Finansal yatırım kararlarına yatırımcı duyarlılığının etkisi: Türkiye üzerine bir araştırma
The effect of investor sensitivity on financial investment decisions: A research on Turkey
Yazar: NERGİS TOSUN
Danışman: PROF. DR. AHMET UĞUR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Güven = Confidence ; Korku = Fear ; Yatırım analizi = Investment analysis ; Yatırım araçları = Investment instruments ; Yatırım kararları = Investment decisions ; Yatırımcı duyarlılığı = Investor sentiment

Özet:
Finansal piyasalarda yaşanan gelişmeler, finansal olayların açıklanmasında geleneksel 
finans modellerinin yetersiz kalmasına neden olmuştur. Bu olaylara açıklama getirmek 
isteyen ekonomistler psikolojiden yararlanmışlardır. Psikoloji ve finansın birleştiği bu alan 
davranışsal finans olarak adlandırılmaktadır. Davranışsal finansın önemli konularından biri 
yatırımcı duyarlılığıdır. Bu çalışmada da yatırımcı duyarlılığı kapsamında Türkiye'de ki 
yatırımcıların korku ve güven durumlarında hangi yatırım araçlarını tercih ettikleri zaman 
serisi metoduyla incelenmiştir. Çalışmada yatırımcı duyarlılığı ve güven göstergesi olarak 
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından hesaplanan Tüketici Güven Endeksi, korku göstergesi 
olarak da üç farklı endeks kullanılmıştır. Bunlar; İktisadi Hoşnutsuzluk Endeksi, Borsa 
İstanbul Zımni Volatilite Endeksi ve hesaplaması bu tez kapsamında yapılan, yeni bir 
korku endeksi önerisi olan Türkiye Finansal Korku Endeksidir. Çalışmada değişkenlerin 
öncelikle tanımlayıcı istatistikleri incelenmiş, daha sonra yapısal kırılmalı birim kök 
testleri olan Ziwot-Andrews (1992) Birim Kök Testi, Lee- Strazicich (2003) Birim Kök 
Testleri yapılmıştır. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisinin incelemek amacıyla 
Gregory Hansen (1996) eşbütünleşme testi yapılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensellik 
ilişkisini incelemek amacıyla da Toda Yamamoto (1995) nedensellik testi yapılmıştır.
Analiz sonucunda birtakım bulgulara ulaşılmıştır. Bunlardan birincisi; Türkiye'de dönem 
dönem artan belirsizlikler finansal piyasalarda yatırım kararları alınırken korkunun daha 
baskın bir duygu olmasına neden olmaktadır. Bu sonuç Türk yatırımcılarının duyarlılığının 
yatırım kararları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. İkincisi yatırımcı duyarlılığına 
korku ve güven duygularının hakim olduğu durumda daha az riskli, belirsizlikten 
kaçındıkları, statükolarını korudukları ve aşina oldukları yatırım araçlarına yöneldikleri
bulgusuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Developments in financial markets caused traditional financial models to fall short in 
explaining financial events. Economists who want to explain these events have benefited 
from psychology. This area where psychology and finance meet is called behavioral 
finance. One of the key issues in behavioral finance is investor sentiment. In this study, 
within the scope of investor sensitivity, the investment instruments preferred by investors 
in Turkey in situations of fear and trust have been analyzed using time series method. In 
the study, the Consumer Confidence Index calculated by the Turkish Statistical Institute as 
an indicator of investor sensitivity and confidence, and three different indices as an 
indicator of fear were used. These; The Economic Dissatisfaction Index is the Borsa 
Istanbul Implied Volatility Index and the Turkish Financial Fear Index, which is a new fear 
index proposal, calculated within the scope of this thesis. In the study, the descriptive 
statistics of the variables were examined, and then Ziwot-Andrews (1992) Unit Root Test, 
Lee-Strazicich (2003) Unit Root Tests, which are unit root tests with structural break, have 
performed. In order to examine the cointegration relationship between variables, Gregory 
Hansen (1996) Cointegration Test has conducted. In order to examine the causality 
relationship between variables, Toda Yamamoto (1995) causality test has conducted. As a 
result of the analysis, some findings were reached. The first of these; Increasing 
uncertainties in Turkey from time to time cause fear to be a more dominant emotion when 
making investment decisions in financial markets. The results of the analysis show that the 
sensitivity of Turkish investors has an influence on investment decisions. Second, it has 
been found that when fear and confidence dominate investor sentiment, they are less risky, 
avoid uncertainty, maintain their status quo, and turn to investment instruments they are 
familiar with.