Farklı organik gübre uygulamalarının bazı kolza çeşitlerinin verim unsurları ile yağ asitleri kompozisyonu üzerine etkisi ve biyokütle atıklarından elde edilenbriketlerin fiziksel ve yakıtözelliklerinin belirlenmesi
The effects of different organic fertilizer applications on the efficiency and fatty acids composition of some rapeseed varieties and the determination of the physical and fuel properties of brickets obtained from biomass waste
Yazar: VEYSEL ENES ERDEM
Danışman: PROF. DR. DAVUT KARAASLAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Organik gübreler = Organic fertilizers ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu çalışma, bazı kolza çeşitlerinde farklı kaynaklı gübre uygulamalarının verim ve verim unsurları yanı sıra biyokütle verileri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla Diyarbakır ekolojik koşullarında Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı Araştırma ve Uygulama Alanı sulu koşullarında (2019-2020 ile 2020-2021) iki yıl süreyle yürütülmüştür. Araştırmada iki kışlık kolza çeşidi (DK Exstorm ve ES Hydromel) ve farklı kaynaklı bitki besin elementleri (kontrol, kimyasal gübre, katı sığır gübresi, sıvı sığır gübresi, koyun gübresi, solucan gübresi ve tavuk gübresi) kullanılmıştır. Deneme tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Ana parsellere çeşitler, alt parsellere uygulamalar tesadüfi olarak dağıtılmıştır. Araştırmada; Bitki boyu, yan dal sayısı, kapsül sayısı, kapsülde tane sayısı, kapsül uzunluğu, kapsül eni, bin tane ağırlığı, tohum verimi, yağ oranı, yağ verimi, protein oranı, protein verimi, palmitik asit, linoleik asit, oleik asit, stearik asit, araşidik asit, linolenik asit, alt ısıl değeri, kül içeriği, dayanıklılık (tumbler) direnci ve kırılma (shatter) direnci gibi verim, verim ögeleri ve kalite özellikleri incelenmiştir. Yürütülen çalışma neticesinde yıl * çeşit * uygulama interaksiyonu verilerine göre; tohum verimi, en yüksek 2019-2020 üretim sezonunda DK Exstorm çeşidinin kimyasal gübre (368,84 kg da-1) uygulamasından, en düşük değeri ise 2020-2021 üretim sezonunda Es Hydromel çeşidinin kontrol grubu (67,48 kg da-1) uygulamasından elde edilmiştir. Protein oranı, en az 2019-2020 üretim sezonunda DK Exstorm çeşidinin küçükbaş gübre (%12,56) uygulamasında, en fazla ise 2020-2021 üretim sezonunda Es Hydromel çeşidinin katı sığır (%19,20) gübre uygulamasında tespit edilmiştir. Yağ oranları %33,11 ile %46,99 arasında tespit edilmiştir. En düşük oleik asit oranı 2019-2020 üretim sezonunda DK Exstorm çeşidinin sıvı sığır (%60,55) uygulamasından, en yüksek oranı ise 2020-2021 üretim sezonunda aynı çeşidin katı sığır (%71,59) uygulamasından elde edilmiştir. Araştırma neticesinde, kimyasal girdiyi azaltma ve sürdürülebilirlik bakımından yapılacak benzer çalışmalar ile üreticilere katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study examined the ecological conditions of Diyarbakır, Dicle University Faculty of Agriculture, Field Crops Department Research and Application Area, for two years (2019-2020 and 2020-2021) in irrigated conditions, in order to determine the presence of biomass data in some rapeseed varieties for different products, fertilizer plants, as well as yield and yield elements. is carried out throughout. In the research, two winter rapeseed varieties (DK Exstorm and ES Hydromel) and different source plant nutrients (control, chemical fertilizer, solid cattle manure, liquid cattle manure, sheep manure, worm manure and chicken manure) are used. The experiment was set up with four replications according to the discriminant trial design divided in random blocks. Types of main parsers and sub-parsing applications were distributed randomly.In the research; Yield, yield elements and quality characteristics such as plant height, number of side branches, number of capsules, number of grains in the capsule, capsule length, capsule width, thousand grain weight, seed yield, oil ratio, oil yield, protein ratio, protein yield, palmitic acid, linoleic acid, oleic acid, stearic acid, arachidic acid, linolenic acid, lower calorific value, ash content, tumbler resistance and shatter resistance were examined. As a result of the study conducted, according to year * type * application interaction data; the seed yield was highest in the chemical fertilizer (368,84 kg da-1) application of the DK Exstorm variety in the 2019-2020 production season, and the lowest value was in the control group (67,48 kg da-1) application of the Es Hydromel variety in the 2020-2021 production season. has been obtained. The protein rate was detected at least in the small cattle fertilizer (12.56%) application of the DK Exstorm variety in the 2019-2020 production season, and at the highest in the solid cattle (19.20%) fertilizer application of the Es Hydromel variety in the 2020-2021 production season. Fat percentages were determined between 33.11% and 46.99%. The lowest oleic acid rate was obtained in the liquid cattle (60.55%) application of the DK Exstorm variety in the 2019-2020 production season, and the highest rate was obtained in the solid cattle (71.59%) application of the same variety in the 2020-2021 production season. As a result of the research, it is thought that it will contribute to producers with similar studies in terms of reducing chemical input and sustainability.