STEAM eğitiminin görsel sanatlar öğretmen adaylarının STEAM  pedagojik alan bilgilerine ve tutumlarına etkisinin incelenmesi
Analyzing the effect of STEAM teaching on the STEAM pedagogical content knowledge and attitudes of visual arts pre-service teachers
Yazar: BELGİN BORAN ŞENOCAK
Danışman: PROF. SUAT KARAASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırmada sanat temelli STEAM eğitiminin görsel sanatlar öğretmen adaylarının STEAM'e ilişkin tutumlarını ve STEAM pedagojik alan bilgileri üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda STEAM teori ve uygulamalarının yer aldığı sanat temelli bir program hazırlanmış ve araştırma karma yöntem araştırması olarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Akdeniz bölgesinde bulunan bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesi Resim - İş Eğitimi Programı 2021 - 2022 eğitim öğretim yılı birinci ve ikinci döneminde öğrenim gören üçüncü sınıf 20 görsel sanatlar öğretmen adayından oluşmuştur. Araştırmanın uygulama süreci, 60 ders saatini kapsayan sanat temelli STEAM eğitimi ile gerçekleşmiş, eğitimin her aşaması uzman görüşleri alınarak araştırmacı tarafından tasarlanmıştır. 
Araştırmanın nicel verileri, STEAM Tutum Ölçeği ve STEM Pedagojik Alan Bilgisi Ölçeği ile toplanmış ve bu ölçme araçları uygulama öncesi, süreci ve sonunda olmak üzere üç kez uygulanmıştır. 20 öğretmen adayından elde edilen nicel verilerin analizi Friedman Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile gerçekleştirilmiştir. Nitel veriler, amaçlı örnekleme yöntemine göre seçilen 5 odak öğretmen adayından görüşme, gözlem ve doküman incelemesi yöntemleri ile elde edilmiştir. Nitel verilerin analizi içerik analizi ile yapılmıştır. 
Araştırmanın nicel bulgularına göre, sanat temelli STEAM eğitimi ile gerçekleştirilen dersin, görsel sanatlar öğretmen adaylarının STEAM'e yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilediği, STEM PAB gelişiminde ise etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ders planı uygulamasının öğretmen adaylarının pedagoji bilgisi ve alan bilgilerinin gelişimine yardımcı olduğunu göstermiş ancak daha fazla uygulamaya ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir. 30 haftalık dersin değerlendirilmesine yönelik olarak; gözlem, görüşme ve doküman analizleriyle ulaşılan nitel bulgular ise sanat temelli STEAM eğitiminin sürece katılan tüm görsel sanatlar öğretmen adayları üzerinde olumlu etkiler yarattığını göstermiştir. Bu çerçevede görsel sanatlar eğitimi veren kurumlarda sanat temelli STEAM uygulamalarına ve kazanımlarına yönelik daha çok araştırma yapılmasının yararlı olacağı düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: STEAM eğitimi, STEAM'e yönelik tutum, STEAM pedagojik alan bilgisi, görsel sanatlar öğretmen eğitimi

Abstract:
In this study, it was aimed to the effect of art-based STEAM education on visual arts pre-service teachers' attitudes towards STEAM and their STEAM pedagogical content knowledge. Through this purpose, an art-based curriculum including STEAM theory and practices was prepared and the study was designed as a mixed method research. Purposeful sampling was used within determination of participants. The study group consisted of 20 junior visual arts pre-service teachers in first and second semester of 2021-2022 education year in Art Education Program at a state university located in Mediterranean region.  The implementation process of the study was conducted through art-based STEAM education covering 60 lesson hours, each step of teaching was designed by the researcher taking expert opinions.  
The quantitative data of the research were collected by STEAM Attitude Scale and STEM Pedagogical Content Knowledge Scale and these measurement tools were applied three times; before, during and at the end of implementation. The analysis of the quantitative data obtained by 20 pre-service teachers was conducted via Friedman Test and Wilcoxon Signed Ranks Test. Qualitative data were gathered by interview with five focus pre-service teachers determined through purposeful sampling, observation and document analysis methods. The analysis of qualitative data was carried out by content analysis. 
According to the quantitative findings of the research, it was concluded that the course conducted with art-based STEAM education positively affected the attitudes of visual arts pre-service teachers towards STEAM, but was not effective in the development of STEM PCK. It has also been shown that lesson plan application helps the development of pre-service teachers' pedagogical knowledge and content knowledge, but it has been determined that more practice is needed. Regarding the evaluation of 30 weeks course, qualitative findings reached by observation, interviews and document analyses put forward that STEAM education had positive effects on all visual arts pre-service teachers participated in the process. In this context, it is considered that it would be useful to conduct more research on art-based STEAM practices and attainments in institutions that provide visual arts education.

Keywords:, STEAM education, attitude towards STEAM, STEAM pedagogical content knowledge, visual arts teacher education