Abdominal cerrahi girişim geçirecek hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin sağlık algısı ve kaygı üzerine etkisi
The effects of health literacy levels of patients undergoing abdominal surgery on health perception and anxiety
Yazar: BUSENUR ALDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. NURAY AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Abdomen = Abdomen ; Cerrahi = Surgery ; Kaygı = Anxiety

Özet:
Araştırma abdominal cerrahi girişim geçirecek hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin sağlık algısı ve ameliyata özgü kaygı üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde bir şehir hastanesinin genel cerrahi servisinde 27 Kasım 2023-22 Şubat 2024 tarihleri arasında abdominal cerrahi girişim geçirecek hastalar oluşturdu. Araştırmanın örneklemi G-power (versiyon 3.1.) paket programı ile 143 olarak hesaplandı ve araştırma örnekleme dahil edilme kriterlerine uyan 145 hasta ile tamamlandı. Veriler, araştırma için etik kurul, kurum izni ve hastalardan sözlü ve yazılı izin alındıktan sonra "Veri Toplama Formu", "Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOYÖ)", "Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ)" ve "Ameliyata Özgü Kaygı Ölçeği (AÖKÖ)'' kullanılarak ameliyattan bir gün önce yüz yüze görüşme tekniğiyle toplandı. Araştırmanın istatistiksel hesaplamaları SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) yazılımı (versiyon 26) kullanılarak yapıldı. Araştırma verileri incelendiğinde; hastaların yaş ortalamasının 51,48±12,97 yıl, %61,4'ünün kadın, %86,2'sinin çocuk sahibi, %60,7'sinin eğitim düzeyinin ilköğretim ve altında olduğu, %53,1'inin sağlığını iyi olarak değerlendirdiği belirlendi. Erkek cinsiyetin, artan eğitim düzeyinin ve sağlığını iyi olarak değerlendirmenin hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyini artıran bağımsız değişkenler olduğu saptandı. Hastaların SOYÖ toplam puan ortalaması 102,48±15,21, SAÖ toplam puan ortalaması 50,08±7,40 ve AÖKÖ toplam puan ortalaması 25,77±7,48 olarak hesaplandı. Hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyi ile sağlık algısı düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptandı. Hastaların ameliyata özgü kaygı düzeyi ile sağlık okuryazarlığı düzeyi ve sağlık algısı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu saptandı. Araştırma sonucunda sağlık okuryazarlığı düzeyi artarken sağlık algısının da arttığı, ameliyata özgü kaygı düzeyinin ise azaldığı belirlendi. Buna göre sağlık algısını artırmak ve ameliyata özgü kaygı düzeyini azaltmak için sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi gereklidir. Bu konuda hemşirelerin danışman ve eğitici rolüne özgü hemşirelik girişimlerinin planlanması ve uygulanması, ayrıca araştırmanın sonuçlarının genellenebilmesi için örneklem sayısının artırılarak konu ile ilgili daha fazla araştırma yapılması önerilebilir.

Abstract:
This study was carried out as a descriptive study in order to determine the effects of health literacy levels of patients undergoing abdominal surgery on health perception and surgery-specific anxiety. The population of the study consisted of patients who will undergo abdominal surgery in the general surgery service of a city hospital in İstanbul between 27.11.2023 and 22.02.2024. The study was completed with 145 patients who met the sampling inclusion criteria. The data were collected by face to face interview technique one day before the operation using the "Data Collection Form", "Health Literacy Scale (HLS)", "Health Perception Scale (HPS)" and "Anxiety Specific to Surgery Questionnaire (ASSQ)". The data were analyzed using SPSS version 26. It was determined that the mean age of the patients was 51,48±12,97 years, 61,4% were female, 86,2% had children, 60,7% had primary education or below and 53,1% evaluated their health as good. It was determined that male gender, increasing education level and evaluating their health as good were the independent variables that increased the health literacy level of the patients. The mean total score of the HLS was 102,48±15,21, the mean total score of the HPS was 50,08±7,40 and the total mean score of the ASSQ was 25,77±7,48. As a result of the research, it was determined that while the level of health literacy increased, the health perception increased and the level of surgery-specific anxiety decreased. Accordingly, it is necessary to develop health literacy in order to increase the health perception and reduce the level of surgery-specific anxiety. In this regard, it may be recommended to plan and implement nursing interventions specific to the role of nurses as consultants and educator, and to conduct more research on the subject by increasing the number of samples in order to generalize the results of the researh.