Erişkin still hastalığında anti-CCP antikorlarının tanısal ve prognostik önemi
Diagnostic and prognostic significance of anti-CCP antibodies in adult onset still's disease
Yazar: ESRA ŞÜHEDA HATİPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEVİL KAMALI
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Antikorlar = Antibodies ; Antikorlar-anti idyotipik = Antibodies-anti idiotypic ; Prognoz = Prognosis ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases ; Romatoloji = Rheumatology ; Still hastalığı-erişkin = Still's disease-adult-onset

Özet:
Erişkin Still hastalığı (ESH) ateş, ateşle birlikte görülen döküntü, artrit ve organ tutulumu ile seyredebilen inflamatuar romatizmal bir hastalıktır. Juvenil romatoid artritin sistemik formu ile benzer olduğu düşünülmektedir. Eklem tutulumu ESH'nin sık görülen bir bulgusudur ve hastalık başlangıcı ve seyrinde gelişebilir. ESH'li bazı olgularda hastalık seyrinde kronik artrit gözlenebilir. Bu olguların %20'sinde eklem harabiyeti ve şekil bozukluklarına yol açan artrit seyri söz konusudur. Bazı olgularda ESH için karakteristik kabul edilen karpal ve servikal ankiloz gelişebilir. Kronik simetrik poliartritle seyreden ESH'nin ayırıcı tanısında başlıca romatoid artrit (RA) yer almaktadır. RA'lı olgularda başvurulan otoantikor testleri olmakla beraber, bugüne kadar ESH'de saptanmış özgül bir otoantikor testi bulunmamaktadır. ESH tanı kriterlerinden sık kullanılan Yamaguchi kriterlerinde, antinükleer antikor (ANA) ve romatoid faktör (RF) testlerinin negatif bulunma şartı yer almaktadır. Bununla birlikte düşük oranda da olsa ESH kriterlerine uygunluk gösteren RF pozitif olgular da mevcuttur. Son yıllarda RF ile benzer duyarlılıkta (%65) ancak yüksek özgüllüğe (%98) sahip olduğu gösterilen anti-CCP antikorları RA'lı olguların tanısında ve prognoz tayininde önem kazanmıştır. Bugüne kadar, anti-CCP antikorlarının ESH'de görülme sıklığına ilişkin yapılmış bir çalışma mevcut değildir. Çalışmamızda Yamaguchi Kriterleri esas alınarak ESH tanısı konmuş olgularda, sağlıklı gönüllüler ve RA'lı olgularla karşılaştırmalı olarak anti-CCP antikorlarının tanısal ve prognostik önemini ortaya koymayı amaçladık.Çalışma grubu 50 ESH, 50 RA ve 50 sağlıklı olgudan oluşmakta idi. IgM-RF, IgA RF ve anti-CCP düzeyleri ELISA yöntemi ile her olgu için bir kez olmak üzere tayin edildi. IgM-RF sıklığı kontrol RA , ESH ve kontrol sağlıklı gruplarda sırasıyla %78 (39/50), %8 (4/50) ve %4 (2/50) saptandı. IgA-RF sıklığı, kontrol RA ve kontrol sağlıklı gruplarda sırasıyla %52 (26/50) ve %2 (1/50) saptandı. ESH olgularının hiç birinde IgA-RF pozitif saptanmadı. Anti-CCP pozitifliği yalnızca 3 ESH'li olguda (%6), RA'lı olguların 38'inde (%76) ve sağlıklı kontrollerin 2'sinde (%4) mevcuttu. Anti-CCP pozitifliği saptanan 3 ESH'li olgunun 2'sinde erozif eklem tutulumu olduğu belirlendi.Sonuç olarak, anti-CCP pozitifliği RA'da yüksek oranda saptanırken kronik artrit seyirli alt grup dahil ESH'li grupta anlamlı ilişkili bulunmamıştır.

Abstract:
Adult Onset Still's Disease (AOSD) is an inflammatory condition that is associated with fever, typical rash concomitant with fever, arthritis and organ involvement. It is established that AOSD is similar with systemic form of juvenile idiopathic arthritis. Joint involvement is a frequent presenting sign of AOSD but, arthritis may develop lately during the disease process. Persistant synovitis and decreased joint mobility may develop during the disease process. Destructive arthritis could be seen in %20 of AOSD patients. Carpal and cervical ankylosis which were accepted as characteristic findings may develop due to arthritis. Rheumatoid arthritis (RA) has been the major disease in differential diagnosis of AOSD with chronic polyarthritis. There has been no reported specific autoantibody test for AOSD while autoantibody tests being requested for RA. Antinuclear antibody (ANA) and rheumatoid factor (RF) tests should be found to be negative according to frequently used Yamaguchi criteria for AOSD. However, small percentages of RF positivity might be seen in patients with AOSD. Anti-CCP antibodies have been an important diagnostic test with 65% sensitivity and 98% specificity and prognostic tool for RA patients, in recent years. There is no reported study for the anti-CCP positivity in AOSD. In this study, we aimed to identify the diagnostic and prognostic importance of anti-CCP antibodies in patients with AOSD fullfilling Yamaguchi criteria, comparing with healthy subjects (HS) and RA patients.50 patients with AOSD and RA per group and 50 HS were included into the study. Serum IgM-RF, IgA-RF and anti-CCP antibody levels for all 3 group of patients were determined by using enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA). IgM-RF was found to be positive in 39 patients with RA (%78), 4 with AOSD (%8) and 2 of HS (%4), respectively. IgA-RF was positive in 26 patients with RA (%52) and 1 of HS (%2). None of the patients with AOSD had positive values for IgA-RF. Only three patients with AOSD (%6) had positive anti-CCP values. Of 2 had erosive joint disease and 1 had non-erosive joint involvement. 38 patients with RA (%76) and 2 of HS (%4) had positive anti-CCP values.In conclusion, anti-CCP positivity has been found to be high in RA patients but not to have a significant relationship with AOSD patients including subgroup with chronic arthritis.