Erken çocuklukta bilişsel işlevler ile öz düzenleme becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between cognitive functions and self-regulation skills in early childhood
Yazar: EMEL AKAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ AKŞİN YAVUZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Dinamik değerlendirme = Dynamic assessment ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Ölçekler = Scales ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill

Özet:
Erken çocuklukta bilişsel işlevler ile öz düzenleme becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlayan araştırma nicel araştırma yöntemiyle tasarlanmış ve araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen okullarda eğitime devam eden ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 48-66 aylık çocuklardan oluşmaktadır. Araştırmada demografik bilgi formu, Akşin-Yavuz (2016) tarafından uyarlaması yapılan ''Bilişsel İşlevlerin Uygulanması Ölçeği'' ile Bayındır ve Ural (2016) tarafından geliştirilen ''Öz Düzenleme Becerileri Ölçeği'' kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; çocukların genel anlamda bilişsel işlevlerini uygulayarak gösterdikleri bilişsel işlev performansları arttıkça hem genel anlamda öz düzenleme becerisinin hem de öz düzenlemenin alt boyutu olarak düzenleme becerilerinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre çocukların bilişsel işlevlerini uygulama performansları genelinde ve bir alt boyutu olarak örüntü yapma becerilerinde artış oldukça düzenleme ve öz düzenleme becerilerinde de artışlar olmaktadır. Bununla birlikte çocukların bilişsel işlev uygulamalarının alt boyutu olarak bakış açısı almaya dair öğretim yapıldıktan sonraki uygulamada elde ettikleri puanlar arttıkça öz düzenleme becerilerinin arttığı görülmektedir. Çocukların bilişsel işlevlerini uyguladıkları görevler sırasında ön test uygulamasında sergiledikleri davranışlar olarak öz düzenleme arttıkça kontrol ve öz düzenleme becerilerinin arttığı, esneklik davranışı arttıkça düzenleme ve öz düzenleme becerilerinin arttığı ve motivasyon arttıkça düzenleme becerisinin arttığı söylenebilir. Bilişsel işlevlerin uygulanması ölçeğinin dinamik değerlendirmeye dayanan yapısı gereği ölçek uygulaması sırasında gerçekleştirilen müdahale (öğretim) aşamasında çocukların sergiledikleri davranışlarda ise yalnızca bilişsel işlevlerin uygulanması ölçeği görevlerinde öz düzenleme becerisi yüksek olan çocukların öz düzenleme ölçeği toplam puanlarının, düzenleme ve kontrol alt boyutlarıyla birlikte yüksek olduğu ortaya konmuştur. Bu durum genel anlamda sahip oldukları öz düzenleme becerileri ile bilişsel işlevlerin uygulanması ölçeği alt boyutlarında yer alan görevler sırasında hayata geçirilen öz düzenlemenin birbiriyle uyumlu olarak değiştiğini göstermektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili alan yazına dayandırılarak tartışılmış ve elde edilen sonuçlar ışığında çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to investigate the relationship between cognitive functions and self-regulation skills in early childhood. The research was designed with the quantitative research method, and relational screening model was used. The study group of the research consists of 48-66 months old children who continue their education in schools determined by using random sampling method and participate in the study voluntarily. In the research, demographic information form, "Cognitive Functioning Scale" adapted by Akşin-Yavuz (2016) and "Self-Regulation Skills Scale" developed by Bayındır and Ural (2016) were used.
According to the findings obtained from the research; it has been concluded that as the application of cognitive function performances of children increase, their self-regulation skills and regulation skills as a subscale of self regulation increase. According to the results obtained, there is an increase in children's regulation and self-regulation skills as there is an increase in children's cognitive functions application performance and as a sub-dimension of pattern-making skills. In addition, it is seen that the self-regulation skills of the children increase as the scores they get in the application after they are taught to take perspective as a sub-dimension of cognitive function applications. As self-regulation increases as the behaviors exhibited in the pre-test application during the tasks in which children perform their cognitive functions, their control and self-regulation skills increase. It can be said that as flexibility behavior increases, regulation and self-regulation skills increase and as motivation increases, regulation skills increase. Due to the dynamic assessment-based structure of the cognitive functioning scale, during the intervention (teaching) phase of the scale's application, it has been revealed that only children with high self-regulation skills in the tasks of the cognitive functioning scale have high scores on the self-regulation scale, along with the regulation and control sub-dimensions, in their exhibited behaviors. This situation generally shows that children's self-regulation skills and the tasks included in the sub-dimensions of the cognitive functioning scale are harmoniously changing during the implementation of self-regulation in real life. The findings obtained from the research were discussed based on the relevant literature and various suggestions were made in the light of the results obtained.