Harry Partch'ın monofoni ve limit kavramının Türk müziği makam çeşnilerine uyarlanabilirliği
Adaptability of Harry Partch's monophony and limit concept to Turkish music makam flavors
Yazar: İLHAMİ KAYA
Danışman: PROF. DR. KIVILCIM YILDIZ ŞENÜRKMEZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Müzik = Music
Dizin: Makamlar = Modes ; Monofoni = Monophony ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Partch, Harry = Partch, Harry ; Ses sistemleri = Sound systems ; Türk müziği = Turkish music ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques

Özet:
Bu çalışma, 20. yüzyıl kuramcı ve çalgı tasarımcısı Harry Partch'ın, monofoni doku (tek sesli müzik örgüsü) başlığı altında toplanan çalışmalarını irdelemektedir. Antik dönemde monofoni üzerinde yapılan çalışmalardan Partch monofoni'sini farklı kılan, kullanılan yöntemlerle birlikte bazı terimlerin olmasıdır. Kullanılan bu terimler monofoninin bir entonasyon sistemi olarak kullanılmasına olanak sağlamaktadır. Partch kendi monofoni'sinde yer alan bu terimlerin kullanım prensipleri ile birçok monofonik dizi (tek sesli dizi örgüleri) elde etme imkânı bulmuştur. Böylelikle şekillenen monofonik dizi prensipleri, ihtiyaç duyulduğunda monofonik dokuların kullanıldığı yerlerde model olarak monofonik diziler için başvurulması uygun bir kaynak haline gelmektedir. Ülkemizde monofonik dokular makam müziklerimizde görülmektedir. Çalışma içerisinde makam müziklerimizde icra edilen bazı makam çeşnilerinin bilgisayar analizlerine yer verilmiştir. Analizleri yapılan çeşnilerin Partch'ın kullanmış olduğu terim olan limit kavramından faydalanılıp makam müziklerimizde yapılanışı incelenmiştir. 
Tezin ikinci bölümü, Partch'ın bakış açısından hareketle ses sistemleri içerisinde yapılanan dizilere kaynaklık eden bilimsel gelişmeleri ele almaktadır. Temel kavramlar içeren bu bölümde, müzik akustiğine dair prensipler incelenmiştir. Bölüm içerisinde ses sistemlerinin temelini oluşturan fark ve farklılıklar belirtilerek konunun gelişiminde önemli olan ses sistemleri açıklanmıştır. Üçüncü bölüm, Harry Partch'ın yaşamı, monofoni'ye yönelimi ve monofoni'nin gelişim evreleri hakkında bilgileri içermektedir. Bu bölümde bilimsel veriler ve tartışmalar ışığında Partch'ın monofoni'yi tercih etme nedenleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde Partch'ın monofoni'ye bakış açısındaki farklılıklar ele alınarak kendi adına oluşturduğu sistemin farklılıkları ve önemi vurgulanmıştır. Partch'ın kendi müziği için kullandığı terimlerin, geçmiş ile bağlantıları esas alınarak bir tanımlama yapılmıştır. 
Beşinci bölümde, Partch'ın limit kavramını ses dizilerinde ele alış biçimi ve kullanım şekline açıklık getirilmektedir. Bu doğrultuda Türkiye'de nazari tanımlanması yapılmış makam müziklerimizde, Partch'ın limit kavramından faydalanılmıştır. Limit yapılanmasının açıklandığı bu bölümde, icra analizleri ile makam müziklerimizde limit yapılanması tablolarla gösterilmiştir. Literatür taramasını temel alan bu çalışmada, Partch hakkında yazılmış makale ve tezler dışında, bilgisayar destekli aralık ölçer yazılımı kullanılmıştır.


ANAHTAR KELİMELER: Harry Partch, Monofoni, Ses Sistemleri ve Türk Makam Müziği

Abstract:
This research examines Harry Partch's studies of those that are defined under the the topic of monophony which is a musical texture containing a single line. Harry Partch has been a 20th century musical theroist and an instrument designer. What distinguishes Partch's monophony from the one which is studies done on the monophony in antiquity is to have of some terms that being used. Those terms make monophony available to be handled as an intonation system. Partch made it possible for himself to obtain many monophonic scales (monophonic scale textures) by applying the principles of those terms that have been had in his own monophonic scale principles. Those formed monophonic scales have been gained the feauture of being a resource to be referred to for those defective monophonic scales within the composed monophonic textures when it is appropriated. In our country, monophonic textures take place in our maqam musics. This study includes computer-based analyses of some flavor of modes that are being performed in our maqam musics. How those analysed flavors are being structured in our maqam musics have been examined by taking the term limit that Patch used into consideration.
The second part pictures the scientific progresses sourcing to the scales structured in tuning systems from the point of Partch's view. This chapter the basic concepts evaluates the main principles concerned with musical acoustic. And the tuning systems which have had important role in leading the subject have been explained by identifying the difference and the discrepancies that form their roots. The third part includes informations about Harry Partch's life, his tendency to monophony and the developmental stages of monophony. In this part, the reasons why Partch has chosen the monophony are elucidated through the scientific data and discussions. The fourth part there places the differences between the way Partch see monophony and his own theory on monophony and why it has a meaning. A description has been made by considering Partch's terms, which he used for his own music and their connections with the past.
In the fifth part, it has been clarified how Partch handled the term limit in tuning scales and his style of using it. Within this purpose, Partch's concept of limit has been utilized for our maqam musics which were identified theoretically in Turkey.  In this section not only there is the concept of limit to be structured but also both performance analyses and the frame of limit in our maqam musics are being explained by diagrams. In this study, which is basicly based on the literature review apart from the articles and theses written about Partch, computer-aided software interval meter programs have been used.


KEYWORDS: Harry Partch, Monophony, Sound Systems and Turkish Maqam Music.