Multipl skleroz hastalarında atak döneminde ve sonrasında uluslararası kısa bilişsel değerlendirme (BICAMS) bataryasının kullanımı /
Yazar: OZAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SERKAN ÖZAKBAŞ ; DR. BİLGE PİRİ ÇİNAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Testler = Tests ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Giriş
Multipl skleroz (MS), santral sinir sisteminin kronik enflamatuvar demiyelizan bir
hastalığıdır. Batı ülkelerinde genç erişkin-orta yaş grubunda nörolojik yeti kaybının
travmadan sonra en sık nedenidir. MS, kadınlarda iki kat fazla görülen, başlangıç yaşı
genellikle 20-40 arası olan ve erkeklerde daha geç başlayan bir hastalıktır. MS'te birbirini
izleyen akut kötüleşme ve iyileşme periyotları ile ya da nörolojik bulguların yavaş ilerlemesi
ile belirgin bir seyir söz konusu olabilir. En az 24 saat süren, başka bir atak ile arasında en az
1 ay süre olan ve bir ya da daha fazla klinik bulgu veren tablolar atak olarak
tanımlanmaktadır. Bilişsel etkilenme, MS hastalarında oldukça sık görülen, tedavi sürecini ve
yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen bir tablodur. Bilişsel etkilenme nöroloji pratiğinde
genellikle hastalar ve hekimler tarafından göz önünde bulundurulmayan bir alandır. MS'in
başlangıçtan itibaren tüm aşamalarında ve tüm alt tiplerinde ve fiziksel engellilikten bağımsız
olarak görülen bilişsel etkilenme son yıllarda pek çok çalışmanın temel sonlanım
noktalarından birini oluşturmuştur. Bilişsel etkilenme hastalık süresi, hastalığın seyri ve
hastanın eğitim düzeyi ile ilişkilidir. MS'te engellilik düzeyini belirlemek için sıkça kullanılan
Expanded Disability Status Scale (EDSS), bilişsel durumun değerlendirilmesinde yetersizdir.
Bu nedenle son yıllarda MS hastalarında bilişsel etkilenmenin belirlenmesinde daha kullanışlı
seçenekler üzerinde yoğunlaşılmış ve Brief İnternational Cognitive Assessment for Multiple
Sclerosis (BICAMS) bataryası da bu çalışmalar sonucunda geliştirilmiştir. MS'te sıradan
ölçeklerle değerlendirilemeyen, yaşam kalitesini belirgin biçimde bozan bilişsel etkilenmeyi
BICAMS bataryası gibi kısa sürede uygulanabilen, nöropsikoloji eğitimi olmayan kişilerce
uygulanabilen ve yorumlanabilen, hızlı ve geniş bir değerlendirme olanağı sağlayan bir
batarya ile atak döneminde değerlendirmek araştırmaya değer bulunmuştur. Ayrıca yeti
kaybına neden olabilen yorgunluk, yaşam kalitesi ve depresyon gibi faktörlerin atak
döneminde değerlendirmesi ve bilişsel işlevlerle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
Multipl skleroz tanılı ve çalışmaya dahil edilme ölçütlerini karşılayan hastalarda atak
döneminde ruhsal ve bilişsel durumu değerlendirmek için tedavi öncesinde, tedavi bitiminde
ve birinci ayda Symbol Digit Modalites Test (SDMT), California Verbal Learning Test II
(CVLT II) ve Brief Vasospatial Memory Test-Revize (BVMTR), Beck Depresyon Ölçeği
(BDÖ), yorgunluk etki ölçeği (YEÖ), Multiple Sclerosis Neuropsychology Questionnaire
(MSNQ) ve EDSS kullanıldı. Kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edilme ölçütlerini
karşılayan, 19-54 yaş aralığındaki 25 sağlıklı kişi alındı. Çalışma grubundaki hastalar 1ay
boyunca takip edildi. Sağlıklı gruba ise testler maksimum 2 hafta ara ile uygulandı.
