Nemçe Ahkâm defteri (1740-1755) (İnceleme-metin)
Nemçe Verdicts register (1740-1755) (review-text)
Yazar: SÜLEYMAN ARİF ÖZKUT
Danışman: PROF. DR. MURAT ULUSKAN ; DOÇ. DR. HÜSEYİN ONUR ERCAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Kutsal Roma-Alman İmparatorluğu, Osmanlı kaynaklarında Nemçe olarak
adlandırılan merkezi Viyana olan Habsburg idaresindeki çok prenslikli siyasi
organizasyon olarak karşımıza çıkmaktadır. İmparatorluk, Mohaç Savaşı'nın (1526)
ardından Osmanlı Devleti'nin Macar topraklarında ve Orta Avrupa'da hâkimiyet
mücadelesine giriştiği komşu ülke olmuş ve iniş çıkışlı ilişkiler rekabetin süreklilik
seyri içerisinde devam etmiştir. İncelediğimiz Nemçe Ahkâm Defteri (No. 58/2)
18.yy'da üç yıllık savaştan sonra imzalanan Belgrad Antlaşması (1739) sonrası iki
ülkenin 15 yıllık dönemine dair (1740-55) sosyal, siyasi, diplomatik ve hukuki içerikli
ahkâm kayıtlarını içermektedir. Yapılan değerlendirme de kayıtlar doğultusunda ilgili
sene aralıklarını kapsamaktadır.
Ağırlıklı olarak ticari meselelerle alakalı hükümlerde; tüccarların faaliyette
bulunduğu yerler, ticari malzemenin türü, gümrüklerde yaşanan sıkıntılar ve
vergilendirmelere dair bilgiler yer almaktadır. Ayrıca elçilerin maiyetleri, konaklama ve
ihtiyaçlarının sağlanması, tüccarlarına yardımcı olmak için Avusturya tarafından
görevlendirilen elçilerle bunlara ait diplomatik kayıtlar bulunmaktadır. Barışın tesis
edilmesiyle Müslüman ahali elinde bulunan Alman esirlerin uygun bedel karşılığında
serbest bırakılması için ülkelerinden gelen defterde geçtiği şekilde Padr Trinetari,
gerçek adıyla Santa Trinitá (Kutsal Teslis) rahiplerine gösterilecek kolaylıklar ile esir
değişimleri bir başka temel konu başlığı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tamiri talep
edilen dinî binalar, ibadet serbestliği ve hacıların kutsal şehir Kudüs'ü ziyaretlerinde
gösterilecek kolaylıklara dair hükümler ise dinî içerikteki diğer konular arasındadır.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Avusturya, Nemçe, Ahkâm Defteri

Abstract:
The Holy Roman-German Empire, called Nemçe in Ottoman sources, was a
multi-principality political organisation under Habsburg rule with its seat in Vienna.
After the Battle of Mohaç (1526), the Empire became the neighbouring country with
which the Ottoman Empire struggled for dominance in the Hungarian lands and Central
Europe, and the fluctuating relations continued in the continuous course of the rivalry.
The Nemçe Verdict Registry (No. 58/2) we analysed contains social, political,
diplomatic and legal records of the 15-year period (1740-55) of the two countries after
the Treaty of Belgrade (1739), which was signed after three years of war in the 18th
century. The evaluation also covers the relevant year intervals in line with the records.
The provisions (hüküm), which are mainly related to commercial matters,
include information on the places where merchants operated, the type of commercial
goods, the problems encountered at customs and taxation. In addition, there are
diplomatic records regarding the entourage of the ambassadors, their accommodation
and needs, and the ambassadors assigned by Austria to assist their merchants. With the
establishment of peace, another main topic is the facilities to be shown to the Padr
Trinetari, real name Santa Trinitá (Holy Trinity) priests, as mentioned in the book, who
came from their countries for the release of German prisoners held by the Muslim
population for a favourable price, and prisoner exchanges. The religious buildings to be
repaired, freedom of worship and the provisions regarding the facilities to be provided
for pilgrims to visit the holy city of Jerusalem are among the other issues of a religious
nature.
Keywords: Ottoman State, Austria, Nemçe, Verdicts Register