M.Ö. 2. bin Anadolu tasvir sanatında insan-hayvan karışımı varlıklar
Human-animal hybrid beings in the Anatolian description art in the second millennium B. C.
Yazar: EBRU ORAL
Danışman: PROF. DR. S. YÜCEL ŞENYURT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Hayvan figürleri = Animal figures ; Hayvanlar = Animals ; M.Ö. 2000 = B. C. 2000 ; Melez = Hybrid ; Tasvir = Description ; Tasvir sanatı = Depicting art ; İkonografi = Iconograpy ; İnsan figürleri = Human figures

Özet:
M.Ö. 2. Bin Anadolu Tasvir Sanatında İnsan-Hayvan Karışımı Varlıklar konulu tez çalışması kapsamında çeşitli eserler üzerinde betimlenen insan-hayvan karışımı varlıkların ikonografik özellikleri, üslup özellikleri ve zaman içindeki tarihsel gelişimi ele alınmaya çalışılmıştır. Tez çalışmasının amacını, insan-hayvan karışımı varlıkların karakteristik özelliklerinin ortaya çıkışı, sınıflandırılması, tarihlendirilmesi, tasvirler üzerinde yer alan mitolojik ve dinsel içeriklerin M.Ö. 2. Bin Anadolu toplumlarının manevi dünyasına ve dinsel inanışlarına katkısı hakkında detaylı bilgi edinmek oluşturmaktadır.Tez çalışması kapsamında kaya anıtları, kaya kabartmaları, bullalar, mühürler, levhalar, figürinler ve heykelcikler üzerindeki tasvirlerde ve yazılı kaynaklarda geçen insan-hayvan karışımı varlıklar anlatılmaktadır. Tez çalışması kapsamında çeşitli eserler üzerinde betimlenen insan-hayvan karışımı varlıklar, arkeolojik ve filolojik belgeler ışığında yorumlanmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında eskiçağ Anadolu toplumlarının Anadolu dışındaki kültürlerle kurdukları ilişkiler sonucunda bu etkileşimin eserler üzerindeki yansımaları değerlendirilmeye çalışılmıştır.Tez çalışması sonucunda, çeşitli eserler üzerinde betimlenen insan-hayvan karışımı varlıkların farklı kökenleri olduğu anlaşılmaktadır. Bunların bazılarının Anadolu kökenli, bazılarının Mezopotamya kökenli, bazılarının ise Mısır kökenli olduğu anlaşılmıştır. Tez çalışması kapsamında çeşitli eserler üzerinde betimlenen insan-hayvan karışımı varlıkların farklı işlevleri olduğu görülmektedir. Tasvirli eserler üzerinde betimlenen insan-hayvan karışımı varlıkların bir kısmının, ölüm, bir kısmının doğum, bir kısmının bereket, bir kısmının zafer ve bir kısmının da hastalık önleyici fonksiyonlara sahip olduğu anlaşılmaktadır.Bu değerlendirme sonucunda, insan-hayvan karışımı varlıkların günümüz dinsel inanışları ve batıl inanışları içinde yaşamaya devam eden motifler olduğu görülmektedir.Anahtar Sözcükler:1.İnsan-Hayvan karışımı varlık2.Dinsel inanış3.Arkeolojik ve filolojik4.İkonografik5.Mühür

Abstract:
In the dissertation titled Human-animal Hybrid Beings in the Anatolian Description Art in the Second Millennium B.C. the iconographic features, style characteristics, and historical progression of the human-animal hybrid beings, that were depicted in various productions are discussed. In particular, this thesis is aimed to gather detailed information on the onset of particular features of the human-animal hybrid beings in the context of their classifications and historical dating, and the influence of mythological and religious depictions on the spiritual lives and religious believes of the Anatolian society in the Second Millennium B.C.The scope of this dissertation includes three parts. In the first part, human-animal hybrid beings, that were depicted on rock monuments, rock-cut reliefs, bullae, seals, tablets, figurines and statues as well as in written resources are described. Second, human-animal hybrid beings that were depicted on productions are interpreted in the light of both archeological and philological records. Third, the influence and reflections of relationships, which Anatolian societies developed with cultures outside of Anatolia, on the depicted productionsare evaluated.As a result of this dissertation, it was concluded that human-animal hybrid beings, that were depicted on productions were of different origins, including Anatolia, Mesopotamia, and Egypt. These productions served for various purposes such as death, birth, fertility of land, symbol of liberty and protection from diseases.As a result of these evaluations, it is apparent that human-animal hybrid beings represent motifs that continue to live among the religious and superstitious believes of the present day.Keywords:1.Human-animal hybrid being2.Religious belief3.Archeological and philological4.Iconographical5.Seal