Epilepsi hastalarında bilişsel fonksiyonların depresyon ve anksiyete ile ilişkisi
The relationship of cognitive functions with depression and anxiety in epilepsy patients
Yazar: MUHAMMET YUSUF USLUSOY
Danışman: PROF. DR. DENİZ TUNCEL BERKTAŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresyon = Depression ; Epilepsi = Epilepsy

Özet:
Depresyon ve anksiyete bozuklukları, epilepsi hastalarında en yaygın görülen
psikiyatrik komorbiditelerdir. Epilepsi ile ilişkili olduğu varsayılan sayısız psikiyatrik
komorbidite mevcuttur. İlişkili psikiyatrik komorbiditeler yaşam kalitesini olumsuz
etkilemekle birlikte, kötü nöbet sonuçları ve ilaç uyumsuzluğuna sebebiyet verebilir.
Epilepsi hastalarının yaklaşık %30-40'ında bilişsel işlev bozuklukları bildirilmiştir.
Bilişsel işlev bozuklukları epilepsi hastalarında yaşam kalitesini ciddi oranda düşürebilir
ve sonuç olarak hastalarda dizabiliteye sebep olabilir.
Biz bu çalışmamızda epilepsi polikliniğimize başvuran ve 2017 İLAE
kriterlerine göre epilepsi tanısı almış, okuma yazma bilen, 18 yaş üstü 43 hastada
depresyon sıklığını Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile anksiyete sıklığını Beck
Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ile bilişsel fonksiyon bozukluğunu Montreal Bilişsel
Değerlendirme Ölçeği (MoCA) ile prospektif olarak değerlendirdik. Hastalardaki
verileri toplumdaki sağlıklı popülasyonla kıyaslamak için 43 sağlıklı gönüllüyü
çalışmaya dahil ettik ve aynı ölçekleri uyguladık.
Çalışmamızdaki hasta grubunda orta-şiddetli depresyon oranını toplumdan
belirgin artmış bir şekilde; %44,2 olarak saptadık. Hasta grubunda; evli olmak, eğitim
düzeyinin düşük olması, son bir yılda en az bir nöbet geçirmiş olmak ve son bir ayda
nöbet geçirmiş olmanın depresyonu artıran en önemli değişkenler olduğunu saptadık.
Jeneralize nöbeti olan hastalarda fokal nöbeti olanlara göre BDÖ puanlarını daha
yüksek saptamış olmamıza rağmen istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptamadık
(p=0,195). Hastalık başlangıç yaşı 16 yaş ve üzeri olan grupta, 15 yaş ve altı olan gruba
göre BDÖ skorlarını daha yüksek saptadık (p=0,024).
Anksiyete hastalarımızın %53,4 ünde mevcuttu. Eğitim düzeyinin düşük olması,
son bir yılda en az bir nöbet geçirmiş olmak ve son bir ayda nöbet geçirmiş olmanın
anksiyeteyi artıran en önemli değişkenler olduğunu saptadık (p<0,05). 2 ve üzeri AEİ
kullanan hastalarda tekli AEİ kullanan hastalara oranla BAÖ puanlarını daha yüksek
saptadık.
Vaka ve kontrol grubu MoCA puanlarına göre kıyaslandığında, epilepsi
hastalarında MoCA puanlarını belirgin olarak düşük saptadık (p=0,0001). Hasta
grubunda; eğitim düzeyi düşük, son bir yılda en az bir nöbeti olan, son bir ayda nöbeti
olan ve çoklu AEİ kullanan grupta MoCA skorlarını daha düşük saptadık (p<0,05).
Epilepsi hastalarında MoCA alt birimlerine ayrı ayrı bakıldığında; tüm alt gruplarda
(yürütücü işlevler, isimlendirme, dikkat, dil, soyutlama, gecikmeli hatırlama,
oryantasyon) kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha düşük skorlar elde ettik
(p<0,05).
Çalışmamızda epilepsi dizabilitesine katkıda bulunan depresyon, anksiyete,
bilişsel bozukluk ve ilişkili oldukları durumların mutlaka sorgulanması ve etkin bir
şekilde tedavi edilmesi gerektiği sonucuna varıldı. Bu nedenle epilepsi polikliniği yapan
klinisyenlerin hastaların yaşam kalitesini artırmak, tedavi yanıtlarını iyileştirmek için
epilepsinin medikal tedavisiyle birlikte eşlik eden psikiyatrik komorbiditelerinde
tedavisini ele almaları gerektiği konusuna dikkat çekildi.

Abstract:
Depression and anxiety disorders are the most common psychiatric comorbidities in
epilepsy patients. There are numerous psychiatric comorbidities that are presumed to be
associated with epilepsy. Associated psychiatric comorbidities may adversely affect
quality of life, but may lead to poor seizure outcomes and drug non-compliance.
Cognitive dysfunction has been reported in approximately 30-40% of epilepsy patients.
Cognitive dysfunctions can seriously reduce the quality of life in patients with epilepsy
and, consequently, may cause disability in patients.
In this study, we prospectively evaluated the frequency of depression using the
Beck Depression Scale (BDI) and the frequency of anxiety using the Beck Anxiety
Scale (BAI) and cognitive dysfunction using the Montreal Cognitive Assessment Scale
(MoCA) in 43 patients who were literate and over the age of 18, who applied to our
epilepsy outpatient clinic and were diagnosed with epilepsy according to the 2017 ILAI
criteria. To compare patient data with the healthy population in the community, we
recruited 43 healthy volunteers and applied the same scales.
In the patient group in our study, the rate of moderate-to-severe depression was
significantly increased compared to the society; we found it to be 44.2%. In the patient
group; we found that being married, having a low education level, having had at least
one seizure in the last year, and having a seizure in the last month were the most
important variables that increased depression. Although we found higher BDI scores in
patients with generalized seizures than in patients with focal seizures, we did not find a
statistically significant difference (p=0.195). We found higher BDI scores in the group
vi
whose disease onset age was 16 years and older than in the group with the age of 15
years and younger (p=0.024).
Anxiety was present in 53.4% of our patients. We found that low education
level, having had at least one seizure in the last year, and having a seizure in the last
month were the most important variables that increased anxiety (p<0.05). We found
higher BAI scores in patients using 2 or more AEDs compared to patients using single
AEDs.
When the case and control groups were compared according to their MoCA
scores, we found significantly lower MoCA scores in epilepsy patients (p=0.0001). In
the patient group; we found lower MoCA scores in the group with low education level,
having at least one seizure in the last year, having seizures in the last month, and using
multiple AEDs (p<0.05). When looking at MoCA subunits separately in epilepsy
patients; we obtained significantly lower scores in all subgroups (executive functions,
naming, attention, language, abstraction, delayed recall, orientation) compared to the
control group (p<0.05).
In our study, it was concluded that depression, anxiety, cognitive impairment
and related conditions that contribute to the disability of epilepsy should be questioned
and treated effectively. For this reason, it was pointed out that clinicians working in
epilepsy outpatient clinics should consider the medical treatment of epilepsy as well as
the treatment of accompanying psychiatric comorbidities in order to increase the quality
of life of patients and improve treatment responses.