İslam düşüncesinde mezhepleri yakınlaştırma girişimleri (Takribü'l-Mezahib: Mısır örneği)
The initiatives for the rapprochement of the sects in the Islamic thought (Taqrib al-Madhahib: The case of Egypt)
Yazar: RAMAZAN TARİK
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Mısır = Egypt ; İslamiyet = Islam

Özet:
Takrîbü'l-mezâhib, başta Ehl-i Sünnet ile Şia olmak üzere, İslam mezhepleri arasındaki problemleri asgari düzeye indirmek, İslam dünyasında birlik ve beraberliğin sağlanması amacıyla ortaya atılmış bir fikirdir. Bu bağlamda, 1940'lı yılların sonuna doğru Mısır'da Dârû't-Takrîb Beyne'l-Mezâhibi'l-İslâmiyye adında bir kurum tesis edilmiştir. Adı geçen kurum, bazı Ezher Şeyhleri başta olmak üzere, Sünnî çevreden birçok önemli âlim tarafından da desteklenmiştir. Söz konusu kurumun Mısır'daki faaliyetlerine 1972'den sonra son verilmiştir. 1990'lı yılların başında, İran'da farklı bir isim altında yeni bir kurum tesis edilmiş ve bu kurum tarafından takrîbü'l-mezâhib çalışmalarına halen devam edilmektedir. 
Takrîbü'l-mezâhib düşüncesinin hayata geçirilmesi için öncelikle bu düşüncenin iyi anlaşılması gerekmektedir. Takrîbü'l-mezâhib, belirli ilke ve esaslar çerçevesinde, mezheplerin birliktelik oluşturmasını amaçlamaktadır. Bu düşünce ile Sünniliğin, Şiîliğin veya herhangi bir mezhebin ortadan kaldırılması veya birinin diğerine ilhak edilmesi anlaşılmamalıdır. Günümüzde İslam dünyasında mevcut mezhebî çatışmaların son bulması ve Müslümanların, Sünnilik veya Şiîlik gibi bir mezhep kimliği altında değil, İslam çatısı altında bir araya gelmesini sağlamak, takrîbü'l-mezâhib düşüncesinin nihai hedeflerindendir. Bu itibarla, takrîbü'l-mezâhib düşüncesinin hayata geçirilmesinde ve tatbik edilmesinde hem Ehl-i Sünnet hem de Şiî camianın üzerine büyük görevler düşmektedir.

Abstract:
Taqrib al Madhahib has been discussed in order to decrease the tension, mainly between the Sunni and Shiite, among the sects of Islam and to unify the Muslim societies in the world. In this context, "Dar al-Taqrib Bayna al-Madhahib al-Islamiyya" (Egyptian Center for Rapprochement of Islamic Sects) established under the leadership of Iranian Shiite scholar Muhammed Takî el-Kummî at the end of 1940. The aforementioned institution has been supported by not only Azhar Sheiks but also by Sunni scholars as well. The activities of the institution continued until the end of 1972. "al-Majma' al-'Alami li-l-Taqrib Bayn al-Madhahib al-Islamiyya" (The World Forum for Proximity of Islamic Schools of Thought) was found in Iran at the beginning of 1990. These institutions are still working in order to reach the goal which was mentioned before,
In order to initiate the project of "the approximation of the sects", this thought should be understood correctly. The goal of these initiatives within the frame of some principles is not to annihilate the other sect or annex the one sect to the other one. The apparent goal of this attempt is to provide a base for stopping the conflict among the Muslim sects and unifying the Muslims under the umbrella of Islam. In this respect, there are a lot of responsibilities on the shoulder both Sunnis and Shiites in order to reach the goal of the proximity of Islamic sects.