Down sendromlu bireylerin akıcı okuma ve okuduğunu anlama ile fonolojik farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship among fluent reading and reading comprehension with phonological awareness levels of individuals with down syndrome
Yazar: GÜLEFŞAN ÖZGE AKBEY
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM DİKEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Down sendromu = Down syndrome ; Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Okuma = Reading ; Okuma akıcılığı = Reading fluency ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Fonolojik farkındalık becerisi, pek çok akademik becerinin temeli olan okumanın kazanılması için önkoşul özelliği taşımaktadır. Bu araştırma, hafif ve orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan Down sendromlu (DS) bireylerin fonolojik farkındalık, akıcı okuma ve okuduğunu anlama düzeylerinin ortaya koyulmasına olan gereksinimden hareketle planlanmıştır.
Bu araştırmanın amacı; okuma bilen DS'li bireylerin fonolojik farkındalık, okuduğunu anlama, akıcı okuma düzeylerini ve okumada hata türlerini betimlemek ve bu değişkenler arasında ilişkileri incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, okuma bilen yaşları 7 ile 30 arasında değişen 44 DS'li birey oluşturmaktadır.
Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel betimsel model kullanılarak desenlenmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla Aktan Acar ve Sarı (2012), tarafından geliştirilmiş olan "Erken Çocukluk Dönemi Fonolojik Duyarlılık Ölçeği (EÇDFDÖ)", Melekoğlu, Çakıroğlu ve Erden (2014) tarafından geliştirilmiş olan "Sesli Okuma Becerisi ve Okuduğunu Anlama Testi (SOBAT-II)" kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2015-2016 eğitim-öğretim yılı içerisinde toplanmıştır. Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinden eğitim alan okuma bilen DS'li öğrencilerin bulunduğu kurumlara ve kurumlar dışında ulaşılan ailelerin evine araştırmacının giderek bireysel olarak ölçeği ve testleri uygulaması ile veriler toplanmıştır.
Araştırmanın sonucunda DS'li bireylerin fonolojik farkındalık düzeylerinin orta olduğu, akıcı okuma ve okuduğunu anlama düzeylerinin geri olduğu, en sık yaptıkları okuma hata türünün harf atlama olduğu (%80), hafif ve orta zihinsel yetersizliğe sahip olmalarına göre fonolojik farkındalık, akıcı okuma ve okuduğunu anlama düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu ve fonolojik farkındalık, okuduğunu anlama ve akıcı okuma düzeylerinde istatiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Sözcükler: Down sendromu, Fonolojik farkındalık, Akıcı okuma, Okuduğunu anlama.

Abstract:
Phonological awareness is prerequisite of reading skill which is the base of many academic skills. This investigation was planned to reveal phonological awareness, fluent reading and reading comprehension levels of individuals with Down Syndrome (DS) with mild and moderate intellectual disability. 
The purpose of the study is to describe phonological awareness, fluent reading ,reading comprehension levels and type of error in reading and investigate the relationship among these variables. Study group of the study is 44 individuals with DS who can read. Age range of the study group is 7 to 30. 
The study is designed with descriptive correlational model which is one of the quantitative research methods. EÇDFDÖ developed by Aktan Acar and Sarı (2012) and SOBAT II developed by Melekoğlu, Çakıroğlu and Erden (2014) was used to collect datas.  Datas of the research was collected in 2015-2016 education period. Researcher collected datas by carrying out the tests and the scale indivually via going to the Special Education and Rehabilitation Centers that individuals with DS who can read receiving education and visiting individuals with DS was out of the centers at their home. 
As a result of the study, phonological awarenes level of individuals with DS has been found moderate, fluent reading and reading comprehension levels of individual with DS is low. Additionaly, eliding is the type of error that individuals with DS most frequently do (%80). As a consequence of analyses, statistically significant difference is came out phonological awareness, fluent reading and reading comprehension levels of individuals with DS according to their disability severity. Besides, stastically significant relationship among phonological awareness, reading comprehension and fluent reading levels is came out. 
 
Anahtar Sözcükler: Down syndrome, Phonological awareness, Fluency reading, Reading comprehension.