Kaz dağı yöresi'nde yayılış gösteren bazı memeli yaban hayvanlarının habitat uygunluk modellemesi
Habitat suitability modeling of some wild mammals distributed in the kaz mountain region
Yazar: BERNA YALÇINKAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET MERT
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering ; Zooloji = Zoology

Özet:
Bu tez çalışmasında, Kaz Dağı yöresi'nde dağılım gösteren bazı memeli yaban hayvanlarına ait veriler ile çevresel ve iklim değişkenleri ilişkilendirerek türlere ait habitat uygunluk haritalarının oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışmada, fotokapan verileri kullanılmış ve görüntüler TimeLapse2 yazılımıyla analiz edilmiştir. Çalışma alanını kapsayan toplamda 50 adet çevresel ve iklim değişkenine ait altlık haritalar türetilmiştir. Türlere ait veriler ve oluşturulan altlık haritalar arasındaki ilişki, Random Forest ile modellenerek haritalandırılmıştır. R Studio programı kullanılarak türlerin günlük ve aylık aktivite desenleri oluşturulmuştur. Fotokapan verilerinin analiziyle alanda istatistiksel açıdan yeterli sayıda tespiti yapılan türler çakal, tilki, yaban kedisi, porsuk, kaya sansarı, yaban domuzu, karaca ve yaban tavşanı olmuştur. Random Forest sonucunda türler için elde edilen modellere ait R2 değerleri ve modellerini oluşturan değişkenler sırasıyla; çakal için 0.48, bio1, puruz, bio3, tpi; tilki için 0.55, bio4, tpi, enge; yaban kedisi için 0.47, bio3, bio1,enge; porsuk için 0.49, enge, bio3, puruz, bio1, bio13, bio4, golge; kaya sansarı için 0.46, tpi, bio4, bio13; yaban domuzu için 0.54, puruz, gunorta, ri, 8am, bio3, enge; karaca için 0.58, puruz, 8am, baki, ri, tpi; yaban tavşanı için 0.42, tpi, puruz ve bio1 olarak belirlenmiştir. Günlük aktivite desenlerine göre türlerin rekabet, yırtıcı baskısı, yiyecek arama, dinlenme gibi sebeplerle aktivite zamanlarında değişiklikler olduğu; aylık aktivitelerinde ise besin bolluğu, üreme zamanı, yavru bakımı gibi nedenlerle dönemsel farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçların hem çalışma alanındaki türler ve habitatları adına önemli veriler sağladığı hem de haritaların başka alanlara da yaygınlaştırılabilmesi özelliği ile koruma çalışmaları için bir rehber niteliği sunabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to create habitat suitability maps for some wild mammal species distributed in the Kaz Mountain region by correlating data of species with environmental and climate variables. Camera trap data were analyzed using TimeLapse2 software. A total of 50 environmental base maps covering the study area were generated. The relationship between the species and base maps was modeled using Random Forest. Daily and monthly activity patterns were created with R Studio. Statistically significant species were determined as the golden jackal, red fox, wildcat, badger, stone marten, wild boar, roe deer, and wild hare. The R2 values of the models and their variables were as follows: for the golden jackal, 0.48, bio1, roughness, bio3, tpi; for the red fox, 0.55, bio4, tpi, ruggedness; for the wildcat, 0.47, bio3, bio1, ruggedness; for the badger, 0.49, ruggedness, bio3, roughness, bio1, bio13, bio4, convergence; for the stone marten, 0.46, tpi, bio4, bio13; for the wild boar, 0.54, roughness, noon, ri, 8am, bio3, ruggedness; for the roe deer, 0.58, roughness, 8am, aspect, ri, tpi; and for the wild hare, 0.42, tpi, roughness, and bio1. Daily activity patterns showed species varied their activity times due to competition, predation pressure, foraging, and resting. Monthly activity patterns showed seasonal differences due to food abundance, breeding season, and parental care. The results provide significant data on the species and their habitats in the study and offer a guide for conservation efforts with the potential to extend the maps to other areas.