Nanoteknolojinin farmasötik uygulamalarda kullanımının ve nanopartiküllerin toksik etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the use of nanotechnology in pharmaceutical applications and the toxic effects of nanoparticles
Yazar: EBRU HİLAL ACAR
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ ÜNDEĞER BUCURGAT
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: Nanopartiküller = Nanoparticles ; Nanoteknoloji = Nanotechnology ; Toksisite = Toxicity ; Toksisite testleri = Toxicity tests ; İlaç hedefleme = Drug targeting ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç taşıyıcılar = Drug carriers

Özet:
Nanoteknoloji nano ölçekteki yapıların elektronik, manyetik,  mekanik vb. teknolojik alanlarda kullanımını ifade eden bir kavramdır. Nanoteknolojinin tıp ve farmasötik alanlarında kullanımıyla da nanotıp ve nanofarmasötik kavramları hayatımıza girmiştir. Nano yapıların özgün özelliklerinden yararlanmak üzere geliştirilen nanofarmasötikler teşhis, tedavi ve teranöstik uygulamalarda oldukça etkin sonuçlar vermektedir. Yapılan çalışmalarda farklı uygulama yolları, farklı dozaj şekilleri için farklı malzemelerden yapılmış nanofarmasötikler kullanılmaktadır. Çalışma sonuçları özellikle teşhis ve tedavi etkinliğinin artmasında; yan etkilerin azalmasında nanofarmasötiklerin umut verici olduğunu göstermektedir. Ancak nanofarmasötiklerin toksisitesi önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Nanoyapıların fizikokimyasal özellikleri toksik özellikleri üzerinde doğrudan etkilidir. Aynı malzemenin makro formunun toksik olmadığı durumlarda dahi nano formunun küçük partikül boyutu, yüksek yüzey alanı gibi özellikler sebebiyle toksik olabildiği; ayrıca toksik etkinin birçok değişkenden etkilendiği tespit edilmiştir. Dolayısı ile her bir uygulama için ilgili nanofarmasötiğin toksisitesini tayin etmek, yapının güvenilir şekilde karakterize edilmesini ve standart toksisite test yöntemlerinin uygulanmasını gerektirir. Ancak çalışmamız kapsamında belirlendiği üzere karakterizasyon ve toksisite testleri için ulusal veya uluslararası düzenleyici otoriteler tarafından nanofarmasötiklere özel standartlar tanımlanmamıştır. Bu durum literatürde yer alan çalışma sonuçları arasındaki varyasyonların nedenini açıklamaktadır ve nanofarmasötik türlerinin toksik etkileri ve nedenleri konusunda genelleme yapmayı olanaksız kılmaktadır. Ancak nanofarmasötiklerin toksik özelliklerinin çok sayıda parametreden etkilendiği göz önünde bulundurularak sağlam bir karakterizasyon yöntemi geliştirilmeli ve temsil edicilik açısından iyi tasarlanmış yöntemler ile toksisite değerlendirmeleri yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: nanotıp, ilaç hedeflendirme, ilaç taşıma, toksisite.

Abstract:
Nanotechnology is a term that refers to the use of nano-structures in technological fields such as electronic, magnetic, mechanical. With the use of nanotechnology in medicine and pharmaceuticals, the concepts of nanomedicine and nanopharmaceuticals have entered our lives. Nanopharmaceuticals have been developed to take advantage of the unique properties of nanostructures. Nanopharmaceuticals give very effective results in diagnosis, treatment and therapeutic applications. In the studies, nanopharmaceuticals made of different materials are used for different administration routes and different dosage forms. The results of the studies show that nanopharmaceuticals are promising in increasing the efficiency of diagnosis and treatment and reducing side effects. However, the toxicity of nanopharmaceuticals is an important problem. The physicochemical properties of nanostructures have a direct effect on their toxic properties. Even when the macro form of the same material is non toxic, the nano form can be toxic due to features such as small particle size and high surface area; in addition, it has been determined that the toxic effect is affected by many variables. Therefore, determining the toxicity of the respective nanopharmaceutical for each application requires reliable characterization of the structure and application of standard toxicity test methods. However, as determined within the scope of our study, nanopharmaceutical-specific standards have not been defined by national or international regulatory authorities for characterization and toxicity tests. This explains the reason for the variations among the study results in the literature and makes it impossible to generalize about the toxic effects and causes of nanopharmaceutical types.  Since the toxic properties of nanopharmaceuticals are affected by many parameters, a robust characterization method should be developed and toxicity assessments should be made with well-designed methods. 
Key Words: nanomedicine, drug targetting, drug delivery, toxicity.