Bazı pazar artıklarının besleme değerlerinin ve anti-metanojenik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of nutritive values and anti-methanogenic properties of some market wastes
Yazar: EMRAH KAYA
Danışman: PROF. DR. ADEM KAMALAK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de semt pazarları ve sebze meyve hallerinde satılan bitkisel ürünlerden arta kalan artık maddelerin besleme değerlerini ve anti-metanojenik özelliklerini belirlemek için yapılmıştır. Ürün çeşitliliğinin, artıkların kimyasal kompozisyonu, besleme değeri ve metanojenik özellikleri üzerinde önemli etkisi vardır. Pazar artıklarının ham kül içerikleri % 0.32 ile 23.24 arasında değişmiştir. En yüksek ham kül içeriği ıspanakta bulunurken en düşük domateste bulunmuştur. Kuru madde içerikleri % 4.24 ile 25.65 arasında değişmiştir. En yüksek kuru madde içeriği narda bulunurken en düşük domateste bulunmuştur. Artıkların ADF içerikleri % 4.52 ile 34.38 arasında değişmiştir. En yüksek ADF içeriği kırmızıbiberde bulunurken en düşük domateste bulunmuştur. NDF içerikleri % 8.15 ile 46.43 arasında değişmiştir. En yüksek NDF içeriği patateste bulunurken en düşük değer elmada bulunmuştur. Ham yağ içerikleri % 0.87 ile 12.55 arasında değişmiştir. En yüksek ham yağ içeriği limonda bulunurken en düşük değer şekerpancarında bulunmuştur. Pazar artıklarının gaz üretim değerleri göz önünde bulundurulduğunda ise net gaz üretimi bakımından elde edilen değerler 36.48 ile 90.95 ml arasında değişmiştir. En yüksek toplam net gaz üretim değeri mandalinada bulunurken en düşük toplam net gaz üretim değeri ıspanakta bulunmuştur. Net metan üretimi 5.16 ile 13.72 ml arasında değişmiştir. En yüksek metan üretimi domatesten en düşük metan üretimi ise maruldan elde edilmiştir. Metan gazı yüzdeleri ise % 10.96 ile 21.20 arasında değişmiştir. Yüzde olarak da en yüksek metan üretimi ıspanaktan en düşük metan üretimi nardan elde edilmiştir. Pazar artıklarının metabolik enerji içerikleri 8.28 ile 14.92 MJ/kg kuru madde arasında değişmiştir. En yüksek metabolik enerji içeriğine mandalina en düşük metabolik enerji içeriğine de tere sahip olmuştur. Organik madde sindirim dereceleri % 65.88 ile 98.96 arasında değişmiştir. En yüksek organik madde sindirim derecesi mandalinada en düşük organik madde sindirim derecesi ise terede elde edilmiştir. Bu çalışmaya konu olan pazar artıkları ruminant hayvanların yaşama ve verim payına katkıda bulunacak kadar protein ve enerji içeriğine sahip olduğu bulunmuştur. Bu çalışma pazar artıklarının kompozisyonları ve gaz üretim değerleri hakkında önemli bilgiler sağlamıştır.

Abstract:
The aim of this study was to determine the nutritive value and anti-methanogenic properties of some fruit and vegetable wastes of markets in Turkey. The product variety has a significant effect on the chemical composition, nutritive value and gas production parameters of wastes. The crude ash content was ranged from 0.32 % to 23.24 %. The highest value of crude ash was obtained with spinach and the lowest value was obtained with tomato. The dry matter content was ranged from 4.24 % to 25.65 %. The highest value of dry matter was obtained with pomegranate and the lowest value was obtained with tomato. The acid detergent fiber content was ranged from 4.52 % to 34.38 %. The highest value of acid detergent fiber was obtained with red pepper and the lowest value was obtained with tomato. The neutral detergent fiber content was ranged from 8.15 % to 46.43 %. The highest value of neutral detergent fiber was obtained with potato and the lowest value was obtained with apple. The ether extract content was ranged from 0.87 % to 12.55 %. The highest value of ether extract was obtained with lemon and the lowest value was obtained with sugar beet. The crude protein content was ranged from 1.81 % to 42.28 %. The highest value of crude protein was obtained with pumpkin and the lowest value was obtained with pear. The total net gas production of wastes ranged from 36.48 ml to 90.95 ml. The highest net gas production was obtained from mandarin and the lowest total net gas production was obtained from spinach. Net methane production was varied from 5.16 ml to 13.72 ml. The highest net methane ml was obtained from tomato but the lowest net methane was obtained from lettuce. Methane percent ranged from 10.96 % to 21.20 %. The highest methane percentage was obtained from spinach but the lowest methane percentage was obtained from pomegranate. Metabolisable energy of feedstuffs ranged from 8.28 to 14.92 MJ/kg dry matters. The highest metabolisable energy was obtained from mandarin and the lowest metabolisable energy was obtained from cress. Organic matter digestibility was varied from 65.88 to 98.96 to %. The highest organic matter digestibility was obtained from mandarin but the lowest organic matter digestibility was obtained from cress. The most of wastes studied in the current study have considerable amount of crude protein and metabolisable energy which are contribute to the requirement of the ruminant animals for maintenance and production. This study provided important information on the potential nutritive value and gas production parameters of the fruit and vegetable wastes of markets.