Servis sorumlu hemşirelerin yöneticilerindeki algıladıkları güç tipleri ve tercihleri
Department of management of nursing, perceived and preference leader power type by charge nurses
Yazar: GÜLBAHAR KORKMAZ
Danışman: DOÇ.DR. SÜHEYLA ABAAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma servis sorumlu hemşirelerinin (SSH) yöneticilerinde algıladıkları güç tipleri ve güç tercihlerini ortaya çıkarmak amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara belediye sınırları içinde, fiili yatak kapasitesi 500 ve üzeri olan SSK kurumuna bağlı 2, Sağlık Bakanlığı'na bağlı 3 ve Üniversitelere bağlı 4 hastanede görevli SSH'leri oluşturmaktadır. SSH'lerin çalıştığı hastaneler bağlı oldukları kurumlara göre tabakalanmış, her tabakadan basit rastgele örnekleme yöntemiyle bir hastane çekilmiştir. Bu yöntemle Seçilen Hacettepe Erişkin Hastanesi, SSK Ankara Hastanesi ve Doktor Abdurrahman Yurtarslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi' nde en az 1.5 aydır çalışan 82 S.S.H'si örnekleme alınmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, hemşirelerin tanıtıcı özeliklerini içeren demografik bilgiler formu, PodsakofF ve Schriesheim (1985) tarafindan geliştirilen ve Sungurlu (1994) tarafindan Türkçe'ye uyarlanarak güvenirlik çalışması yapılan Algılanan Liderlik Gücü Anketi Kullanılmıştır. Veriler SPSS (for windows release 9.0) paket programında analiz edilmiş, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskal-Walhs, Mann-Whitney U Test, Korelasyon Analizi ve t-Testi kullanılmıştır. Araştırma kapsamına giren SSH'leri çoğunlukla 30 yaş üstü (%81), evli (%69.5), beş yıldan az yöneticilik deneyimi olan (% 52.6) ve önlisans düzeyinde hemşirelik eğitimi almış (%63.7) hemşirelerden oluşturmaktadır. Güç tipleri arasında yapılan korelasyonda pekiştirici güç ile meşru güç arasında kuvvetli pozitif bir ilişki (r=0.30, PO.05) bulunmuştur. SSH'lerinin algıladıkları güç tipleri; meşru güç (5.04), pekiştirici güç (3.32), ve zorlayıcı güç (4.21) şeklinde sırlanmış, tercih ettikleri güç tipleri algılanandan farklı olarak pekiştirici güç (5.49), meşru güç(5.42) ve zorlayıcı güç(4.21) şeklinde sıralanmıştır. Hacettepe Erişkin Hastanesi'nde çalışan SSH'lerinin pekiştirici güç tipini daha fazla algıladıkları görülürken, Onkoloji Hastanesi'nde SSH'lerinin zorlayıcı güç tipinin daha fazla tercih edildiği bulunmuştur. Hastanelere göre SSH'lerinin algıladıkları güç tipleri ile tercih ettikleri güç tipleri arasındaki fark pekiştirici güç tipinde her üç hastanede anlamlı bulunmuştur (P<0.05). Yönetici olarak çalışma süresi ve eğitim ile S.S.H'lerin algıladıkları güç tipleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda yönetici hemşirelerin uygun güç tiplerini kullanmaları ve geliştirmelerine yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimler: Hemşirelik Yönetimi, Güç, Güç Tipleri, Güçlendirme

Abstract:
This descriptive study examined the charge nurses' (CN) perception of power type which their head nurses have been using and their preferences of power type to be used. Among the CNs working in four University, three Ministry of Health and two Social Security Institution Hospitals with over 500 bed, 82 charge nurses in a stratified sample of 3 hospitals (each in every category) were included in the study. Perceived Leader Power index develop by Podsakoff and Scriesheim (1985) which was studied by Sungurlu (1994) were used to collect data from the CNs along with the personal data form. Data were stored using SPSS and analyzed using On Way Variance Analysis, Kruskall-Walls, Mann Whitney U, t Test and Correlation Analysis. It was found that CNs were 30 years old or older (81.1 %), were in the post for less than five years (53.6 %), married (69.5 %) and they were graduates of Open University Nursing Program (63.7 %). There were a positive correlation between reinforced power and legitimate power. CNs perceived legitimate power as the most used power base. There was significant relationship between hospitals worked and perceived power type. CNs in one hospital showed the tendency for coercive power to be used by Hospital Nurse Managers. There was a positive correlation between the legitimate power and reinforcement (supportive) power (r=0.30, PO.05) Perceived leader power bases were legitimate (5.04), reinforcement (3.32), and coercive (4.21) respectively. Preference power bases were reinforcement (5.49), legitimate (5.42) and coercive (4.21) respectively. CNs' preference and perception were significant in three hospitals (P<0.05). There was a significant relationship between perceived power and duration in the post, type of basic education. Results showed that hospital nurse managers used positional power more although CNs preferences was reinforcement (supportive) power base. Results suggested that hospital nurse managers need to be empowered to use every type of power base. Key Words: Nursing Management, Power, Type of Power, Empowerment.