Tek dane yer fıstığı ekiminde ekici ünite performansının optimizasyonu
Optimization of seed metering unit performance in precision peanut seeding
Yazar: EUDULINO DA COSTA
Danışman: DOÇ. DR. ARZU YAZGI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tarım Makinelerı ve Teknolojileri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı yer fıstığı tohumlarının, vakum prensibine göre çalışan tek dane ekim makinası kullanılarak ekiminde, sıra üzeri tohum dağılım düzgünlüğü performansının farklı çalışma şartları altında belirlenmesi ve ekici ünite performansının optimizasyonudur. 
Çalışmada yer fıstığı ekiminde makinadan kaynaklanabilecek hataların (vakum basıncı değişkenliği, tohum düşme yüksekliği, tohum zedelemesi vb.) minimize edilerek sıra üzeri tohum aralığı düzgünlüğünün arttırılması, diğer bir ifadeyle tohum için eş yaşam alanının sağlanması hedeflenmiştir. Çalışma, yapışkan bant denemeleriyle gerçekleştirilmiş ve Merkez Esaslı Kompozit Dizayn (CCD) deneme desenine göre planlanmıştır. Denemelerde yer fıstığı için sıra üzeri anma tohum aralığı 15 cm olarak seçilmiştir. Performans göstergelerinden kabul edilebilir tohum aralığı, ikizleme oranı, boşluk oranı, hassasiyet ve tohum konumundaki doğruluk derecesi (CP3)'nin bağımlı değişken olarak incelendiği çalışmada, ilerleme hızına bağlı plaka çevre hızı, plaka delik çapı ve vakum basıncı bağımsız değişkenler olarak seçilmiştir. Çalışmada her bir bağımsız değişken için metodolojinin gereği -1.682, -1, 0, +1, +1.682 kodlu değerlerine karşılık gelen 5 farklı plaka çevre hızı (0.053,  0.08,  0.12,  0.16,  0.187 m s-1), 5 farklı plaka delik çapı (2.9816, 3.8, 5, 6.2, 7.0184 mm) ve 5 farklı vakum basıncı (27.996, 43, 65, 87, 102,004 mbar) değeri kullanılmıştır. Her bağımsız değişkenin beş farklı seviyesinin kullanıldığı CCD'ye göre yapılan denemelerden elde edilen verilerin analizi sonucunda yer fıstığı tohumu için kabul edilebilir tohum aralığı indeksine ilişkin kübik formda anlamlı bir matematiksel model geliştirilmiş ve bu model optimize edilmiştir. Kabul edilebilir tohum aralığı modelinden optimum plaka çevre hızı (0.079 m s-1), plaka delik çapı (6.944 mm) ve vakum basıncı (70.676 mbar) değerleri elde edilmiştir. Optimum koşullarda yapılan laboratuvar denemeleri ile makina performansı test edilmiş ve tüm tohumların istenilen sıra üzeri aralıkta %100 başarı ile ekildiği saptanmıştır. Makina ayrıca optimum koşulların geçerliliğinin sınanması amacıyla 7.5 ve 12.5 cm sıra üzeri aralıklar için de denemeye alınmış, optimum koşullarda gerçekleştirilen denemelerde de ortalama kabul edilebilir tohum aralığı değerleri sırasıyla % 96.19 ve % 100 olarak saptanmıştır. Tek dane ekimde performans üzerinde etkili olan parametrelerin seçilerek ekimde kalitenin arttırılmasına yönelik gerçekleştirilen bu çalışmanın gerek çiftçilere gerek makine imalatçılarına gerekse de araştırmacılara yön gösterecek değerli bilgileri ve sonuçları içerdiği düşünülmektedir.

Abstract:
The objective of this study was to determine the in-row seed distribution uniformity performance of the vacuum type precision seeder and to optimize the metering unit performance of the seeder in peanut seeding under different operating conditions. 
In the study, it was aimed to minimize the problems that may arise from the seeder in peanut seeding, to increase the in-row seed spacing uniformity, in other words to provide the similar growing area for all seeds. The study was conducted by using greased belt stand trials and was planned based on the Centeral Composite Design (CCD). In the experiments, the seed spacing was chosen as 15 cm for peanuts. In the study, quality of feed index, multiple index, miss index, precision and seed position accuracy (CP3) were examined as dependent variables, while the peripheral speed of the seed plate, hole diameter of the seed plate and vacuum pressure were selected as independent variables. In the study, 5 different levels that correspondence with coded values of -1.682, -1, 0, +1, +1.682 for each independent variable; 0.053, 0.8, 0.12, 0.16, 0.187 m s-1 of peripheral speed of the seed plate, 2.9816, 3.8, 5, 6.2, 7.0184 mm of hole diameter and 27.99, 43, 65, 87, 102,004 mbar of the vacuum pressure were used. Based on the analysis of the data obtained from the experiments performed based on the CCD, in which five different levels of each independent variable were used, meaningful mathematical models were developed in cubic form for quality of feed index for peanut seed, and the model was optimized. The optimum values were determined from the optimizing of the quality of feed index model as 0.079 m s-1, 6.944 mm and 70.68 mbar for peripheral speed of the seed plate, hole diameter and vacuum pressure, respectively. The seeder performance was tested by laboratory experiments under optimum conditions and it was determined that all seeds were seeded with 100% success in the desired in-row seed spacing. The seeder was also tested at seed spacings of 7.5 and 12.5 cm for the validation of the optimum conditions, and the average quality of feed index values were determined at the optimum conditions as 96.19% and 100%, respectively. It is thought that this study, which was carried out to increase the quality in seeding by selecting the parameters that affect the performance in precision peanut seeding, contains valuable information and results that will be a guide forfarmers, machine manufacturers and researchers.