biri olarak bilgi vermesidir. Araştırmanın sıhhati için aynı hadiseler hakkında
muhtelif tarihçilerin anlatımına yer verilmesi hususunda gerekli hassasiyet
gösterilmiştir. Bu anlamda Silahdâr Tarihinin kapsamına giren zaman diliminden
daha önce meydana gelen isyanlar hakkında tarihçilerin görüşleri de dikkate
alınmıştır. Silahdâr Tarihinde zikri geçen isyanlar İbşir Mustafa Paşa İsyanı, Seydî
Ahmed Paşa İsyanı, Abaza Hasan Paşa İsyanı, Yeğen Osman Paşa İsyanı, Ceridoğlu
ve Gedik Mehmed Paşa İsyanı, Kör Beğ Mustafa Paşa İsyanı, olarak kaydedilmiştir.
Ayrıca yaptığı eşkıyalık sebebiyle celâlî olarak muamele gören Müsellim Ahmed
Beğ'e de yer verilmiştir. Bu araştırmada İsyanların ayırıcı karakterleri, özellikleri,
neticelenme şekilleri, etki alanları ve Silahdâr Mehmed Ağa'nın gözünden devlet
merkezinde bunların nasıl yorumlandığı anlaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The subject of our study is the Celalî rebellions and their evaluation by the central
administration in the book of Zeyl-i Fezleke. This book was written by the Ottoman
statesman and historian Silahdar Mehmed Aga from Fındıklılı. Our author described
in detail the events that occurred from 1065 (1654) to 22nd of the lunar month 1106
(8th January 1695) with his own opinions. The importance of the work as a source is
that it gives information as someone in the palace about the Celali rebellions was
flared up again in the second half of the seventeenth century. Necessary sensivity is
paid attention different historians'expression about the same events for authenticity
of the research.In this sense,historians' views on the rebellions that took place before
the time period covered by the Sword Bearer History were also taken into account.
Rebellions in the Sword Bearer History are those: İbşir Mustafa Pasha Rebellion,
Seydî Ahmed Pasha Rebellion, Abaza Hasan Pasha Rebellion, Yegen Osman Pasha
Rebellion, Ceridoğlu and Gedik Mehmed Pasha Rebellion, Kör Beğ Mustafa Pasha
Rebellion. Also, Müsellim Ahmed Beg who was treated as celalı as a result of his
banditry was also included. nIn this study, it was tried to understand the distinctive
characters, characteristics, results, influence areas of the rebellions and how the
rebellions were interpreted in the state center from Silahdar Mehmed Aga's
perspective.