Küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanılı hastalarda artan hızda mekik yürüme testinin öngörücüleri
The predictors of incremental shuttle walk test in patients diagnosed non-small cell lung cancer
Yazar: MAHMUT HAMDİ ERDOĞDU
Danışman: PROF. DR. PINAR ERGÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Akciğer kanserlerinde egzersiz kapasitesinde azalma; günlük yaşam aktiviteleri, yaşam kalitesi, prognoz, sağkalım, tedavi planlanması gibi birçok durumu etkileyebilen bir faktördür. Bu durum akciğer kanseri tanılı hastalarda özellikle tedavi süreçlerinde egzersiz kapasitesinin ölçülmesini önemli kılmaktadır. Egzersiz kapasitesinin değerlendirilmesinde alan testlerinden artan hızda mekik yürüme testi yaygın kullanılmaktadır. Fakat akciğer kanseri ile artan hızda mekik yürüme testinin ilişkisini inceleyen çalışmalar yetersizdir. Bu nedenle çalışmamızda küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) tanılı hastalarda artan hızda mekik yürüme testi (AHMYT) ile belirlenen egzersiz kapasitesi sonuçlarını etkileyebilecek öngörücülerin saptanması amaçlanmıştır.
           Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif kesitsel olarak planlanmış olup Ocak 2008 ve Haziran 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Pulmoner Rehabilitasyon Kliniği'nde egzersiz kapasitesi ölçülmesi amacıyla AHMYT uygulanmış olan KHDAK tanılı hastalar incelendi. Hastaların yaş, cinsiyet, sigara kullanım öyküsü, solunum fonksiyonu, komorbid hastalıkları, dispne algısı, kas gücü, vücut kompozisyonu, emosyonel durumu ve hastalık evresi değerlendirildi.
           Bulgular: Çalışmaya 58 hasta dahil edildi. Hastaların %95'i erkek (55 hasta), %5'i kadındı (3 hasta). Yaş ortalaması 64,66 bulundu.  Hastaların %39,7'si (n=23) evre 1, %24,1'i (n=14) evre 2, %31'i (n=18) evre 3, %5,2'si (n=3) evre 4'tü. Hastaların ortalama 52,6 paket/yıl sigara öyküsü vardı. Hastaların %19'unda (n=11) ek hastalık yokken %81'inde (n=47) en az 1 komorbid hastalık mevcuttu. Ortalama vücut kitle indeksi 38,58 kg/m2 ölçülürken, yağsız vücut kitle indeksi ortalama 19,67 kg/m2 ölçüldü. Üst-orta kol gücü ortalama 27,39 kg bulundu. Ortalama mMRC (modified medical resource council) skalası 2,34 bulundu. Depresyon skoru ortalama 9,81 anksiyete skoru 10,55 bulundu. Ortalama FEV1 değeri %49,15 ortalama FVC %60,98  ortalama FEV1/FVC  %62,21 olarak bulundu. Hastaların ortalama AHMYT mesafesi 297,41 metre idi. Yaş ile AHMYT arasında negatif yönde korelasyon bulundu (r=-0,460, p<0,001). Solunum fonksiyon testi parametrelerinden FEV1 ile AHMYT arasında pozitif yönde korelasyon bulundu (r=0,322, p<0,05). Anksiyete skoru ile AHMYT arasında negatif yönde korelasyon bulundu (r=-0,310, p<0,05). Artan hızda mekik yürüme testi mesafesiyle  mMRC skorları karşılaştırıldığında mMRC skorunun AHMYT ile ilişkili olduğu görüldü (p<0,05). Farklılığı oluşturan gruplar incelendiğinde mMRC skoru 0 olan olgu ile mMRC skoru 4 olan olgular, mMRC skoru 2 olan olgular ile mMRC skoru 4 olan olgular arasında belirgin farklılık ve istatistiksel anlamlılık izlendi (p<0,05). Diğer parametreler ile ilişki saptanmadı. Tek değişkenli analizde AHMYT ile ilişkili olduğu belirlenen değişkenler (mMRC, anksiyete skoru, FEV1 düzeyi ve yaş) prediktif faktörlerin belirlenmesi açısından çoklu lineer regresyon analizi ile değerlendirildi. Analize göre mMRC, yaş ve FEV1 düzeyi AHMYT'yi etkileyen öngörücüler olarak bulunmuştur (p<0,05).
