Sağlık işletmelerinde liderlik boyutunun belirleyicileri ve çalışan motivasyonuna etkisi: EFQM liderlik boyutunun uygulanabilirliği
The determinants of the leadership dimension in health enterprises and its effect on employee motivation: A survey on the applicability of the EFQM leadership dimension
Yazar: TUĞRUL BATIRER
Danışman: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Sağlık işletmelerinin kendine has özellikleri nedeniyle yaşanan liderlik ve motivasyon zorluklarını ve güçlüklerini aydınlatmak ve çözüm bulmak amacıyla bu konu seçilmiştir. Bu tezde liderlik, motivasyon, sağlık işletmeleri ve EFQM (European Foundation for Quality Management) Mükemmellik Modeli liderlik kriterleri incelenmiştir. Sağlık işletmeleri çalışanlarının motive edilebilmeleri ve liderlik boyutunun işletmeye olan katkısının üst düzeye çıkarılabilmesi için EFQM Mükemmellik Modeli faydalı araçlar sunmaktadır. Çalışmada EFQM Mükemmellik Modeli liderlik boyutunun sağlık çalışanlarının motivasyonuna etkisi araştırılarak, sağlık çalışanlarının motivasyonu için EFQM liderlik boyutunun uygulanabilirliğin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu çalışma ile sağlık çalışanlarının EFQM Mükemmellik Modeli liderlik kriterlerine ilişkin algılarının belirlenmesi ve bu algıların sağlık çalışanlarının motivasyon seviyelerine etkisi tespit edilmiştir. Araştırma Ankara Sincan bölgesi kamu hastaneleri sağlık çalışanları 178 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar doktor, diş hekimi, hemşire, ebe, klinik destek personeli ve diğer sağlık çalışanlarından oluşmaktadır. Katılımcılardan EFQM Mükemmellik Modeli liderlik kriterlerine ilişkin algıları ve bu algılarının motivasyonlarına olan etkisine ilişkin görüşlerini belirtmeleri istenmiştir. Demografik değişkenlere ilişkin liderlik kriterlerinin algısı ile motivasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Motivasyon ile EFQM liderlik boyutu belirleyicileri arasındaki ilişki tespit edilerek liderlik ölçeğinin alt boyutlarının tamamının katsayılarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu durum EFQM liderlik boyutları ile motivasyon arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada regresyon modeli için düzeltilmiş R-kare katsayısı 0,575 olarak hesaplanmıştır, motivasyondaki değişkenliğin %57,5'inin doğrusal regresyon modeli aracılığıyla liderlik boyutları tarafından açıklandığını göstermektedir. Araştırmanın bulgularına göre, sağlık çalışanlarının EFQM liderlik kriterlerine ilişkin algılamaları motivasyonlarını olumlu yönde etkilemektedir. Standart regresyon katsayıları incelendiğinde, motivasyon üzerinde en yüksek etkinin "liderlik c" boyutu tarafından açıklandığı görülmektedir. "Liderlik c" (Liderler kuruluşun esnek olmasını ve değişimi etkili biçimde yönetmesini sağlar-Yaratıcılık ve yenileşmeye olanak sağlama) boyutu algısındaki 1 birim artışın motivasyonda 0,324 birim artışa kaynaklık etmesi beklenmektedir. Benzer şekilde "liderlik d" (Liderler dış paydaşlarla ilişkileri yürütür-Amaç, vizyon ve strateji temelinde birlik ve bağlılığı sağlama) boyutu algısındaki 1 birim artışın motivasyonda 0,199 birim artışa, "liderlik a" boyutu (Kuralları geliştirme ve mükemmellik kültürünün rol modeli olma-Kurum kültürüne yön verme ve değerleri güçlendirme) algısındaki 1 birim artışın motivasyonda 0,184 birim artışa ve "liderlik b" (Liderler kuruluşun yönetim sistemi ve performansına ilişkin iyileştirmeleri tanımlar, izler, gözden geçirir ve yönlendirir-Değişimi gerçekleştirmek için koşulları oluşturma) boyutu algısındaki 1 birim artışın ise motivasyonda 0,163 birim artışa kaynaklık etmesi beklenmektedir. Sağlık çalışanlarının motivasyonlarının yükseltilmesinde EFQM Mükemmellik Modeli liderlik kriterlerinin etkili olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
This topic has been chosen in order to illuminate and find solutions to the leadership and motivation difficulties and difficulties experienced by health enterprises due to their unique characteristics. In this thesis, leadership, motivation, health businesses and EFQM (European Foundation for Quality Management) Excellence Model leadership criteria are examined. The health enterprises offer EFQM Excellence Model useful tools to motivate healthcare professionals and to maximize the contribution of the leadership dimension to the business. In this study, it is aimed to reveal the applicability of the EFQM leadership dimension for the motivation of health workers by investigating the effect of the leadership dimension of the EFQM Excellence Model on the motivation of health workers. With this study, the perceptions of healthcare professionals regarding the leadership criteria of the EFQM Excellence Model and the effect of these perceptions on the motivation levels of healthcare professionals were determined. The research was carried out on 178 participants of public hospitals health workers in Ankara Sincan region. Participants consist of doctors, dentists, nurses, midwives, clinical support personnel and other health professionals. Participants were asked to state their perceptions of the EFQM Excellence Model leadership criteria and the effect of these perceptions on their motivation. No significant relationship was found between leadership criteria and motivation regarding demographic variables. By determining the relationship between motivation and EFQM leadership dimension determinants, it was determined that the coefficients of all sub-dimensions of the leadership scale were statistically significant. This situation reveals that there is a significant relationship between EFQM leadership dimensions and motivation. In the study, the adjusted R-square coefficient for the regression model was calculated as 0.575, showing that %57.5 of the variability in motivation is explained by the leadership dimensions through the linear regression model. According to the findings of the study, the perceptions of healthcare professionals regarding the EFQM leadership criteria positively affect their motivation. When the standard regression coefficients are examined, it is seen that the highest effect on motivation is explained by the "leadership c" dimension. It is expected that 1 unit increase in the perception of the "Leadership c" (Facilitating creativity and innovation) dimension will lead to an increase of 0.324 units in motivation. Similarly, it is expected that 1 unit increase in "leadership d" (Ensuring unity and commitment on the basis of purpose, vision and ctrategy) dimension perception will cause 0.199 unit increase in motivation, 1 unit increase in "leadership a" (Guiding corporate culture and reinforcing values-Leaders develop the mission, vision and values and are role models of a culture of Excellence) dimension perception will lead to 0.184 unit increase in motivation, and 1 unit increase in "leadership b"(Leaders are personally involved in ensuring the organization's management system is developed, implemented and continuously improved-Creating the conditions to make the hange happen) dimension perception will lead to 0.163 unit increase in ide motivation. It has been understood that the leadership criteria of the EFQM Excellence Model are effective in increasing the motivation of healthcare professionals.