Bazı çörek otu genotiplerinin (nigella sp.) sulu ve kuru koşullarda verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality traits of some black cumin genotypes (Nigella sp.) under irrigated and dry conditions
Yazar: ELİF BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN GEDİK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Kahramanmaraş koşullarında bazı çörek otu genotiplerinin (Nigella sp.) sulu ve kuru koşullarda bitkisel, verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 2020-2021 kışlık yetişme sezonunda yürütülmüştür. Deneme bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada materyal olarak 8 farklı çörek otu genotipi kullanılmış olup (N.damascena, Çameli çeşidi, Urfa, Denizli, Gaziantep, Konya, Kilis ve Nurhak), sulu ve kuru olmak üzere iki farklı uygulama yapılmıştır. Sulu ve kuru koşullarda yetiştirilen çörek otu genotiplerinde; çıkış süresi, çiçeklenme ve olgunlaşma süreleri, bitki boyu, ilk dal yüksekliği, ilk kapsül yüksekliği, dal sayısı, bitkide kapsül sayısı, kapsülde tane sayısı, bin tane ağırlığı, tohum verimi, protein oranı, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi, sabit yağ oranı, sabit yağ verimi ve sabit yağ bileşenleri incelenmiştir.
     Araştırmada elde edilen verilere göre; sulu uygulamada kuru uygulamaya kıyasla incelenen özelliklerin çoğunluğunda daha yüksek değerlere ulaşıldığı görülmüştür. Bitki boyu, ilk kapsül yüksekliği, ilk dal sayısı, bitkide kapsül sayısı, kapsülde tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, tohum verimi, sabit yağ verimi, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi ve protein oranı değerleri sulu uygulamada daha yüksek olduğu görülmüştür. İlk dal yüksekliği ve sabit yağ oranı ise kuru uygulamada daha yüksek değerlere sahip olmuştur. İncelenen bazı özelliklere bakıldığında; tohum verimi sulu uygulamada 52.72-116.47 kg da-1, kuru uygulamada ise 6.56-35.75 kg da-1 aralığında, uçucu yağ oranı sulu uygulamada %0.12-1.22, kuru uygulamada ise % 0.15-0.87 aralığında, sabit yağ oranı sulu uygulamada %27.29-33.34, kuru uygulamada ise %31.00-39.16 aralığında belirlenmiştir. İncelenen özellikler göz önüne alındığında çörek otunda sulama yapılması sonucunda verim ve kalite özelliklerinde önemli derecede artış olacağı görülmüştür.

Abstract:
This study was carried out in Kahramanmaras conditions in order to determine the vegetative, yield and quality traits of some black cumin genotypes (Nigella sp.) under irrigated and dry conditions in the 2020-2021 winter growing season. The experiment was established according to the split-plot design with 3 replications. Eight different black cumin genotypes were used as materials in the study (N. damascena, Çameli variety, Urfa, Denizli, Gaziantep, Konya, Kilis and Nurhak), and two different applications were made: wet and dry. In the black cumin genotypes grown under irrigated and dry conditions; emergence time, flowering and maturation times, plant height, first branch height, first capsule height, branch number, capsule number per plant, grain number per capsule, thousand grain weight, seed yield, protein content, essential oil content, essential oil yield, fixed oil content, fixed oil yield and fixed oil components were examined.
According to the data obtained in the research; it was seen that higher values were reached in most of the examined traits in irrigated application compared to dry application. It was seen that plant height, first capsule height, first branch number, number of capsules per plant, number of seeds per capsule, thousand seed weight, seed yield, fixed oil yield, essential oil ratio, essential oil yield and protein ratio values were higher in irrigated application. First branch height and fixed oil ratio had higher values in dry application. When some of the examined traits were examined; seed yield was determined as 52.72-116.47 kg da-1 in irrigated application and 6.56-35.75 kg da-1 in dry application, essential oil ratio was determined as 0.12-1.22% in irrigated application and 0.15-0.87% in dry application, fixed oil ratio was determined as 27.29-33.34% in irrigated application and 31.00-39.16% in dry application. When the examined traits were considered, it was seen that there would be a significant increase in yield and quality traits as a result of irrigation in black cumin.