Rekürrent aftöz stomatitisli hastalarda tükürük antioksidan seviyeleri
The salivary antioxidant levels in the patients with recurrent aphthous stomatitis
Yazar: FATMA ÇAĞLAYAN
Danışman: PROF. DR. AHMET BERHAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Oral Diagnoz ve Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Stomatit = Stomatitis ; Tükürük = Saliva

Özet:
Dünyada en sık görülen oral ülseratif hastalıklardan birisi olan Rekürrent Aftöz Stomatitisin (RAS) yapılan birçok araştırmaya rağmen kesin etiyolojisi bulunamamıştır. Serbest radikal formasyonunu tetikleyerek organizmanın oksidan/antioksidan dengesini bozan travma, mikrobiyal faktörler, yiyecekler, ilaç reaksiyonları, immun bozukluklar, hormonal dengesizlik, sigara gibi predispozan faktörlerin ve ailesel eğilimin RAS`ın etiyolojisinde de rol aldığı düşünülmektedir.Çalışmamızda incelediğimiz tükürük, antioksidan kapasitesi ile serbest radikallere karşı ilk savunma basamağıdır. Tükürükteki major antioksidan molekül Ürik asittir (ÜA). Glutatyon peroksidaz (GPx) tükürükte bulunan bir antioksidan enzim olup hidrojen peroksitin (H2O2) detoksifikasyonundan sorumludur. Total Antioksidan Kapasitesi (TAK), organizmanın toplam antioksidan durumunu göstermesi açısından önemlidir. Bu tez çalışmasının amacı RAS hastalarında tükürük TAK, ÜA seviyesi ve GPx aktivitesinin tespit edilmesi ve bu parametrelerin RAS ile herhangi bir ilişkileri olup olmadığının araştırılmasıdır.Çalışmamızda 50 RAS hastası ve 25 kontrol grubu olmak üzere toplam 75 bireyden uyarılmamış tükürük numuneleri toplandı. Numunelerde TAK, ÜA seviyesi ve GPx aktivitesi tayin edildi. Sonuçlar istatistiksel olarak karşılaştırıldı.Hasta ve kontrol grubunun tükürük TAK ve ÜA seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamadı (p>0.05). RAS hastalarının tükürüklerinde GPx aktivitesi kontrol grubundan daha düşük (p<0.05) bulundu. Ayrıca RAS hastalarının tükürüklerinde TAK ve ÜA seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon tespit edildi (p<0.05).ÜA, tükürükteki major antioksidan molekül olduğu için TAK ile ÜA arasındaki bu korelasyon beklenen bir sonuçtur. RAS hastalarında GPx aktivitesinin düşük oluşu ortamda mukoza için toksik bir bileşik olan H2O2 miktarının fazla olduğunu düşündürmektedir.

Abstract:
Despite plenty of research, the exact etiology for Recurrent Aphthous Stomatitis (RAS), one of the most common oral ulcerative diseases, still remains unclear. Predisposing factors such as trauma, microbial factors, food, drug reactions, immune disorders, hormonal imbalance and smoking, all of which trigger free radical formation and upset the oxidant/antioxidant balance of an organism, as well as familial tendency, are believed to be involved in the etiology of RAS.With its antioxidant capacity, saliva, the subject of our study, is the first step of the defensive mechanism against free radicals. The major antioxidant molecule in saliva is uric acid (UA). An antioxidant enzyme found in saliva, glutathione peroxidase (GPx) is responsible for the detoxification of hydrogen peroxide (H2O2). Total Antioxidant Capacity (TAC) is important in that it indicates the total antioxidant status of an organism. The aim of the present thesis is to determine the salivary TAC, UA levels, and GPx activity in patients with RAS and to investigate the possible relations of these parameters to RAS.For our study, unstimulated saliva samples were obtained from a total of 75 individuals: 50 patients with RAS and 25 healthy individuals who formed the control group. The TAC, UA levels and GPx activity were determined for the samples. The results were statistically compared.No statistically significant difference was found between the patient and control groups with regard to their salivary TAC and UA levels (p>0.05). GPx activity was lower in the saliva of the patients with RAS when compared to the control group (p<0.05). Furthermore, a statistically significant correlation was detected between the TAC and UA levels of the patients with RAS (p<0.05).Since UA is the major antioxidant molecule in saliva, this correlation between TAC and UA is an expected result. Low GPx activity in RAS patients suggests that a high amount of environmental H2O2, which is a toxic compound for mucosa.