Kapalı hacim özelliklerine göre binalarda öngörülen yangına direnç sürelerinin belirlenmesine yönelik bir model önerisi
A model proposal concerning the determination of fire resistance ratings according to characteristics of closed spaces
Yazar: SEDAT ALTINDAŞ
Danışman: PROF. DR. FÜSUN DEMİREL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kapalı alanlar = Closed spaces ; Yangın dayanımı = Fire resistance

Özet:
Binaların bir yangın anında, güvenli bir şekilde boşaltılması ve yangın ekiplerinin çalışmasını sağlayacak süre boyunca ayakta kalması gerekmektedir. Buna yapısal yangına direnç tasarımı denilmektedir. Söz konusu süreler hükme dayalı ya da performansa dayalı olarak belirlenmektedir. Hükme dayalı yaklaşımı esas alan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)'de bina ve yapısal elemanların tasarımı için öngörülen yangına direnç süreleri hükümsel kurallar halinde verilmektedir. Bu süreler standart yangın eğrilerine göre belirlenmiş standart yangına direnç süreleridir. Ancak, binayı oluşturan kapalı hacimlerde çıkan şiddetli yangınlarda yapı elemanları öngörülen süreler kadar yangına direnç gösterememektedir. Bunun sonucunda bina, BYKHY'de öngörülenden daha kısa sürede çökebilmektedir. Bu çalışma ile kapalı hacim özelliklerine göre binalarda öngörülen yangına direnç sürelerinin belirlenmesine yönelik bir model önerilmiştir. Modelin, kapalı hacimlerden oluşan barınma, konaklama, kurumsal ve büro binalarında uygulanması amaçlanmıştır. Kapalı hacim özellikleri; kapalı hacmin taban alanı, açıklığın alanı, açıklık alanının kapalı hacmin taban alanına oranı, açıklığın konumu ve boyutu, kapalı hacmin yangın yükü yoğunluğu ve yapı tipi ile sınırlandırılmıştır. Model, farklı kullanımlara sahip çeşitli hacimleri barındıran örnek bir hastane yapısı üzerinde uygulanmıştır. Modelin kullanılması ile BYKHY'e göre yangına direnç sürelerinin belirlenmesinde ve binanın kompartımanlara ayrılmasında kapalı hacim özelliklerinin de dikkate alınması sağlanmaktadır.

Abstract:
In case of fire, buildings are required to remain standing during the period necessary for safe evacuation and for proper functioning of fire brigade crew. This is called structural fire resistance design. These periods in question are determined based on either performance or prescriptive rules. In the National Fire Protection Regulation grounded on prescriptive approach, envisaged fire resistance ratings for the design of constructional components and building are specified as prescriptive rules. These ratings are standard fire resistance ratings determined by standard fire curves. However, constructional components cannot resist to severe fire that take place in closed spaces composing the building through envisaged periods. As a result of this, the building may collapse sooner than the envisaged periods set out in the National Fire Protection Regulation. By this study, a model concerning the determination of fire resistance rating according to characteristics of closed spaces is proposed. Model is aimed to be applied to office buildings, institutional buildings, residential buildings and buildings for accommodation purposes. Characteristics of closed space in this model are limited with floor area, opening area, ratio of opening area to floor area, location and size of opening, fire load density and building type. Model is applied to a sample hospital having various spaces with different intended uses. By using this model, consideration of closed spaces characteristics for determination of fire resistance ratings according to the National Fire Protection Regulation and for separating building into compartments has been ensured.