Sonografik olarak ölçülen optik sinir kılıfı çapının hiperkarbik solunum yetmezliğinde prognostik önemi
Prognostic value of the optical nerve sheath diameter in hypercarbic respiratory failure
Yazar: MEHMET GÖKTUĞ EFGAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP KARAKAYA ; UZMAN ADNAN YAMANOĞLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Hiperkapni = Hypercapnia ; Optik sinir = Optic nerve ; Prognoz = Prognosis ; Sinir lifleri = Nerve fibers ; Solunum yetmezliği = Respiratory insufficiency ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Giriş ve amaç: Ultrasonografik optik sinir kılıfı çapının(OSKÇ) kafa içi basınç
artışını indirekt olarak gösterdiği daha önceki çalışmalarda gösterilmiştir.
Hiperkarbinin baroreseptörleri uyararak vazodilatetör etki yaptığı ve kafaiçi basıncını
arttırdığını gösteren çalışmalar mevcuttur. Ancak bu güne kadar ultrasonografik olarak
OSKÇ ölçümünün hiperkarbik hastaların tedavi yönetimi ve ayırıcı tanısında
kullanımı hakkında yeterli çalışma yoktur.
Bu çalışmanın birincil amacı ultrasonografik olarak ölçülen OSKÇ'nın Tip 2
(Hiperkarbik) solunum yetmezliği olan hastaların tedaviye yanıtını izlemede ve
hiperkarbik hastaların prognozunu göstermedeki değerliliğini araştırmaktır.
Çalışmanın ikincil amacı ise Tip 1 solunum yetmezliği ile Tip 2 solunum
yetmezliklerinin ayırıcı tanısında ultrasongrofik olarak ölçülen OSKÇ'nın
kullanılabilirliğini test etmektir.
Materyal-Metot: Prospektif gözlemsel olarak dizayn edilen bu çalışma 3.
Basamak Eğitim Araştırma hastanesi acil tıp kliniğinde 6 ay süre ile yürütülmüştür.
Bu çalşışmaya acil servise nefes darlığı şikayeti ile başvuran gebe olmayan ve kafa
travması öyküsü bulunmayan erişkin hastalar ve benzeri yaş grubu ve sayıda sağlıklı
gönüllüler dahil edilmiştir. Nefes darlığı ile başvuran hastalar kan gazı analizi
sonuçlarına göre hiperkarbik hasta grubu ve hipoksik hasta gruıbu olarak ikiye
ayrılmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastalardan başvuru sırasında ve acil tedavi
sonrasında ultrasonografi(USG) eşliğinde OSKÇ ve arter kan gazı(AKG) ölçümü
analizi yapıldı. Öncelikle hastaların OSKÇ ölçümlerinin parsiyal arteriyel
karbondoksit basıncı (PaCO2) ile korelasyonu Spearman korelasyon testi ile
değerlendirildi. Hiperkarbik hastaların OSKÇ ölçüm değerlerinin hipoksik hasta
grubundan ve kontrol grubundan farklı olup olomadığı Mann Whitney-u testi ile
değerlendirildi. Hipoksik ve hiperkarbik hasta gruplarının ayırıcı tanısında OSKÇ
değerliliğini araştırmak için ROC eğrisi çizdirildi ve 2 grubu ayırt eden en uygun
kesme noktası belirlendi. Son olarak OSKÇ'nın hiperkarbik hastaların klinik
v
sonlanımını predikte etmekte değerliliği Binary Logistik Regresyon analizi ile
değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 69 olan 25 hiperkarbik, yaş ortalaması 68 olan
24 hipoksik ve yaş ortalaması 64 olan 27 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Hiperkarbik
hastaların OSKÇ ortalaması 5.3mm olarak hipoksik hastalardan (3.8mm ) ve kontrol
grubundan (3.9mm) istatiksel olarak anlamlı farklı bulundu(p<0.001, her iki grup
karşılaştırması için). Hiperkarbik ve hipoksik hastaları ayırt etmede OSKÇ 4.3mm
kesme değeri ile %96 sensitif ve % 91.7 Spesifik bulundu(pozitif prediktif değer:
%92.3, negatif prediktif değer 95.6). Yapılan Spearman korelasyon testi analizinde
hiperkarbik hasta grubunun PaCO2 değerleri ile OSKÇ arasında güçlü korelasyon
bulundu(r=0.733). Ayrıca hiperkarbik hastaların tedaviye yanıtının izlenmesi için
tedavi öncesi ve sonrası yapılan OSKÇ ölçümleri karşılaştırıldığında hiperkarbik
hastaların OSKÇ'nda tedavi ile istatiksel olarak anlamlı azalma olduğu
görüldü(p<0.001). Hiperkarbik hasta grubunun prognozunu öngörmedeki OSKÇ'nın
değerliliğini test etmek için yapılan Binary Logistik regresyon analizi sonuçlarına göre
OSKÇ'nın prognostik değeri olmadığı görüldü(p=603).
