Batı Anadolu'da Yunan işgali (1919?1922)
Greek occupation of Western Anatolia (1919?1922)
Yazar: İSMAİL EDİZ
Danışman: PROF. DR. CEZMİ ERASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Batı Anadolu = West Anatolia ; Batı Anadolu = West Anatolia ; Yunan işgali = Greek ocupation ; Yunan mezalimi = Greek atrocity ; Yunanistan-Atina = Greece-Athens ; İzmir = Izmir ; İzmir Tahkik Komisyonu = İzmir Commission of Inquiry

Özet:
Batı Anadolu'daki Yunan işgali, 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunan ordusunun İzmir'i işgal etmesiyle başladı. Paris Konferansı'nda alınan karara dayanılarak gerçekleştirilen bu işgal, kısa sürede bölgede geniş bir coğrafyaya yayılmış ve Türkler tarafından kabul görmeyen Sevr Antlaşması taslağında yer aldığı üzere bu bölgeler Yunan yönetimine devredilmiştir. Önemli karakteristik özelliklere sahip olan işgal devresi, çok farklı dinamiklerin biçimlendirdiği bir süreç olmuştur. Devlet politikalarından devlet adamlarının kişisel görüşlerine, konjonktüre bağlı değişimlerden bölgenin kendi iç dinamiklerine kadar birçok faktör bu dönemde etkili olmuştur.Her ne kadar işgaller Yunanistan tarafından gerçekleştirilmiş olsa da, işgallerin perde arkasındaki devlet İngiltere'dir. İngiltere'nin bu süreçte en etkin rolü oynamasında, Batı Anadolu'nun da içinde yer aldığı Osmanlı coğrafyasında önemli çıkarlarının olması belirleyici rol oynamıştır. Buna karşın dünya savaşı sonrasındaki dönemde diğer galip devletlerin de Osmanlı mirasından daha fazla pay elde etme çabası ve bunun sonucunda İtilaf Devletleri arasında ortaya çıkan rekabet, Osmanlı Devleti'nin geleceğinin belirlenmesinde önemli bir role sahiptir. Dolayısıyla Batı Anadolu'daki Yunan işgali, Yunanlılar tarafından gerçekleştirilmeye çalışılan ?Büyük Yunanistan? hayalinden daha öte uluslararası politikaların, İtilaf Devletleri arasındaki dengelerin ve çatışmaların ortaya çıkardığı bir süreçtir. Yaklaşık dört yıl süren bu işgal sürecini daha iyi anlayabilmek ve olayların gelişimini daha sağlam temeller üzerine oturtabilmek, dünya savaşının galip devletleri arasındaki müzakereleri, anlaşmaları ve çatışmaları daha iyi kavramakla mümkün olabilir.Bir coğrafyadaki işgal döneminin uluslararası arka planını ve bunun işgal sürecine etkilerini ortaya çıkarmayı hedefleyen bu çalışmada, gelişmelerin seyrini daha iyi kavrayabilmek için sürecin en önemli aktörü olan İngiltere'nin arşiv belgelerine ve İngiliz basınına müracaat edilmiştir. Böylelikle İngiltere'nin önderlik ettiği, Fransa ve Amerika'nın da onayıyla ortaya çıkan işgal süreci ve bu süreç boyunca değişkenlik arz eden uluslararası politikalar, İngiliz belgeleri ve basınının ortaya koyduğu bilgiler ışığında değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda Yunan işgal sürecinde yaşananlar ve çok çeşitli taraflar aracılığıyla sergilenen politikalar, uluslararası gelişmeleri daha ön plana çıkaran bir bakışla yeniden yorumlanmaya, döneme ilişkin eksiklikler giderilmeye ve yeni tespitler yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Greek occupation of western Anatolia was started with the occupation of Smyrna on the 15 May 1922. The occupation based on the decision of Paris Conference, soon extended a wide area and with in the Treaty of Sevres, those areas occupied were transferred to Greek administration. The period of occupation that has important characteristics was shaped by very different dynamics. From state policies to the personal views of statesmen, changes depending on conjuncture and the region's own internal dynamics were very effective during that period.Although occupations were committed by Greece, Britain was the most effective power in planning of these occupations. On this, Britain?s great interests in Ottoman geography including western Anatolia played a decisive role. However during the world war period, efforts of the other victorious states to obtain a greater share of the Ottoman heritage and the competition between the allied states, played an important role in the future of the Ottoman Empire. Therefore, the Greek invasion of western Anatolia is more than a dream of ?Great Greece?, actually it mostly a process directed by the international policies, the balances and the conflict between the Allies. Better understanding of this occupation era lasted about five years and making a more proper analysis of the events during the occupation can be possible by better grasping of the conferences, conflicts and treaties between the victorious states of the world war.In this study, it is aimed to bring out the anatomy of an occupation era. So as the most important actor, Britain?s archival documents and British press were used in order to better understand of background of the events. Ottoman archival documents also were used for making comparison. Thus it is tried to be evaluated the Greek occupation era that was leaded by England and also supported by France and America, in the light of information revealed by the British archival documents and press. In this regard the events of the occupation era and the policies of allied powers tried to be re-interpreted by an international point of view and it is attempted to resolve missing parts of Greek occupation era.