Farklı organik gübrelerin kişniş (Coriandrum sativum L.)'in verim , verim unsurları ve uçucu yağ oranı üzerine etkileri
The effects of different organic fertilizers on the yield , growth factors and essential oil ratios of coriander (Coriandrum sativum L.)
Yazar: SİBEL AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. TAŞKIN POLAT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tıbbi ve Aromatik Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu araştırma inorganik gübre olarak kişniş için önerilen azot ve fosforlu gübreler ile organik materyal olarak çiftlik gübresi (sığır), kanatlı (güvercin ve tavuk) ve solucan gübrelerinin kişniş bitkisinin verim, verim unsurları ve uçucu yağ oranı üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Yöntem: Araştırma Erbaa kişniş çeşidi kullanılmış olup, azot ve fosforun önerilen dozları ile sığır, güvercin, solucan ve tavuk gübrelerinin belirlenen sabit dozları tek olarak uygulanmıştır. Deneme "Şansa Bağlı Tam Blokları" deneme planına göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.
Bulgular: İnorganik ve organik gübrelerin uygulanmasının bin tane ağırlığı hariç, diğer incelenen tüm parametreler üzerine etkileri araştırma yılında önemli bulunmuştur. Deneme sonuçlarına göre bitki boyu (75,7 cm), tohum verimi (215,7 kg/da), şemsiye sayısı (19,0 adet), uçucu yağ oranı (%0,35) ve uçucu yağ verimi (0,755 l/da) NP uygulamasından, dal sayısı (4,4 adet) ve bin tane ağırlığı (11,2 g) tavuk gübresi, şemsiyedeki tohum sayısı (26,9 adet) fosforun yalnız uygulamasında en yüksek değerler elde edilmiştir. 
Sonuç: Tohum verimi, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi bakımında azot ve fosforun birlikte uygulamasında elde edilen değerlerin yüksek olmasına rağmen, organik gübre uygulamaları incelenen karakterlerin değerlerini önemli ölçüde artırmıştır. Bu nedenle tarım topraklarında bitki besin elementleri eksikliği ve organik maddenin yetersiz olması nedeniyle toprak verimliliği ve sürdürülebilir tarım açısından kişniş yetiştiriciliğinde organik gübrelemenin önemli olduğu düşünülmektedir. Ancak kişniş bitkisinin organik gübre uygulamalarına gösterebileceği tepkilerin ve uygun organik gübrelerin belirlenmesi ve daha kesin sonuçların elde edilebilmesi için çalışmanın birkaç yıl devam ettirilmesi faydalı olacaktır.

Abstract:
Purpose: This research aimed to determine the effects of recommended nitrogen and phosphorus inorganic fertilizers, along with organic materials such as farmyard manure (cattle), poultry (pigeon and chicken), and vermicompost, on the yield, yield components, and essential oil content of coriander plants.
Method: The study utilized the Erbaa coriander genotype. The recommended doses of nitrogen and phosphorus, along with fixed doses of cattle, pigeon, worm, and chicken manures, were individually applied. The trial was set up in three replications following a "Randomized Complete Block Design."
Findings: The application of inorganic and organic fertilizers significantly affected all examined parameters during the research year, except for seed weight per thousand. According to the research results, plant height (75.7 cm), seed yield (215.7 kg da-1), number of umbels (19.0 number plant-1), essential oil content (0.35%), and essential oil yield (0.755 l da -1) were highest with NP (nitrogen + phosphorus) application. The number of branches (4.4 units) and seed weight per thousand (11.2 g) were highest with chicken manure, while the seed number in the umbel (26.9 number plant-1) was highest with the phosphorus-only application.
Conclusion: Although the values obtained from combined nitrogen and phosphorus application were higher regarding seed yield and essential oil content, organic fertilizer applications significantly increased the values of the examined traits. Therefore, due to the deficiency of plant nutrients and insufficient organic matter in agricultural soils, organic fertilization is crucial for coriander cultivation regarding soil fertility and sustainable agriculture. However, continuing the study for several years would be beneficial in determining the responses of coriander plants to organic fertilizer applications and identifying suitable organic fertilizers for obtaining more precise results.