Turizm harcamaları içerisindeki yiyecek ve içecek harcamalarının ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği
The effect of food and beverage expenditures on economic growth in tourism expenditures: The case of Turkey
Yazar: DUYGU ALTUNTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA PEHLİVAN ; DOÇ. DR. MURAT TEKBAŞ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Gastronomi = Gastronomy

Özet:
Turizm sektörü birçok ülkenin ekonomik kalkınmasına hem doğrudan hem de dolaylı 
bir şekilde destek olmaktadır. İnsanların yeme içme ihtiyaçlarını karşılamak için 
ortaya çıkan gastronomi turizmi, son dönemlerde insanların yöresel mutfak 
lezzetlerini merak etmeleri ile birlikte popüler hale gelmiş ve turizm faaliyetlerinin 
ayrılmaz bir parçası olmuştur. Bu çalışma ile Türkiye'de 2002-2020 yılları arasında 
yapılan gastronomi turizmi harcamalarının turizm harcamaları içerisindeki payını 
ortaya koymak amaçlanmaktadır. Çalışmada 2002-2020 yılları arasındaki yeme içme 
harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki Augmented Dickey-Fuller, 
Phillips-Peron ve Johansen Eşbütünleşme Testi ile analiz edilmiştir. Serilerin uzun 
dönem eşbütünleşik hareket ettiği sonucuna ulaşılmasının ardından FMOLS ve CCR 
yöntemiyle eşbütünleşme ilişkisinin yönü ve katsayısı analiz edilmiştir. Yiyecek 
içecek harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki incelendiğinde elde edilen 
bulgulara göre; değişkenlerin düzey değerde durağan olmadığı ve serilerin birinci 
farklarının alınmasının ardından durağan oldukları tespit edilmiştir. Eşbütünleşme 
analizine göre ise, iki bütünleşik vektör saptanmış ve sıfır hipotezi reddedilerek 
değişkenler arasında uzun dönemli ilişki olduğu ve yeme içme harcamaları 
değişkeninin katsayısının anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle, turizm 
harcamaları içerisinde yer alan yiyecek içecek harcamalarındaki artış ekonomik 
büyüme artışını pozitif yönde etkilemektedir.

Abstract:
Tourism Sector supports the economic development of many country directly and 
indirectly. Gastronomy tourism, which appears for receive food and beverage need of 
people, recently has became more popular and has became important part of tourism 
business because of the fact that curiosity of the people about local culinary delights. 
With this work it was aimed to put forth of the share of the gastoronomy tourism 
expenditures in the tourism expenditures. In this work, the correlation of the between 
food and beverage expenditures and economic growth was analysed by Augmented 
Dickey-Fuller, Phillips-Peron and Johansen Cointegration Test on between 2002-
2020. After reaching the conclusion that the series move in long-term, the direction 
and coefficient of the cointegration correlation was analysed with FMOLS and CCR 
way. The findings which obtained according to examined the relation of between 
food and beverage expenditures and economic growth; it has been detected variables 
are not stable in the level value and after the first difference has been taken of the 
series are stable. According to analyse of the cointegration, two integrated vector has 
been located and rejecting the null hypothesis it has been long term relation between 
the cointegrates and the coefficient of the variable of the food and beverage 
expenditures was found to be significant. Otherwise, the increase in food and 
beverage expenditures, which is included in tourism expenditures, positively affects 
the increase in economic growth.