Geç Hellenistik ve Roma Dönemi'nde Ankyra'nın sosyo-ekonomik yapısı
Soscio-economic structure of Ancyra in the Late Hellenistic and Roman Periods
Yazar: AYDIN GACAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Ankara = Ankara ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Kent tarihi = Urban history ; Roma Dönemi = Roman Period ; Siyasi tarih = Political history ; Sosyal yapı = Social structure ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Topoğrafya = Topography ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Ankara ve çevresi, Prehistorik Dönemler'den itibaren veri sunan özel bir coğrafyaya sahiptir. Kentin kuruluşu Hitit İmparatorluk Dönemi'ne ait bir veriye rastlanmaması sebebiyle şimdilik Phryg Dönemi'ne tarihlendirilmektedir. Phryg Dönemi'nde ise tespit edilebilen tümülüs sayısına göre üçüncü önemli yerleşim yeri olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak Klasik Dönem ve Hellenistik Dönem için kent hakkındaki bilgilerimiz oldukça kısıtlı verilere dayanmaktadır. İskender'in kente uğraması dışında Galatların Orta Anadolu'ya geldikleri sürece kadar kent hakkında bir malumat alamamaktayız. 
	Galatların Anadolu'ya geçtikleri MÖ 278/7 tarihinden sonra Orta Anadolu'ya gelerek Ankyra, Pessinus ve Tavion'u merkez edinmeleriyle kaynaklar yeniden Ankyra'dan söz etmeye başlar. Bu dönemden itibaren Ankyra artık Galat Tektosagları'nın üssü konumundadır. Her türlü askeri, politik, idari ve ekonomik faaliyetlerini kale duvarı korumasına sahip kentten organize etmişlerdir. Pergamon Krallığı ile yaptıkları savaşlar neticesinde Pergamon üstünlüğünü tanımak zorunda kalmışlar, Pontus Krallığına karşı Roma'nın yanında yer alarak da topraklarını genişletmişlerdir. Bu süreçten sonra Roma'nın belirlediği krallar vasıtasıyla Galat Krallığı kurulmuştur. Son Galat Kralı Amyntas'ın MÖ 25 tarihinde ölümüyle birlikte tüm Galatya, Roma'ya ilhak edilerek eyalet haline getirildi.
	Ankyra'nın Hellen-Roma kültürüne uygun kentsel gelişimi Roma Eyaleti haline getirilmesiyle başladı. Kent, eski düzeni göz önünde tutularak yeni bir ortogonal plan üzerinde organize edildi. Bu doğrultuda kente ait tüm yapılar bu planlamaya uygun olarak inşa edildi. Tapınakları, yolları, su kemeri, çeşmeleri, agorası, stoaları, meclis binası, tiyatroları, hamamları gibi tüm kamusal yapılarıyla tam manada Hellen-Roma kentine dönüştü. Kentte, Phrygler gibi eski Anadolu toplulukları, Tektosaglarla diğer Galat kabilelerine mensup topluluklar, Yahudiler, Romalılar gibi değişik kültürlere ait insanlar yaşamaktaydı. Artık, Roma Ankyra'sı etnik ve sosyolojik çeşitliliği ile Galatya'nın metropolisi haline gelmişti.
	Ankyra ekonomisi tahıl ve hayvancılık üzerinde gelişmiştir. Sulanabilir ve geniş arazilerinde yetiştirdiği tahıllarla kendine yeterlilikte sayılı kentler arasındadır. Yöreye özgü küçükbaş havyalarından ise Antikçağ'da oldukça meşhur soflar üretilmekteydi. Ayrıca transit yol geçişlerinden vergi temin edilebilmekteydi. Tuz gölünden temin edilen tuzun hem ticari hem de vergi getirisi oldukça yüksekti. Usta birer madenci olarak bilinen Galatların Ankyra ve çevresindeki maden ocaklarını da değerlendirdikleri muhakkaktır. Kent, Galatya Eyaleti'nin başkenti olduğu tarihten itibaren MS 3. yüzyılın sonana kadar her türlü dini ve sosyal organizasyonlara ev sahipliği yaparak güçlü bir pazar ekonomisine sahip oldu.

Abstract:
Ankara and its surroundings have a special geography that offers archaeological evidence from prehistoric times. The foundation of the city is currently dated to the Phrygian period due to the fact that there are no finds of the Hittite Imperial Period. In the Phrygian period, it is the third important settlement according to the number of tumuli that can be detected. But for the Classical and Hellenstic periods, our knowledge of the city is based on very limited information. Except for Alexander, we cannot get any information about the city until the Galatians come to Central Anatolia.
	After 278/7 BC, when the Galatians crossed into Anatolia, they came to Central Anatolia and acquired Ancyra, Pessinus and Tavium as their center, sources begin to mention Ancyra again. From this time, Ancyra is now the base of Galatian Tectosages. They organized all kinds of military, political, administrative and economic activities from the city which has fortress wall protection. As a result of their wars with the Kingdom of Pergamon, they were forced to recognize the superiority of Pergamon, and they expanded their territory by sided with Rome against the Kingdom of Pontus. After this process, the Galatian Kingdom was established by the kings appointed by Rome. With the death of the last Galatian King Amyntas in 25 BC, all of Galatia was annexed to Rome and made a province.
	The urban development of Ancyra, in accordance with Greco-Roman culture began with its regulation as Roman province. The city was organized on a new orthogonal plan, taking into account its old structure. However, all buildings to the city were built in accordance with this planning. The city of Ancyra, with its temples, roads, aqueducts, fountains, agoras, stoas, council buildings, theatres and baths, has become a Greco-Roman city in full terms. Ancient Anatolian tribes such as Phrygians, Tectosages and other Galatian tribes, Jews and Romans lived in the city. Now, Roman Ancyra had become the metropolis of Galatia with its ethnic and sociological diversity.
	The economy of Ancyra is based on grain and livestock. It is among the few cities that are self-sufficient with the grains it grows in its irrigable and large fields. In addition, the city was famous for its wool in Antiquity. However, taxes could be collected from transit road passes. Both the commercial and tax returns of salt sourced from the Salt Lake were quite high. It is certain that the Galatians, known as miners, also exploited mines in and around Ancyra. The city, had a strong market economy by hosting all kinds of religous and social organizations from the date it became the capital of the Province of Galatia, until the end of the 3rd century AD.