Kolu Açık Hacım Sultan Ocağı müzik pratiklerinin incelenmesi /
Yazar: MISRA ÇİÇEK ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ÜNSAL DENİZ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Türk müzik kültürü içerisinde klasik Türk müziğinden halk müziğine, askeri      müzikten tasavvuf müziğine kadar farklı form ve türde zengin bir müzik geleneği vardır. Bu gelenekler içerisinde inançsal boyutuyla Alevi Bektaşi müzik pratikleri farklı bir yere ve özel bir konuma sahiptir. Zira Alevi/Bektaşi ayinleri müzik eşliğinde yapılmaktadır. Özellikle cem törenlerinde bağlama ve müziğin önemli bir rolü vardır. Cem törenlerinde icra edilen deyiş ve tevhidler Alevi/Bektaşi kültürünün kuşaktan kuşağa aktarmada ve geleneğin yeniden yaratımını sağlamada önemli bir yer tutmaktadır. Bu anlamda Dede ve Zakirlerin önemli bir rolü bulunmaktadır. 
Her yöre ve bölgede her ne kadar coğrafi ve kültürel farklılıklar olsa da cem törenlerinde büyük oranda birliktelik sağlanmıştır. Buna karşılık bazı Alevi/Bektaşi ocaklarında ki müzik pratiklerinde farklılıklar da bulunmaktadır. Örneğin Kolu Açık Hacım Sultan ocağında başka hiçbir ocakta örneği bulunmayan cem ayini sırasında alkış ile eşlik etme geleneği bulunmaktadır. Alkışla eşlik etme geleneği gelişi güzel olmamakla birlikte nerelerde alkış eşliği yapılacağı yazılı olmayan bir kuralla günümüze kadar sürdürülmüştür.
 Bu araştırmada Alevi/Bektaşi inancı genelinde kolu açık hacım sultan ocağının müzik pratiklikleri incelenmiş, diğer Alevi/Bektaşi ocaklarından ne gibi farklılıkların olduğu araştırılmış ve hem eski hem yeni cem ayini törenleri irdelenmiştir. Araştırmada durum tespiti yapmak için gözleme dayalı betimlemelere yer verilmiştir. Ayrıca cem törenlerinde icra edilen deyiş ve tevhidler okunduğu gibi notaya alınmış müziksel analiz yöntemleriyle ritmik ve melodik yapıları ortaya konulmuştur. Bunun yanında kişisel görüşmelerle araştırmanın geçerlilik ve güvenirlik bakımından desteklenmesi sağlanmıştır.

Abstract:
In Turkish music culture, there exists a rich tradition spanning various forms and genres, from classical Turkish music to folk music, military music, and Sufi music. Within these traditions, Alevi-Bektashi musical practices hold a distinct and special place due to their spiritual dimension. Alevi-Bektashi rituals, especially the 'cem' ceremonies, are accompanied by music, where instruments like the bağlama play a significant role. The hymns and chants performed during these ceremonies play a crucial role in transmitting Alevi-Bektashi culture across generations and in the continual recreation of tradition. Dedicated spiritual leaders known as Dede and Zakir play pivotal roles in these practices. 
Despite regional and cultural variations across different Alevi-Bektashi lodges, a sense of unity is largely achieved during cem ceremonies. However, unique musical practices can also vary between lodges. For instance, the tradition of accompanying cem rituals with applause, as observed in the Kolu Açık Hacım Sultan lodge, differs from other lodges. 
This study focuses on the musical practices of the Kolu Açık Hacım Sultan lodge within the broader context of Alevi-Bektashi beliefs. It explores differences with other Alevi-Bektashi lodges and examines both traditional and contemporary cem ceremonies. The research employs observational descriptions for situational analysis and uses musical notation and analysis techniques to uncover the rhythmic and melodic structures of the hymns and chants performed during cem ceremonies. Additionally, personal interviews support the validity and reliability of the research findings.