Crohn hastaları için geliştirilen mobil uygulamanın hastaların yaşam kalitesi ve ilaç uyumuna etkisi
The effect of mobile application developed for Crohn's patients on patients' quality of life and medication adherence
Yazar: EDA ÖZGE YAZGAN
Danışman: PROF. DR. AYTEN DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Crohn hastalığı = Crohn disease ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Mobil uygulama = Mobile application ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Crohn hastalığı, gastrointestinal sistemin herhangi bir bölümünü etkileyen segmental lezyonlarla karakterizedir. Crohn hastalığı remisyon ve alevlenmelerle seyreden kronik bir hastalıktır. Hastalık, gastrointestinal semptomlar, sistemik semptomlar, duygusal ve sosyal etkileri nedeniyle de hastanın yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilmektedir.
Bu araştırma, Crohn hastaları için oluşturulan "Crohn Mobil" uygulamasının hastaların yaşam kalitesi ve ilaç uyumu üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla tasarlanmış randomize kontrollü bir müdahale araştırmasıdır.
Araştırma Ocak -Eylül 2021 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin gastroenteroloji polikliniği ve gündüz tedavi biriminde yürütüldü. Araştırmaya müdahale grubunda 33, kontrol grubunda 32 olmak üzere toplam 65 Crohn hastası katıldı. Araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan içerik ile Crohn hastaları için "Crohn Mobile" uygulaması oluşturuldu. Veriler hasta tanıtım formu, Harvey-Bradshaw İndeksi, İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ve İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplandı. Katılımcılardan ön test ve son testte (iki ay arayla) veri toplandı. Müdahale grubu Crohn Mobil uygulamasını iki ay süreyle kullandı. Kontrol grubundaki katılımcılara herhangi bir müdahalede bulunulmadı. Araştırma verilerinin analizi için IBM SPSS Statistics 25.0 paket programı kullanıldı. Araştırmanın tanımlayıcı verilerini hesaplamada tanımlayıcı istatistikler (frekans, ortalama, standart sapma), grupların sosyodemografik ve klinik özelliklerini karşılaştırmada ki-kare, ön test ve son test puanlarını karşılaştırmada bağımlı gruplarda t testi, müdahale ve kontrol grubundan elde edilen puanları karşılaştırmada bağımsız gruplarda t test kullanıldı. 
Müdahale grubunun ön test ve son test hastalık şiddeti puanları arasında anlamlı değişim olmadığı (p>0,05), kontrol grubunun hastalık şiddetinde anlamlı düzeyde artma olduğu belirlendi (p<0,05). 
Müdahale grubunun ilaç uyumu puanlarının anlamlı düzeyde arttığı p<0,05, kontrol grubunun ilaç uyumunun değişmediği belirlendi (p>0,05). Müdahale grubunun ön-test ve son-test puanları değerlendirildiğinde emosyonel durumları ve toplam yaşam kalitesinin yükseldiği (p<0.05), bağırsak semptomu, sosyal fonksiyon ve sistemik semptomların değişmediği saptandı.
Araştırmanın sonucunda "Crohn Mobil" kullanımının hastaların bağırsak semptomları, sistemik semptomlar ve sosyal fonksiyonlara etkisi bulunmazken, emosyonel durum, yaşam kalitesi ve ilaç uyumunu olumlu yönde etkilendiği belirlendi.

Abstract:
Crohn's disease is characterized by segmental lesions affecting any part of the gastrointestinal system. Crohn's is a chronic disease that progresses with remissions and exacerbations. The disease can negatively affect the patient's quality of life due to gastrointestinal symptoms, systemic symptoms, and emotional and social effects.
This research is a randomized controlled intervention research designed to determine the effect of the "Crohn Mobil" application created for Crohn's patients on patients' quality of life and medication adherence.
The study was carried out in a gastroenterology outpatient clinic and a day treatment unit of a university hospital between January and September 2021. A total of 65 Crohn's patients, 33 in the intervention group and 32 in the control group, participated in the study. The "Crohn Mobile" application was created for Crohn's patients with the content prepared by the researcher in line with the literature. Data were collected with patient identification form, Harvey-Bradshaw Index, Medication Adherence Report Scale, and Inflammatory Bowel Diseases Quality of Life Scale. The intervention group used the "Crohn Mobile" application for two months. Participants in the control group did not receive any intervention. IBM SPSS Statistics 25.0 package program was used for the analysis of the research data. Descriptive statistics (frequency, mean, and standard deviation) were used to calculate the descriptive data of the study, chi-square was used to compare the sociodemographic and clinical characteristics of the groups, t-test was used to compare the pre-test and post-test scores in the dependent groups, and t-test was used in the independent groups to compare the scores obtained from the intervention and control groups.
It was determined that there was no significant difference between the pretest and posttest disease severity scores of the intervention group (p>0.05), and there was a significant increase in the disease severity of the control group (p<0.05).
It was determined that the medication adherence scores of the intervention group increased significantly (p<0.05), and the medication adherence of the control group did not change. When the pre-test and post-test scores of the intervention group were evaluated, it was determined that their emotional status and total quality of life increased (p<0.05) while intestinal symptoms, social function, and systemic symptoms did not change.
As a result of the study, it was determined that the use of "Crohn Mobil" had no effect on the intestinal symptoms, systemic symptoms, and social functions of the patients, but positively affected the emotional state, quality of life and medication adherence.