Pakikoroid pigment epitelyopatidekilezyonların uzun dönem takiplerdeki değişimi
Changes of lesions in pachychoroid pigmentepiteliopathy during long-term follow-up
Yazar: EMRAH YALVAÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÜNER ÜNEY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Pakikoroid pigment epitelyopati (PPE) hastalarının optik koherens
tomografi (OKT) ve optik koherens tomografi anjiografi (OKTA) yardımı ile uzun
dönem takip sonuçlarını araştırmak.
Gereç ve Yöntem: Bu tek merkezli prospektif çalışmaya temmuz 2022-ekim
2023 tarihleri arasında başvuran ve PPE tanısı alan hastalar dahil edildi. Hastaların
demografik özellikleri, aksiyel uzunluk (AU) ve vücut kitle indekisi (VKİ) ölçümleri
kaydedildi. Tüm hastalara detaylı oftalmolojik muayene yapıldı. Fundoskopik
muayene ve OKT ile RPE lezyonları tanımlandı. Hastaların fundus otofloresans
(FOF) görüntülemeleri yapıldı. Enhanced depth imaging-OKT (EDİ-OKT) yardımı
ile subfoveal koroid kalınlık (SFKK) ölçümleri, OKTA yardımı ile ise yüzeyel ve
derin damar dansitesi (DD), foveal avasküler zon (FAZ), FAZ çevresi, yüzeyel
akımsız alan (YAA), dış retina akım alanı (DRAA) ve koryokapillaris akım alanı
(KKAA) ölçümleri yapıldı. Hastalar 6. ayda, 12. ayda ve 15. ayda lezyonlardaki
değişim, SSKR ve koroidal neovaskülarizasyon (KNV) gelişimi açısından
değerlendirildi.
Bulgular: Toplam 26 hastanın 26 gözü çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş
ortalaması 59,8±11,9 (33-77) yıl iken VKİ ortalaması 28,6±4,3 kg/m 2 'idi. AU
ortalaması 23,2±0,8 mm ve SFKK ortalaması 348,3±115,0 µm olarak bulunmuştur.
Çalışmaya dahil edilen hastalarda toplam 110 retina pigment epiteli (RPE) lezyonu
saptandı. Bu RPE lezyonlarının 31'i (%28,1) pigment epitel dekolmanı (PED), 28'i
(%25,4) RPE kalınlaşması, 23'ü (%20,9) RPE defekti, 12'si (%10,9) pakidruzen, 8'i
(%7,2) hiperreflektif RPE sütunu, 5'i (%4,5) RPE göçü ve 3'ü (%2,7) sığ PED idi.
Takiplerde 7 hastanın (%26,9) lezyonları stabil kalırken, 3 hastanın (%11,5)
lezyonlarında gerileme ve 16 hastanın (%61,5) lezyonlarında ise progresyon
görülmüştür. Yirmi altı hastanın 2'sinde (%7,6) takiplerde santral seröz
koryoretinopati (SSKR) gelişti. SSKR gelişen hastaların başlangıç lezyonları sığ
PED ve RPE defekti idi. Hiçbir olguda 15 aylık takipte KNV gelişmemiştir.
Takiplerde OKTA ölçüm değerleri arasında anlamlı bir değişiklik olmamıştır.

Sonuç: Zaman içerisinde PPE'deki RPE lezyonları morfolojik olarak artabilir,
gerileyebilir veya başka bir lezyona dönüşebilir. PPE pakikoroid spekrum
hastalıklarından olan SSKR'ye progresyon gösterebilir. PPE hastalarındaki sığ PED ve
RPE defekti SSKR gelişimi açısından risk faktörü olabilir.

Anahtar kelimeler: Optik koherens tomografi, pakikoroid pigment epitelyopati,
pakikoroid spektrum hastalıkları, retina pigment epiteli, santral
seröz koryoretinopati

Abstract:
Purpose: To investigate the long-term follow-up results of pachychoroid
pigment epitheliopathy (PPE) patients with the help of optical coherence tomography
(OCT) and optical coherence tomography angiography (OCTA).
Materials and Methods: Patients admitted between July 2022 and October
2023 and diagnosed with PPE were included in this single-center prospective study.
Demographic characteristics of the patients, axial length (AU) and body mass index
(BMI) measurements were recorded. All patients underwent detailed
ophthalmological examination. RPE lesions were identified by fundoscopic
examination and OCT. Fundus autofluorescence (FOF) imaging of the patients was
performed. Subfoveal choroidal thickness (SFCT) was measured with enhanced
depth imaging-OCT (EDI-OCT) and superfoveal and deep vessel density (DD),
foveal avascular zone (FAZ), FAZ perimeter, superficial non flow area (SNFA),
outer retinal flow area (ORFA) and choriocapillaris flow area (CCFA) were
measured with OCTA. The patients were evaluated at 6 months, 12 months and 15
months in terms of changes in lesions, development of CSCR and choroidal
neovascularization(CNV).
Results: A total of 26 eyes of 26 patients were included in the study. The
mean age of the patients was 59.8±11.9 (33-77) years and mean BMI was 28.6±4.3
kg/m2. The mean AU was 23.2±0.8 mm and the mean SFCT was 348.3±115.0 µm.
A total of 110 retinal pigment epithelium (RPE) lesions were detected in the patients
included in the study. Of these RPE lesions, 31 (%28,1) were pigment epithelial
detachment (PED), 28 (%25,4) were RPE thickening, 23 (%20,9) were RPE defects,
12 (%10,9) were pachydruzen, 8 (%7,2) were hyperreflective RPE column, 5 (%4,5)
were RPE migration and 3 (%2,7) were shallow PED. During follow-up, 7 patients
(26.9%) had stable lesions, 3 patients (11.5%) had regression and 16 patients (61.5%)
had progression. Central serous chorioretinopathy (CSCR) developed in 2 (7.6%) of
26 patients. The initial lesions of patients who developed CSCR were shallow PED

and RPE defects. None of the patients developed CNV at 15-month follow-up. There
was no significant change between OCTA measurement values during follow-up.
Conclusion: Over time, RPE lesions in PPE may morphologically increase,
regress or turn into another lesion. PPE may progress to CSCR, which is one of the
pachychoroid spectrum diseases. Shallow PED and RPE defects in PPE patients may
be risk factors for the development of CSCR.

Key words: Optical coherence tomography, pachychoroid pigment epitheliopathy,
pachychoroid spectrum diseases, retinal pigment epithelium, central
serous chorioretinopathy