Bir halkla ilişkiler uygulaması olarak cumhuriyet bayramları: Kutlamalardan yansıyan ulus ve kadın inşası
Republic day as a public relations practice: Nation and women's building reflected from celebrations
Yazar: GÜLDEN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. EMEL KARAGÖZ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: Bayramlar = Fests ; Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Halkla ilişkiler = Public relations ; Halkla ilişkiler = Public relations ; Kadınlar = Women ; Kültür = Culture ; Ulus inşası = Nation building ; İktidar = Government

Özet:
Aydınlanma fikri, modernleşme süreci, sanayileşme ve kapitalizmin yarattığı dev değişim dalgası 18. yüzyılla birlikte yeni bir devlet biçimini ortaya çıkarmıştır. Bu yeni devlet tipi; geniş topraklara yayılmış heterojen bölgeleri tek merkezden yöneten, yurttaşlarına toplumsal ve kültürel alanlarda üniter bir sistem sunma iddiasını taşıyan ulus-devlettir. Ulus-devlet, kurumsallaşmış siyasi iktidarın belli bir tarihsel aşamada büründüğü yapısal biçim; ulus, bu yapılanmanın meşruiyet kaynağı olan kurgu; ulusçuluk da bu meşruiyet kaynağını tek geçerli siyasi değer olarak kabul ettirmeyi hedefleyen siyasi akım olarak tanımlanabilir. Ulus devletlere ilişkin özcü ve inşacı kuramların genellemelerinin aksine Fransız sosyolog Pierre Bourdieu'nun ilişkisel mantığı; ulusçuluğun her şeyden evvel dünyanın anlamlandırılmasını sağlayan bir yorumlama biçimi olduğuna ve sembolik gücü ile devlet iktidarının gerçekliği yapılandırma kudretine dikkat çeker. Bu bakış açısından yaklaşıldığında devlet; salt fiziksel-maddi iktidara değil, toplumun algı kategorilerini, anlam haritalarını, kimliklerini, dilini belirleyen sembolik iktidara da haizdir. Devletin sembolik gücü onun kültür alanındaki üstün belirleyici niteliğini ortaya çıkararak; kişisel olanın içindeki toplumun, özel olanın içindeki devletin keşfini sağlar. Dolayısıyla iktidarın tüm araç ve imkânları ile kurduğu söylem üstünlüğü; halkla ilişkiler uygulamalarının bu alandaki iletişimsel rolünü ve kültürel aracılık mahiyetini de su yüzüne çıkarır ve onu normatif-liberal bakış açısının sabitliğinden kurtararak toplumsal bağlam içine yerleştirir. İnşa edilen bir gerçeklik olarak ulusun ve ulusun kadınlarının biçimlendirilmesinde iktidarın ve iktidar eliyle gerçekleştirilen halkla ilişkiler uygulamalarının rolünü ortaya çıkarmak amacını taşıyan bu çalışmada araştırma nesnesi olarak hem bir halkla ilişkiler uygulaması olan hem de cemaatlerin uluslara dönüşme sürecinde etkin bir yapılandırma aracı olarak kabul edilen milli törenlerden biri olarak Cumhuriyet Bayramı Törenleri seçilmiştir. Bourdieu'nun ilişkisel bakış açısı temelinde geliştirilen "Kültür Çevrimi Modeli" esas alınarak, törenler; bir halkla ilişkiler uygulaması olarak analiz edilmiş, sosyo-kültürel bir bakışla ulus ve kadın inşası odağa alınarak değişim, dönüşüm ve sabitlikler yakalanmaya çalışılmıştır. 1924'ten bu yana kutlanan doksan üç Cumhuriyet Bayramı'nın oluşturduğu evrende her on yılda bir düzenlenen törenler örneklem olarak belirlenmiş, 1933, 1943, 1953, 1963, 1973, 1983, 1993, 2003 yılı kutlamaları incelenmiştir. Çalışma kapsamında belirlenen örnekleme ilişkin veriler, doküman taraması yöntemi ile Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık Cumhuriyet arşivlerinden, Resmi Gazete arşivinden ve basın arşivlerinden elde edilmiş, elde edilen veriler nitel içerik analizi yöntemi ile kategorik çözümlemeye tabi tutulmuştur. Ulaşılan bulgular; Cumhuriyet Bayramı Törenlerinin planlama, hazırlık, uygulama ve değerlendirme aşamalarıyla birer halkla ilişkiler çalışması olduğunu gözler önüne sererken, aynı zamanda törenlerin yüklenen anlamlar yoluyla bir toplumsal inşa alanı olarak işlevlendirildiğini göstermektedir. Milliyetçi kurgu açısından törenler; 1933-1953 yıllarında ulus-devletin tanıtılması ve benimsetilmesi; 1963-1983 yıllarında ulus-devlet ve Türk milliyetçiliğinin kaydığı düşünülen eksenine geri getirilmesi; 1993-2003 yıllarında ise; yeniden tanımlama ve bu yeni tanımlamayı tanıtma dönemleri olarak belirmektedir. Cumhuriyet Bayramı Törenlerinden yansıyan kadın irdelendiğinde ise; korunan, anne, minnettar, vitrin ve mağdur kadın kategorilerine ulaşılmıştır.

