Habeşistan'dan Kafkasya'ya bir Osmanlı Paşası: Özdemiroğlu Osman Paşa
An Ottoman Pasha from Abyssinia to Caucasia: Özdemiroğlu Osman Pasha
Yazar: ÇETİN SUNGUR
Danışman: PROF. DR. BAHAEDDİN YEDİYILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlılar = Ottomans ; Özdemiroğlu Osman Paşa = Özdemiroğlu Osman Paşa

Özet:
Tez çalışmamızın konusunu oluşturan ve Osmanlı tarihinin en önemli devlet adamlarından biri olan Osman Paşa 1527 yılında Mısır'da doğdu. Babası Habeşistan fatihi Özdemir Paşa'dır. Osman Paşa sırasıyla Habeşistan, Yemen, Lahsa, Basra ve Diyarbekir Beylerbeyliklerinde bulundu. Lala Mustafa Paşa1578 yılında Şark Serdarı olarak İran üzerine sefere çıktığında, Osman Paşa'nın da orduya katılmasını istedi. Erzurum'da orduya katılan Osman Paşa, Safevîlerle yapılan Çıldır ( 9 Ağustos 1578 ) ve Koyungeçidi ( 9 Eylül 1578 ) savaşlarının kazanılmasında önemli rol oynadı. Sefer sonucunda Osmanlılar, Hazar Denizi'ne kadar Gürcistan, Dağıstan ve Şirvan'ı ele geçirdiler. Lala Mustafa Paşa Erzurum'a çekilirken, Şirvan'ın korunması görevini Osman Paşa'ya verdi. Osman Paşa 5 yıl boyunca sınırlı imkânlarıyla Safevîlere karşı mücadele etti. 8- 11 Mayıs 1583'te gece de devam eden Meşaleler Savaşı'nı kazanarak Safevileri kesin yenilgiye uğrattı ve Şirvan'da Osmanlı hakimiyetini sağladı.İstanbul'dan gelen mektup üzerine 21 Ekim 1583 günü bölgeden ayrılarak Kırım'a geldi. Kırım'da iken, Safevî savaşlarında gereken desteği vermeyen Kırım Han'ı II. Mehmed Giray'ı görevinden alma emrini aldı. Uzun bir mücadele sonunda bu görevini yerine getirdikten sonra İstanbul'a geldi. III. Murad tarafından kabul edilen Osman Paşa, ondan son derece yakın ilgi ve iltifat gördü. Ardından 28 Temmuz 1584'te Siyavuş Paşa'nın yerine vezir-i azamlığa atandı. Bu göreve atandıktan iki ay sonra, Kırım'da çıkan karışıklık üzerine 15 Ekim 1584'te İstanbul'dan ayrıldı. Ağır kış şartlarından dolayı Kastamonu'da kışladı. Bu sırada Kırım meselesi de halledilmişti. Bunun üzerine III. Murad tarafından İran üzerine seferle görevlendirildi. Hasta olmasına rağmen sefere çıkan Osman Paşa, İran'ın en önemli kentlerinden birisi ve Azerbaycan'ın da merkezi olan Tebriz'i fethetti. Tebriz'de Osmanlı hakimiyetini kalıcı kılmak için kale yaptırdı. Hastalığının artması üzerine Tebriz'e yeterince muhafız bıraktıktan sonra şehirden ayrıldı. Ancak geri dönüş esnasında Şenb-i Gazan denen yerde vefat etti ( 30 Ekim 1585 ). Cenazesi bir süre görev yaptığı Diyarbakır'a gönderildi ve oradaki türbesine defnedildi.

Abstract:
Özdemiroğlu Osman Pasha, who is the topic of our thesis and one of the most important statesmen of the Ottoman history, was born in Egypt in 1527. His father is Özdemir Pasha, who is the Abyssinia conqueror. Osman Pasha was, in order, in Abyssinia, Yemen, Lahsa, Basra and Diyarbekir Beylerbeyliği. When Lala Mustafa Pasha campaigned to Persia in 1578 as an Eastern Commander, he wanted Osman Pasha to join in the army. Osman Pasha, attending the army in Erzurum, took an important role to win the battle of Çıldır ( August 9,1578 ) and the battle of Koyungeçidi ( September 9, 1578 ) with Safawids. At the end of this campaign, the Ottomans conquered the region as far as the Caspian Sea, including Georgia, Daghestan and Shirwan. When Lala Mustafa Pasha was withdrawing to Erzurum, he gave responsibility of protecting Shirwan to Osman Pasha.Osman Pasha struggled against Safawids with his limited weapons and soldiers for 5 years. He won the battle of Meşaleler, ( 8-11 May,1583 ) which continued at nights too and defeated Safawids and then got the Ottoman sovereignty in Shirvan. Because of the letter coming from Istanbul, he left the region on 21st October 1583 and came to Crimea. When he was in Crimea, he got the order to relieve the Crimea Khan Mehmed Giray II of responsibility because he didn?t support them in the Safawid battles. After a long struggle, he fulfilled this duty and went to İstanbul. Osman Pasha was accepted by Murad III. who treated him with kindness and showed a great interest in him. After this meeting, he was appointed as a grand vizier instead of Siyavuş Pasha on July 28, 1584. After two months at this position, he left Istanbul for Crimea on October 15, 1584 because there was a trouble there. However, he spent the winter in Kastamonu due to the hard weather conditions. In the meantime, the trouble in Crimea was solved. That?s why, he was charged of campaigning to Persia by Murad III. Despite being ill, Osman Pasha went to a war and conquered Tebriz, the center of Azerbaijan and one of the most important cities of Persia. He had a castle built in Tebriz to maintain the Ottoman sovereignty there. He left Tebriz after leaving enough soldiers as his illness got worse. However, he died at a place, called Şenb-i Gazan before arriving in Istanbul ( October 30, 1585 ). His corpse was sent to Diyarbakır, where he worked for some time and buried in his tomb there.