Faklı diyetsel protein ve yağ kaynakları ile yemleme rejiminin gökkuşağı alabalığında (Oncorhynchus mykiss) büyüme, protein metabolizması, yağ asidi profili, bağırsak histolojisi ve kalite parametrelerine etkileri
Effects of different dietary protein and lipid sources, and feeding regime on growth, protein metabolism, fatty acid profile, intestinal histology and quality parameters in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss)
Yazar: FATİH KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. MURAT ARSLAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Büyüme özellikleri = Growth characteristics ; Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Yemleme = Feeding ; Ürün kalitesi = Product quality

Özet:
Amaç: Mevcut çalışmada, gökkuşağı alabalığı yemlerinde balık unu/yağının tamamı değiştirilerek kullanılan bitkisel kaynakların farklı yemleme stratejileriyle; büyüme, vücut proksimet kompozisyonu, protein metabolizması, yağ asidi kompozisyonu, bağırsak histolojisi ve kalite parametreleri üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Beslemede 2 adet yem (BUY; balık unu/yağı, BPY; bitkisel kaynaklar) ve bu yemlerle 2 farklı yemleme stratejisi (BPY/BUY; sabah BPY, öğleden sonra ise BUY ile besleme ve BPY-BUY; bir gün tamamen BPY, ertesin gün ise tamamen BUY ile yemleme) tasarlanarak başlangıç ağırlığı ∼31 g olan gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) 150 gün boyunca 4 farklı grup şeklinde 3 tekerrürlü olarak beslenmiştir. 
Bulgular: Çalışma sonunda, en yüksek büyümenin BPY/BUY grubunda olduğu (son ağırlık; 279,7 g), en düşük büyümenin ise (son ağırlık; 209,7 g) BPY grubunda yer aldığı gözlenmiştir (P≤0,05). Tüm vücuttaki en yüksek toplam doymuş yağ asitleri (SFA), tekli doymamış yağ asitleri (MUFA) ve toplam n3 ile n3/n6 oranı BUY grubunda tespit edilirken (sırasıyla %32,1, %33,3, %22,3 ve 1,8), en düşük değerler BPY grubunda kaydedilmiştir. Tüm vücut esansiyel amino asit (EAA) seviyeleri deneysel uygulamalardan önemli derecede etkilenmiş olup (P≤0,05), en yüksek değer ise BUY grubunda tespit edilmiştir (8,55 g/100 g). Toplam azot salınımı deneysel uygulamalardan önemli derecede etkilenmemiştir. BPY grubundaki balıklarda histopatolojik değişimlerin diğer gruplara göre daha fazla ve şiddetli olduğu gözlenmiştir. En yüksek malondialdehit (MDA) seviyesi ve katalaz (CAT) aktivitesi BUY grubunda, en yüksek süperoksit dismutaz (SOD) aktivitesi ve indirgenmiş glutatyon (GSH) seviyesi ise BPY grubunda gözlenmiştir (P≤0,05). Sindirim enzimleri üzerinde deneysel uygulamaların önemli derecede etkili olduğu belirlenmiştir (P≤0,05). Filetolardaki toplam SFA, MUFA ve n3 ile n3/n6 oranlarının gruplar arasında farklılık gösterdiği görülmüştür (P≤0,05). Filetolardaki ∑EAA, toplam esansiyel olmayan amino asit (EOAA) ve ∑EOAA/∑EAA oranlarının deneysel uygulamalardan önemli derecede etkilenmediği, ∑EOAA/∑EAA seviyelerinin ortalama 0,88 olduğu tespit edilmiştir. Buzdolabında saklamanın 6, 9 ve 12'inci günlerinde deneysel uygulamalar tiyobarbütirik asit reaktif bileşikleri (TBARs) sonuçlarını önemli derecede etkilerken, bu durum toplam uçucu basik azot (TVB-N) seviyeleri üzerinde yalnızca 12'inci günde görülmüştür (P≤0,05).
Sonuç: Besleme deneyi sonucunda BUY ve BPY yemlerinin dönüşümlü olarak kullanılmaları, tek başına kullanılmalarına göre daya iyi büyüme ve yem değerlendirme etkinliği sağlamıştır. En düşük büyüme ve yem değerlendirme etkinliği ise sadece bitkisel hammaddeler ile formüle edilen yemle beslenen BPY grubunda görülmüştür. Yemlerinde balıkunu/yağı kullanılmayan BPY grubundaki balıkların filetolarında ekozapentaenoik asit (EPA; 20:5n-3) ve dokozahekzaenoik asit (DHA; 22:6n-3) miktarları diğer gruplara kıyasla daha düşük seviyede kaydedilmiştir. Bununla birlikte, gerektiği kadar tüketildiklerinde bu balıkların dahi insan sağlığı için çok önemli olan EPA ve DHA'yı sağlayabilecek kaynak oldukları açıktır.

Abstract:
Purpose: In the current study, we aimed to investigate the effects of dietary fishmeal/oil replacement with plant raw materials, and feding regime on growth, body proximate composition, protein metabolism, fatty acid profile, intestinal histology and quality parameters in rainbow trout. 
Method: Two feeds (BUY; fish meal/oil, BPY; vegetable sources) with 2 different feeding strategies (BPY/BUY; BPY in the morning, BUY in the afternoon, and BPY-BUY; completely BPY one day, completely BUY the next day) were fed to rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) with an initial weight of ∼31 g for 150 days in triplicates with 4 goups. 
Findings: At the end of the feeding, the highest growth was observed in the BPY/BUY group (final weight; 279.7 g), while the lowest growth (final weight; 209.7 g) was observed in the BPY group (P≤0.05).  While the highest total saturated fatty acids (SFA), monounsaturated fatty acids (MUFA) and n3, and n3/n6 ratios in the whole body were detected in the BUY group (32.1%, 33.3%, 22.3% and 1.8%, respectively), the lowest values were recorded in the BPY group. Total essantial amino acids (EAA) levels were significantly affected by the experimental treatments (P≤0.05), while the highest value was found in the BUY group (8.55 g/100 g). Total nitrogen release was not influenced by the dietary treatments. Histopathological changes were more severe in fish in the BPY group in comparison to those from the other groups. It was determined that the highest malondialdehyde (MDA) level and catalase (CAT) activity were in the BUY group, whie the highest superoxide dismutae (SOD) activity and reduced glutathione (GSH) level were in the BPY group (P≤0.05). The total SFA, MUFA and n3 and n3/n6 ratios in fillets differed between the groups (P≤0.05). It was determined that the ∑EAA, ∑EOAA and ∑EOAA/∑EAA ratios in fillets were not significantly affected by the experimental treatments, and ∑EOAA/∑EAA levels were found to be 0.88 on average. On the 6th, 9th and 12th days of storage dietary treatments significantly affected the TBARs levels, and this was observed only on the 12th day in TVB-N levels (P≤0.05).
Results: At the end of the feding experiment, alternating use of BUY and BPY feeds provided better growth and feed utilization efficiency compared to using them solely. The lowest growth and feed utilization efficiency was seen in the BPY group fed the diet which consist only of plant raw materials. The amounts of ecosapentaenoic acid (EPA; 20:5n-3) and docosahexaenoic acid (DHA; 22:6n-3) were recorded at lower levels in the fillets of the fish in the BPY group, which were not provided with fishmeal/oil in their feed, compared to the other groups. However, it is clear that even these fish, when consumed enough, is a good source of EPA and DHA which are very important to human health.