Ergenlik dönemindeki öğrencilerde obezite sıklığı ile fiziksel aktivite düzeyleri ve ilişkili faktörler
Frequency of obesity and physical activity levels and related factors in adolescent students
Yazar: ŞEYMA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. FİLİZ HİSAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Obezite = Obesity ; Okullar-halk sağlığı = Schools-public health

Özet:
Bu araştırma, ergenlik dönemindeki öğrencilerde obezite sıklığı ile fiziksel aktivite durumları ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Konya il sınırları içinde bulunan Karatay ilçesinden seçilen Karatay Hürriyet Ortaokulunda öğrenim gören 10-14 yaş arasında olan 5. 6. ve 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise evrenin bilindiği durumlarda kullanılan formülünden yararlanılarak hesaplanmıştır. Araştırmaya 210 öğrenci dahil edilmiş ve örneklem seçiminde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri öğrencilerin sosyodemografik özelliklerini belirleyen anket formu, fiziksel aktivite düzeylerini belirleyen Fiziksel Aktivite Soru Formu (FAS) ile araştırmacı tarafından ölçülen kilo ve boy değerlerinden oluşmuştur. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Bağımsız Gruplar için t testi, Kruskal Wallis testi, One Way Anova testi, Mann Whitney U testi, Ki Kare testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırmaya katılan öğrencilerin, BKİ değeri ortalama ve standart sapması 19,15 ± 4,33'tür. Öğrencilerin %12,9'u fazla kilolu ve % 3,8'i obez olarak tespit edilmiştir. Erkek öğrencilerin fazla kilolu ve obez olma durumu kız öğrencilere göre yüksek çıkmıştır (p<0,05). Öğrencilere uygulanan FAS puanı ortalama ve standart sapması ise 26,40 ± 5,87 olarak belirlenmiştir. FAS puan fiziksel aktivite düzeyleri bakıldığında % 1,0'ının inaktif düzeyde, % 35,2'sinin düşük düzeyde, %51,0'ının orta düzeyde ve %12,9'unun aktif düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin yaş ve bulundukları sınıf ile FAS puanları incelendiğinde yaş ile FAS puanı arasında negatif yönlü ilişki bulunmuştur (r = -0,186, p<0,05). Cinsiyet ve FAS puanları incelendiğinde ise erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre FAS puanları anlamlı olarak daha yüksek çıkmıştır (t = -3,553, p<0,05). Öğrencilerin BKİ değerleri ile FAS puanları arasında ise negatif yönlü anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir (r= -0,313, p<0,05).
Sonuç olarak, öğrencilerin fiziksel aktivite düzeyleri arttıkça beden kütle indekslerinde azalma vardır. Okul sağlığı hemşireliği kapsamında; öğrencilere, ailelere ve topluma obezite ve fiziksel aktivitenin önemi hakkında bilgiler verilmeli ve obezite oranlarını azaltıp fiziksel aktivite davranış düzeylerini artırmak için önlemler alınmalıdır. Ergenlik döneminin daha sağlıklı ilerlemesi ve sağlıklı nesillerin oluşması için obezitenin sebep olduğu sağlık sorunları anlatılarak toplum farkındalığı oluşturmak son derece önemlidir.


Anahtar Kelimeler: Ergen sağlığı, Fiziksel aktivite, Obezite, Okul sağlığı.

Abstract:
This study was conducted to determine the prevalence of obesity and physical activity status and related factors in adolescent students. The population of the study consisted of 5th, 6th and 7th grade students between the ages of 10-14 studying at Karatay Hürriyet Secondary School, which was selected from Karatay district within the borders of Konya province. The sample of the study was calculated by using the formula used in cases where the population is known. 210 students were included in the study and stratified sampling method was used in sample selection. The research data consisted of a questionnaire form determining the sociodemographic characteristics of the students, a Physical Activity Questionnaire Form determining their physical activity levels, and weight and height values measured by the researcher. Number, percentage, mean, standard deviation, t test for Independent Groups, Kruskal Wallis test, One Way Anova test, Mann Whitney U test, Chi Square test and correlation analysis were used in the analysis of the data. 
The mean and standard deviation of BMI of the students participating in the study was 19.15 ± 4.33. 12.9% of the students were overweight and 3.8% were obese. The overweight and obese status of male students was higher than female students (p<0.05). The mean and standard deviation of the FAS score applied to the students was determined as 26.40 ± 5.87. When the FAS score physical activity levels were examined, it was determined that 1.0% were at inactive level, 35.2% at low level, 51.0% at moderate level and 12.9% at active level. When the FAS scores of the students with their age and grade were analysed, a negative relationship was found between age and FAS score (r = -0.186, p<0.05). When gender and FAS scores were analysed, FAS scores of male students were significantly higher than female students (t = -3,553, p<0,05). It was determined that there was a significant negative difference between students' BMI values and FAS scores (r= -0,313, p<0,05).
As a result, as the physical activity levels of the students increased, their body mass indexes decreased. Within the scope of school health nursing; students, families and society should be informed about the importance of obesity and physical activity and measures should be taken to reduce obesity rates and increase physical activity behaviour levels. It is extremely important to create public awareness by explaining the health problems caused by obesity in order for the adolescence period to progress healthier and for the formation of healthy generations.



Keywords: Adolescent health, Obesity, Physical activity, School health.