Hashimoto tiroiditi hastalarının beslenme alışkanlıklarının tespit edilerek bağırsak sağlığı durumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Determining the nutrition habits of the patients with hashimoto thyroiditis, evaluation of the bottom health status and quality of life
Yazar: ŞEVVAL AYAŞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BEGÜM KALYONCU ATASOY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Otoimmün hastalıklar = Autoimmune diseases ; Tiroidit = Thyroiditis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Hashimoto tiroiditi (HT), tiroit bezinin kendine karşı oluşturduğu otoantikorlar ile karakterize olan en yaygın otoimmün hastalık türlerinden birisidir. Hashimato tiroiditi, hipotiroidinin en sık sebebi olup; öncelikle orta yaşlı kadınlar olmak üzere kadınları erkeklerden daha yaygın olarak etkilemektedir.  Yorgunluk, depresyon, kilo vermede güçlük, konstipasyon gibi semptomlarla karakterize olan HT tanısı TSH, anti-TPO, TG gibi parametreler ile konulmaktadır.
Biyolojik ve çevresel faktörlerle ilişkili olan HT için dikkate alınması gereken bir diğer önemli konu bağırsak sağlığıdır. Bağırsak iç lümendeki sıkı bağlantıların geçirgen hale gelerek oluşan sızdıran bağırsak yapısı, genetik yatkınlığı olan bireylerde toksin, gıda antijenlerinin ve patolojik faktörlerin vücuda girmesine izin vererek, otoimmün hastalığın başlamasını veya gelişmesini tetikleyebilir. Bu sebeple; otoimmün bir hastalık olan HT'nin bağırsak sağlığı ile ilişkisinin incelenmesine gerek duyulmaktadır.
Bu çalışmada HT olan hastaların ve sağlıklı bireylerin beslenme alışkanlıkları tespit edilerek bağırsak sağlığı durumları ve yaşam kalitesi ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırma, Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yapılmıştır. Veri toplama işlemi Haziran-Ekim 2022 ayları arasında yürütülmüştür. Anket soruları 107 HT olan, 107 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplamda 214 kadın katılımcıya yüz yüze anket şeklinde uygulanmıştır. Tüm sorular TBSA'dan alınmış olup, kullanılan anketler; Beslenme Alışkanlıkları, MEDAS, GSDS, SH-36, Besin Güvencesi Anketi şeklindedir. 

Veriler IBM SPSS V23 ve IBM AMOS V24 ile analiz edilmiş, normal dağılıma uygunluk Kolmogorov-Smirnov Testi ile incelenmiş, gruplara göre kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Pearson Ki-Kare Testi ve Yates Düzeltmesi kullanılmış, gruplara göre normal dağılmayan nicel değişkenler ve ölçek puanlarının karşılaştırılmasında Mann Whitney U Testi kullanılmış, hastalığa etki eden risk faktörlerinin incelenmesinde de lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.
Gruplara göre ölçek puanlarının karşılaştırılmasında HT'li bireylerde sindirim sistemi bozuklukları olma (p<0,001) ve egzersiz yapma (p<0,001) durumu, kabızlık (p<0,001) ve reflü sendromu (p<0,001) mevcudiyeti istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. MEDAS genel puanı arttıkça HT olma riski azalmıştır  (OR=0,834; p=0,005). Katılımcıların SF-36 ölçeğine göre yaşam kaliteleri azaldıkça HT olma riski 1,045 kat artış göstermiştir (p=0,002). Kabızlık Sendromu ile Ruhsal Sağlık puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü zayıf bir ilişki (r=-0,218; p=0,001) bulunmuştur. GSDÖ puanı bir birim arttıkça Yaşam kalitesi ölçeği puanı 4,109 birim azalma göstermiştir (p<0,001). 
Hashimoto tiroiditi hastalığına etki eden risk faktörlerinin lojistik regresyon analizi ile incelenmesi sonucu yaş arttıkça HT olma riskinin 1,036 kat arttığı görülmüş, sindirim sistemi hastalığı olanların HT olma riskinin sindirim sistemi hastalığı olmayanlara göre 4,127 kat daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların MEDAS puanları arttıkça HT görülme riskinin daha düşük olduğu bulunmuştur (OR=0,834; p=0,005). Egzersiz yapanların HT olma riskinin egzersiz yapmayanlara göre daha az olduğu tespit edilmiştir (OR= 0,380; p=0,012).
