Alışveriş caddelerinin dirençliliği: Ankara, Kızılay örneği
Resilience of shopping streets: Case study of Ankara, Kızılay
Yazar: GİZEM DERİNCİ
Danışman: PROF. DR. BURCU HALİDE ÖZÜDURU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Ankara = Ankara ; Dirençlilik = Resistance ; Kent merkezi = City center ; Tüketim = Consumption

Özet:
Alışveriş, antik kentlerden bugüne insanların şehirlerle temas ettiği ekonomik ve sosyal bir etkinliktir. Yüzyıllar içerisinde krizler ve şokların etkisiyle değişen tüketim davranışları tüketim mekanlarının ve perakende sektörünün değişmesine neden olmuştur. Bu çalışmada perakende sektöründeki değişimin kent merkezinde bulunan alışveriş caddelerinin dirençliliği üzerine etkisi incelenmiştir. Dirençlilik literatüründe evrimsel dirençlilik yaklaşımıyla ilişkilendirilen kentsel dirençlilik kavramında ele alınan alışveriş caddelerinin dirençliliğinin incelenmesi için ekonomik kriz ve COVID-19 pandemisi örnek krizler olarak belirlenmiştir. Çalışmanın yöntemi olarak, dirençlilik bağlamında, krizlerin insanların tüketim alışkanlıklarında meydana getirdiği değişimlerin kent merkezindeki alışveriş caddelerine etkisinin ne olduğunun anlaşılması için yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme ve yapılandırılmamış gözlem yöntemleri belirlenmiştir. Örnek alan olarak seçilen Ankara'da alışveriş caddelerinin gelişim sürecinde doğrudan ve dolaylı etkilere sahip çeşitli uygulayıcılar/aktörlerle; kent merkezi ve dışında yer seçmiş perakendeciler, yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri ve bu konuda çalışmaları bulunan uzmanlar ile görüşmeler yapılarak krizler karşısında yaşanan değişime nasıl stratejiler geliştirdikleri üzerine incelemeler yapılmıştır. Ek olarak, Ankara Merkezi İş Alanı'nın en önemli ticaret alanı olan Kızılay'da farklı fiziksel çevre özelliklerine sahip alışveriş caddeleri seçilmiş; kullanıcı yoğunluğunun tespit edilmesi için yaya sayımı yapılmıştır. Buna göre alışveriş caddelerinde yaya hareketliliğinin önemli ölçüde azaldığı görülmüştür. Dirençliliği yüksek alışveriş caddeleri için kamusal alanlarda canlılığın sağlanması, kullanıcı yoğunluğunun arttırılması önemli stratejiler olduğu için bu ciddi değişim belirgin bir sonuçtur. Çalışmada kamu yararı gözeten, sosyal entegrasyon sağlayan ve önemli birer kamusal alan olan alışveriş caddelerinin krizler karşısında güçlü yönlerini sürdürmelerine olanak tanıyan kentsel strateji ve politikalar için bir çerçeve sunulmaktadır.

Abstract:
Shopping has been an economic and social activity where people contact with cities since ancient cities. Consumption behaviors that have changed with the effect of crises and shocks over centuries have caused changes in consumption space and retail sector. In this study, the effect of change in the retail sector and its impact on resilience of shopping streets in city centers was examined. In the resilience literature, the economic crisis and the COVID-19 pandemic have been determined as exemplary crises to examine the resilience of shopping streets, which is discussed along with the concept of urban resilience associated with evolutionary resilience approach. As the method of this study, semi-structured in-depth interviews and unstructured observations were determined to understand the effects of the changes in people's consumption habits caused by such crises on shopping streets in the city center of Ankara. With various practitioners/actors who have direct and indirect effects on the development process of shopping streets in Ankara, which was chosen as the case study; with retailers, local governments, non-governmental organizations, and experts working on this subject; interviews were conducted to examine how they adapted to the change experienced in the face of crises. In addition, to understand the density of users in shopping streets with different physical environmental features in Ankara city center Kızılay, pedestrian counts were made in 7 different time intervals on weekdays and weekends in December 2019 before the COVID-19 pandemic and October 2020 during the pandemic period. Accordingly, it was observed that pedestrian mobility decreased by 18-83% on shopping streets. Since providing vitality in public spaces and increasing user density are important strategies for resilient shopping streets, it is an important result that a serious change has occurred. As a result of the study, with the observations and in-depth interviews, the policies that allow the shopping streets, which are an important public space, to maintain their strength in the face of crises, have been determined.