COVID-19 pandemi döneminde sağlık çalışanlarında posttravmatik stres travma sonrası bilişler ve travma sonrası gelişim arasındaki ilişki
The relationship between posttraumatic stress, post-traumatic cognitions and post-traumatic development in health workers during the COVID-19 pandemic
Yazar: KAMURAN EROL DAĞ
Danışman: PROF. DR. MARGÖRİT RITA KRESPI ÜLGEN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Travma sonrası biliş = Posttraumatic cognitions ; Ölçekler = Scales

Özet:
COVID-19 pandemi dönemi Türkiye'de ve dünyada dramatik bir biçimde tüm yaşam düzenini değiştirmiştir. COVID-19 pandemi döneminin sağlık çalışanları üzerinde uzun vadede çeşitli etkilerinin olacağı öngörülmektedir. Bu çalışma COVID-19 pandemi döneminde sağlık çalışanlarında; travma sonrası stres belirtileri (COVID-19 pandemisinin etkisi), travma sonrası stres bozukluğu, travma sonrası bilişler ve travma sonrası gelişim arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmanın örneklemini, Türkiye'de sağlık kurum ve kuruluşlarında hizmet veren, 18- 54 yaş aralığında 248 hekim ve 252 hemşire katılımcı oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, Bilgilendirilmiş Onam Formu, Demografik Bilgi Toplama Formu, Olayların Etkisi Ölçeği, Travma Sonrası Stres Bozukluğu- Kısa Ölçek, Travma Sonrası Bilişler Ölçeği, Travma Sonrası Gelişim Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi inceleyebilmek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi yapılmıştır. Bu analizlere ek olarak travma sonrası bilişlerin değişkenler arasındaki ilişkide, aracı rolün belirlenmesi amacıyla aracı rol analizi uygulanmıştır. Yapılan çalışma sonucunda travma sonrası stres belirtileri (COVID-19 pandemisinin etkisi) ile travma sonrası gelişim düzeyleri arasındaki ilişkide travma sonrası bilişlerin ve travma sonrası stres bozukluğu ile travma sonrası gelişim düzeyleri arasındaki ilişkide travma sonrası bilişlerin aracı rolü olduğu görülmüştür. Bu çalışmada elde edilen bulguların, COVID-19 pandemi dönemi gibi zor zamanlarda sağlık çalışanları ile yapılacak olan çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, pandemi, sağlık çalışanları, travma sonrası stres, travma sonrası bilişler, travma sonrası gelişim.

Abstract:
The COVID-19 pandemic period has dramatically changed the entire life order in Türkiye and in the world. The COVID-19 pandemic period is expected to have various long-term effects on healthcare workers. This study aimed to examine the relationship between post-traumatic stress symptoms (impact of COVID-19 pandemic), post-traumatic stress disorder, post-traumatic cognitions and post-traumatic development in health workers during the COVID-19 pandemic period. The sample of the study consisted of 248 physicians and 252 nurses between the ages of 18 and 54 being employed in health institutions and organizations in Türkiye. As a data collection tool, Informed Consent Form, Demographic Information Form, Impact of Events Scale, Post-Traumatic Stress Disorder-Short Scale, Post-Traumatic Cognition Scale, Post-Traumatic Development Scale were used.  In order to examine the relationship between the variables, Pearson Product Moment Multiplication Correlation Coefficients were performed. In addition to these analyses, mediation analysis was performed in order to examine the mediation role of post-traumatic cognitions. Findings showed that post-traumatic cognitions play a mediating role in the relationship between post-traumatic stress symptoms (the effect of COVID-19 pandemic) and post-traumatic stress disorder with post-traumatic development. It is envisaged that present findings will shed light on future studies among health workers in difficult times such as COVID-19 pandemic period.

Keywords: COVID-19, health workers, pandemic, post-traumatic cognitions, post-traumatic development, post-traumatic stress.