Diocaesarea Tiyatrosu
The Theater of Diocaesarea
Yazar: OKAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÜMİT AYDINOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Dağlık Kilikya = Rough Cilicia ; Diocaesarea = Diocaesarea ; Mimari = Architectural ; Mimari süslemeler = Architectural decorations ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Sahne = Stage ; Süslemeler = Ornamentations ; Tiyatro = Theatre

Özet:
Diocaesarea Tiyatrosu, bugün Silifke'nin 25 km kuzeyinde bulunan Uzuncaburç mahallesi içinde bulunan Diocaesarea kentinde yer alır. Burası, Hellenistik Dönemde Olba Rahip Krallığı'nın yönetim merkezi ve Roma İmparatorluk Dönemi ile önemini arttıran ve kutsallığı ile öne çıkan bir Dağlık Kilikia kentidir. Diocaesarea konumu, tarihteki yeri ve barındırdığı kültürel ve beşerî zenginlikleri bakımından dikkat çeken bir kent olmuştur. Özellikle Dağlık Kilikia'nın merkez bir kenti olması ve dağlık kesimlerde sıkça karşılaşılmayan kent özellikleri barındırması; Antik Dünya için de büyük Hellenistik kutsal alanlardan Zeus Olbios'a sahip olması dolayısı ile bir hayli önem teşkil etmektedir. Diocaesarea Tiyatrosu ise bu yapılar arasında iyi korunmuşluğu ile dikkat çeker. Diocaesarea Tiyatrosu sahne binası yazıtıyla MS 164 yılına kesin olarak tarihlenmektedir. Sahne binası ise korinth düzenindedir. İki katlı bir yapıdır. Elde edilen veriler, yapının ilk katının MS 164 yılında caveası ile birlikte ikinci katının ise MS 193-235 arasında Severuslar Döneminde inşa edildiğini göstermektedir. MS 164 yılında yapının ilk katı ve cavea tam bir Roma Tiyatrosu modelinde inşa edilmiştir. Severuslar Dönemi'nde ise sahne binasının ikinci katı inşa edilmiştir. İkinci katta ise mimarlık tarihinde daha önce benzerlerine rastlamayan inşa ve dizayn özellikleri tespit edilmiştir. Bu uygulamalar yapının Roma İmparatorluk Dönemi'ndeki evrelerini de oluşturmaktadır. Tiyatronun son kullanım evresi olan Geç Antik Dönem'de ise bir dizi değişiklik ve yeni tamir geçiren Diocaesarea Tiyatrosu yaklaşık olarak 600 yıl kullanımda kalmıştır. Bu çalışmada ise yapı bütünüyle ele alınmış, mimarisi, sahne binası süslemeleri, geçirdiği evreler ve tasarım özellikleri ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir ve restitüsyonlarla sunulmuştur.

Abstract:
The Theater of Diocaesarea is located in the ancient city of Diocaesarea, which is located in the Uzuncaburç district, 25 km north of Silifke today. This is the administrative center of the Priest Kingdom of Olba in the Hellenistic Period and a Rough Cilicia city that increased its importance with the Roman Imperial Period and stood out with its sanctity. Diocaesarea has been a remarkable city in terms of its location, place in history and cultural and human richness. Especially the fact that Rough Cilicia is a central city and has urban features that are not frequently encountered in mountainous areas; It is of great importance for the Ancient World as it has Zeus Olbios, one of the great Hellenistic sanctuaries. Theater of Diocaesarea, on the other hand, draws attention with its well-preserved structure. The scaenae building of the Diocaesarea Theater is dated to 164 AD with its inscription. The scaenae building is in corinthian order. It was a two-storey building. The data obtained show that the first floor of the building with its cavea was built in 164 AD, and the second floor was built during the Severan Period between 193-235 AD. The first floor of the building and the cavea were built in the model of a Roman theater in 164 AD. During the Severan Period, the second floor of the sscaenae building was built. On the second floor, construction and design features that have not been seen before in the history of architecture have been identified. These practices also constitute the phases of the building in the Roman Imperial Period. Diocaesarea Theater, which underwent a series of changes and new repairs in the Late Antiquity, the last phase of use of the theater, remained in use for approximately 600 years. In this study, the building has been evulated as a whole, its architecture, sscaenae decorations, phases and design features have been evaluated in detail and presented with restitutions.