Maksiller sinüs varyasyon ve patolojilerinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of maxillary sinus variations and pathologies with cone beam computed tomography
Yazar: HALİL AYYILDIZ
Danışman: PROF. DR. FARUK AKGÜNLÜ
Selçuk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Diş hekimleri = Dentists ; Diş hekimliği = Dentistry ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Maksiller sinüs = Maxillary sinus ; Patoloji = Pathology ; Radyografi = Radiography ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Varyasyonel analiz = Variational analysis

Özet:
Anatomik varyasyon ve patolojilerinin yanı sıra bölgenin anatomik yapısı, maksiller posterior bölgeyi diş hekimleri için zorlayıcı bir bölge haline getirmektedir. Bu nedenle bu bölgenin anatomisi hakkında eksiksiz bilgi sahibi olmak gerekmektedir. Bu bölgelerde gerçekleştirilecek herhangi bir cerrahi prosedür öncesinde, komplikasyonlardan kaçınmak için bölgenin anatomisi, bölgedeki mevcut patoloji ve varyasyonlarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Diş hekimliğinde bu değerlendirme radyolojik olarak yapılmaktadır. Bu bölgedeki istenilen değerlendirme için gerekli özellikler KIBT ile sağlanabilmektedir. Üç boyutlu değerlendirme sağlaması ve ölçüm güvenilirliğine sahip olması cerrahi uygulamalarda önemini vurgulamaktadır. Septum, haller hücresi ve aksesuar ostium maksiller sinüsün varyasyonlarıdır. Maksiller sinüs patolojileri enflamatuar hastalıklar, gelişimsel anomaliler, neoplaziler, diş ilişkili sinüs hastalıkları, kemik hasarı, travmatik kemik hasarı, iyatrojenik, sistemik, silent sinüs sendromu şeklinde sınıflandırılmaktadır. Bu tez çalışmanın amacı belirli bir Türk popülasyonunda maksiller sinüs varyasyon ve patolojilerinin yaş ve cinsiyet parametrelerine göre ilişkilerinin belirlenmesi, varyasyon ve patolojilerin birbirleriyle ilişkisinin değerlendirilmesidir. Bu retrospektif çalışmada 212 (92 kadın, 120 erkek) hastaya ait KIBT görüntüleri incelenmiştir. İncelenen KIBT görüntüleri birden fazla kesitte incelenip kaydedilmiştir. 18 yaş üstü hastalar, maksiller sinüsün tüm alanlarının net olarak izlendiği görüntüler çalışmaya dahil edilirken; maksiller sinüsün kemik sınırlarını bozabilecek patolojisi olanlar, diagnostik kalitede olmayan görüntüler çalışmaya dahil edilmemiştir. Maksiller sinüse ait gözlemler aynı gözlemci tarafından üç hafta arayla tekrarlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sınıf içi korelasyon ve Goodman-Kruskal tau testi, tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, Exact ve Monte Carlo testleri, bağımsız t testi, tek yönlü Anova testleri kullanılmıştır. Bu tez çalışmanın sonucunda maksiller sinüsün morfometrik özellikleri açısından cinsiyet ve yaş gruplarında fark gözlenmiştir. En sık tespit edilen varyasyon aksesuar ostium iken en sık tespit edilen patoloji mukozal kalınlaşmadır. Hipoplazi ile haller hücresi ve mukoza retansiyon kisti ile aksesuar ostium arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.  En az bir anatomik varyasyonun bulunduğu hasta oranı % 77,8 iken, en az bir patolojinin bulunduğu hasta oranı % 56,1'dir. Bu sebeple bölgede yapılacak cerrahi prosedürler öncesinde komplikasyonlardan kaçınmak için ayrıntılı bir analiz yapılmalıdır.

Abstract:
In addition to its anatomical variations and pathologies, the anatomical structure of the region makes the maxillary posterior region a challenging region for dentists. Therefore, it is necessary to have complete information about the anatomy of this region. Before any surgical procedures to be performed in these areas, the anatomy of the region, the existing pathology and variations in the area should be evaluated to avoid complications. In dentistry, this assessment is made radiologically. Necessary features for the desired assessment in this region can be provided with CBCT. The fact that it provides three-dimensional evaluation and its measurement reliability emphasizes its importance in surgical applications. Septae, haller cell and accessory ostium are variations of the maxillary sinus. Maxillary sinus pathologies are classified as inflammatory diseases, developmental anomalies, neoplasms, tooth-related sinus diseases, bone damage, traumatic bone injury, iatrogenic, systemic, silent sinus syndrome. The aim of this thesis is to determine the relationship of maxillary sinus variations and pathologies according to age and gender parameters in a specific Turkish population, and to evaluate the relationship between variations and pathologies. In this retrospective study, CBCT images of 212 (92 female, 120 male) patients were examined. The CBCT images that examined were evaluated in multiple sections were recorded.  Patients over 18 years old, images with clear monitoring of all areas of the maxillary sinus were included in the study. Patients with pathology that may disrupt the bone margins of the maxillary sinus, images of non-diagnostic quality were not included in the study. Observations of the maxillary sinus were repeated three weeks apart by the same observer. Descriptive statistics, chi-square test, Exact and Monte Carlo tests, independent t test, one-way Anova, in-class correlation and Goodman-Kruskal tau tests were used to evaluate the data. As a result of this thesis, a difference was observed in gender and age groups in terms of morphometric features of the maxillary sinus. While the most common variation is accessory ostium, the most common pathology is mucosal thickening. There was a significant relationship between hypoplasia and haller cell and mucosal retention cyst and accessory ostium. While the rate of patients with at least one anatomical variation is 77.8%, the rate of patients with at least one pathology is 56.1%. For this reason, a detailed analysis should be carried out to avoid complications before surgical procedures in the region.