Gastrointestinal sistem kanamasında platelet parametrelerinin tanısal değeri, kanama ciddiyeti ve prognozu öngörmedeki yeri
The diagnostic value of platelet parameters in gastrointestinal system bleeding, its place in the prediction of bleeding severity and prognosis
Yazar: TUĞBA ŞENEL
Danışman: UZMAN NİSBET YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Hematoloji = Hematology
Dizin: Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Prognoz = Prognosis ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
ÖZET

Amaç: Gastrointestinal sistem (GİS) kanaması, yüksek morbidite ve mortalite ile
seyredebilen önemli bir hastane başvuru nedenidir. Yüksek tanı ve tedavi maliyeti ile
birlikte olan bu klinik sorunun erken teşhis edilmesi, risklerin ve kanama ciddiyetinin
belirlenmesi, prognozun öngörülmesi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle GİS
kanaması tanısında, kanama ciddiyeti ve prognozu belirlemede kullanılabilecek
düşük maliyetli, kolay ulaşılabilen ve invaziv olmayan yöntemlere ihtiyaç
duyulmaktadır. Çalışmamızda bu kriterleri sağlayan, tam kan sayımı ile rutin
değerlendirilebilen parametreler olan platelet indekslerinin (PLT, PCT, MPV, PDW)
GİS kanaması tanısını, kanama ciddiyeti ve prognozu öngörmedeki yerini
belirlemeyi amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Mart-2014 ile Şubat-2017 tarihleri arasında
'Gastrointestinal Sistem Kanaması' tanı kodu ile hastane otomasyon sistemine
kaydedilen hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya 500 GİS kanamalı
hasta, 144 sağlıklı birey dahil edildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, komorbiditeleri,
kronik ilaç kullanımı ve yatış süresi ile ilgili bilgilere ulaşıldı. Hastaların başvuru
esnasındaki laboratuvar sonuçları, endoskopik bulguları, kanama lokalizasyonu,
tedavi şekli ile ilgili verilere ulaşıldı. Hastaların başvurudan bir hafta ve bir ay
sonraki tam kan sayımı değerleri kaydedildi.

Bulgular: GİS kanamalı hastaların %66,2'si (n:331) erkek, %33,8'i (n:169) kadındı.
Yaş ortalaması 64,2±17,7 idi. En sık saptanan komorbidite HT (%36), takibinde ise
sırasıyla renal disfonksiyon (%31) ve KAH (%24,8) idi. Hastaların %13,6'sında
ASA, %9,2'sinde warfarin ve %7,8'inde NSAİİ kullanımı tespit edildi. En sık
saptanan lezyon peptik ülserdi (%61,4). Endoskopide en sık Forrest 3 (%23,6) ülser
saptanırken, bunu Forrest 2c (%21,7) takip etti. En az görüleni ise Forrest 1a (%2,4)
idi. Hastaların %88,6'sına PPI verildiği, endoskopik tedavi yöntemlerinden en sık
skleroterapi (%14,1), ikinci sıklıkta ise band ligasyonu (%5,8) uygulandığı görüldü.
Bu yöntemleri sırasıyla termal koagülasyon ve endoklip tedavisinin takip ettiği,
hastaların %2,2'sinde cerrahi müdahale, %0,2'sinde ise TAE uygulandığı görüldü.
Kanamalı hastalarda kontrol grubuna kıyasla WBC, RDW, PLT, PCT, MPV, PDW
ve INR'de artış; Hb, Hct ve albuminde düşüş saptandı. Birinci haftada hastaların
WBC, nötrofil, monosit, PLT, PCT, MPV, PDW değerlerinde başvuru değerlerine
göre anlamlı düşüş, Hb ve Hct'de ise artış saptandı. Birinci ay kontrollerinde ise
birinci haftaya kıyasla diğer parametrelerde anlamlı farklılık saptanmazken, platelet
indekslerinde anlamlı düşüş saptandı. Çalışmamızda, kanama ciddiyeti ile ilişkili
faktörleri saptama amaçlı Forrest sınıflamasından yararlanıldı. Kanama ciddiyeti ile
kronik karaciğer hastalığı varlığı, koagülopati varlığı, yüksek WBC, düşük Hb,
artmış platelet indeksleri ve yüksek INR değerleri arasında anlamlı ilişki saptandı.
GİS kanaması prognozu ile ilişkili faktörleri saptama amaçlı hastalar hastanede yatış
sürelerine göre değerlendirildi. Hastaların ortalama yatış süresi 4 gündü. İleri yaş,
kadın cinsiyet, komorbidite varlığı (DM ve HT), yüksek WBC, PLT, PCT, MPV,
PDW ve düşük Hb, albumin değerleri kötü prognozla ilişkili saptandı. GİS
kanamasını öngören bağımsız prediktörler PLT, PCT, MPV, PDW ve albümin;
kanama ciddiyetini öngören bağımsız prediktörler PLT ve PCT; prognozu öngören
bağımsız prediktörler ise HT, PLT, PCT, MPV, PDW ve albumin olarak saptandı.