           Sonuç: Küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanılı hastalarda yaş, mMRC, FEV1 AHMYT'nin öngörücüleri olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar KHDAK tanılı hastalarda kanser ilişkili tedavilerin yanı sıra diğer farmakolojik ve non farmakolojik tedavilere ve multidisipliner yaklaşımın önemine işaret etmektedir.
           Anahtar kelimeler: Akciğer kanseri, egzersiz kapasitesi, alan testleri

Abstract:
Aim: Reduction in exercise capacity in lung cancer is a factor that can affect many situations such as daily life activities, quality of life, prognosis, survival and treatment planning. This makes the measurement of exercise capacity particularly important in patients diagnosed with lung cancer, especially during treatment processes. The incremental shuttle walk test is widely used in the evaluation of exercise capacity. However, studies examining the relationship between incremental shuttle walk test and lung cancer are inadequate. Therefore, our study aimed to determine predictors that may affect the results of exercise capacity determined by the incremental shuttle walk test (ISWT) in patients diagnosed with non-small cell lung cancer (NSCLC).
           Materials and Methods: Our study was designed as a retrospective cross-sectional study and NSCLC diagnosed patients who underwent ISWT for the measurement of exercise capacity at the Pulmonary Rehabilitation Clinic of Ankara Ataturk Sanatorium Training and Research Hospital of Health Sciences University between January 2008 and June 2022 were examined. The patients' age, gender, smoking history, respiratory function, comorbidities, dyspnea perception, muscle strength, body composition, emotional status and disease stage were evaluated.
           Results: Fifty-eight patients were included in the study. Ninety-five percent of patients were male (55 patients) and 5% were female (3 patients). The mean age was 64.66. Of the patients, 39.7% (n=23) were stage 1, 24.1% (n=14) were stage 2, 31% (n=18) were stage 3 and 5.2% (n=3) were stage 4. The mean smoking history was 52.6 pack-years. Of the patients, 19% (n=11) had no additional disease while 81% (n=47) had at least one comorbid disease. The mean body mass index was 38.58 kg/m2, while the mean lean body mass index was 19.67 kg/m2. The mean upper-middle arm strength was 27.39 kg. The mean modified medical resource council (mMRC) scale was 2.34. The mean depression score was 9.81 and the mean anxiety score was 10.55. The mean FEV1 value was 49.15%, the mean FVC was 60.98% and the mean FEV1/FVC was 62.21%. The mean ISWT was 297.41 meters. A negative correlation was found between age and ISWT (r=-0.460, p<0.001). A positive correlation was found between FEV1 and ISWT (r=0.322, p<0.05). A negative correlation was found between the anxiety score and ISWT (r=-0,310, p<0.05). When the distance of the shuttle walk test at increased speed was compared with the mMRC scores, it was observed that the mMRC score was related to ISWT (p<0.05). When the groups that caused the difference were examined, significant differences and statistical significance were observed between patients with mMRC score of 0 and those with mMRC score of 4, as well as between patients with mMRC score of 2 and those with mMRC score of 4 (p<0.05). No relationship was found with other parameters. Variables (mMRC, anxiety score, FEV1 level and age) determined to be related to ISWT in the univariate analysis were evaluated by multiple linear regression analysis to determine predictive factors. According to the analysis, mMRC, age and FEV1 level were found to be predictors that affect ISWT (p<0.05).
           Conclusion: Age, mMRC and FEV1 were found to be predictors of ISWT in patients with non-small cell lung cancer. These results suggest the importance of pharmacological and non-pharmacological treatments, as well as a multidisciplinary approach, in addition to cancer-related therapies in patients with NSCLC.
           Keywords: Lung cancer, exercise capacity, field tests