Meister Eckhart ve Martin Heidegger'de saf tecrübe
On Meister Eckhart and Martin Heidegger pure experience
Yazar: SEYHAN MIZRAK
Danışman: PROF. DR. MÜFİT SELİM SARUHAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Düşünme = Thinking ; Eckhart, Meister = Eckhart, Meister ; Heidegger, Martin = Heidegger, Martin ; Hiçlik = Nothingness ; Saf tecrübe = Pure experience ; Salıverme = Releasing ; Tanrı = God ; Tevhid = Tevhid

Özet:
Çalışmamızın öncelikli hedefi, insan doğasını ayırıcı olarak ortaya koyan "düşünme"nin varlığını mümkün kılan salıverme (Gelassenheit) tekniğini anlamlandırmak
olmuştur. Bu esnada Meister Eckhart'ın Gelassenheit'ı 'bir şeyi, her şeyi, kendini ve
Tanrı'yı salıvermek' aşamaları (fügeleri) ile karşılaşmak mümkün olmuştur. Yaşanmasının kararlılığında hayli ürkütücü olan bu aşamalar, aslında mistisizme ait olan evreler
olarak hatırlatılmıştır. Salıvermenin gerçekleşmesi için, ayrılma hâlinin (Gelassenheit ve
Abgeschiedenheit'ın birbirinin yerini aldığı Detachment tecrübeleri) gerçekleşmesine
izin vermek gerekmektedir. Pasifliğin içinde zirvede bir aktiflikle gelen aidiyetlik vasıtasıyla tevhide –Tevhid-i Adl– yani bir "evrilme" yaşanmaktadır ve inziva (Abgeschiedenheit) yerini, rıza ile teslimiyete (Hingabe) dönüştürmektedir. Bu aşamaları sonuna kadar yaşayan Meister Eckhart'ı etkileyenlerin Kadın Mistikler ve İbn Sînâ ile İbn Rüşd
olması gerçeğiyle karşılaşmak da düşünme geleneğimizin ne denli tesirli olduğunu göstermektedir. Meister Eckhart üzerinden de yirminci yüzyılın 'en merak edilen filozofu
Martin Heidegger'i etkilemiştir. Heidegger burada poetik (meditatif) düşünmenin en keskin hâlini gözlemektedir. Kanaatimizce, Meister Eckhart'ın iki keskin düşüncesi iletilmelidir: İlki doğuştan gelen ve yaratılmayan bir "öz" alanının ruhta bulunmasıdır. İkincisi
ise Eckhart'ın, "istisnasız gerçekten iyi olan insanlara vaaz veririm" ifadesidir. Bu iki
alanda yetkin çalışmalar yapılabilirse, şeylerle otantik karşılaşma sorunsalı yetkinleşecektir. Salıverme tekniğinin, kişinin bireysel çabasından Varlık'ın oluş tarzı olmaya evrilmesi de tezin hayret verici bulduğu sonuçlardan birisi olmuştur. Hiçlik ve tamamlanma
veçheleri ile salıverme tekniği, şeylerin aslında hiçlik olduklarını vurgular ve şeylerin
sahiplenilmesi için, Varlık'ın isimsiz O olmasını gerekli kılmaktadır. Dolayısıyla tezimiz
Tanrı, Varlık, O ve Zat güzergâhı ile İbn Arabî'nin vardığı neticeye gelmiştir.

Anahtar Kelimeler: Salıverme, Şeyler, Ayrılma (İnziva), O, Hiçlik, Saf Tecrübe,
Tevhid, Tamamlanma, Otantik Karşılaşma, Poetik (Meditatif) Düşünme

Abstract:
The primary aim of our study is to make sense of the Releasement (Gelassenheit)
Technique which makes it possible the existence of "thinking" that posits human nature
discriminately. At this point, it is possible to encounter the Eckhartian Gelassenheit and
its stages (elements) referred to as releasement of something, everything, him-/herself and
the God. Those stages, which are quite dreadful when experienced in determination, are
noted as stages which essentially belong to mysticism. In order for Releasement be realized, detachment state (Detachment experiences where Gelassenheit and Abgeschiedenheit replace each other) should be allowed to take place. Thereby an evolution is experienced towards Oneness –the Unity in Equity– by means of a belongingness which comes
about together with an activeness in climax within the very passiveness itself, and reclusion (Abgeschiedenheit) relocates itself to compliance and dedication (Hingabe). And to
realize the truth that those who influence Meister Eckhart, who had experienced all these
stages up to the end, were the female mystics together with Ibn Sins and Ibn Rushd leads
us to contemplate how efficient has been our intellectual tradition. The said tradition influenced Martin Heidegger, the philosopher to be the most curious about, via Meister
Eckhart. Here Heidegger manifests the keenest exemplary of poetic (meditative) thinking.
In our opinion, two sharp thoughts of Meister Eckhart should be conveyed: The first
is that there is an innate and uncreated field of "essence" in the soul. The second is Eckhart's statement, "I preach to people who, without exception, are really good." If competent studies can be carried out in these two areas, the problematic of authentic encounters
with things will become competent. One of the results that the thesis finds astonishing is
the evolution of the "releasing" technique from one's individual effort to the becoming of
the Being. The technique of releasing, with its nothingness and completion aspects, emphasizes that things are actually nothing and requires the Being to be the nameless, "He", in order for things to be appropriated. Therefore, our thesis has come to the conclusion of
Ibn Arabi with the [similar] route of God, Being, He, and the Essence.

Key Words: Releasement, Things, Detachment, It, Nothing, Pure Experience,
Tawhid, Completion, Authentic Encounter, Meditative Thinking