Bağımlılığın psikososyal rehabilitasyon sürecine maneviyat boyutunun dahil edilmesine yönelik uzman görüşlerinin incelenmesi
Examining expert opinions on including the spirituality dimension in the psychosocial rehabilitation process of addiction
Yazar: HÜMEYRA MUTLUTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYMA GÜLDAL
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Maneviyat = Spirituality

Özet:
Bu çalışmada bağımlılığın psikososyal iyileşmesinde hizmet veren ruh sağlığı uzmanlarının, bağımlılık hastalığının psikososyal rehabilitasyon sürecine maneviyat boyutunun dahil edilmesine yönelik nasıl düşündüklerini kavramak amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak, nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş olup fenomenoloji deseni uygulanmıştır. Araştırma süresince yarı yapılandırılmış soru formu eşliğinde derinlemesine mülakat tekniği kullanılarak veriler toplanmıştır. Bağımlılık alanında en az 12 aylık süre ile hizmet veren uzman/klinik psikologlar ve sosyal hizmet uzmanlarından 23 ruh sağlığı uzmanı ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş, bunlardan 2 pilot görüşmenin verileri hariç 21 görüşme analize tabi tutulmuştur. Araştırmaya katılım gösteren katılımcılara ait veriler bilgisayar ortamında yazıya aktarılmış ve araştırmanın amacına uygun olacak şekilde betimsel analiz yapılarak, araştırmacının yorumlarıyla birlikte bulgularda ortaya koyulmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen veriler eşliğinde bağımlılık ve maneviyat ilişkisi; bağımlılık tedavisinde maneviyatın rolü, bağımlılık ve maneviyat ilişkisinde aile ve maneviyatın bağımlılık tedavisine entegre edilmesi olmak üzere 3 ana tema etrafında sunulmuştur. Bağımlılık ve maneviyat ilişkisi incelendiğinde bağımlı bireylerin; bağımlılık döngüsündeki sürecine, iyileşme sürecine maneviyatın olumlu katkı sağlaması veya olumsuz anlamda etki etmesine ve maneviyat türlerine göre bağımlılık tedavisinde çeşitli manevi kaynakları kullandıkları görülmüştür. Bağımlılık ve aile ilişkisi incelendiğinde aile sistemi içerisinde bağımlı bireyin bulunmasının anlamlandırılmasından, tedavi sürecinin yönetilmesine ve ailenin bağımlılık hastalığı ile baş etmede bir kaynak olarak maneviyat kavramını kullandığı durumlarının tedaviyi nasıl şekillendirdiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ortaya koyulan bağımlılık ve maneviyat ilişkisi ve buna yönelik paylaşılan tespitler neticesinde bağımlılık tedavisine maneviyatın entegrasyonuna dair ruh sağlığı uzmanlarının eğitim, deneyim ve bireysel süreçlerinden temel alarak oluşturdukları perspektifler sunulmuştur. Elde edilen bulgulardan hareketle, bağımlı birey ve sosyal çevresinin iyileşme sürecine olumlu katkı sunabilecek manevi kaynak ve ihtiyaçlarının bulunduğu, ruh sağlığı uzmanlarının bu kaynakları ve ihtiyaçları tespit ederek iyileşme sürecinin faydasına olacak şekilde kullanılmasını gerekli gördüğü ve bu alanda ruh sağlığı uzmanları tarafından geliştirilmiş, bilimsel temelli, kanıta dayalı ve yapılandırılmış çalışma programlarına ihtiyaç olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Maneviyat, Bağımlılık Tedavisi, Entegrasyon, Ruh Sağlığı

Abstract:
In thıs study, it was aimed to understand how mental health professionals who serve in the psychosocial recovery of addiction think about including the spirituality dimension in the psychosocial rehabilitation process of addiction disease. For this purpose, qualitative research method was preferred and phenomenology pattern was applied. During the research, data werre collected using in-depth interview technique accompanied by a semi-structured questionnarie. Face to face interviews were conducted with 23 mental health specialists, who are experts, clinical psychologist and social workers who have served in the addiction field for at least 12 months, 21 interviews were analyzed, excluding the data of 2 pilot interviews. The data of the participants in the research were written in the computer environment and contenct analysis was made in accordance with the purpose of the research, and the findings were revealed together with the comments of researcher. The relationship between addiction and spirituality with the data obtained as a result of the research; The role of spirituality in addiction treatment is presented around 3 main themes: the integration of family and spirituality into addiction treatment in the relationship between addiction and spirituality. When the relationship between addiction and spirituality is examined, addicted individuals; It has been seen that spirituality contributes positively or negatively to the healing process, and uses various spiritual resources in the treatment of addiction according to the types of spirituality. When the relationship between addiction and family is examined, it has been determined how the situations in which the concept of spirituality is used as a resource in coping with addiction and the family shape the treatment, from making sense of the presence of an addicted individual in the family system, to the management of the treatment process. As a result of the relationship between addiction and spirituality revealed as a result of the research and shared determinations regarding this, perspectives on the integration of spirituality into addiction treatment, based on the education, experience and individual processes of mental health experts, are presented. Based on the findings, the addicted individual and his/her social environment have spiritual resources and needs that can contribute positively to the recovery process, and mental health experts find it necessary to identify these resources and needs and use them for the benefit of the recovery process. It can be said that there is a need for evidence-based and structured study programs.

Key Words: Addiction, Spirituality, Addiction Treatment, Integration, Mental Health