Doğal ve sentetik endokrin bozucu kimyasal maddelerin 3t3-l1 hücrelerinde adipojenezle ilgili proteinler üzerindeki toksik etkilerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Comperative evaluation of the toxic effects of natural and synthetic endocrine disrupting chemicals on adipogenesis-related proteins in 3t3-l1 cells
Yazar: İZEM BİLİNMİŞ
Danışman: PROF. DR. ÜLFET PINAR ERKEKOĞLU ; PROF. DR. AYŞE NURŞEN BAŞARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology

Özet:
Bilinmiş, İ. Doğal ve Sentetik Endokrin Bozucu Kimyasal Maddelerin 3T3-L1 Hücrelerinde Adipojenezle İlgili Proteinler Üzerindeki Toksik Etkilerinin Karşılaştırmalı Olarak Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Farmasötik Toksikoloji Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2024. Obezite son yıllarda dünyada hızla artan ve yaşam kalitesini önemli ölçüde düşüren ciddi bir sağlık sorunudur. Endokrin bozucu kimyasallar (EBK'ler), çevrede yaygın olarak bulunan maddelerdir ve insanlar bu kimyasallara farklı yollardan maruz kalmaktadır. Bisfenoller bu bileşikler arasında en dikkat çeken EBK'lerdir. Bisfenol A (BPA) özellikle polikarbonat plastiklerde bulunan ve maruziyeti obezite dahil bir çok patolojik durumla ilişkilendirilen bir bisfenol türevidir. Bisfenol F (BPF) BPA'nın alternatifleri arasında dikkat çeken analoglardandır. Bazı doğal bileşiklerin de endokrin bozucu özelliği olduğundan şüphelenilmektedir. Fitoöstrojenler, üzerinde en çok araştırma yapılan doğal endokrin bozuculardır. Ancak, son yıllarda resveratrol (RV), rosmarinik asit (RA) ve epigallokateşin gallat (EGCG) gibi bazı bitkisel kökenli bileşiklerin de endokrin bozucu etkilerinden şüphelenilmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, doğal (RV, RA and EGCG) ve sentetik EBK (BPA,BPF)'lerin diferensiye edilmiş ve adipozite dönüştürülmüş 3T3-L1 fibroblastlarındaki etkileri aromataz, yağ asidi bağlayıcı protein (FABP4), peroksisom proliferatör aktive reseptör alfa (PPAR), peroksisom proliferatör aktive reseptör gama (PPAR) ve CCAAT/arttırıcı bağlayıcı protein beta (C/EBPβ) düzeyleri ölçülerek belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, sitotoksik olmayan konsantrasyonlarda uygulanan EGCG, BPA ve BPF'nin aromataz, FABP4, PPAR ve C/EBPβ  düzeylerinde anlamlı derecede artışlara neden olduğu; EGCG ve BPF'nin PPAR düzeylerini anlamlı derecede arttırdığı görülmüştür. RV ve RA'nın ölçülen parametreleri anlamlı bir şekilde değiştirmediği belirlenmiştir. Sonuçta, BPA, BPF ve ECGC'nin obezojenik etkilere yol açabileceği; RV ve RA'nın ise adipogenezde rolleri olan proteinlerle etkileşime girmediği öne sürülebilir.
Anahtar Kelimeler: Endokrin bozucu kimyasallar, Bisfenol A, Bisfenol F, Rosmarinik asit, Resveratrol, Epigallokateşin gallat

Abstract:
Bilinmiş, İ. Comparative Evaluation of the Toxic Effects of Natural and Synthetic Endocrine Disrupting Chemicals on Adipogenesis-Related Proteins in 3T3-L1 Cells, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences Pharmaceutical Toxicology Program, Master Thesis, Ankara, 2024. Obesity, a serious health problem that has been rapidly increasing in the world in recent years, significantly reduces the quality of life. Endocrine disrupting chemicals (EDCs) are substances that are widely found in the environment and humans are exposed to these chemicals through different routes. Bisphenols are the most notable EDCs among these compounds. Bisphenol A (BPA) is a bisphenol derivative found especially in polycarbonate plastics and its exposure has been associated with many pathological conditions including obesity. Bisphenol F (BPF) is one of the notable analogues among the alternatives to BPA. Some natural compounds are also suspected to have endocrine disrupting properties. Phytoestrogens are the most researched natural endocrine disruptors. However, in recent years, some plant-based compounds such as resveratrol (RV), rosmarinic acid (RA) and epigallocatechin gallate (EGCG) have also been suspected to have endocrine disrupting effects. Within the scope of this thesis study, the effects of natural (RV, RA and EGCG) and synthetic (BPA, BPF) EDCs on differentiated and adipocyte-transformed 3T3-L1 fibroblasts were examined by measuring aromatase, fatty acid protective protein (FABP4), peroxisome proliferator activated receptor alpha (PPAR), peroxisome proliferator activating receptor gamma (PPAR) and CCAAT/enhancer protective protein beta (C/EBPβ) levels. According to the results, it was observed that EGCG, BPA and BPF applied at non-cytotoxic concentrations caused significant increases in aromatase, FABP4, PPAR and C/EBPβ levels; EGCG and BPF significantly increased PPAR levels. It was determined that RV and RA did not significantly change the measured parameters. In conclusion, it can be suggested that BPA, BPF and ECGC may cause obesogenic effects, while RV and RA do not interact with proteins that play roles in adipogenesis. 
Keywords: Endocrine disrupting chemicals, Bisphenol A, Bisphenol F, Rosmarinic acid, Resveratrol, Epigallocatechin gallate