Kamu binaları mimari kompozisyonunun görsel algı bağlamında analizi, Ankara (1923-2014)
Analysis of architectural composition of publics buildings by context of visual perception, Ankara (1923-2014)
Yazar: SHAHRZAD JAVANMANESH
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TAYFUN YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez çalışmasında Ankara'da Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar olan kamu binalarının (Bakanlıklar, Genel Müdürlükler) görsel kompozisyon analizleri yapılması amaçlanmıştır. Seçilen 37 örnek, 4 farklı dönem olan, 1.ulusal mimari dönem, uluslar arası mimari dönem, 2.ulusal mimari dönem ve çok partili siyasal dönemden günümüze kadar olan binalar, kent ölçeğinde ve bina ölçeğinde olmak üzere, iki ölçekte analiz edilmiştir. Kent ölçeğinde K.Lynch in analiz yöntemleri yapılarak binanın kent içindeki pozisyonu, görsel algı için çevresinde yeterli boşlukların olup olmadığı, kütle ve mimari biçim olarak çevredeki tekrar eden sivil binalardan farklılık gösterip ve bir röper noktası (landmark) oluşturma başarısı incelenmiştir. Bina ölçeğinde ise analiz edilen örnekler farklı dönemlerde farklı üsluplarda olmalarına rağmen bu dönemsel üslupları göz ardı edilerek, geometrik form ve cephe elemanlarının kompozisyonları "algı psikolojisi" analiz yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Bina ölçeğinde yapılan bu analizlerde Gestalt, R.Arnheim ve H.Sanoff algı psikolojisi-geometrik kompozisyon yaklaşımları analiz yöntemi olarak seçilmiştir. Birinci ve ikinci ulusal dönemde yapılan yönetim yapılarında simetrinin hakim olduğu görülmektedir ayrıca ara dönem olarak tanımlanan dönemdeki yabancı mimarların yaptığı örneklerin incelediğimizde ise simetrinin ağırlıklı olarak devam ettiği bazı yapılarda ise kısmen simetrinin bozulduğu görülmektedir, 1950 sonrasında ki binalarda ise, değişerek asimetrik ve parçalı plan tipleri örneklerinin yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu binalarının kentsel konumu ve algısı açısından bakıldığında ise, çevre binalardan farklılaştığı ve işaret noktası oluşturduğu görülmektedir.

Abstract:
In this thesis, it was aimed to analyze the visual compositions of the public buildings  placed in Ankara (ministries, general directorates) from the foundation of Turkish Republic till now. The buildings, which were selected from 37 examples by 4 different periods, 1st national architectural period, international architectural period, 2nd national architectural period and multi-party political period, were analyzed on two scales, urban scale, and building scale. K. Lynch's analysis methods were used to determine the building's position within the city for visual perception, whether there were enough space around it and how it differs from the recurrent civil buildings in the surrounding area and how to obtain a landmark. In the case of the building scale, although the analyzed samples are in different styles in different periods, these periodical styles are ignored and analyzed only as the compositions of the geometric form and the facade elements. In these analyzes made at the building scale, Gestalt, R. Arnheim and H.Sanoff perception psychology-geometric composition approaches were chosen as the method. It is seen that symmetry dominate the management structures constructed during the first and second national period also when we investigate the examples made by foreign architects in the period defined as intermediate period, it is observed that symmetry in some of the structures is partially impaired. After 1950, it has been changed to make asymmetric and fragmented plan types. In terms of the urban location and perception of public buildings, it is seen that they differ from surrounding buildings and create the landmark.