Müzelerde bilgi yönetimi: Sadberk Hanım Müzesi örneği
Management in museums: A case of Sadberk Hanım Museum
Yazar: ALEV AYAOKUR
Danışman: PROF. DR. BÜLENT YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Müzecilik = Museology
Dizin: Bilgi = Information ; Bilgi hizmetleri = Information services ; Bilgi yönetimi = Information management ; Müzeler = Museums ; Sadberk Hanım Müzesi = Sadberk Hanım Museum

Özet:
Müzelerin sahip olduğu maddi kültür nesneleri geçmişi açıklayan bilimsel ve kültürel bilginin üretilmesinde birincil bilgi kaynağı olarak kullanılmaktadır. Bu gerçeklik, müzeyi, bilginin toplanmasından, düzenlenmesinden ve hizmete sunulmasından birinci derecede sorumlu tutarak; onun, aynı zamanda bir bilgi merkezi olduğunu hatırlatmaktadır.
Bilgi çağında yaşanan gelişmeler ve çağdaş müzecilik anlayışı, müzeleri, nesne odaklı, korumacı yapılarından çıkararak, içinde bulunduğu toplumu bilgilendirmek, eğitmek ve geliştirmek üzere yeni politakalar, uygulamalar ve hizmetler açısından dönüştürmüştür. Bu dönüşüm sürecinin önemli bir ayağı da müzelerde bilgi yönetim işlem ve hizmetlerinde yaşanmıştır. Gelinen noktada müzelerin sahip olduğu bilgi, belirli standartlar çerçevesinde düzenlenmekte, bilgi ve iletişim teknolojilerinin olanaklarından da faydalanılarak hizmete sunulmaktadır.
Bu çalışma, örnek bir müzenin bilgi yönetim sürecinin müzenin hizmetlerini ne şekilde etkilediğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu doğrultuda, Sadberk Hanım Müzesi bilgi yönetim sürecini incelemek üzere araştırmanın yürütüleceği kurum olarak seçilmiştir. 
Araştırma kapsamında geliştirilen Müzelerde Bilgi Yönetimi Değerlendirme Formu çerçevesinde gözlem ve görüşme teknikleri ile veriler toplanmıştır. Araştırmada müzenin bilgi yönetim süreci açısından hizmetlerine olumsuz yönde etki eden unsurlar saptanmıştır. Araştırmada, müzenin organizasyon yapısı, koleksiyon, personel, bütçe, bina ve ziyaretçi unsurları ile ilgili problemleri, işlem ve hizmetlerdeki nesne odaklı yaklaşımı, bilgi ve iletişim teknolojisinden yararlanılmaması, bilgi yönetim sürecinde standart ve kılavuzların kullanılmaması, Türkiye'deki müze mevzuatına ilişkin problemlerin hizmetleri olumsuz yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Hizmetlerin geliştirilmesi için müzenin, bilgi yönetim sürecinin iyileştirilmesi gerekliliğinden yola çıkılarak öncelikle nesne odaklı bakış açısı yerine hizmetlerin bilgi odaklı bakış açısı ile düzenlenmesi, organizasyon yapısının yeniden şekillendirilmesi, koleksiyonlara yönelik kayıtların belirli standartlar doğrultusunda tutulması ve müzecilik alanındaki iyi uygulama örneklerinden yararlanılmasına yönelik öneriler sunulmuştur.


Anahtar Sözcükler 
Müze Nesnesi, Bilgi Merkezi Olarak Müzeler, Müzelerde Bilgi Yönetimi, Müzelerde 
Bilgi Hizmetleri, Sadberk Hanım Müzesi

Abstract:
The cultural material objects that are held by museums are used as the primary source of information in manufacturing the scientific and cultural information that explains the past. This fact holds museums immediately responsible for collection, organization and commissioning of information, and reminds us that museums are also centers for information.
The developments of the information age and the contemporary museology has transformed museums in terms of new policies, practices and services that inform, educate, and develop the society by taking them out of their object-oriented and protective structures. An important step of this transformation has been observed in information management processes and services of museums. The information held by the museums at this point is organized within the framework of certain standards, and this information is commissioned by making use of the technological means offered by information and communication technologies.
This study is conducted to show the extent to which the information management process of a sample museum affects the services of a museum. The Museum of Sadberk Hanım was chosen as the institution of the case study in order to analyze the information management process.
The Museum Information Management Assessment Form was used to collect data by observation and interview techniques. The study identifies the factors that have an adverse effect on the services of the museum in terms of information management process. The conclusion that is reached in the study is that the problems related to the organizational structure, collection, staff, budget, buildings and visitors of the museum, its object-oriented approach to the processes and services, not using the information and communication technology, not using the standards and guides in the information management process, and the problems related to the legislation of museums in Turkey have an adverse effect on the services. Setting out from the fact that the information management process of a museum should be improved in order to improve the services, certain suggestions were made to organize the services with a perspective focusing on information rather than a perspective focusing on object, to reconstruct organizational structure, to keep records of collections within certain standards, and to make use of good practices in the field of museology.



Key Words
Museum object, Museums as information center, Information management in museums, 
Information services in museums, Sadberk Hanım Museum