Amorf silikon yapıdaki Yapıdaki Elektronik Portal Görüntüleme Cihazının (EPID) rutin kalite kontrol testlerde, cihaz kabul testlerinde ve yoğunluk ayarlı radyoterapi tekniği Çok Yapraklı Kolimatör (ÇYK) testlerinde film yerine kullanılabilirliliği
The usability of amorphous silicon Electronic Portal Imaging Device (EPID) in routine quality control tests, acceptance tests and Multi-Leaf Collimator (MLC) tests for intensity modulated radiotherapy instead of film
Yazar: DENİZ ÇELİK
Danışman: PROF. DR. FERAH YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Radyoterapi Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Amorf silisyum = Amorphous silicon ; Film = Film ; Görüntüleme teknikleri = Imaging techniques ; Kalite kontrol = Quality control ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted

Özet:
Radyoterapide amaç hedef hacme reçete edilen dozu homojen bir şekilde verirken, çevredeki kritik organ ve dokuları en iyi şekilde korumaktır. Cihaz kabul testleri, rutin kalite kontrol testleri ve YART uygulamalarında ÇYK testleri gibi yapılan kalite kontrol çalışmaları bu amacı gerçekleştirmekte hayati önem taşımaktadır. Film, radyoterapide kalite kontrol ve planlama doğrulaması için kullanılan en yaygın yöntemdir. Bu tez çalışmasında EPID'in film yerine kullanılabilirliliğini test ederek, film kullanımından kaynaklanan maliyet ve iş yükünü azaltmak hedeflenmiştir. Çalışmada Elekta Synergy 80 yapraklı kolimatöre sahip lineer hızlandırıcıda, EPID ve film kullanılarak gerçekleştirilen cihaz kabul testlerinin, rutin kalite kontrol testlerinin ve YART uygulamaları için kullanılan ÇYK testlerinin ölçüm sonuçları, Mephysto PTW Film Analyser programında analiz edilmiştir. İki ölçüm tekniğinden elde edilen veriler Mikrosoft Excel 2007 ?Çözümleme Araç Takımı? ve SPSS 15.0 istatistiksel analiz programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Cihaz kabul testleri olan mekanik eksen bulma, radyasyon merkezi bulma ve lif pozisyonu doğruluğu testlerinde EPID ve film arasındaki fark anlamlı ancak 2mm'nin altında bulunmuştur. Eşmerkezde lif kalınlığı kontrolünde bütün koordinatlarda EPID filme göre lif kalınlığını daha doğru ölçmüştür. Cihaz kabulü sonrası kalite kontrolü için yapılan ışıklı alan/ışınlanan alan testinde EPİD ile alınan ölçümler birbirleri ile daha tutarlı ve doğru bulunmuştur. Benzer şekilde simetri ve düzgünlük testinde film ile alınan ölçüm değerleri çok fazla sapma gösterirken, EPİD ile alınan ölçümler kendi içerisinde tutarlı bulunmuştur. Komşu lifler arasındaki geçirgenliği tespit için yapılan Tongue ve Groove testinde EPİD ve film birbiri ile uyumludur. Lif hareketlerinin doğruluğunu tespit için yapılan Picket Fence testinde ise tarama sıklığı küçüldükçe EPID'den elde edilen profiller arasındaki fark azalmakta ve liflerin pozisyonu daha rahat tespit edilmektedir bu durumun aksine film ile elde edilen profillerdeki görüntüde anlamlı bir değişim bulunmamıştır. Sonuç olarak bu tez çalışmasında EPID'in film yerine kullanılabilir bir yöntem, tekrarlanabilirlilik ve doğruluk bakımından ise filmden üstün bir teknik olduğu tespit edilmiştir. EPID yönteminin cihaz belirsizliklerinden bağımsız olması ve YART uygulamaları için gerekli ÇYK testlerinde daha hızlı ve ekonomik olması en önemli tercih nedenidir.

Abstract:
The aim of radiotherapy is to deliver the prescribed radiation dose to the target while protecting the surrounding critical organs and tissues. Acceptance tests, routine quality control tests and MLC tests for IMRT applications are very crucial to reach this goal. Film is the most common method used in quality control and plan verification in radiotherapy. The aim of this study is to reduce the workload and cost arising from the use of film by testing the usage of EPID instead of film. In this study, Elekta Synergy Linear Accelerator with 80-leaf collimator is used to carry out the acceptance tests, routine quality control tests and MLC tests for IMRT applications using EPID and film. Measurement results were analyzed Mephysto PTW Film Analyser Program. The data obtained from two measurement technique were evaluated by using Microsoft Excel 2007, ?Analysis Tool Pak? and SPSS 15.0 statistical analysis program. Measurement results between EPID and film about finding mechanical axis tests, finding radiation centre tests and the leaf position accuracy tests are significant but the difference is under 2mm. Controlling the leaf thickness at isocentre test were measured by EPID more accurately than film. Measurements taken by EPID in the illuminated area/irradiated area test which is used in routine quality control are more consistent and accurate in each other. Similarly, the symmetry and smoothness test results taken with film has too much deviation but measurements taken with EPID was consistent within itself. Tongue and Groove Test, used to determine the permeability between neighboring MLC, results between EPID and film were compatible with each other. Picket fence test is used to determine the accuracy of the leaf movements. According to this test, the difference between profiles obtained from EPID is reducing and the position of the leaves are more easily detected when the scanning frequency is increased. On the other hand, there is no significant change between film profiles. As a result, EPID can be used in acceptance tests, routine quality control tests and MLC tests for IMRT applications instead of film. Moreover, EPID was found to be technically superior in terms of reproducibility and accuracy. The most important reasons to choose EPID is that the independent of the machine uncertainties and more quickly and economically method for the necessary MLC tests for IMRT.