Kültüre edilen çipura (Sparus aurata) ve levrek (Dicentrarchus labrax) işleme sonucunda ortaya çıkan omurga atıklarından protein hidrolizat eldesi ve elde edilen ürünlerin fonksiyonel ve antioksidant özellikleri ve depolamadaki kararlılığı
Determination of functional and antioxidant characteristics and stability on storage of protein hydrolysat from vertebrates waste from the treatment of sea bream (Sparus aurata) and sea bass (Dicentrarchus labrax)
Yazar: KAMİL EMRE TÜRKARSLAN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN ÇAKLI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu tez kapsamında "Türkiye'de kültüre edilen çipura (Sparus aurata), levrek (Dicentrarchus labrax) işlenmesi sonucunda ortaya çıkan artıklarından omurgalarından; protein hidrolizat eldesi ve elde edilen ürünlerin bazı fonksiyonel ve antioksidant özelliklerinin tespit edilmesi ve dondurarak depolama süresindeki dengesinin belirlenmesi" hedeflenmiştir. Protein hidrolizatı, protein bakımından zengin ham balık artıklarının enzimatik hidrolizinden oluşur. Proteinlerinin amino asitlerine parçalanması için enzimlerin (proteoliz)  yardımıyla üretilmektedir.
Balık işleme sektöründe oluşan yan ürünler düşük pazarlama değeri ekonomik olmayan kaynak olarak kabul edilir ve uygunsuz yöntemler ile bertaraf edildiğinde çevresel sorunlara ve kirliliğe sebebiyet vermektedir. Bu amaçla, elde edilecek olan protein tozunun gıdaların zenginleştirilmesi ve sporcu takviyesi ürün olarak kullanımı planlanmaktadır.
. Hali hazırda derili ve derisiz fileto işlemesi yapan ticari bir işletmeden, fileto artığı olan balık omurgaları ve baş ve iç organlar ilgili tesis tarafından çıkarılacak ve muhafazada biriktirilerek (-24°C) ham materyal oluşturulacaktır. Balık proteini hidrolizatları, proteince zengin balık ham materyalinin enzimatik hidrolizinden oluşur.  Hidrolizatlar; lezzet geliştirici, gıda zenginleştirme, gıdalarda beslenme katkısı veya fonksiyonel gıdalarda kullanım alanları mevcuttur. Protein takviyesi olarak; enerji içeceklerinde, yaşlıların gıda takviyelerinde, spor yapanların beslenmesinde ve kilo-kontrolünde kullanılmaktadır Tıbbi alanda; öncelikle fenilketonüri (PKL), hipoalerjen bebek mamalarında, karaciğer hastalıklarında, pankreasla ilgili hastalıklarda ve rektumun iç çeperinde ülserlere ve tahrişe sebebiyet veren hastalıklarda kullanılabilmektedir (Clemente, 2000). Hidrolizatların sahip olduğu özellikleri direkt olarak gıda hammaddesi olarak kullanımı, antioksidant ve fonksiyonel özellikleri gibi etkenleri etkilemektedir. Bu çalışmada elde edilen hidrolizatlarda; hidroliz derecesinin ölçülmesi; fonksiyonel özelliklerin tespiti (protein çözünürlüğü, emülsiyon özellikleri, köpürme  özellikleri, renk  özellikleri, su tutma kapasitesi  (WHC), antioksidant özellikler (DPPH (1,1-diphenyl-2-pic-ryhydrayl)  serbest radikali giderme kapasitesi, antioksidatif aktivite tespiti ve metal şelatlama) ve antioksidatif peptitlerin saflaştırılma ve amino asit diziliminin tanımlanması yapılarak tüm bulgulanan sonuçlar gruplar arası ve aylara bağlı istatiksel analizler kullanılarak yorumlanacaktır.
  Oluşan ürünlerin gıda ile ilgili ürünlerde bir ingredient olarak kullanılması işlevseldir. Proteolizi hızlandırmak için silaj üretimine benzerlik göstermeyen belirli mikrobiyal starterlar ve enzimler eklenmektedir. Bu tez çalışmasında ülkemiz için önemli olan levrek, çipura işlenmesi aşamasında ortaya çıkan artıklardan en uygun metot ile protein hidrolizi üretimi yapılacaktır. Ayrıca bu tez çalışması kapsamında üretilen protein hidrolizatlarının fonksiyonel ve antioksidant özellikleri ve -18oC de dondurularak 6.ay da depolamadaki antioksidant özellik dengesi tespit edilecektir.

Anahtar kelimeler: Protein hidrolizatı, yan ürünler, çipura, levrek, fonksiyonel özellikler, depolama dengesi.

Abstract:
The byproducts in the fish processing sector are considered as low value sources by the value of insignificant marketing and they cause environmental pollution by improper disposal. By hydrolysis these products can be converted into acceptable form and made marketable. For this purpose, the protein powder to be obtained is planned to be enriched with foods and used as an athletic supplement product. Within the scope of this thesis, "sea bream (Sparus aurata), sea bass (Dicentrarchus labrax) cultivated in Turkey are collected from the spines of the resulting wastes; Protein hydrolyzate and some functional and antioxidant properties of the products obtained and determination of the stability during freeze storage ". Fish protein hydrolysate is product formed by enzymatic hydrolysis of protein rich fish raw material. They are produced by enzymes (proteolysis) to break down fish proteins into amino acids.
Raw material will be taken from a commercial processing plants which are already processing skinned and skinless fillets. The backbones, viscera and head will be collected from processing wastes and will be stored in -24°C as a project raw material. These hydrolisates can also be used as a functional food ingredient or low quality food additives. Such formulations are designed to reduce or control diet-related chronic diseases such as atherosclerosis, cancer or liver failure, and also form the basis of special foods designed for the treatment of very different diseases such as phenylketonuria (PKU), cystic fibrosis, Crohn's disease, food allergy and intolerance (Clemente, 2000). And proteins can also be hydrolises biologically by producing active peptides. Bioactive peptide demonstrates the anti-oxidative activity. Hydrolysate and functional properties of the properties directly affect the use of food ingredient. The fish protein hydrolisates evaluated with the enzymatic hydrolysis of the protein rich fish material. In this study, degree of hidrolisation, some functional properties of protein hydrolysate (protein solubility, emulsion property, foaming property, color property, water holding capacity (WHC), anti-oxidative properties (DPPH radical-scavenging capacity, Antioxidative activity  metal chelating assay) and purification of antioxidative peptides and determination of amino acid sequence will be determined. And also each monthly data will be compared by using statistical analysis.
The resulting product is very functional when used as an ingredient in food products. Certain enzymes and/or microbial starter cultures, which are not similar to silage production, are added to accelerate proteolysis. This thesis study will also produce protein hydrolysis from the wastes generated during the fillet processing of sea bass, sea bream, which is important for our country, by the most appropriate method. In addition, protein hydrolysates that produced the antioxidant properties and functional within the scope of this thesis study and the antioxidant balance in freeze storage -18oC will be determined.

Keywords: Protein hydrolyzate, by products, sea bream, sea bass, functional properties, storage stability.