Evde sağlık hizmeti alan yatağa bağımlı hastalara bakım verenlerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve bakım yükü ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between healthy lifestyle behaviors and care burden in caregivers of bedridden patients receiving home healthcare services
Yazar: ESRA KAYMAK YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM YAZICI
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, evde sağlık hizmeti alan yatağa bağımlı hastalara bakım verenlerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile bakım yükü ilişkisinin incelenmesi amacıyla yapılmış olup, kesitsel nitelikte bir çalışmadır.
Araştırmanın verileri, Temmuz 2021-Eylül 2021 tarihleri arasında İstanbul Anadolu yakasında bulunan bir evde sağlık hizmetleri koordinasyon merkezine kayıtlı hastalardan ev ziyaretleri yapılarak anket yöntemi ile toplandı. Araştırmanın evrenini, merkeze kayıtlı olan yatağa bağımlı 9215 hasta ve bu hastalara bakım veren yakınları oluşturdu. Araştırmada tabakalı rastgele örnekleme yöntemi kullanıldı, 377 hasta ve 377 hasta yakınına ulaşıldı. Etik kurul onayı ve kurum izni alındıktan sonra, hastalar ve yakınları ile yüz yüze görüşülüp yazılı izinleri alındı. Veriler; Hasta Bilgi Formu, Hasta Yakını Bilgi Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ), Bakımverenlerin Yükü Envanteri (BYE) ve Barthel İndeksi kullanılarak toplandı.
Araştırmada elde edilen verilerin analizinde R vers. 2.15.3 programı (R Core Team, 2013) kullanıldı. Nicel verilerin normal dağılıma uygunlukları Shapiro-Wilk testi ve grafiksel incelemelerle değerlendirildi. Verilerin raporlanmasında minimum, maksimum, ortalama, standart sapma, medyan, birinci çeyreklik, üçüncü çeyreklik, sıklık ve yüzde kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen iki bağımsız grup ortalamasının karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, SYBDÖ ile BYE arasındaki ilişki düzeyinin belirlenmesinde Pearson korelasyon analizi kullanıldı.
Sonuç olarak, evde sağlık hizmeti alan yatağa bağımlı hastalara bakım veren hasta yakınlarının, BYE Zaman-Bağımlılık ve Gelişimsel yük alt boyut puanları ile SYBDÖ Beslenme, Manevi gelişim, Kişilerarası ilişkiler, Stres yönetimi alt boyut ve toplam puanları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu belirlendı. Evde sağlık hizmetleri kapsamında gerçekleştirilen ziyaret planlarının, sadece hastanın sorunlarına ya da ihtiyaçlarına yönelik olmayıp, hane içerisinde yer alan aile bireylerini de kapsayacak bütüncül bir yaklaşımla ele alınması önerildi.
Anahtar kelimeler: Bakım veren yükü, Sağlıklı yaşam biçimi davranışları, Hemşire

Abstract:
This study was conducted to investigate the relationship between healthy lifestyle behaviors and care burden in caregivers of bedridden patients receiving home healthcare services and it is a cross-sectional study.
Data from the study were collected by making home visits of patients registered at a home healthcare services coordination center on the Anatolian side of Istanbul, between July 2021 - September 2021. The population of the study consisted of 9215 bedridden patients registered at the center and their relatives who provide care to the patients. In the study, patients were selected by stratified random sampling method, and 377 patients and 377 relatives were reached. After obtaining ethical committee approval and institutional permission, patients and their relatives were interviewed face-to-face after their written permission. Data were collected using the Patient Information Form, Relative Information Form, Healthy Lifestyle Behaviors Scale II (HLBS), Caregiver Burden Inventory (CBI), and Modified Barthel Index (MBI).
R version 2.15.3 program (R Core Team, 2013) was used for the analysis of data obtained in the study. Shapiro-Wilk test and graphical investigations were done to determine normality. Minimum, maximum, average, standard deviation, median, first quartile, third quartile, frequency, and percentage were used to report the results. Mann-Whitney U test was used to compare two independent groups and Pearson correlation analysis was used to determine the level of relationship between HLBS and CBI.
As a result, there was a statistically significant negative correlation between CBI Time-Dependency and Developmental burden subdimension scores and HLBS Nutrition, Mental development, Interpersonal relationships, Stress management subdimension, and total scores of the relatives who provided care to bedridden patients receiving home health care. It was suggested that the visit plans realized within the scope of home healthcare services should be handled with a holistic approach that would not only address the problems or needs of the patient; but also the family members in the household.
Keywords: Caregiver burden, Healthy lifestyle behaviors, Nurse