Pasinler (Erzurum) kuzeyindeki volkanik kayaçların petrografik ve jeokimyasal incelenmesi
The petrographical and geochemical investigation of the volcanic rocks north of the Pasinler (Erzurum)
Yazar: OKTAY KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN KURT
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada Erzurum ilinin doğusunda Pasinler ilçesinin çevresindeyüzeyleyen volkanik kayaçların petrografik ve jeokimyasal özellikleriaraştırılmıştır.İnceleme alanının geniş bir kısmında Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı Kargapazarıvolkanitleri yer almaktadır. Bu volkanitler kendinden yaşlı kayaçları keserekçıkmıştır. Kuvaterner yaşlı alüvyonlar ise uyumsuz olarak bu birimleri örtmektedir.Volkanitler piroklastik kayaçlar, bazaltikandezit, andezit, dasit, riyolit ve perlitolmak üzere altı farklı kaya birimine ayırtlanarak incelenmiştir. Kayaçlar plajiyoklas,olivin, hornblend, klinopiroksen, ortopiroksen, biyotit, kuvars, opak mineral vesanidin içermektedirler. Plajiyoklaslar elek dokusu ve ters zonlanma gibi dengesizlikdokuları gösterirler. Hornblendlerin büyük bir çoğunluğu kenarlarından itibarenopasitik bir reaksiyon kuşağı ile sarılmış ve bazen tümüyle psödömorf kristalleredönüşmüştür. Olivinlerde ise sık sık iddingsitleşmeler gözlenmiştir. Volkanikkayaçlar yaygın olarak hipokristalin ve porfirik dokular gösterirler.IIİncelenen volkanitlerin SiO2 içerikleri % 56.45-74.18 arasında değişmektedir.İncelenen volkanitlerden tümü subalkali özellik gösterirler. Subalkali kayaçlarıntümü kalkalkali özellik sunmakta olup gelişimlerinde fraksiyonlaşmanın etkiliolduğu düşünülmektedir. Ayrıca kalkalkali volkanitler önemli LIL elementzenginleşmesi ve kayaçların gelişimindeki yitim bileşenini yansıtan negatif Nbanomalisi sunarlar. Volkanik kayaçlarda gözlenen yüksek Sr, K, Rb ve Ba (LILE)içeriği bu kayaçlarda kabuk kirlenmesinin, mağma karışımının varlığına işaretetmektedir. Bazaltikandezit ve andezit bileşimli kayaçlarda Eu anomalisi kısmengözlenirken, diğer kayaçlarda bu anomali oldukça belirgindir. Belirgin Euanomalisine sahip kayaçların gelişiminde plajiyoklas ayrımlaşmasının önemli roloynadığı düşünülmektedir.Anahtar kelimeler: Pasinler-Erzurum, Volkanik kayaçlar, Kalkalkali, Petrografi,Jeokimya

Abstract:
In this study, Petrographical and geochemical properties of the volcanic rockswhich are located around of Pasinler (Erzurum), were investigated.Upper Miocene-Pliocene old Kargapazarı volcanics are covered to the greatpart of study area. The older rocks were cut by these volcanics. Qaternary agedalluvium overlies all these units by unconformity.These volcanic rocks were classified into six different unit; namely pyroclasticrocks, basalticandesite, andesite, dacite, rhyolite and perlite. The rocks containplagioclase, olivine, hornblende, clinopyroxene, orthopyroxene, biotite, quartz,opaque mineral and sanidine. Plagioclase phenocrysts display disequilibrium texturessuch as sieve texture and inverse zoning. Most of hornblends, from their edge, hasbeen surrounded by opasitik reaction belt and sometimes they have been completelyturned into pseudomorf crystal. The olivines often alterated to iddingsite. Thevolcanic rocks display commonly hypocrystalline and porphyritic textures.The rocks range in SiO2 from 56.45 to 74.18 wt. %. All the volcanic rocksIVexhibit subalkaline characteristics. All subalkaline rocks exhibit calcalkalinecharacteristics, fractionation was considered to be played an important role in theirorigin. In addition, the calkalcaline volcanic rocks show significant enrichment inLIL elements and negative Nb anomaly reflecting subduction component in theirgeneration. The high Sr, K and Ba (LILE) content of volcanic rocks, indicates themixture of magma and crust contamination in these rocks. The Eu anomals arepartly observed in basalticandesite and andesite- composed rocks, while the anomalis clearly defined in other rocks. It is thought that the plagioclase differentiationplayed an important role in clear Eu anomaly in these rocks.Key words: Pasinler-Erzurum, Volcanic Rocks, Calcalkaline, Petrography,Geochemıstry