Liken planus hastalarında dokuda serotonin ekspresyonu ile depresyon- anksiyete ilişkisinin araştırılması
Assessment of the relationship between serotonin expression in tissues of patients with lichen planus and depression/anxiety
Yazar: GÖKÇE IŞIL KURMUŞ
Danışman: PROF. DR. MÜZEYYEN GÖNÜL ; PROF. DR. FİLİZ CANPOLAT
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Liken planus = Lichen planus

Özet:
Liken planus; etyolojisi tam olarak bilinmeyen deri, mukozalar, saç ve tırnağı
etkileyen, T-lenfosit aracılı gecikmiş tip hücresel immün yanıtın major rol oynadığı
izole veya gruplar halinde papüllerle karakterize kronik inflamatuvar bir hastalıktır.
Psikodermatolojik hastalıklar içinde yer alan LP lezyonlarının gelişmesinde stres,
depresyon, anksiyete gibi psikolojik faktörlerin de rol oynadığı düşünülmektedir. Bu
konuda çoğunlukla OLP'de çalışmalar yapılmış olup sonuçları birbiri ile uyumlu
değildir.
Depresyon etyolojisinde noradrenalin ve serotoninin etkinliğinin azalması en
çok kabul gören görüştür. Depresyon patogenezindeki serotoninerjik ve noradrenerjik
mekanizmalardaki dengesizliğin nedeni ise henüz net değildir. Major depresyonda
artan proinflamatuvar sitokinler olan İL1β, İL6, TNF-α'nın da major depresyon nedeni
olabileceği öne sürülmüştür. Ayrıca depresyonun kendisinin de Th1 sitokinlerin
artmasıyla sonuçlanan immün hiperaktivasyona neden olabildiği de bildirilmiştir
Serotonin sentezi için gerekli olan triptofan hidroksilazın epidermis ve
dermiste, kan damarları, mast hücreleri, melanositler, keratinositler ve fibroblastlarda
bulunduğu gösterilmiştir. Serotoninin deride lokal ödem, vazodilatatör,
proinflamatuvar ve pruritik etkiler gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca serotoninin T ve
NK hücre aktivasyonu, proinflamatuvar sitokinlerin sentezi, gecikmiş tip
hipersensitivite yanıtı, kemotaktik faktör üretimi ve makrofajlarca oluşan doğal
immün yanıt ile ilgili fonksiyonları da vardır.
Son zamanlarda psoriasis, kronik egzema, alerjik kontakt dermatit, atopik
dermatit gibi inflamatuvar deri hastalıklarının patogenezinde serotoninin rolünü
anlamaya yönelik çalışmalar yapılmıştır. Derinin kronik inflamatuvar hastalıkları
olan psoriazis ve kronik egzema lezyonlarının immünohistokimyasal incelemesinde
epitelyal ve adneksiyal yapılarda serotonin ekspresyonunun normal deriye göre
artmış olduğu gösterilmiştir. Psikosomatik hastalıklar grubunda sınıflandırılan liken
planus lezyonlarında serotonin ekspresyonu daha önce hiç araştırılmamıştır. Ayrıca
herhangi bir inflamatuvar deri hastalığında lezyonel deride serotonin ekspresyonu ile
depresyon varlığı, depresyonun skoru ile korelasyonu da daha önce çalışılmamıştır.
Bizim çalışmamızda Kasım 2013- Mayıs 2014 tarihleri arasında Dışkapı
Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi dermatoloji polikliniğine başvuran
22 kadın, 18 erkek toplam 40 liken planus hastasında dokuda serotonin boyanma
şiddeti ile depresyon ve anksiyete skorları arasındaki ilişki bakıldı ve sağlıklı kontrol
grubu ile karşılaştırıldı.
Bu çalışmanın sonucunda liken planus hastalarında dokuda serotonin
boyanma şiddeti kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha fazla saptandı. Hasta
grubunda etkilenen vücut yüzey alanı arttıkça dokuda serotonin ekspresyonu
artmaktaydı. Ayrıca hasta grubu içerisinde BDÖ ve BAÖ'ne göre depresyon/
anksiyete şiddeti ile dokuda serotonin boyanma şiddeti yönünden istatistiksel olarak
anlamlı fark saptandı.
Çalışmamızdan elde edilen veriler liken planus hastalarında dokuda
serotonin ekspresyonu ile depresyon/anksiyete arasında ilişki olabileceğini göstermiş
olup psikodermatolojik bir hastalık olan liken planusun patogenezinde serotoninin
rolü olabileceğini düşündürmüştür.

Abstract:
Lichen planus (LP), clinically characterized by papules that isolate or in
groups, is a chronic inflammatory dermatosis with unknown etiology. T-lymphocytemediated
delayed-type cellular immune response plays a major role in this disease
which affects the skin, mucous membranes, hair and the nails. Psychological factors
such as stress, depression, anxiety are thought to play a role in the development of
lesions in LP which is known as a psychodermatologic disorder. This issue is mostly
been studied in OLP and results are not compatible with each other.
The most widely accepted view in depression etiology is the reduction in the
efficiency of noradrenaline and serotonin. Also the reason for the imbalance in the
serotonergic and noradrenergic mechanisms is not clear in the pathogenesis of
depression. It has been suggested that proinflammatory cytokines, increased in major
depression, such as İL1β, İL6, TNF-α also can cause major depression. It has also
been reported that depression can lead to the immune hyperactivation which is
resulting in an increase in Th1 cytokines.
Tryptophan hydroxylase, is required for the synthesis of serotonin, has been
shown in the epidermis and dermis, blood vessels, mast cells, melanocytes,
keratinocytes and fibroblasts. It has been shown that serotonin has local edema,
vasodilator, pro-inflammatory and pruritic effects in the skin. Also serotonin has
functions such as activation of T and NK cells, synthesis of proinflammatory
cytokines, delayed-type hypersensitivity response, the production of chemotactic
factors and innate immune response related to macrophages.
Recently, studies aimed at understanding the role of serotonin in the
pathogenesis of inflammatory skin diseases such as atopic dermatitis, psoriasis,
chronic eczema, allergic contact dermatitis was performed. It has been shown that
the expression of serotonin in epithelial and adnexal structures was increased
compared to normal skin in the immunohistochemical analysis of chronic
inflammatory disease of the skin such as eczema and psoriasis. Serotonin expression
in lesions of LP, classified as in the group of psychosomatic disorders, never been
studied before. In addition, serotonin expression in lesional skin, the presence of
depression and the correlation between the scores of depression and staining intensity
of serotonin have not been studied previously in any inflammatory skin disease.
In order to investigate the relationship between serotonin expression in
lesions of LP patients and depression/anxiety and to compare it with healthy controls,
40 patients (22 female, 18 male) with LP who presented to outpatient clinics of
dermatology in Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital between
November 2013 and May 2014 were participated to this study.
The result of this study, staining intensity of serotonin in the tissue of patients
with LP were statistically more than control group. In patients group, the expression
of serotonin in lesions of LP is increasing as the affected body surface area increases.
In addition, according to the BDI and BAI the severity of depression/anxiety
compared with staining intensity of serotonin in the tissue was detected statistically
significant difference.
The data obtained from this study has shown that a relationship between
serotonin expression in lesions and depression/anxiety may be in LP patients and
suggested a possible role of serotonin in the pathogenesis of LP which is a
psychodermatologic disease.