Abstract:
The idea of enlightenment, the modernization process, the massive wave of change that has created by industrialization and capitalism has revealed a new state of the state in the 18th century.  This new type of state is a nation-state that manages heterogeneous territories spread over large areas from a single center and claims to offer its citizens a system of unity in social and cultural fields. The nation-state can be defined as the structural form of institutionalized political power in a certain historical phase; the nation as the fiction which is the source of legitimacy of this structure; nationalism as the political movement aiming to acquire this source of legitimacy as the only valid political value. Contrary to the generalizations of the constituent and constructivist theories of the nation states, the relational rationale of the French sociologist Pierre Bourdieu highlights that nationalism is a form of interpretation that provides the meaning of the world before everything else and remarks the power of constructing the reality of state power with its symbolic power. When approached from this angle, the state has not only physical-material power but also the symbolic power that determines the categories of perception, meaning maps, identities, and language of the society. This symbolic power of the State allows the discovery of the society within the individual and the state within the private by revealing its superior determinative character in the cultural fields. When examined from this relational point of view, the superiority of the discourse established by the power with all means and tools reveals the communicative role and cultural intermediary nature of public relations practices in the field of discourse and liberating it from the normative-liberal viewpoint and placing it in a social context. In the study aiming to reveal the role of power and the public relations practices carried out by power in the formation of women of nation and nation as a constructed reality, the Republic Day Ceremony from national ceremonies which is both a public relations practice and also regarded as an effective construction tool in the nationalization process of communities was chosen as the research object.
Based on Bourdieu's "Circuit of Culture Model" developed on the basis of a relational perspective, the ceremonies were analyzed as a public relations practice, and changes, transformations, and constants were tried to be found by focusing on the nation and female identity construction in a socio-cultural perspective. The ceremonies organized every ten years in the stage of ninety-three Republic Day celebrated since 1924 were determined as samples and the celebrations of 1933, 1943, 1953, 1963, 1973, 1983, 1993, 2003 were examined. Data related to the sampling determined within the scope of the study were obtained from the Presidency and Prime Ministry Republican archives, the Official Journal archives, and press archives. The obtained data were subjected to categorical analysis by qualitative content analysis method. Findings reveal that the Republic Day Ceremonies are a work of public relations with the stages of planning, preparation, implementation, and evaluation, and at the same time, they are functioning as a social construction area through the meanings assigned to the ceremonies. In terms of nationalist fiction, the ceremonies are defined as the introduction and adoption of the nation-state in 1933-1953, the return of the nation-state and Turkish nationalism in 1963-1983 to their centerline which is thought shifted, and the periods of redefinition and introduction of this new definition in 1993-2003. When the woman reflected in the Republic Day Ceremonies was examined, the protected, mother, grateful, showcase, and victimized women categories were obtained.