Normal kişilerde fleksör karpi radiyalis kasında h-refleks çalışması
H-reflex study of flexor carpi radialis muscle in healthy subjects
Yazar: METİN MERCAN
Danışman: PROF. DR. H.REHA KURUOĞLU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Gerilme = Stress ; Kaslar = Muscles ; Refleks-gerilme = Reflex-stretch ; Refleksler = Reflex

Özet:
Laboratuarımızda normal değerlerin saptanması amacıyla fleksör karpi radiyalis kasından elde edilen H-refleks parametreleri incelendi. Elektrofizyolojik incelemesi normal olan bireylerin dosyaları taranarak, istirahat ve fasilitasyon sırasında H-refleks latansı, iletim hızı, maksimum amplitüdü, sağ-sol H refleks latans farkı, H-M interlatansı, Hmaks/Mmaks oranı, sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranı ve bu parametrelerin fizyolojik etkenlerle ilişkisi incelendi.Çalışmamızda H-refleksi istirahat sırasında bireylerin büyük bir çoğunluğunda (% 63,7) elde edilemezken fasilitasyon sırasında ise hemen hemen tüm bireylerde (% 95) elde edildi. H-refleks maksimum amplitüdü, Hmaks/Mmaks oranı, sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranı fasilitasyon sırasında istirahate göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Ayrıca fasilitasyon sırasında sağ kolda H-refleks maksimum amplitüdü sol kola göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Kadın ve erkekler arasında istirahat ve fasilitasyon sırasında H-refleks parametre değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı derecede farklar mevcuttu. Hem istirahat hem de fasilitasyon sırasında her iki kolda H-refleks latansı, H-M interlatansı erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha uzundu. Ayrıca fasilitasyon sırasında her iki kolda M-yanıtı maksimum amplitüdleri de erkeklerde daha büyüktü (p<0,05). İstirahat sırasında da her iki kolda M-yanıtı maksimum amplitüdleri erkeklerde daha büyüktü fakat sadece sol tarafta istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Fasilitasyon sırasında her iki kolda H-refleks maksimum amplitüdleri ve Hmaks/Mmaks oranları kadınlarda erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Çoklu regresyon analizinde H-refleks latansının hem istirahat hemde fasilitasyon sırasında kol uzunluğu ve yaş ile anlamlı derecede bir pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. Fasilitasyon sırasında sağ-sol H-refleks latans farkı ile yaş arasında anlamlı derecede (r=0,256, p=0,025) bir pozitif korelasyon varken istirahat sırasında ise benzer bir durum yoktu. Sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranları ile yaş arasında fasilitasyon sırasında anlamlı derecede (r=-0,257,P=0,025) bir negatif korelasyon vardı. İstirahat ve fasilitasyon sırasında sağ ve sol H-refleks iletim hızı ile yaş arasında anlamlı derecede bir negatif korelasyon (sağ: r=-0,506, p=0,004, sol: r=-0,640, p=0,000) mevcuttu. Sonuç olarak H-refleks parametrelerinin normal değer aralıklarının saptanması periferik ve santral sinir sistemi hastalıklarının değerlendirilmesinde önemlidir. Ayrıca bu hastalıklar değerlendirilirken uygun yöntem ve H-refleks parametreleri seçilmelidir. H-refleks parametre değerleri fasilitasyon manevralarından etkilenmektedir ve çalışmalarda supraspinal etkiler göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Parameters of the flexor carpi radialis H-reflex were studied with an aim to establish the reference values of our laboratory. The files of the individuals with normal electrophysiological studies were reviewed to determine the H-reflex latency, conduction velocity, maximum amplitude, right-left H-reflex latency difference, H-M interlatency, Hmax/Mmax ratio, right-left maximum amplitude ratio and their relation with the physiological factors.Although we were unable to obtain the H-reflex during rest in the majority of the individuals (63.7%), the reflex was present in almost all subjects during the facilitation maneuver (95%). The maximum amplitude, Hmax/Mmax ratio, right-left amplitude ratio of the H-reflex were significantly increased during the facilitation maneuver compared to findings obtained at rest (p<0,05). Additionally, the right sided H-reflex amplitude was found to be significantly augmented compared to the left side (p<0,05) during facilitation. Significant differences were noted in the H-reflex parameters between male and female subjects both during rest and facilitation. H-reflex latency and the H-M interlatency on both sides were significantly prolonged in male subjects compared to females. Moreover, the M-response amplitudes were markedly augmented in males during the facilitation maneuver (p<0,05). At rest the M-response amplitudes on both sides were larger in males, reaching statistical significance only on the left side (p<0,05). During facilitation the H-reflex amplitudes and Hmax/Mmax ratio were significantly increased in female subjects (p<0,05). Multiple regression analysis revealed that the H-reflex latency showed a significant correlation both with arm length and age. While no relation was found between right-left H-reflex latency differences and age at rest, a significant correlation was apparent (r=0,256, p=0,025) on facilitation. The right-left H-reflex amplitude ratio was inversely correlated with age (r = -0,257, P=0,025). Similarly the H-reflex conduction velocity on both sides decreased with age (right: r=-0,506, p=0,004, left: r=-0,640, p=0,000) both during rest and facilitation.In conclusion it is important to determine the normal reference values for the H-reflex parameters in the assessment of both peripheral and central nervous system disorders. Moreover, in the evaluation of these disorders the most suitable methods and H-reflex parameters should be chosen. H-reflex parameters are affected by the facilitation maneuvers and the supraspinal influences should be taken into account, while performing these tests.