Otizmli bireylere karşılıklı konuşma sırasında kullanılan ortak dikkat davranışlarının öğretiminde ipucunun giderek artırılmasıyla öğretimin etkililiği
The effectiveness of teaching to joint attention behaviors used during dual conversation by least-to-most promting to individuals with autism spectrum disorder
Yazar: ERKAN KURNAZ
Danışman: DOÇ. DR. ONUR KURT
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Konuşma = Speech ; Ortak dikkat = Joint attention ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Özel eğitim = Special education ; İpucunun giderek arttırılmasıyla öğretim = Least to most prompting teaching

Özet:
Araştırmada otizm spektrum bozukluğu olan bireylere karşılıklı konuşma sırasında kullanılan ortak dikkat davranışlarının öğretiminde ipucunun giderek artırılmasıyla öğretimin etkililiği incelenmiştir. Çalışmanın bağımlı değişkenlerinden biri karşılıklı konuşma sırasında bağlama uygun sözel ifade kullanma düzeyi bir diğeri ise iletişim ortağıyla göz kontağı kurma ya da bakış kaydırma davranışlarını sergileme düzeyidir. Araştırmanın sosyal geçerliği sosyal karşılaştırma ve öznel değerlendirme yoluyla incelenmiştir. 
Araştırma, 4-6 yaşları arasında otizm spektrum bozukluğu tanısı olan dört erkek denekle sürdürülmüştür. Araştırmada yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. 
Araştırmanın etkililik bulguları, karşılıklı konuşma sırasında kullanılan ortak dikkat davranışlarının öğretiminde ipucunun giderek artırılmasıyla öğretimin etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca denekler edindikleri hedef davranışları öğretim sonlandırıldıktan 1, 2, 4, 24 ve 52 hafta sonra korumuş, farklı kişi ve ortamlara genelleyebilmiştir. Sosyal karşılaştırma bulguları deneklerin araştırma öncesinde normal gelişim gösteren akranlarına kıyasla oldukça düşük düzeyde performans sergilediğini gösterirken, araştırma sonunda akranlarına benzer düzeyde performans sergilediğini göstermiştir. Öznel değerlendirmeye dayalı sosyal geçerlik bulguları, deneklerin anne/babalarının çalışmaya ilişkin olumlu görüşler ifade ettiğini göstermektedir.

Abstract:
The effectiveness of teaching to joint attention behaviors that used in dual conversation by using least-to-most promtıng to individuals wıth autism spectrum disorder has been examined in this study. One of the dependent variables of the study is the level of appropriate verbal expression for context during conversation and the other variable of the study is the level of exhibiting eye contact or view shifting behavior with the communication partner. The social validity of the study was examined through social comparison and subjective assessment.
The study was conducted with four male participants with autism spectrum disorder between the ages of 4 and 6 years.
The findings of effectiveness show that least-to-most promtıng is effective in the acquiring the joint attention behaviors during dual conversation.  In addition, participants maintained the 1, 2, 4, 24 and 52 weeks after target behaviors acquired and they have generalised the target behaviors to different people and places. The results of the the social comparison findings showed that participants perform at a lower level of performance compared to their peers before the research and at the end of the research they performed at a similar level of performance.  Findings of social validity based on subjective assessment show that the parents of the participants express positive opinions about the study.