İleriye yönelik bellek, içerikleri farklı (iyi, kötü ve nötr) niyetlerin unutulması ve kişilik
Prospective memory, forgetting the intentions which have different contents (good, bad, neutral) and personality
Yazar: BUKET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SEVTAP CİNAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Kişilik = Personality ; Niyetler = Intentions ; Unutma = Forgetting ; İleriye yönelik bellek = Prospective memory

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, ileriye yönelik bellek ve kişilik arasındaki ilişkiyi, maksatlı unutma paradigmasıyla incelemektir. Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında, günlük hayattaki ileriye yönelik bellek ve geriye yönelik belek hatalarını değerlendirmek için; İleriye Yönelik ve Geriye YönelikBellek Ölçeği (Smith, Della Sala, Logie, & Maylor, 2000); beş faktör kişilik özelliklerini belirlemek için ise, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi(Bacanlı, İlhan, Aslan, 2009) kullanılmıştır. Testler toplamda 377 kişiye uygulanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre, geriye yönelik bellek hataları kontrol edildiğinde, kişiliğin sadece sorumluluk boyutunun ileriye yönelik bellek sorunlarını anlamlı derecede yordadığı görülmektedir. İleriye yönelik bellek hataları kontrol edildiğinde, geriye yönelik bellek sorunlarının sadece uyum boyutu tarafından anlamlı derecede yordandığı ortaya çıkmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, yüksek ve düşük sorumluluk ve uyum kişilik özelliklerine göre sınıflandırılan 85 katılımcı, maksatlı unutma prosedürü içeren ileriye yönelik bellek görevi ile test edilmiştir. Sonuçlara göre; sorumluluğu ve uyumu düşük olan katılımcıların doğru hatırladıkları niyet sayıları, sorumluluğu ve uyumu yüksek olan katılımcılara göre anlamlı olarak daha fazladır. Buna ek olarak, sorumluluğu ve uyumu düşük olan katılımcılar, sorumluluğu ve uyumu yüksek olan katılımcılara göre, unutulması gereken niyetleri yanlışlıkla daha fazla hatırlamışlar ve daha fazla niyet uydurmuşlardı. Bu karıştırılan -yani unutulması gereken yerde hatırlanan- niyetlerin içeriğine bakıldığında ise; kötü niyetlerin, nötr ve iyi niyetlere göre anlamlı derecede daha az karıştırıldığı bulgulanmıştır.


Anahtar Kelimeler: leriye Yönelik Bellek, Kiilik, Maksatlı Unutma, Niyet Hatırlama

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the relationship between prospective memory and personality in an intentional forgetting paradigm. The study involved two phases. At the first phase the Prospective and Retrospective Memory Questionnaire (PRMQ, Smith, Della Sala, Logie, & Maylor, 2000) was used to evaluate prospective and retrospective memory failures in everyday life and a personality test based on adjectives (Adjective Based Personality Scale/ABPT, Bacanlı, İlhan, Aslan, 2009) was used to examine five-factor personality traits. The tests were administered to a total of 377 students. The results of the hierarchical regression analyses showed that, after controlling for retrospective memory failures, conscientiousness was the only personality trait that explained prospective memory complaints. After controlling for prospective memory failures, agreeableness as a personality trait was the only variable which significantly predicted retrospective memory complaints. At the second phase of the study, 85 individuals classified as having high or low conscientiousness or agreeableness were tested on a prospective memory task with an intentional forgetting procedure. The results showed that the number of intentions correctly recalled was greater for individuals with low conscientiousness or agreeableness than for those with high conscientiousness or agreeableness. In addition the participants with high conscientiousness or agreeableness mistakenly retrieved more intentions to-be-forgotten and also produced more fictitious intentions than those with lowconscientiousness or agreeableness. When the contents of intrusive intentions which were to-be-forgotten but mistakenly reported at recall were examined it was found that bad intentions were less intrusive comparing to good or neural intentions.


Keywords: Prospective Memory, Personality, Intentional/Directed/ Motivated Forgetting, Remembering Intention