Türk seramik endüstrisinde ürün biçimlerindeki gelişimin değerlendirilmesi
Evaluation of the development of product forms in Turkish ceramic industry
Yazar: HACER YILIKOĞLU
Danışman: PROF. HANDE KURA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2009
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Seramik endüstrisi = Ceramic industry ; Seramik sektörü = Ceramic sector ; Tasarım = Design

Özet:
Türkiye'de seramik endüstrisinin kurulma aşaması Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşanmış olup gelişim 1950'lerden sonra özel sektörün de katılımıyla hız kazanmıştır. Yıldız Porselen Fabrikası 1892 yılından itibaren varolmakla birlikte ülkede ekonomik zorlukların yaşandığı, dış alımların durduğu yıllarda kahve fincanı bile bulunamamıştır. Bu gereksinimi gören Nejat F. Eczacıbaşı 1942 yılında Yunus'taki tesisinde seramik sofra ve süs eşyası üretimine başlamıştır.1950'li yıllarda, giderek artan nüfus ve kentleşme ülkenin konut gereksinimini arttırmıştı. İbrahim Bodur Türkiye'nin fayans ve izolatör üretiminde öncü olan ilk fabrikasının makine siparişlerini 1956 yılında vererek 1957 yılında da üretime başladı. 1958 yılında da Eczacıbaşı Kartal'daki seramik tesisini genişleterek sofra ve süs eşyası yanında sağlık gereçleri üretimine de başladı.Sofra ve süs eşyası alanında; 1958 yılında Gorbon Işıl Seramik, 1970 yılında Alemdar Porselen, 1961 yılında Sümerbank Yıldız Porselen Fabrikası, 1963 yılında İstanbul Porselen Fabrikası , 1968 yılında Sümerbank Yarımca Seramik Fabrikası ve 1977 yılında Kütahya Porselen Fabrikası, 1989 yılında Güral Porselen ve 1992 yılında Porland Porselen işletmeye açılmıştır. Ülkemizde yaşanan ekonomik ve siyasi olumsuzluklar nedeni ile fabrikaların bir kısmı kapanmış diğerleri ise tasarıma yeterince önem verememiştir.Başlangıçta üretim gereksiniminin ön planda oluşu nedeniyle herhangi bir ?tasarım? endişesi duyulmamış ve varolan ürünlere bakarak aynıları üretilmiştir. 1970'li yıllarda fabrika sayılarında artış olmakla birlikte kopya biçimlerin üretimine devam edilmiş ve bu nedenle uluslararası hukuki sorunlar yaşanmıştır. Bu soruna karşın tasarımlarda bazı noktaların değiştirildiği benzer biçimler üretilmiştir. 1980-90'lı yıllarda özellikle sağlık gereci-karo üretiminde artış, rekabet ortamının oluşması ile uluslararası ürünlerin ülkeye girmesi ve uluslararası pazarda yer alma isteği fabrikaların hem sayısal olarak hem de kapasitelerinin genişlemesi kaliteli ürünün yanısıra tasarım düşüncesinin de Türkiye'de oluşmaya başlamasını sağlamıştır. Özgün tasarımların görülmeye başladığı 90'lı yılların sonunda marka değerini arttırmaya yönelik çalışmalar kapsamında deneyimli tasarım firmaları ve tasarımcılarla çalışılma dönemine girilmiştir.Profesyonel tanıtım ve pazarlamanın doruğa ulaşacağı 21. yüzyıldaki büyük rekabet ortamında kaliteli ve uygun fiyatlı olmanın yanısıra özgün tasarımları olan ayakta kalacaktır. Bu ortamda Türk seramik endüstrisinin de varolan gücünü koruması ve geliştirmesi kuşkusuz tasarıma ve tasarımcılara yaptığı yatırımla orantılı olacaktır.ANAHTAR KELİMELER: Seramik Endüstrisi, Tasarım

Abstract:
The founding phase of the ceramic industry in Turkey is lived during the first years of Republic and the development gained speed by the participation of the private sector in 1950s. Eventhough the Yıldız Porcelain Factory had existed since 1892, in the years that economical problems was lived and the importation stopped, it was impossible even to find a coffee cup. Nejat F. Eczacıbaşı who noticed that demand started to manufacture ceramic tableware and decorative objects at his plant in Yunus, in 1942.In the years of 1950s, growing population and urbanization raised the demand on housing in the country. İbrahim Bodur has started manufacturing in 1957 by ordering the machines of his factory that became the prior at production of tiles and isolators in Turkey. In 1958 Eczacıbaşı has started manufacturing of ceramic sanitaryware beside tableware and decorative objects by expanding the plant in Kartal.In the field of tableware and decorative objects; Gorbon Işıl Ceramic in 1958, Alemdar Porcelain in 1970, Sümerbank Yıldız Porcelain Factory in 1961, İstanbul Porcelain Factory in 1963, Sümerbank Yarımca Ceramic Factory in 1968, Kütahya Porcelain Factory in 1977, Güral Porcelain in 1989 and Porland Porcelain in 1992 has been commissioned. Because of the difficulties some of the factories had been closed down the others couldn?t feature design adequately.At the beginning, because that the need for the production is prior, there was not any concern about ?design? and the same of the existing products are made. In 1970s the number of factories increased but the copy production was continued and that caused international juristic issues. To overcome this problem similar products are made by changing some points of the existing form. In 1980s and 1990s the growth of sanitayware and tile production, formation of rival business, aim of taking place in the international market and the enlargement of factories? number-capacity formalized the concept of design beside the product quality. In the late 1990s when original designs were seen, the period of working with experienced design firms and designers started within the context of studies to promote the brand equity.In 21st century when the professional promotion and marketing will rise up, the one who has original design beside the quality and acceptable price is going to survive. In this environment, for Turkish ceramic industry, to save and improve the existing power is related to the investment on design and designer.KEYWORDS: Ceramic Industry, Design.