Suça sürüklenen ergenlerde öfke kontrolüne yönelik bilişsel davranışçı grup terapisinin etkililiği ve iyileştirici faktörler
Effectiveness of cognitive behavior group therapy for anger management with juvenile delinquents and therapeutic factors
Yazar: MELİKENAZ YALÇIN
Danışman: PROF. DR. HALUK ARKAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Ceza infaz kurumları = Prisons ; Ergenler = Adolescents ; Suçlu çocuklar = Delinquent children ; Öfke kontrolü = Anger control ; Ölçekler = Scales ; İyileştirici faktörler = Healing factors

Özet:
Suça sürüklenen çocuklarda yeniden suça yönelmeyi azaltmaya yönelik rehabilitasyona dayalı müdahale yaklaşımlarının öneminin anlaşılması ile bu alanda yapılan çalışmalar artmıştır. Ceza infaz kurumlarında özellikle öfke kontrolüne yönelik grup formatında uygulanan bilişsel davranışçı terapilerin etkili olduğu birçok çalışmada bulunmuştur. Bu çalışmada da, suça sürüklenen çocuklarda öfke kontrolüne yönelik bilişsel davranışçı grup terapisinin etkililiği ve grup terapisinde değişimi sağlayan iyileştirici faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda araştırmanın ilk aşamasında İyileştirici Faktörler Envanteri-Kısa Formu'nun Türkçe geçerlik güvenirlik çalışması için çeşitli sorunlara yönelik grup terapisine katılan 128 kişiye ulaşılmıştır. Çalışmanın asıl örneklemini ise, İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda kalan ve kurumun Psikososyal Servisi tarafından Yasalarla İhtilafa Düşen Çocuk ve Ergenler için Araştırma ve Değerlendirme Formu'na (ARDEF) göre öfke kontrol problemi yaşadığı belirlenen 14-18 yaşları arasındaki 60 ergen oluşturmaktadır. Bilişsel Davranışçı Grup Terapisi (BDGT), Paylaşım Grubu (PG) ve Bekleme Listesi (BL) koşullarına seçkisiz olarak atanan katılımcılardan müdahale öncesinde, müdahale sonrasında ve müdahaleden iki ay sonra ölçümler alınmıştır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Kısa Semptom Envanteri, Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzları Ölçeği ve Çok Boyutlu Öfke Ölçeği, İyileştirici Faktörler Envanteri-Kısa Form(İFE-KF) ve İyileştirici Ortam Anketi (İOA) uygulanmıştır. İyileştirici faktörlerin niteliksel tematik analizine yönelik yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Ön test ve son testlerle yürütülen karışık desenler için iki yönlü varyans analizleri sonucunda sadece Sürekli Öfke ve İçe dönük tepkiler alt boyutlarında grup-içi ve/veya gruplar-arası istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar bulunmuştur. 2 aylık izlem ölçümlerinde ise, BDGT ve PG'nin birçok alt boyut açısından grup-içi ve/veya gruplar-arası istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar olduğu, değişimin BDGT'de devam ettiği hatta arttığı, PG'de ise korunmadığı bulunmuştur. İyileştirici Faktörler açısından ise, BDGT ve PG IFE'nin duyguları ifade etme ve sosyal öğrenme alt boyutu; IOA'nın katarsis alt boyutu açısından anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. İyileştirici faktörlerin niteliksel incelendiği tematik analizde ise, grup bağlılığı, sosyal öğrenme, tartışmada fikir sunma ve farklı fikirleri görebilme, duyguları paylaşma, özgecilik, grup kuralları, eğlenceli aktiviteler ve grup terapistleri temaları ortaya çıkmıştır. Hem etkililik hem de iyileştirici faktörler bulguları alan yazın ışığında tartışılmıştır, sınırlılıklar ve önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
With the understanding of the importance of rehabilitation-based intervention approaches to reduce re-offending in juvenile delinquents, studies in this area have increased. Cognitive behavior group therapy for anger management especially was found to be effective in prison settings. Aim of the study was to examine the effectiveness of cognitive behavior group therapy for anger management and curative factors in group therapy in juvenile delinquents. Initially, 128 group members from different group therapy participated in the Turkish adaptation study of Therapeutic Factors Inventory- Short Form. Main study sample consisted of 60 adolescents aged between 14-18 who had anger control problems according to The Examination and Assessment Form for Juvenile Offenders (ARDEF) assessed by the Psychosocial Service of Izmir Child and Youth Prison. Pre-intervention, post-intervention and 2 months follow up measurements were taken from participants who were randomly assigned to cognitive behavior group therapy (CBGT), sharing group (SG) and wait list (WL). Personal Information Form, Brief Symptom Inventory, State Trait Anger and Expression Inventory, Multidimensional Anger Scale, Therapeutic Factors Inventory- Short Form and Curative Climate Questionnaire were applied. In addition to quantitive assessment of curative factors, semi-structured interviews were conducted for qualitative thematic analysis. As a result of the two-way mixed design variance analysis carried out with pre and post-tests, statistically significant differences were found within and/ or between groups in Trait Anger and Introvert Reactions. In the 2 month follow up tests, there were significant differences between CBGT and SG in many subscales of measurements. Change was preserved and continued in CBGT; however, it was not preserved in SG. For curative factors, there were significant differences between CBGT and SG in terms of expression of emotion, social learning and catharsis. According to qualitative thematic analysis of curative factors, 8 themes emerged: group cohesion, social learning, defending opinions and accepting different opinions, expressing emotion, altruism, group rules, funny activities, and group therapists. Both effectiveness and curative factors results were discussed in the light of the literature. Limitations and suggestions were mentioned for future studies.