Kayseri-İncesu ilçesi geleneksel mimari dokusunun koruma bağlamında irdelenmesi
An examination of the traditional architectural texture of Kayseri-İncesu town in terms of conservation
Yazar: EZGİ ÖZDAL
Danışman: DOÇ. DR. BURCU SELCEN COŞKUN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon ve Koruma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
KAYSERİ-İNCESU İLÇESİ GELENEKSEL MİMARİ DOKUSUNUN KORUMA BAĞLAMINDA İRDELENMESİ

ÖZET

Kültürel mirasın önemli bir ögesi olan tarihi kentlerin yok olmasının önlenmesi ve yapıların çevreleriyle birlikte bütünleşik bir koruma anlayışı benimsenerek gelecek nesillere aktarılmasının sağlanması gerekmektedir. İç Anadolu Bölgesi'nde bulunan Kayseri ilinin güneybatısında, Erciyes Dağı'nın batı eteğinde konumlanan İncesu ilçesi geçmişten günümüze kadar hem tarihsel süreci hem de coğrafi konumu bakımından önemli bir yere sahiptir.
İncesu ilçesinin tarihi, günümüzden binlerce yıl öncesine dayanan bir yerleşim yeridir. Yerleşim, güneybatıdan Bağdat'a kadar uzanan tarihi tuz yolu üzerinde bulunur. İlçe geçmişten günümüze birçok kültüre ve topluma ev sahipliği yapmıştır. Binlerce yıl önce Hitit ve Friglerin, daha sonraları Rumların, beylikler döneminde ise Dulkadiroğulları'nın yerleşim yeri olmuştur. 17. yy'da bir yerleşim birimi olarak Osmanlı tarafından askeri ana yolları üzerinde kurulmuştur. 1660 yılında ise güvenli bir yer olmayan İncesu'da yaşamın tekrar sağlanabilmesi için Osmanlı Devleti tarafından Merzifonlu Kara Mustafa Paşa görevlendirilmiştir. Kara Mustafa Paşa bölgenin ihyası ve yerleşimin yeniden kurulması için hamam, cami, kervansaray gibi birçok kültürel miras ögesi inşa ettirmiştir. Geçmişten bugüne çeşitli tarım faaliyeti ve ticareti yapılan yerleşim, 1901 yılında ilçe merkezi olmuştur. Barındırdığı birçok tarihi anıt ve sivil mimari örnekleriyle geniş bir kültürel mirasa sahip olan İncesu tarihi kent merkezi, 2010 tarihinde Kentsel Sit Alanı, 2012 yılında ise Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmiştir.
Bu tez çalışmasında, Kayseri-İncesu Kentsel Sit Alanı içerisinde bulunan yapıların çevresiyle birlikte incelemeleri, analizleri ve değerlendirilmeleri yapılmıştır. İncesu'nun sahip olduğu somut ve somut olmayan değerleri göz önünde bulundurularak geleneksel doku ve koruma sorunları incelenmiştir. Tarihi çevre koruma ilkelerine uygun olarak ilçedeki kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması için öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kayseri- İncesu, Tarihi Çevre, Geleneksel Yapı, Kentsel Sit Alanı, Koruma Sorunları

Abstract:
AN EXAMINATION OF THE TRADITIONAL ARCHITECTURAL TEXTURE OF KAYSERİ-İNCESU TOWN IN TERMS OF CONSERVATION

SUMMARY

It is necessary to prevent the extinction of historical cities, which are important elements of cultural heritage, and to ensure that the buildings are transferred to future generations by adopting an integrated conservation approach with their surroundings. Located in the southwest of Kayseri province in the Central Anatolia Region, the town of İncesu, located on the western skirt of Erciyes Mountain, has an important place in terms of both its historical process and geographical location from past to present.
The history of İncesu is a settlement that dates back thousands of years. The settlement is located on the historical salt road stretching from the southwest to Baghdad. The district has hosted many cultures and societies from past to present. Thousands of years ago, it was the settlement of the Hittites and Phrygians, later the Greeks, and the Dulkadiroğulları during the principalities. It was established by the Ottomans as a settlement in the 17th century on the military main roads. In 1660, Merzifonlu Kara Mustafa Pasha was appointed by the Ottoman Empire to restore life in İncesu, which was not a safe place. Kara Mustafa Pasha had many cultural heritage items built such as baths, mosques and caravanserais for the revival of the region and the re-establishment of the settlement. The settlement, where various agricultural activities and trade have been carried out from the past to the present, became the district center in 1901. Incesu, which has a wide cultural heritage with its many historical monuments and examples of civil architecture, was declared an Urban Site in 2010 and an Archaeological Site in 2012.
In this thesis, the structures in the Kayseri-İncesu Urban Site were examined, analyzed and evaluated together with their surroundings. Considering İncesu's tangible and intangible values, traditional texture and conservation problems were examined. Suggestions have been developed for the preservation of the cultural heritage in the district and its transfer to future generations in accordance with the principles of historical environment protection.
Keywords: Kayseri- İncesu, Historical Environment, Traditional Building, Urban Protected Area, Conservation Problems