Toplum kökenli pnömonilerde NT-PRO BNP( N-terminal pro-b tipi natriüretik peptid),  D-dimer ve fibrinojen düzeylerinin prognoz ile ilişkisi
Relationship between NT-probnp (N-terminal PRO-B type natriuretic peptide), D-dimer and fibrinogene levels with prognosis in community acquired pneumonia
Yazar: SÜMEYYE SIRAKAYA
Danışman: PROF. DR. EBRU ÜNSAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Toplum kökenli pnömoniler, ülkemizde ve tüm dünyada hastane başvurularının, tedavi maliyetlerinin, iş ve okul günü kayıplarının, hekimlerin iş yükünün ve enfeksiyon nedenli ölümlerin büyük bir kısmından sorumlu olan bir hastalıktır. Bu nedenle tanı ve tedavisi önemlidir. Bu çalışmada toplum kökenli pnömoni tanısı ile göğüs hastalıkları yataklı servisinde takip edilen hastalarda fibrinojen, d-dimer ve NT-proBNP (N-Terminal Pro-B Tipi Natriüretik Peptid) düzeylerinin hastalık prognozu ile ilişkisinin gösterilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Göğüs Hastalıkları kliniğinde Nisan 2021- Nisan 2023 tarihleri arasında toplum kökenli pnömoni tanısı ile izlenen 120 hasta alındı. Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Etik Kurulu'ndan onay alınarak çalışmaya başlandı. Çalışmaya dahil edilen hastaların pnömoni ciddiyet indeksi (PSI) skorlamaları hesaplanması için; yaş, cinsiyet, huzurevinde yaşayıp yaşamadığı, malignite, karaciğer hastalığı, serebrovasküler ve kardiyovasküler hastalık varlığı, mental durum, solunum sayısı, kan basıncı, vücut sıcaklığı, kalp hızı, kan üre azotu (BUN), kan şekeri, hematokrit değeri, akciğer radyolojisinde plevral effüzyon olup olmadığı, arter kan gazı bulguları ve saturasyon değerleri yatışındaki verileriyle kaydedildi. PSI skorlarına göre gruplarına ayrıldı. PSI grup I-II-III hastalar hafif seyirli hastalar, PSI grup IV-V olan hastalar ağır seyirli olarak not edildi. Hastaların tedavi öncesi hemoglobin (HB), albumin, laktat dehidrogenaz (LDH), üre düzeyleri, ayrıca tedavi öncesi ve tedavi sonrasındaki beyaz kan hücresi (WBC), C-reaktif protein (CRP), prokalsitonin (PCT), N-Terminal Pro-B Tipi Natriüretik Peptid (NT-proBNP), d-dimer ve fibrinojen düzeyleri kaydedilerek pnömoni prognozu ve PSI ile ilişkisi değerlendirildi. PSI skorlama puanı ve gruplaması yapıldı.

Bulgular: Çalışmaya toplamda 120 hasta katıldı. Hastaların yaş ortalaması 69.8±14 hesaplandı. Hastaların %30'u (n:36) kadın, %70'i (n:84) erkekti. Hastaların ortalama yatış süresi 16.3 gün olup, %17.5 hastanın yoğun bakım ünitesi ihtiyacı oldu ve %82.5'i yoğun bakım ünitesi ihtiyacı gelişmeden servisten şifa ile taburcu edildi. Hastaların %35.8'i PSI puanına göre hafif seyirli grupta, %64.2'si ağır seyirli grupta yer aldı. Bu çalışmaya alınan hastaların tedavi sonrası fibrinojen, d-dimer ve NT-proBNP düzeylerinde CRP, PCT ve WBC gibi akut faz reaktanları ile birlikte anlamlı düşüş olduğu saptandı. Multivariate ve univariate lojistik regresyon analizi yapıldı.
PSI skoruna göre hafif ve ağır olan hastaları ayırmada univariate analizde yaş, diyabet mellitus varlığı, malignite varlığı, tedavi sonrası NT-proBNP, yatış üre değeri arttıkça hastalık ağırlığı arttığı saptandı; albümin değerinin ise ters oranda anlamlı etkinliği görüldü. Multivariate analizde ise hastanın yaşı, malignite varlığı, tedavi sonrası NT-proBNP değerinin anlamlı etkinliği saptandı.
Yoğun bakım ünitesi ihtiyacı olan ve olmayan hastaları ayırmada ise univariate analizde tedavi sonrası CRP, PCT, WBC, d-dimer değerinin ve PSI puanının artması ile yoğun bakım ihtiyacı arttığı saptandı. Multivariate analizde tedavi sonrası CRP, WBC ve PSI puanının anlamlı etkinliği saptandı. 
