Ortaöğretim okul yöneticilerinin örgütsel/yönetsel değerlerinin okul toplumuna yansımaları
The reflections of high school principals' organizational/administrative values on school society
Yazar: HANDE ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM KOŞAR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim okul yöneticilerinin örgütsel değerlerinin okul toplumuna nasıl yansıdığına yönelik okul müdürü, öğretmen ve öğrenci görüşlerini belirlemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseniyle yürütülen bu araştırmanın çalışma grubu Balıkesir ili devlet liselerindeki okul müdürü, öğretmen ve öğrencilerdir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır ve 15 okul müdürü, 20 öğretmen ve 8 öğrenci ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan içerik analizi sonucunda okul müdürlerinin görüşlerine göre 30, öğretmenlerin görüşlerine göre 39 ve öğrencilerin görüşlerine göre 16 örgütsel değer ortaya çıkmıştır. Okul müdürlerinin örgütsel değerleri "birey odaklı değerler", "ilişki odaklı değerler", "gelişim odaklı değerler" ve "yönetim odaklı değerler" olarak dört alt temaya ayrılmıştır. Okul müdürlerinin görüşlerine göre okullarındaki örgütsel değerlerin öne çıkanları demokrasi, iş birliği, istişareye açıklık, otoriteye uyma ve uzlaşmacılıktır. Öğretmenlerin görüşlerine göre örgütsel değerler "okul müdürlerine atfedilen değerler", "okul ikliminde somutlaşan değerler" ve "okuldaki yitik değerler" olarak üç alt tema altında toplanmıştır ve okuldaki örgütsel değerlerden öne çıkanlar iletişime açıklık, sıkıdüzen (disiplin), adalet, birlik olma ve uzlaşmacılıktır. Öğrencilerin görüşlerine göre ortaya çıkan örgütsel değerler "ilişkisel değerler", "bireysel değerler" ve "yapısal değerler" olarak üç alt temadan oluşmaktadır. Öğrencilere yansıyan örgütsel değerlerden öne çıkanlar sıkıdüzen (disiplin), otorite, demokrasi, çözümcülük ve iletişime açıklıktır. Araştırma sonuçlarına göre, farklı paydaş grupları tarafından algılanan örgütsel değerlerin okul ikliminde ve kültürünün oluşturulmasında belirgin bir etkisi olduğu söylenebilir. Öğrenciler, öğretmenler ve okul müdürlerinin algıları arasındaki bu kesişimler ve farklılıklar, okul yöneticileri için örgütsel değerlerin geliştirilmesi ve sürdürülmesi konusunda yol gösterici olabilir.

Abstract:
The purpose of this study is to ascertain the perceptions of school principals, teachers, and students regarding the reflection of secondary school principals' organizational values within the school society. Conducted with a phenomenological design -a qualitative research method- the study group comprised school principals, teachers, and students from public high schools in Balıkesir province. The semi-structured interview forms as data collection instruments, conducting interviews with 15 school principals, 20 teachers, and 8 students. The content analysis revealed 30 organizational values emerged according to the views of school principals, 39 according to the views of teachers and 16 according to the views of students. School principals' organizational values were categorized into four sub-themes: "individual-oriented values", "relationship-oriented values", "development-oriented values", and "administration-oriented values". School principals identified democracy, cooperation, openness to consultation, obedience to authority, and the ability to compromise as prominent values in their schools. Teachers' perceptions grouped organizational values into three sub-themes: "values attributed to school principals", "values materialized in the school climate", and " lost values at school ". The values they highlighted include communication openness, discipline, justice, unity, and the ability to compromise. According to the students, organizational values, categorized into "relational values", "individual values", and "structural values", featured discipline, authority, democracy, problem-solving, and communication openness. This research indicates that organizational values recognized by diverse stakeholder groups considerably influence the schools' operations and culture. These shared and contrasting perceptions amongst students, teachers, and school principals provide valuable guidance for school leaders in fostering and maintaining organizational values.