İran Selçukluları dönemi (10-13 y.y.) İsfahan, Rey, Kaşan ve Samarra`da yapılmış olan seramiklerin özellikleri ve günümüze uyarlanması
The Characteristics of the ceramics which were produced in the cities of Isfahan, Rayy, Kashan and Samarra during the 10 th-13 th centruies and their adaptation these days
Yazar: SERAP SAVAŞ
Danışman: DOÇ. İSMAİL ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Kirman Selçukluları = Kerman Seljuks ; Rey = Rey ; Samarra = Samarra ; Seramikler = Ceramics ; İran-Kaşan = Iran-Kaşan ; İsfahan = Isfahan

Özet:
EK 6 ÖZET 10. ve 13. y.y. lar arasında İsfahan, Rey, Kaşan ve Samarra'da üretilmiş olan seramiklerin üstün teknolojilerinin yanısıra süslemeleri de ön planda olmuştur. 1150- 1250' I i yıllar İslam kültür tarihinin sanatsal patlama dönemi sayılabilecek kadar önemli bir dönemdir. Figürlü kompozisyonları ile konulan ve teknikleri açısından özgün örneklerin verildiği 10. ve 13. y.y. lar arasında seramikler büyük ilgi görmüştür. Seramikçiler, varolan gelenekleri olgunlaştırmışlardır. Sıraltı, perdah, lagvardina, sgraffito, minai ve lüster teknikleri ile orjinal Üretimler meydana getirmişlerdir. Çağın en gözde teknikleri lüster ve minai olup, şöhretlerine de bu seramiklerin üretimleri ile kavuşmuşlardır. Konularını dönemin modası olan kitap minyatürlerinden esinlenerek ürettikleri seramiklerde; İran edebiyatından öyküler, efsaneler, tarihi ve kahramanlık olaylarından pasajlar alarak bezemelerine ağırlık vermişler ve tabak, kase, şişe ya da kavanoz gibi formların dışında fazlaca bir çeşitliliğe gidilmemiştir. Bezemeler çoğunlukla beyaz zemin üzerine yapılmış olmasına rağmen bazen seramikçiler, çömleklerinde renk gücünü göstermek istediklerinden, mavi zemin üzerine desen uygulamışlardır. Yemek ve içki kaplan olarak üretim yapıldığı gibi mimari öğeleri süslemek için yapılan duvar çinileri de vardır. Tekniğin ve bezemenin ön planda olduğu 10. ve 13. y.y. lar arası seramikler, kendisinden sonra gelecek olan uygarlıklara zemin hazırlayacak nitelikte orjinal ürünlerin verildiği bir dönem olmuştur. Batı ve doğu kültürlerinin etkileşimi sonucu ortaya çıkan eserlerde son derece güzel ve özgün parçaların çıktığı 10. ve 13. y.y.lar arası Büyük Selçuklu Seramikleri, Türk- İslam tarihinin orjinini oluşturan örneklerini vermiştir.

Abstract:
EK 7 ABSTRACK The ceramics which are produced in between 10 to 13 th centuries ot Isfahan, Rey, Kaşan and Samarra were very important with their high-technologies beside ornamentations. Especially the 1150- 1250's were cansidered so important that coult be named as the explosion period of the history of the islamic culture. During this period, the ceramists attracted a great attention with figurative compositions, subjects and techniques on their own techniques wich are known as "sıraltı, perdah, lagvardina, sgraffito, minai end luster" on the ceramics wich are decorated by inspiration of the favorable book miniatures of that period; ceramists mostly used some parts of stories, legends, historical and heroism fenomens from Iran literature. On the other hand, they did not try different form varieties except dishes, cases, bottles or jars. In spite of, they prefer white background for ornamentation; sometimes-to show the power of the color- they use blue back - ground on their earthenware pots. Tohether with products like food and drink cases, there are wall majolicas* for decorating architectural elements. These 10 to 13th centuries ceramics on wich the technique and ornamentations were very eye-catching, would helpful and been a standpoint for the next civilizations. As a summary, the 10 to 13th centuries Great Seljuk Ceramics wich are created by the interaction of Majolica: A pice of earthenware decorated with apaque colored glazes and mtifs that are characteristic of Turkish art.