Kırım Türkçesi`nde sıfat-fiiller /
Yazar: MURAD ALİ CEHRİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FERHAT TAMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilgisi-sıfat = Grammar-adjective ; Dil bilgisi-sıfat-eylem = Grammar-adjective -verb ; Dilbilgisi = Grammar ; Kırım Türkçesi = Crimean Turkish ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
ÖZET Bu çalışmada, Kırım Türkçesiyle yazılmış eserler dikkate alınarak Kırım Türkçesinde kullanılan sıfat-fiil ekleri ortaya konmaya çalışıldı. Tezin Giriş kısmında sıfat-fiil tanımı ve terimi üzerinde durulduktan sonra Türkiye Türkçesi ve Kırım Türkçesinde kullanılan sıfat-fiil ekleri örnekleriyle sıralandı. Giriş kısmından sonra da Kırım Türkçesinde kullanılan sıfat-fiil ekleri (-ğan,-gen,-qan,-ken; -r.-ar.-er.-irrirrur.-un-maz.-mezi-diq.-dik.-duq.-duk.-tiqrtikj-an, -en;-mış,-miş,-muş,-müş; -acaq,-ecek, -ycaq,-ycek) içinde geçtikleri cümlelerle birlikte Türkiye Türkçesine aktarılarak; Fiillerin Sıfat Şekillerini Yapmaları, Fiillerin İsim Şekillerini Yapmaları, Sıfat-Fiillerin Çekim Edatlarıyla Kullanılması, Sıfat-Fiil Eklerinin Zarf-Fiil Yapıları İçinde Yer Alması başlıkları altında incelendi. Fiillerin Sıfat Şekillerini Yapmaları bölümünde sıfat-fiillerin sıfat olarak kullanılış şekilleri, Fiillerin İsim Şekillerini Yapmaları bölümünde çokluk, iyelik ve hâl ekleriyle kullanılış şekilleri, Sıfat-Fiillerin Çekim Edatlarıyla Kullanılması bölümünde sıfat-fiillerin çekim edatlarıyla kullanılış şekilleri, Sıfat-Fiil Eklerinin Zarf-Fiil Yapıları İçinde Yer Alması bölümünde de sıfat-fiil eklerinin hangi zarf-fiil yapıları içinde yer aldığı belirtildi. Sonuç kısmında Kırım Türkçesinde kullanılan sıfat-fiiller hakkında varılan sonuçlar maddeler hâlinde ortaya kondu. 117

Abstract:
ABSTRACT In this study, participles in Crimean Turkish were tried to be introduced by taking works written in Crimean Turkish into consideration. In the introduction part of the thesis, after focusing on the term and definition of participle, affixes of participles were listed with their examples. After the introduction part, affixes of participles used in Crimean Turkish (~ğan,-gen,-qan,~ken ; -r,-ar,~er,-ır,-ir,-ur,-ür ; -maz,-mez ; ~dıq,-dik,-duq,-dük,~tıq,-tik; -an,-en ; ~mış,-miş,-muş,-müş ; -acaq,-ecek, -ycaq.-ycek) were translated into Turkey Turkish and studied under these headlines: Forming of Verbs as Adjectives, Forming of Verbs as Nouns, Using of Participles with Inflection Particles, Participles taking place in Adverbial Verbs. In the part "Forming of Verbs as Participles", use of participles as adjectives; In the part "Forming of Verbs as Nouns, their uses with affixes of abundance, possesion and case; In the part "Using of Participles with Inflection particles", using types of Participles with inflection Particles and lastly in the part "Participles taking place in Adverbial Verbs", in which cases affixes of participles take place in Adverbial Verb forms were studied. In the conclusion part, results taken about participles, were listed one by one. 118