Uçucu yağ karışımlarının farklı solventlerle ayrılmasının incelenmesi
Investigation of the seperation of essential oil mixtures by different solvents
Yazar: İSMET ERMAN ÇUTUK
Danışman: PROF. DR. LUTFULLAH MUHAMMED SEVGİLİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Temel İşlemler ve Termodinamik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Uçucu yağlar, aromatik bitkilerden elde edilen, terpen ve bunların oksitlenmiş gruplarını içerebilen yapılardır. Uçucu yağ eldesinde uygulanan teknikleri iki gruba ayırabiliriz. Geleneksel yöntemler ve sonradan geliştirilmiş ileri teknolojik yöntemler. 
Sıvı-sıvı ekstraksiyonu, temel bir ayırma işlemidir. Bu ayırma işleminin esası, maddelerin sıvı fazda gösterdikleri farklı çözünürlüğe, dağılıma dayanmaktadır. Bu noktada, dağılma katsayısı ve seçicilik gibi kavramlar, çözücünün ekstraksiyon performansını tanımlayabilmek için öne çıkmaktadır. Bir sıvı-sıvı ayırma işleminde, proses tasarımı yapabilmek için o karışıma ait denge verilerinin, çözünürlük eğrisinin ve bağlantı doğrularının bulunması gerekir. Deneysel aktivite katsayıları verileri veya uygun modelleme denklemleriyle sıvı fazların bileşimleri hesaplanabilir.
Bu tez çalışmasında, farklı uçucu yağ sınıflarına sahip yağ karışımlarının, farklı fonksiyonel gruplarına sahip solventlerle, ayrılması incelenmiştir. Elde edilen çözünürlük eğrisi verilerinden Ökaliptol-Linalol-Glikol sisteminde, heterojen alan en çok etilen glikolde elde edilmiş, glikoldeki alifatik ve eter grupları arttıkça çözünürlüğün arttığı, dolayısıyla heterojen bölgenin azaldığı gözlenmiştir. Metil Kavikol-Linalol-Glikol sisteminde de benzer sonuç elde edilmiştir. Metil Kavikol–Linalol–Etilen Glikol sistemi için elde edilen bağlantı-doğruları verileri incelendiğinde, ayırma faktörü ve seçicilik değerlerinin 1'den büyük olduğu görülür. Bu da etilen glikolün bu sistem için uygun bir çözücü olduğunu göstermektedir. Sıcaklığın incelenen sistemler üzerindeki etkisine bakıldığında, sadece Metil Kavikol-Linalol-Trietilen Glikol sisteminde sıcaklığın etki ettiği gözlenmiştir.

Abstract:
Essential oils are derived from aromatic plants, which may contain terpenes and oxidized groups thereof. The techniques used in obtaining essential oil can be divided into two groups. Conventional methods and advanced technological methods.
Liquid-liquid extraction is a basic separation process. This separation process is based on the different solubility and distribution of the substances in the liquid phase. At this point, concepts such as distribution coefficient and selectivity are important to define the extraction performance of the solvent. In a liquid-liquid separation process, the equilibrium data, solubility curve and tie-lines of that mixture are required to be able to design the process. Combinations of liquid phases can be calculated using experimental activity coefficient data or appropriate modeling equations. 
In this thesis, separation of oil mixtures with solvents including different functional groups was investigated. According to the data obtained from the solubility curve of Eucalyptol-Linalool-Glycol systems, ethylene glycol has the largest heterogeneous area. As the aliphatic and ether groups in the glycol increases, the solubility increases and thus the heterogeneous area decreases. Similar results were also obtained in the Methyl Chavicol-Linalool-Glycol system. When the tie-line data obtained for Methyl Chavicol-Linalool-Ethylene Glycol system are examined, it is seen that the separation factor and selectivity values are greater than 1. This shows that ethylene glycol is a suitable solvent for this system. The apparent effect of temperature on the studied systems was observed in the Methyl Chavicol-Linalool-Triethylene Glycol system.