Geleneksel olmayan para politikalarının makroekonomik göstergeler üzerine etkisi: Türkiye örneği
The impact of unconventional monetary policies on macroeconomicindicators: The case of Turkey
Yazar: KEREM FIRAT COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP TUNÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Para politikaları = Monetary policies ; Para politikası araçları = Monetary policy toolls ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
2008 küresel finans krizi öncesinde geleneksel anlamda merkez 
bankalarının kullandığı en önemli para politikası araçları açık piyasa işlemleri 
ve faiz oranlarıdır. Ancak 2008 krizi ile birlikte merkez bankalarının geleneksel 
anlamda kullandıkları para politikası araçlarının yetersiz kaldığı görülmüştür. 
Bu nedenle, yeni para politikası araçları geliştirilmiştir. Miktarsal genişleme, 
kredi genişlemesi, faiz taahhüdü, faiz koridoru, zorunlu karşılıklar ve rezerv 
opsiyon mekanizması gibi geliştirilen yeni araçlar, geleneksel olmayan para 
politikası araçları olarak ön plana çıkmaktadır. 
Merkez bankalarının fiyat istikrarı ve finansal istikrar gibi hedeflerine 
ulaşmada para politikalarının etkinliği önem arz etmektedir. Bu kapsamda, 
çalışmanın amacı, 2008 krizi sonrasında Türkiye'de uygulanan geleneksel 
olmayan para politikası araçlarının makroekonomik göstergeler üzerindeki 
etkisini incelemektir. Çalışmada Türkiye'de uygulanan geleneksel olmayan para 
politikası araçlarını temsilen politika faizi, rezerv opsiyon mekanizması kullanım 
oranı, TL ve yabancı para cinsinden zorunlu karşılık oranları değişkenleri 
kullanılırken; makroekonomik göstergeler açısından tüketici fiyat endeksi, 
sanayi üretim endeksi, işsizlik oranı, reel efektif döviz kuru, cari açık, toplam 
kredi hacmi, para arzı, imalat sanayi kapasite kullanım oranı, BİST 100 endeksi 
ve kısa vadeli sermaye hareketleri değişkenleri kullanılmıştır. Değişkenlere ait 
Ocak 2008- Mart 2022 dönemi kapsayan aylık veriler, Vektör Otoregresyon 
(VAR) modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Türkiye 
v 
ekonomisinde geleneksel olmayan para politikası araçlarının makroekonomik 
göstergeler üzerindeki etkisinin sınırlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Geleneksel Olmayan Para Politikaları, Faiz Koridoru, 
Zorunlu Karşılıklar, Rezerv Opsiyon Mekanizması, VAR Analizi.

Abstract:
Before the 2008 global financial crisis, the most important monetary policy 
instruments traditionally used by central banks were open market operations and 
interest rates. However, with the 2008 crisis, it was seen that the monetary policy 
instruments used by the central banks in the traditional sense were insufficient. 
Therefore, new monetary policy instruments have been developed. The new 
instruments developed such as quantitative easing, credit expansion, interest 
commitment, interest rate corridor, required reserves and reserve option 
mechanism stand out as unconventional monetary policy instruments. 
The effectiveness of monetary policies is important in achieving the goals 
of central banks such as price stability and financial stability. In this context, the 
aim of the study is to examine the effects of unconventional monetary policy 
instruments applied in Turkey after the 2008 crisis on macroeconomic indicators. 
While the policy rate, reserve option mechanism utilization rate, TL and foreign 
currency reserve requirement ratios variables are used to represent the 
unconventional monetary policy instruments implemented in Turkey in the 
study; In terms of macroeconomic indicators, consumer price index, industrial 
production index, unemployment rate, real effective exchange rate, current 
account deficit, total credit volume, money supply, manufacturing industry 
capacity utilization rate, BIST 100 index and short-term capital movements 
variables are used. Monthly data of the variables covering the January 2008-
March 2022 period were analyzed using the Vector Autoregression (VAR) model. 
vii 
As a result of the analysis, it was concluded that the impact of unconventional 
monetary policy instruments on macroeconomic indicators in the Turkish 
economy is limited. 
Keywords: Unconventional Monetary Policies, Interest Rate Corridor, Reserve 
Requirements, Reserve Option Mechanism, Var Analysis.