Lise öğrencilerinde okul tükenmişliği, akademik beklentilere ilişkin stres ve akademik yılmazlık arasındaki ilişki
The relationship between school burnout, stress on academic expectations, and academic resilience in high school students
Yazar: HABİB ÖZTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA PAMUK
Selçuk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada lise öğrencilerinde okul tükenmişliği, akademik beklentilere ilişkin stres ve akademik yılmazlık düzeylerinin birtakım değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının yanısıra okul tükenmişliği, akademik beklentilere ilişkin stres ve akademik yılmazlık arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma için belirlenen çalışma grubu, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Konya ili merkezinde belirlenmiş olan liselerde eğitim gören 782 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma tarama modelinden olan ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri için veri toplama araçları olarak okul tükenmişliği ölçeği, akademik beklentilere ilişkin stres envanteri, akademik yılmazlık ölçeği ve katılımcı bilgileri için kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmanın neticesinde elde edilmiş verilerle frekansları belirlenip yüzde tablosu, bağımsız örneklem için t testi, tek yönlü anova, ilgili sonuçlar için scheffe testi, pearson çarpım momentler korelasyon ve çoklu regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma neticesinde elde edilmiş olan bulgulara göre okul tükenmişliğinin cinsiyet, sınıf düzeyi tüm alt boyutlarında okul türüne göre sadece alt boyut olan yetersizlikte istatistiksel anlamlı bir farklılığın olduğu sonucu bulunmuştur. Akademik beklentilere ilişkin stresin cinsiyet değişkenine göre kendine ilişkin beklentiler alt boyutunda, okul türü değişkeninde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olduğu sonucu bulunmuştur. Akademik yılmazlığın cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkeninde istatistiksel anlamlı bir farklılığın olduğu sonucu bulunmuştur. Yine araştırma bulgularına göre okul tükenmişliği ile akademik beklentilere ilişkin stres arasında pozitif yönde, akademik yılmazlıkla da negatif yönlü bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Akademik beklentilere ilişkin stresle akademik yılmazlık arasında negatif yönde bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Akademik beklentilere ilişkin stres envanteri alt boyutlarından olan kendine ilişkin beklentiler ile akademik yılmazlığın, okul tükenmişliğini anlamlı bir şekilde yordadığı sonucu bulunmuştur. Akademik beklentilere ilişkin stres envanteri alt boyutları ile akademik yılmazlığın okul tükenmişliği toplam puanına ilişkin varyansın %84'ünü açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda tartışma yapılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, the relationship between school burnout, stress related to academic expectations and academic resilience, as well as whether the levels of school burnout, stress related to academic expectations and academic resilience in high school students differ according to some variables were examined. The study group determined for the research consists of 782 students studying in the high schools determined in the city center of Konya in the 2021-2022 academic year. The research was carried out using the relational survey model, which is one of the survey model. School burnout scale, stress inventory on academic expectations, academic resilience scale and personal information form for participant information were used as data collection tools for research data. Frequencies were determined with the data obtained as a result of the research, percentage table, t test for independent sample, one-way anova, scheffe test for related results, pearson product moment correlation and multiple regression analyzes were made. According to the findings obtained as a result of the research, it was found that there was a statistically significant difference in all sub-dimensions of school burnout by gender and grade level, only in the sub-dimension of inadequacy. It was found that there was a statistically significant difference in the self-expectations sub-dimension of the stress related to academic expectations according to the gender variable, and in the school type variable. It was found that there was a statistically significant difference in the gender and grade level variables of academic resilience. Furthermore, the results showed that there was a positive relationship between school burnout and stress related to academic expectations, and a negative relationship with academic resilience. It was found that there was a negative relationship between the stress related to academic expectations and academic resilience. According to multiple regression analysis, academic resilience and expectations of self, which are sub-dimensions of the stress inventory related to academic expectations, significantly predicted school burnout. It was concluded that the stress inventory sub-dimensions of academic expectations and academic resilience explained 84% of the variance in the total score of school burnout. In line with the findings, a discussion was made and some suggestions were made.