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçlarına göre OSKÇ hiperkarbik hastalarda PaCO2
düzeyi ile korele ve bu hastaların tedaviye yanıtını izlemede istatiksel olarak anlamlı
bir parametre olarak bulundu. Hiperkarbik hastaların prognozunu öngörmede ise
herhangi bir değerliliği bulunmadı. İkincil analiz sonuçlarımıza göre OSKÇ
hiperkarbik hastaları hipoksik hastalardan ve sağlıklı bireylerden ayırt etmek için
yüksek sensitifite ve spesifiteye sahip bir test olarak bulundu.
Anahtar sözcükler: hiperkarbi, okuler ultrasonografi, optik sinir kılıfı çapı

Abstract:
Introduction and objectives: It has been shown in previous studies that
ultrasonographic optic nerve sheath diameter (ONSD) indirectly shows increased
intracranial pressure. There are studies showing that hypercarbia has a vasodilator
effect by stimulating baroreceptors and increases intracranial pressure. However,
there are not enough studies about the use of ultrasonographic ONSD measurement
in the treatment management and differential diagnosis of hypercarbic patients.
The primary purpose of this study is to investigate the value of the ultrasonographic
measured ONSD in monitoring the response of patients with Type 2 (Hypercarbic)
respiratory failure to treatment and in showing the prognosis of hypercarbic patients.
The secondary aim of the study is to test the usability of ONSD measured ultrasound
in the differential diagnosis of Type 1 respiratory failure and Type 2 respiratory
failure.
Material-Method: This prospectively observational study was conducted for 6
months in the Emergency Medicine Clinic of the 3rd Stage Education and Research
Hospital. Non-pregnant adult patients with no history of head trauma and similar age
groups and healthy volunteers who were admitted to the emergency department with
the complaint of dyspnea were included in this study. Patients presenting with
dyspnea were divided into two groups as hypercarbic patient group and hypoxic
patient group according to blood gas analysis results. On admission and after
emergency treatment, ONSD and arterial blood gas (ABG) analysis were performed
in the presence of ultrasonography (USG). First of all, the correlation of ONSD
measurements of the patients with the partial arterial carbon dioxide pressure
(PaCO2) was evaluated with the Spearman correlation test. Whether the ONSD
vii
measurement values of hypercarbic patients were different from hypoxic patient
group and control group was evaluated by Mann Whitney-u test. ROC curve was
drawn to investigate ONSD value in the differential diagnosis of hypoxic and
hypercarbic patient groups, and the most appropriate cut-off point was determined to
distinguish the 2 groups. Finally, the value of ONSD in predicting the clinical
outcome of hypercarbic patients was evaluated by Binary Logistic Regression
analysis.
Results: The study included 25 hypercarbic volunteers with a mean age of 69
years, 24 hypoxic volunteers with a mean age of 68 years, and 27 healthy volunteers
with a mean age of 64 years. The mean ONSD of hypercarbic patients was found to
be 5.3mm, statistically significant difference from hypoxic patients (3.8mm) and
control group (3.9mm) (p <0.001, for both groups comparison). In distinguishing
hypercarbic and hypoxic patients, ONSD was found to be 96% sensitive and 91.7%
specific with 4.3mm cut-off value (positive predictive value: 92.3%, negative
predictive value 95.6). In the Spearman correlation test analysis, a strong correlation
was found between PaCO2 values of the hypercarbic patient group and ONSD (r =
0.733). In addition, when ONSD measurements were compared before and after
treatment to monitor the response of hypercarbic patients to treatment, a statistically
significant decrease was observed in ONSD of hypercarbic patients with treatment (p
<0.001). According to the results of Binary Logistic regression analysis performed to
test the valence of ONSD in predicting the prognosis of the hypercarbic patient
group, ONSD was found to have no prognostic value (p = 603).
Conclusıon: According to the results of this study, ONSD correlated with PaCO2
level in hypercarbic patients and was found to be a statistically significant parameter
viii
in monitoring the response of these patients to treatment. There was no valence in
predicting the prognosis of hypercarbic patients. According to our secondary analysis
results, ONSD was found to be a high sensitivity and specific test to distinguish
hypercarbic patients from hypoxic patients and healthy individuals.
Key words: hypercarbia, ocular ultrasonography, optic nerve sheath diameter