Dünyada ve ülkemizde yaygınlığı yüksek olan HT' nin önemli risk faktörlerinden olan sağlıksız beslenme ve sindirim sistemi hastalıklarının yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilediği bulunmuş olup; hastalığın tedavi sürecinde ve komplikasyonlarının azaltılmasına yönelik sağlıklı beslenme ve düzenli egzersizin etkinliği gösterilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Hashimoto Hastalığı, Tiroidit, Otoimmün Tiroidit, Beslenme, Bağırsak Beyin Ekseni, Yaşam Kalitesi.

Abstract:
Hashimoto's thyroiditis is the most common type of autoimmune disease characterized by autoantibodies formed by the thyroid gland against itself. It primarily affects middle-aged women. The diagnosis of Hashimoto's thyroiditis, which is characterized by symptoms such as fatigue, depression, difficulty in losing weight, and constipation, is made by parameters such as TSH, anti-TPO, and TG.
Another important issue to be considered for Hashimoto's thyroiditis, which is associated with biological and environmental factors, is intestinal health. In individuals with a genetic predisposition, leaky gut can allow environmental factors to enter the body, triggering the onset or development of autoimmune disease. Therefore; The relationship between Hashimoto's thyroiditis, which is an autoimmune disease, and intestinal health is needed.
It was aimed to determine the nutritional habits of patients with Hashimoto's thyroiditis and healthy individuals, and to evaluate the relationship between intestinal health status and quality of life.
The research was conducted in Adana City Training and Research Hospital. Data collection was carried out between June and October 2022. Questionnaires were applied as a face-to-face questionnaire to a total of 214 female participants, 107 with HT and 107 healthy control group. All questions were taken from TBSA and the surveys used; Nutritional Habits, MEDAS, GSDS, SH-36, Food Security Questionnaire.
Data were analyzed with IBM SPSS V23 and IBM AMOS V24, compliance with normal distribution was examined with Kolmogorov-Smirnov Test, Pearson Chi-Square Test and Yates Correction were used to compare categorical variables according to groups, quantitative variables that were not normally distributed according to groups and Mann Whitney U were used to compare scale scores. The test was used, and Logistic Regression Analysis was used to examine the risk factors affecting the disease.
In the comparison of the scale scores according to the groups, the presence of digestive system disorders (p<0.001) and exercise (p<0.001), constipation (p<0.001) and reflux syndrome (p<0.001) were found to be statistically significant in individuals with HT. As the MEDAS overall score increased, the risk of HT decreased (OR=0.834; p=0.005). According to the SF-36 scale, the risk of HT increased 1.045 times as the quality of life of the participants decreased (p=0.002). A statistically significant negative and weak correlation (r=-0.218; p=0.001) was found between Constipation Syndrome and Mental Health scores. As the GSDS score increased by one unit, the Quality of Life scale score decreased by 4,109 units (p<0.001).
As a result of the analysis of the risk factors affecting Hashimoto's thyroiditis by logistic regression analysis, it was observed that the risk of HT increased 1.036 times as age increased, and it was determined that the risk of HT in those with a digestive system disease was 4.127 times higher than those without a digestive system disease. As the MEDAS scores of the participants increased, the risk of HT was found to be lower (OR=0.834; p=0.005). It was determined that the risk of HT in those who exercise was less than those who did not exercise (OR= 0.380; p=0.012).
It has been found that unhealthy nutrition and digestive system diseases, which are important risk factors for HT, which has a high prevalence in the world and in our country, negatively affect the quality of life; The effectiveness of healthy nutrition and regular exercise has been shown in the treatment process of the disease and in reducing its complications.
Keywords: Hashimoto's Disease, Thyroiditis, Autoimmune Thyroiditis, Nutrition, Intestinal Brain Axis, Quality of Life.