Erken Osmanlı dönemi renkli sır tekniğinin Bursa Yeşil Camii çinileri üzerinden araştırılması
Research of early Ottoman period coloured glaze technique on Bursa Green Mosque tiles
Yazar: TUĞÇE DİLBER
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜLER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Seramik ve Cam Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
"Erken Osmanlı Dönemi Renkli Sır Tekniğinin Bursa Yeşil Camii Çinileri Üzerinden Araştırılması" başlıklı bu yüksek lisans tezinde, Erken Osmanlı dönemi çini sanatına özgü olan renkli sır tekniğinin sürdürülebilirliği ve günümüz koşullarında bu tekniğin uygulanabilirliğinin araştırılması hedeflenmiştir. Bu teknik, yedi farklı rengin tek bir yüzeyde yer alan motiflere ve bezemelere uygulanması ve pişirme sürecinde sırların birbirine karışmaması ilkesine dayanmıştır. Erken Osmanlı Dönemi renkli sır tekniğinin ilk örneği Bursa Yeşil Camii'dir. Bu çalışmada, renkli sır tekniğinin seramik teknolojisi açısından ele alınması; yedi renk sırın içeriklerinin belirlenmesi, hazırlanmaları, seramik yüzeye aktarılmaları ve pişirim süreçlerinin incelenmesi, ayrıca bu uygulamaların çağdaş, geleneksel ve yoruma dayalı eserlerin yüzeylerinde gösterilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, renkli sır tekniğinin kaynaklandığı İran'daki seramik parçalara uygulanan arkeometri araştırmalarının sonuçlarından yararlanılmış, Yeşil Camii çinilerinin gözlem ve tahribatsız analizine dayalı sır reçetesi çözümlemeleri yapılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmanın birincil özgün değeri, çini ve seramik sanatımızın kültürel mirası olarak önemli bir yere sahip olan, ancak yaygın terminolojik ve literatürel bir yanılgı sonucu sıklıkla İspanya Cuerda Seca (kuru iplik) tekniğiyle karıştırılan Erken Osmanlı Dönemi Çini ve Seramik Sanatına ait renkli sır tekniğinin, tarihsel doğruluğu ve uygulanabilirlik olanaklarıyla kayıt altına alınmasıdır. İkinci olarak, renkli sır tekniğinin uygulamalara kazandıracağı estetik, sanatsal ve kültürel bilgi ve değer de projenin önemli bir yönünü teşkil etmektedir. Bu araştırmanın sonuçlarının, çok disiplinli yaklaşımlar çerçevesinde seramik ve çini sanatı araştırmacıları, uygulayıcıları, yenileme ve koruma çalışmaları yürüten uzmanlar tarafından kullanılabilmesi v olasıdır. Ayrıca, İslam çini ve seramik sanatının etkilediği geniş coğrafyada bu çalışmanın uluslararası literatüre kazandırılması, yaygın etki açısından önemli bir değer taşımaktadır.

Abstract:
In this master's thesis titled "Research on the Colored Glaze Technique of the Early Ottoman Period through the Tiles of the Bursa Green Mosque," the sustainability of the colored glaze technique, specific to Early Ottoman tile art, and its applicability in today's conditions has been aimed to be investigated. This technique is based on the principle of applying seven different colors to the motifs and decorations on a single surface without the glazes mixing during the firing process. The first example of the colored glaze technique of the Early Ottoman Period is the Bursa Green Mosque. In this study, it was aimed to examine the colored glaze technique in terms of ceramic technology; to determine the compositions of the seven colored glazes, to prepare them, to transfer them onto the ceramic surface, and to study the firing processes, as well as to display these applications on the surfaces of contemporary traditional and interpretative works. In the study, the results of archaeometric research applied to ceramic pieces in Iran, where the colored glaze technique originated, were utilized, and glaze recipe analyses based on observation and non-destructive analysis of the Green Mosque tiles were conducted. As a result, the primary original value of this study is the documentation of the colored glaze technique, which holds an important place as the cultural heritage of our Tile and Ceramic Art, but is often mistaken for the Spanish Cuerda Seca (dry cord) technique due to a widespread terminological and literary misconception, with historical accuracy and applicability. Secondly, the aesthetic, artistic, and cultural knowledge and value that the colored glaze technique can bring to applications constitute another significant aspect of the project. The results of this research are likely to be useful for researchers and practitioners in ceramic and tile art, as well as for experts vii conducting restoration and conservation work, within the framework of multidisciplinary approaches. Additionally, in the vast geography influenced by Islamic tile and ceramic art, introducing this study to the international literature carries significant value in terms of widespread impact.