Obsesif kompulsif bozuklukta psikolojik esneklik ve dayanıklılığın klinik önemi ve tedaviye yanıtta yeri
The clinical importance of psychological flexibility and resilience in obsessive compulsive disorder and its place in treatment response
Yazar: NİSA DEVECİ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA UĞURLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Psikolojik esneklik ve dayanıklılığın psikopatolojideki önemi son yıllarda giderek artmaktadır. Literatürde bu iki kavram genellikle psikiyatrik hastalıkların teorik arka planı çerçevesinde yer bulmuştur. Bu çalışmada obsesif kompulsif bozukluk tanısı alan bireylerde esneklik ve dayanıklılığın klinik semptomatolojideki yeri ve tedavi sonuçlarına etkisinin olup olmadığının araştırılması planlanmıştır.
Gereç-yöntem: Çalışmaya DSM-5'e göre "Obsesif Kompulsif Bozukluk" tanısı alan ve çalışmaya katılmayı kabul ederek aydınlatılmış onam formunu imzalayan 50 hasta ve sosyodemografik açıdan hasta grubuyla eşleşen, ruhsal bozukluğu olmayan ve çalışmaya katılmaya yazılı onay veren 42 sağlıklı gönüllü alındı. Katılımcılara sosyodemografik ve klinik veri formu, Hasta Sağlık Anketi-9 (HSA-9), Yaygın Anksiyete Bozukluğu Testi-7 (YAB-7), Boyutsal Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği-Türkçe (BOKÖ-T), Kabul ve Eylem Formu-2 (KEF-2) ve Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ) uygulandı. Tedavi öncesi ölçek puanları ile tedavi sonrası üçüncü ay kontrol puanları karşılaştırıldı. Aynı işlemler sağlıklı kontrol grubu katılımcılarında da gerçekleştirildi. 
Bulgular: İki grup arasında yaş, eğitim durumu, medeni hal ve gelir düzeyi arasında anlamlı farklılık yoktu. Vakaların %84'ünün ilk psikiyatri başvurusuydu. Vaka ve kontrol gruplarında BOKÖ toplam ve alt boyutları, KEF-2 ve YPDÖ toplam ve alt boyutları puanlarında anlamlı farklılık vardı. Tedavi öncesi ve tedavi sonrası BOKÖ toplam ve alt boyutları, KEF-2 ve YPDÖ toplam puanlarında anlamlı farklılık vardı. Başlangıç KEF-2 puanları ile tedavi sonrası BOKÖ toplam ve alt boyutlarından bulaş, kabul edilemez düşünceler ve simetri arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulundu. YPDÖ alt boyutlarından kendilik algısı başlangıç puanları ile tedavi sonrası BOKÖ bulaş, sorumluluk ve simetri alt boyutu ile ilişkili olduğu bulundu. YPDÖ alt boyutlarından gelecek algısı başlangıç puanları ile tedavi sonrası BOKÖ kabul edilemez düşünceler ve simetri alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı. BOKÖ toplam puanlarındaki ve sorumluluk, kabul edilemez düşünceler ve simetri alt boyutları puanlarındaki tedavi öncesi ve sonrası değişim üzerinde KEF-2 puanlarındaki değişimin etkisi istatistiksel olarak anlamlı saptandı. YPDÖ alt boyutlarından kendilik algısı alt boyutu puanlarındaki değişim ile BOKÖ sorumluluk alt boyutu puanlarındaki değişim ilişkili bulundu.
Sonuç: Bu araştırma ile OKB tanılı hastaların sağlıklı bireylere göre psikolojik olarak daha az esnek ve daha az dayanıklı oldukları, OKB hastalarında esneklik ve dayanıklılık puanları ile OKB semptom şiddeti arasında anlamlı bir ilişki olduğu, esneklik puanları daha iyi olan hastaların psikofarmakolojik tedaviye daha iyi yanıt verdikleri ve son olarak esneklik puanlarında tedavi ile sağlanan düzelmenin OKB'li hastaların tedaviye yanıtını olumlu etkilediği sonuçlarına varılmıştır. Bunun yanında, psikolojik dayanıklılık puanlarının tedavi öncesi değerlerinin toplam OKB semptom şiddetindeki azalmaya önemli etkisinin olmadığı anlaşılmış fakat OKB semptomlarının alt belirti boyutlarını incelediğimizde farklı sonuçlar ortaya çıkmıştır.
Anahtar kelimeler: Obsesif kompulsif bozukluk, psikolojik esneklik, psikolojik dayanıklılık

Abstract:
Purpose: Psychological flexibility and resilience in psychopathology has gained importance in recent years. These two concepts have generally found a place within the framework of the theoretical background of psychiatric diseases in the literature. In this study, it is planned to investigate the place of flexibility and resilience in clinical symptomatology and whether it has an effect on treatment results in individuals diagnosed with obsessive-compulsive disorder. 
Materials and Methods: The study included 50 patients diagnosed with "Obsessive Compulsive Disorder" according to DSM-5 diagnostic criteria and 42 healthy volunteers who were sociodemographically matched with the patient group and did not have mental disorders. Both patient and control groups accepted to participate in the study and signed the informed consent forms. Sociodemographic and clinical data forms, Patient Health Questionnaire (PHQ-9), Generalized Anxiety Disorder-7 (GAD-7), Dimensional Obsessive-Compulsive Scale (DOCS), Acceptance and Commitment Questionnaire (AAQ-2) and Resilience Scale for Adults (RSA) were applied to the participants. The initial scale scores were compared with the post-treatment scores after three months of follow-up. The same procedures were also performed on healthy control group.
Results: There was no significant difference between the two groups in terms of age, education level, marital status and income level. It was the first psychiatry application for 84% of the cases. There was a significant difference in the DOCS and RS total and sub-dimension scores and AAQ-2 scores in the case and control groups. There was a significant difference in the pre-treatment baseline and post-treatment DOCS total and sub-dimension scores, AAQ-2 and RS total scores. The relationship between the initial AAQ-2 scores and the post-treatment DOCS total scores and sub-dimension scores of contagion, unacceptable thoughts and symmetry was statistically significant. It was found that there was a correlation between the baseline self-perception scores, one of RS sub-dimensions and post-treatment DOCS contagion, responsibility and symmetry. sub-dimensions. There was a statistically significant difference between the baseline future perception scores, one of the RS sub-dimensions, and the post-treatment DOCS unacceptable thoughts and symmetry sub-dimensions. The effect of the change in AAQ-2 scores on the changes in DOCS total scores and the sub-dimensions of responsibility, unacceptable thoughts and symmetry before and after the treatment was found to be statistically significant. The change in the scores of RS self-perception sub-dimension and the change in the scores of the DOCS responsibility sub-dimension were found to be related.
Discussion: In this study, we found that patients with OCD were more disadvantaged in terms of psychological flexibility and resilience compared to healthy individuals. At the same time there was a significant relationship between flexibility and resilience scores in OCD patients and OCD symptom severity. Patients with better initial flexibility scores responded better to psychopharmacological treatment. Also, it was concluded that the improvement in flexibility scores with the treatment had a positive effect on the response of OCD patients to treatment. In addition, it has been understood that the pre-treatment resilience scores did not have a significant effect on the decrease in total OCD symptom severity, but when we examined the sub-dimensions of OCD symptoms, different results emerged.
Key Words: Obsessive compulsive disorder, psychological flexibility, psychological resilience