Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara ipucunun giderek artırılmasıyla öğretiminin ortak dikkati başlatma davranışlarına etkisi
The effect of least-to-most prompting on teaching initiating joint attention to children with autism spectrum disorder
Yazar: CEMİL PARLAK
Danışman: DOÇ. DR. LATİFE ÖZAYDIN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ortak dikkat, dikkati bir kişi, nesne veya olay gibi ortak bir odağa doğru koordine etme becerisini ifade eder. Bu, hem dikkati bir hedefe yönlendirme becerisini hem de dikkati başka bir kişiyle paylaşma becerisini içerir. Ortak dikkatin başlatılması, kişinin dikkatini paylaşmak istediğini başkalarına işaret etme yeteneğini içerir ve sosyal iletişim ve dilin gelişimi için temel bir beceri olarak kabul edilir. Katılımcılar arası çoklu başlama modelinin kullanıldığı bu çalışmada ortak dikkati başlatmada sınırlılık yaşayan otizm spektrum bozukluğu olan üç çocuğa ipucunun giderek artırılması yöntemiyle sunulan öğretimin çocukların ortak dikkati başlatma davranışlarına etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Çalışma, yaşları 5-7 arasında değişen OSB tanılı üç katılımcı ile yürütülmüştür. Çalışmanın bağımsız değişkeni ipucunun giderek artırılmasıyla öğretim yöntemidir. Bulgular, araştırmanın katılımcıları olan OSB olan çocukların ortak dikkat başlatma davranışlarının öğretiminde ipucunun giderek artırılması öğretim yönteminin etkili olduğu ve ortak dikkat davranışlarında belirgin artış olduğunu göstermektedir. Katılımcılar edindikleri davranışları öğretim sona erdikten bir hafta, iki hafta ve dört hafta sonra da korumuşlar, ev ortamında annelerine de genelleyebilmişlerdir. Çalışmanın sosyal geçerlik verileri; araştırmanın katılımcılarının ve benzer yaşlardaki tipik gelişen akranlarının öğretim öncesi ve öğretim sonrası performansları ölçülüp birbiri ile karşılaştırılarak incelenmiştir. OSB olan çocukların hedef beceriye ilişkin tipik gelişim gösteren akranları ile yapılan karşılaştırmada öğretim öncesinde akranlarından düşük performans gösterdikleri, öğretim sonrasında ise tipik gelişim gösteren akranları ile benzer düzeyde performans gösterdikleri görülmüştür.

Abstract:
Joint attention refers to the ability to coordinate attention with others towards a common focus, such as a person, object, or event. This involves both the ability to direct attention toward a target and the ability to share attention with another person. Initiation of joint attention involves the ability to signal to others that one wants to share attention, and it is considered a foundational skill for the development of social communication and language. A multiple baseline design between participants was used to examine the effectiveness of using the least-to-most prompting procedure to teach initiating joint attention to children with autism spectrum disorder (ASD). The study involved three participants with ASD aged 5-7 years, and social validity data were obtained by comparing the pre-and post-teaching performances of the participants and their typically developing peers. The results showed that the least-to-most prompting procedure was successful in improving joint attention initiation behaviors in children with ASD, and these gains were maintained for up to four weeks after the intervention. Furthermore, the social validity data demonstrated that the children with ASD were able to perform at a similar level to their typically developing peers after receiving this instruction. Overall, the study highlights the potential benefits of the least-to-most prompting procedure for promoting social communication and interaction in children with ASD.