Uluslararası çevre politikalarında Birleşmiş Milletlerin rolü
The role of the United Nations in the international environmental policies
Yazar: ÖZGÜR ÖZTUNÇ
Danışman: PROF. AYŞEGÜL KAPLAN MENGİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Çevre = Environment ; Çevre politikaları = Environmental policies

Özet:
Tez, giriş ve sonuç bölümleri dışında iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk ana bölümün başlığı Uluslararası çevre politikaları ve bu politikalarda rol oynayan aktörlerdir. İkinci ana bölümün başlığı ise uluslararası çevre politikalarının şekillenmesinde Birleşmiş Milletlerin rolüdür.Çalışmanın ilk bölümünün ilk alt başlığında, küresel çevre sorunlarının ve uluslararası çevre politikalarının ortaya çıkışı anlatılmıştır. Bölümün ikinci alt başlığında çevresel arenadaki aktörlerden ulus-devletler, uluslararası örgütler ve hükümet-dışı örgütler ve rolleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Üçüncü alt bölümde ise bölgesel işbirliği örgütlerinden, Ekonomik Gelişme ve İşbirliği Örgütü'nün (OECD), Avrupa Birliği'nin ve Avrupa Konseyi'nin faaliyetleri tez konumuzla ilgili şekilde anlatılmıştır.Çalışmanın ikinci bölümünün ilk alt başlığı içinde Birleşmiş Milletlerin kuruluşu ve uluslararası çevre politikalarında etkin rol alması ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı incelenmiştir. Bu başlık altında Birleşmiş Milletlerin kuruluşu ve uluslararası çevre politikalarında kuruluşundan günümüze, 1949 yılından itibaren düzenlediği konferanslarla, kendine bağlı kuruluşların ve uzmanlık örgütlerinin çevresel sorumlulukları ile nasıl bir rol oynadığı ele alınmıştır. Birleşmiş Milletler Çevre Programının kurumsal yapısı ve sorumlulukları ve bu örgüt tarafından yürütülen Earthwatch programı çalışmada ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu bölümün ikinci alt başlığında dünyayı etkileyen küresel çevre sorunları ve bu sorunlara yönelik olarak UNEP ve BM'nin girişimleriyle hazırlanan çok-yanlı çevre sözleşmeleri ve bölgesel denizler programı anlatılmıştır. Üçüncü alt bölümde çevre ve kalkınma ile ilgili olarak gerçekleştirilen Stockholm Konferansı, Rio Konferansı, Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi, Nairobi Deklarasyonu, Malmö Deklarasyonu gibi kabul edilen deklarasyonlar ve Dünya Doğa Şartı ele alınmıştır. Dördüncü ve beşinci alt bölümlerde ise BM uzmanlık kurumlarının ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, Habitat, Dünya Ticaret Örgüt gibi diğer BM örgütlerinin çevresel konulardaki sorumlulukları ve konumuz ile ilgili yürüttükleri programlar ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Altıncı alt bölümde gelişmekte olan ülkelerde küresel çevre yararına olan projelere yardım sağlayan bir mali örgüt olan Küresel Çevre Fonunun amacı, fonun yapısı ve organları, örgüt projelerinin oluşturulması ve yönetimi anlatılmıştır.

Abstract:
This thesis consists of two main parts outside introduction and conclusion parts. The title of the first main part is international environmental policies and actors that play role at these policies. The title of the second main part is United Nations role at the formation of international environmental policies.Global evironmental problems and arising of international environmental policies were expressed in the first sub-title of the first main part of the thesis. In the second sub-title, actors like nation-states, international organisations and non-govermental organisations that have existed in the environmental arena and their roles were examined in detail. In the third sub-title, the structure and environmental activities of Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD), European Union and European Council were viewed in this thesis.In the the first sub-title of the second main part, establisment of United Nations and its effective role at international environmental policies and United Nations Environment Programme (UNEP) were examined in detail. In the second sub-title, Multilateral Environmental Agreements that were prepared by UNEP and UN initiatives and regional seas programme were considered in this thesis. In the third sub-title, important conferences, declarations and World Charter for Nature were examined in detail. In the fourth and fifth sub-titles UN specialized agencies and other UN agencies were examined and at the last sub-title Global Environment Facility (GEF) was considered in detail in the thesis.