Multiple skleroz hastalarında grup telerehabilitasyonu
Group telerehabilitation in multiple sclerosis patients
Yazar: CEREN GİZEM ATLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ARICI DÜZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bilişsel Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Gruplar = Groups ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Telerehabilitasyon = Telerehabilitation

Özet:
Genç erişkinlerde görülen, santral sinir sistemini etkileyen ve otoimmün inflamatuar 
demiyelinizasyona yol açan Multiple Skleroz (MS), dünyada travmaya bağlı olmayan 
özürlülük sebepleri arasındadır. Bu araştırmanın amacı EDDS (Genişletilmiş 
Özürlülük Durumu Ölçeği) puanına göre iki gruba ayrılmış olan Multiple Skleroz 
hastalarına grup tabanlı bilişsel egzersiz tedavisinin etkinliğinin araştırılmasıdır.
Çalışmada 6 haftayı kapsayacak şekilde, haftada 2 kez 40'ar dakika uzaktan 
bağlanarak grup rehabilitasyonu yapılmış olup diğer günlerde ev ödevi; kişiye özel 
etkilenen bilişsel alanlara göre telefon uygulamaları ile egzersizlere ve hastanın 
yapamadığı aktiviteler üzerine yoğunlaşmaları istendi. 6 hafta sonunda tekrar hastalar 
bilişsel açıdan değerlendirildi. Yapılan değerlendirmede Montreal Bilişsel 
Değerlendirme Testi (MOBID), Sayı Menzili Testi, Adımlı İşitsel Seri Ekleme Testi 
(PASAT), Sembol Sayı Modaliteleri Testi (SDMT), Sözel Akıcılık Testleri (Meyveİsim, K-A-S), İz Sürme Testi, Sözel Bellek Süreçleri Testi (SBST), Saat Çizimi, 
Barthel İndeksi, Beck Depresyon Ölçeği, Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması 
(FAS), Kanada Aktivite Performans Ölçümü (KAPÖ) kullanıldı. Rehabilitasyon 
sonrası nöropsikolojik testler sonucunda hastalarda genel bilişsel durum, dikkat, 
bellek, yürütücü işlevler, görsel mekânsal işlevler ve bilgi işlemleme hızı anlamlı bir 
şekilde iyileşme göstermiştir. Yapılan diğer test sonuçlarında ise rehabilitasyon 
gruplarında hastaların depresyon ve ortalama memnuniyet skorlarında anlamlı bir 
iyileşme gözlenirken; EDSS skoru 5.5 ve üstünde olan gruptaki hastalarda ortalama 
memnuniyet skorlarında da anlamlı iyileşme gözlenmiştir. Telerehabilitasyonun, MS 
hastalarında bilişsel rehabilitasyon tedavisi için kullanılabilecek etkin ve kolay 
uygulanabilir farmakoloijk olmayan yöntem olduğu düşünülmüştür.

Abstract:
Multiple Sclerosis (MS), which is seen in young adults, affects the central nervous 
system and causes autoimmune inflammatory demyelination, is among the nontraumatic causes of disability in the world. The aim of this study is to investigate the 
effectiveness of group-based cognitive exercise therapy in Multiple Sclerosis patients, 
who were divided into two groups according to their EDDS (Extended Disability 
Status Scale) score. In the study, group rehabilitation was done by connecting remotely 
for 40 minutes twice a week, covering 6 weeks, and homework on other days; They 
were asked to focus on phone applications and exercises and activities that the patient 
could not do, according to the cognitive areas that were affected by the individual. At 
the end of 6 weeks, the patients were evaluated cognitively again. In the evaluation,
Montreal Cognitive Assessment Test (MOCA), Digit Span Test, Paced Auditory Serial 
Addition Test (PASAT), Symbol Digit Modalities Test (SDMT), Verbal Fluency Tests 
(Fruit-Name, K-A-S), Trail Making Test, Verbal Memory Processes Test, Clock 
Drawing, Barthel Index, Beck Depression Inventory, Functional Ambulation 
Classification, Canadian Occupational Performance Measure (COPM) were used. As 
a result of neuropsychological tests after rehabilitation, general cognitive status, 
attention, memory, executive functions, visuospatial functions and information 
processing speed improved significantly. In other test results, a significant 
improvement was observed in the depression and average satisfaction scores of the 
patients in the rehabilitation groups; A significant improvement was also observed in 
the mean satisfaction scores of the patients in the group with an EDSS score of 5.5 and 
above. Telerehabilitation is thought to be an effective and easily applicable nonpharmacological method that can be used for cognitive rehabilitation treatment in MS 
patients.