Görme engelli ergenlerin saptanan gereksinimlerine yönelik geliştirilen eğitim programının etkinliğinin değerlendirilmesi
Evalution of effectiveness of the educational program developed towards determined needs of blind adolescents
Yazar: SEMRA KARACA
Danışman: PROF.DR. GÜLTEN ÖZALTIN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
GÖRME ENGELL ERGENLER N SAPTANAN GEREKS N MLER NE YÖNEL KGEL ŞT R LEN EĞ T M PROGRAMININ ETK NL Ğ N NDEĞERLEND R LMESAdı-Soyadı: Semra KaracaDanışmanın Adı: Prof.Dr.Gülten ÖZALTINKabul Tarihi: 22.06.2006Prgramı: DoktoraAnabilim Dalı: Psikiyatri HemşireliğiÖZETBu çalışma, görme engelli ergenlerin iletişim becerileri, ergenlik döneminde değişimve cinsel gelişim, sorun çözme, stresle baş etme yöntemlerine ilişkin belirlenengereksinimlerine yönelik bir eğitim programı geliştirmek ve bu eğitimin etkinliğinideğerlendirmek amacıyla deneysel olarak gerçekleştirilmiştir.Çalışmanın evrenini bir görme engelliler ilköğretim okulunun 6.,7.,8., sınıfına devameden öğrenciler (n=113), örneklemini ?basit rastgele örnekleme yöntemi? ile seçilenöğrenciler (20 kişi deney, 20 kişi kontrol) oluşturmuştur.Araştırmada sosyodemografik özelliklere ilişkin veriler Â«Bilgi FormuÂ», eğitiminetkinliğine ilişkin veriler Â«Ön test-Son testÂ» ve ?Gözlem Listesi? ile eğitime başlamadan önce,eğitim bittikten sonra ve kontrol amacıyla da bir ay sonra tekrarlanarak toplanmıştır. Eğitimöncesi ve kontrollerin yapıldığı bir ay sonraya kadar gözlem listeleri haftalık olarak hemaraştırmacı hem de grup yönetici yardımcısı tarafından uygulanmıştır.Araştırmada deney grubuna 8 oturumluk eğitim programı grup çalışması biçiminde,haftada bir gün 45'er dakikalık iki bölümde uygulanmıştır.Araştırmanın verileri bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Demografik özelliklerve ailesel veriler frekans dağılımı ve ki-kare testi, ön test Spearman korelasyon analizi,eğitimin etkinliği ise Wilcoxon işaretli sıralar testi, Friedman test, Mann-Whitney U testleriile değerlendirilmiştir.Araştırma sonuçlarına göre, deney grubundaki ergenlere uygulanan eğitiminetkinliğine bakıldığında, ön test ile son test (z=-3.93, p=0.000), ön test ile bir ay sonrakikontroller arasındaki farkın ileri derecede anlamlı (z=-3.92, p=0.001) olduğu, son test ile biray sonraki kontroller arasında anlamlı fark olmadığı (z=-0.97, p=0.329) belirlenmiştir.Deney grubundaki ergenlere verilen eğitimin gözlem listesindeki davranışlar üzerindeolumlu biçimde etkili olduğu, eğitim öncesi ile eğitim sonrası ve bir ay sonraki kontrollerdenalınan puanlar arasında istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı (xÂ²=5.97, p=0.001 ) farklılıkolduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Görme engelli ergen, yapılandırılmış eğitim grubu, hemşirelik.

Abstract:
EVALUATION OF EFFECTIVENESS OF THE EDUCATIONAL PROGRAMDEVELOPED TOWARDS DETERMINED NEEDS OF BLIND ADOLESCENTSSUMMARYThis experimental study was carried out with the intention of devaloping aneducational program concerning the determined needs of blind adolescents related todevelopmental changes and social development during adolescence period, stress copingmethods, problem solving and communication skills.The universe of the study were all the students of 6th,7th and 8th degree of a primaryschool for blinds (n=113) and the sample of the study were the students chosen by using?simple random sampling technique?(20 for experiment and 20 for control).Data was collected with information form and pre-test before the education started,with post-test after the education process and by reapplying post-test one month later forcontrolling. Observation Lists were applied weekly by guidance counselor, who was also thegroup?s vice-director, and by the researcher, based on evaluation criterions of observation list,from start of education process till one month later from the education process when controlswere applied.In the research, educational program was subjected to experiment group once in aweek with two sections of 45 minutes in a total of 8 sessions.Data was evaluated by using computer. Frequency distribution and x2 test were usedfor evaluating demographic attributes and parental data, Spearman correlation analysis wasused for evaluating pre-test and Wilcoxon signed ranks test, Friedman test and Mann-WhitneyU test were used for evaluating effectiveness of education.According to the results of the study, the results of the effectiveness of the educationthat is subjected to experiment group was found as follows: the difference between pre-testand post-test (z=-3.93, p=0.000); the difference between pre-test and control test which wasapplied one month later from post-test was statistically significant (z=-3.92, p=0.001), wasfound no significant difference between post-test and control test one month later from post-test (z=-0.97, p=0.329).It was also found that the education that was subjected to adolescents in experimentgroup had positive effects on behaviors on observation list and there was a statisticallysignificant difference between the scores that had been obtained after post-test and aftercontrol test (x2=5.97, p=0.001).This study concluded that the knowledge level of the adolescents in the experimentgroup increased, they gained skills. These skills were observed in the experiment groupbehaviors, while on the other hand no cognitive and behavioral changes could be observed inthe control group.Key words: Blind adolescents, structured educational group, nursing.