Ortaokul matematik öğretmenlerinin biçimsel olmayan istatistiksel çıkarım düzeylerinin incelenmesi
Investigation of informal statistical inference levels of secondary mathematics teachers
Yazar: DENİZ KARADAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORKUN COŞKUNTUNCEL
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çeşitli yaşam alanlarında ortaya çıkan istatistiksel bilgilerin doğru bir şekilde anlaşılması ve çıkarım becerilerinin geliştirilmesi, eğitim, sağlık, ekonomi gibi kritik konularda önemli bir rol oynamaktadır. Bu becerilerin gelişimine önemli katkılarda bulunan önemli kurumlardan biri okullardır, bu bağlamda ise öğretmenler en etkili faktörler arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, ortaokul matematik öğretmenlerinin biçimsel olmayan istatistiksel çıkarım becerilerini inceleyerek, öğrencilerin istatistiksel çıkarım becerilerinin en etkili şekilde gelişimine katkıda bulunacak öğretmen profillerini belirlemektir. Araştırma sürecinde, teorik çerçeve bağlamında öğretmenlerin biçimsel olmayan istatistiksel çıkarım becerileri detaylı bir şekilde ele alınmış ve ayrıca istatistik alanındaki bilgi seviyeleri incelenmiştir. Mersin'de merkez ilçelerde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokullarda görev yapan 48 matematik öğretmeni üzerinde gerçekleştirilen araştırmada, case study (durum çalışması) deseni benimsenmiş ve veri toplama sürecinde Biçimsel Olmayan İstatistiksel Çıkarım Testi ile İstatistik Alan Bilgisi Testi  olmak üzere iki farklı test kullanılmıştır. Veri analizleri, öğretmenlerin biçimsel olmayan istatistiksel çıkarım becerilerinin teorik çerçeve bağlamında yeterli ya da yetersiz olarak belirlemiş, istatistik alan bilgi düzeylerini ise düşük, orta ve yüksek seviyelerde sınıflandırmıştır. Bulgular, öğretmenlerin büyük çoğunluğunun biçimsel olmayan istatistiksel çıkarım yaparken verilerden delil ve verilerin ötesine genelleme bileşenlerini başarılı bir şekilde kullanabildiklerini ancak olasılıksal dil bileşeni konusunda zorluk yaşadıklarını göstermektedir. İstatistik alan bilgi düzeylerinde ise orta seviyede bir yoğunlaşma gözlemlenmiş olup, yüksek seviyede alan bilgisine sahip öğretmen sayısının sınırlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin biçimsel olmayan istatistiksel çıkarım becerileri ile istatistik alanındaki bilgi seviyelerinin mesleki çalışma sürelerine göre dağılımları araştırılmıştır. Bu araştırma sonucunda, hem teorik çerçevenin üç bileşenini eksiksiz kullanabilen hem de orta ve yüksek seviyede istatistik alan bilgisine sahip öğretmenlerin mesleki çalışma sürelerinin 10-15 yıl arasında yoğunlaştığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Accurate understanding of statistical information arising in various areas of life and development of inference skills play an important role in critical issues such as education, health and economy. One of the important institutions that contribute significantly to the development of these skills is schools, and in this context, teachers are among the most effective factors. The main purpose of this study is to determine the teacher profiles that will contribute to the most effective development of students' statistical inference skills by examining the informal statistical inference skills of secondary school mathematics teachers. During the research process, teachers' informal statistical inference skills were discussed in detail within the context of the theoretical framework and their knowledge levels in the field of statistics were also examined. In the research conducted on 48 mathematics teachers working in secondary schools affiliated with the Ministry of National Education in the central districts of Mersin, the case study design was adopted and Informal Statistical Inference Test and Statistics Field Knowledge Test were used during the data collection process. Two different tests were used: Data analysis determined teachers' informal statistical inference skills as sufficient or inadequate within the context of the theoretical framework, and classified their statistical knowledge levels as low, medium and high levels. Findings show that the majority of teachers can successfully use evidence from data and generalization beyond data components when making informal statistical inference, but they have difficulty with the probabilistic language component. A medium level concentration was observed in statistics field knowledge levels, and it was determined that the number of teachers with high level field knowledge was limited. In addition, the distribution of teachers' informal statistical inference skills and knowledge levels in the field of statistics according to their professional working period was investigated. As a result of this research, it was determined that the professional working period of teachers who can use the three components of the theoretical framework completely and have medium and high level statistical knowledge is concentrated between 10-15 years.