Tilki kuyruğu (alopecurus myosuroides huds.) yabancı otunda herbisit dayanıklılığının ve basit dizi tekrarlarıyla genetik çeşitliliğinin belirlenmesi
Determination of herbicides resistance in black grass (alopecurus myosuroides huds.) and genetic diversity by simple sequence repeats
Yazar: DİLAN BOYLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMİNE KAYA ALTOP
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yabancı otlar, Türkiye'de buğday yetiştiriciliğinin başlangıcından bu yana çiftçilerin en önemli sorunlarından biridir. Aynı etkili maddeli veya aynı etki şekline sahip herbisitlerin kullanılması yabancı otlarda dayanıklılığa yol açmıştır. Bu çalışma ile Alopecurus myosuroides Huds. populasyonlarının ALS inhibitör grubu herbisitlerden mesosulfuron-methyl+iodosulfuron-methyl-sodium aktif maddesine karşı dayanıklılık durumlarının, morfolojik ve genetik çeşitliliğinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Amasya, Ankara, Çorum, Samsun ve Tokat illeri buğday ekim alanlarındaki 52 farklı lokasyondan toplanan A. myosuroides populasyonları ilk olarak herbisidin tavsiye edilen dozları sera koşullarında denenmiştir. Bazı populasyonların herbisit uygulamasından etkilenmedikleri ve canlı kaldığı saptanmıştır. Bu populasyonlar doz-etki çalışmalarına alınmış ve ED50 değerlerinin elde edilmesi için Weibull modeli ile R paket programında analiz edilmiştir. Doz etki denemeleri sonucunda kullanılan herbisitlere dayanıklılık oranı %21,15 bulunmuştur.  Çalışmada ayrıca kırk iki farklı lokasyondan toplanan A. myosuroides, genetik varyasyon ve morfolojik farklılıklarına göre karşılaştırılmıştır. Morfolojik farklılığı saptamak için sera koşullarında her populasyondan seçilen beş tohum tesadüf bloklar deneme desenine göre saksılarda çimlendirilmiştir. Morfolojik parametreler olarak kardeş sayısı (adet), çimlenme hızı (gün), tohum bağlama zamanı (gün), bitki boyu (cm), başak uzunluğu (cm), yaprak alanı (cm2), bayrak yaprak alanı (cm2), bin dane ağırlığı (g), yaş aksam ağırlık (g), yaş kök ağırlık (g), kuru aksam ağırlık (g), kuru kök ağırlık (g) ölçülmüştür. Hiyerarşik kümeleme analizine tabi tutulan parametre verileri populasyonlar arasında belirgin farklılığı göstermiştir. A. myosuroides populasyonları SSR allellerinden elde edilen sonuca göre iki ana grupta toplanmıştır. Allel sayıları lokus başına bir ile dört arasında değişim göstermiştir. SSR fenotipleri için H' değeri (Shannon'ın bilgi dizini) 0,27 ile 0,99 arasında değişmiştir. Genetik uzaklık değerleri incelendiğinde populasyonlar genetik olarak birbirlerinden farklı bulunmuştur.

Abstract:
Weed control has been a major concern of growers since the beginning of wheat production in Turkey. Using of herbicides with the same mechanism of action leads to the development of herbicides resistance in weed population. The aim of this study were to determine resistance mechanism of ALS inhibiting herbicide (mesosulfuron-methyl+iodosulfuron-methyl-sodium), morphologic and genetic diversity of Alopecurus myosuroides Huds. populations. A. myosuroides populations had been collected from 52 different locations in wheat fields of Amasya, Ankara, Çorum, Samsun and Tokat province. Firstfull, the recommended doses of herbicide have been tested in greenhouse conditions. Some accession exhibited the highest survival to the treatment with field rates of these herbicides. The Weibull dose-response curve, an asymmetric sigmoid curve was fitted to data to obtain ED50 in R program. A whole-plant dose-response assay confirmed 21,15% ALS inhibiting herbicide resistance. In this study, A. myosuroides from 42 different locations were compared with respect to morphological differences and genetic variation. In order to obtain morphological variation five seeds of each population were seeded to pots, it was placed to greenhouse in randomized block design. Morphological parameters such as germination speed (Day After Sowing), seedling growth rate, flag leaf area (cm2), leaf area index (cm2), plant height (cm), spikelet length (cm), above-ground biomass (g), root dry weight (g) and 1,000 seed weight (g) were measured. The parameters were measured showed that there are distinct differences between populations with respect to hierarchical cluster analysis. Accessions of the fourth two A. myosuroides populations were categorized into two main group from the combinations of SSR alleles. The number of alleles ranged from one to four per locus. The H′ value (Shannon's information index) for SSR phenotypes was ranged from 0,27 to 0,99. Considering the genetic distance values, the populasions were genetically found different from each other.