Halil Hamid Paşazâdelerden Müşir Mehmed Asaf Celâleddin Paşa (1837-1899)
Mushir Mehmed Asaf Celaleddin Pasha from Halil Hamid Pashazades (1837-1899)
Yazar: AHMET CEMİL TEMİZ
Danışman: PROF. DR. UFUK GÜLSOY
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada Halil Hamid Paşazâdelerden Müşir Mehmed Asaf Celâleddin 
Paşa'nın (1837-1899) hayatı konu alınmıştır. Sultan Abdülmecid devrinde bir alaylı 
olarak askerlik mesleğine intisap eden Asaf, Osmanlı İmparatorluğu'nun Rus Çarlığı ile 
yaptığı iki büyük savaşa, Kırım Savaşı'na ve 93 Harbi olarak da bilinen 1877-1878 
Osmanlı-Rus Savaşı'na katıldı. Son dönem Osmanlı tarihinde belirleyici bir yere sahip 
olan bu iki savaşın yanı sıra 1852'de Karadağ'da, 1876'da Sırbistan'da cereyan eden 
eşkıya hareketlerinin bastırılmasında, yine bu hareketlerin bir uzantısı olarak Sırbistan'da 
patlak veren isyan biçimindeki bölgesel çatışmalar sırasında Vidin Kumandanı Osman 
Nuri Paşa'nın emrinde mirliva (tuğgeneral) rütbesiyle muharebelere katıldı. 1877-1878 
Osmanlı-Rus Savaşında, Balkan Cephesi'nde farklı tümenleri komuta etti, Çarlık 
ordusunun Rusçuk Grubu'yla çarpıştı. Cesaret ve ehliyetini ispatlayarak generalliğe kadar 
yükselen Asaf Paşa, bu meziyetlerinin yanında sadakatiyle de Sultan II.Abdülhamid 
dönemindeki askeri erkanın öne çıkan isimlerinden biri olmuş; Askeri Teftiş Komisyonu 
Azalığı, Boğazlar Müfettişliği, Yıldız Mahkemesi'nde Fevkalade Heyet Azalığı ve 
padişah yâverliği gibi önemli görev ve mevkilerde bulunmuştur. Bu çalışmanın, 
XIX.yüzyılın ikinci yarısında orduda giderek artan biçimde etkinlik gösteren bir Osmanlı 
subayının yaşamına ve faaliyetlerine ışık tutmak, Sultan II.Abdülhamid'in askeri 
süreçleri hangi araçlarla, ne şekilde ve kimlerin yardımıyla denetlediği sorularını kısmi 
olarak cevaplamak bakımından literatüre katkı sağlayacağını umuyoruz.
Anahtar Kelimeler: Mehmed Asaf Celâleddin Paşa, Halil Hamid Paşazâdeler, 
Kırım Savaşı, Ejder Alayı, 93 Harbi, Sultan II.Abdülhamid, Askeri Teftiş Komisyonu, 
Boğazlar Müfettişliği.

Abstract:
This study focuses on the life of Mushir Mehmed Asaf Celaleddin Pasha, one of 
the Halil Hamid Paşazades. Asaf, who joined the military profession as a ranker soldier 
during the reign of Sultan Abdülmecid, participated in two major wars of the Ottoman 
Empire against the Tsardom of Russia, the Crimean War and the Ottoman-Russian War 
of 1877-1878, also known as the 93 War. In addition to these two wars, which have a 
decisive place in the history of the late Ottoman Empire, he participated in the suppression 
of the insurgent movements in Montenegro in 1852 and in Serbia in 1876, as well as in 
the regional conflicts in the form of rebellion that broke out in Serbia as an extension of 
these movements, with the rank of mirliva (brigadier general) under Vidin Commander 
Osman Nuri Pasha. In the 93 War, he commanded different divisions on the Balkan Front 
and fought against the Rusçuk Group of the Tsar's army. Asaf Pasha, who rose to the 
rank of general by proving his courage and competence, became one of the prominent 
names of the military power during the reign of Sultan Abdülhamid II with his loyalty in 
addition to these virtues; he served in important duties and positions such as being a 
member of the Military Inspection Commission, Inspector of the Straits, a member of the 
Extraordinary Committee at the Yıldız Court and a sultan's aide. We hope that this study 
will contribute to the literature by shedding light on the life and activities of an Ottoman 
officer who was increasingly active in the army in the second half of the nineteenth 
century, and by partially answering the questions of by what means, how and with whose 
help Sultan Abdülhamid II controlled the military processes.
Keywords: Mehmed Asaf Celaleddin Pasha, Halil Hamid Pashazades, Crimean 
War, Dragoon Regiment, Ottoman-Russian War of 1877-1878, Sultan Abdülhamid II, 
Military Inspection Commission, Inspectorate of the Straits.