Çanakkale ili ayçiçeği (Helianthus annuus L.) yetiştirilen alanlardaki bitki paraziti nematod faunasının belirlenmesi
Determination of plant parasitic nematode fauna in sunflower (Helianthus annuus L.) fields in Çanakkale
Yazar: SONGÜL İSPARTA
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM GÖZEL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye, Dünya'nın önemli yağlık ayçiçeği üreticisi ülkelerinden biridir. 2023 yılında toplam 8.646.679 da alanda yağlık ayçiçeği yetiştiriciliği yapılmıştır. Bu alanlardan toplam 1.960.000 ton yağlık ayçiçeği elde edilmiştir. Ayçiçeği yağı kalitesinin yüksek olması nedeni ile fazla tüketilmektedir. Ancak kültür bitkilerinde olduğu gibi önemli bir yağ bitkisi olan ayçiçeğinde de ekimden hasada kadar olan sürede verimi ve kaliteyi etkileyen hastalık ve zararlılar bulunmaktadır. Bunlardan bazıları çayır tırtılı (Loxostege sticticalis L., 1761 Lepidoptera: Crambidae), bozkurtlar (Agrotis ipsilon, Hufnagel, 1766 Lepidoptera: Noctuidae), makaslı böcek (Lethrus brachiicollis, Fairmaire, Coleoptera: Geotrupidae) ve bitki paraziti nematodlardır. Nematodlar zarar potansiyeli açısından mutlaka mücadele edilmesi gereken zararlılardandır. Ülkemizde ayçiçeği önemli bir yere sahip olmasına karşın bugüne kadar nematolojik olarak yapılmış çok az çalışma bulunmaktadır. Çalışmada Çanakkale ili ayçiçeği üretimi yapılan alanlarda bitki paraziti nematodların yaygınlıklarını ve yoğunluklarını belirlemek amacıyla 165 farklı alandan toprak örneklemesi yapılmıştır. Bu çalışmada Çanakkale ili ve ilçelerinde ayçiçeği yetiştirilen alanlarda en yaygın Aphelenchoides spp. (%76,36) tespit edilirken bunu sırası ile Ditylenchus spp. (%73,33), Tylenchus spp. (%70,90), Pratylenchus spp. (%68,48), Aphelenchus spp. (%52,12), Paratylenchus spp. (%48,48), Helicotylenchus spp. (%26,06), Tylenchorhynchus spp. (%22,42), Trophurus spp. (%13,93), Merlinius spp. (%12,72), Xiphinema spp. (%7,27), Longidorus spp. (%4,24), Hoplolaimus spp. (%3,63) ve Heterodera spp. (%2,42) izlemiştir.

Abstract:
Turkey is one of the world's major oil sunflower producing countries. In 2023, oil sunflower was cultivated on a total area of 8.646.679 da. A total of 1.960.000 tonnes of oil sunflower was obtained from these areas. Sunflower oil is consumed more due to its high quality. However, as in cultivated plants, sunflower, which is an important oil crop, has diseases and pests that affect yield and quality from sowing to harvest. Some of these are meadow caterpillar (Loxostege sticticalis L., 1761 Lepidoptera: Crambidae), brown worms (Agrotis ipsilon, Hufnagel, 1766 Lepidoptera: Noctuidae), scissor beetle (Lethrus brachiicollis, Fairmaire, Coleoptera: Geotrupidae) and plant parasitic nematodes. Nematodes are among the pests that must be controlled in terms of damage potential. Although sunflower has an important place in our country, there are very few nematological studies so far. In this study, soil sampling was carried out from 165 different fields to determine the prevalence and density of plant parasitic nematodes in sunflower production areas of Çanakkale province. In this study, the most common Aphelenchoides spp. (76,36%) was found in sunflower fields in Çanakkale province and its districts, followed by Ditylenchus spp. (73,33%), Tylenchus spp. (70,9%), Pratylenchus spp. (68,48%), Aphelenchus spp. (52,12%), Paratylenchus spp. (48,48%), Helicotylenchus spp. (26,06%), Tylenchorhynchus spp. (22,42%), Trophurus spp. (13,93%), Merlinius spp. (12,72%), Xiphinema spp. (7,27%), Longidorus spp. (4,24%), Hoplolaimus spp. (3,63%), Heterodera spp. (2,42%).