COVİD-19 pandemisinde parkinson hastalarının koronafobi, fiziksel aktivite düzeyi, günlük yaşam aktiviteleri ve motor olmayan bulgularının incelenmesi
Investigation of coronaphobia, physical activity, activities of daily living and non-motor symptoms of patients with parkinson's disease in the COVİD-19 pandemic
Yazar: CANSELİ TOSUN
Danışman: PROF. DR. ARZU GENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nörolojik Fizyoterapi-Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Parkinson Hastalığı dopaminerjik hücrelerin kaybıyla seyreden ilerleyici bir hastalıktır ve yaşam kalitesini etkileyen motor ve motor olmayan bulgularla ortaya çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı COVID-19 pandemisinde Parkinson hastalarının koronafobi, fiziksel aktivite düzeyi, günlük yaşam aktiviteleri ve motor olmayan bulgularındaki değişimleri belirlemek ve Parkinson hastalarını bu parametreler açısından sağlıklı bireylerle kıyaslamaktır. 
Araştırmaya 53 idiyopatik PH tanılı hasta ve 53 hastaların eş/bakım vereni dahil edildi. Hastalığın şiddeti ve PH ile ilişkili dizabilite değerlendirildi. Koronavirüs-19 Fobisi Ölçeği (KFÖ), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Form, Schwab ve England Günlük Yaşam Aktivite Değerlendirme Ölçeği, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi, Yorgunluk Şiddeti Ölçeği, Geriatrik Depresyon Ölçeği kullanıldı. Değerlendirilen parametreler ve hastalarının hastalığında algıladığı değişiklik Küresel Algılanan Etki Skalası ile değerlendirildi.
Hastaların fiziksel aktivite düzeyleri kıyaslandığında fiziksel aktiviteleri azalmasına rağmen anlamlı bir fark bulunamadı (p˃0,05). Günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeyinin azaldığına, yorgunluk şiddetinin arttığına ve depresyon bulgularının kötüleştiğine dair (p˂0,001, p˂0,001, p˂0,001) anlamlı fark bulundu. Uyku kalitelerinin olumsuz yönde değiştiğine dair fark bulundu (p=0,024). Pandemi sırasında sağlıklı bireyler ve Parkinson hastaları arasında koronafobi, fiziksel aktivite düzeyi, uyku kalitesi ve depresyon bulgularında (p˃0,05) fark bulunamadı. Günlük yaşamdaki bağımsızlık düzeyi (p˂0,001) ve yorgunluk şiddeti (p=0,027) açısından fark bulundu. Hastaların günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeyinin daha düşük, yorgunluk şiddetinin ise daha yüksek olduğu belirlendi.
Parkinson hastaları ile sağlıklı bireyler arasında koronafobi, fiziksel aktivite düzeyi, uyku kalitesi ve ruhsal durum arasında fark bulunmaması sağlıklı bireylerin de pandemi koşullarından olumsuz yönde etkilendiğini göstermektedir. Bu nedenle egzersizin hayat biçimi olarak toplum sağlığına entegre edilmesi konusunda sağlık profesyonellerine büyük sorumluluk düşmektedir.

Abstract:
Parkinson Disease is a progressive disease characterized by the loss of dopaminergic cells and occurs with motor and non-motor symptoms. The aim of this study is to determine the changes in coronaphobia, physical activity level, activities of daily living and non-motor symptoms of Parkinson's patients during the COVID-19 pandemic and to compare with healthy person.
Diagnosed with idiopatic 53 PD and 53selected from their partner/caregivers were included. Coronafobi, physical activity level, activities of daily living, sleep quality, fatigue severity, depression, the change in all parameters and the patient's perceived change in their illness were assessed. 
It was found that, when the physical activity levels of the patients were compared no difference despite the decrease. A difference was found in terms of decreased activities of daily living, increased severity of fatigue, and worsening of depression (p˂0.001, p˂0.001, p˂0.001). A difference was found negative change in quality of sleep. No difference was found coronaphobia, physical activity level, sleep quality and depression findings. A difference was found independence in activities of daily living (p˂0.001) and severity of fatigue (p=0.027). It was determined that the patients level of independence in activities of daily living was lower and the severity of fatigue was higher. 
The absence of a difference between coronaphobia, physical activity level, sleep quality and mental state between Parkinson's patients and healthy people shows that healthy people are also adversely affected by the pandemic conditions. For this reason, health proffessionals have a great responsibility in integrating exercise into people's lives as a lifestyle.