Tunceli Uzunçayır Baraj Gölü'nde kerevit pinter ağlarının seçiciliğinin avcılık çalışmalarıyla araştırılması
Investigation of the selectivity of crayfish pinter nets through hunting studies in Tunceli Uzunçayir Dam Lake
Yazar: İLKER TURAN
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN ŞEKER ; DOÇ. DR. ÖNDER AKSU
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada da Tunceli Uzunçayır Baraj Gölünde kerevit pinter ağlarının av seçiciliğinin araştırılması amaç edinilmiştir. Pinterlerin bırakılarak avlama çalışmalarının yapıldığı alan (39°01ʹ04ʺ K, 39°30ʹ07ʺ D) Tunceli İli'nin batısında yer alan Uzunçayır Baraj Gölü Aktuluk bölgesidir. Avcılık boyunca pinterler kıyıya paralel olarak atılmıştır. Araştırmada, 100 adet 17 mm göz açıklığında rombik ağlarla donatılmış tek girişli çift venterli, ilki yarım daire şeklinde, diğerleri yuvarlak 5 çember üzerine giydirilmiş kerevit pinterleri kullanılmıştır. Pinterler tesadüfi olarak seçilen istasyonlarda 1 Haziran – 1 Ağustos 2024 tarihleri arasında 15 günde bir yemsiz olarak tekrarlı bırakılmış ve kontrol edilmiştir. Araştırma suresince 5 defa saha çalışmasına çıkılmış olup, çalışmalar esnasında; sıcaklık ölçümleri su yüzeyinin 1,5 m derinliğinde yapılmıştır. 
Avcılık sonucunda pinter ağlarıyla 18 erkek ve 2 adet dişi kerevit (Pontastacus leptodactlus, Eschscholtz, 1823) yakalanmıştır. Bu çalışma öncesinde gölde kerevit valığı bildirilmemiştir ve bu çalışma Uzunçayır Baraj Gölü'nde kerevit olduğuna dair ilk rapordur. Yakalanan dişi kerevitlerin abdomenlerinin altında yumurta taşıdıkları görülmüştür. 18 adet erkek kerevitten 6 tanesinin yasal avcılık boyu olan 10 cm toplam boydan büyük olduğu, 12 tanesinin ise yasal avcılık boyundan küçük olduğu tespit edilmiştir. Ağırlık dağılımları incelendiğinde en küçük erkek kerevitin 18 g ve en ağır erkek kerevitin ise 93 g olduğu belirlenmiştir. Dişi kerevitler ise en küçük kerevitin 30 g ve en ağır kerevitin 35 g olduğu belirlenmiştir. Pinterlerle yakalanan kerevitlerin boy-ağırlık ilişkisi, bireylerin boy uzunluğu-yaş canlı ağırlık ilişkisi olarak linear regresyon analizi ile logaritmik olarak incelenmiştir. R değerlerine bakıldığında erkek kerevitler boy ve ağırlık arasında güçlü, dişi kerevitlerde ise çok güçlü bir ilişki bulunmuştur. Her iki eşey grubunda da negatif allometrik büyüme gözlemlenmiştir.
Bu çalışmada gölde yaşayan hedef dışı av olarak 12 adet Capoeta trutta, 14 adet Achantobrama marmid, 1 adet Chondrostoma regium, 2 adet Lusiobarbus mystaceus ve 1 adet Cyprinion macrostomus türü toplam 30 adet balık yakalanmıştır. Pinter ağları ile yakalanan balıkların boy-ağırlık ilişkisi, bireylerin boy uzunluğu-yaş canlı ağırlık ilişkisi olarak linear regresyon analizi ile logaritmik olarak incelenmiştir. C. trutta ve L. Mystaceus türü balıkların R değerlerine bakıldığında boyları ile ağırlıkları arasında kuvvetli bir ilişki bulunmuştur. A. marmid'in türü balıklarda ise boy ile ağırlık arasında çok zayıf bir ilişki bulunmuştur. 
Çalışmalarda kerevit pinterlerinde 2 adet yengeç yakalanmıştır. Yapılan makro inceleme sonucunda yengeçlerin ikisinin de erkek olduğu belirlenmiştir.
Çalışmalarda Doğu Anadolu'da su sistemlerinde çokça bulunan erkek bir Mauremys sp. tatlısu kaplumbağasının yakalandığı tespit edilmiştir. Kaplumbağa pinter ağından çıkamadığı için havasızlıktan boğularak ölmüş halde bulunmuştur. Kaplumbağanın yapılan ölçüm ve tartımları sonucunda 35 cm uzunluğunda ve 945 g ağırlığında olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the prey selectivity of crayfish pinter nets in Tunceli Uzunçayır Dam Lake. The area where pinters were released and caught (39°01ʹ04ʺ N, 39°30ʹ07ʺ E) is the Aktuluk region of Uzunçayır Dam Lake, located in the west of Tunceli Province. During hunting, pinters were cast parallel to the shore. In the research, 100 crayfish pinters with 17 mm mesh size and single-entry double vents equipped with rhombic nets, the first of which was placed on 5 circles, the first in the form of a semicircle and the others in a round shape, were used. Pinters were repeatedly left without food and checked every 15 days between 1 June and 1 August 2024 at randomly selected stations. During the research, field studies were carried out 5 times; Temperature measurements were made at a depth of 1.5 m below the water surface. 
As a result of fishing, 18 male and 2 female crayfish (Pontastacus leptodactlus, Eschscholtz, 1823) were caught with pinter nets. The presence of crayfish in the lake was not reported before this study, and this study is the first report of crayfish in Uzunçayır Dam Lake.It has been observed that captured female crayfish carry eggs under their abdomens. It was determined that 6 of the 18 male crayfish were larger than the legal hunting length of 10 cm, and 12 of them were smaller than the legal hunting length. When the weight distributions were examined, it was determined that the smallest male crayfish was 18 g and the heaviest male crayfish was 93 g. As for female crayfish, the smallest crayfish was determined to be 30 g and the heaviest crayfish was 35 g. The length-weight relationship of crayfish caught with pinters was examined logarithmically using linear regression analysis as the length-age live weight relationship of individuals. When looking at R values, a strong relationship was found between length and weight in male crayfish and a very strong relationship in female crayfish. Negative allometric growth was observed in both sex groups.
In this study, a total of 30 fish, including 12 Capoeta trutta, 14 Achantobrama marmid, 1 Chondrostoma regium, 2 Lusiobarbus mystaceus and 1 Cyprinion macrostomus species, were caught as bycatch living in the lake. The length-weight relationship of fish caught with Pinter nets was examined logarithmically using linear regression analysis as the length-age live weight relationship of individuals. When the R values of C. trutta and L. Mystaceus fish were examined, a strong relationship was found between their length and weight. A very weak relationship was found between length and weight in A. marmid fish. 
During the studies, 2 crabs were caught in crayfish pinters. As a result of the macro examination, it was determined that both crabs were male.
In the studies, a male Mauremys sp., which is abundant in water systems in Eastern Anatolia. It has been determined that a freshwater turtle has been caught. The turtle was found dead by asphyxiation because it could not get out of the Pinter net. As a result of the measurements and weighing of the turtle, it was determined that it was 35 cm long and weighed 945 g.