Video konferans yoluyla evde verilen eğitimin stomalı bireylerin öz etkililik ve stomaya uyumuna etkisi
The effect of education via video conferencing at home on self-efficacy and adaptation to stoma of individuals with stoma
Yazar: EDANUR ÖZKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ HARPUTLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Hasta eğitimi = Patient education ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Video konferans = Video conference ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışma, video konferans yoluyla evde verilen eğitiminin stomalı bireylerin öz etkililik ve stomaya uyumuna etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma verileri, 1 Kasım 2021- 1 Temmuz 2022 tarihleri arasında Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi 3. Kat Cerrahi Onkoloji Kliniği'nde (yüz yüze) ve stomalı bireylerin evlerinde (online) toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini dahil olma kriterlerini karşılayan 30 deney ve 30 kontrol grubu olmak üzere toplam 60 stomalı birey oluşturmuştur. Stomalı bireyler basit randomizasyon ile deney ve kontrol grubuna ayrılmıştır. Çalışmamızda stomalı bireylerden veri toplanmasında; Stomalı Bireyleri Tanılama Formu, Stoma Öz Etkililik Ölçeği (SÖEÖ) ve Ostomili Bireylere Yönelik Uyum Ölçeği (OBYUÖ) kullanılmıştır. Deney grubundaki bireylere taburculuk sonrasında araştırmacı tarafından Yara Ostomi İnkontinans Hemşireleri Derneği tarafından hazırlanmış olan eğitim kitapçıkları ve toplam dört görüşmede video konferans yoluyla eğitim verilmiştir.  İlk görüşme taburculuk sonrası 5'inci günde ikinci görüşme 10'uncu günde, üçüncü görüşme 15'inci günde ve dördüncü görüşme 2'inci ayda yapılmıştır. Kontrol grubundaki stomalı bireyler hastanede rutin olarak verilen eğitimi almışlardır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 14.0 istatistik programında; Kolmogorov-Smirnow testi, Ki Kare testi, Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon testi kullanılarak analiz edilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki bireylerin bireysel özellikleri, tıbbi tanı ve ameliyatlarına ilişkin bilgileri ve stomalarına ilişkin bilgileri yönünden farklılık göstermediği belirlenmiştir (p>0,05). Deney grubunun ön test SÖEÖ ve OBYUÖ puan ortancaları ile son test SÖEÖ ve OBYUÖ puan ortancaları arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubunun da ön test SÖEÖ ve OBYUÖ puan ortancaları ile son test SÖEÖ ve OBYUÖ puan ortancaları arasında anlamlı bir fark olsa da bu fark deney grubundan sayısal olarak daha azdır. Verilen eğitimin stomalı bireylerin öz etkililik puanlarını ve stomaya uyum puanlarını anlamlı bir şekilde arttırdığı belirlenmiştir. Araştırma sonunda kendi stoma bakımını yapabilme durumları sorgulandığında ise istatistiksel olarak gruplar arası anlamlı bir fark olmasa da deney grubunun %93,3'ü, kontrol grubunun ise %76,7'si kendi stoma bakımını yapabilmektedir. Stomalı bireylerin öz etkililik ve stomaya uyumlarının arttırılması, kendi stoma bakımlarını yapabilmelerinin sağlanması için hemşire tarafından stoma bakımı konusunda yapılandırılmış, sürekli eğitim verilmesi ve eğitim yöntemi olarak video konferans yönteminin kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted as a randomized controlled experimental study to determine the effect of home education via video conferencing on the self-efficacy and adoptation of individuals with stoma. Research data were collected between 1 November 2021 and 1 July 2022. The data was collected at the 3rd Floor Surgical Oncology Clinic of Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital (face-to-face) and at the homes of individuals with stoma (online). The sample of the study consisted of 60 individuals with stoma, 30 of which were in the experimental group and 30 in the control group, who met the inclusion criteria. Individuals with stoma were divided into experimental and control groups by simple randomization. Stoma Individuals Identification Form, Stoma Self-Efficacy Scale (SSES), and Ostomy Adjustment Inventory-23 (OAI-23) were used to collect research data. After discharge, the individuals in the experimental group were given training by the researcher through training booklets prepared by the Turkish Association of Wound Ostomy Incontinence Nurses and video conference education in four sessions. The first interview was done on the 5th day after discharge, the second on the 10th day, the third on the 15th day, and the fourth on the 2nd month. Individuals with stoma in the control group received the training of the company representative that sells stoma materials routinely in the hospital. The research data were analyzed by statistical program of SPSS 14.0 with Kolmogorov-Smirnow test, Chi-Square test, Mann-Whitney U test and Wilcoxon test. It was determined that the individuals in the experimental and control groups did not differ in terms of their individual characteristics, their medical diagnosis and surgery informotion and information related to stoma (p>0.05). It was determined that there was a significant difference between the medians of the pre-test SSES and OAI-23 scores of the experimental group and the medians of the post-test SSES and OAI-23 scores. Although there is a significant difference between the median of pre-test SSES and OAI-23 scores of the control group, and the median of scores of post-test SSES and OAI-23, this difference is numerically less than that of the experimental group. It was determined that education given by video conferancing provided significantly increased the self-efficacy scores and stoma adaptation scores of individuals with stoma. At the end of the study, when their ability to care for their own stoma was questioned, 93.3% of the experimental group and 76.7% of the control group were able to care for their own stoma, although there was no statistically significant difference between the groups. In order to increase the self-efficacy and adaptation of individuals with stoma and to enable them to perform their own stoma care, it is recommended that the nurse should give structured, education on stoma care and can use video conferencing as an education method.