Çevre bilinci ve eğitiminde sıfır atık projesi: Kahramanmaraş ili örneği
Zero waste project in environmental awareness and education: The case of Kahramanmaraş province
Yazar: MUHAMMED TALHA BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ BELLİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Dünya'da 90lı yıllardan itibaren çevresel etkilerin artması sonucu çevre bilincinin gelişmesi, konu ile ilgili çeşitli projeler ve politikaların oluşmasında etkili olmuştur. Bu gelişmeler ışığında Türkiye'de de de bazı politikalar üretilmiş ve mevcut politikalar gözden geçirilerek çevre lehine güncellemeler yapılmıştır. T.C. Cumhurbaşkanlığı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) tarafından üretilen ve geliştirilen çevre projelerinden olan "Sıfır Atık Projesi (SAP)" Türkiye'de kamusal ve özel birçok kurum ve kuruluşun katılımı ile yaygınlık kazanmış ve geniş oranda uygulama alanı bulmuştur. Sıfır Atık projesinin doğrudan olarak çevre lehine ciddi kazançlar sağladığı açıktır. Bu kazançlar literatürde sıklıkla ele alınmıştır. Ancak Sıfır Artık projesinin çevre eğitiminin gelişimine ve çevre bilincinin artmasına yönelik sağladığı avantajlara literatürde yeterli düzeyde değinilmemiştir. Bu nedenle, bu tez çalışmasında, Dünya çapında yaygınlaşan ve BM Genel Kurulunca da kabul edilen "Sıfır Atık Projesi" ele alınarak projenin çevre bilinci ve eğitimine getirdiği katkıları incelenmiştir. Tez çalışmasında, çalışma alanı olarak Kahramanmaraş İlinde bazı kamu (Kahramanmaraş Valiliği, Büyükşehir Belediye Başkanlığı, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Onikişubat Belediye Başkanlığı, Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığı, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (KSÜ) ve Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi (KİÜ)) seçilmiştir. İzlenen yöntem açısından, çalışmada önce konu ile ilgili kapsamlı bir kaynak taraması yapılmış, ilgili mevzuat özetlenmiş ve örnek kurumların SAP kapsamında yaptıkları teorik ve uygulamaya yönelik çalışmaları incelenmiştir. Sonrada söz konusu kurumlarda sıfır atık projesi algısının belirlenmesi amacı ile hazırlanan 7 adet soru, seçilen kurumların ilgili birimlerine yönlendirilerek, cevapları alınmıştır. Gelen cevaplar, kurumlardan geldiği içerik ile irdelenerek, SAP uygulamalarının örnek kurumlarda oluşturduğu algı değerlendirilmiştir. Aynı zamanda, söz konusu kurumlarda uygulanan sıfır atık projesinin çevre eğitimine ve bilincine katkıları da sistematik olarak ele alınmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlar ve ulaşılan çıkarımların incelenmesi sonucunda, 2020 ve sonrası ülke genelinde yaşanan pandemi ve Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin, seçilen örnek kamu kurumlarında SAP çalışmalarını farklı oranlarda olsa da olumsuz şekilde etkilediği, buna rağmen, söz konusu faaliyetlerde önemli mesafeler kat edildiği anlaşılmıştır.

Abstract:
The development of environmental awareness as a result of the increase in environmental impacts in the world since the 90s has been effective in the formation of various projects and policies related to the subject. In light of these developments, some policies have been produced in Turkey and current policies have been reviewed and updated in favor of the environment. The "Zero Waste Project (ZWP)", one of the environmental projects produced and developed by the Presidency of the Republic of Turkey and the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change (MEUCC), has become widespread with the participation of many public and private institutions and organizations in Turkey and has found a wide area of application. It is clear that the Zero Waste Project provides significant gains directly in favor of the environment. These gains have been frequently discussed in the literature. However, the advantages of the Zero Waste project in terms of the development of environmental education and increasing environmental awareness have not been sufficiently addressed in the literature. Therefore, in this thesis study, the "Zero Waste Project", which has become widespread worldwide and has been accepted by the UN General Assembly, has been examined and the contributions of the project to environmental awareness and education have been examined. In the thesis study, some public institutions in Kahramanmaraş Province (Kahramanmaraş Governorship, Metropolitan Municipality, Provincial Directorate of National Education, Onikişubat Municipality, Dulkadiroğlu Municipality, Kahramanmaraş Sütçü İmam University (KSU) and Kahramanmaraş İstiklal University (KIU)) were selected as the study area. In terms of the method followed, first a comprehensive literature review was conducted on the subject in the study, the relevant legislation was summarized and the theoretical and practical studies of the sample institutions within the scope of ZWP were examined. Then, 7 questions prepared to determine the perception of zero waste project in the institutions in question were directed to the relevant units of the selected institutions and their answers were received. The responses received were examined with the content they came from the institutions, and the perception created by ZWP applications in sample institutions was evaluated. At the same time, the contributions of the zero waste project implemented in the institutions in question to environmental education and awareness were systematically addressed. As a result of the examination of the results obtained and the inferences reached in the study, it was understood that the pandemic experienced throughout the country in 2020 and after and the February 6, 2023 earthquakes centered in Kahramanmaraş negatively affected the ZWP-related studies in the region. Despite this, it can be said that significant progress has been made in SAP activities in the selected sample public institutions.