İlahiyat fakültesi öğrencilerinin organ bağışı ve nakli konusunda bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors of the faculty of theology students about organ donation and transplantation
Yazar: SARFİNAZ GONCA MANDACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR AYDIN
Sakarya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Organ nakli = Organ transplantation ; Tutumlar = Attitudes ; Üniversite öğrencileri = University students ; İlahiyat fakülteleri = Theology faculties

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Bulaşıçı olmayan kronik hastalıkların artışı organ
yetmezliklerinin sıklığında artışı da beraberinde getirmiş, nakil yapılan hasta ile
bekleyen hasta sayısı arasındaki açığın iyice derinleşmesine neden olmuştur.
Kişilerin bağışçı olma düşüncesinde önemli etkenlerden birisi dini inançlarıdır. Bu
çalışmada din görevlisi adaylarının organ bağışı ve nakli konusundaki bilgi, tutum ve
davranışlarının değerlendirilmesi, ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi
amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Çalışma 1 Nisan 2022-1 Haziran 2022 tarihleri arasında yürütülen
tanımlayıcı tipte kesitsel bir araştırmadır. Çalışma grubu Sakarya Üniversitesi
İlahiyat fakültesinde öğrenim gören 260 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmanın
verileri anket formu ile toplanmıştır. Anket formu dijital ortamda doldurulmuştur.
Çalışmada elde edilen veriler bilgisayar ortamında IBM SPSS (versiyon 20,0) paket
programında analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk
testi ile değerlendirilmiştir. Normal dağılım göstermeyen verilerin analizinde Mann
Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki
ilişki Spearman korelasyon analizi ile test edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi
olarak p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışma grubunu oluşturanların 166'sı kadın (%63,8), 94'ü erkekti
(%36,2). Katılımcıların yaşları ortalama 22,8 (±3,4), ortanca 22,0 yıldı.
Katılımcıların 126'sı (%48,5) organ bağışı yapma konusunda kararsızken, 72'sinin
(%27,7) organ bağışı yapma düşüncesi olumluydu. Bağış yapan ve bağış kartı olan
katılımcı yoktu. Aile gelir düzeyi 4000-6000 ₺ arasında olanlar 4000'den az olanlara
göre Organ-Doku Bağışı ve Nakli Konusunda Bilgi Düzey Ölçeği (ODB-BÖ)'nden
aldıkları puan daha yüksek olarak saptandı (p=0,022). Katılımcılardan organ
bağışçısı olma düşüncesi olumlu olanlarda, İslam dininin organ bağışına olumlu
baktığını ifade edenlerde, Müslüman olmayan kişilerden organ alınabileceğini
düşünenlerde ODB-Tutum Puanı daha yüksekti (her biri için p<0,05).
SONUÇ: Çalışmada katılımcıların organ-doku nakli konusundaki tutumları, bilgi
düzeyleri ile pozitif yönlü korelasyon göstermekte idi. Bilgi düzeylerindeki
yetersizliklerin organ-doku nakli konusundaki tutuma olumsuz yansıdığı görüldü. Bu
bağlamda dini bilgi vermede yetkili kişilerin organ bağışı konusunda daha bilgili
olması ve eğitim sürecinde bu konuya ağırlık verilmesi gerektiğini düşünüyoruz.
Anahtar kelimeler: Din adamı, ilahiyat fakültesi, organ-doku bağışı, organ-doku
nakli.

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM: The increase in non-communicable chronic diseases
has brought with it an increase in the frequency of organ failures, causing the gap
between the number of transplanted patients and the waiting patients to deepen. One
of the important factors in people's thought of being a donor is their religious beliefs.
In this study, it was aimed to evaluate the knowledge, attitudes and behaviors of
religious officer candidates about organ donation and transplantation, and to
determine the factors that may be related.
METHOD: The study is a descriptive cross-sectional study conducted between
April 1, 2022 and June 1, 2022. The study group consists of 260 students studying at
the Faculties of Theology at Sakarya University. The data of the study were collected
with a questionnaire form. The questionnaire was filled in digitally. The data
obtained in the study were analyzed in the IBM SPSS (version 20.0) package
program in computer environment. The conformity of the data to the normal
distribution was evaluated with the Shapiro Wilk test. Mann Whitney U and Kruskal
Wallis tests were used in the analysis of non-normally distributed data. The
relationship between continuous variables was tested with Spearman correlation
analysis. The statistical significance level was accepted as p<0.05.
RESULTS: In study group, 166 (63.8%) were female and 94 (36.2%) were male.
The mean age of the participants was 22.8 (±3.4), and the median was 22.0 years.
While 126 (48.5%) of the participants were undecided about organ donation, 72
(27.7%) of them were positive about organ donation. There was no participant who
donated and had a donation card. Those with a family income between 4000 and
6000 ₺ were found to have a higher score in Knowledge Level Scale on Organ-
Tissue Donation and Transplantation, than those with a family income of less than
4000 (p=0.022). The Organ-Tissue Donation and Transplantation -Attitude Score
was higher among the participants who had a positive idea of being an organ donor,
who expressed a positive view of organ donation in Islam, and who thought that
organ donation from non-Muslims could be obtained (p<0.05 for each).
CONCLUSION: In the study, the attitudes of the participants about organ-tissue
transplantation showed a positive correlation with their level of knowledge. It was
observed that the inadequacies in the level of knowledge had a negative impact on
the attitude towards organ-tissue transplantation. In this context, we think that the
persons authorized to give religious information should be more knowledgeable
about organ donation and that this issue should be emphasized in the education
process.
Keywords: Cleric, faculty of theology, organ-tissue donation, organ-tissue
transplantation.