Saîd Havvâ ve tasavvuf anlayışı
Saîd Havvâ's life and understanding of sufism
Yazar: İBRAHİM HALİL ÇATAR
Danışman: PROF. DR. ALİ TENİK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Çalışmamızın ana konusu, İslâm dünyasında tanınan Suriyeli âlim Saîd Havvâ'nın tasavvuf anlayışıdır. Çok yönlü bir İslâm âlimi olan Saîd Havvâ, tasavvufi yönüyle de öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, daha önce tasavvufi yönü ele alınmamış olan Saîd Havvâ'nın hayatı ve tasavvufi yönünü ele aldık.
Saîd Havvâ, yaşadığı asırda Müslümanların İslâmî terbiyelerini inşa ederken her birinin ilâhî ilmini hayatına aktarması gerektiğini vurgulayan bir âlimdir. Havvâ, yaşantısında rûh terbiyesi ve nefsin tezkiyesinin önemine dikkat çekmiştir. Saîd Havvâ, aynı şekilde yaşadığı dönemde Müslümanların karşılaştığı sorunları tespit etmiş ve bu sorunların çözümü için birçok eser kaleme almıştır. Eserlerini yazarken, her müminin görevi olan rûhun terbiyesi ve nefsin tezkiyesi, yani tasavvufi seyrüsülûk ile ilgili konulara yoğunlaşmıştır.
Bu çalışmamızda, Saîd Havvâ'nın tasavvuf üzerine ele aldığı Terbiyetü'l-Rûhiyye ile el-Müzekkirât fî Menâzili's-Ṣıddîkīn ve'r-Rabbâniyyīn adlı eserlerini inceledik. Bu eserlerinde, tasavvuf ilminin ana meseleleri olan rûh, kalp, nefis, akıl, seyrilâllah, benlik aşamaları, şeyh, biat vb. tasavvufun birçok konu ve kavramlarını ele almıştır.
Çalışmamızı hazırlarken, Saîd Havvâ'nın tasavvufla ilgili yeni bir literatür ortaya koyma iddiasında olmadığını, tasavvufi terimlere yeni anlamlar yüklemek gibi bir amacı bulunmadığını, ancak asıl ilâhî çizgisinden uzaklaşan tasavvufun nasıl uygulanması gerektiğini ve yeniden ihya düzenlemelerle her bir sûfînin tasavvufta nasıl yol alması gerektiğini ortaya koyma çabası içinde olduğunu gözlemledik. Bu bağlamda, biz de Saîd Havvâ'nın metodolojisinden hareketle tasavvuf anlayışını ilmi perspektifle inceledik.
Anahtar Kelimeler: Saîd Havvâ, Tasavvuf, Seyr, Nefs terbiyesi.

Abstract:
Çalışmamızın ana konusu, İslâm dünyasında tanınan Suriyeli âlim Saîd Havvâ'nın tasavvuf anlayışıdır. Çok yönlü bir İslâm âlimi olan Saîd Havvâ, tasavvufi yönüyle de öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, daha önce tasavvufi yönü ele alınmamış olan Saîd Havvâ'nın hayatı ve tasavvufi yönünü ele aldık.
Saîd Havvâ, yaşadığı asırda Müslümanların İslâmî terbiyelerini inşa ederken her birinin ilâhî ilmini hayatına aktarması gerektiğini vurgulayan bir âlimdir. Havvâ, yaşantısında rûh terbiyesi ve nefsin tezkiyesinin önemine dikkat çekmiştir. Saîd Havvâ, aynı şekilde yaşadığı dönemde Müslümanların karşılaştığı sorunları tespit etmiş ve bu sorunların çözümü için birçok eser kaleme almıştır. Eserlerini yazarken, her müminin görevi olan rûhun terbiyesi ve nefsin tezkiyesi, yani tasavvufi seyrüsülûk ile ilgili konulara yoğunlaşmıştır.
Bu çalışmamızda, Saîd Havvâ'nın tasavvuf üzerine ele aldığı Terbiyetü'l-Rûhiyye ile el-Müzekkirât fî Menâzili's-Ṣıddîkīn ve'r-Rabbâniyyīn adlı eserlerini inceledik. Bu eserlerinde, tasavvuf ilminin ana meseleleri olan rûh, kalp, nefis, akıl, seyrillâh, benlik aşamaları, şeyh, biat vb. tasavvufun birçok konu ve kavramlarını ele almıştır.
Çalışmamızı hazırlarken, Saîd Havvâ'nın tasavvufla ilgili yeni bir literatür ortaya koyma iddiasında olmadığını, tasavvufi terimlere yeni anlamlar yüklemek gibi bir amacı bulunmadığını, ancak asıl ilâhî çizgisinden uzaklaşan tasavvufun nasıl uygulanması gerektiğini ve yeniden ihya düzenlemelerle her bir sûfînin tasavvufta nasıl yol alması gerektiğini ortaya koyma çabası içinde olduğunu gözlemledik. Bu bağlamda, biz de Saîd Havvâ'nın metodolojisinden hareketle tasavvuf anlayışını ilmi perspektifle inceledik.
Anahtar Kelimeler: Saîd Havvâ, Tasavvuf, Seyr, Nefs terbiyesi.