Çocukluk çağı nötropenilerinin klinik izlemi, etiyolojik ve prognostik değerlendirilmesi
Clinical follow-up, etiological and prognostic evaluation of childhood neutropenia
Yazar: ŞEYMA ÖZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DOĞRU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Nötrofiller = Neutrophils ; Nötropeni = Neutropenia ; Prognoz = Prognosis ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Mutlak nötrofil sayısının yaşa göre normal değerlerin altında
olması nötropeni olarak tanımlanmaktadır. Tesadüfen yapılan kan sayımlarında
saptanıp tamamen benign seyirli olabileceği gibi, sık ve ağır enfeksiyon geçiren
hastalarda, immün yetmezlik tanısı olanlarda, çeşitli malign hastalıklarda, aplastik
anemide, kemoterapi veya radyoterapi almış hastalarda saptandığında ve ateş eşlik
ettiğinde acil durum olarak kabul edilir.
Nötropeninin doğruluğundan emin olunduktan sonra hastanın fenotipi,
geçirdiği enfeksiyon öyküsü, aile öyküsü, başka sitopenilerin eşlik edip etmediği,
organomegali varlığı, periferik yaymada atipik hücre olup olmadığı değerlendirilmeli
ileri tetkiklere ya da takibe hastanın kliniğine göre karar verilmelidir.
Yöntem: Çalışmamızda Kasım 2013 - Kasım 2018 arasında hastanemiz
çocuk hematoloji ve onkoloji polikliniğine başvuran, yaşına göre nötrofil sayısı normal
değerler altında olan hastalar retrospektif olarak incelendi. Malign hastalık, aplastik
anemi, kemoterapi, radyoterapi sebebiyle nötropenik olan hastalar ve tanı almadan
takibi bırakan hastalar çalışmamıza dahil edilmedi.
Bulgular: Değerlendirilmeye alınan 172 hastanın 63'ü (%36,6)
postenfeksiyöz nötropeni, 61'i (%35,4) kronik benign nötropeni, 24'ü (%13,9)
konjenital nötropeni, 11'i (%8,6) nutrisyonel nötropeni, 10'u (%5,8) immün yetmezlik
ilişkili nötropeni, 3'ü (%1,7) ilaca bağlı nötropeni tanısı aldı.
Konjenital nötropeni tanılı hastaların %83,3'ü immün yetmezlik ilişkili
nötropeni tanılı hastaların %70'i, nutrisyonel nötropeni tanılı hastaların %45,4'ü ilaca
bağlı nötropeni tanılı hastaların %33,3'ü ağır veya çok ağır nötropeni ile
başvurmuşlardır. Kronik benign nötropeni tanılı hastaların %62,3'ü, postenfeksiyöz
nötropeni tanılı hastaların %50,8'i ağır veya çok ağır nötropeni sebebiyle
başvurmalarına rağmen postenfeksiyöz tanılı hastaların hiçbirinin hastane yatış
gereksinimi olmamış ve tamamı remisyona girmiştir. Kronik benign nötropeni tanılı
hastaların ise %37,7'si spontan remisyona girmiş, geri kalanın takibine devam
edilmektedir. Takibe devam eden hastaların tanı anından çalışmamıza kadar geçen
süre ortancası 48 hafta olup hepsi 6 yaşın altındadır.Genetik mutasyon saptanan 14 hastanın 7'sinde (%50) HAX-1, 3'ünde
(%21,42) ELANE/ELA2, 2'sinde (14,28) JAG1N, 1'inde (7,14) STAT 1, 1'inde (7,14)
G6PC3 mutasyonu saptanmıştır. Konjenital nötropeni tanısı alan hastalarda en sık
saptanan mutasyon HAX-1 geni olmuştur. Otozomal resesif geçiş göstermesi
sebebiyle akraba evliliklerinin sık olduğu ülkemizde beklenen bir sonuçtur.
Anahtar kelimeler: Konjenital nötropeni, Kronik benign nötropeni, HAX-1,
ELANE/ELA2

Abstract:
Introduction and Purpose: Neutropenia is defined as abnormally low
absolute number of neutrophils in the blood for a specific age. The clinical spectrum
in nuetropenic patients varies widely. It can be detected incidentaly by a complete
blood count test and may be completely benign. Whereas in some cases neutropenia
may be associated with frequent and severe infections, accompanying
immunodeficiencies, various malignant diseases or aplastic anemia. In patients
recieving chemotherapy or radiotherapy, neutropenia in combination with fever is a
medical emergency.
After confirming the accuracy of neutropenia, the patient's phenotype, history
of infection, family history, presence of other cytopenias, presence of organomegaly,
presence of atypical cells in peripheral blood smear should be evaluated and further
evaluation or decision should be made according to the patient's clinical findings.
Method: In this study, patients with neutropenia admitted to our pediatric
hematolgy and oncology clinic between November 2013 and November 2018 were
eveluated retrospectively. Patients with neutropenia due to malignant disease, aplastic
anemia, chemoterapy or radioterapy and patients who were discontinued without
diagnosis were excluded from this study.
Results: Of the 172 patients included in this study, 63 (36,6%) were diagnosed
as post-infectious neutropenia, 61 (35,4%) with chronic benign neutropenia, 24
(13,9%) with congenital neutropenia, 11 (8,6%) with nutritional neutropenia, 10 with

immunodeficiency related neutropenia and 3 (1,7%) were diagnosed with drug-
induced neutropenia.

83,3 % of patients with congenital neutropenia, 70% of patients with
immunodeficiency related neutropenia, 45,4% of patients with nutritional neutropenia,
33,3% patients of drug- induced neutropenia presented with severe or very severe
neutropenia.
Although 62,3% of patients with chronic benign neutropenia and 50,8% of
patients with post-infectious neutropenia were admitted for severe or very severe
neutropenia, none of the patients with post-infectious disease required hospitalization

vii
and all were in remission. 37.7% of the patients with chronic benign neutropenia were
in spontaneous remission and the rest is being followed. The median time from
diagnosis up to the start of this study was 48 weeks and all patients were under 6 years
of age.
Of the 14 patients with genetic mutations, 7 had (%50) HAX-1, 3 had (%21,42)
ELANE/ELA2, 2 had (14,28) JAG1N, 1 had (7,14) STAT 1, 1 had (7,14) G6PC3
mutation. HAX-1 (%50) gene was the most common mutation in patients diagnosed
with congenital neutropenia. This is an expected outcome in our country, where
consanguineous marriages are common and it has an autosomal recessive transmission
patern.
Keywords: Congenital neutropenia, Chronic benign neutropenia, HAX-1,
ELANE / ELA2, post-infectious neutropenia