Milli Mücadele Dönemi'nde asker firarileri
Deserters in the period of national struggle
Yazar: ÖZLEM ÇANKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELDA GÜNER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri suçlar = Military offenses ; Askerler = Soldiers ; Firar = Desertion ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; İstiklal Mahkemeleri = Liberty Courts

Özet:
Modern kitle ordularının gelişmesi sadece itaatkâr yurttaşları değil, aynı zamanda firarileri ve isyancıları da yaratmıştır. Bu da savaşın ve ordunun doğal bir sonucudur. Millî Mücadele Döneminde (1919-1923), Birinci Dünya Savaşının (1914-1918) mirasçısı olarak -güvensizlik ve belirsizlik sonucu genel bir dağılma ortamı içerisinde- orduda açılan gediğin en büyük nedeni, firariler olmuştur. Asker kaçakları, bununla sınırlı kalmamış, isyanların insan gücünü oluşturmuşlardır. Böylelikle cephe gerisinde, iç-dış güvenliği tehdit etmeye başlamışlardır. Bu tezde, güvenlik zaafiyeti ve otorite sorununu da yaratan firarilerin, tarihsel kanıtlar çerçevesinde saikleri, süreçleri ve sonuçları bağlamında değerlendirme amacı güdülmüştür. Tarihsel süre boyunca bu kimselere, İstiklal Mahkemelerinin kurulmasına ön ayak olan, rakamsal bir problem olarak bakılmıştır. Bu tezde bu kimselerin, sadece suçlu değil, bir birey de oldukları ele alınarak incelenmiştir. Birinci bölümde, zorunlu askerlik, topyekûn kavramı ve disiplin üzerinden firar olayları ele alınmıştır. İkinci bölümde, Millî Mücadele Dönemi kısaca anlatılmıştır. Üçüncü bölüm de ise, asker firarilerinin, firar nedenleri ve firar şekilleri  incelenmiştir. Dördüncü bölümde, asker kaçaklarının firar sonrasında yaşamları ve karıştıkları suçlar ele alınmıştır. Son bölümde ise firarilere verilen cezalar ve İstiklal Mahkemeleri değerlendirilmiştir.

Abstract:
The development of modern mass armies not only created obedient (law-abiding) citizens but also led to the emergence of deserters and rebels. This is a natural consequence of having warfare and the military. During the National Struggle Era (1919-1923), as the legacy of World War I (1914-14)- in an environment of disintegration caused by distrust and uncertainty- the biggest reason of the Army's weakness had been deserters. Not only that, army deserters had also constituted the manpower of the rebellions. Thus, they started to threaten the internal and external security behind the battlefront. In this thesis, relying on historical evidence, it is aimed at assessing the issue of army deserters, who have also created security vulnerabilities and authority problems, within the context of motives, processes and consequences. Throughout the history, these deserters have been regarded just as figures who initiated the establishment of the Independence Tribunals. In this thesis, these people are examined not just as criminals but also as individuals.
In the first section, desertion incidents are discussed through the concepts of compulsory military service, total war and discipline. In the second section, National Struggle Era is briefly summarized. In the third section, desertion reasons and types are analyzed. In the fourth section, crimes committed by army deserters are also debated. And in the final section, penalties for deserters and Liberty Courts are discussed.