Batı aydınlanmasının Yahudi modernizasyonuna etkisi: Moses Mendelssohn örneği
The influence of western enlightenment on Jewish modernization: In the case of Moses Mendelssohn
Yazar: SEDA ÖZMEN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN OLGUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Aydınlanma = Enlightenment ; Haskala = Haskala ; Mendelssohn, Moses = Mendelssohn, Moses ; Modernleşme = Modernization ; Yahudiler = Jews ; Yahudilik = Judaism

Özet:
Hıristiyan âleminin dünya görüşünü yeniden biçimlendirmeye başlayan Batı Aydınlanması, aynı zamanda Avrupa'daki Yahudilerin entelektüel bakış açısına da önemli bir etkide bulunmuştur. Ortaçağ boyunca Avrupa Yahudi cemaatleri ile Hıristiyan Avrupa toplumu arasında sosyal ve entelektüel anlamda bir izolasyon söz konusuydu. Ancak Batı Aydınlanması'yla birlikte Avrupalı Yahudiler, Yahudi olmayan toplumla olan ayırımın son bulması ve kendilerini modern dünyanın akışı içinde bulmaları sonucunda sosyal değişimlere ve yeni ideolojik akımlara şahit olmuşlardır. Bunlardan en önemlisi öncülüğünü Moses Mendelssohn'un yaptığı, Yahudi modernizasyonunu amaçlayan Haskala hareketiydi. 
Yahudi tarihindeki modernleşme sürecini Haskala ve Moses Mendelssohn (1729–1786) ile başlatmak alışıla gelmiş bir durumdur. Zira Mendelssohn ve Haskala, Batı Aydınlanması'nın düşüncelerini uzun süre izolasyona maruz kalmış Alman Yahudilerine aktarma ve onların modern Avrupa toplumuna katılmaları konusunda benzersiz bir çaba göstermiştir. Mendelssohn aydınlanma felsefesi ve dine yönelik çalışmalarının yanı sıra yaşamıyla da hem Avrupa vatandaşı olup hem de Yahudi kalınabileceğini göstermiştir. Modern bir Yahudi olarak Medelssohn'un yaşamı o dönemde Yahudiler arasında pek görülmeyen olağanüstü bir değişimi sunması bakımından önemlidir. Bu nedenle onun çalışmaları ve yaşamı, Yahudi tarihindeki modernleşme sürecini ve Batı Aydınlanması'nın bu sürece etkisini en iyi şekilde ortaya koymaktadır. Mendelssohn'u merkeze alan bu tez çalışması, Batı Aydınlanması'nın Yahudi modernizasyonuna olan etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Batı Aydınlanması, Yahudi Modernizasyonu, Aydınlanma, Haskala, Moses Mendelssohn.

Abstract:
Western Enlightenment, which was beginning to reshape the world-view of the Christian world, also exercised a significant influence on the intellectual outlook of the Jews in Europe. During the Middle Ages European Jewish communities socially and intellectually had been isolated from Christian European society. With Western Enlightenment, however, the Jews in Europe were witnessing social changes and the emergence of new ideological currents that were soon to result in the breakdown of their long separation from non-Jewish society and to catapult them into the mainstream of the life of the modern world. The most important of these, which was pioneered by Mendelssohn was Haskala movement aimed at Jewish modernization.
Become commonplace to date the beginning of the modern period in Jewish history from Haskala and Moses Mendelssohn (1729–1786). Because Mendelssohn and Haskala had been made a unique effort to transfer from opinions of European Enlightenment to German Jews have been subjected to isolation for a long time and to join their modern European society. Enlightenment philosophy and religious studies, as well as Mendelssohn's life as a European citizen and showed both remain as a Jew. As a modern Jew Mendelssohn's life represents a remarkable metamorphosis that was unique among Jews of his age. Thus his works and life reveals the best way which the modernization process in Jewish history and Western Enlightenment has influence this process. Mendelssohn placed the center of this thesis aims to show that the influence of Western Enlightenment on Jewish Modernization.



Key Words: Western Enlightenment, Jewish Modernization, Enlightenment, Haskala, Moses Mendelssohn.