İstanbul'da yaratıcı kümelenme: Moda tasarımı sektörü
Creative clustering in İstanbul: Fashion design
Yazar: AHMETCAN ALPAN
Danışman: PROF. DR. AYKUT KARAMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehircilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Yaratıcı endüstriler kentlerin gündeminde giderek daha önemli bir yere sahip olmaktadır. Bu çalışmada yaratıcı endüstrilerin kentlerde temel yer alma biçimi olan kümelenme üzerinden İstanbul'da yaratıcı endüstriler ele alınmıştır ve İstanbul'da yaratıcı endüstri kümelenmesinin analizi için moda tasarımı sektörü seçilmiştir.
Moda tasarımı, ekonomik hacmi ve istihdam rakamları üzerinden değerlendirildiğinde İstanbul'daki en büyük yaratıcı endüstri alanı değildir. Öte yandan moda tasarımının organik ilişki içinde olduğu tekstil ve hazır giyim endüstrileri hem İstanbul hem de Türkiye için büyük önem taşımaktadır. Tekstil ve hazır giyim sektörlerinin ekonomik hacmi, istihdam edilen kişi sayısı ve ithalat rakamları değerlendirildiğinde Türkiye'nin en önemli sektörleri arasında oldukları anlaşılmaktadır. Moda tasarımı ise bu sektörlerde katma değerin artmasında önemli rol oynar ve bu yüzden İstanbul ve Türkiye için kritik bir konumdadır.
Çalılşma kapsamında İstanbul'daki moda tasarımı kümelenmesinin yapısını, dinamiklerini,  yer seçim eğilimlerini, kentte kurduğu ilişkileri, çözümlemek amacıyla kentteki moda tasarımcılarıyla, hazır giyim üreticilerinden temsilcilerle, üniversitelerin moda tasarımı bölümlerinin temsilcileriyle ve İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği temsilcileriyle görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerden edinilen bilgiler kullanılarak moda tasarımı kümesinin kentte ne tür ilişki ağlarına entegre olduğu ve bu ilişkilerin nerelerde yoğunlaştığı analiz edilmiştir. Diğer yandan Moda Tasarımcıları Derneği'nin üye adres bilgileri kullanılarak moda tasarımcılarının İstanbul'daki konumları haritalanmıştır. Bu harita, moda tasarımcılarının İstanbul'da kurduğu ilişkiler ile tasarımcıların yer seçimleri arasındaki bağın anlaşılması amacıyla kullanılmıştır.
Sonuç olarak İstanbul'da moda tasarımı kümesinin yığıldığı alanlar, son dönemde kümenin odağında olan yeni bölgeler tespit edilmiştir. Kümenin yapısı "büyüme kümeleri modeli" temel alınarak çalışma kapsamında geliştirilmiş olan küme modeli üzerinden değerlendirilmiştir. Buna göre İstanbul moda tasarımı kümesi, özellikle İstanbul'un sağladığı mekânsal, ekonomik, kültürel ve toplumsal avantajlar sayesinde birçok anlamda olumlu bir tablo çizmektedir. Öte yandan tüm kümeyi kapsayan ortak bir vizyon geliştirilmesi ve kümenin tüm bileşenlerinin temsil edileceği bir yapının oluşturulması kümenin uluslarası rekabet kapasitesinin geliştirilmesinde önemli rol oynayacaktır.

Abstract:
Creative industries have an increasingly important place in the agenda of cities. Terms sucha as creative economy, creative city and creative class became popular while many policies and strategies to nurture creative industries occured. In this study, the creative industries in Istanbul have been dealt with, in the framework of creative clustering, which is the main pattern that creative industries take place in cities. 
In terms of economic volume and employment figures, fashion design is not the largest creative industry in İstanbul On the other hand, the textile and apparel industry, which have a symbiotic relationship with fashion design, are of great importance for both Turkey and Istanbul. Economic volume of textile and garment sector, the number of persons employed and the import figures are understood to be considered among the most important sectors in Turkey. The fashion design plays an important role in increasing the value added in these sectors and therefore has a critical role for Istanbul and Turkey.
In the scope of the study, it is aimed to analyze the structure, dynamics, location selection tendencies and the relations that fashion design cluster in Istanbul establishes. In order to  analyze these, interviews were conducted with the fashion designers, representatives of ready-made clothing manufacturers, representatives of fashion design departments of the universities and representatives of Istanbul Apparel Exporters' Association. Using the information obtained from these interviews, it is analyzed how the fashion design cluster is integrated into the relationship networks in the city and where these relations are concentrated.These informations were visualized in the form of a relational map.18 types of relations were defined in the interviews, such as: production, consulting, fashion Show locations, PR agency, advertising agency, production agency, graduated school, home location, work location, material supply location, inspiration, customers' locations, networks, photography services, places to come together with creative people, production locations and sales channels. On the other hand, Fashion Designers Association's members' address information was used to map the locations of fashion designers in Istanbul. This map was used to understand the relationship between fashion designers' relations with Istanbul and the location selection of designers.
Interviews uncoverd that the presence of textile and apparel production industry in İstanbul was an important factor for fashion designers. There ara many workshops and factories in İstanbul which vary in size. This makes the fabrics and other materials they use, very accessible for fashion designers. The current concentration pattern of the locations of fashion designers in the cluster prove that. And locations of the customers is also an important concern for the designers while they select their locations.
In addition to the map which was prepared by using the fashion designers' address data, a prior map from a study in 2010 was used to be able to compare the changes in the location tendencies of the fashion designers. According to that comparison, it was observed that the concentration in Nişantaşı remained as the main area, and the area became even denser in terms of  the number of fashion designers. The second most important concentration is observed in Galata, which was mostly preferred by the youger fashion designers. In the Asian side of the city, number of fashion designers increased over the course of 8 years, even though they are still not many. In the recent years, some fashion designers started or moved their studios in the industrial zones in the northern part of the city with the need of a larger indoor space, and it seems to be a new trend in the cluster. The banks of the Bosphorus, Especially, Arnavutköy and Bebek are also new concentration areas of the cluster, parallel to the locations of customers.
As a result, the areas where the fashion design cluster is concentrated in Istanbul and recently identified new regions that are at the center of the cluster were determined. The structure of the cluster was evaluated over the cluster model, which was developed based on the growth clusters model. According to this, Istanbul fashion design cluster, in particular, draws a positive picture in many ways due to the spatial, economic, cultural and social advantages provided by Istanbul. On the other hand, developing a common vision covering the entire cluster and creating a structure in which all the components of the cluster will be represented will play an important role in developing the international competitiveness capacity of the cluster.