Seramik yüzeylerde buharlaşma ve püskürtme yöntemleri ile oluşturulan lüster etkileri
Lustre effects on ceramic surfaces by sprying and fuming methods
Yazar: HANİEH MOUHEBATİ
Danışman: PROF. SEVİM ÇİZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2017
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Buharlaşma = Evaporation ; Lüster = Lustre ; Lüsterli sırlar = Luster secretes ; Püskürtme = Spraying ; Püskürtme yöntemi = Spraying method ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Lüster, camsı bir yüzey üzerindeki metal nano partiküllerden oluşan bakırımsı altınımsı veya yanardöner ince bir film tabakasıdır. Lüster tekniği seramik üzerinde 9. yüzyılda Mezopotamya'da başlayıp Selçuklu döneminde doruk noktasına erişmiştir. 13. yüzyılda Avrupa'da yayıldıktan sonra 18. yüzyıl da çöküş dönemini yaşamıştır. 19. yüzyılın sonlarında ise Avrupa'da yeniden canlanmaya başlanmıştır.
 Bu tez çalışmasının temeli olan buharlaşma lüsteri yöntemi de, seramik bünye üzerinde 20. yüzyıldan itibaren (genelde tuz pişirim tekniği ile beraber) kullanılmaya başlanmıştır.
Püskürtme ve buharlaşma lüsteri yöntemlerinde, diğer lüsterlerde olduğu gibi sırlı yüzeyde yanardöner bir etki beklenmektedir. Bu yöntemlerde sır pişirimi yapılmış seramik bünye, soğuma aşamasında iken veya tekrar ısıtıldığında, 650-750 °C civarlarında, lüsterleşen malzemelerin fırın ortamında buharlaştırarak veya parça üzerine püskürtülerek sırlı yüzeye geçişiyle oluşturulduğu bilgisi elde edilmiştir. 
Püskürtme ve buharlaşma lüsteri yöntemleri ile elde edilen farklı görsel sonuçlarına karşın, uygulama sürecinde birçok ortak noktaları olmasından dolayı bu tez çalışmasında her iki yöntem aynı gurupta sınıflandırılmıştır. Bu yöntemlerle ilgili elde edilen kısmi bilgiler ile deneysel çalışmaların sonuçları elde edilen başarılı görsel etkilerden dolayı çalışmaların yönü püskürtme yöntemi üzerine yoğunlaşmıştır.
Püskürtme yöntemi ile oluşan lüster etkilerini gözlemlemek amacı ile farklı değişkenler üzerinden denemeler yapılmıştır. Bu denemelerde değişken faktörler; kullanılan metal bileşikleri, zemin sırı,  bünye, uygulama sıcaklığı,  uygulama yöntemi ve pişirim ortamı olarak belirlenmiştir. Deneysel çalışmalar sonucunda, demir (III) klorürden elde edilen güçlü lüster etkilerinin bulunması ile çalışmanın kapsamı bu metal bileşiği üzerinde sınırlandırılmıştır. 
Bu tez çalışmasında, püskürtme yöntemi ile 980-1080 °C aralığında olgunlaşan renkli, saydam ve efektli sırlar ile sıriçi lüster üzerine, başarılı lüster etkileri elde edilmiş, bu tekniğin kontrollü bir şekilde çeşitli sırlar üzerinde ve diğer teknikler ile de kullanılabilirliği tespit edilmiştir.

Abstract:
Luster is a golden, coppery or iridescent thin metallic film which occur with nano sized metal particles embedded on a glassy surface.
This technique was first used during the 9th century AD to decorate pottery in Mesopotamia and reached to its hill during the Seljuk period. After spreading in Europe in the 13th century, the 18th century also had a decadence period. It began to revive in Europe in the late 19th century.
 The fuming luster, which is the basis of this thesis, has been started to be used on ceramics since the 20th century (usually with salt firing technique). Like all methodes of luster technique, Spray and fumed lusters, are expected to create an iridescent effect on the glazed surface. In these methods, glazed ceramics, after glaze firing while cooling or when they reheated at about 650-750 ° C, are fumed or sprayed in kiln atmosphere with metal compounds that can occure luster effects. 
Despite the different visual results obtained by spraying or evaporation methods, in this thesis study both methods are classified in the same group because there are many common points in their application process. With partial information obtained about these methods, results of experimental studies and due to the successful visual effects decided to focused on the spraying method fort the rest of experiments.
 Experiments were carried out on different variables with the purpose of observing the luster effects caused by the spraying method. Variable factors in these experiments were; the metal compounds which used, glaze, clay, application temperature, application method and firing atmosphere.
As a result of experimental studies, with strong luster effects obtained from Iron (III) chloride the scope of experiments has been limited on this metal compound.
In this thesis study, successful luster effects were obtained by spraying method on diffrent kinds of glazes matured between 980-1080 ° C, like transparent glazes, colored glazes and glazes with decorative effects.  It has been determined that this technique can be used on various glazes and with other techniques in a controlled manner.