Jeopolitikten astropolitiğe: Hegemonik bir rekabet alanı olarak uzay
From geopolitics to astropolitics: Space as a hegemonic competition area
Yazar: ÖMER FURKAN KESİKBAŞ
Danışman: PROF. DR. HAMİT ERSOY
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Astropolitik = Astropolitics ; Cox, Robert W. = Cox, Robert W. ; Eleştirel kuram = Critical theory ; Hegemonya = Hegemony ; Jeopolitik = Geopolitic ; Neo-Gramscian = Neo-Gramscian ; Rekabet = Competition ; Uluslararası rekabet = International competition ; Uzay = Space

Özet:
21. yüzyılda uzay, teknolojik ilerlemelere bağlı gelişen sistem ve uygulamaların insanoğlunun gündelik yaşamındaki kazandığı rolden ötürü insanlık tarihinde hiç olmadığı kadar önemli bir hale gelmiştir. Dahası uzay, kendini devletlerin başta roket, uydu ve bilişim gibi yüksek teknoloji gerektiren sektörlere yapmış oldukları yatırımlarda gösterdiği şekliyle, ona erişebilen ve onu kullanabilenlere büyük imkânlar ve güç sunmuş, tam da bu sebeple devletler arasında yeni bir hegemonik rekabet alanı olmuştur. Bu araştırma da astropolitik bağlamda yaşanan hegemonik rekabeti ve dinamiklerini anlamaya çalışmaktadır.
Hegemonya kavramı üzerine kuram inşa eden Robert W. Cox'un neo-Gramscian perspektifi uzayda yaşanan hegemonik rekabeti anlamak için önemli metodolojik olanaklar sunmuştur. Cox, yapılar değiştikçe fikirlerin, kurumların ve maddi kaynakların fiili karışımının da zamanla değişeceğini varsaymaktadır. İşte bu varsayım tezde inşa edilen neo-Gramscian astropolitik tasavvurunun temelini teşkil etmiştir.
Bu araştırmada, Cox'un tarihsel yapılar yaklaşımının sacayağını ve aynı zamanda bu tezin metodolojisini oluşturan fikirler, kurumlar ve maddi kaynaklar üçgeni kullanılarak ABD, Rusya ve Çin arasında yaşanan uzay rekabetine ilişkin önemli bulgular elde edilmiştir. Cox'un kuramının temel varsayımları doğrultusunda üç ülke üzerine yapılan ampirik sorguda, astropolitik bağlamdaki hegemonik rekabetin, karar vericilerin sahip olduğu fikirlerin yapılan yasal düzenlemeler ile politika haline gelmesi ve bunların kurumlar tarafından yürütülmesi neticesinde geliştirilen maddi kaynaklar ile şekillendiği görülmüştür.

Abstract:
In the 21st century, space has become an increasingly important for history of mankind, due to the developing systems and practices related to technological advances in the daily life of human beings. Moreover, space has provided great opportunities and power to those who can access and use it, as they have been demonstrated in states' investments in sectors that require high technology, such as rocket, satellite and IT technology, and therefore, it has emerged as a new hegemonic competition area between states. In this context, this study aims to understand hegemonic competition and its dynamics in astropolitics context.
Robert W. Cox's neo-Gramscian perspective of the hegemony provided important methodological opportunities to understand the hegemonic competition in space. Cox assumes that the mixture of ideas, institutions, and material resources will change over time as structures change. This assumption constitutes the basis of the neo-Gramscian astropolitics vision constructed in the thesis.
In this research, by using the triangle of ideas, institutions and material resources that constitutes the trivet of Cox's method of historical structures as well as the methodology of this thesis, significant findings are obtained regarding the space competition between the USA, Russia and China. In the empirical research conducted on these three countries in line with the basic assumptions of Cox's theory, it is seen that hegemonic competition in the astropolitics context was shaped by the material resources developed as a result of the decision-makers' ideas becoming politics with legal regulations and their execution by institutions.