Orta yetişkinlik dönemindeki evli bireylerin bağlanma düzeylerinin ve toplumsal cinsiyet rollerinin evlilik hoşnutsuzluğuna etkisi
The effect of attachment levels and gender roles of married individuals in middle adulthood on marital dissatisfaction
Yazar: SEHER BADIR
Danışman: PROF. DR. NURAY TAŞTAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı orta yetişkinlik dönemindeki evli bireylerin anne-babaya bağlanma alt boyutlarının (ilgi/kontrol ve aşırı koruma) ve toplumsal cinsiyet rolleri alt boyutlarının (eşitlikçi cinsiyet rolü, kadın cinsiyet rolü, evlilikte cinsiyet rolü, geleneksel cinsiyet rolü, erkek cinsiyet rolü) evlilik hoşnutsuzluğuna yordayıcı bir etkisinin bulunup bulunmadığını incelemektir. Ayrıca, evlilik hoşnutsuzluğunun, toplumsal cinsiyet rollerinin alt boyutlarının ve anne-babaya bağlanma alt boyutlarının demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu, 236 (%41,1) kadın, 338 (%58,9) erkek olmak üzere; toplam 574 orta yetişkinlik dönemindeki evli bireyler oluşturmaktadır. Katılımcılar 40-65 yaş aralığındadır. En büyük yaş grubunu %51,9 ile 40-46 yaş arasındaki bireyler oluşturmaktadır. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Anne-Babaya Bağlanma Ölçeği", "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği", "Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeği" ile toplanmıştır ve SPSS 25 paket programı ile analiz edilmiştir. Analizde ilişkisiz örneklemlerde t-testine, tek yönlü varyans analizine (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizine başvurulmuştur. Sonuçta anneye bağlanma ve babaya bağlanma düzeyi ile evlilik hoşnutsuzluğu arasında negatif yönde orta düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Benzer şekilde, anneye bağlanma ilgi/kontrol alt boyutu ile de evlilik hoşnutsuzluğu arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Anneye bağlanma aşırı koruma alt boyutu ile evlilik hoşnutsuzluğu arasındaki ilişki ise negatif yönde daha düşük düzeyde ilişki bulunmuştur. Babaya bağlanma ilgi/kontrol alt boyutu ile babaya bağlanma aşırı koruma alt boyutu ile evlilik hoşnutsuzluğu arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Toplumsal cinsiyet rolleri ile evlilik hoşnutsuzluğu arasında ilişki tespit edilmemiştir. Ancak eşitlikçi cinsiyet rolü tutumları ile evlilik hoşnutsuzluğu arasında düşük düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur. Kadın cinsiyet rolü tutumları ve evlilik hoşnutsuzluğu arasında ise neredeyse hiç ilişki bulunmamaktadır. Erkek cinsiyet rolü tutumları ile evlilik hoşnutsuzluğu arasında pozitif yönde düşük düzeyde bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine whether the subdimensions of attachment to parents (interest/control and overprotection) and the subdimensions of gender roles (egalitarian gender role, feminine gender role, marital gender role, traditional gender role, and masculine gender role) predict marital dissatisfaction in married individuals in mid-adulthood. Additionally, the study aims to investigate whether marital dissatisfaction, subdimensions of gender roles, and subdimensions of attachment to parents differ according to demographic characteristics. A relational survey model was used in the study. The study group consisted of 574 married individuals in mid-adulthood, including 236 (41.1%) women and 338 (58.9%) men. The participants were between the ages of 40 and 65, with the largest age group being those between 40 and 46 years old, making up 51.9% of the sample. Data were collected using the "Personal Information Form," "Parental Attachment Scale," "Gender Roles Attitude Scale," and "Marital Dissatisfaction Scale" and analyzed with SPSS 25. The analysis utilized independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis. The results revealed a moderate negative correlation between the levels of attachment to mother and father and marital dissatisfaction. Similarly, a moderate negative correlation was found between the interest/control subdimension of attachment to the mother and marital dissatisfaction. The correlation between the overprotection subdimension of attachment to the mother and marital dissatisfaction was lower but still negative. There was a moderate negative correlation between both the interest/control and overprotection subdimensions of attachment to the father and marital dissatisfaction. No relationship was found between gender roles and marital dissatisfaction. However, a low positive correlation was found between egalitarian gender role attitudes and marital dissatisfaction. There was almost no relationship between feminine gender role attitudes and marital dissatisfaction. A low positive correlation was found between masculine gender role attitudes and marital dissatisfaction.