Endometrioma tanısı ve patogenezinde serum periton sıvısı ve servikovajinal sıvıdaki aquaporin-9 seviyelerinin potansiyel rolünün sağlıklı kontrollerle karşılaştırılarak prospektif araştırılması
Prospective investigastion of aquaporin-9 levels in serum, peritoneal fluid and cervicovaginal fluid by comparing with healthy controls in the diagnosis and pathogenesis of endometrioma
Yazar: EMİNE KIRŞAN İLERİ
Danışman: DOÇ. DR. NERGİZ KENDER ERTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Literatürde AQP ve endometriozis ile ilgili yayın sayısı kısıtlıdır. Yakın zamanda yapılan bir çalışmada endometriozisi olan hastaların peritonunda AQP-9'un ekspresyonunun sağlıklılara göre anlamlı azaldığı, endometriozisli kişilerde periton ve endometriumdaki ekspresyonlarında anlamlı farklar olduğu ve AQP-9 mutasyonu olan hücrelerde hücre göçünün etkilendiği ve bu durumun endometriotik lezyonların oluşmasına yol açabileceği raporlanmıştır. Bu çalışma; kısıtlı sayıda veriye sahip olan AQP9 ve endometrioma ilişkisini araştırmak, bu bağlamda molekülün serum, periton sıvısı ve servikovajinal sıvıdaki seviyelerinin ölçümü yapılarak hastalık patofizyolojisinde yerini değerlendirmek için planlanan pilot bir çalışmadır.
Gereç ve Yöntem: SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde yapılan çalışma 01.09.2022-01.07.2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 27(%47,40) endometrioma, 30(%52,60) kontrol grubu olmak üzere 57 hastanın verileri prospektif olarak incelenmiştir. Çalışmaya katılan hastalardan servikovajinal sıvı, periton yıkama sıvısı ve serum olmak üzere 3 adet örnek alınarak 3500 devirde 10 dakika santrifügasyon işlemi yapıldıktan sonra biyokimyasal ölçümler için eppendorf tüplerine konularak analiz yapılana kadar -80°C derece ortamda saklandı. Daha sonra alınan örneklerdeki AQP-9 düzeyleri ticari Elisa kitleri kullanılarak tespit edildi.
Bulgular: Servikovajinal sıvı ve serum örneklerindeki Aquaporin-9 seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmazken (p=0,243; p=0,835), periton sıvısı Aquaporin-9 seviyesi olgu grubunda 275(58:669), kontrol grubunda 171,50(6,60:507) olarak olgu grubunda yüksek bulunmuş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (p=0,023).
Serum Aquporin-9 seviyesi ile endometrioma USG ölçüleri korelasyonu istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p=0,016) ve negatif bir korelasyon ilişkisi saptanmıştır. Aquaporin-9 seviyeleri ile Ca 125 değeri karşılaştırılmıştır ancak Aquaporin-9 seviyeleri ile Ca 125 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir
fark bulunmamıştır (p=0,865; p=0,904; p=952). vii
Endometrioma için Aquaporin-9 değerlerinin endometrioma ve kontrol grupları arasındaki duyarlılık, özgüllük ve cut-off ilişkisine baktığımızda ise periton sıvısı Aqp-9 değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p=0,014). Youden J indeksine göre periton sıvısı Aqp-9 cut-off değeri >128 ng/mL iken Aqp-9 değerinin duyarlılığı %92,6; özgüllüğü %43,3'tür.
Sonuç: Sonuç olarak, AQP9 ekspresyonu ve seviyesinin endometriozis patofizyolojisinde hücre göçü ve invazyon süreçlerinde önemli roller oynadığı söylenebilir. Bununla birlikte, bu alanda hala birçok bilgi boşluğu bulunmaktadır. Endometriozis ile ilgili PI3K/Akt ve Wnt gibi hücre içi sinyal yollarıyla ilişkili AQPlerin işlevlerinin daha fazla araştrılmasına ihtiyaç vardır. Dahası, endometrioziste AQPlerin endometrial hücrelerin migrasyonunu ve peritoneal veya mezotel invazyonunu nasıl etkilediği ile ilgili spesifik mekanizmalar, bu konudaki rolleri ile ilgili data hala net değildir. Endometriozis patofizyolojisini aydınlatabilmek için sağlam modeller ve çok çeşitli yöntemlerle dizayn edilmiş deneysel çalışmaların yanısıra, randomize geniş ölçekli çalışmalara da ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Aquaporin-9, cut-off, endometriozis, endometrioma, periton sıvısı, servikovajinal sıvı, serum, terapötik hedef

Abstract:
Objective: The literature on Aquaporin (AQP) and endometriosis is limited. A recent study reported significant differences in AQP-9 expression in the peritoneum of patients with endometriosis compared to healthy individuals, as well as significant variations in expression in the peritoneum and endometrium of individuals with endometriosis. It was also reported that cell migration is affected in cells with AQP-9 mutation, which could contribute to the formation of endometriotic lesions. This study aims to investigate the relationship between AQP9 and endometrioma, which has limited data, and evaluate the role of this molecule in the pathophysiology of the disease by measuring its levels in serum, peritoneal fluid, and cervicovaginal fluid through a planned pilot study.
Materials and methods: The study was conducted at SBU Bursa Yüksek Ihtisas Training and Research Hospital, Department of Obstetrics and Gynecology, between September 1, 2022, and July 1, 2023. The data of 57 patients, including 27 (47.40%) with endometrioma and 30 (52.60%) in the control group, were prospectively examined. Three samples including cervicovaginal fluid, peritoneal lavage fluid, and serum, were collected from the participating patients. After centrifugation at 3500 rpm for 10 minutes, the samples were stored at -80°C until analysis for biochemical measurements. AQP-9 levels in the collected samples were determined using commercial ELISA kits.
Results: While no statistically significant difference was observed in the levels of Aquaporin-9 between cervicovaginal fluid and serum samples (p=0.243; p=0.835), the peritoneal fluid Aquaporin-9 level was found to be higher in the case group, with a value of 275 (range: 58-669), compared to 171.50 (range: 6.60-507) in the control group, and this difference was statistically significant (p=0.023).
A statistically significant correlation was found between serum Aquaporin-9 level and endometrioma ultrasound measurements (p=0.016), indicating a negative
ix
correlation. Aquaporin-9 levels were compared with Ca 125 values, but no statistically significant difference was found between Aquaporin-9 levels and Ca 125 values (p=0.865; p=0.904; p=952).
When evaluating the sensitivity, specificity, and cut-off relationship of Aquaporin-9 values between endometrioma and control groups, a statistically significant relationship was found in peritoneal fluid Aqp-9 values (p=0.014). According to the Youden J index, the cut-off value for peritoneal fluid Aqp-9 was >128 ng/mL, with a sensitivity of 92.6% and specificity of 43.3%.
Conclusion: As a result, it can be said that AQP9 expression and levels play significant roles in cell migration and invasion processes in the pathophysiology of endometriosis. However, there are still many knowledge gaps in this field. Further investigation is needed to explore the functions of AQPs associated with intracellular signaling pathways such as PI3K/Akt and Wnt in relation to endometriosis. Moreover, specific mechanisms regarding how AQPs affect the migration of endometrial cells and the invasion of peritoneal or mesothelial tissues in endometriosis are still not clear. In order to elucidate the pathophysiology of endometriosis, robust models and experimental studies designed with a wide range of methods, along with randomized large-scale studies, are also necessary.
Keywords: Aquaporin-9, cut-off, Endometriosis, endometrioma, peritoneal fluid, cervicovaginal fluid, serum, therapeutic target