Çaldıran (Van) yerleşim alanı zemin özelliklerinin yüzeydalgası yöntemleri ile incelenmesi
Investigation of soil properties of the Çaldiran (Van) settlement area by using surface wave methods
Yazar: AYHAN ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL AKKAYA
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Aktif tektonizma etki alanında bulunan Çaldıran (Van) ilçesi ve çevresi depremsellik açısından son derece aktif bir bölgedir. Deprem potansiyeli kadar bölgedeki yapı ve zemin özellikleri de depremlerin şiddetini artıran etkenlerin başında gelmektedir. Bu nedenle mühendislik yapısının oturacağı zeminin doğru ve güvenilir bir şekilde tanımlanması gerekir. Jeofizik yöntemlerden elde edilen kayma dalga hızı (Vs) zeminin deprem sırasındaki davranışını belirlemede kullanılan en önemli parametrelerden birisidir. Bu tez çalışması kapsamında, Van ili Çaldıran ilçesi yerleşim alanı ve çevresinin zemin özelliklerini araştırmak için, alandaki farklı ölçü noktalarında aktif ve pasif kaynaklı yüzey dalgası yöntemleri uygulanmıştır. Tez çalışmasında, bu yöntemlerden Çok Kanallı Yüzey Dalga Analizi (MASW) yöntemi ve tek istasyon mikrotremor (H/V oranı, HVSR) yöntemleri kullanılmıştır. Rayleigh dalgalarının dispersif özelliğinden yararlanılarak yer altı tabakalarının Vs hızlarının derinliğe bağlı değişimleri yüzey dalgası analiz yöntemlerinden belirlenmiştir. Zemin hakim titreşim periyodu/frekansı ve büyütme değerleri ise mikrotremor yöntemlerinden belirlenmiştir. Çalışma alanının mühendislik özelliklerinin ortaya konması ve deprem-zeminyapı ilişkilerinin incelenmesi için bölgenin büyütme, periyot (t0), hız, ilk 30 m'deki ortalama Vs hızını temsil eden Vs30, yeraltısuyu, zemin sınıfı ve sismik zayıflık indisi (Kg) haritaları hazırlanmıştır. Elde edilen veriler kullanılarak, farklı doğrultularda derinlik kesitleri oluşturulmuştur. Çalışma alanında elde edilen tüm jeolojik ve jeofizik veri setleri, veri tabanı özelliğine sahip CBS-GIS tabanlı olarak haritalanmış ve gelecekte yapılacak diğer çalışmalar için güncellenebilir bir veri tabanı oluşturulmuştur.

Abstract:
Çaldıran (Van) which is a seismically very active region has more than active faults around and the areas under active tectonic influence. The structure and soil characteristics of the region are the leading factors that increase the severity of the earthquake damages as well as the earthquake potential of the region. For this reason, the characteristics of the engineering structure should be defined accurately and reliably. The shear wave velocity (Vs) obtained from geophysical methods is one of the most important parameter that determine the behaviour of the soil during an eartquake. In this thesis, active and passive sourced surface wave methods were applied at different measurement points in the study area in order to to detemine ground properties of the settlement area and its surroundings in Çaldıran district of city of Van. Multichannel Analysis of Surface Waves (MASW) method and single station microtremor (H/V ratio, HVSR) methods were used in this thesis. The variation of shear wave velocity (Vs) with depth could be determined by using dispersive behaviour of Rayleigh waves in surface wave analysis methods. Dominant period/frequency and amplification values of the soil can be obtained by using microtremor method. 
In order to investigate the engineering properties of study area and earthquakesoil-structure relations; the amplification, period (t0), velocity, Vs30, groundwater level, soil classification and seismic vulnerability index maps have been prepared. Depth sections in different directions were created using the data obtained. All of the 
geological and geophysical data sets obtained in the study area within the scope of this prepared for future works.