Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin algılarına göre öğretmenlikte özyeterlik ve mesleki yeterlik
Self-efficacy and professional competencies in teaching according to the perceptions of school administrators and teachers
Yazar: BÜŞRA ZEYBEK
Danışman: DOÇ. DR. NESLİN İHTİYAROĞLU
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın amacı; okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin algılarına göre öğretmenlikte özyeterlik ve mesleki yeterliklerin belirlenmesidir. Araştırmada karma araştırma yöntemlerden biri olan Yakınsak Karma Desen kullanılmıştır; nicel bölümde tarama, nitel bölümde fenomenoloji (olgubilim) deseni ile veriler eş zamanlı olarak toplanmış ve ayrı ayrı analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel bölümünün katılımcıları uygun örnekleme ile belirlenmiş 129 okul yöneticisi ve 305 öğretmen olmak üzere 434 kişi; nitel bölümünün katılımcıları ise maksimum çeşitlilik örneklem yoluyla seçilen 15 okul yöneticisi ve 15 öğretmen olmak üzere 30 kişidir.  Araştırmanın "Öğretmen Özyeterlik İnancı Ölçeği" ile toplanan verileri aritmetik ortalama ve bağımsız gruplar t-testiyle analiz edilmiş, yarı-yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanan veriler ise içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre okul yöneticileri tüm yeterlik alt boyutlarında kendilerini öğretmenlerden daha yeterli algılamaktadır ve mesleki özyeterlik ile sosyal özyeterlik boyutlarında anlamlı bir farklılık oluşturacak biçimde kendilerini öğretmenlerden daha yeterli değerlendirmektedir. Araştırmada, yönetici ve öğretmenlerin büyük ölçüde aynı öğretmen yeterliklerini daha önemli olarak algıladıkları tespit edilmiştir. Öğrenme ve öğretme sürecini yönetme ile öğrenciye yaklaşım konularında okul yöneticileri ve öğretmenler farklı yeterlikleri daha önemli olarak algılamaktadır; yöneticiler istenmeyen davranışlarla baş edebilmek ve öğrenciye rol model olmak yeterliklerini, öğretmenler ise bilgiyi aktarabilme kabiliyetine sahip olmak ve çocukları sevmek yeterliklerini ön plana çıkartmaktadır. Veriler Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri belgesinde yer alan alt yeterlikler doğrultusunda değerlendirilmiş olup yönetici ve öğretmenlerin bazı yeterlikleri söz konusu belgeye göre yanlış kategorize ettikleri saptanmıştır. Bu nedenle yönetici ve öğretmenlerin öğretmen yeterliklerine ilişkin eksik bakış açılarının olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin mesleki yeterliklerinin iyileştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine self-efficacy and professional competencies in teaching according to the perceptions of school administrators and teachers. The research employs one of the mixed research methods, the Convergent Parallel Design; in the quantitative part, a survey was used, and in the qualitative part, phenomenology design was employed, with data collected simultaneously and analyzed separately. The participants in the quantitative part of the study consist of 434 individuals, including 129 school administrators and 305 teachers selected through convenience sampling; the participants in the qualitative part consist of 30 individuals, including 15 school administrators and 15 teachers selected through maximum variation sampling. The data collected through the "Teacher Self-Efficacy Belief Scale" were analyzed using arithmetic mean and independent groups t-test, while the data collected through semi-structured interview forms were analyzed through content analysis. According to the research results, school administrators perceive themselves to be more competent than teachers in all sub-dimensions of competency and evaluate themselves as significantly more competent than teachers in the dimensions of professional self-efficacy and social self-efficacy. It was found that administrators and teachers largely perceive the same teacher competencies as more important. In the areas of managing the learning and teaching process and approach to students, school administrators and teachers perceive different competencies as more important; administrators highlight the competencies of dealing with undesirable behaviors and being a role model for students, while teachers emphasize the ability to convey knowledge and love for children. The data were evaluated according to the sub-competencies listed in the Ministry of National Education's General Competencies of the Teaching Profession document, and it was determined that some competencies were incorrectly categorized by administrators and teachers according to this document. Therefore, it was found that administrators and teachers have incomplete perspectives regarding teacher competencies. As a result of the research, suggestions were provided for improving teachers' professional competencies.