Demirci Mehmet Efe Konağı süslemeleri üzerine inceleme
Demirci Mehmet Efe house examination on ornaments
Yazar: ZÜBEYDE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH ŞEVKİ DUYMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Demirci Mehmet Efe = Demirci Mehmet Efe ; Isparta = Isparta ; Isparta-Gönen = Isparta-Gönen ; Konaklar = Mansions ; Süsleme teknikleri = Ornaments technics ; Süslemeler = Ornamentations ; Tarihi binalar = Historical buildings ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Tarihi konutlar = Historical houses ; Tarihi yapılar = Historic structures

Özet:
Çalışmada, tarihte önemli bir yere sahip olan Demirci Mehmet Efe Konağının tarihsel değerinin saptanması, süsleme programının incelenmesi esas alınmıştır. Geçmişten günümüze ulaşmayı başaran bu konak, iklimin ve dış etkenlerin yüzünden harap bir haldedir. Bölgenin Geleneksel Türk konut mimarisinin en güzel örneklerinden birisidir.
Akdeniz Bölgesi içinde yer alan Isparta, aynı zamanda Göller Bölgesi'nin de bir ilidir. İğdecik Köyü Isparta İlinde yer almakta olup, Gönen ilçesine bağlı bir köydür.
Isparta'nın Gönen İlçesine bağlı olan İğdecik Köyünde bulunan Demirci Mehmet Efe Konağı tarihte önemli bir yere sahiptir. Konağa adını veren Demirci Mehmet Efe Milli Mücadele döneminde Isparta'da yaşanan çete olayları üzerine yolsuzluk ve karmaşayı bastırmak sebebiyle ile bölgeye davet edilmiştir. Bu bölgedeki ayaklanmaları bastırmak için bölgeye gelen Demirci Mehmet Efe Isparta'yı üç kez ziyaret etmiştir. Ailesinin bulunduğu Nazilli'ye düşmanların saldıracağını haber aldıktan sonra ikinci gelişinde ailesi ve mahiyetindeki kişilerle Gönen'in İğdecik Köyüne yerleşmiştir. Isparta bölgesinin coğrafi konumunu ve iklim şartlarını yerleşmek için uygun bulan Demirci Efe, Hafız Ağanın oğlu olan Süleyman Efendi'nin konağına yerleşerek karargâhını İğdecik köyüne kurmuştur.
Demirci Mehmet Efe Konağı'nın Isparta ilinin malzeme, coğrafi yapısı ve iklim koşulları göz önünde bulundurularak inşa edilmiş bir Osmanlı Dönemi geleneksel Türk ev mimarisi özelliklerini taşımaktadır. Bu konak bir dönem Demirci Mehmet Efe'nin yaşamasından ve tarihte adını söz ettirmesinden dolayı bu şekilde adlandırılmıştır.
Konağın Ağa Konağı olması ve bölgedeki yapılarla kıyaslandığında diğer evlerden farklı bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tam olarak inşa tarihi ve banisi bilinmemekle birlikte 19. Yüzyıl sonu ve 20. Yüzyıl başı mimari özellikleri taşımaktadır. Bu dönemdeki planda barok etkiler kendini daha çok detaylarda göstermeye başlamıştır. Bölgede en çok bulunan malzemeler konutların ana yapı malzemelerini oluşturur.  Cephelerde pencere dizilerinin sıklığı, düzeni ve boyutlarının kattan kata ölçülü bir biçimde ayarlanmaları cepheye yeni bir düzen ve uyum getirmiştir.
Cephelerde algılanan, ciddi bir süsleme programı bulunmamakla birlikte, zemin kattaki kesme taşlar yapıya oldukça düzgün bir görünüm kazandırmıştır. Demirci Mehmet Efe Konağı süsleme açısından bodrum ve zemin katta, yalın bir üslupla işlenmiştir. Birinci kat süslemeleri ise yapıldığı dönemin özelliklerini taşımaktadır. İç mekanlara bakıldığında, cephelerdeki sadeliğinin aksine özellikle oda ve sofa tavanı yanı sıra sofa duvarlarında da bezeme alanlarına rastlanmıştır. Konağın birinci kat bölümünde bulunan baş odasında oldukça yoğun tavan süslemesi, sofanın ahşap tavana ait olan geometrik bezemelerden oluşan zengin bir tavan süslemesi ve şerbetlik çevresinde ki bezemelerden oluşturulmuş süslemeler bulunmaktadır. Bu sebeple konak süsleme özellikleri açısından belgelenmesi gereken Geleneksel Türk konut mimari örneklerinden birisidir.

Abstract:
In this study, the historical values of Demirci Mehmet Efe Mansion, which has an important place in history, were examined and the ornamental and architectural program was examined. This mansion, which has survived from the past to the present, has been devastated by climate and external factors. It is one of the best examples of traditional Turkish residential architecture in the region.
Isparta, which is located in the Mediterranean Region, is also a province of the Lakes Region. İğdecik Village is located in Isparta Province and is a village of Gönen.
Demirci Mehmet Efe Mansion in İğdecik Village of Gönen District of Isparta has an important place in history. Demirci Mehmet Efe, who gave his name to the mansion, was invited to the region due to the suppression of corruption and confusion over the gang incidents in Isparta during the National Struggle. Demirci Mehmet Efe, who came to the region to suppress the riots, visited Isparta three times. After receiving news that his family was in Nazilli, the enemies would attack him and on his second visit he settled in İğdecik Village of Gönen with his family and people.  Demirci Efe, who found the geographical location and climatic conditions of Isparta suitable for settling, settled in the mansion of Süleyman Efendi, the son of Hafız Ağa, and established his headquarters in İğdecik village.
It is understood that Demirci Mehmet Efe Mansion is one of the traditional Turkish house structures of the Ottoman Period built in consideration of the material, geographical structure and climatic conditions of Isparta. This mansion was named as Demirci Mehmet Efe because he lived and made a name in history.
When the mansion is Ağa Mansion and compared to the buildings in the region, it is a different structure from the other houses. Although the exact construction date is unknown, it has 19 th century architectural features. The baroque influences in this period began to manifest themselves in more detail. The most common materials in the regions are the main building materials of the houses. The frequency, layout and dimensions of the window series in the facades have been adjusted to the floor from floor to floor, bringing a new order and harmony to the facade.
Although there is no serious ornament program detected on the facades, the cut stones on the ground floor give the structure a very smooth appearance. Demirci Mehmet Efe Mansion was decorated in a simple style in the basement and ground floor. The 1st floor decorations have the characteristics of the period in which they were made.  In contrast to the simplicity of the façades, especially in the rooms and sofa ceilings, decoration areas were also found on the walls of the sofa. In the first floor of the mansion, there is a very intense ceiling decoration, a rich ceiling decoration consisting of geometric ornaments belonging to the wooden ceiling of the hall and ornaments formed from the decorations around the sherbet. For this reason, it is one of the examples of traditional Turkish housing architecture that should be documented.