Tarım kredi kooperatiflerinde ortakların kooperatifçilik ilkelerini algılamaları ve yönetime katılmalarını etkileyen faktörlerin analizi üzerine bir araştırma: Balıkesir Bölge Birliği örneği
A research on the perception of cooperative principles and analysis of factors affecting member participation in the cooperative management of agricultural credit cooperatives: Case of Regional Union of agricultural credit cooperative in Balikesir
Yazar: BENGÜ EVEREST
Danışman: PROF. DR. MURAD YERCAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarım kredi kooperatifleri = Agricultural credit cooperatives ; Yönetime katılma = Participation management

Özet:
Başarılı kooperatifçilik uygulamaların arkasındaki itici güç kooperatifçilik ilkelerinin doğru ve eksiksiz uygulanmasıdır. Kooperatifler ortakları tarafından yönetilen örgütlerdir. Dolayısıyla başarılı kooperatif uygulamaları için kooperatif ilkelerinin ortaklarca iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada kooperatif ortağı olan çiftçilerin kooperatifçilik bilincini belirlemek amacıyla ortakların kooperatifçilik ilkelerini algılamaları ve kooperatif yönetimine katılmaları araştırılmıştır. Alan çalışması için Tarım Kredi Kooperatifleri ele alınmıştır. Çalışmada Tarım Kredi Kooperatifleri Balıkesir Bölge Birliği bünyesindeki Balıkesir, Bursa ve Çanakkale illerindeki çiftçilerle yüz yüze görüşülmüştür.
Çalışmada, çiftçilerin kooperatifçilik ilkelerini algılamaları ve kooperatif yönetimine katılma durumlarını ortaya koymak için, parametrik olmayan istatistik yöntemler, Lojistik Regresyon Analiz Yöntemi ve Bulanık Eşli Karşılaştırma Yöntemi kullanılmıştır. 
Araştırma bulgularına göre kooperatif konusunda eğitim almış, kooperatif ana sözleşmesini okumuş, kooperatif yönetiminde görev almış çiftçiler kooperatifçilik ilkelerinin algılanması konusunda daha bilinçli çiftçilerdir. Dolayısıyla kooperatifçilik bilincinin geliştirilmesi için kooperatifçilik eğitimlerinin yaygınlaştırılması gerekmektedir. Tarımsal toplantılara katılan, internet kullanabilen çiftçiler ise kooperatif yönetiminde görev alma eğilimi fazla olan çiftçilerdir. Çalışma bölgesinde çiftçilerin internetten faydalanma düzeyleri artırılmalıdır. Ayrıca çiftçilerin düzenlenen tarımsal toplantılara katılım düzeyinin artırılabileceği faaliyetler yapılmalıdır.
Kooperatif ilkelerinin algılanmasında kullanılan likert ölçeği skor hesaplamasına göre çiftçiler tarafından en fazla doğru bilinen kooperatifçilik ilkesi "Ortağın demokratik yönetimi" ilkesidir. En az doğru bilinen ilke ise "Özerklik ve bağımsızlık" ilkesidir. Dolayısıyla çalışma bölgesindeki yayım programları bu sıralamaya göre planlanmalıdır.
Bulanık Eşli Karşılaştırma Analizine göre kooperatife katılmayı teşvik eden etkili faktör kooperatifin "girdi temini sağlamasıdır". Kooperatiften nakit kredi kullanmada etkili olan ilk faktör "kredilerin uzun vadeli olmasıdır". Çiftçilerin kooperatif yönetiminin seçiminde en etkili faktör "adaylara duyulan güven duygusu"dur.

Anahtar kelimeler: Tarım Kredi Kooperatifleri, Kooperatif İlkeleri, Kooperatif Yönetimi, Lojistik Regresyon, Bulanık Eşli Karşılaştırma.

Abstract:
The driving force behind the successful implementation of cooperative is full implementation of cooperative principles. Cooperative organizations are managed by members. So for successful copperative applications cooperative principles must be known well by members. In this study the perception of cooperative principles and member participation in the cooperative management were investigated for determining cooperative awareness of cooperative members. Agricultural Credit Cooperatives were the target of the survey. Face to face surveys were conducted with the members of Agricultural Credit Cooperatives in Balıkesir, Bursa and Canakkale province.
Nonparametric statistical methods, Logistic Regression Analysis and Fuzzy Paired Comparison Method were used for determining cooperative principles perception and participation in the cooperative management.
According to Logistic Regression Analysis the farmers whom traine about cooperation, read the cooperation agreement and had place in cooperative management more aware than the others. So cooperative training should be expanded for development in awaress of cooperative. The farmers who join the agricultural meeting and use the internet are more willing to take part in the cooperative management. Farmers' access level to the internet should be increased in the study area. Furthermore, a method should be developed to increase farmers' participation level in agricultural meetings. 
According to likert scale score calculation the most correctly detected principle is "Democratic member control". The least correctly detected principle is "Autonomy and independence". So extension programs should be planned according to this ranking in the study area.
According to Fuzzy Paired Comparison Analysis the first factor is for aim to be common to cooperative is "provide input supply". The first factor which is effective for use of credit from cooperative is "long terms credits". The first factor which is effective for choosing cooperative management is "feeling trust about candidate"

Key Words: Agricultural Credit Cooperative, Cooperative Principles, Cooperative Management, Lojistic Regression, Fuzzy Paired Comparison.