Bilişsel film kuramı ve yavaş sinema: Nuri Bilge Ceylan sinemasında mizansen ve karakterlerin sinemetrik ölçümü
Cognitive film theory and slow cinema: The cinemetric measurement of miscellaneous and characters in Nuri Bilge Ceylan cinema
Yazar: BETÜL USTA
Danışman: PROF. DR. SAVAŞ ARSLAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Yavaş sinema = Slow cinema

Özet:
Bilişsel film kuramı, sinema deneyimini daha iyi anlamak ve analiz etmek için bilişsel süreçlere odaklanan bir yaklaşımdır. Bu kurama göre, izleyicinin algısal süreçleri, belleği, dikkati ve duygusal tepkileri gibi bilişsel unsurların sinema deneyimine nasıl etki ettiği incelenmektedir. Bilişsel film kuramı, izleyicinin filmi anlamlandırma ve yorumlama sürecinde aktif bir rol oynadığını vurgulayarak, sinemanın sadece görsel ve işitsel uyaranlardan ibaret olmadığını savunmaktadır. Yavaş sinema ise, zamanın yavaşça ilerlediği ve karakterlerin iç dünyalarının derinlemesine incelendiği bir sinema tarzını oluşturmaktadır. Bu yaklaşım, olayların yavaş bir tempoda ilerlediği, sessizlik ve duraksamaların önemli bir rol oynadığı filmler üretmeyi hedeflemektedir. Yavaş sinema, seyirciyi zamanı farklı bir şekilde algılamaya ve derin düşünmeye teşvik etmekte ve genellikle uzun planlar, az diyalog ve minimalist bir anlatı yapısı içermektedir.
Bu çalışmada bilişsel film kuramı ve yavaş sinema kavramlarını bir araya getirilerek, Nuri Bilge Ceylan'ın Uzak ve Bir Zamanlar Anadolu'da filmlerini incelenmektedir. Çalışmanın amacı, yönetmenin bu iki film arasında biçimsel bir değişim gösterip göstermediğini anlamaktır. Burada James Cutting'in Movies on Our Minds: The Evolution of Cinematic Engagement (Aklımızdaki Filmler: Sinematik Etkileşimin Evrimi) adlı kitabının mizansen bölümündeki ölçütler kullanılarak; çerçeve oranları, karakter konumu, çekim ölçekleri, dağınıklık, parlaklık ve renk değerlendirmesi gibi faktörler ölçümlenerek analiz edilmektedir. Bu ölçümler, çeşitli arayüzler ve programlar kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Elde edilen sonuçlar istatistiksel yöntemlerle analiz edilerek, Nuri Bilge Ceylan'ın film stilindeki ve estetik özelliklerindeki değişimi hakkında belirgin sonuçlara varılmak amaçlanmaktadır.

Abstract:
Cognitive film theory is a consumer-focused Approach to better understand and analyze the cinema experience. According to this theory, it is examined how the affective elements such as the perceptual structures, memory, attention and emotional reactions of the audience affect the cinema experience. Cognitive film theory, emphasizing that the audience plays an active role in the process of making sense and reading the film, argues that cinema is not just about visual and auditory stimuli. On the other hand, slow cinema a style of cinema in which, time passes slowly and the iner world of characters are examined deeply. This approach aims to produce films in which the time goes at a slow pace, and the little pauses and silent moments play an  important role. Slow cinema encourages the audience to perceive time in a different way and to think deeply. These large-scale films often feature long shots, little dialogue, and a minimalist narrative structure.
In this study, Nuri Bilge Ceylan's films "Distant- Uzak  and Once Upon a Time in Anatolia- Bir Zamanlar Anadolu'da", are examined by putting cognitive film theory and slow cinema concept together. The aim of this study is to understand whether the director shows a stylistic change between these two films. Some of the content examined in the mise-en-scène section of James Cutting's book Movies on Our Minds: The Evolution of Cinematic Engagement was evaluated by using criteria taken from the book, including aspect ratios, character, shooting areas, clutter, brightness and color evaluation. factors were measured and analyzed. These measurements were carried out using various objectives and programs. Once Upon a Time in Anatolia the analysis of the results gathered, information had been collected about Nuri Bilge Ceylan's style.