Abdullah b. Mes'ûd rivayetlerinin Hanefî fıkıh düşüncesinin oluşumuna etkisi
Effects of Ibn Mas'ud narrations on formation of Hanafi fiqh idea
Yazar: HARUN KIZILBOĞA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ORHAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdullah bin Mesud = Abdullah bin Mesud ; Hanefiler = Hanifies ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rivayetler = Rumours ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Abdullah b. Mes'ûd, peygambere yakınlığı, zekâsı, ilmî yeteneği, Kur'an ve sünnete olan hâkimiyeti ile öne çıkan sahâbîlerden birisi olmuştur. Müslümanlığı ilk dönemlerde kabul edişi ve Hz. Peygamber'e olan yakınlığı vesilesiyle ondan birçok hadis duymuş ve rivayet etmiştir. Çalışmamız, İbn Mes'ûd rivayetlerinin Hanefî fıkhının oluşumundaki etkisini ortaya koymaya yönelik bir çalışmadır. Bu çalışmamız, üç ana bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır: Birinci bölümde öncelikle, çerçeveyi belirlemek amacıyla tezimizin konusu, amacı ve tezin yöntemi hakkında bilgi verildi. Sonra İbn Mes'ûd'un hayatı, ilmî kişiliği ve Hanefî fıkhının oluşumundaki etkisine değinildi. 
     İkinci bölümde, Hanefîlerin amel ettikleri ve kaynak gösterdikleri İbn Mes'ûd rivayetleri konu edildi. İki ana bölümden birincisini oluşturan bu kısımda fıkhî hükümler; ibadet, muâmelât ve ukûbat genel başlıkları atında ele alındı ve İbn Mes'ûd rivayetleri ilgili genel başlıklar içerisinde alt başlıklar halinde incelendi. 
     Üçüncü bölümde ise, İbn Mes'ûd'dan gelen ve Hanefîlerin kaynak göstermedikleri rivayetler üzerinde duruldu. Bu bölüm de kendi içinde iki kısma ayrıldı. İlk kısımda mezheb görüşüyle uyumlu olmasıyla beraber kaynak gösterilmeyen rivayetlere yer verildi. İkinci kısımda ise mezheb görüşüyle uyuşmayan, aksi yönde fetva verilen rivayetlere yer verildi. İki ana bölümden ikincisini oluşturan bu kısımda da aynı şekilde fıkhî hükümler; ibadet, muâmelât ve ukûbat genel başlıkları atında ele alınarak İbn Mes'ûd rivayetleri ilgili genel başlıklar içerisinde alt başlıklar halinde incelendi. Sonuç bölümünde de incelenen Abdullah b. Mes'ûd rivayetlerinin Hanefî fıkhını hangi oranda etkilediği konusunda ulaşılan kanaatler zikredildi.

Abstract:
Abdullah Ibn Masud was one of the featured companions with his closeness to the Prophet(s.a.w.), his intelligence, education talent, authority on Qur'an and sunnah. He heard and narrated lots of hadith from Prophet(s.a.w.) because of he converted his religion to Islam in early times and his closeness to Prophet(s.a.w.) Our thesis is a study that shows effects of Ibn Mas'ud narrations on formation of Hanafi Fiqh Idea. This study is consisted of introduction, two bodies and conclusion parts. At first in introduction, some informations about topic, purpose and method of our thesis were given in order to decide frame of the study. Then life of Ibn Mas'ud, his scholarity and his effects on formation of Hanafi Fiqh Idea were touched on.
     In second part, Ibn Mas'ud narrations that Hanafi scholars act and give reference were mentioned. In this part, first one of two bodies of our study, we discussed decretals(laws) about fiqh with titles of ibâdât, mu'âmalât and ukûbât. These were analyzed as subtitles under the title of Ibn Mas'ud narrations.
     In third part, his narrations that Hanafi scholars don't give reference, were touched on.  This part was divided into two in itself. In first part, narrations, not given reference in spite of being compatible with opinion of the sect, were touched on. In second part, narrations, not competible with opinion of the sect, judged opposite were touched on. In this part also, second one of two bodies of our study, decretals(laws) about fiqh were analyzed with titles of ibâdât, mu'âmalât and ukûbât again. These were analyzed as subtitles under the title of Ibn Mas'ud narrations in the same way.
In conclusion, opininons about how much do these analyzed Ibn Masud narrations effect Hanafi Fiqh Idea were touched on.