İnmeli hastalarda öz etkililik ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of self efficacy and quality of life of stroke patients
Yazar: SERPİL TOPÇU
Danışman: DOÇ. DR. SIDIKA OĞUZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hasta eğitimi = Patient education ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç: Araştırma, inmeli hastalarda öz etkililik ve yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla, metadolojik ve randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapıldı. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklemini, 01 Ocak- 12 Kasım 2016 tarihleri arasında İstanbul'da hizmet veren bir inme akut tedavi ünitesi polikliniğine, inme tanısı ile gelen hastalar oluşturdu. Araştırmanın ilk basamağında, "İnme Öz Etkililik" ölçeği geçerlik güvenirlik çalışması 130 hasta ile gerçekleştirildi. Araştırmanın ikinci basamağını, 72 hasta (36 deney, 36 kontrol) oluşturdu. Bu aşamada deney grubuna, eğitim verildi ve hastalar toplam üç aylık izleme alındı. Kontrol grubundaki hastalara, kliniğin rutin prosedürü uygulandı. Araştırmanın verileri; Hasta Tanıtım Formu, İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği,  İnme Öz Etkililik Ölçeği ve Hasta Aylık Takip Formu ile toplandı. Veri analizinde; yüzdelik, aritmetik ortalama, t testi, One- way ANOVA, ki kare, Mann- Witney U, Kruskal- Wallis ve Tukey testleri kullanıldı.
Bulgular: İnme Öz Etkililik Ölçeği'nin, test tekrar test güvenirliğinin  ,95 (p<,001), Cronbach alfa katsayısının  ,93 olduğu bulundu. Geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilir olduğu saptandı. Araştırmanın ikinci aşamasında deney grubuna verilen eğitim ve aylık izlemler sonrası hastaların, hem öz etkililik (p<0,001) hem de yaşam kalitesi (p<0,001) düzeylerinin kontrol grubundan yüksek olduğu belirlendi. Bakımını kendisi yapan kişilerin, hem öz etkiliklik ve hem de yaşam kalitelerinin yüksek olduğu, kadınlarda ve kronik hastalığı olanlarda yaşam kalitesinin düşük olduğu belirlendi. 
Sonuçlar: Sonuç olarak, inme sonrası verilen eğitim ve aylık izlem ile hastaların öz etkililik ve yaşam kalitelerinin yükseldiği saptandı.

Abstract:
Objective: The study was design as a methodological and randomized controlled experimental study to analyze self-efficacy and quality of life for stroke patients. 
Methods and Materials: Study's population was formed with stroke patients who received outpatient care at acute stroke center between January 1- November 12 2016. In first phase of the study, validity and reliability of the "Stroke Self Efficacy Questionnaire (SSEQ)" was done with 130 patients.  Second phase of the study was done among 72 patients (36 experimental, 36 control) was included into the study according to the research criteria. Experimental group received educational booklet and they were included to the 3-month follow-up. Control group only received nursing care at the clinic. Study's data were collect with using, Identity Form, Quality of Life Scale for Stroke Patients, SSEQ and Monthly Follow-up Form. Mean, standard deviation, median, frequency, percentage, minimum, maximum, Student's t-Test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Pearson chi-square tests were used to analyze the data.
 Results: Scale test retest reliability correlation ratio was ,95 and α was ,93 It was determined that in experimental group with educational booklet and monthly follow up had higher scores in both self-efficacy and quality of life than the patients in control group (p<0,001). Quality of life and self efficacy were higher in patients who are taking care for themselves. They were also low in patients who are women and have comorbid disease.
Conclusion: As a result, it was determined that education and follow-up in stroke patients are effective and it has positive impact on self efficacy and quality of life.