Türkiye'de enerji sektörünün genişletilmiş ekserji analizi kullanılarak değerlendirilmesi
Evaluation of Turkish energy sector using extended exergy analysis
Yazar: CANBERK ÜNAL
Danışman: PROF. DR. EMİN AÇIKKALP
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Ekserji = Exergy ; Ekserji analizi = Exergy analysis ; Enerji sektörü = Energy sector ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Enerji, insanoğlunun temel ihtiyaçlarını karşılamada ve ülkelerin toplumsal olarak kalkınabilmeleri için gerekli olan en önemli unsurlar arasında gösterilebilir. Türkiye günümüzde büyük ölçüde fosil kaynaklara güvenmektedir ancak artan enerji tüketimi ile birlikte fosil enerji kaynaklarının kullanılabilir rezervleri hızla azalmaktadır. Bu durum hem çevreyi hem de dış ticaret dengesini olumsuz etkiler. Yenilenebilir enerji, potansiyel olarak bu etkileri azaltabilir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ile ulusal çıkarlarımız doğrultusunda ithal yakıtlara olan bağlılığın en aza indirilmesi gerekmektedir. 
Bu çalışmada Türkiye'deki enerji sektörü, referans olarak 2019 yılı için genişletilmiş ekserji analizi metodu kullanılarak incelenmiştir. Genişletilmiş ekserji analizi metodu kullanılırken EnergyPlan (15.1) yazılımından yararlanılmıştır. Genişletilmiş ekserji analizi, iş gücü, sermaye akışı ve çevresel etkiler gibi hususları geleneksel ekserji kavramına entegre edilerek hesaplanır ve analize dahil edilir. Tüm bu kaynaklar, girdilerin ne kadar verimli kullanıldığını görmek için ekserjetik eşdeğerlere dönüştürülür. Genişletilmiş ekserji analizi uygulanan 2019 yılı için iki farklı senaryo incelenmiştir. İlk senaryo, enerji sektörünün gerçek koşullarının değerlendirilmesiyle ilgili olup, ikinci senaryo ise elektriğin %100'ünün yenilenebilir kaynaklardan üretildiği varsayımına dayanmaktadır. 
Bu iki senaryo için iş gücü, sermaye, malzeme tüketimi ve çevresel etki unsurlarının karşılaştırmaları yapılıp sonuçlar sunulmuştur. Bu sonuçlar Türkiye'nin istihdam, ekonomik kalkınma ve çevresel etki gibi çeşitli alanlarda bizlere fikirler sunmaktadır.

Abstract:
Energy can be considered among the most crucial factors to meet humankind's needs and develop countries further. Turkey currently relies heavily on fossil resources, but with increasing energy consumption, the usable reserves of fossil energy resources are rapidly decreasing. This situation negatively affects the environment and the foreign trade balance, and renewable energy can potentially reduce these effects. With renewable energy sources, dependence on imported fuels should be minimized in line with our national interests.
In this study, the energy sector in Turkey, the year 2019 was taken as a reference and examined using the extended exergy analysis method. The extended exergy analysis method was applied with the help of EnergyPlan (15.1) software. Extended exergy analysis is calculated and included by integrating labor, capital flow, and environmental effects into the traditional exergy concept. All these resources are converted into exergetic equivalents to see how efficiently the inputs are used. Two different scenarios were analyzed for 2019, in which extended exergy analysis was applied. The first scenario is related to assessing the actual conditions of the energy sector. In contrast, the second scenario assumes that 100% of the electricity is produced from renewable sources.
For these two scenarios, labor force, capital, material consumption, and environmental impact factors were compared, and the results were presented. These results provide us with ideas in various fields such as employment, economic development, and environmental impact in Turkey.