Polikistik over sendromunun uzun dönem kardiyometabolik sonuçları
Long-term cardiometabolic results of polycystic ovary syndrome
Yazar: ÖZLEM DOĞAN
Danışman: PROF. DR. OKAN BÜLENT YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Kontraseptifler-oral = Contraceptives-oral ; Metabolizma = Metabolism ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome

Özet:
Polikistik over sendromu (PKOS); hiperandrojenizm, oligo-anovulasyon ve polikistik over görünümü ile karakterize, insulin direnci ve metabolik sendrom gibi metabolik bozukluklarla ilişkili bir endokrinopatidir. Uzun dönemde kardiyometabolik sağlık üzerine önemli etkileri olduğu düşünülen bu sendromun tedavisinde oral kontraseptif (OK), anti-androjenler ve metformin kullanılmaktadır. Ancak PKOS?un kendisinin ya da PKOS?da OK tedavisinin uzun dönem sonuçlarıyla ilgili yeterli veri bulunmamaktadır. Biz bu çalışmamızla retrospektif olarak en az 2 yıl takibi olan 90 PKOS hastasının klinik ve kardiyometabolik parametrelerinin zamanla ve ilaç kullanımıyla değişimini araştırdık. Araştırmamızda tanı sırasındaki ve son vizitlerdeki vücut ağırlığı (VA), vücut kitle indeksi (VKİ), bel çevresi, bel/kalça oranı (BKO), kan basıncı, modifiye Ferriman-Gallwey skoru (mFG), testosteron, seks hormon bağlayıcı globulin (SHBG), serbest androjen indeksi (FAI), 75 gr oral glukoz tolerans testi (OGTT) 0. dk, 120. dk glukoz, açlık insulin, homeostatik model ? insulin direnci (HOMA-IR) ve lipid profilleri değerlendirildi. Çalışma sonucunda 90 hastanın yaklaşık 32 aylık OK kullanımı ve 44 aylık bir takibiyle VA, VKİ, bel çevresi, BKO, OGTT 0. dk glukoz, total kolesterol, düşük dansiteli lipoprotein (LDL), yüksek dansiteli lipoprotein (HDL) ve SHBG?de istatistiksel anlamlı artış, mFG skoru, testosteron düzeyi ve FAI?de istatistiksel anlamlı azalma dikkati çekti. Glukoz toleransı ve metabolik sendrom ile ilgili tanı anında ve son vizitlerde yapılan değerlendirmelerde istatistiksel anlamlı değişim saptanmadı. Hastalarda görülen VA, VKİ, bel çevresi ve BKO artışları, hastalığın doğal seyrinin bir sonucu veya diğer çalışmalarda desteklenmese de OK kullanımı ile ilişkili olabileceği düşünüldü. OK tedavisinin hiperandrojenizmin düzelmesinde etkin olduğu ve bunu yaparken, glukoz metabolizmasında istatistiksel anlamlı kötüleşmeye neden olmadığı görüldü. Total kolesterol, LDL ve HDL düzeylerinde de muhtemel OK etkisine bağlanabilecek istatistiksel anlamlı yükselmeler göze çarptı. Ayrıca OK?in tek başına ve anti-androjen ya da metformin ile kombine kullanımı ile ilgili yapılan değerlendirmelerde OK kombinasyon kullanımının tek başına OK kullanımına göre HDL yükselmesinde daha etkin olduğu görüldü. Ancak çalışmamızdan elde edilen verilerin doğrulanması için daha uzun süreli ve daha çok hastanın dahil edildiği prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) characterized by hyperandrogenism, oligo-anovulation and polycystic ovaries is an endocrinopathy that is associated with metabolic disorders such as insulin resistance and metabolic syndrome. PCOS appears to carry long-term cardiometabolic risk. Oral contraceptives (OCs), anti-androgenic agents and metformin therapy is used for the long-term management of PCOS. However, there are insufficient data on long-term cardiometabolic outcome of PCOS and effects of OCs in treatment of PCOS. In our study, we investigated alterations in clinical and cardiometabolic parameters of 90 PCOS patients who had a follow-up of at least 2 years and OCs use. For this purpose we evaluated patients? body weight, body mass index (BMI), waist circumference, waist to hip ratio (WHR), blood pressure, modified Ferriman-Gallwey (mFG) score, testosterone, sex hormone binding globulin (SHBG), free androgen index (FAI), glucose levels at 0 min, and 120 min during an oral glucose tolerance test (OGTT), fasting insulin, HOMA-IR, and lipid profiles. At the end of the study with 32-month use of OCs and 44-month follow-up of 90 patients, body weight, BMI, waist circumference, WHR, OGTT 0. min glucose, total cholesterol, low density lipoprotein (LDL), high density lipoprotein (HDL) and SHBG levels were increased, whereas mFG score, testosterone and FAI were decreased. The frequency of glucose intolerance and metabolic syndrome did not change between the time of diagnosis and final visit. Body weight, BMI, waist circumference, and WHR increases may be a primary long-term outcome of PCOS or result of OCs use. While OCs treatment is effective on hyperandrogenism, there was no significant worsening of glucose homeostasis. Increase of total cholesterol, LDL, and HDL levels appear to be associated with OCs use. We compared the therapies of OCs alone and OC combined with anti-androgens or metformin. OC combination was more effective than OC therapy alone on HDL increase in PCOS patients. Long-term prospective studies with larger populations are needed the confirm findings of the present study.