Dış manyetik alanda bazı geçiş metal alaşımlarının K tabakası X-ışını şiddet oranlarının belirlenmesi ve bu alaşımlar için etkin atom numaralarının tayini
K shell X-ray intensity ratios of some transition metal alloys in external magnetic field and designation of effective atomic numbers for these alloys
Yazar: UFUK PERİŞANOĞLU
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ DEMİR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Krom alaşımları = Chromium alloys ; Metal alaşımlar = Metal alloys

Özet:
Bu çalışmanın ilk bölümünde, Ni-Cr geçiş metal alaşımlarının Kß/K alfa X-ışını şiddet 
oranları üzerine dış manyetik alanın etkisi araştırıldı. Ni, Cr ve NiCr1− (x= 0,40; 0,50; 
0,60; 0,80) alaşımlarının K alfa ve Kβ emisyon spektrumları Si(Li) katı hal dedektörü 
kullanılarak belirlendi. NiCr1−alaşımlarında Ni ve Cr'nin K/K X-ışını şiddet 
oranları, manyetik alan olmadan ve 0,5 T ve 1 T'lık dış manyetik alanda 200 mCi 241Am 
radyoaktif nokta kaynaktan yayımlanan 59,5 keV‟lik γ-ışınları uyarımı ile belirlendi. 
Dış manyetik alanda elde edilen deneysel sonuçlar; dış manyetik alan olmadan elde 
edilen deneysel sonuçlarla karşılaştırıldığında Ni, Cr, ve bunların farklı 
kompozisyonlardaki alaşımları için K/K şiddet oranlarında sapmalar görüldü. 
Böylece bu ölçümlerin sonuçları, Ni𝑥Cr1−𝑥 alaşımlarındaki Ni ve Cr'nin K/K X-ışını 
şiddet oranlarının dış manyetik alana bağlı olduğunu gösterdi.
Bu çalışmanın ikinci kısmında; seçilen foton enerjisi için bu geçiş metalleri ve onların 
farklı kompozisyonlarındaki alaşımlarının toplam kütle soğurma katsayıları belirlendi. 
Teorik kütle soğurma katsayıları karışım kurallı dikkate alınarak hesaplandı. Ardından 
toplam atomik ve elektronik tesir kesitleri, etkin atom numaraları bu kütle soğurma 
katsayıları kullanılarak deneysel ve teorik olarak tayin edildi. Bu parametreler alaşım 
kompozisyonlarına bağlı olarak incelendiğinde, alaşım konsantrasyonlarına göre 
değişim gösterdiği görüldü.

Anahtar Kelimeler: Kß/K alpha X-ışını şiddet oranı, alaşım, dış manyetik alan, kütle 
soğurma katsayısı, atomik tesir kesiti, elektronik tesir kesiti, etkin atom numarası.ii

Abstract:
In first part of this study, the effect of external magnetic field on the Kß/K alpha X-ray intensity ratios of various alloy compositions of Ni-Cr transition metal alloys has been investigated. The Kα and Kβ emission spectra of Ni, Cr and NiCr1− (x= 0.40; 0.50; 0.60; 0.80) alloys were measured by using a Si(Li) solid state detector. K/K X-ray intensity ratios of Ni, Cr and NiCr1−x alloys without magnetic field and in 0,5 and 1 T external magnetic field have been measured following excitation by 59,5 keV γ-rays from a 200 mCi 241Am radioisotope source. 
When the experimental data obtained in external magnetic field have been compared with data without external magnetic field, deviations has been observed in K/K X-ray intensity ratios for Ni and Cr in different alloy compositions. Thus, results of these measurements have shown that K/K X-ray intensity ratios of Ni and Cr in NiCr1−alloys are dependent on the external magnetic field.
In second part of this study, the total mass attenuation coefficients for pure 3d transition metals and their alloys at different compositions had been measured and theoretically estimated using mixture rule for selected photon energy. Later on, total atomic and electronic cross-sections, effective atomic number for alloys are determined experimentally and theoretically using these mass attenuation coefficients. When these parameters has been examined depending on the alloy compositions, it has been found that they vary according to alloy compositions.

Keywords: Kß/K alpha X-ray intensity ratio, alloy, external magnetic field, mass attenuation 
coefficient, atomic cross section, electronic cross section, effective atomic number,