Yenişehirli Avni Bey Divanı'nın tahlili (tenkitli metin), Encümen-i Şu`ara ve batı tesirinde gelişen Türk edebiyatına geçiş (2 cilt)
Analysis of Yenişehirli Avni Bey's Divan (critical text), Encümen-i Şu`ara and transition to Turkish literature developing under western influence
Yazar: LOKMAN TURAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KIRKKILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Edebiyat = Literature ; Encümen-i Şuara = Encümen-i Şuara ; Yenişehirli Avni Bey = Yenişehirli Avni Bey

Özet:
Bu çalışma, 19. yüzyılda yaşayan ve divan şiirinin son temsilcilerinden olan Yenişehirli Avnî Beyin Divanı'nın tenkitli metni, tahlili ile Encümen-i Şu'arâ ve Batı Tesirinde Gelişen Türk Edebiyatı'na Geçiş konulan üzerine tahsis edildi. I. Çalışmanın ilk bölümünde, batı tesirinde gelişen Türk Edebiyatı'na geçiş sürecinde Encümen-i şu'arâ'nın oynadığı rol üzerinde duruldu. Özellikle encümenin hem bu yüzyılda hem sonraki yüzyılda daha çok ön plâna çıkan iki ismi, Leskofçah Galib ve Hersekli Arif Hikmet ile, encümenin fiili bir katılımcısı olmayan Yenişehirli Avnî Bey arasındaki müşterek noktalar, farklı bir biçimde değerlendirilmeye çalışıldı. H. ikinci bölümde, Avnî Beyin hayatı, tahsili, edebî şahsiyeti (şairin şiirindeki muhteva ve şekil özelliklerini dikkate alarak, eski ve yeni şiir açısından), dil özellikleri ve divanda geçen deyimler tespit edildi. IH. Üçüncü bölümde, Edebî sanatlar tespit edilerek bu konu üzerinde bilgiler verildi. IV. Dördüncü bölümde, Avnî Bey Divan'ında tespit edilen; Din-tasavvuf, Cemiyet, İnsan ve Tabiat gibi unsurlar hakkında tahlilî bir çalışma bulunmaktadır. V. Beşinci bölüm, Avnî Bey Divanı'nın transkripsiyonlu metnini ihtiva etmektedir. Türkiye'nin muhtelif kütüphanelerinde yapılan araştırma neticesinde, Avnî Bey Divanı'nın altı nüshası tespit edildi. Bunlardan şairin kendi el yazısıyla olan nüsha ile hacimce büyük olan iki ayrı nüsha arasında tenkitli metin (edisyon kritik) çalışması yapıldı. Avnî Beyin şiir hususiyetleri ve 19. yüzyılda eski şiirden yeni şiire geçiş sürecinde tespit edilen bazı konular, "Sonuç"ta toplu bir değerlendirmeye tabi tutuldu.III ABSTRACT Ph.D. THESİS 'ANALYSIS OF YENİŞEHİRLİ AVNÎ BEY'S DİVAN (CRiTICALTEXT) ENCÜMEN-İ ŞU'ARÂ AND TRANSÎTİON TO TÜRKİSH LİTERATÜRE DEVELOPING UNDER WESTERN İNFLUNCE LOKMAN TURAN Supervisor. Doç. Dr. Ahmet KIRKILIÇ 1998-PAGE: XXIII+1103 Jury. Doç Dr. Ahmet KIRKKILIÇ This study consists of the critical text and analysis of Yenişehirli Avni Bey Divan who lived in 19. th. century and who is one of the representatives of divan poetry, and Encilmen-i Şu'arâ and Transition to Turkish Literature Developing under western influnce 1. The role that Encümen-i Şu'arâ played in transition to Turkish literature developping under western influnces has been focused on. Especially, the common points between two names of encümen who are famous both in that and in the next century Leskofcalı Galip and Hersekli Arif Hikmet, and Yenişehirli Avnî Bey were tried to be evoluated in a different way. In part II. the life education, literary personality (taking content and language features into account in view of old and new poetry) language characteristics and the idioms in the divan were determined. In part III, Literary arts were found out and information was given on this subject Part IV contains an analytical study about Religious thinking, society, human being and nature in Yenişehirli Avnî Bey Divan Part V. includes the trascribed text of Avnî Bey Divan. In various libraries in Turkey, six volumes of Avnî Bey Divan were found. Among these, the hand-written text of the poet and two other ones which are larger in volume were studied for critical text (editional criticism). Avnî Bey's characteristics in poetry as well as some matters deremined in the transition from old poetry to new poetry in 19 th. century were evaluated in "Conclusion"

