Obezite tanılı ve normal kilolu adolesanların ve ebeveynlerinin sağlık algılarının karşılaştırılması
Comparison of health perceptions of obesity diagnosed and normal weight adolescents and their parents
Yazar: ONUR ALP GÜLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. RAZİYE DUT ; PROF. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Obezitenin ortaya çıkmasında genetik faktörler, psikolojik, ailesel ve
çevresel faktörler rol oynamaktadır. Obezitenin bireyin hem kendi hem de ailesi
tarafından sağlık açısından değerlendirilmesi ve algılanması sağlığın geliştirilmesi ve
sürekliliği için önemlidir. Bu çalışmada; obez ve normal kilolu adolesan bireylerin ve
ebeveynlerinin sağlık algılarını karşılaştırmayı amaçladık.

Gereç ve yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı, prospektif, anket çalışmasıdır. İstanbul
Eğitim Araştırma Hastanesi, Süleymaniye Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi, Adolesan
Polikliniğine başvuran 12-19 yaş arası çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan obezite
tanılı ve normal kilolu adolesanlar ve bu bireylerin ebeveynleri incelenmiştir. Toplamda
308 katılımcı, 63 obezite tanılı adolesan ve 63 ebeveyni çalışma grubu, 91 normal kilolu
adolesan ve ebeveynleri kontrol grubu olarak alınmıştır. Adolesanların ve
ebeveynlerinin boy, kilo, Vücut Kitle İndeksi (VKİ) hesaplandı. Sosyodemografik form
ve sağlık algısı anketi formları Google Docs uygulaması ile hazırlandı ve QR kod
oluşturuldu ve online olarak hastalara iletildi. Online olarak yapamayan ve formu
dolduramayan hastalar için yüz yüze olmak üzere anket uygulaması yapıldı.

Bulgular: Çalışmaya n=78(%50,6) kız olmak üzere, toplam 154 adolesan 154
ebeveyn katıldı. Kilonuzu nasıl buluyorsunuz sorusuna n=11(%7,4
zayıfım),n=57(%37,0) normal kilolu, n=70 (%45,4) biraz kiloluyum, n=16 (%10,4)
obezim yanıtı alındı. Normal kilolu adolesan grubunda öz farkındalık, kesinlik ve sağlık
algısı total puanı erkeklerde anlamlı yüksek bulunurken obezite tanılı adolesan grupta
farklı bulunmamıştır (p>0,05). Normal kilodaki adolesan grubunun sağlığını iyi olarak
değerlendirdiği, egzersiz, fiziksel aktivite ve yürüyüş miktarı obez adolesanlara göre
daha fazla olduğu görüldü. Obezite tanılı adolesan grubunda sağlık algısı total puanı, kontrol
merkezi, öz farkındalık, sağlığın önemi puanları normal kilolu gruptan istatistiksel olarak
anlamlı değil ama yüksek bulundu. Obez adolesanların ebeveynlerinin kontrol merkezi, öz
farkındalık ve sağlığın önemi puanları normal kilolu grubun ebeveynlerinden
istatistiksel olarak anlamlı olmasa da yüksek bulunmuştur. Obezitesi olan adolesanların
ebeveynlerinin çok azı çocuğunu obez olarak değerlendirirken çoğunlukla biraz kilolu
olarak değerlendirmektedir. Adolesan "Kilonuzu nasıl buluyorsunuz" cevap dağılımları
ile ebeveyn "Çocuğunuzun kilosunu nasıl buluyorsunuz" cevap dağılımları uyumlu
bulunmuştur. Adolesan "Sağlığınızı Nasıl değerlendirirsiniz" Kötü, Orta ve İyi
gruplarının Sağlık Algısı Ölçeği total puan ortalamaları farklı bulunmuştur (p=0,0001).

Sonuç: Obezitesi olan adolesanların ebeveynleri sağlığın önemini, sağlığın
kontrolünün kendilerine bağlı olduğunu bilmektedirler. Ancak bu grup sağlıklı olmak
için ne yapmaları gerektiğini bilememektedir. Adolesanın kilosu konusunda aile de
objektif olması gerekmektedir. Obezitenin bir hastalık olduğu aileye anlatılmalıdır.
Sağlık algısı düşük olan bireylerin hem adolesan hem ebeveyn sağlıklarına ilişkin
farkındalığın arttırılmasını sağlığın geliştirilmesi ve korunması için önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Adolesan, Obezite, Sağlık Algısı

Abstract:
Aim: Genetic, psychological, familial and environmental factors, play role in the development
of obesity. Evaluating and perceiving obesity from both the individual's and the family's
perspective is important for the improvement and sustainiblity of health. This study aimed to
compare the health perceptions of obese and normal-weight adolescents and their parents.
Material and Method: A cross-sectional, descriptive, prospective questionairre study was
conducted. Adolescents aged 12-19 diagnosed with obesity and normal-weight, along with
their parents, who met the inclusion criteria and visited the Adolescent Policlinic at
Süleymaniye Birth and Children's Hospital, Istanbul Training and Research Hospital were
examined. A total of 308 participants, including 63 obese adolescents and their parents in the
sudy group, and 91 normal-weight adolesnecs and their parents in the control group were
included. Adolescents' and their parent's BMI (body weight index) were calculated.
Sociodemographic and perception of health surveys were prepared using Google Docs and a
QR code was created and sent to the participants online. For those who were unable to fill the
survey online, face-to-face sessions were arranged.
Results: A total of n=78 (50.6 %) female participants, 154 adolescents and 154 parents, took
par in this study. When asked about their perception of their own weights, n=11 (7.4%) said
underweight, n=57 (37.0%) said normal wight, n=70 (45.4%) said overweight, n=16 (10.4%)
said obese. S self-awareness, accuracy, and health perception was significantly higher in
males in normal-weight adolescent group, while there were no significant differences in the
obese-diagnosed adolescent group (p>0.05). Normal-weight adolescent group evaluated their
health status positively, and their exercise, physical activity, and walking duration were higher
compared to obese adolescents. In the obese diagnosed adolescent goup; health perception
scores, control center, self-awarness, and the importance of health scores were not significant
but were higher compared to normal-weight group. Although not statistically significant,
obese adolescents' parents scored higher in the control center, self-awarness, and importance
of health compared to parents of normal-weight adolescents. Parents of obese adolescents
tend to perceive their child as slightly overweight rather than obese. The distribution of
responses to the question "How do you perceive your weight?" and "How do you perceive
your child's weight?" among parents were found to be consistent. The average total scores of
bad, fair, and good grourps of adolescents' "How do you perceive your health?" were
significantly different (p=0.0001).
Conclusion: Parents of obese adolescents know the importance of health and that they are in
control of it. However, this group does not know what they have to do to be healthy. It is also
curcial fort he family to be objective about the adolescent's weight. The fact that obesity is a
disease should be explained to the family. It is essential to educate the family that obesity is a
disease. Increaseing awareness of both adolescent and parental health for individuals with
poor health perception is vital for improving and preserving their health.
Key words: Adolescent, Obesity, Health perception