Kronik solunum yetmezliği hastalarında hastane anksiyete-depresyon ölçeği ile bakım verenlerin    bakım verme yükü ve yaşam kaliteleri arasındaki ilişki
The relationship between the hospital anxiety-depression scale scores in patients with chronic respiratory failure and caregiver burden and quality of life
Yazar: ZEYNEP KARAGÜN
Danışman: UZMAN YUSUF TUĞRUL ŞİPİT ; UZMAN DENİZ ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Göğüs Has. ve Göğ. Cerr.Eğt. ve Arş. Hast. / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Depresyon = Depression ; Hastaneler = Hospitals ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Solunum yetmezliği = Respiratory insufficiency ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Kronik solunum yetmezliği hastaları fonksiyonel fiziksel kısıtlamalarla karşılaşırlar ve genellikle yaşamlarında belirli zamanlarda başkalarının yardımına gereksinim duyarlar. Hastalar ve bakım verenler karşılıklı olarak birbirlerini psikolojik, fiziksel ve sosyal olarak etkileyebilirler.  Bu çalışmada hastaların hastane anksiyete - depresyon skorları ile bakım verenlerin bakım verme yükleri ve yaşam kaliteleri arasında ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır. Materyal-Metod: Göğüs Hastalıkları kliniğinde Eylül 2019- Nisan 2020 tarihleri arasında yapıldı. Tip 1 veya Tip 2 solunum yetmezliği mevcut olan, en az bir yıldır kronik solunum yetmezliği tanısıyla evde uzun süreli oksijen tedavisi ve/veya non-invaziv mekanik ventilasyon (NIMV) kullanan, solunumsal yakınmalarla yılda iki ve daha fazla solunumsal nedenli yatışı olan ve/veya yılda en az iki kez acil başvurusu olan hastalar çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya 18 yaşından büyük 250 hasta ve bu hastaların bakımını üstlenen 250 hasta yakını alındı. Hastalara hastane anksiyete-depresyon ölçeği (HADÖ), bakım verenlere zarit bakım yükü ölçeği ve WHOQOL-BREF yaşam kalitesi ölçek anketleri yapıldı. Bulgular: Çalışmamıza katılan hastaların yaş ortalaması 69,84 ±14,02, %65,6'ü (n:164) erkekti. Bakım verenlerin yaş ortalaması 51,19±11,64 ve %28,4'ü (n:71) erkekti. Hastalarımızın %34'ü (n:85) NIMV kullanıyordu, ve bu hastaların %70,5'i (n:60) cihazlarını düzenli kullanıyordu. Hastalara bakım verenlerde bakım verme yükünün artmış olduğu tespit edildi. Hasta cinsiyetine göre bakım verenin WHOQOL-BREF alt ölçek ve toplam skorlarında sadece çevresel sağlık alt ölçeğinde erkekler lehine anlamlı olarak daha iyi yaşam kalitesi vardı (58,04±10,47 vs 55,12±9,03 p=0,03).  NIMV kullanan hastalarda WHOQOL-BREF yaşam kalitesinin azaldığı, bakım verme yükünün arttığı tespit edildi. Düzenli cihaz kullanımın hem bakım verenin yaşam kalitesinde artış hem de bakım verme yükünde azalma ile ilişkiliydi. HADÖ depresyon altölçeğinde 18,30 ±1,99 ve anksiyete alt ölçeğinde 17,56 ±2,44 skorları yüksek olup, cinsiyetler arasında fark yoktu. Hastaların depresyon skorunun yüksek olması bakım verme yükünde artış ile ilişkiliydi. Sonuç: Hasta ve bakım verenleri bütünsel bir yaklaşımla çok yönlü olarak değerlendirmek gerekmektedir. Hasta ve bakım verenleri etkileyebilecek faktörleri erken dönemde fark etmek önemlidir. Hem hasta hem de bakım verenlere psikolojik, sosyal destek ve kültüre dayalı iletişim ile destek sağlanmalıdır.

Abstract:
Introduction: Chronic respiratory failure patients experience physical function restrictions and generally require assistance from others at certain times in their lives. Patients and caregivers can affect one another psychologically, physically, and socially. The purpose of this study was to investigate the relationship between patients' hospital anxiety-depression scores and caregiver burdens and quality of life. Material-Method: The study was conducted at the Chest Diseases Clinic between September 2019 and April 2020. Patients with type 1 or 2 respiratory failure, using long-term oxygen therapy and/or non-invasive mechanical ventilation (NIMV) at home for at least one year due to diagnosis of respiratory failure, and with two or more hospitalizations a year due to respiratory symptoms and/or at least two visit to emergy - resuscitation in a year were included in the study. Two hundred fifty patients aged over 18 and 250 relatives responsible for the care of these patients were enrolled. Patients were administered the Hospital Anxiety-Depression scale (HADS) and caregivers the Zarit Caregiver Burden Scale and WHO Quality of Life-BREF (WHOQOL-BREF).
Results: The mean age of the parents in this study was 69.84 ±14.02 years, and 65.6% (n:164) were men. The mean age of the caregivers was 51.19±11.64, and 28.4% (n:71) were men. Thirty-four percent (n:85) of our patients were using NIMV, with 70.5% (n:60) of these using their devices regularly. An elevated caregiver burden was determined in the caregivers. Caregivers' total and subscale WHOQOL-BREF scores by gender revealed significantly better quality of life in favor of men only in the environmental health subscale (58.04±10.47 vs 55.12±9,03 p=0.03).  WHOQOL-BREF quality of life decreased in patients using NIMV, while the caregiver burden increased. Regular device use was associated both with increased caregiver quality of life and a decreased caregiver burden. HADS, anxiety and depression subscale scores (18.30 ±1.99 and 17.56 ±2.44, respectively) were high, but no gender difference was observed. High patient depression scores were correlated with an increased caregiver burden. Conclusion: Patients and caregivers need to be evaluated in a multifactorial manner using a holistic approach. It is important to identify factors capable of affecting patients and caregivers in the early period. Psychological, social, and culture-based communication support should be provided for patients and caregivers.