Akıllı imalat teknolojisinin savunma sanayinde uygulanması
The use of smart manufacturing technology on defence industry
Yazar: FURKAN KURUMAHMUT
Danışman: PROF. DR. BİROL ELEVLİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Akıllı Sistemler Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Akıllı üretim = Smart production ; Endüstriyel robotlar = Industrial robots ; Otomasyon = Automation

Özet:
Günümüzde, işletmelerin rekabetleri ulusal sınırları aşıp uluslararası pazar boyutu kazandı. Rekabet amacıyla, satış fiyatını diğer işletmelerle aynı seviyede tutmak isteyen, fakat bunun aksine kazancını da arttırmak isteyen işletmelerin maliyeti azaltmaları gerekmektedir. 21. Yüzyılda teknolojide gerçekleşen önemli gelişmeler, işletmelerde artık geleneksel üretim yöntemleriyle, rekabet ettiği pazarlarda bu hedeflerini gerçekleştiremeyeceklerini, maliyetlerini azaltmak ve rekabette üstünlük sağlamak için yeni teknolojileri işlerine entegre etmenin önemli bir unsur olduğunun bilincini oluşturdu. Zamanı iyi kullanmak, hatalı parça sayısını ve işçi giderlerini azaltmak firmaları endüstriyel robot kullanmaya doğru itmiştir. Günümüzde endüstriyel robotlar, bu ihtiyaçlara karşılık vermiş olup her geçen gün kullanılmaları artmaktadır.
Günümüz imalatçıları için önemli bir yere sahip olan ve seri üretimde karlılığı sağlayacak yöntemlerin başında Endüstriyel Otomasyon Sistemleri gelmektedir. Endüstriyel otomasyon sistemlerinde ise endüstriyel robotlar, Programmable Logic Controller (PLC) ve üretim yönetim sistemi gibi kontrol sistemleri kullanılmaktadır. Bu sistemlerden yararlanılarak modern hale getirilen üretim sistemleri sayesinde eskiye nazaran çok daha kaliteli ürünler, daha hızlı şekilde ve daha ucuza üretilebilmektedir. Aynı zamanda bu sistemler, üretim hattına esneklik kazandırmakta, ürünlerin yeni pazarlara ve müşterilere ulaşılmasını kolaylaştırmakta ve rekabette avantaj sağlamaktadır. 
Bu çalışma kapsamında, ülkemizde savunma sanayi alanında faaliyet gösteren bir fabrikanın üretim süreçlerindeki bir operasyonun iyileştirilmesinin gerekliliği tespit edilmiştir. Parça üretiminde kullanılan ekipmanın kapasitesinden tam olarak yararlanılamadığı ve buna bağlı olarak dar boğaz problemi ile karşılaşıldığı görülmüştür. Söz konusu ekipmanın kapasite kullanım oranının endüstriyel otomasyon sistemine geçerek arttırılabileceği öngörülmüştür. Bunun için bir endüstriyel robot kullanan sistem tasarlanmıştır. Bu sistemin teknik olarak kapasite kullanımını %76 kadar artırabileceği hesaplanmıştır. Teknik olarak faydasının yanı sıra, sistemin ekonomik olarak da faydalı olup olmadığı analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında katma değeri 13 TL ve üzeri kabul edilerek detaylı duyarlılık analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda, kurulan sistemin mevcut ekipmanın kapasite kullanımı %50 arttığı zaman katma değerine bağlı olarak yatırımın iç karlılık oranının beş yıllık bir zaman dilimi için %22'den daha fazla olduğu ortaya konmuştur.  Bu durumda söz konusu endüstriyel otomasyon sistemini kurmanın ekonomik olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Sözcükler: Akıllı sistemler, Endüstriyel otomasyon, Endüstriyel Robot, Ekonomik Analiz, Duyarlılık Analizi

Abstract:
Nowadays, the competition of enterprises has gained an international market dimension by crossing national borders. The companies need to reduce the costs to be able to increase the profit by keeping the price at the same level to compete with the other companies. Important developments in technology in the 21st century have created the awareness that businesses can no longer achieve these goals with traditional production methods in the markets where they compete and that it is an important element to integrate new technologies into their business to reduce costs and gain a competitive advantage. Using time well, reducing the number of defective parts and labor costs have pushed companies to use industrial robots. Today, industrial robots have responded to these needs and are used more and more every day.
Industrial Automation Systems are the leading methods that have an important place for o days manufacturers to provide profitability in mass production. Control systems such as industrial robots, Programmable Logic Controller (PLC), and MAS production management system are used in industrial automation systems. By means of the production systems that will be modernized by using these systems, much higher quality products will be produced faster and cheaper than in the past. These systems will also add flexibility to the production line, facile accession of products to new markets and customers, and provide a competitive advantage.
Within the scope of this study, the necessity of improving an operation in mass production for a company, which operates in the defense industry, was anticipated. Not being fully used of the capacity of the equipment that is used in part production and bottleneck problem in production line were seen. It is predicted that the capacity utilization rate of the equipment may be increased by switching to the industrial automation system. Therefore, a system involving an industrial robot was designed. It has been calculated that this system can increase capacity utilization by 76%. In addition to its technical benefits, it was analyzed whether the system is also economically beneficial. Within the scope of the study, the added value was accepted as 13 TL and above and detailed sensitivity analyzes were made. As a result of the analyzes, it has been revealed that when the capacity of the equipment for the installed system increases by 50%, the internal rate of return on investment is more than 22% for a five-year period, depending on the added value. In this case, it has been demonstrated that it is economical to install the said industrial automation system.

Keywords: Intelligent systems, Industrial automation, Industrial Robot, Economic Analysis, Sensitivity Analysis