Çalışan sağlığı ve güvenliği geliştirme programının çalışanların sağlık davranışları ve güvenlik kültürü algısına etkisi
The effectiveness of a safe nurses program on standard precautions compliance behaviours & safety culture
Yazar: MENEVŞE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ŞEYDA SEREN İNTEPELER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Davranış = Behavior ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; Güvenlik önlemleri = Safety measures ; Hemşireler = Nurses ; Meslek sağlığı hemşireliği = Occupational health nursing ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; Çalışma ortamları = Work environment ; İş güvenliği = Work safety ; İş ortamı = Work environment ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Amaç: Hemşirelerin sağlığı ve güvenliğine yönelik geliştirilen programın çalışanların güvenli sağlık davranışı ve güvenlik kültürü algısına etkisinin incelenmesidir.
Yöntem: Araştırma metodolojik, niteliksel ve niceliksel olmak üzere üç aşamada tamamlanmıştır. Metodolojik aşama, 411 hemşire örneklemiyle üç farklı hastanede uygulanmış olup "Standart Önlemlere Uyum Ölçeği"nin psikometrik ve psikolingusitik özellikleri incelenmiştir. Niteliksel aşama, tanımlayıcı-kalitatif tipte, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak 19 hemşire örnekleminde derinlemesine görüşme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler "yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılarak yapılmış veriler "içerik analizi" ile değerlendirilmiştir. Niceliksel aşamada ön-test son-test gruplu yarı deneysel araştırma tasarımı kullanılmış ve hastanenin beş biriminde çalışan tüm hemşireler (n:71) örnekleme alınmıştır. Veriler, başlangıç, üçüncü ve altıncı aylarda 'Standart Önlemlere Uyum Ölçeği' ve 'Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği' ile toplanmıştır.
Bulgular: Metodolojik aşamada; 'Standart Önlemlere Uyum Ölçeği'nin dilsel ve içerik açısından yeterli olduğu belirlenmiştir. Cronbach alfa katsayıları, madde toplam puan korelasyonları kabul edilebilir düzeyde, sınıf içi korelasyon katsayısı iyi düzeyde bulunmuştur. Rasch modeli, ölçek maddelerinin modelle uyumlu olduğunu, ölçeğin 4. sorusunun en zor 10. sorusunun en kolay soru olduğunu göstermiştir. Niteliksel aşamada; hemşirelerin çalışma ortamlarında sağlığı ve güvenliği açısından sorun olarak, 'fiziki ortam düzenlenmeleri' ve 'idari düzenlemeler' olmak üzere iki ana tema belirlenmiştir. Niceliksel aşamada; girişim grubunun standart önlemlere uyum ve çalışan sağlığı ve güvenliği kültürü toplam puan medyanları 6. ayda başlangıç ölçümlerine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Hemşirelerin çalışan sağlığı ve güvenliği kültürü ölçeğinin alt boyutlarından sadece "enfeksiyon önleme" alt boyutundan aldıkları toplam puan medyanları arasında 6. ayda başlangıç-3. ay ölçümlerine göre anlamlı fark bulunurken diğer alt boyutlarda anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. 
Sonuç: Hemşirelerin standart önlemlere uyumu ve çalışan sağlığı ve güvenliği kültürünün iyileştirilmesinde çoklu stratejilerin kullanıldığı programlar iyileşme sağlayabilmektedir. Ancak çalışan sağlığı ve güvenliği kültürünün tam anlamıyla tüm boyutlarda sağlanması için alt-orta-üst yönetimin tam katılım gösterdiği, çalışan sağlığı ve güvenliği birimi tarafından kapsamlı-sürekli-düzenli takip ve ölçümlerin yapıldığı işbirlikli programların oluşturulması gerekmektedir. 
Anahtar Sözcükler: Çalışan sağlığı, güvenli çalışma ortamı, hemşire, standart koruyucu önlemler, güvenlik kültürü

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the effectiveness of a safety& health program developed for nurses, on standard precautions compliance behaviours, nurse health and safety culture.  
Method: The research was carried out in three stages as methodological, qualitative and quantitative. The methodological stage was carried out with 411 nurse samples in three different hospitals and the psychometric and psycholingucitic properties of the 'Compliance with Standard Precautions Scale' were examined. The qualitative stage was conducted by means of in-depth interviews in 19 nurses sampling using descriptive-qualitative, purposeful sampling method. Interviews were conducted using 'semi-structured interview form' and the data were evaluated with "content analysis. In the quantitative stage, the study employed with a single group quasi-experimental pre-test and post-test research design with repeated measures. All nurses working in five units of the hospital (n: 71) were sampled. Data were collected with the 'Compliance for Standard Precautions' and 'Culture of Safety and Health of Staff' scales at baseline, third and sixth months.
Results: Adaptation results showed that the Turkish version of the Compliance with Standard Precautions Scale (CSPS-T) is adequate for linguistic and content validation. The content validity index and comprehensibility of the scale were similarly satisfactory. The reliability of the CSPS-T was examined by Cronbach's alpha, corrected item-total correlations and intraclass correlation coefficient, and good results were obtained. The Rasch model showed that all items were compatible with the model. Whilst item four was the most difficult, item 10 was the easiest. 
In qualitative stage; two main themes were identified as "physical environment regulations" and "administrative arrangements" were determined as the nurses' health and safety issues on their work environment. In the quantitative stage; compliance with standard precautions, culture of safety and health of staff measures of the intervention group total score medians significantly differ from the initial measurements at the sixth month. There was a significant difference between the median scores of the "infection prevention" sub-dimension of the nurses' culture of safety and health of staff scale at the sixth month compared to the baseline-third month measurements, but no significant difference was found in the other sub-dimensions.
Conclusion: As a result, programs using multiple teaching methods can improve the compliance of nurses with standard measures and improving the culture of employee health and safety. However, in order to ensure the full health and safety culture of employees in all dimensions, it is necessary to establish cooperative programs with full participation of lower-middle-upper management and comprehensive, continuous-regular follow-up and measurements by the employee health and safety unit.
Key Words: employee health, safe working environment, nurse, standard precautions, safety culture