Postpartum dönemde posttravmatik stres bozukluğu görülme durumunun annelik adaptasyonu ve yenidoğan algısına etkisi
The effect of posttraumatic stress disorder in the postpartum period on maternal adaptation and newborn perception
Yazar: GAMZE YURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYHAN ÇANKAYA
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Anneler = Mothers ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Ebelik = Midwifery ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic

Özet:
Bu araştırma, annelerin postpartum dönemde posttravmatik stres bozukluğu görülme
durumunun annelik adaptasyonu ve yenidoğan algısına etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı türde
yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Aksaray il merkezinde bulunan 9 adet aile sağlı merkezine bağlı
bölgede yaşayan, Aralık 2019- Eylül 2020 tarihleri arasında doğum sonu 6-8. haftalarında olan toplam
378 anne oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu (KBF), yenidoğan algısına yönelik
soru formu, annelerin vajinal doğuma bağlı posttravmatik semptomlarının belirlenmesi için Olayların
Etkisi Ölçeği (OEÖ), anneliğe uyumunu değerlendirmek amacıyla Postpartum Kendini Değerlendirme
Ölçeği (PKDÖ) ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma,
Skewness (1,37 ile 1,19) ve Kurtosis (-0,71 ile 1,19), bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney U
testi, Pearson ki-kare testi, Yates düzeltmeli ki-kare testi ve Fisher exact testi kullanılmıştır.
Araştırmaya dahil olan annelerin yaş ortalaması 24,98±4,58, eşinin yaş ortalaması 27,17±4,19,
annelerin %49,2'si üniversite ve üzeri öğrenim düzeyine sahip, %40,7'si gelir getiren bir işte
çalışmakta, %83,3'ü gebeliği istemekte, %71,2'si doğum öncesi ebeden bakım almış, %86,2'si anne
olacağını duyduğunda mutlu olmuş, %69,8'i kendini anneliğe hazır hissetmekte olduğu belirlenmiştir.
Çalışmaya katılan annelerin PKDÖ toplam puan ortalaması 159,76±53,90, OEÖ toplam puan
ortalaması 23,99±17,95 olarak saptanmıştır. Postpartum PTSB görülen annelerde PKDÖ toplam puan
ortalamasının 215,02±58,95, postpartum PTSB olmayanlara 140,69±36,02 göre yüksek olduğu,
gruplar arasında çok ileri düzeyde anlamlı farkın olduğu saptanmıştır (p<0,001). Postpartum PTSB
olan annelerin annelik adaptasyonunun, postpartum PTSB olmayan annelere göre daha zayıf düzeyde
olduğu tespit edilmiştir. Yeni doğan algısına yönelik sorulan soruların tamamında postpartum PTSB
görülen annelerde postpartum PTSB görülmeyen annelere göre çok ileri düzeyde anlamlı farkın
olduğu saptanmıştır (p<0,001). Araştırma sonucuna göre doğum eylemini travmatik olarak yaşayan
primipar anneler postpartum dönemde posttravmatik stres bozukluğu görülme riski artmakta ve buna
bağlı olarak annelik adaptasyonu ve yenidoğan algısı olumsuz etkilenmektedir. Ebeveynlik sürecine
geçiş döneminin zorluğunu hem fiziksel hem mental olarak anneler ebeler tarafından doğum sonu
dönemde desteklenmeli, doğum öncesi ve sonrası eğitimler verilip kaygı düzeyi azaltılarak anneliğe
ve yenidoğanı karşılamaya hazır olması sağlanmalı, doğumda desteklenip rahatlatılarak, ortamı
konforlu hale getirilmelidir. Her annenin hayal ettiği doğumu yaşamaya hakkı olduğu unutulmamalı
ebeler buna yönelik destekleyici bakım sağlamalıdır.
Anahtar Kelimeler: Adaptasyon, annelik, ebelik ,posttravmatik stres bozukluğu, yenidoğan algısı

Abstract:
This descriptive study was conducted to examine the effect of post-traumatic stress disorder
in the postpartum period on maternal adaptation and newborn perception. The sample of the study
comprised of a total of 378 mothers who were in postpartum 6-8 weeks between December 2019 and
September 2020 and living in the vicinity of 9 family health centers in Aksaray city center. Research
data were collected with a personal information form (PIF), a questionnaire for newborn perception,
the Impact of Events Scale (IES), to determine the posttraumatic symptoms of mothers due to vaginal
birth, and the Prenatal Self Evaluation Questionnaire (PSEQ), to evaluate adaptation to motherhood.
In the analysis of the data, number, percentage, mean, standard deviation, Skewness (1,37 to 1,19),
and Kurtosis (-0,71 to 1,19) were used. In independent groups, t test, the Mann Whitney U test, the
Pearson chi-square test, the Yates corrected chi-square test, and the Fisher exact test were used. The
mean age of the mothers was 24,98±4,58 years and the mean age of their spouses was 27,17±4,19
years. It was found that 49,2% of the mothers had a university or higher education level. Of the
mothers, 40,7% were employed, 83,3% had wanted pregnancy, 71,2% received prenatal care from a
midwife, 86,2% were happy when they heard that they would be mothers, and 69,8% felt ready for
motherhood. The mean PSES total score of the mothers participating in the study was 159,76±53,90,
and the mean IES total score was 23,99±17,95. It was determined that the mean PSES total score was
215,02±58,95 in mothers with PTSD and 140,69±36,02 in mothers without PTSD, and there was a
very significant difference between the groups (p<0,001). It was determined that maternal adaptation
of mothers with PTSD was weaker than mothers without PTSD. In all of the questions asked about
newborn perception, it was determined that there was a very significant difference in mothers with
PTSD compared to mothers without PTSD (p<0,001). According to the results of this research, the
risk of post-traumatic stress disorder increases in the postpartum period in primiparous mothers who
experience traumatic labor, and accordingly, maternal adaptation and newborn perception are
negatively affected. Mothers should be supported both physically and mentally by midwives during
the postpartum period. Pre- and post-natal education should be provided, and anxiety level should be
reduced, and it should be ensured that they are ready for motherhood and meeting the newborn.
Women should be supported and relieved during childbirth and their environment should be made
comfortable. It should be noted that every mother has the right to have the birth she dreams of, and
midwives should provide supportive care for this.
Keywords: Adaptation, maternal, mıdwıfery, posttraumatic stress disorder, newborn
perception