Kalite yönetim uygulamaları ve kurumsallaşmanın inovasyona etkileri
Analysis the effect of quality management applications and institutionalism to innovation
Yazar: SERDAR TANER DEMİR
Danışman: PROF. DR. AZİZE ERGENELİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Biçimselleşme = Formalization ; EFQM modeli = EFQM model ; ISO 9001:2000 = ISO 9001:2000 ; ISO = ISO ; Kalite = Quality ; Kalite yönetim sistemi = Quality management system ; Kurumsal kültür = Corporate culture ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Yenilik = Innovation ; Çevre = Environment

Özet:
Bu araştırmanın amacı; inovasyonu etkileyen değişkenlerin belirlenmesi ve bu değişkenlerin arasındaki ilişkileri tanımlamaya yönelik bir model oluşturulmasıdır.Kalite yönetim uygulamaları ve kurumsallaşmanın alt unsurlarından olan çevre, formalizasyon ve kurum kültürü bu değişkenler olarak belirlenmiştir. Bununla beraber farklı kalite uygulamalarının inovasyon üzerindeki etkisi de araştırma kapsamında incelenmiştir.Araştırmada kapsamında, veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Anket uygulaması için farklı sektörlerde yer alan ve inovasyon yapan işletmelere ulaşma gerekliliğiyle Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı'nın veri tabanı kullanılmış ve bu veri tabanındaki işletmelere anket yollanmıştır.Araştırmanın hipotezlerinin test edilmesi amacıyla korelasyon, doğrusal regresyon ve aracı testi analizleri gerçekleştirilmiştir.Oluşturulan model çerçevesinde yapılan analizler sonucunda kalite yönetim uygulamalarının ve çevrenin işletmelerin inovasyon düzeyleri üzerinde etkili olduğu, ayrıca kalite yönetim uygulamalarının çevrenin inovasyon üzerindeki etkisinde aracı etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Bir başka deyişle, çevre, kalite yönetim uygulamalarını olumlu yönde etkileyerek inovasyonu arttırmaktadır.Araştırma kapsamında yapılan analizler sonucu bulunan diğer bir sonuç da; kalite uygulamalarını derinleştirmiş ve içselleştirmiş işletmelerdeki inovasyon yoğunluğu bu uygulamalarda bulunmayan işletmelerdekilere göre daha yüksektir.Kalite yönetim uygulamalarında ISO 9001:2000'den sonraki basamağa geçen ve EFQM Mükemmellik Modeli'ne yoğunlaşan işletmelerdeki inovasyon düzeyi daha fazladır. Bu sonuç ile beraber işletmelerin kalite yönetim uygulamalarındaki yetkinlikleri arttıkça inovasyon yetkinliklerinin de arttığını söylemek mümkündür. Bu sonuç çalışmanın literatüre katkılarından biridir.Yukarıdaki katkıya ek olarak, çalışma hem kalite uygulamalarına, hem kurumsallaşmaya, hem de inovasyona aynı anda ağırlık veren, bu üç kavrama yoğunlaşan işletmeler için, bu kavramların birbirine etkilerini göstermek adına oldukça faydalı olmuş, literatüre bu anlamda da katkı sağlamıştır.

Abstract:
The aim of this study is to find the variables that effects innovation and built a model to define the relationships between these variables.Quality management applications and three component of institutionalism (environment, corporate culture and formalization) defined as variables of the study. In addition to this aim, one other aim of the study is to determine which of the quality management application foster innovation more than other.In this study, data was collected by a survey method. For data collection, database of Technology Development Foundation of Turkey is used in order to reach different companies from different sectors.To test the hypothesis of the study, correlation, regression and mediation tests were conducted.The result of the analysis show that quality management applications and environment effects innovation of the companies and mediation effect of environment was determined on the relationship between quality management applications and innovation.Moreover, when quality management applications in a company internalised and companies became more competence in quality, these companies became more innovative. In other words; when a company improves its competencies in quality management applications and use advance applications like EFQM Excellence Model, this company become more innovative than the one which applies ISO 9001:2000.Above results are the contributions of this study to management literature. Especially for companies which are focusing on innovation, quality and institutionalism at the same time.