İnsan merkezli iç mekan tasarımını etkileyen faktörler
Factors that affecting human-centered interior design
Yazar: CEM DOĞAN
Danışman: PROF. DR. İPEK FİTOZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
İnsan yüzyıllar boyunca dünyanın merkezinde olmuştur. Hayatını, yaşadığı çevreyi kendi etrafında şekillendirmiştir. Günümüzde ise bu rolü, insanı merkez alarak kullanıcı ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çalışmalar yapan tasarımcılar üstlenmiştir. İnsanı merkez alan tasarım anlayışı olan kullanıcı merkezli ve insan merkezli tasarım anlayışlarının gelişmesi ile, bu tasarım sürecini etkileyen çeşitli faktörler belirlenmiştir. Bu faktörler dünya üzerinde sayısız karaktere ve değişkenlere bağlı değişen insanların mekanı algılamasını etkilemiştir. İnsan merkezi insan topluluğunun ihtiyaçlarını karşılamak için insanlar ve mekanlar arasındaki ilişkiyi optimize eden çözüm odaklı bir yaklaşım olarak ele alınmıştır. Tasarımın kullanıcıları ile derin bir empati kurmakla başlayıp, sorun veya ihtiyacı belirleme, fikir üretme, analiz etme, gözlemleme süreçlerinin bütünü ile oluşan bu yaklaşımda iç oluşumlar, kişilik, alışkanlıklar, kültürün yanı sıra boyutsal özellikler, vücut ölçüleri, hareket ve güç kullanımı, insanın çevresi ile ilişkisi, insanı merkez alan tasarım ölçütleri olarak görülmüştür. Araştırmanın ana konusu olan insanın kimliğini oluşturan davranışları ve bu davranışlara neden olan iç oluşumlar, kişilik, alışkanlıklar ve kültür incelenmiş, boyutsal özellikler ortaya konulmuştur. İnsan kapsamında incelenen tasarımı etkileyen faktörlerin, tasarlama eylemi altında görsel, işitsel ve hareket ölçütleri açıklanmış ve öneriler sunulmuştur. Çevre strüktürünün insan ile ilişkisinin ele alındığı, çevrenin tanımının geçmişten günümüze kadar çeşitli ve farklı olduğu ve bu farklılığın tanımlamayı yapanların konuya kendi uzmanlık alanları açısından bakmış olmalarından kaynaklı olduğu belirtilmiştir. Konu, tasarım açısından tasarımcı tarafından incelendiğinde çevre, insanların ve diğer canlıların yaşamlarını paylaştıkları, ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı etkileşim halinde bulundukları doğal ya da yapay ortam olarak tanımlandığı ve boyutunun incelendiği, kullanıcı tarafından nasıl algılandığının tartışıldığı bu çalışma detaylı yapılan literatür araştırması ile desteklenmiş ve bu bağlamda araştırmanın hedefi, iç mekan tasarımında ön plana çıkması istenen insan merkezli iç mekan tasarımı anlayışının, kullanıcı memnuniyeti açısından önemini ortaya koymak olarak belirlenmiştir. İnsan çerçevesinde incelenen faktörler sonucunda varılan bulgular değerlendirilmiş ve bu değerlendirmenin sonucunda, günümüz tasarımcılarına yönelik insanı merkez alan tasarımlar için çıkarımlar sunulmuş ve öneriler oluşturulmuştur.

Abstract:
Humankind have been at the center of the world for centuries and they have shaped their own life and the environment around them. Today, this role has been undertaken by designers who work to meet user needs by centering the human. With the development of user-centered and human-centered design approaches, which are human-centered design concepts, various factors affecting this design process have been determined. These factors have affected the perception of interior space by people who have changed due to countless characters and variables around the world. The human center is considered as a solution-oriented approach that optimizes the relationship between people and places to meet the needs of the human community. In this approach, which starts with a deep empathy with the users of the design and consists of the whole process of identifying the problem or need, generating ideas, analyzing and observing, internal formations, personality, habits, culture as well as dimensional features, body measurements, movement and power use, human environment relationship with the human being has been seen as a human-centered design criteria. Behaviors that make up the identity of the human being, which is the main subject of the research, and the internal formations that cause these behaviors, personality, habits and culture are examined and dimensional features are revealed. The visual, auditory and movement criteria of the factors affecting the design examined within the scope of human, under the act of design, are explained and suggestions are presented. It was stated that the relationship between the environmental structure and the human being was discussed. The definition of the environment was varied and different from the past to the present, and this difference was due to the fact that those who made the definition looked at the subject from their own field of expertise. When the subject is examined by the designer in terms of design, this study, in which the environment is defined as the natural or artificial environment in which people and other living things share their lives, maintain their relationships and interact with each other, examines its size and discusses how it is perceived by the user, has been supported by a detailed literature research and in this context. The aim of the research is to reveal the importance of the human-centered interior design concept, which is desired to come to the fore in interior design, in terms of user satisfaction. The findings obtained as a result of the factors examined in the human framework were evaluated, and as a result of this evaluation, inferences were presented and suggestions were made for human-centered designs for today's designers.