Sonuç: Çalışmamızın bulguları ışığında, platelet indekslerinin GİS kanamasının hem
tanısında hem de kanama ciddiyeti ve prognozu öngörmede kullanılabileceğini
düşünüyoruz.

Anahtar Kelimeler: Gastrointestinal sistem kanaması, Platelet indeksleri, Prognoz

Abstract:
ABSTRACT

Aim: Gastrointestinal system (GIS) bleeding is an important cause of hospital
admission which can cause high morbidity and mortality. Early identification and
determination of risk and severity of bleeding and prediction of prognosis of this
clinical problem with high diagnostic and treatment costs is very important.
Therefore; determination of diagnosis of the GIS bleeding, bleeding severity and
prognosis is requires low-cost, easily accessible and non-invasive methods. We
aimed to find out the significance of platelet indices (PLT, PCT, MPV, PDW), which
satisfy the above mentioned criteria and also be routinely assessed with a complete
blood count, in determination of the diagnosis of GIS bleeding, bleeding severity and
prognosis.

Materials and Methods: This study retrospectively evaluated patients who were
admitted to the hospital automation system with the diagnosis code 'Gastrointestinal
System Bleeding' between March-2014 and February-2017. It involved 144 healthy
individuals together with 500 GIS bleeding patients. Information regarding to age,
gender, comorbidities, chronic drug use and duration of hospitalization of patients
was reached. Laboratory results, endoscopic findings, localization of bleeding,
treatment methods at the time of hospital admission were reached. The results of
complete blood counts after a week and a month of hospital admission were
recorded.

Results: The GIS bleeding patients consisted of 331 (66,2%) men and 169 (33,8%)
women. The mean age was 64,2 ± 17,7. The most common comorbidities were HT
(36%) followed by renal dysfunction (31%) and CAD (24,8%) respectively. ASA use
was found in 13,6%, warfarin in 9,2% and NSAID in 7,8% of the patients. The most
common lesion was peptic ulcer (61,4%). Forrest 3 (23,6%) ulcers were the most
common ulcer type detected in endoscopies, followed by Forrest 2c (21,7%). The
least seen was Forrest 1a (2,4%). It was observed that PPI was given to 88,6% of the
patients. Sclerotherapy and band ligation were the mostly preferred endoscopic
treatment methods. These methods were followed by thermal coagulation and
endoclip, respectively. 2,2% of the patients had surgical intervention and 0,2% had
TAE. Increase in WBC, RDW, PLT, PCT, MPV, PDW and INR was detected in
patients with hemorrhage compared with control group; while a decrease in Hb, Hct
and albumin was detected. In the first week; WBC, neutrophil, monocyte, PLT, PCT,
MPV, PDW results of the patients were significantly decreased compared to the
reference results at hospital admission; while Hb and Hct results were increased. The
health checks made after the first month of admission showed that there was a
dramatic decrease in platelet indices and also there were no significant changes in
other parameters compared to the results of the first week. In our study, the Forrest
classification was used to determine the factors associated with bleeding severity.
Significant strong relevance was found between bleeding severity and presence of
chronic liver disease, coagulopathy, high WBC, low Hb, elevated platelet indices and
high INR values. Patients were assessed based on the length of hospital stay in order
to determine the factors associated with the prognosis of GIS bleeding. The average
hospitalization time of patients was 4 days. It was found that poor prognosis is
associated with advanced age, female gender, presence of comorbidity (DM and
HT), high levels of WBC, PLT, PCT, MPV, PDW and low levels of Hb and albumin.
Independent predictors of GIS bleeding were PLT, PCT, MPV, PDW and albumin,
independent predictors of bleeding severity were PLT and PCT and independent
predictors of prognosis were HT, PLT, PCT, MPV, PDW and albumin.

Conclusion: The findings of our study suggest that platelet indices may be used both
in the diagnosis of GIS bleeding and in the prediction of the bleeding severity and
prognosis.

Keywords: Gastrointestinal system bleeding, Platelet indices, Prognosis