Bosna Hersek'te Avrupa Birliği dijital okuryazarlık ve yeterlilik çerçevesinin sınanması üzerine bir araştırma
A research on testing the European Union digital literacy and competency framework in Bosnia and Herzegovina
Yazar: EMİR HAMBO
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ALVER
İstanbul Ticaret Üniversitesi / İletişim Bilimi ve İnternet Enstitüsü / Medya Ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Günümüzün dijital teknoloji odaklı toplumunda, dijital teknolojilerin yaygın varlığı, bireylerin, birbirine bağlı, bilgi temelli toplumların talepleriyle uyumlu beceri ve yetkinlikleri geliştirmesi için acil bir gerekliliği vurgulamaktadır. Bu yetkinliklerin geliştirilmesindeki aciliyet, COVID-19 pandemisinin başlangıcı tarafından daha da belirgin hale getirilmiştir; çünkü bu durum, toplumsal yapılarımızın ve eğitim sistemlerimizin yetersizliklerini keskin bir şekilde ortaya koymuştur. Bu arka plana karşı, bu çalışma Bosna-Hersek'te dijital okuryazarlık konusunda bir ön keşif ve analiz yapmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, çalışma, Bosna-Hersek vatandaşlarının dijital okuryazarlık ve yetkinlik seviyelerini Avrupa Komisyonu'nun Digcomp 2.2 (2022) çerçevesinde belirtilen kriterlere göre değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada veri toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış anket yöntemi kullanılmıştır. Anket enstrümanı, Avrupa Birliği vatandaşları için bir dijital yeterlilik çerçevesi oluşturmak üzere özel olarak tasarlanmış sorulardan oluşmaktadır. Demografik çeşitliliğe vurgu yaparak, anket cinsiyet, yaş ve eğitim geçmişi gibi parametrelere dayanan Bosna-Hersek'te yaşayan yetişkin bireylere (18+) odaklanmaktadır. Bu kapsamlı inceleme aracılığıyla, çalışma ülke içindeki dijital okuryazarlık peyzajına değerli bir bakış sunmayı amaçlamaktadır. Bosna-Hersek vatandaşı 502 yetişkinin örneklemini kullanarak, bu tez, mevcut dijital okuryazarlık ve yetkinlik düzeylerini aydınlatarak, bölge içinde dijital kapsayıcılığı ve güçlendirmeyi teşvik etmeye yönelik gelecekteki politika müdahaleleri ve eğitim girişimlerini bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma bulguları, Bosna-Hersek nüfusunun dijital okuryazarlık düzeylerinin yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesi gibi faktörlere bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Genç nesiller dijital cihazları kullanmada daha rahat olurken, yaşlı nesiller uyum sağlamakta zorlanabilir. Dijital beceri setleri yaş grupları arasında değişiklik göstermekte ve yaşlı nesillerin iletişim ve iş birliği için dijital teknolojiyi yeterince kullanmadıkları görülmektedir. Genç yetişkinler dijital risklerden daha fazla haberdar ve daha proaktif adımlar atarken, yaşlı yetişkinler genellikle dijital risklerden daha az haberdar ve daha savunmasızdır.

Anahtar kelimeler: Bosna-Hersek, Dijital Okuryazarlık, Avrupa Birliği, Dijital Yeterlilikler
DigComp, Dijital Riskler

Abstract:
In today's digitally-driven society, the pervasive presence of digital technologies underscores the pressing need for individuals to cultivate skills and competencies aligned with the demands of interconnected, knowledge-based communities. The urgency to foster these proficiencies has been further underscored by the onset of the COVID-19 pandemic, which starkly illuminated the inadequacies within our societal structures and educational frameworks. Against this backdrop, this study aims to conduct a preliminary exploration and analysis of digital literacy in Bosnia and Herzegovina. Furthermore, the study seeks to assess and appraise the digital literacy and competency levels of Bosnian and Herzegovinian citizens, as outlined by the European Commission's Digcomp 2.2 (2022) framework. Semi-structured survey method was used in this research to gather data. The survey instrument comprises questions formulated by the Joint Research Center, specifically designed to construct a digital proficiency framework for European Union citizens. Emphasizing demographic diversity, the survey targets adult individuals (18+) residing in Bosnia and Herzegovina, delineating parameters based on gender, age, and educational background. Through this comprehensive examination, the study endeavors to provide valuable insights into the current landscape of digital literacy within the country. Drawing upon a sample size of 502 adult citizens of Bosnia and Herzegovina, this thesis seeks to contribute to the existing body of knowledge by shedding light on the prevailing levels of digital literacy and competency, thereby informing future policy interventions and educational initiatives aimed at fostering digital inclusion and empowerment within the region. Research findings show that the digital literacy levels of the population of Bosnia and Herzegovina vary depending on factors such as age, gender and education level. While younger generations may be more comfortable using digital devices, older generations may struggle to adapt. Digital skill sets vary across age groups, and older generations do not appear to use digital technology adequately for communication and collaboration. While younger adults are more aware of digital risks and take more proactive steps, older adults are often less aware of digital risks and more vulnerable.

Keywords: Bosnia and Herzegovina, Digital Literacy, European Union, Digital Competences
DigComp, Digital Risks