Bir kent planlama sorunu olarak iklim değişikliği ve vatandaş katılımlı planlama yöntemleri
Climate change as an urban planning issue and planning methods with citizen participation
Yazar: NERGİS MENEMENLİ GÖKÇEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU TOMRUK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi, Teorisi ve Eleştirisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
21. yüzyılın en önemli problemlerinden biri olan iklim değişikliğine karşı gerçekleştirilen küresel müzakere süreçlerinde ülkeler, bu sorunun en büyük kaynağının insanların fosil yakıtlara bağlı tüketim alışkanlıkları olması konusunda hemfikirdir. Fakat müzakere süreçlerinin yaklaşık 30 yıllık geçmişinde belirlenen emisyon azaltım hedeflerine ulaşılamamış olması, uluslararası mücadelenin tepeden inme yaklaşımlarının etkisizliğini göstermektedir. Bu tepeden inme yaklaşımlar, fosil yakıtlardan temiz enerji kaynaklarına geçiş sürecindeki piyasa güçlerine odaklanmakta, ancak iklim değişikliği sorununu yaratan sistemin diğer etmenlerini kapsamlı bir şekilde ele alamamaktadır. Buna karşın küresel müzakere süreçlerinde hakim olunamayan bu etmenler, yerel yönetimler tarafından daha etkin bir şekilde yönetilmektedir. 
Yerel yönetimler arasında kurulan ulus ötesi ağlarla iklim değişikliği konusunda küresel etki yaratma potansiyeli artan kentler, iklim krizinin hem en büyük nedenlerinin merkezleri hem de bu sorundan en çok etkilenecek yerlerdir. Dolayısıyla kent üzerinden yapılacak adaptasyon ve azaltım eylemlerinin, iklim kriziyle mücadele kapsamında ilk sıralarda yer alması gerekmektedir. Kent yönetimlerinin, kenti iklim değişikliği ile mücadele açısından yukarılara taşıyan en önemli özelliklerden biri ise kent planlama süreçlerine vatandaş katılımını sağlayabiliyor olmalarıdır. Bu sayede temeli bireylerin tüketim alışkanlıklarına bağlı olan bu küresel sorun, bireyler kapsamında da ele alınabilmektedir. 
Bu araştırmada dünyanın hızla kentleşmesi ile arasında güçlü neden sonuç ilişkileri bulunan iklim değişikliği sorununa çözüm arayışındaki küresel çabaların bu soruna gereken hızda müdahale edemiyor olma durumu sorunsallaştırılmakta ve iklim değişikliği, bir kent planlama problemi olarak ele alınmaktadır. Çalışmada öncelikle iklim değişikliği sorununun kentleşme ve insanların tüketim alışkanlıklarıyla ilişkisini kuracak literatür araştırılmıştır. Devamında bu sorunla mücadele durumu, küresel ve yerel ölçeklerde değerlendirilmiştir. Küresel ölçekte Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması'na odaklanılarak küresel müzakere süreçleri incelenmiştir. Yerel ölçekte ise kentlere odaklanılarak ulus ötesi ağların kent yönetimlerindeki etkileri tartışılmıştır. Kentleşmeyle artan insan kökenli etkiler sorunun temel kaynaklarından biri olarak düşünüldüğü için bu sorunla mücadele kapsamında etkili olan kent planlama yaklaşımları, vatandaş katılımı yönünden araştırılmıştır. Bu kapsamda Paris'in 15 Dakikalık Kent'i, Barselona'nın Süperbloklar'ı ve Kopenhag'ın İklime Dirençli Mahalle planı ile bu kentlerin iklim eylem planları detaylıca incelenmiş ve bu incelemeler doğrultusunda İstanbul örneği üzerinden iklim değişikliğine karşı katılımcı kent planlama yöntemlerine öneriler sunulması amaçlanmıştır.

Abstract:
During the history of global climate change negotiations the governments had acknowledged the fact that the fossil fuel consumption habits of people are the biggest reasons behind the climate change problem, which is one of the most important problems of the 21st century. However for the past three decades of these negotiations mitigation goals for the emissions have not been reached, and this indicates that the top-down approaches of this international combat are ineffective. The top-down approaches focus on the market forces, which are in the process of transition from fossil fuels to clean energy, but they don't handle the other driving forces of the system that create the climate change problem. On the other hand these driving forces, which aren't well governed by the global negotiations, are being controlled by the local governments more effectively. 
The cities, which have a growing potential for creating a global impact about climate change with the transnational networks established between the local governments, are the centers for the main reasons of climate change and also they are the places which will be the most affected by this problem. Thereby adaptation and mitigation actions held by the cities must be on the front rows while dealing with climate change. One of the most important features of the city governments on this subject is the ability to generate citizen participation in the city planning processes. Thus the global problem, which is mainly connected to the indivudual's consumption behaviours, could be discussed on citizen level.
This study is problematizing the situation of the global efforts, which have strong cause and effect relationships with the rapid urbanization in the world, not being able to response to climate change problem fast enough while seeking a solution. In the meantime the climate change is treated as an urban planning issue in this research. First of all the literature, which will establish the relationship between the climate change problem and urbanization and also consumption behaviours of people, is examined. Then the current situation of the battle with this problem is evaluated on both global and local levels. For the global level, this study focuses on the Kyoto Protocol and the Paris Agreement as the main points of the global negotiations. On the local level, main focus is the city and the effects of the transnational networks on the city governments. Since it is accepted that the core reason behind the climate change is anthropogenic effects, the urban planning strategies within the scope of combating this problem is studied from the citizen participation perspective. Therefore the 15-Minute City of Paris, Superblocks of Barcelona and Climate Resilient Neighbourhood of Copenhagen and also the climate action plans of these cities are researched. Following this research, suggestions for urban planning strategies against the climate change with participatory approach for Istanbul are recommended.