İbn Rüşd'ün Bidâyetü'l-müctehid ve nihâyetü'l-muktesid adlı eserindeki tercihlerinin Mâlikî mezhebine uygunluğu                                                            (Temizlik, oruç ve zekât bölümleri özelinde)
The conformity of Ibn Rushd's choices in 'Bidāyat al-Mujtahid wa nihāyat al-Muqtaṣid' to the Maliki school of thought (Specifically in the sections on cleaning, fasting and zakat)
Yazar: HEDİYETULLAH OĞUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN AKALIN
GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm hukuku, insanlar arasındaki ilişkileri düzenleyen toplumsal bir disiplindir. Fakihler, İslâm hukuku müstakil bir ilim olmasından sonra insanların toplumsal ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli yöntemler kullanılmışlardır. Bu yöntemler yeni mezhep ve ekollerin oluşmasına neden olmuştur. Mezheplerin ve ekollerin oluşmasıyla birlikte fakihlerin ihtilaflarını ve nedenlerini ele almak için eserler kaleme alınmaya başlanmıştır. İbn Rüşd'ün Bidâyetü'l-müctehid ve nihâyetü'l-muḳteṣid adlı eseri de fakihlerin ihtilaflarını, bu ihtilafların nedenlerini ve onların hüküm çıkarma yöntemlerini sistematik bir şekilde ortaya koyan mukayeseli İslâm hukuku alanında yazılmış bir eserdir. 
Bu konunun seçilmesinin nedeni ilk olarak, İbn Rüşd'ün mezhep fıkıhçılığı yapıp yapmadığını tespit etmek; ikinci olarak İbn Rüşd'ün içtihat anlamında otorite sayılan dört mezhep imamından farklı içtihatlarda bulunup bulunmadığını tespit ederek Bidâyetü'l-müctehid'de İbn Rüşd'ün kendi görüşlerine ne sıklıkta yer verdiğini ortaya koymaktır. 
Bu çalışmada öncelikle İbn Rüşd'ün Bidâyetü'l-müctehid eserinin temizlik, zekât ve oruç bölümlerindeki tercihlerinin tespiti yapılmış ve konuya dair Mâlikî mezhebinin görüşü veya görüşleri bir araya getirilmiştir. Daha sonra İbn Rüşd'ün tercihinde esas aldığı delil tespit edilmeye çalışılmıştır. İbn Rüşd, toplamda otuz altı yerde tercihte bulunmuştur. Bu tercihlerin on beşi mezhep içi, yirmi biri ise mezhep dışı olarak sayılabilecek türden tercihlerdir. Bu tercihlerinin on dördünde diğer üç mezhebin görüşlerini tercih etmiştir. Mezhep dışı tercihlerin dördünde, dört mezhebin görüşlerinin de dışına çıkarak Hasan-ı Basrî, İbn Mübarek, Ebû Sevr ve Dâvud ez-Zâhirî'in görüşlerini benimsemiştir. Bunula birlikte mezhep dışı tercihlerin üçünde ise kendine özgü görüşler ileri sürmüştür.

Abstract:
Islamic law is a social discipline that regulates relations between people. After Islamic law became an independent science, jurists used various methods to meet people's social needs. These methods have led to the formation of new sects and schools. With the formation of sects and schools, works began to be written to address the disagreements of jurists and their reasons. Ibn Rushd's work named Bidāyat al-Mujtahid wa Nihāyat al-Muqtaṣid is a work written in the field of comparative Islamic law that systematically reveals the disagreements of jurists, the reasons for these disagreements and their methods of making judgments.
The reason for choosing this topic is, first of all, to determine that whether Ibn Rushd did not engage in sectarian jurisprudence; Secondly, it is to reveal how often Ibn Rushd's own views are included in Bidāyat al-Mujtahid by determining whether Ibn Rushd had different ijtihad from the four sect imams who are considered authorities in the sense of ijtihad.
In this study, first of all, Ibn Rushd's preferences in the purification, zakat and fasting sections of his work Bidāyat al-Mujtahid were determined and the view or views of the Maliki sect on the subject have been brought together. Then, the evidence on which Ibn Rushd based his choice was tried to be determined. Ibn Rushd made choices in thirty-six places in total. Fifteen of these preferences can be considered within the sect, and twenty-one can be considered as non-sectarian. In fourteen of these choices, he preferred the views of the other three Sunni sect. In four of his non-sectarian preferences, he went beyond the views of all four sects and adopted the views of Hasan-I Basrî, Ibn Mubarak, Abu Thawr and Dawud az-Zahiri. Additionally, he put forward his own unique views in three of the non-sectarian preferences.