Abstract:
This study consists of the critical text and analysis of Yenişehirli Avni Bey Divan who lived in 19. th. century and who is one of the representatives of divan poetry, and Encilmen-i Şu'arâ and Transition to Turkish Literature Developing under western influnce 1. The role that Encümen-i Şu'arâ played in transition to Turkish literature developping under western influnces has been focused on. Especially, the common points between two names of encümen who are famous both in that and in the next century Leskofcalı Galip and Hersekli Arif Hikmet, and Yenişehirli Avnî Bey were tried to be evoluated in a different way. In part II. the life education, literary personality (taking content and language features into account in view of old and new poetry) language characteristics and the idioms in the divan were determined. In part III, Literary arts were found out and information was given on this subject Part IV contains an analytical study about Religious thinking, society, human being and nature in Yenişehirli Avnî Bey Divan Part V. includes the trascribed text of Avnî Bey Divan. In various libraries in Turkey, six volumes of Avnî Bey Divan were found. Among these, the hand-written text of the poet and two other ones which are larger in volume were studied for critical text (editional criticism). Avnî Bey's characteristics in poetry as well as some matters deremined in the transition from old poetry to new poetry in 19 th. century were evaluated in "Conclusion"II ÖZET DOKTORA TEZİ YENİŞEHÎRLÎ A VNÎ BEY Dî VANIMN TAHLİLİ (TENKİTLİ METİN) ENCÜMEN-İ ŞUARÂ VE BATI TESİRİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATINA GEÇİŞ LOKMAN TURAN Danışman: Doç. Dr. Ahmet KIRKKILIÇ 1998-SAYFA: XXIII+1103 Jüri: Doç. Dr. Ahmet KIRKKILIÇ Bu çalışma, 19. yüzyılda yaşayan ve divan şiirinin son temsilcilerinden olan Yenişehirli Avnî Beyin Divanı'nın tenkitli metni, tahlili ile Encümen-i Şu'arâ ve Batı Tesirinde Gelişen Türk Edebiyatı'na Geçiş konulan üzerine tahsis edildi. I. Çalışmanın ilk bölümünde, batı tesirinde gelişen Türk Edebiyatı'na geçiş sürecinde Encümen-i şu'arâ'nın oynadığı rol üzerinde duruldu. Özellikle encümenin hem bu yüzyılda hem sonraki yüzyılda daha çok ön plâna çıkan iki ismi, Leskofçah Galib ve Hersekli Arif Hikmet ile, encümenin fiili bir katılımcısı olmayan Yenişehirli Avnî Bey arasındaki müşterek noktalar, farklı bir biçimde değerlendirilmeye çalışıldı. H. ikinci bölümde, Avnî Beyin hayatı, tahsili, edebî şahsiyeti (şairin şiirindeki muhteva ve şekil özelliklerini dikkate alarak, eski ve yeni şiir açısından), dil özellikleri ve divanda geçen deyimler tespit edildi. IH. Üçüncü bölümde, Edebî sanatlar tespit edilerek bu konu üzerinde bilgiler verildi. IV. Dördüncü bölümde, Avnî Bey Divan'ında tespit edilen; Din-tasavvuf, Cemiyet, İnsan ve Tabiat gibi unsurlar hakkında tahlilî bir çalışma bulunmaktadır. V. Beşinci bölüm, Avnî Bey Divanı'nın transkripsiyonlu metnini ihtiva etmektedir. Türkiye'nin muhtelif kütüphanelerinde yapılan araştırma neticesinde, Avnî Bey Divanı'nın altı nüshası tespit edildi. Bunlardan şairin kendi el yazısıyla olan nüsha ile hacimce büyük olan iki ayrı nüsha arasında tenkitli metin (edisyon kritik) çalışması yapıldı. Avnî Beyin şiir hususiyetleri ve 19. yüzyılda eski şiirden yeni şiire geçiş sürecinde tespit edilen bazı konular, "Sonuç"ta toplu bir değerlendirmeye tabi tutuldu.