Bazı oksin ve oksin-fenolik madde kombinasyonlarının `domat' zeytini (Olea europaea L.) çeliklerinin köklenmesi üzerine etkileri
Effects of some auxins and auxin - phenolic combinations on the rooting of `domat? olive (Olea europaea L.) cuttings
Yazar: ANDAÇ ÇAVDAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT İSFENDİYAROĞLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fenoller = Phenols ; Oksinler = Auxins ; Zeytin = Olive ; Çelik köklendirme = Cutting rooting

Özet:
Domat, Türkiye'nin en önemli iri daneli, yeşil sofralık zeytin çeşididir. Ancak bu çeşidin çeliklerinin köklenme oranı çok düşüktür. Bu nedenle, Domat zeytini çöğür anaçları üzerine aşılanarak çoğaltılmakta dolayısıyla fidan maliyeti yüksek olmaktadır. Bu çalışmada, farklı IBA (indolbutirik asit) - NAA (naftalenasetik asit) kombinasyonlarının yanı sıra, IBA'nın SA (salisilik asit) ve PG (floroglusinol) gibi fenoliklerle birlikte yapılan değişik uygulamalarıyla Domat zeytini çeliklerinde in vivo köklenmenin iyileştirilmesi hedeflenmiştir.Birinci yılda 5 g.l-1 IBA + 2 g.l-1 NAA kombinasyonuyla çeliklerde en yüksek köklenme oranı (%40) elde edilmiştir. Karışımdaki NAA miktarının 3 g.l-1'e yükseltilmesi köklenmeyi önemli düzeyde azaltmıştır. Sadece 5 g.l-1 IBA uygulanan çelikler %3,3 oranında köklenirken, kontrol çeliklerinde köklenme olmamıştır. Dikimde 1 g.l-1 SA uygulanan çeliklere 10 gün sonra uygulanan 5 g.l-1 IBA, en yüksek köklenme oranının (%50) yanında, diğer köklenme özelliklerinde de en yüksek değerleri vermiştir.İkinci yılda obur sürgünlerden hazırlanan çeliklerde yine 5 g.l-1 IBA + 2 g.l-1 NAA karışımı en yüksek köklenme oranının (%60) yanında, diğer köklenme özelliklerinde de en yüksek değerleri vermiştir. Sadece 5 g.l-1 IBA uygulanan çelikler %46,6 oranında köklenirken kontrol çelikleri hiç köklenmemiştir. Herhangi bir uygulama yapılmaksızın dikilen çeliklere 5.günde uygulanan 5 g.l-1 IBA, en yüksek köklenme oranın (%63,6), kök adedi (5,5) ve kök uzunluğunun (34,5 mm) yanı sıra, diğer köklenme özelliklerinde de en yüksek değerleri vermiştir. IBA uygulama zamanının uzaması köklenmede önemli düzeyde azalmayla sonuçlanmıştır.Bu çalışmada, Domat zeytininin obur sürgünlerinden hazırlanan çeliklerde oksine duyarlı evrenin, köklenmenin 5.gününü de içine alan çok kısa bir zaman dilimini kapsadığı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Zeytin, çelik, köklenme, oksin, fenolik

Abstract:
Domat is most important large fruited olive cultivar suitable for green consumption. However, percent rooting of the cuttings of this cultivar is too low. Therefore, Domat olive has been propagated by grafting onto seedling rootstocks and nursery tree costs were high in consequence. In this research, improvement of in vivo rooting in domat cuttings by different IBA (indolebutyric acid) - NAA (naphthaleneacetic acid) combinations besides various applications of IBA together with phenolics like SA (salicylic acid) and PG (phloroglucinol)was aimed.The highest rooting (40%) in cuttings was obtained with the combination of 5 g.l-1 IBA + 2 g.l-1 NAA in the first year. İncreasing the NAA amount to 3 g.l-1 in mixture was significantly decreased rooting. Cuttings only treated with 5 g.l-1 IBA had 3,3% rooting while no rooting was detected in control cuttings. Application of 5 g.l-1 IBA at day 10 to cuttings pretreated with 1 g.l-1 SA gave the highest rooting percentage (50%) besides the highest values in other rooting characteristics.In the second year of experiments, in cuttings from water sprouts, the mixture of 5 g.l-1 IBA + 2 g.l-1 NAA still gave the highest rooting (60%) together with the highest values in other rooting characteristics. Cuttings only treated with 5 g.l-1 IBA had 46,6% rooting whereas the control cuttings did not root at all. Treatment of 5 g.l-1 IBA at day 5 to cuttings that stuck with no pretreatment, gave the highest percent rooting (63,6%), root number (5,5), root lenght (34,5 mm) besides the highest values in other rooting characteristics. The delay in the treatment time of IBA resulted with significant decrease in rooting.In this work, auxin sensitive phase in cuttings from water sprouts of Domat olive might comprised a very short period of time included the 5th day of rooting was concluded.Keywords: Olive, cutting, rooting, auxin, phenolic.