Kronik hastalığı olan çocukların okul gereksinimleri: Fenomenolojik bir çalışma
School needs of children with chronic ilnesses: A phenomenological study
Yazar: AYŞE DİLARA SAL
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kronik hastalık = Chronic disease ; Okul çağı dönemi = Latency period ; Yorumlayıcı fenomenolojik analiz = Interpretative phenomenological analysis

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kronik hastalığı olan okul çağı çocuklarının eğitim yaşamlarına ilişkin gereksinimlerini öğrencilerin ve okul psikolojik danışmanlarının perspektifinden incelemektir. Nitel araştırma deseniyle gerçekleştirilen araştırmanın çalışma grubu, dokuz tip1 diyabet, sekiz astım, sekiz alerji ve iki epilepsi hastalıklarına sahip 8-14 yaşları aralığında toplam 27 öğrenci ile 6 okul psikolojik danışmanı ve 3 rehber öğretmenden oluşmaktadır. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu ile yürütülen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemi ile analiz edilen öğrenci bulgularında, okulda hastalık yönetimi noktasında destekleyici ilişkilere ve açık iletişime ihtiyaç duydukları, çeşitli sebeplerle devamsızlık yaşayabildikleri, okulda tedaviye yönelik uygun ortama ihtiyaç duydukları, hastalığa ilişkin kabul veya inkar gibi duygusal etkiler konusunda farklılaştıkları, öğrencilerin normal hissetmeye ihtiyaç duyarken özel gereksinimlerinin görmezden gelinmemesini talep ettikleri, zorbalık deneyimleyen öğrencilerin varlığı, bakımlarını çoğunlukla anneleri üstlenirken ailelerine karşı duydukları suçluluk ve minnet duyguları dikkat çekici bulgular arasında yer almaktadır. Ayrıca öğrencilerin bir kısmının rehberlik ve psikolojik danışma servisine hiç başvurmadığı ve başvuranların görüşmelerinde hastalığın önemli bir yer tutmadığı tespit edilmiştir. Okul psikolojik danışmanlarından/rehber öğretmenlerden alınan görüşlerin içerik analizi sonucunda ise kronik hastalığa sahip öğrencilerin bilgisine çoğunlukla veliden eriştikleri, akademik başarıyı desteklemek amacıyla destek eğitim imkanlarını önerdikleri, öğrencilere etkili destek sunabilmek adına iş birliğine ihtiyaç duydukları, hastalıklar özelinde önlem planlarının okullarında yer almadığı, bu öğrencilerle rutin görüşmeler yapmadıklarını, yapılan görüşmeler esnasında ise normalleştirme odağıyla daha hassas yaklaştıkları ve son olarak aldıkları eğitimlerin kronik hastalıklar konusunda iyileştirilmesi gerektiği bulgularına erişilmiştir. Sonuçlardan hareketle okullarda kronik hastalığı olan öğrencilerin farkındalığına ve iş birliğinin artırılmasına yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the educational needs of school-age children with chronic diseases from the perspectives of students and school counselors. The study group of the research, which was conducted with a qualitative research design, consisted of 27 students aged 8-14 years with 9 type 1 diabetes, 8 asthma, 8 allergy and 2 epilepsy diseases, 6 school counselors and 3 guidance teachers. The data were obtained through semi-structured interviews conducted with an interview form prepared by the researcher. In the findings of the students analyzed with the interpretative phenomenological analysis method, it was found that they needed supportive relationships and open communication in terms of disease management at school, they may experience absenteeism for various reasons, students demand that their special needs should not be ignored while they need to feel normal, the presence of students who experience bullying, and the feelings of guilt and gratitude they feel towards their families while their mothers mostly take care of them. Findings obtained from school counsellors/guidance teachers, it was found that they mostly accessed information about students with chronic diseases from parents, recommended support education opportunities to support academic success, needed cooperation in order to provide effective support to students, did not conduct routine interviews with these students and finally, the trainings they received should be improved on chronic diseases. Based on the results, recommendations were made to raise awareness of students with chronic diseases in schools and to increase cooperation.