XIX. Yüzyılda Edirne Sancağı'nın demografik yapısı ve iskan siyaseti
Settlement policy and demographic structure of the Edirne Sancak in the XIX th century
Yazar: YASEMİN BOZLAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET KAYA
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History
Dizin: Göçmenler = Emigrants ; Nüfus = Population ; İdari paylaşım = Administrative relation ; İskan = Settlement

Özet:
Edirne, kurulduğu M.Ö II. yüzyıldan itibaren stratejik konumu bakımından, tarih sahnesinde önemli yer tutan bir şehirdir. İlkçağlarda Roma İmparatorluğu, daha sonraları Bizans İmparatorluğu gibi geniş coğrafyalara hükmetmiş olan İmparatorlukların himayesine girmiştir. 1360'lı yıllarda sultan I. Murat zamanında Osmanlı hâkimiyetine girmiş, 1453'te İstanbul'un fethedilip başkent yapılmasına kadar imparatorluğun başkentliğini yapmıştır. XIX. yüzyılda birçok savaşa ev sahipliği yapmış, Osmanlı'nın çözülmeye başlaması ile birlikte imparatorluğun birçok şehri gibi Edirne de bundan payını almıştır. Yüzyıla damgasını vuran Osmanlı-Rus savaşlarının hareket sahası Edirne olmuştur. Bu çalışmamızda Osmanlı'nın bir eyaleti olan Edirne'nin merkez sancağının XIX. yüzyıldaki durumu hakkında bilgi vermeye çalıştık. Osmanlı idaresi içerisinde vilayetler, teşkilatın en büyük ve en önemli oluşumlarıydı. Bu yüzyılda vilayetin sancak sayısı sürekli değişmekle birlikte, Edirne Merkez Sancağı'nın da kaza sayısı değişme göstermiştir. Çalışmamız 1800'lü yıların başından itibaren sancağın idari kısımlarını, nüfusunu ve sancaktaki iskân politikasını içermektedir. Edirne Balkanlara sınır olması münasebetiyle sürekli göçlere maruz kalmış bir şehirdir. Şehre gelen muhacirlerin Osmanlı düzeni içerisinde nasıl yerleştirildiği ve muhacirlere nasıl muamele edildiği ulaştığımız arşiv belgelerinden anlaşılmaktadır. Arşiv kaynakları Osmanlı'nın Balkan toprakları içerisinde en büyük idari teşkilatlardan biri olan Edirne'nin XIX. yüzyıl ekonomisi, sosyal hayatı, nüfusu ve idari yapısı hakkında ayrıntılı bilgiler vermektedir. Çalışmamızın arşiv kaynakları ile alakalı olan asıl kısmı üçüncü bölüm olan iskân siyasetidir. Bu bölümde Osmanlı Devleti iskân siyasetinin, Edirne içerisinde nasıl yürütüldüğünü anlatmaya çalışılmıştır. Osmanlı'ya sığınan muhacirler, yerli halktan ayırt edilmeyip, sistemli bir şekilde yerleştirilmiş, iskân edilen yerlerde kurulan düzenin devamının sağlanması amacıyla muhacirlerin yerli halklarla olan ilişkisi kontrol altında tutulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Edirne have played an important role due to its strategic position througout the history since it had been established in the Second Century Before Christ. In Ancient Ages Edirne was part of the Roman and then of the Byzantine Empires which controlled a very vast area of countries. Edirne was conquired by the Otoman Empire during the reign of Murat the First in and around 1360 and was made the capital city that continued until the conquest of İstanbul in 1453. After the conquest, İstanbul was made the capital city of the Ottoman Empire instead of Edirne. Edirne became the fields for many wars that took place in the 19th century, and like many other major towns Edirne was naturally affected from the wars in negative ways. Especially in the most important war of the 19th century, the war of 1877-78, between Russia and the Ottoman Empire Edirne again was the scene of war and in this war many Muslim refugees were deported to this town by the Russian forces and they were fed and accommadated there. In this dissertation it was aimed to study the central sub-province of the Edirne Province in the 19th century. Of course, for a Master of Art Dissertation it was impossible to do research on a large sclae of area such as the whole province. We therefore limited the area of research to the central sub-province of Edirne province. Edirne was one of the most important province closer to the capital city, İstanbul. Because of this the information given in this study is of great importance. The provincial governments as part of local governments were very significant in the govermental system of the Otoman Empire. Edirne was one of the provinces of the Ottoman Empire. The number and borders of the provinces were constantly changed. This was also the case for this province and the sub-province of Edirne under study had many districts (kazas). Their number also changed depending on the time. This study attempts to give information about the administrative divisions of the sub-province of Edirne, its population and the policy followed as to the settlement of the refugees in the 19th century. Edirne was liable to the influx of refugees especially during the wars from the Balkans as it was bordered and close to the war scenes. This study tries to explain how the refugees were settled and how they were treated when they arrived in the safe area of Edirne sub-province on the basis of the documents available in the Prime-Ministry Archive. The Ottoman archival documents give ample information about economy, social life, population and the administrative structures in one of the most important province in the Balkan peninsula, namely Edirne Province in the 19th century. The Third Chapter of this study was allacoted to the information about the refugees and their settlements. On the basis of these archival sources we try to explain how the Ottoman Empire put into practise its settlement policy with the example of the Edirne province. The information that comes out from the sources is that there was no discrimination made by the local governments between the local people and the refugees, and that the refugees were settled, mingled and entegrated with the native people so that they would be useful to the community where they live together.