Yenidoğan köyü (Eskişehir-Sivrihisar) güneydoğusundaki neojen istifinin ve sedimenter magnezit oluşuklarının jeolojisi
Geology of the neogene sequence and sedimentary magnesite deposits in the southeast of the Yenidoğan village (Eskişehir-Sivrihisar)
Yazar: MURAT MERT
Danışman: PROF. DR. MEFAİL YENİYOL
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Yenidoğan (Tatar) köyü ve güneydoğusundan başlayıp Çakmak köyü güneyine kadarolan bölgede yapılan detaylı jeolojik araştırmalar ışığında Neojen havzasının jeolojikevrimine ışık tutacak veriler belirli bir düzen içerisinde verilmiştir1. İnceleme alanıiçersinde bulunan Neojen birimleri çalışma sahası dışında kalan Tersiyer öncesi(Paleozoyik -? Triyas yaşlı) kayaçların üzerine uyumsuz olarak gelmektedir. Çalışmabölgesinin tabanını marn, çakıltaşı, kumtaşı, çamurtaşı, kiltaşı (smektit, klorit) ve jipsliseviye oluşturduğu görülmüştür. Jipsler, evaporasyonun (buharlaşmanın) yüksek olduğuzamanlarda meydana gelmiştir. Çalışma sahası içersinde jipsler, ince kristallilaminalanmalar ve daha iri kristalli ve ikizlenmeler göstermektedir.Çalışmanın esasını oluşturan, sepiolitli - dolomitli serinin tabanında gevşek veçamurtaşı niteliğinde olan magnezit ile başlayıp daha sert ve mikritik bazen de gevşekkarakterli dolomite kadar olan istif, jipsli seviyenin üzerine çok düşük açılı biruyumsuzlukla gelmektedir. Tabanda bulunan magnezitler beyaz-açık yeşil renktonlarında olup gözlenen kalınlıkları ortalama 2 -3 m civarındadır. İstifin yukarısınadoğru gidildikçe dolomitli sepiolitler, sepiolit ve sepiolitli killer görülmektedir.Sepiolitlerin rengi beyaz-bej, kahve ve organik maddece zengin olanlar da daha siyahtonlardadır. Sepiolitler bazen tekdüze bir görünüm sunarken bazen de daha ince tabakalı(laminalı) görülmektedir. Sepiolitlerin içersinde bazı bölgelerde beyaz renkli tüfarakatkıları izlenmektedir. İstifin en üst kısımlarında beyaz ve açık kahve rengitonlarında daha sert bazı yerler de masif halde bazı yerlerde ise bol çatlaklı veçatlakların içersinde kalsit kristalleri görülmektedir. Dolomitlerle birlikte yer yer koyu1Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yürütücü Sekreterliğitarafından T-482/25062004 sayılı proje ile desteklenmiştir.xkahve, beyaz ve açık gri tonlarda oldukça sert bloklar şeklinde çörtler görülmektedir.Çörtler birkaç cm büyüklüğünde nodüller şeklindedir.Sakarya nehrinin kuzeyinde inceleme alanı içersinde küçük bir kesimde görülen iyiyuvarlaklaşmış ve nehir tarafından taşınan malzemelin oluşturduğu iyi tutturulmuştaraçalar dolomitli seviye üzerine uyumsuz olarak gelmektedir.İnceleme alanı içersinde en genç birim kuvaterner yaşlı alüvyonlardır. Alüvyon;karbonatlı, kumlu, çakıllı, siltli ve killi malzemelerin karışımından meydana gelmiştir.xi

Abstract:
As a result of the detailed geological investigations done in the region starting at theYenidoğan (Tatar) village and its southeast to the southeast of the Çakmak village, dataindicating geological evolution of the Neogene basin are given in a specific order1.Neogene units in the investigation area comes unconformably on the Pre-Tertiary(Paleozoic-?Triassic aged) rocks outside the study area. It?s seen that marn,conglomerate, sandstone, mudstone, clay stone (smectite, chlorite) and gypsum make upthe basement of the study area. Gypsum crystallized in the lake area at the time wherethe evaporation (precipitation) was high. Gypsum in the study area shows finecrystallized laminations and coarse crystals with twinnings.The sequence starts at the basement with an unconsolidated and mudstone typemagnesit, which is the main part of this study, and continuous up with harder, micriticand sometimes flabby dolomites overlying unconformably a gypsum sequence at thebasement. Magnesites at the base are observed as white-light green in color andapproximately 2-3 m in thickness. In the upper part of the sequence sepiolites withdolomite, sepiolites and clayey sepiolites are observed. Color of the sepiolites are white-beige, brown and the organic matter rich ones are black. Sepiolites show in places,monotonous appearence and sometimes they are seen as thinner layered (laminated). Insome regions inside of the sepiolites, white colored tuff intercalations are observed. Theuppermost part of the sequence, they are white and light brown colored, harder, in someparts massive, in some parts cracked and calcite crystals are observed in these cracks.1This study was supported by İstanbul University Scientific Research Project Center with the ProjectNumber T- 482 / 25062004.xiiDark brown, white and light grey colored cherts are observed as hard blocks with in thedolomites. Cherts are formed as a few cm big nodules.Well preserved terraces occured from well rounded materials transported by the riverobserved in small parts of the investigation area in the northern bank of the SakaryaRiver come unconformably on the dolomite bearing sequence.The youngest unit in the investigation area is Quaternary alluviums. Alluvium iscomposed of the mixing of carbonate, sand, gravel, silt and clay materials.xiii