Türk Beşleri tarafından çokseslendirilmiş olan türkülerin armoni anlayışı bakımından incelenmesi
An investigation of folk songs made polyphonic by Turkish Fives 
in terms of harmony understanding
Yazar: ÜNSAL DENİZ
Danışman: PROF. SERVER ACİM
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Müzik = Music
Dizin: Armoni = Harmony ; Bestekarlar = Composers ; Beşler Grubu = Group of Fives ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Türküler = Folk songs ; Çok sesli müzik = Polyphonic music ; Çokseslilik = Polyphony

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türk Beşleri'nin koro düzeninde çoksesledikleri türkülerdeki armoni anlayışlarını ortaya koymak, belirlenen armoni anlayışıyla Cumhuriyet dönemindeki çağdaş çoksesli Türk müziğinin gelişim evrelerini ve Türk Beşleri'nin bu süreçteki rolünü ortaya çıkarmaktır. Ayrıca `Musiki İnkılâbı' çerçevesindeki müziksel değişim/dönüşüm  sürecinin Türk Beşleri'nin armoni anlayışlarını nasıl etkilediğini ve çokseslemesini yaptıkları koro düzenindeki türkülere nasıl yansıttıklarını ortaya koymaktır. Bu amaçla, toplum-kültür-sanat ilişkisi kapsamında müzik kültürü ve Türk müzik kültürü irdelenmiş, Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet  Döneminde müzik alanındaki Batılılaşma çalışmaları incelenmiş, Türk Beşleri'nin yaşamları ve dönemin müziksel gelişmelerindeki rolleri araştırılmıştır. Bunun yanında Türk Beşleri tarafından çokseslendirilen otuz iki türkünün müziksel analizi  yapılmıştır. 

Bu araştırma, tarihi araştırma ve tarama modellerinin kullanıldığı nitel bir araştırmadır.  Toplanan veriler, içerik analizleri yapılarak betimlenmiştir. Ayrıca elde edilen sayısal veriler SPSS 20 veri analizi yazılımı kullanılarak yüzde ve frekans gibi betimsel istatistikler tablolar ve grafikler şeklinde sayısal ortama aktarılmıştır. 

Araştırmada, Türk müzik kültürünün tarihi köklerinin binlerce yıl öncesine dayandığı, Türklerin yaşadıkları her dönem ve coğrafyada müzik kültürlerini geliştirerek devam ettirdikleri, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerindeki müziksel gelişmelerin, Cumhuriyet Dönemine yansıdığı, Musiki İnkılâbı çerçevesinde Türk Beşleri'nin önemli rolü bulunduğu gibi bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca, Türk Beşleri tarafından koro düzeninde çokseslemesi yapılan türkülerde, bestecilerin armoni anlayışları dönemin siyasi ideolojisinden, aldıkları müzik eğitiminden ve çağdaş dönem müzik akımlarından etkilendiği, kendilerine özgü tınısal akor yapıları oluşturmaya çalıştıkları, Anadolu'nun farklı yörelerinden seçtikleri türküleri çokseslendirerek, halk üzerinde birlik beraberlik ve aidiyet duyguları oluşturmak istedikleri, çokseslendirdikleri türkülerde, tonal ve modal unsurları kullandıkları, dikey ve yatay çokseslendirme yöntemlerini genellikle birlikte kullandıkları, pentatonik, tam ton, minör ve majör gibi dizi kalıplarını kendilerine has bir şekilde işledikleri  gibi sonuçlara ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Türk Beşleri, Türk Halk Müziği, Türk Müzik Kültürü, Armoni Anlayışı, Türk Müziğinde Çokseslilik, Musiki İnkılabı.

Abstract:
This research aims to present the harmony understanding of the Turkish Fives in their polyphonic folk songs in choir system, and through pre-determined harmony sense, reveal the developmental stages of Turkish contemporary polyphonic music during the Republic era and the role of the Turkish Fives in this process.  This study also intends to show how the musical transformation process in the framework of 'Music Revolution' affected the harmony perception of the Turkish Fives and how they reflected this to the folk songs which they made polyphonic in choir system.  To do so, music culture and Turkish music culture were examined in terms of society-culture-art relations, Westernization efforts in music during the Ottoman Empire and the Republican Era were studied, and the lives of the Turkish Fives and their roles in the musical developments of the era were investigated. Besides, thirty-two folk songs which were made polyphonic by the Turkish Fives were analysed musically. 
 
This research is a qualitative study in which historical research and survey models were used.  The collected data was depicted by content analysis. In addition, the numerical data obtained were digitized in the form of descriptive statistics, tables and graphs such as frequency and percentage by using SPSS 20 data analysis software. 
 
The findings obtained through the study suggest that the historical roots of Turkish music culture goes back to thousands of years ago, and that Turks kept developing their musical culture in every period and geography they lived, and that the musical developments of the late Ottoman Empire period redounded up Republican era and that the Turkish Fives played an important role regarding Music Revolution. Furthermore, it can be inferred from the research findings that the harmony conception of the composers in the folk songs made polyphonic by the Turkish Fives through choir arrangement was influenced by the political ideology of the period, the music education they received and contemporary music movements of the period, and that the composers were trying to build unique tonal chord structures and wanted to create a sense of solidarity and belonging among people by making polyphonic the folk songs they chose from different regions of Anatolia; and that they used tonal and modal elements in these songs; and also that they often used vertical and horizontal polyphony methods together and performed the sequence patterns such as pentatonic, whole tone, minor and major in their own style.
 
Keywords: Turkish Fives, Turkish Folk Music, Turkish Music Culture, Harmony Understanding, Polyphony in Turkish Music, Music Revolution.