Multiple skleroz'da görülen komorbid hastalıkların klinik parametreler ve özürlülük üzerine etkisi
Comorbid diseases in patients with multiple sclerosis
Yazar: NIGAR AHMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. ASLI KÖŞKDERELİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Komorbidite = Comorbidity ; Merkez sinir sistemi hastalıkları = Central nervous system diseases ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Otoimmün hastalıklar = Autoimmune diseases ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness

Özet:
Multipl skleroz (MS), kronik otoimmun bir santral sinir sistemi hastalığıdır. MS ve komorbid kronik hastalıklar arasındaki etkileşim MS dünyasında yeni merak konusudur. Uzun süre izlenen MS hastalarında ek hastalıkların ortaya çıkması ve tabloyu karmaşıklaştırılması doğal bir süreçtir. Bu süreç hem MS semptomları ile karışabilen farklı semptomların ve hastalıkların ayırt edilmesi, hem de hastaların doğru tedaviyi almaları açısından önemlidir. Ancak şimdiye kadar MS hastalarında görülen ek kronik hastalıkların hastalık gidişatını nasıl etkilediği çok iyi araştırılmamıştır. Çalışmamızın amacı MS hasta grubumuzda komorbid hastalıkların sıklığını araştırmak ve klinik parametreler ile ilişkisini incelemektir.
GEREÇ VE YÖNTEM:
Biz bu çalışmada retrospektif olarak 250 MS hastasını inceledik. Hastaların tıbbi kayıtları detaylı olarak incelendi. Demografik özellikler, klinik parametreler, eşlik eden kronik hastalıklar kaydedildi.
SONUÇLAR:
İki yüz elli hastanın %65,6 sı kadın idi. Yüz kırk dokuz hastanın ortalama hastalık süresi 10 yıldan uzun idi. İki yüz yirmi üç hastanın komorbid hastalığı mevcuttu. Psikiyatrik hastalık en sık (%63.2) görülen komorbid hastalık idi. RRMS hastalarında daha düşük EDSS skoru, daha kısa hastalık süresi olduğu izlendi. Bununla birlikte, primer progresif MS hastaları daha yüksek EDSS skorları ve daha uzun hastalık süresine sahip ve daha ileri yaşta idi. En sık görülen ek nörolojik hastalıklar migren, epilepsi ve nöropatik ağrı idi. Klinik tip ve komorbidite sayısı arasında anlamlı bir ilişki saptandı.
TARTIŞMA:
Komorbid hastalıkların farkında olmak, MS hastalarının uzmanlar tarafından doğru yönlendirilmesi ve uygun şekilde tedavi edilmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
AIM: Multiple sclerosis (MS) is a chronic autoimmune disease. Interactions between MS and comorbid chronic diseases is a new emerging era in MS world. However it is not well questioned how MS patients with accompanying comorbid diseases are affected. Our study is aimed to determine the frequency of comorbid diseases and its relationship with clinical parameters in our MS cohort.
METHODS: We retrospectively recruited 250 MS patients from our outpatient MS clinic's data files. Medical records were investigated in details. Demographic characteristics, clinic parameters and accompanying comorbid diseases were recorded. The information not found in the medical files was obtained by direct phone interview with the patient.
RESULTS: Of 250 patients 65.6 % were women. The disease duration of one hundred forty nine patients (59.6 %) was longer than 10 years. Two hundred twenty three patients had any comorbidity. Psychiatric disease was the most frequent comorbid disease (%63.2). Patients with RRMS showed significantly lower EDSS scores, had shorter disease duration. However, primary progressive patients had higher EDSS scores, longer disease duration and were older. The most common accompanying neurologic diseases were migraine, epilepsy and neuropathic pain. We found a significant relationship between the number of comorbidity and clinical type.
CONCLUSION: Recognizing comorbid diseases will certainly improve the disease management and health status as well as quality of life of MS patients.