Türk halk oyunlarından Gabalar Gaziantep ve Kilis yöreleri örneği
Gaba's of Turkish folk dance: Sample from Gaziantep and Kilis regions
Yazar: MUSTAFA ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA GÜLTEKİN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Gabalar = Gabas ; Gaziantep = Gaziantep ; Halay = Anatolian folk dance ; Halk oyunları = Folk dances ; Kilis = Kilis ; Türk halk oyunları = Turkish folk dances

Özet:
Gaziantep ve Kilis yöreleri halk oyunları geleneği açısından oldukça zengindir. Sadece bu yöreler ve komşu yörelerde görülen Gabalar bu zenginliğin önemli bir parçasıdır. Gabalar, bu yörelerin en görkemli halk oyunlarıdır. Gabalar yörede, Ağır Gabalar, Yarım Gabalar ve Haleyler şeklinde tasnif edilebilir. Ağır Gabalar sadece Gaziantep ve Kilis arasında kalan dar bir bölgede, Yarım Gabalar ve Haleyler anılan yörelerin genelinde görülür. Bu oyunların icra ediliş mecrağı, halk oyunları icralarında az rastlanan bir atmosfer sunar. Bağlamın oluşma sürecinden bitimine kadar bir takım ritüelistik unsurlar içerir ve bu durum her icrada tekrarlanır. Bu çalışma kapsamında Gabaların icraları ve icra bağlamları incelenmiştir. Gabaların diğer oyunlarda eşine rastlanmayan yapısal özellikleri; oyunları icra eden Gabacılar, halaydaki diğer katılımcılar ve davul-zurna icracıları, oyun icrası süresince doğal ortamında gözlemlenerek İcra-Gösterim Yöntemi perspektifiyle incelenmiştir. Ayrıca kaynakçada sunulan kaynak kişilerle yapılan mülakatlarla; Şaman ayinlerini anımsatan icra, bedensel devinimlerde gözlemlenen taklit unsurları, eski Türk kültürüne ait unsurları çağırıştıran uygulamalar ve davul-zurna icracılarının Gabacıya gösterdikleri olağanüstü saygı; diğer icralarda rastlanmayan sıradışı sunumlar çerçevesinde saptanmıştır.

Abstract:
Gaziantep and Kilis regions are very rich in tradition of folk dances. The Gabas, which are seen in these area and their neighborhood are an important part of this richness. Also, Gabas are the most spectacular dance types of these regions. Gabas are classified as Ağır Gabas, Yarım Gabas and Haleys. Ağır Gabas are just seen in a narrow region between Gaziantep and Kilis. Yarım Gabas are also seen around the neighborhood and Haleys are seen by different names in all halay regions. The context in which these games are performed offers a rare atmosphere in the practice of folk dances. The context contains a bunch of ritualistic elements from very beggining to the end. This situation is being repeated at every performance. In this study, the execution of Gabas and its enforcement contexts are examined. Structural features of the Gabas that are unmatched in other games; Gaba players performing dances, other participants and traditional drum and clarion performers were observed with the perspective of Performance Theory in the natural environment during the dance session. In addition, interviews with the source persons presented at the welding source; Performance reminiscent of shaman rituals, imitative elements observed in physical movements, practices invoking the elements of ancient Turkish culture, and extraordinary respect for the Gaba dancers of drum-zurna performers; unconventional presentations that are not encountered in other executives.