Gebeliği önleyici yöntem kullanımı için bir model: gömülü kuram çalışması
A model of contraceptive using: grounded theory study
Yazar: AYNUR ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. SÜHEYLA ÖZSOY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Aile Planlaması = Family Planning ; Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Hemşirelik = Nursing ; Nitel araştırma = Qualitative research

Özet:
Giriş ve Amaç: DSÖ tarafından, dünyada gebeliği önlemeye yönelik bilgi ve eğitime yatırım konularında, karşılanamayan dev bir açığın varlığını sürdürdüğü belirtilmektedir. Araştırmanın amacı, gömülü kuram yöntemleri ile gebeliği önleyici yöntem kullanımı için kuramsal bir modelin oluşturulmasıdır.Gereç ve Yöntem: Araştırma gömülü kuram deseniyle yürütülmüştür. Veriler; 13 kadın ve 11 erkek ile yapılan görüşmeler, saha gözlem notları ve sürekli karşılaştırma yöntemi ile doygunluk oluşuncaya dek açık, eksenel ve seçici kodlama ile analiz edilmiştir. Verilerin oluşturulması, 2010-2012 yılları arasında 16 ayda ses kaydına alınmış bireysel yarı yapılandırılmış görüşmeler ile gerçekleşmiştir.Bulgular: Kadın ve erkekler için gebeliği önleyici yöntem kullanımı sürecini tanımlayan odak kategoriler, üç aşamalı süreç olarak tanımlanmıştır. ?Gebeliği önleyici yöntem kullanmaya karar verme? bireylerin gebeliği önleme isteği, ilişki dinamikleri, en uygun yöntemi bulması ve inanç sistemi ile ilişkilidir. ?Gebeliği önleyici yöntem kullanma? davranışlarında bireyin yönteme yüklediği anlam, yöntemden memnuniyet algısı, yöntemin yan etkileri belirleyicidir. ?Gebeliği önleyici yöntem kullanımını sürdürme? odak kategorisi sürdürme niyeti ve bırakma-değiştirme faktörleri ile açıklanmıştır.Sonuç: Geliştirilen süreç modelinin her aşaması, bireyin, yöntemin özellikleri, ilişkisel ve bağlamsal faktörler arasında olan zamana ve deneyime göre değişen karmaşık bir yapıdan etkilenmektedirAnahtar Sözcükler: Gebeliği önleyici yöntem kullanımı, hemşirelik, gömülü kuram.

Abstract:
Aim and Background: WHO states that a huge, unsatisfied hunger persists in terms of investment in knowledge and education regarding the prevention of pregnancy around the world. This study of aim to generate a theoretical model of contraceptive use through grounded theory methods.Methods: The research study was conducted through the grounded theory design. Interviews with 13 women and 11 men, field notes, and memos were analyzed using constant comparative analysis, and the methods of open, axial, and selective coding were used until saturation occurred. The formulation of data was realized through individual, semi-structured voice-recorded interviews in 16 months between 2010 and 2012.Findings: A three-stage process was defined with the core categories that describe the process of contraceptive use among women and men. ?Decision-making for the use of a contraceptive method? is associated with the will of individuals to prevent pregnancy, relationship dynamics, the identification of the most appropriate method and the prominent belief system. Behaviours of ?the use of a contraceptive method? are determined through the meaning attributed by the individual to the method concerned, the perception of satisfaction with the method and its adverse effects. ?Continuing use of a contraceptive method? is explained by the intention to continue with the method and disuse-change factors in the focal category.Conclusion: Each stage of the process model developed as a result of the research study is influenced by a complex structure, varying with time and experience, among the characteristics of the individual, specifications of the method and relational and contextual factors. The new model had a positive impact on the contraceptive use and consultant services of primary health nurses.Key words: Contraceptive use, nursing, grounded theory.