Kemal Bilbaşar'ın romanlarında kadın ve kadın eğitimi
Woman and woman education in the novels of Kemal Bilbaşar
Yazar: YILDIZ EREBAK DEMİREL
Danışman: PROF. DR. SABAHATTİN ÇAĞIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Kemal Bilbaşar, cumhuriyet döneminin önemli yazarlarındandır. Savaş yıllarının sıkıntılarını bizzat yaşayan yazar, çocukluğunun zorunlu göçleri ve mesleği gereği farklı coğrafyaları tanıma olanağı bulmuştur.  Bu yıllardaki tecrübeleri, eserlerine renk katan bir unsur olmuştur. Yazarlık yaşamına 1938'de hikâye ile başlayan yazar son romanı Zühre Ninem'e (1981) kadar edebiyatın içinde ve aktif bir yazar olarak yer almıştır. 
Kemal Bilbaşar'ın romanları, en genel ifadeyle sosyal adaletsizliğin romanlarıdır. Romanlarında genellikle küçük kasaba ve köylerde yaşayan insanları ele alan yazar, bu insanları kendi sosyal çevreleri içinde verirken ülkenin de panoramasını çizer. Özellikle 1923'ten sonra demokrasinin ve eşitliğin emekleme aşamasında olan insanlarının sorunlarını dile getirir. Ele aldığı coğrafya ve insanlarla yaşanılan dönemdeki sınıf çatışmalarını ustalıkla betimler. Bu betimlemeyle birlikte sesini duyuramayan, ezilen sınıfın sesi olur. 
Halkın sesi olmaya çalışan yazarın eserlerindeki kadınların çoğu, sosyal adaletsizliğin en güçlü aktrisleridir. Cinsiyetçi bir yaklaşımla oluşturulan toplumsal kimlikleri ile toplumun en çok sömürülen, kullanılan, değersizleştirilen ve görmezden gelinen kesimidirler. Ataerkil düzende erkeğin belirlediği sınırlar içinde yaşamaya mecbur bırakılan bu kadınlar, eğitim başta olmak üzere birçok sosyal haktan yoksun bırakılan kadınlardır. Bu durum ise kadının birey olarak toplumda yer edinmesinin önündeki en büyük engeldir. Bilbaşar'ın romanlarında okul eğitimi alabilen kadınların sayısı oldukça azdır. Bu şansı elde edebilen kadınlar, toplumda yer edinen ve saygı duyulan birer birey olarak geleceğe dair umudu simgeler.
Bilbaşar'ın romanları her ne kadar belirli bir tezi öne çıkaran romanlar olsa da romanlardaki karakterler sadece bu tezin araçları değildir. Tüm insani hâlleriyle yaşayan bir hikâyenin parçasıdır.

Abstract:
Kemal Bilbaşar is one of the important writers of the republican period. The author, who personally experienced the hardships of the war years, had the opportunity to get to know different geographies due to the forced migrations of his childhood and his profession.  His experiences during these years have been an element that adds color to his works. The author, who started his writing career with stories in 1938, remained involved in literature and as an active writer until his last novel, Zühre Ninem (1981). 
Kemal Bilbaşar's novels are, in the most general terms, novels of social injustice. The author, who generally deals with people living in small towns and villages in his novels, depicts these people within their own social environments and draws the panorama of the country. He expresses the problems of people who were in the infancy of democracy and equality, especially after 1923. He masterfully describes the class conflicts of the period with the geography and people he deals with. With this description, it becomes the voice of the oppressed class, whose voice cannot be heard. 
Most of the women in the works of the author, who tries to be the voice of the people, are the strongest actresses of social injustice. With their social identities created with a sexist approach, they are the most exploited, used, devalued and ignored people in society. These women, who are forced to live within the limits determined by men in the patriarchal order, are deprived of many social rights, especially education. This situation is the biggest obstacle to women gaining a place in society as an individual. In Bilbaşar's novels, the number of women who can receive a school education is very small. Women who get this chance symbolize hope for the future as individuals who have a place in society and are respected.
Although Bilbaşar's novels are novels that highlight a certain thesis, the characters in the novels are not just tools of this thesis. It is part of a living story in all its human aspects.