Linum mucronatum (keten) ve lotus gebelia (gazalboynuzu)'nın fitokimyasal özelliklerinin ve biyoaktivitelerinin belirlenmesi
Determination of bioactivities and phytochemical properties of linum mucronatum (linen) and lotus gebelia (gazalhorn)
Yazar: EMRULLAH KAMIŞLIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT KESER
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
İnsanlığın tarih boyunca yaşamının merkezinde yer alan bitkilerin, hem tedavi hem de gıda amaçlı önemlerini günümüzde de devam etmektedir. Özellikle halk arasında kullanımı olan bitkilerin biyolojik aktivitelerinin araştırılması üzerine çalışmalar son yıllarda büyük önem kazanmıştır. Bu tür çalışmalara katkı sağlayabilmek adına, sunulan yüksek lisans tez çalışmasında Elazığ'da yetişen Linum mucronatum Bertol. (keten) ve Lotus gebelia VENT. (gazalboynuzu) bitkilerinin su, etanol ve metanol ekstraktlarının antiradikal, antikanser, genotoksik ve fitokimyasal özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Antiradikal çalışmalar ABTS, DPPH ve OH radikallerine karşı, antikanser ve genotoksik çalışmalar A2780 insan over ve MCF-7 insan göğüs kanseri hücre serilerine karşı incelenmiştir. Ayrıca bu iki bitkinin içerdiği serbest yağ asitleri, yağda çözünen vitaminler, fitosteroller, total fenolik, total flavonoit ve total proantosiyanidin miktarları da tayin edilmiştir.
Çalışma sonunda, L. mucronatum'un bütün ekstraktları ABTS radikali yok etme testinde; L. mucronatum metanol ekstraktı OH radikali yok etme testinde; L. gebelia su ve metanol ekstraktları ABTS radikali yok etme testinde; L. gebelia metanol ekstraktı OH radikali yok etme testinde standart antioksidan BHT'den daha yüksek antiradikal aktivite göstermiştir. Her iki bitkinin de toplam fenolik, flavonoit, proantosiyanidin içerikleri ile α-tokoferol, fitosteroller ve doymamış yağ asitleri bakımından zengin oldukları belirlenmiştir. Antikanser analizler sonucunda A2780 hücre serilerine karşı L. mucronatum etanol ve L. gebelia su ekstraktları, MCF-7 hücre serilerine karşı ise L. mucronatum metanol ve L. gebelia etanol ekstraktlarının en düşük IC50 değerlerine, dolayısıyla en etkili in vitro anitkanser aktiviteye sahip oldukları saptanmıştır. Ayrıca gerçekleştirilen genotoksik analizler sonucunda her iki bitkinin de antikanser aktivitelerini DNA hasarı yoluyla gerçekleştirdiği Comet testiyle anlaşılmıştır.

Abstract:
Plants, which have been at the center of human life throughout history, continue their importance for both treatment and food today. Studies on the biological activities of plants that are used by the public have gained great importance in recent years. In order to contribute to such studies, it was aimed to determine the antiradical, anticancer, genotoxic and phytochemical properties of water, ethanol and methanol extracts of Linum mucronatum Bertol. (linen) and Lotus gebelia VENT. (gazalhorn) plants grown in Elazig. Antiradical studies were investigated against ABTS, DPPH and OH radicals, anticancer and genotoxic studies were investigated against A2780 human ovarian and MCF-7 human breast cancer cell lines. In addition, the amounts of free fatty acids, fat-soluble vitamins, phytosterols, total phenolics, total flavonoids and total proanthocyanidins contained in these two plants were determined.
At the end of the study, all extracts of L. mucronatum were in the ABTS radical scavenging test; L. mucronatum methanol extract in the DPPH radical scavenging test; L. gebelia methanol and water extracts in the ABTS radical scavenging test; L. gebelia methanol extract in the OH radical scavenging test showed higher antiradical activity than the standard antioxidant BHT. It was determined that both plants were rich in total phenolic, flavonoid, proanthocyanidin contents and α-tocopherol, phytosterols and unsaturated fatty acids. As a result of anticancer analyses, it was determined that L. mucronatum ethanol and L. gebelia water extracts against A2780 cell lines, and L. mucronatum methanol and L. gebelia ethanol extracts against MCF-7 cell lines had the lowest IC50 values and therefore the most effective in vitro anticancer activity. In addition, as a result of the genotoxic analyzes carried out, it was understood by the Comet test that both plants carried out their anticancer activities through DNA damage.