Tuz stresinin çeşitli Triticum spelta buğdaylarında antioksidatif enzim aktiviteleri üzerine etkisi
Effect of salt stress on antioxidative enzyme activities of various Triticum spelta wheats
Yazar: SAFİYE AŞIKLI
Danışman: PROF. DR. SELİM EKER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tuz stresinin çeşitli Triticum spelta buğdaylarında (SP 913, SP 853, SP 41) antioksidatif enzim aktiviteleri üzerine etkisinin araştırıldığı bu çalışmada, bitkiler sera koşullarında değişik NaCl dozları (0, 6 ve 12 dS m-1) altında 56 gün süreyle yetiştirilmiştir. Yeşil aksam ve kök kuru madde üretimi NaCl uygulamasıyla önemli oranda azalırken, yeşil aksam Na, K ve Ca konsantrasyonları artmıştır. Tuz uygulaması yeşil aksam K/Na ve Ca/Na oranlarını  azaltmıştır. K/Na ve Ca/Na oranlarndaki en belirgin düşüşlerin SP 41'de olduğu bulunmuştur. SP 41'in lipid peroksidasyonu düzeyi tuz stresiyle önemli ölçüde yükselmiştir. Tüm genotiplerin askorbik asit konsantrasyonları tuz stresiyle birlikte azalmıştır. Tuz uygulamaları SP 913 ve SP 853 nolu genotiplerin SOD aktivitelerini arttırırken, SP 913 genotipinin 12 dS m-1 dozunda SOD aktivitesinde ortaya çıkan yükseliş çok belirgin olmuştur. Kontrol koşullarına göre, SP 913 genotipinin en yüksek tuz dozunda APX aktivitesi önemli oranda yükselmiş, SP 853 genotipinin ise önemli oranda düşmüştür. SP 913 genotipinin GR aktivitesi artan tuzluluk derecesiyle uyumlu bir şekilde yükselirken, SP 853 ve SP 41 genotiplerinde tuzlulukla ortaya çıkan artışlar benzer olmuştur. Artan tuz uygulaması SP 913 ve SP 853 genotiplerinin CAT aktivitelerini benzer şekilde önemli ölçüde arttırırken, SP 41 genotipinde önemli bir değişim olmamıştır. 
Elde edilen sonuçlara göre, yüksek tuz stresi altında SP 913 genotipinin SP 853'e göre daha etkin antioksidatif savunma sistemine sahip olduğu tespit edilmiştir. SP 41 nolu genotipte tuz stresine bağlı oksidatif zararlanmanın yüksek ve antioksidatif savunma sisteminin ise düşük olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The present study was conducted to investigate the effects of salt stress on antioxidative enzyme activities of various Triticum spelta wheat genotypes (SP 913, SP 853, SP 41). Plants were grown under greenhouse conditions with different NaCl doses (0, 6 and 12 dS m-1) for 56 days. While shoot and root dry matter productions significantly decreased, shoot Na, K and Ca concentrations increased with NaCl treatments. Salt treatments also reduced shoot K/Na and Ca/Na ratios. The most remarkable decreases in K/Na and Ca/Na ratios were observed in SP 41. Lipid peroxidation of SP 41 significantly increased with salt stress. Ascorbic acid concentrations of all genotypes decreased with salt stress. While salt treatments increased SOD activity of SP 913 and SP 853 genotypes, the increase in SOD activity of SP 913 at 12 dS m-1 dose was quite remarkable. As compared to control treatment, APX activity of SP 913 genotype significantly increased, but APX activity of SP 853 significantly decreased at the highest salt dose. GR activity of SP 913 increased with increasing salinity levels and the genotypes SP 853 and SP 41 had similar increases in their GR activities. Increasing salt treatments increased CAT activities of SP 913 and SP 853 genotypes, but significant changes were not observed in CAT activity of SP 41 genotype. 
According to the results obtained, SP 913 genotype had more efficient antioxidative defense mechanism than SP 853 under high salt stress. SP 41 genotype had high salt stress-induced oxidative damage and low antioxidative defense mechanism.