Mesleki profesyonellik ile öğretmen liderliğine yönelik öğretmen algıları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' opinions about occupational professionalism and teacher leadership
Yazar: DİDEM ÇELİK YILMAZ
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN ARGON
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Profesyonellik = Professionalism ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmanın amacı; öğretmenlerin mesleki profesyonellik algıları ile öğretmen liderlikleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin mesleki profesyonellik düzeyi ile öğretmen liderliğine yönelik algıları belirlenmiş, öğretmenlerin mesleki profesyonellik düzeyi algıları ile öğretmen liderliğine yönelik algıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca araştırmada öğretmenlerin çeşitli değişkenlerinin söz konusu algıları üzerinde anlamlı fark oluşturup oluşturmadığı belirlenmiştir.

Araştırma, ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olup, Düzce ili Akçakoca ilçesindeki resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde çalışmakta olan öğretmenler üzerinde yürütülmüştür. Araştırma evrenini bu okullarda 2016-2017 eğitim öğretim yılında görev yapan 462 öğretmen oluşturmuş, öğretmenlerin tamamına ulaşılmış, 440 öğretmenden geri bildirim alınmıştır. Veriler kişisel bilgi formu, Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği ve Öğretmen Liderliği Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS-22 paket programında çözümlenmiş, verilerin analizinde frekans, yüzde, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Sperman Rho korelasyon analizi yapılmıştır. 

Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; Öğretmenlerin mesleki profesyonellik düzeylerine yönelik algıları, ölçeğin genelinde ve alt boyutlar olan duygusal emek, kuruma katkı ve kişisel gelişim alt boyutunda "yüksek" düzeyde, mesleki duyarlık alt boyutunda ise "oldukça yüksek" düzeyde olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların öğretmen liderliği davranışlarına yönelik beklentilerinin (gereklilik), sergileme derecelerine göre ölçeğin toplamında ve tüm alt boyutlarda daha yüksek olduğu görülmektedir. Kurumsal gelişme alt boyutunda öğretmenlerin beklenti ve sergileme algıları "sık sık" düzeyinde; mesleki gelişim alt boyutunda hem beklenti hem de sergilenme algısı sık sık düzeyine işaret etmektedir. Meslektaşlarla iş birliği boyutunda ise beklenti düzeyi "her zaman" düzeyindeyken sergilenme derecesi "sık sık" düzeyindedir. Ölçeğin toplamında ise beklenti düzeyi "her zaman", sergilenme durumu ise "sık sık" seviyesinde gerçekleşmektedir.

Öğretmenlerinin mesleki profesyonellik algıları kişisel değişkenlerden, cinsiyet, görev yapılan kurum türü, branş, mezun olunan okul değişkenlerinde anlamlı farklar ortaya çıkarırken, kıdem değişkeninde anlamlı fark ortaya çıkarmamıştır. Öğretmenlerin öğretmen liderliğine yönelik algıları ise kişisel değişkenlere göre, liderlik davranışlarının hem gerekliliği hem de sergilenme boyutunda cinsiyet, kurum türü, kıdem ve mezun olunan okul değişkenlerinde anlamlı farklar ortaya çıkarken, branş değişkeni açısından anlamlı ortaya çıkarmamıştır.

Öğretmenlerin mesleki profesyonellik algı düzeyleri ile öğretmen liderliğine yönelik davranışların gerekliliği ve sergilenmesine ilişkin algıları arasında orta düzeyde, pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 

Bu sonuçlar doğrultusunda, öğretmenlerin mesleki gelişimlerini destekleyecek hizmetiçi eğitim ağının oluşturulması, öğretmenlerin liderlik davranışlarını sergilemelerini destekleyen okul kültürünün yaratılması ve öğretmenlerin lisansüstü eğitim almaları konusunda teşvik edilmelerine yönelik öneriler geliştirilmiştir.


Anahtar Sözcükler: Mesleki profesyonellik, öğretmen liderliği, öğretmen

Abstract:
The aim of this research is to present the relation between teachers' perceptions towards occupational professionalism and their teacher leadership. In accordance with this purpose, teachers' perceptions towards occupational professionalism and teacher leadership were determined and the relation between teachers' perceptions towards occupational professionalism and teacher leadership was examined. Also, it was determined that teachers' personal variables whether create or not meaningful differences on their perceptions. 

The sample of the research was figured with relational survey model and the universe of the study consists of 477 teachers who work at state primary, secondary and high schools in Düzce, Akçakoca in 2016-2017 education year. All teachers were reached and the feedback of 440 teachers was received. Research data were collected via personal information form, the occupational professionalism of teachers scale and teacher leadership scale. Research data was analyzed with SPSS-22 programme and on data analysis; percentage, frequency, Mann‐Whitney U Test, Kruskal‐Wallis Test, and Spearman Rho correlation analysis were used.

According to research results, it was confirmed that teachers' perceptions towards occupational professionalism are at "high" levels in total scale and its sub dimensions; personal development, emotional labor and contribution to organization; at quite high" level in professional awareness sub dimension. Teachers' expectations towards teacher leadership are higher than their perceptions in total scale and all sub dimensions. In the sub dimensions of institutional improvement and professional improvement Teachers' perceptions are at "frequently" level for both expectation and perception parts. In the sub dimension of collaboration among colleagues, expectation level is at "always" level and perception level is at "frequently" level. In total scale, expectation level is at "always"; perception level is "frequently" level.

When teachers' perceptions towards occupational professionalism are examined according to personal variables, findings based on gender, organization type, branch and graduated school demonstrate that there are meaningful differences while length of service doesn't create any meaningful differences. Teachers perceptions towards teacher leadership in terms of the personal variables of gender, organization type, length of service and graduated school have meaningful differences but branch variable doesn't make a meaningful difference for teachers' occupational professionalism perceptions. 

There are positive directional, medium level and meaningful relations between teachers' occupational professionalism perceptions and teacher leadership perceptions both in total and in all the sub-dimensions. 

Within the frame of these results, it is suggested that web of in-service training should be created to support teachers' professional developments, school culture should be composed to increase teachers' perceptions towards teacher leadership and teachers should be encouraged to receive post graduate education so that they can show more professional and leadership attitudes.


Key Words: Occupational Professionalism, Teacher Leadership, Teacher