Yeni büyüme teorileri çerçevesinde ekonomik büyüme ve beşeri sermaye ilişkisi: Afganistan uygulaması (1980 – 2015)
The relationship between human capital and economic growth within the framework of new growth theories: A case study of Afghanistan (1980 – 2015)
Yazar: KHAJA MOHAMMAD ZAHIR SEDDIQI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT USTAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Beşeri sermaye = Human capital ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Nedensellik = Causality

Özet:
Bireyin eğitim düzeyi, sağlık durumu, bilgi, beceri ve yeteneklerinin toplamını ifade eden beşerî sermaye kavramı, 1960'lı yıllardan sonra iktisat literatüründe hak ettiği yeri almıştır. Bu tarih itibariyle yapılan teorik ve ampirik çalışmalar, beşerî sermayenin büyümeye katkısını ortaya koymuştur. Bu çalışmada beşerî sermayenin ekonomik büyümedeki yeri ve önemi, teorik ve ampirik boyutta incelenmiştir. Bu amaçla çalışmada beşerî sermaye ve ekonomik büyüme kavramlarının teorik çerçevesi incelenmiştir. Bu aşamadan sonra beşerî sermaye ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisini analiz edebilmek için, çalışmanın uygulama örneğini oluşturan Afganistan'ın 1980-2015 yılları arasındaki zaman serisi verilerinden yararlanılmıştır. Çalışmanın ampirik analiz kısmında, beşerî sermaye göstergesi olarak bileşik okullaşma oranı ile insani gelişme endeksi, ekonomik büyüme göstergesi olarak ise kişi başına düşen gayri safi mili hasıla (SAGP) kullanılmıştır. Bu ampirik çalışmanın sonucunda; beşerî sermaye ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisinin yönünün kullanılan değişkenlere göre değişiklik gösterdiği gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre ekonomik büyümenin bir yandan beşerî sermaye tarafından belirlendiği, diğer yandan ise beşerî sermayenin de ekonomik büyüme tarafından belirlendiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Beşerî sermaye, ekonomik büyüme, Afganistan, nedensellik.

Abstract:
The concept of human capital, which delineate a combination of level of education, health status, knowledge, skills and aptitudes of individuals, has been well positioned in the literature of economics since the 1960s. Since then, theoretical and empirical studies have considerably exposed the contribution of human capital to growth. In this study, the position and importance of human capital in economic growth has been assessed theoretically and empirically. For this objective, following examining the theoretical framework of human capital and economic growth in this study, time sequences between 1980 and 2015 in Afghanistan have been utilized in order to analyze the causality relationship between human capital and economic growth. In the empirical analysis part of the study, the mean years of schooling and the human development index have been used as the human capital indicator and for the economic growth indicator, gross national income per capita (PPP) has been applied. As a result of empirical study; the direction of the causality relationship between human capital and economic growth varies according to the variables used. According to the results obtained, while economic growth is determined by human capital, conversely human capital is determined by economic growth.

Key words: Human capital, economic growth, Afghanistan, causality.