Meme koruyucu cerrahi ve radyoterapi sonrası meme değişikliklerinin kontrol mamografi dozuna etkileri
Effect of breast changes after breast conserving surgery and radiotherapy on dose in control mammography
Yazar: KADER BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY KORAY BAYRAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyolojik Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Erken tanı ile meme koruyucu cerrahi (MKC) yöntemler ve bunları takiben
yapılan radyoterapi (RT) yaygın tedavi yaklaşımı haline gelmiştir. Bu çalışma ile
cerrahi ve RT ile memede oluşan değişikliklerin mamografi (MG) dozuna etkilerini ve
bu etkilerin zaman içindeki değişiminin ölçülmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu çalışmaya aynı MG cihazında çekilmiş en az iki yıllık
mamografisi bulunan MKC yapılan 41 hasta dahil edilmiştir. Bu hastaların 32'sinde
birinci, 24'ünde ikinci, 4'ünde üçüncü yıl mamografisi bulunmaktaydı. Mamografilerde
meme alanı kompresyon kalınlığı ile çarpılarak yaklaşık hacim hesaplanmıştır. Meme
alanı, kompresyon kalınlığı, hacim ve görüntü verilerinden elde edilen meme organ
dozu verileri hem kraniokaudal (CC) hem de mediolateraloblik (MLO) görüntüler için
toplandı ve zaman içindeki değişiklikleri karşılaştırıldı.
Bulgular: Birinci yılda MG dozu cerrahi öncesine göre hem CC hem de MLO
grafilerde ortalama % 38 artmıştı. İkinci yılda cerrahi öncesine göre CC grafilerde
ortalama %25, MLO grafilerde ortalama %16 artmıştı. Üçüncü yılda doz cerrahi
öncesine göre CC grafilerde % 2 azalırken, MLO grafilerde ortalama %15 artmıştı.
Sonuç: MKC nedeniyle memede özellikle erken dönemde kitle benzeri değişiklikler,
koleksiyonlar olurken, RT ile meme cildinde kalınlaşma ve ödem bulguları
oluşmaktadır. Bu değişikliklerin özellikle erken dönemdeki mamografide doz artışının
sebebi olduğu düşünülmektedir. Kronik dönemde ödem gerilemekte ve cilt kalınlığı
azalmakta, yapısal bozulma, skar oluşumu ve kalsifikasyonlar oluşmaktadır. Bütün bu
bulgular MG dozunu etkileyebilecek değişikliklerdir ancak zaman geçtikçe gerileyen bu
değişiklikler alınan dozu azalmaktadır.
Anahtar Kelimeler: MKC; Radyoterapi; Mammografi; Doz

Abstract:
Aim: With early diagnosis, breast conserving methods and subsequent radiotherapy
(RT) have become widespread treatment approaches. The aim of this study was to
evaluate the effects of changes of surgery and RT on the mammography dose over time.
Material and Method: This study included 41 patients who underwent breastconserving surgery and radiotherapy to whom at least two years of follow up
mammography were done on the same mammography device. Of these 41 patients 32
had first, 24 had second, and 4 had third year mammography. In the mammography, the
area occupied by the breast was multiplied by the compression thickness to calculate the
approximate volume. The breast organ dose data obtained from the image data, breast
area, compression thickness, volume data were collected and measured from both
craniocaudal (CC) and mediolateraloblique (MLO) images. Changes of these data by
time were evaluated.
Results: On the first-year follow-up, the dose increased by 38% on both CC and MLO
radiographs. Mean mammography dose was increased by 25% on CC radiographs and
16% on MLO radiographs in the second year. In the third year, the dose on
mammogram decreased by 2% on CC radiographs in the third year compared to the
preoperative period, while the dose on MLO had increased by 15% on radiographs.
Conclusion: Because of surgery and radiotherapy, mass-like changes and collections
are observed in the breast especially in the early period, radiotherapy and thickening of
the breast skin and edema findings in the breast occur. These changes were thought to
be the cause of the dose increase especially in early mammography. In chronic period,
edema regresses and skin thickness decreases, structural deterioration, scar formation
and calcifications occur. All these findings may affect the mammography dose, but as
the time passes decrease in the amount of edema, skin thickness and the volume will
cause decrease of the dose.
Keywords: Breast conserving surgery; Radiotherapy; Mammography; Dose