Genç ve yaşlı yetişkinlerde hedef ve çevresel ipuçları arasındaki ilişkinin ileriye dönük bellek üzerindeki etkisi: Bir göz izleme çalışması
The effect of the relationship between target and environmental cues on young and old adults on prospective memory: An eye tracking study
Yazar: ASLI YÖRÜK
Danışman: PROF. DR. BANU CANGÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Davranış öncesi ipucu ve sınama ipucu işlem süreci = The effectiveness of antecendent prompt and testing ; Gençler = Youngs ; Göz izleme = Eye tracking ; Sosyal ipuçları = Social cues ; Yaşlılar = Aged ; Yetişkinler = Adults ; İleriye yönelik bellek = Prospective memory

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, genç ve yaşlı yetişkinlerde hedef ve çevresel ipucu ilişkisinin (çevresel ipucunun hedef ipucu ile ilişkili/ilişkisiz olması) odaksal olmayan iki farklı türde  İDB görevindeki (OT-İDB ve ZT-İDB) İDB, stratejik izleme ve ipucu kullanımı üzerindeki etkisini davranışsal ölçümler (İDB görevlerindeki doğru tepki yüzdesi, süregiden görevdeki doğru tepki sayısı) ve göz izleme ölçümleri (İDB hedef alanına toplam odaklanma sayısı ve çevresel ipucundan sonra İDB hedef alanına toplam odaklanma sayısı) yoluyla incelemektir.

Tez çalışması birbirini tamamlayıcı nitelikte 3 deneyden meydana gelmektedir. Deney 1'de (Deney 1A ve Deney 1B), 18- 25 yaş arasındaki toplam 57 sağlıklı gönüllü genç katılımcı (48 kadın, 9 erkek); Deney 2'de, OT-İDB görevinde, 18- 25 yaş arasında 24 genç (16 kadın, 8 erkek) ve 65 yaş üzerinde 22 yaşlı (5 kadın, 19 erkek); Deney 3'de, ZT-İDB' de, 18- 25 yaş arasında 22 genç yetişkin (14 kadın, 6 erkek) ve 65 yaş üzerinde 20 yaşlı yetişkin (6 kadın, 14 erkek) yer almıştır.

Deney 1'den elde edilen verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi uygulanırken; Deney 2 ve 3'ün analizinde araştırmanın dört bağımlı değişkeni için dört ayrı 2 (Yaş: Genç ve Yaşlı) x 2 (Çevresel İpucunun Hedefle İlişkisi: İlişkili ve İlişkisiz) son faktörde tekrar ölçümlü karma ANOVA uygulanmıştır.

Deney 1'in bulgularına göre, bu tez kapsamında tasarlanan odaksal olmayan OT-İDB ve ZT-İDB görevinin hem davranışsal ölçümler hem de göz izleme ölçümleri yoluyla İDB'yi ve stratejik izlemeyi başarıyla ölçtüğü deneysel olarak gösterilmiştir.

Deney 2'de, yaşın OT-İDB ve stratejik izleme üzerindeki temel etkisi anlamlı bulunurken, çevresel ipuçlarının kullanımını yansıtan ipucu-güdümlü izleme açısından gençler ve yaşlılar arasında fark bulunmamıştır. Ayrıca İDB hedefi ile ilişkili ipuçlarının varlığının stratejik izlemeyi ve ipucu-güdümlü izleme sayısını arttırdığı görülmüştür. Ancak hedef ilişkili ipucunun varlığı OT-İDB doğru yüzdesi üzerinde beklenen artışa neden olmamıştır.

Deney 3'de, Deney 2'de olduğu gibi gençlerin yaşlılardan İDB ve stratejik izleme açısından daha başarılı olduğu görülmüştür. Ayrıca beklenen şekilde İDB hedefi ile ilişkili ipuçlarının İDB hedef alanına toplam odaklanma sayısı ve ipucu-güdümlü izleme sayısı üzerinde etkisi olmadığı görülmüştür.

Abstract:
This study examines the effect of PM target and environmental cue relationship on the two different non-focal PM (event-based, time-based) performance, strategic monitoring and cue-driven monitoring in young and old adults. For this aim, we got through both eye-tracking and behavioral measurements. 
The study consists of 3 complementary experiments. 

In Experiment 1 (1A and 1B), a total of 57 healthy volunteer young participants (48 females, 9 males) aged 18-25 years; In Experiment 2. 24 young people (16 females, 8 males) aged between 18 and 25 years and 22 elderly (5 females, 19 males) over 65 years; In Experiment 3. 22 young adults (16 females, 6 males) aged between 18 and 25 years and 20 elderly adults (6 females, 14 males) over 65 years of age were involved. 

In the analysis of the data obtained from Experiment 1, independent groups t-test was conducted; In the analysis of Experiments 2 and 3, four separate 2 (Age: Young and Elderly) x 2 (Relation of Environmental Cues with Target: Related and Unrelated) two factor mixed ANOVA were conducted. 
According to the results of Experiment 1, it was experimentally demonstrated that the non-focal PM tasks designed within the scope of this study successfully measured the PM and strategic monitoring through both behavioral and eye-tracking measurements. 

In Experiment 2, age was found to have a significant effect on Event-based PM and strategic monitoring, but no difference was found between young and elderly adults in cue-driven monitoring. Besides, the presence of cues related to the PM target increased strategic monitoring and the number of cue-driven monitoring. However, the presence of the target-related clue did not result in the expected increase in the correct percentage of Event-based PM. 

In Experiment 3, as observed in Experiment 2, young adults were found to be more successful than elderly adults in terms of PM and strategic monitoring. Also, it was observed that the cues related to the Time-based PM target didn't affect the total number of focuses on the PM target area and the number of cue-driven monitoring.