Bir ortaokul matematik öğretmeninin dörtgenler konusundaki söylemlerinin değişiminin incelenmesi
Investigation of the change of a middle school mathematics teacher's mathematical discourse on quadrilaterals
Yazar: SEVGİ SARI ARIKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESTURE KAYHAN ALTAY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ELÇİN EMRE AKDOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders imecesi = Lesson study ; Geometrik şekiller = Geometric shapes ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada bir ortaokul matematik öğretmenin 5. sınıf dörtgenler konusundaki matematiksel söyleminin değişiminin ders imecesi modeli bağlamında matematiksel bilişe iletişimsel yaklaşım teorisi ile incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması benimsenmiştir. Düzce ilinde bir devlet okulunda gerçekleştirilen araştırmanın katılımcıları aynı okulda çalışan iki ortaokul matematik öğretmenidir. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme çeşitlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2017-2018 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde iki aylık bir süreçte toplanmıştır. Veri toplama sürecinde sınıf gözlemlerinden, ders imecesi toplantıları ses kayıtlarından ve dökümanlardan yararlanılmıştır.  Araştırma sürecinde iki pilot bir asıl olmak üzere üç ders imecesi döngüsü gerçekleştirilmiştir. Her ders imecesi sürecinde iki öğretmen de uygulama yapmış, sadece bir öğretmenin uygulaması analize dahil edilmiştir. Öğretmenin ders imecesi öncesindeki ve ders imecesi uygulama aşamasındaki söylemleri Matematiksel Bilişe İletişimsel Yaklaşım teorisine göre analiz edilmiş ve karşılaştırılmıştır. Araştırmanın sonucunda ders imecesi öncesindeki öğretmen söyleminin ağırlıklı olarak nesne düzeyinde sözcük kullanımı içerdiği, görsel aracıların ve rutinlerin çoğunlukla prototip çizimlere dayandığı ve tasdik edilmiş anlatıların hariç tutan tanımlara uyduğu görülmüştür. Öğretmenin ders imecesi uygulama aşamasındaki söyleminde ise konu işlenişinde süreç ve nesne temelli sözcük kullanımına aynı oranda yer verildiği, görsel aracıların ve rutinlerin dörtgenlerin çeşitli kavramalarını içerdiği, hiyerarşik ilişkileri ve tanım oluşturmayı desteklediği ve tasdik edilmiş anlatıların kapsayıcı tanımlara uygun olduğu görülmüştür. Ders imecesi sürecinde yapılan çalışmaların, öğretmenlerin dörtgenler ve dörtgenlerin öğretimine dair bilgilerini derinleştirdiği, dörtgenlerin öğretimi sırasındaki öğretmen söylemini geliştirdiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this research, it is aimed to investigate the change of mathematical discourse of a middle school mathematics teacher on about 5th grade quadrilaterals subject with the commognitive approach in the context of lesson study model. In the research, case study has been adopted from qualitative research patterns. The participants of the research, which was conducted in a public school in the province of Düzce, are two middle school mathematics teachers working at the same school. Criterion sampling, one of the purposive sampling types, was used to identify the participants. The data of the research was collected over a two-month process in the second semester of 2017-2018 academic year. In the process of data collection, classroom observations, audio recordings of lesson study meetings and documents were used. In the research process, three lesson study cycles as two pilots and one original were conducted. In the period of each lesson study, two teachers performed the practice but only one teacher's practice was included in the analysis. The teacher's discourses prior to the lesson study and in the process of applying the lesson study were analyzed and compared according to the Commognitive Approach. As a result of the research, it was concluded that the studies carried out during the lesson study process deepened the knowledge of teachers about the teaching of quadrilaterals and quadrilaterals and also improved teacher discourse during the teaching of quadrilaterals.