Türkçe konuşan yetişkinlerde kepstral spektral disfoni indeksinin (cepstral spectral ındex of dysphonia (CSID)) geçerliğinin araştırılması
Investigation of the validity of the cepstral spectral index of dysphonia (CSID) in Turkish-speaking ADULTS
Yazar: ÖNAL İNCEBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEN KÖSE
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Akustik impedans testleri = Acoustic impedance tests ; Dil ve konuşma terapisi = Speech therapy ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kepstral çözümleme = Cepstral analysis ; Ses = Voice ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; Ses kalitesi = Voice quality ; Ses kısıklığı = Hoarseness ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation

Özet:
Frekans temelli ölçümler, bağlantılı konuşmada ses analizi yapılmasına olanak sağlaması ve şiddetli ses bozukluklarının değerlendirilmesinde daha güvenilir sonuçlar vermesi sebebiyle son dönemlerde popüler olarak kullanılmaktadır. Kepstral tepe noktası (CPP) ve kepstral spektral disfoni indeksi (CSID) parametreleri için diğer dillerde geçerlik çalışmaları olmasına rağmen Türkçe için bir geçerlik çalışması bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, frekans temelli bu ölçümler ve bunlardan türetilen CSID için geçerlik çalışması yapmaktır. Çalışmaya 195 disfoni olan birey ve bu bireyler ile cinsiyet ve yaş açısından eşleştirilmiş 195 normal sese sahip yetişkin birey dahil edilmiştir. Katılımcılara uzatılmış ünlü fonasyonu /a/ ve Consensus Auditory-Perceptual Evaluation of Voice (CAPE-V Turkish) cümleleri okutulmuştur. İşitsel algısal değerlendirme uzatılmış ünlü fonasyonunda genel etkilenim derecesi ve CAPE-V Turkish genel etkilenim derecesine göre yapılmış ve katılımcılar normal sese sahip, hafif, orta ve şiddetli disfonisi olan bireyler şeklinde dört gruba ayrılmıştır. Akustik analizler için Analysis of Dysphonia in Speech and Voice (ADSV) yazılımı kullanılmıştır. Öz değerlendirme aracı olarak ses handikap indeksi (SHİ) kullanılmıştır. Tüm disfoni grupları arasında CPP, L/H ve CSID parametrelerinin anlamlı farklılık sergilediği gözlemlenmiştir. Algısal değerlendirmeler ile akustik değerlendirmeler arasındaki pearson korelasyon analizi CPP ve CSID parametreleri için her değerlendirme basamağında yüksek korelasyon (r>0,800) göstermiştir. Frekans temelli ölçümler ile SHİ arasındaki ilişkileri test etmek için yapılan Pearson korelasyon analizinde en yüksek korelasyon CSID parametresinde ve orta, yüksek olacak şekilde değişen derecelerde korelasyonlar tespit edilmiştir. Uzatılmış ünlü fonasyonu ve bağlantılı konuşma için Receiver operating characteristic (ROC) eğrisi analizinde, CPP ve CSID için AUC değeri 0,800'den büyük bulunmuştur. Uzatılmış ünlü fonasyonu ve bağlantılı konuşma için CPP kesme puanları sırası ile 10,049 (AUC: 0,905), 4,662 (AUC: 0,862) ve CSID için kesme puanları sırası ile 10,8 (AUC: 0,961), 15,677 (AUC: 0,904) olarak bulunmuştur. Çalışmamız CSID ve frekans temelli ölçümlerin Türkçe konuşan yetişkin bireylerde disfoni ile normal sesi ayırt etmede geçerli olduğunu göstermiştir.

Anahtar kelimeler: Kepstral tepe noktası (CPP), Kepstral spektral disfoni indeksi (CSID), Akustik analiz, Ses bozukluğu, Frekans temelli ölçüm

Abstract:
Frequency domain measurements of voice have been popularly used recently, as they allow voice analysis in connected speech and provide more reliable results in the evaluation of severe voice disorders. Although there are validity studies in other languages for the Cepstral Peak Prominence (CPP) and Cepstral Spectral Index of Dysphonia (CSID) indices, there is no validity study for Turkish. The aim of this study is to perform a validity study for these frequency-domain measurements and CSID which derived from these measurements. 195 adults with dysphonia were included in the study, and 195 adults with normal voice quality matched with those adults in terms of gender and age were included. Participants uttered the sustained vowel /a/  and read Consensus Auditory-Perceptual Evaluation of Voice (CAPE-V/Turkish) sentences. The auditory perceptual evaluation was made according to the Overall Severity in sustained vowel /a/  and the Overall Severity of CAPE-V/Turkish involvement, and than participants were divided into four groups; normal voice, mild, moderate and severe dysphonia. Analysis of Dysphonia in Speech and Voice (ADSV) software was used for acoustic analysis. Voice handicap index (VHI) was used as a self-assessment tool. It was observed that CPP, L/H and CSID parameters differed significantly among all dysphonia groups. Pearson correlation analysis between perceptual and acoustic assessments showed a high correlation (r>0,800) for CPP and CSID parameters at each assessment step. Pearson correlation analysis performed to test the relationships between VHI and frequency domain measurements. The highest correlation was observed in the CSID parameter, and these correlations were found to varying degrees, moderate to high. ROC curve analysis for sustained vowel /a/ and connected speech,  the AUC value for CPP and CSID was greater than 0,800. The CPP cut-off scores for sustained vowel /a/ and connected speech were 10,049 (AUC: 0,905), 4,662 (AUC: 0,862) and for CSID 10,8 (AUC: 0,961), 15,677 (AUC: 0,904) respectively. Present  showed that CSID and frequency domain measurements are valid in distinguishing between dysphonia and normal voice in Turkish-speaking adults.

Keywords: Cepstral Peak Prominence (CPP), Cepstral Spectral Index of Dysphonia (CSID), Acoustic analysis, Voice disorders, Frequency domain measurement