Sıvı kromatografi-tandem kütle spektrometre metoduyla kreatinin analizi
Creati̇ni̇ne analysis  with liquid chromatography-tandem mass spectrometry
Yazar: MEHMET YILDIRIMEL
Danışman: PROF. DR. ALİ ÜNLÜ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Serumda kreatinin yüksekliği kas ve özellikle böbreklerde oluşan hasarın habercisi iken düşüklüğünün  klinikte pek bir anlamı yoktur. Kreatinin günümüzde böbrek takibinde klinik laboratuarlardan en çok istenen analizler arasındadır. Böbrekler yaptıkları birçok fizyolojik fonksiyonlarla canlının var olabilmesi için büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle böbrek testlerinde  kullandığımız yöntemin spesifitesi ve sensitivitesi yüksek olmalıdır. Jaffe yöntemi kreatinin için spesifik değildir. Pek çok madde Jaffe yöntemini etkiler . Enzimatik yöntem, Jaffe yöntemine göre daha güvenilirdir. Fakat ekonomik olmaması nedeniyle çok yaygınlaşmamıştır.
Bu çalışmada CLSI kurallarına göre yeni likid kromatografi tandem mass kütle spektrometre metodu geliştirilmiştir. Geliştirilen bu metod enzimatik ve  jaffe metodlarıyla mukayese edilmiştir.
Metod validasyon parametreleri içinde linearite, analitik ölçüm limitleri, tekrarlanabilirlik, gerielde, interferans, taşıma, referans aralık doğrulama, numune stabilitesi, matriks etkisi ve dondurma çözmenin etkisi çalışmaları yapılmıştır. 
Kreatinin 10 mg/dL'ye kadar lineer bulunmuştur. Kantitasyon limiti 0,0390 mg/dL, deteksiyon limiti 0,0195 mg/dL dir. Bu metotla kreatinin, interferansından ve matriks etkisiden etkilenmediği görülmüştür. Taşıma çalışması için düşük konsantrasyonlu numuneler, yüksek kosantrasyonlu numunelerin önüne ve arkasına sırasıyla dizilip ölçüm yapılmıştır. Grupların ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Bu çalışmada elde edilen taşıma değeri 0,00334 mg/dL  olarak bulunmuştur. Kreatinin için herhangi bir taşıma etkisine rastlanmadı. Kreatinin interferans çalışmasının sonuçları izin verilen % bias sınırları içindedir ayrıca geri elde yüzdesi de % 99 olarak bulunmuştur. Yapılan LC-MS/MS metodu CLSI metod validasyon kurallarına göre kabul edilebilir bulunmuştur. 


LC-MS/MS ve Enzimatik  karşılaştırma r değeri 0,9942 olarak bulunmuştur. LC-MS/MS ve Jaffe karşılaştırma çalışmasında r  değeri 0,9959 olarak bulunmuştur. Enzimatik ve Jaffe  karşılaştırma r değeri 0,9981 olarak bulunmuştur. 
Karşılaştırma çalışmaları, kromatografik metodla kreatinin ölçümünün daha doğru sonuçlar verdiğini göstermiştir. Jaffe yönteminde interferans şüphesi olan örnekler kullanılan ilaç bilgileri öğrenilerek LC-MS/MS yöntemiyle daha doğru sonuca ulaşılmış olunur. Bu sayede gereksiz medikal girişimler de önlenir.
LC-MS/MS ile kreatinin ölçümü daha hassas ve güvenilir olarak gerçekletirilmiştir. Elde ettiğimiz kalibrasyon eğrileri verileri bu yöntemin rutinde kullanılabilir olduğunu göstermiştir. 

ANAHTAR KELİMELER: Kreatinin, LC-MS/MS,  metot validasyonu

Abstract:
While high serum creatinine is a reporter of muscle and especially damage to the kidneys its lowness does not make much sense in clinic. Today,creatinine is among the most desirable analyzes in clinical laboratories following kidneys. The kidneys are of great importance for the existence of living things with many physiological functions they performed. For this reason, the method we use in kidney tests should have high specificity and sensitivity. The Jaffe method is not specific for creatinine. Many substances affect the Jaffe method. The enzymatic method is more reliable than the Jaffe method. But it has not become very popular due to the fact that it is not economical.
In this study, a new liquid chromatography tandem mass  spectrometry method was developed according to CLSI rules. This developed method was compared with enzymatic and Jaffe methods. 
linearity, analytical measurement limits, reproducibility, backwardness, interference, transport, reference interval validation, sample stability, matrix effect and effect of freezing resolution were studied as in the method validation parameters.

Creatinine was found linear up to 10 mg / dL. Quantitation limit is   0.0390 mg / dL, and detection limit is 0.0195 mg / dL.  By this method creatinine was not affected by the interference and matrix effect. Low concentration samples were arrayed and measured respectively in front of and behind the samples with high concentration for transport . Averages and standard deviations of the groups were calculated. The transport value obtained in this study was 0.00334 mg / dL. There was no .transport effect for creatinine was observed. The results of the creatinine interference study were within the allowed% bias limits also  the percentage of recovered hands was found to be 99%. The LC-MS / MS method made was found acceptable according to CLSI method validation rules. 
The LC-MS / MS and Enzymatic comparison r value was found to be 0,9942. In the LC-MS / MS and Jaffe comparison study, the r value was found to be 0,9959. Enzymatic and Jaffe comparison r value was found to be 0.9981.
Comparison studies have shown that the measurement of creatinine by the chromatographic method gives more accurate results. In the Jaffe method, by using the LC-MS / MS method, it is possible to reach a more accurate result by learning the drug information which is used in the examples of the interferences.  Thus unnecessary medical interventions are also avoided.
Creatinine measurement  was performed more precisely and reliably using LC-MS/MS . The calibration  data of curves we obtained shows that this method can be used in the routine.
KEYWORDS:  Creatinine, LC-MS / MS, method validation