Okul yöneticilerinin örgütsel bağlılıkları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
With organizational contributions of school administrators the investigation of the relationship between binding levels
Yazar: PINAR AKSANAKLU
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF İNANDI
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yöneticileri = School administrators ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment

Özet:
Bu araştırmada okul yöneticilerinin örgütsel bağlılıklarının, onların tükenmişlik düzeyleriyle ilişkisini ve yordama düzeyini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Mersin ili merkez ilçelerinde (Akdeniz, Toroslar, Yenişehir ve Mezitli) kamu ortaokulunda görev yapan 284 Okul yöneticisi  oluşturmaktadır. İlişkisel nitelikte olan araştırmada, veriler  'Maslach Tükenmişlik Envanteri' (MTE) ve 'Örgütsel Bağlılık Ölçeği' (ÖBÖ) ile toplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre okul yöneticilerinin örgütsel bağlılık düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu görülmüştür. En çok tercih edilen devam bağlılığı olmaktadır. Cinsiyet değişkenlerine göre, örgütsel bağlılık düzeyleri incelendiğinde okul yöneticilerinin görüşleri arasında erkek yöneticiler lehine anlamlı bir farklılığın olduğu görülmektedir. Hem okul müdürleri hem de müdür yardımcıları benzer örgütsel bağlılık yaşamaktadırlar. Kıdemleri ne olursa olsun yöneticilerin bağlılık düzeyleri de bir birlerine benzer çıkmıştır. Okul yöneticilerinin yaş değişkenlerine göre, örgütsel bağlılıklarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Yöneticilerin tükenmişlik alt boyutlarından duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutlarında az da olsa tükenme yaşadıkları fakat kritik bir durumda olmadıkları anlaşılmaktadır. Erkek yöneticilerin kendilerini kadın yöneticilere göre daha başarılı gördükleri anlaşılmaktadır. Kıdemleri ne olursa olsun yöneticilerin tükenmişlik düzeyleri bir birlerine benzer çıkmıştır. Elde edilen bulgular tükenmişlik boyutlarının açıklanmasında örgütsel bağlılığın önemli etkilerinin olduğunu ortaya çıkarmıştır. Örgütsel bağlılık alt boyutlarından duygusal bağlılık boyutu ile tükenmişlik alt boyutlarından duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Örgütsel bağlılık alt boyutlarından duygusal bağlılık boyutu ile tükenmişlik alt boyutlarından kişisel başarı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Örgütsel bağlılık alt boyutlarından devam bağlılığı boyutu ile tükenmişlik alt boyutlarından duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki görülürken kişisel başarı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Okul yöneticilerinin devam bağlılıkları arttıkça duygusal tükenme ve duyarsızlaşma düzeyleri azalırken kişisel başarıları da artmaktadır. Örgütsel bağlılık alt boyutlarından normatif bağlılık boyutu ile tükenmişlik alt boyutlarından duygusal tükenme arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunurken normatif bağlılığın duyarsızlaşma ve kişisel başarı ile anlamlı bir ilişkisi yoktur.

Abstract:
It was aimed in this study to determine the relationship between the organizational commitment of school administrators and their burnout levels. Besides, the predictive level of their organizational commitment for their burnout was also aimed to study. The study group of the research is composed of 284 school administrators working in public secondary schools in the central districts (Akdeniz, Toroslar, Yenişehir and Mezitli) of Mersin. In the relational study, the data were collected with the 'Maslach Burnout Inventory' (MBI) and 'Organizational Commitment Scale' (OCS). According to the research results, school administrators' organizational commitment levels were found to be generally high. The most preferred is the continuance commitment. When the levels of organizational commitment are examined according to the gender variable, it is seen that there is a significant difference between the opinions of the school administrators in favour of male managers. Both school principals and vice principals experience similar organizational commitment. Regardless of their seniority, the administrators' level of commitment is similar to one another. According to age variable, there is no significant difference in the views of school administrators on their organizational commitment. It is seen that school administrators experience burnout in the sub-dimensions of emotional burnout and depersonalization, but they are not in a critical situation. There is a significant difference in the personal success dimension of burnout by gender. It is understood that male principals see themselves more successful than female principals. Regardless of their seniority, the burnout levels of the administrators are similar to one another. The findings revealed significant effects of organizational commitment in explaining burnout dimensions. Emotional commitment sub-dimension of organizational commitment has a significant negative relationship with emotional burnout and depersonalization sub-dimensions of burnout. There is a significant positive relationship between the emotional commitment sub-dimension of organizational commitment and personal success sub-dimension of burnout. Continuance commitment sub-dimension of organizational commitment has a significant but negative relationship with emotional burnout and depersonalization sub-dimensions of burnout while it has a significant positive relationship with personal success of burnout. As the continuance commitment of school administrators increases, their emotional burnout and depersonalization levels are reduced, but their personal success also moves up. Normative commitment sub-dimension of organizational commitment has a significant but negative relationship with emotional burnout while it has no significant relationship with depersonalization and personal success sub-dimensions of burnout.