Eksitus olan ve olmayan hastaları karşılaştırdığımızda univariate analizde tedavi sonrası NT-proBNP, d-dimer, CRP, PCT değerinin ve PSI skorunun artmasıyla  mortalitenin de artış gösterdiği ancak yatış hemoglobin düzeyi artışıyla da mortalitenin azaldığı saptandı. Multivariate analizde ise eksitus olan ve olmayan hastaların ayrımında tedavi sonrası NT-proBNP, d-dimer değerinin ve bunun yanında tedavi sonrası CRP değerinin artmasıyla mortaliteye gidiş yönünde pozitif ilişki saptandı. ROC analizinde eksitus olan hastalarda tedavi sonrası d-dimer ≥2.62 cut off değerinin ve NT-proBNP >2400 cut off değerinin anlamlı etkinliği saptandı.
Sonuç: NT-proBNP, d-dimer ve fibrinojen düzeylerinin diğer pozitif akut faz reaktanlarıyla birlikte değerlendirilmesi; pnömoninin ağırlık derecesi, hastalığın prognozu, yoğun bakım ünitesi ihtiyacı ve mortaliteyle yakın ilişki gösterdiği düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: D-dimer, Fibrinojen, NT-proBNP, Pnömoni, Prognoz

Abstract:
Aim: Community-acquired pneumonia is a disease responsible for a large proportion of hospital admissions, treatment costs, lost work and school days, physicians' workload and infectious deaths in our country and worldwide. Therefore, diagnosis and treatment are important. In this study, we aimed to show the relationship between fibrinogen, d-dimer and NT-proBNP (N-Terminal Pro-B Type Natriuretic Peptide) levels and disease prognosis in patients with community-acquired pneumonia who were followed up in a chest diseases inpatient ward.
Materials and Methods: The study included 120 patients who were followed up with a diagnosis of community-acquired pneumonia between April 2021 and April 2023 in the Chest Diseases clinic of Ankara Bilkent City Hospital. The study was initiated after obtaining approval from the Ethics Committee of Ankara Bilkent City Hospital. For the calculation of pneumonia severity index (PSI) scores of the patients included in the study; age, gender, whether living in a nursing home, presence of malignancy, liver disease, cerebrovascular and cardiovascular diseases, mental status, respiratory rate, respiratory rate, blood pressure, body temperature, heart rate, blood urea nitrogen (BUN), blood glucose, hematocrit value, presence of pleural effusion in chest radiology, arterial blood gas findings and saturation values were recorded with the data at admission. They were divided into groups according to PSI scores. PSI group I-II-III patients were noted as patients with mild prognosis and PSI group IV-V patients were noted as patients with severe prognosis. Pre-treatment hemoglobin (HB), albumin, lactate dehydrogenase (LDH), urea levels, as well as pre-treatment and post-treatment white blood cell (WBC), C-reactive protein (CRP), procalcitonin (PCT), N-Terminal Pro-B Type Natriuretic Peptide (NT-proBNP), d-dimer and fibrinogen levels were recorded to evaluate pneumonia prognosis and its relation with PSI. PSI scoring score and grouping were performed.
Results: A total of 120 patients participated in the study. The mean age of the patients was 69.8±14 years. Thirty percent (n:36) of the patients were female and 70% (n:84) were male. The mean length of hospitalization was 16.3 days, 17.5% of the patients needed intensive care unit and 82.5% were discharged from the service with recovery without the need for intensive care unit. According to the PSI score, 35.8% of the patients were in the mild prognosis group and 64.2% in the severe prognosis group. After treatment, fibrinogen, d-dimer and NT-proBNP levels decreased significantly along with acute phase reactants such as CRP, PCT and WBC. Multivariate and univariate logistic regression analysis was performed.
In univariate analysis, disease severity increased with increasing age, presence of diabetes mellitus, presence of malignancy, post-treatment NT-proBNP, hospitalization urea value; albumin value had an inversely significant effect on the differentiation of mild and severe patients according to PSI score. In multivariate analysis, the age of the patient, presence of malignancy, and post-treatment NT-proBNP value were found to be significantly effective.
In univariate analysis, the need for intensive care unit increased with the increase in post-treatment CRP, PCT, WBC, d-dimer and PSI score. In multivariate analysis, significant efficacy of post-treatment CRP, WBC and PSI score was found. 
When we compared the patients with and without exacerbation, univariate analysis showed that mortality increased with increasing NT-proBNP, d-dimer, CRP, PCT and PSI score after treatment, but mortality decreased with increasing hospitalization hemoglobin level. In the multivariate analysis, a positive correlation was found in the direction of mortality with increasing post-treatment NT-proBNP and d-dimer values as well as increasing post-treatment CRP values in the differentiation of patients with and without excitus. In the ROC analysis, significant efficacy was found for post-treatment d-dimer ≥2.62 cut off value and NT-proBNP >2400 cut off value in patients with excitus.
Conclusion: Evaluation of NT-proBNP, d-dimer and fibrinogen levels together with other positive acute phase reactants is thought to show a close relationship with the severity of pneumonia, prognosis of the disease, need for intensive care unit and mortality.
Keywords: D-dimer, Fibrinogen, NT-proBNP, Pneumonia, Prognosis