Bulgular
Çalışma grubunda atak tedavisi sonrasındaki EDSS puanı atak öncesi döneme göre
daha düşüktü. Birinci ayda EDSS puanında; tedavi öncesi ve tedavi sonrası döneme göre
anlamlı düzelme olduğu görüldü. CVLT puanları tedavi sonrasında tedavi öncesine göre
anlamlı olarak daha yüksekti. Ancak tedavi sonrası ile birinci ay arasında anlamlı fark
saptanmadı. İlk vizitte ve birinci ayda çalışma ve kontrol grupları karşılaştırıldığında iki
dönemde de iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı. Tedavi öncesi ve birinci ay CVLT
puanlarındaki değişim karşılaştırıldığında her iki grupta da puanlarda yükselme olduğu, ancak
MS grubundaki değişimin kontrol grubuna göre anlamlı biçimde daha fazla olduğu görüldü.
MS grubunda BVMTR'de doğru çizilen toplam şekil sayısında, tedavi sonrasında tedavi
öncesine göre belirgin artış olduğu saptandı. Tedavi öncesi ve 1. ay BVMTR puanlarındaki
değişim karşılaştırıldığında; her iki grupta da puanlarda yükselme olduğu, ancak MS
grubundaki değişimin kontrol grubuna göre anlamlı biçimde daha fazla olduğu görüldü.
SDMT puanlarında MS grubunda tedavi sonrasında puanların tedavi öncesine göre anlamlı
biçimde düzeldiği gözlendi. Tedavi öncesi ve 1. ay SDMT puanlarındaki değişim
karşılaştırıldığında; her iki grupta da puanlarda yükselme olduğu, ancak MS grubundaki
değişimin kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha fazla olduğu saptandı. MSNQ-P
ölçeğinde tedavi öncesi ile hem tedavi sonrası hem de 1. ay arasında anlamlı fark saptandı.
Yorgunluk etki ölçeği puanları açısından tedavi öncesi ile 1. ay arasında anlamlı fark saptandı.
Beck depresyon ölçeği puanlarında tedavi öncesine göre tedavi sonrasında anlamlı azalma
saptandı.
Tartışma ve Sonuç
Multipl skleroz, engelliliğe sıkça neden olan bir ilerleyici ve sekel bırakıcı bir
hastalıktır. Bilişsel sorunlar MS hastalarında %40-70 gibi oldukça yüksek bir oranda
görülmektedir. Çalışmamız, BICAMS bataryasının atak döneminde kullanıldığı ilk
çalışmadır. Bataryanın tüm testleri hastalar tarafından kolayca anlaşılmış ve testlerin
uygulanmasında herhangi bir sorun olmamıştır. Toplam uygulama süresinin 15 dakikadan
kısa sürmesi, uygulama ve yorumlamada nöropsikoloğa gereksinim duyulmaması günlük
uygulamaya girmesini kolaylaştıracak özellikler olarak öne çıkmıştır. Sağlıklı kontrol
grubuyla karşılaştıma sonuçları da atak döneminde bilişsel etkilenmenin varlığını
göstermektedir. Çalışmamız ile bilişsel etkilenme ile yorgunluk ve depresyon arasındaki
bağıntı bir kez daha ve atak döneminde gösterilmiştir. Çalışmamız bilişsel bozulmanın en
önemli parametrelerden biri olduğunun anlaşıldığı günümüzde MS hastalarının atak
tedavisine yanıtlarının izleminde BICAMS bataryasının kullanılabilirliğini göstermiş ve daha
yaygın kullanılmasına olanak sağlamıştır.

