Lise öğrencilerinde kariyer kaygısı ile mükemmeliyetçilik ve benlik saygısı düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between career anxiety, perfectionism, and self-esteem levels in high school students
Yazar: İBRAHİM ERDOĞAN YAYLA
Danışman: DOÇ. DR. EYÜP ÇELİK
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinde mükemmeliyetçilik ile kariyer kaygısı arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolünün incelenmesidir. Ayrıca bu çalışmada öğrencilerin kariyer kaygısının cinsiyet, sınıf düzeyi ve algılanan akademik başarıya göre farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Çorum ilinde çeşitli liselerde öğrenim gören yaşları 14-18 arasında değişen 432'si kız ve 129'ü erkek olmak üzere toplam 561 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kariyer Kaygısı Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Çocuk ve Ergen Mükemmeliyetçilik Ölçeği kullanılmıştır. 
Araştırmadaki değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayısı ile incelenmiştir.  Mükemmeliyetçilik ile kariyer kaygısı arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolü AMOS programı kullanılarak yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Kariyer kaygısının cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığı t testi, sınıf ve algılanan başarı düzeyine göre farklılaşma gösterip göstermediği de tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile tespit edilmiştir. ANOVA sonucu bulunan farklılaşmanın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için de Scheffe testi kullanılmıştır. Analiz sonucunda kariyer kaygısı alt boyutları olan mesleğe yönelik kaygı ve aile etkisi ile mükemmeliyetçiliğin alt boyutlarından sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik arasında pozitif anlamlı bir ilişki görülürken, benlik saygısı değişkeni arasında ise negatif ilişki içinde olduğu tespit edilmiştir. Benlik saygısı ile mükemmeliyetçiliğin alt boyutlarından sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik arasında negatif ve anlamlı bir ilişki görülmüştür. 
Yapılan aracılık analizi sonucunda sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik ile kariyer kaygısı alt boyutlarından mesleğe yönelik kaygı ve aile etkisi arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolünün olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca mükemmeliyetçiliğin alt boyutlarından sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik ile kariyer kaygısı alt boyutlarından aile etkisi arasındaki ilişkide benlik saygısının kısmi aracı rolü olduğu görülmüştür. Öğrencilerin kariyer kaygısı puanlarının cinsiyete göre farklılaşmadığı, sınıf düzeyi ve algılanan akademik başarıya göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Kariyer kaygısı, mükemmeliyetçilik, benlik saygısı

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of self-esteem in the relationship between perfectionism and career anxiety among high school students. Additionally, the study investigates whether students' career anxiety varies based on gender, grade level, and perceived academic achievement. The participants consists of 561 students (girls:432, boys:129), aged between 14 and 18, studying in various high schools in Çorum, Turkey. The Career Anxiety Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale, and Child and Adolescent Perfectionism Scale were used as data collection tools.
The relationships between variables were analyzed using the Pearson correlation coefficient. The mediating role of self-esteem in the relationship between perfectionism and career anxiety was tested using structural equation model which AMOS. The t-test was used to determine whether career anxiety differs according to gender. Whether career anxiety differed according to grade level and perceived academic achievement level was determined by ANOVA. Scheffe test was used to determine between which groups the differentiation found as a result of ANOVA was found. The analysis revealed that there was a positive significant relationship between career anxiety's sub-dimensions career-related anxiety and family influence and social-oriented perfectionism's sub-dimensions, while a negative relationship was established with the self-esteem variable. A significant negative relationship was also found between self-esteem and social-oriented perfectionism's sub-dimensions.
The results of the mediation analysis indicated that self-esteem played a mediating role in the relationship between social-oriented perfectionism and the sub-dimensions of career anxiety (namely career-related anxiety and family influence). Furthermore, a partial mediating role of self-esteem was identified in the relationship between social-oriented perfectionism's sub-dimensions and career anxiety's sub-dimension of family influence. While students' career anxiety scores did not differ significantly by gender, they exhibited significant variations according to grade level and perceived academic achievement.
Keywords: Career anxiety, perfectionism, self-esteem