Adalet ve Kalkına Partisi'nin Doğu-Batı eksenli dış politika yaklaşımında din unsuru
Religion factor in East- West axis-based foreign policy approach of Justice and Development Party
Yazar: SEÇİL ÖZYANIK
Danışman: PROF. DR. BERRİN KOYUNCU LORASDAĞI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Din = Religion ; Dini unsurlar = Religious elements ; Milli Görüş Hareketi = Movement of National Idea ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Stratejik derinlik = Strategic depth ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu tezde, AKP'nin Doğu-Batı eksenli dış politika yaklaşımında din unsurunun hangi durumlarda, hangi ülke ve örgütlerle ilişkilerde, hangi amaçlar doğrultusunda kullanıldığı incelenmiştir. Bu unsur, söylem analizi çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmanın teorik çerçevesi ise dış politika analizine dayanmaktadır.  Bu çerçevede, AKP temsilcilerinin yazılı ve sözlü söylemlerine dayanılarak dış politika yaklaşımında din unsuru analiz edilmiştir. 

Milli Görüş geçmişi ve de kendisini muhafazakâr demokrat olarak tanımlaması dikkate alınarak, AKP'nin iç politik yaklaşımında olduğu kadar, dış politik yaklaşımında da din unsuru önem arz etmektedir.  Bu unsur, AKP'nin bizatihi kendisi tarafından da yapılan ayrım doğrultusunda "Batı" ve "Doğu" ile ilişkiler başlıkları çerçevesinde ele alınmıştır. Bu bağlamda, "Batı" ile ilişkiler başlığı altında ABD, NATO, AB, BM ve İsrail ile ilişkiler incelenirken, "Doğu" ile ilişkiler başlığı altında BOP, İİT ve Türkiye'nin komşu ülkeleri olan Irak, Suriye ve İran ile ilişkiler incelenmiştir. İncelenen ilişkiler sonucunda, dış politikada bir unsur haline gelen ve Türk siyasi hayatının kimi dönemlerinde de kullanılan din unsurunun AKP tarafından da kullanıldığı görülmektedir. Bu tezde din unsurunun, kendisini muhafazakâr olarak tanımlayan AKP'nin karar alıcılarının dini düşünce ve inançları doğrultusunda, bir meşruiyet aracı, ulus kimliği, din- temelli sivil toplum örgütleri ve medeniyet faktörü olarak kullanıldığı iddia edilmektedir.  



Anahtar Sözcükler: Adalet ve Kalkınma Partisi, dış politika, din, muhafazakârlık, stratejik derinlik.

Abstract:
This thesis elaborates the religion factor in East-West axis-based foreign policy approach of Justice and Development Party. In literature, the religion factor is mostly examined in national politics of Justice and Development Party. But Justice and Development Party is one of the main decision maker as being power since 2002 when we consider the Irak War, process of European Union membership, Israel and Palestine conflict and Arap Uprising.  All these developments highlight the importance of the religion factor in foreign policy as it is in national politics. In this regard, this thesis aims to fullfill the literature by focusing on the religion factor in foreign policy of Justice and Development Party. This factor is examined in frame of discourse analysis. The discourse and practice relation is considered when analysing the discourses. On the other hand, as international relation theories do not consider the religion as a factor, theoretical framework of this thesis is based on foreign policy analysis. In this regard, the religion factor in foreign policy is analysed based on verbal and written discourses of representatives of Justice and Development Party. 

The religion factor is analysed through the distinction made by Justice and Development Party as "West" and "East". Under the title of West, the relations with the United States, European Commission, North Atlantic Treaty Organization, United Nations and Israel and under the title of East, Greater Middle East Initiative, Organization of Islamic Cooperation and neighbour countries, Iraq, Iran and Syria is examined. It is concluled that, the religion factor which came to be a factor in international relations and which has been used in some periods of Turkish foreign policy is also used in foreign policy approach of Justice and Development Party. This factor is used as legality tool, nation identity, the effect of the faith-based civil organizations and civilization factor in accordance with the religious beliefs and considerations of the representatives of the Justice and Development Party. 



Key Words: Justice and Development Party, foreign policy, religion, strategic depth.