15. yüzyıl sultan şairlerinden Avnî, Adlî ve Cem Sultan'ın divanlarında mitolojik unsurlar
Mythological elements in the divans of Avnî, Adlî and Cem Sultan, among the 15th century sultan poets
Yazar: KÜBRA ZANBAK
Danışman: DOÇ. DR. FETTAH KUZU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
"15. Yüzyıl Sultan Şairlerinden Avnî, Adlî ve Cem Sultan'ın Divanlarında Mitolojik Unsurlar" adlı bu çalışmada klasik Türk edebiyatının önemli sultan şairlerinden Avnî, Adlî ve Cem Sultan'ın divanlarındaki mitolojik unsurların tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Klasik Türk edebiyatının en önemli kaynaklarından biri de mitolojidir. Klasik Türk edebiyatı başta Fars ve Türk mitolojileri olmak üzere dünyadaki birçok mitolojiden etkilenmiştir. Bu mitolojilerin sahip olduğu bütün zenginlikten kaynak olarak yararlanılmış ve bunların üzerine kurulu bir sanat dili oluşturulmuştur. Ayrıca toplumların çeşitli kutsal kavramlar, şahsiyetler etrafında oluşturdukları mitik anlatılar da mitolojinin klasik Türk edebiyatına olan etkisini daha da artırmıştır. Dolayısıyla klasik Türk edebiyatı eserlerinde mitolojik unsurların etkisi oldukça fazladır. Balışmada öncelikle üç şairin hayatı ve edebi kişilşği hakkında bilgi verilecek ardından edebiyat-klasik Türk edebiyatı ve mitoloji arasında ilişki aktarılacak daha sonra da söz konusu divanlarda mitolojik unsurlar tespit edilecektir. Tespit sırasında öncelikle mitolojik unsurlar açıklanacak ardından bu unsurların belirlenen divanlardaki kullanış şekilleri belirtilecektir. Belirlenen mitolojik unsurlar "Dini şahsiyetler, tarihi-efsanevi kişiler, Acem menşei şahsiyetler, ünlü hikâye kahramanları, tipler, mitolojik hayvanlar, hayvanlar etrafında oluşturulan mitler, bitkiler etrafında oluşturulan mitler, kozmik unsurlar, mitolojik mekânlar, anâsır-ı erbaa, taşlar etrafında oluşturan mitler" adları altında başlıklandırılacaktır. Tespit edilen her mitolojik unsur için divanlardan örnekler verilecek, benzer örnekler ise şiir ve beyit numaralarıyla birlikte dipnotlarda gösterilecektir. Son olarak bulunan mitolojik unsurlarla ilgisi sayısal veriler Ek 1'de tablolaştırılacaktır. r.

Abstract:
"15. In this study titled "Mythological Elements in the Divans of Avnî, Adlî and Cem Sultan, One of the 21st Century Sultan Poets", it is aimed to identify the mythological elements in the divans of Avnî, Adlî and Cem Sultan, one of the important sultan poets of classical Turkish literature. One of the most important sources of classical Turkish literature is mythology. Classical Turkish literature has been influenced by many mythologies in the world, especially Persian and Turkish mythologies. All the richness of these mythologies was used as a resource and an artistic language was created based on them. In addition, the mythical narratives that societies created around various sacred concepts and personalities further increased the influence of mythology on classical Turkish literature. Therefore, the influence of mythological elements in classical Turkish literature works is quite high. In the discussion, first of all, information will be given about the lives and literary personalities of the three poets, then the relationship between literature-classical Turkish literature and mythology will be explained, and then the mythological elements in the divans in question will be identified. During the determination, firstly the mythological elements will be explained and then the usage of these elements in the determined divans will be stated. The determined mythological elements are named "Religious figures, historical-legendary persons, Persian origin figures, famous story heroes, cosmic elements, mythological animals, myths formed around animals, myths formed around plants, mythological places, anâsır-ı erbaa, myths formed around stones". will be titled below. Examples from divans will be given for each mythological element identified, and similar examples will be shown in the footnotes along with the poem and couplet numbers. Finally, numerical data related to the mythological elements found will be tabulated in Annex 1.