Sporculara yönelik beslenme eğitimi modülleri oluşturma: "M-öğrenme" uygulama örneği
Creating nutrition training modules for athletes: "M-learning" application sample
Yazar: HANDAN AKALIN
Danışman: DOÇ. DR. PELİN BİLGİÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Mobil uygulama = Mobile application ; Mobil öğrenme = Mobile learning ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Beslenme, sporcu performansında önemli bir rol oynamaktadır. Sporcuların doğru beslenme uygulamalarını gerçekleştirmesi için sporculara özel profesyonel rehberlere ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, güncel spor beslenmesi bilgilerini içeren eğitim modüllerinin oluşturulması, sporcu beslenmesi eğitimine yönelik olarak mobil uygulama geliştirilmesi, mobil uygulamanın sporcuların beslenme bilgi düzeyine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada sağlıklı besin seçimi, yarışma ve antrenman öncesi, sırası, sonrası beslenme, sporcularda görülen yeme davranışı bozuklukları, sporcu beslenmesine özel yemek tarifleri, sporcularda sıvı tüketimi, beslenmenin peryodlanması, ağırlık yönetimi, yaralanmalardan sonra beslenme, yolculuklarda beslenme, besinsel ergojenik destekler, spor besinleri vb. konularında modüller geliştirilmiştir. Geliştirilen modüllerde; besin derecelendirilmesi, tabak modeli, rol model, karar ağacı, infografik, hedef belirleme, vaka çalışması, trans teorik model, vaka çalışması, probleme dayalı öğrenme, sağlık inanç modeli gibi eğitim modelleri/teorileri yöntemleri kullanılmıştır. Pilot uygulama olarak deney grubundaki sporculara SporBes adlı mobil uygulama aracılığıyla spor beslenmesi eğitimi verilmiştir. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Çalışmaya 19'u deney grubunda (%63,2'si erkek, %36,8'i kadın), 20'si kontrol grubunda (%75'i erkek, %25'i kadın) toplam 39 sporcu dahil edilmiştir. Deney grubunun medyan yaşı 29 yıl iken kontrol grubunun 25.3 yıldır. Sporcuların ön test spor beslenmesi bilgi düzeyi puanı; kontrol ve deney grubunda sırasıyla 34,5±23,7; 32,1±18,9 puan, son test puanları 37,0±24,9; 54,7±15,3 puandır. Mobil uygulama aracılığı ile spor beslenmesi eğitimi sonrasında deney grubunun bilgi düzeyi 22,6±23,9 puan artmıştır (p<0,01). Sporcuların spor beslenmesi bilgi düzeyini artırmada mobil öğrenme yöntemi etkili bulunmuştur. Sporcu beslenmesi eğitiminde; doğru, bilimsel, ulaşılabilir, ekonomik, teknoloji temelli, çeşitli öğrenme yöntemlerini ve davranış değiştirme stratejilerini içeren mobil uygulamalar tercih edilebilir.

Abstract:
Nutrition plays an important role in athlete's performance. Professional guides are needed for the athletes in order to perform the proper nutrition practices. In this study, it is aimed to create education modules containing current sports nutrition information, develop a mobile application for nutrition education of athletes, and examine the effect of mobile application on the nutritional knowledge level of athletes. In the study, modules were developed upon healthy food selection, nutrition before, during and after competition and training, eating behaviour disorders seen in athletes, special recipes for athletes nutrition, hidration in athletes, periodization of nutrition for athletes, weight management, nutrition after injuries, nutrition while traveling, nutritional ergogenic aids, sports foods etc. In the modules which were developed for the study; educational models/theories methods such as food grading, athlete's plate models, role modelling, decision tree, infographic, goal setting, case study, trans theoretical model, problem-based learning, health belief model were involved. As for a pilot study; sports nutrition education was given to the athletes in the experimental group through mobile application called SporBes. No intervention was made in the control group. A total of 39 athletes, 19 in the experimental group (63,2% men, 36,8% woman) and 20 in the control group (75% men, 25% woman), were included in the study. Median age of the experimental group was 29 years while control group was 25.3 years. The scores of athletes' pre-test on their nutrition knowledge level in the control and experimental groups were observed respectively as 34.5±23.7 and 32,1±18,9 points and their post-test scores were 37,0±24,9 and 54,7±15,3 points.  Sports nutrition knowledge level of experimental group increased by 22,6±23,9 points (p<0,01). Sports nutrition education through mobile learning was found to be effective in increasing the sports nutrition knowledge level of athletes. In the nutrition education of athletes; accurate, accessible, economical, scientific mobile  applications which include various learning methods and behaviour change strategies can be preferred.