Renal transplantasyon uygulanan çocuklarda büyümenin ve kemik hastalığının değerlendirilmesi
The evaluation of growth and bone disease in children with renal transplantation
Yazar: BAHAR BÜYÜKKARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. SEVCAN A. BAKKALOĞLU EZGÜ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Büyüme bozuklukları = Growth disorders ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik gelişimi = Bone development ; Kemik hastalıkları-metabolik = Bone diseases-metabolic ; Osteoporoz = Osteoporosis

Özet:
Bu çalısma RTX yapılan çocuklarda büyüme ve kemik metabolizması üzerine etkisi olanfaktörlerin ve kemik belirteçlerinin degerlendirilmesi amacıyla 5-21 yas arasındaki 33 hastave 32 kontrol olguda gerçeklestirildi.Hastalarda pre-RTX dönemde en sık KBH nedeni VUR ve beraberinde YE (%30) idi. Pre-RTX KBH süresi 51.2±31.6 ay iken, RTX yapılma yası 12.7±2.5 yıl olarak bulundu.Hastaların RTX döneminde yaklasık %40'ında VA'nın, yarısında ise boy uzunlugunun -2SDaltında (<3p) oldugu görüldü.Post-RTX izlem süresi ortalama 45.9±30.9 ay olup, bu dönemde hastaların %18'inin (n=6)sadece CsA, %61'inin (n=20) sadece takrolimus aldıgı belirlendi. Bu dönemde kümülatif CSdozlarının post-RTX geçen süre uzadıkça, giderek azaltılarak düsük doz gün asırı uygulamayageçilmesi nedeniyle göreceli olarak azaldıgı saptandı. Hastaların pre-RTX ve çalısma anıKMD z skorları arasında fark saptanmazken (p>0.05), her iki dönemde de KMD degerlerikontrol grubundan anlamlı düsüktü (p<0.001). Hastalarda post-RTX izlemde en düsük KMDskorlarının altıncı ayda saptandıgı, en iyi KMD skorlarına ise dördüncü yılda ulasıldıgıgörüldü. Bununla beraber, hastalarımızda pre-RTX ve post-RTX dönemde hiçbir olguda kırıksaptanmadı.Hastaların boy uzama hızlarının post-RTX ilk altı ayda en az oldugu, ikinci yıla dek giderekarttıgı ve besinci yıldan sonra ise en az düzeye indigi gözlendi. Post-RTX dönemde olguların%27'sinde (n=9) en az bir akut rejeksiyon (AR) atagı oldugu ve çalısma anına gelindigindeolguların %68'inde (n=22) graft disfonksiyonu oldugu görüldü.Çalısma anında hasta ve kontrol grubu arasında PTH ve 1,25 (OH)2 vitamin D açısından farksaptanmazken (p>0.05), 25 (OH) vitamin D'nin hasta grubunda daha yüksek oldugu görüldü(p<0.001) ve bunun hastalara verilen vitamin D destegiyle iliskili oldugu düsünüldüHastaların serum OPG düzeyi kontrol grubuna göre anlamlı yüksekti (p<0.001) ve budurumun çogu hastada mevcut olan KBH sürecinin kemik üzerindeki olumsuz etkilerinikompanse etmeye yönelik oldugu düsünüldü. Hasta grubunun RANK-L düzeyi kontrolleregöre düsük olmakla beraber her iki grup arasında fark saptanmadı (p>0.05). Hasta grubundaFGF-23 düzeyi kontrol grubuna göre yüksekti ve arada sınırda istatistiksel fark saptandı(p=0.054).Çalısma anına gelindiginde olguların %12'sinde (n=4) boy SDS'sinin pozitif yönde degistigi,%24'ünde (n=8) ise halen -2.0'ın altında oldugu ve kontrollere göre hala anlamlı düsükoldugu görüldü (p<0.001). Hasta grubunda pre-RTX ortalama VK degeri post-RTX dönemeve kontrol grubuna göre anlamlı düsükken (her ikisi için de p<0.001), çalısma dönemindehasta ve kontrol grupları arasında VK açısından fark bulunmadı (p>0.05).Çalısmamızda OPG ile kümülatif CS dozları arasında pozitif ve KMD z skorları arasındanegatif korelasyon saptandı. Post-RTX ikinci yıldan itibaren kümülatif CS dozları ile ikinciyıl ve sonrasındaki KMD degerleri arasında negatif korelasyon saptandı. Post-RTX boy SDSdegerleri ile post-RTX tüm dönemlerdeki kümülatif CS tedavisi arasında güçlü negatifkorelasyon vardı. Dolayısıyla CS tedavisinin basarılı RTX'e ragmen belirgin büyüme gerilineyol açtıgı, OPG'nin ise özellikle KMD üzerinde belirleyici oldugu görüldü.Sonuç olarak bu konu ile ilgili daha genis hasta sayısını içeren çalısmalara ihtiyaç duyulsa da,hastalarımızda KBH tanısından itibaren erken dönemde RTX yapılmasının, post-RTXdönemde ise CS tedavisinin mümkün oldugunca düsük dozlarda tutulmasının büyüme vekemik metabolizması üzerinde koruyucu olacagı düsünüldü.

Abstract:
The bone metabolizm biomarkers (OPG, RANK-L, FGF-23, PTH, 25(OH)vitamin D and 1,25 (OH)2 vitamin D) of 33 renal transplanted children and 32 healthy controls at the same age interval were evaluated. Additionally the growth, cumulative CS doses annual bone mineral densitometry (BMD)scores were recorded.There was a negative correlation between both growth and CS doses and OPG and BMD scores. In conclusion OPG is a determinant on BMD and CS treatment should be minimized for maintaining optimum growth in renal transplanted children