Arkeolojik veriler ışığında Geç Tunç – Erken Demir çağı geçiş sürecinde Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da değişim
Changes at Eastern and Southeastern Anatolia in Late Bronze Age- Early İron age transition period in the light of archaeological data
Yazar: TİMUR DEMİR
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN YÜCEL ŞENYURT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Demir Çağı = Iron Age ; Değişim = Change ; Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Erken Demir Çağı = Early Iron Age ; Geç Tunç Çağı = Late Bronze Age ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Mimari doku = Architectural texture ; Sosyoekonomik değişme = Socio-economic change ; Sosyopolitik = Socio-political

Özet:
İnsanlık tarihinde ki önemli dönüm noktalarından biri olan Geç Tunç – Erken Demir Çağı geçiş sürecinin, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki etkilerinin arkeolojik veriler ile incelenmesi çalışmanın ana amacıdır. Doğu Akdeniz Bölgesi'nde Geç Tunç Çağı'nın politik sistemlerinin zayıfladığı veya tümüyle ortadan kalktığı bir süreç sonrasında, Erken Demir Çağı ile birlikte yeni sosyo-politik, ekonomik ve toplumsal yapıların oluşum süreçleri arkeolojide popüler konulardan biri olmuştur. Ancak az sayıda ve tartışmalı arkeolojik verinin bulunduğu süreçte, özellikle döneme ait yazılı belgeleri temel alan çeşitli çalışmalar yapılmasına karşın, birçok konuda tartışmalar devam etmektedir. Yazılı kaynakların sınırlı olduğu, arkeolojik materyallerin ise problemli olduğu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da ise süreç hakkında birçok tartışma sürdürülmektedir. Çalışmamızda söz konusu süreçte yaşanan değişimlerin ortaya konmasında coğrafi faktörlerin etkisi, yazılı kaynaklar ile sürecin nasıl kurgulandığı ve arkeolojik verilerin süreç ve kültürel değişimleri hangi boyutlarda yansıttığı, ayrı başlıklar altında ele alınmıştır. Derlenen tüm veriler ışığında, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da Geç Tunç – Erken Demir Çağı geçiş sürecinde sosyo-politik, ekonomik ve toplumsal yapılardaki değişimler ortaya konmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Arkeoloji, Doğu ve Güneydoğu Anadolu, Geç Tunç Çağ, Erken Demir Çağ, Değişim.

Abstract:
That the effects in East and Southeast Anatolia of Late Bronze - Early Iron Age transition period which is one of the most important milestones in the history of mankind is examined with archaeological data is the main purpose of the study. In the sequel of a period which the politic systems of Late Bronze Age in the Eastern Mediterranean Region are weakened or completely disappeared, the formation processes new socio-political, economic and social structures with Early Iron Age are one of popular subjects in archaeology. But in the process of phenomenal and controversial archaeological data, according to several studies especially based on inscriptions of the process have done, the discussions are continuing about a lot of subjects. In case a lot of discussions are continuing about the process in Eastern and Southeastern Anatolia where inscriptions are limited and archaeological materials are problematic. In our study the impact of geographical factors in the diagnosis of changes in mentioned process, how the process fictionalized with inscriptions and how the archaeological data reflected the processes and the cultural changes are discussed under separate headings. In the light of all data collected, the changes in socio-political, economic and social structures in the process ofLate Bronze - Early Iron Age transition period in Eastern and Southeastern Anatolia have been tried to reveal.

Keyword : Archaeology, Eastern and Southeastern Anatolia, Late Bronze Age, Early Iron Age, Change.