Dedektör köpeklerin karantina zararlısı Anoplophora chinensis (Coleoptera:Cerambycidae) tespitinde kullanımının araştırılması
Investigating the using of detection dogs in the detection of quarantine pest Anoplophora chinensis (Coleoptera:Cerambyci̇dae)
Yazar: ERTAN ALBAS
Danışman: DOÇ. DR. YAFES YILDIZ
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Dünya genelinde artan ulaşım, ticaret, seyahat ve turizm nedeniyle, ülkeler arası ivme kazanan faaliyetler, bitki ve bitkisel ürünlerde kalite ve kantite kayıplarına neden olan yabancı istilacı türlerin, kendi habitatları dışındaki ülke ve kıtalara taşınmasında önemli pay sahibidir. Yabancı istilacı türlerin yeni bir alana bulaşması; biyo-çeşitlilik kaybına neden olmasından ötürü çevresel boyutta, hem üründe meydana gelen kalitetif ve kantitatif kayıplardan hem de zararlıların kontrolü için katlanılmak zorunda kalınan mücadele masraflarından dolayı ekonomik boyutta, uluslararası ticaret, gıda güvenliği, su temini, bölgesel istikrar, yoksulluk ve göç üzerindeki etkiler nedeniyle siyasi boyutta sorunların doğmasına neden olmaktadır. Bu zararlıların en önemlilerinden biri olan Turunçgil Uzun Antenli Böceği (TUB) (Anoplophora chinensis), Asya'nın ılıman ve tropik bölgelerine özgü, 36 teke böceği türünden oluşan Anoplophora cinsinin bir üyesidir Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Organizasyonu'na göre Anoplophora chinensis, çok büyük çoğunluğu geniş yapraklı olmak üzere 25 tür ana konukçu olmak üzere, 180 türü konukçu listesinde barındıran polifak zararlı bir türdür ve öncelikli mücadele edilmesi gereken türlerden de birisidir TUB gibi kriptik zararlılarla mücadelede en önemli faktör zararlının erken dönemlerde tespit edilmesidir. TUB'un erken tespitinde kullanılan yöntemler her ne kadar görsel incelemelere dayansa da, dedektör köpekler de odun içerisinde TUB'un varlığının tespiti için kullanılır. Avusturya, Fransa, İtalya ve Almanya'da algılama köpeklerinin kullanımı olumlu sonuçlar vermiştir. Çalışmada, dedektör köpeklerin karantina zararlısı Anoplophora chinensis tespitinde kullanımının araştırılması amaçlanmıştır. Dedektör köpek eğitmi için Sakarya'da bulunan bulaşık alanlardan larvalar toplanarak Ankara Köpek Koleji'ne transfer edilmiş ve burada dedektör köpek eğitimi gerçekleştirilmiştir. 6 haftası İdentifikasyon ve 4 haftası diskriminasyon aşamalarından oluşan toplam 10 haftalık eğitim süreci gerçekleştirilmiştir. Eğitimin sonunda; "Petri Kaplarında Bulunan Anoplophora chinensis Larvalarının Aranması", "Larva Toplandığında Transferi Gerçekleştirilen ve A.chinensis ile Bulaşık Materyal İçerisinde Bulunan A.chinensis Larvanın Aranması", "Test Çalışmaları Esnasında Transferi Gerçekleştirilen ve A.chinensis ile Bulaşık Materyal İçerisinde Bulunan A.chinensis Larvanın Aranması" ve "Test Çalışmaları Esnasında Transferi Gerçekleştirilerek Üzeri Toprakla Örtülen ve A.chinensis ile Bulaşık Materyal İçerisinde Bulunan A.chinensis Larvanın Aranması" testleri gerçekleştirilmiştir. Testleme çalışmaları neticesinde tespit edilen duyarlılık ve özgüllük sonuçları değerlendirildiğinde ortalama duyarlılık düzeyi; petri kaplarında %94, yaşam alanı kütüklerde %95, testleme anında transfer edilen kütüklerde %84,00 ve testleme günü transfer edilen ve üzeri toprakla örtülen kütüklerde %79 olarak tespit edilmiştir. Ortalama özgüllük düzeyleri ise; petri kaplarında %99,33, yaşam alanı kütüklerde %99,44, testleme anında transfer edilen kütüklerde %98,22 ve testleme günü transfer edilen ve üzeri toprakla örtülen kütüklerde %97,67 olarak tespit edilmiştir. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde, dedektör köpek kullanımının karantina zararlılarının tespiti için ümit vadeden bir yöntem olduğu sonu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Activities gaining momentum between countries due to increasing transportation, trade, travel and tourism around the world have a significant share in the transportation of foreign invasive species, which cause quality and quantity losses in plants and plant products, to countries and continents outside their habitats. Introduction of alien invasive species into a new area; On the environmental dimension, due to the loss of biodiversity, on the economic dimension, due to both the qualitative and quantitative losses in the product and the costs of fighting to control pests, and on the economic dimension, due to the effects on international trade, food security, water supply, regional stability, poverty and migration It causes problems at the political level. One of the most important of these pests, the citrus long horn beetle (TUB) (Anoplophora chinensis), is a member of the genus Anoplophora, consisting of 36 species of long horn beetles, native to the temperate and tropical regions of Asia. According to the European and Mediterranean Plant Protection Organization, Anoplophora chinensis is a polyphagous pest species with 25 main host species and 180 host species, the vast majority of which are broad-leaved, and is one of the species that should be combated with priority. The most important factor in pest control cryptic pests such as TUB is detecting the pest in the early stages. Although the methods used in the early detection of CLB are based on visual inspection, detector dogs are also used to detect the presence of CLB in the wood. The use of detection dogs has yielded positive results in Austria, France, Italy and Germany. The study aimed to investigate the use of detector dogs in detecting the quarantine pest Anoplophora chinensis. For detector dog training, larvae were collected from contaminated areas in Sakarya and transferred to Ankara Dog College, where detector dog training was carried out. A total of 10 weeks of training was carried out, consisting of 6 weeks of identification and 4 weeks of discrimination stages. At the end of the training; "Searching for Anoplophora chinensis Larvae Found in Petri Dishes", "Searching for A.chinensis Larvae Transferred When the Larva Was Collected and Found in Material Contaminated with A.chinensis", "Searching for A.chinensis Larvae Transferred During Test Studies and Found in Contaminated Material with A.chinensis" and "Searching of A.chinensis Larvae Covered with Soil and Found in A.chinensis and Contaminated Materials During Testing" tests were carried out. When the sensitivity and specificity results determined as a result of testing studies are evaluated, the average sensitivity level is; It was found to be 94% in petri dishes, 95% in habitat logs, 84.00% in logs transferred at the time of testing, and 79% in logs transferred on the day of testing and covered with soil. Average specificity levels are; It was found to be 99.33% in petri dishes, 99.44% in habitat logs, 98.22% in logs transferred at the time of testing, and 97.67% in logs transferred on the day of testing and covered with soil. When the data obtained was evaluated, it was concluded that the use of detector dogs is a promising method for the detection of quarantine pests.