Abstract:
Introduction
Multiple sclerosis (MS) is a chronic inflammatory demyelinating central nervous system
disease. After trauma, this disease is the most common cause of loss of neurological abilities
in young-middle-aged adults in Western countries. MS is twice as prevalent in women; age of
onset is usually between 20-40 and more late-onset disease in men. In this disease, the
successive periods of acute worsening and improvement, or a significant trend concerned with
the slow progress of neurological signs. MS attack is defined as the time at least 24 hours, at
least 1 month between another attack and that one or more clinical findings tables. Cognitive
impairment, quite common in MS patients, affects the treatment process and the quality of life
in a negative way. Cognitive impairment is an area often not considered by patients and
physicians in neurology practice. In recent years, seen as independent of physical disability,
cognitive impairment was one of the many basic endpoint of the study, MS at all stages from
the outset and in all subtypes. Cognitive impairment is associated with progression of the
disease, duration of the disease and the patient's level of education. Expanded Disability
Status Scale (EDSS) of commonly used to determine the level of disability in MS is
insufficient to assess the cognitive status. Therefore, in recent years have focused on the more
useful options to determine the cognitive impact of MS patients and International Brief
Cognitive Assessment for Multiple Sclerosis (BICAMS) battery has been developed as a
result of these studies. Cognitive impairment in attacks of MS cannot be evaluated using the
scale and significantly impairs quality of life. BICAMS battery that can be implemented in a
short time, neuropsychology can be applied by those who have no education and can be
reviewed quickly and evaluate during the attack that allows a broad assessment battery has
been worth investigating. In addition, the disability that may cause fatigue, assessment of
factors such as quality of life and depression during the attack and was aimed to investigate
the relationship between cognitive function.
Materials and Methods
Multiple sclerosis diagnosis and during the attacks in patients meeting the inclusion criteria
for the study before treatment to assess the psychological and cognitive status, treatment
completion and the first month Symbol Digit Modalities Test (SDMT), California Verbal
Learning Test II (CVLT II) and Brief Visio-spatial Memory Test-Revised (the BVMT), Beck
Depression Inventory (BDI), fatigue impact scale (FIS), Multiple Sclerosis Neuropsychology
Questionnaire (MSNQ) and EDSS was used.
Meet the inclusion criteria for the study as a control group included 25 healthy individuals in
the age range 19-54. Patients in the study group were followed up for 1 month. The healthy
group of tests was performed with an interval of maximum 2 weeks.
Results
EDSS score after treatment episodes in the study group were lower by pre-attack. EDSS score
in the first month; before and after treatment was significantly improved by treatment period
was observed. CVLT scores were significantly higher after treatment than before treatment.
However, there was no significant difference between the first month after treatment. When
the first visit and the first month compared to the study and control groups in both periods was
no significant difference between the two groups. Compared to changes in the pre-treatment
and one month CVLT scores were rising in the points in both groups, but was found to be
significantly more than in the control group changes in the MS group. As the total number of
correctly drawn in BVMT in MS group were found to be significantly increased compared to
pre-treatment and post treatment. Pre-treatment and one month compared changes in BVMT
points; both groups is rising in the points, but was seen by the change in the MS group,
significantly more than the control group. The SDMT scores from baseline to post-treatment
scores were observed in MS patients significantly improved. Before treatment and compared
the changes in the first month SDMT scores; both groups is rising in the points, but was found
to be more significant changes compared to the control group in the MS group. Compared
with pre-treatment, both after treatment between the first month revealed a significant
difference, in MSNQ-P scale. With pre-treatment effects in terms of fatigue scale scores were
significantly different between the first month. After treatment than before treatment in the
Beck Depression Inventory scores were significantly decreased.
Results and Discussion
Multiple sclerosis is a progressive and squeal spacer is a disease that causes disability often.
Cognitive problems are seen in a very high as 40-70% of MS patients. Our study is the first
study of BICAMS battery used during the attack. All tests battery easily understood by
patients and there was no problem in the application of the test. Total execution time of less
than 15 minutes of driving, you do not need the application and interpretation of
neuropsychologists emerged as features to facilitate the entry into daily practice. My
encounters with the healthy control group, the results indicate the presence of cognitive
impairment during the attack. With our study, the correlation between fatigue and depression
with cognitive impairment was again shown and it has been shown during an acute attack.
Our study suggests that today it is one of the most important parameters of cognitive
impairment showed the availability of BICAMS battery in monitoring the response to the
attack treatment of MS patients and allows a more widespread use.