Metal oksit kaplamalı tekstil malzemesinin radyasyon zırhlama etkisi
Radiation shielding effect of metal oxide coated textile material
Yazar: ELİF PINAR YOZGATLI
Danışman: PROF. DR. FATMA YURT ONARAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering
Dizin: Baryum = Barium ; Bizmut oksit = Bismuth oxide ; Elektromanyetik ekranlama = Electromagnetic shielding ; Radyasyon = Radiation ; Tekstil = Textile ; Tungsten oksit = Tungsten oxide ; Zırhlama = Shielding

Özet:
Teknolojinin hızla gelişmesi radyasyon kaynaklarının artmasına neden olmuştur. Günlük hayatta sıklıkla kullanılan cep telefonu, televizyon, bilgisayar gibi elektronik cihazlar başlıca radyasyon kaynakları arasındadır. Radyasyondan korunmak için üç ana prensip bulunmaktadır. Bunlar; zaman, mesafe ve zırhlamadır. Zırhlama radyasyondan korunmak için en etkili yöntemdir. 
Radyasyondan korunmak için kurşun içerikli radyasyon koruyucu tekstil ürünleri kullanılmaktadır. Kurşun yüksek atom numarası ve yoğunluğu sebebiyle zırhlamada en sık kullanılan malzemedir. Kurşunun; toksik özellik göstermesi, ağır ve kırılgan yapısı alternatif zırhlama malzemelerinin araştırılmasına sebebiyet vermiştir. Baryum, Tungsten, Bizmut, Antimon gibi metaller kurşuna alternatif olarak kullanılabilecek zırhlama malzemeleri arasındadır. 
Tez çalışmasında, radyasyona karşı zırhlama etkisi bulunan tekstil malzemeleri geliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında Baryum Sülfat, Bizmut Oksit ve Tungsten Oksit metal tozlarını ağırlıkça % 60 oranında içeren üç farklı dispersiyon hazırlığı yapılmıştır. Hazırlanan dispersiyonlar, farklı içerik ve konstrüksiyonlarda dört farklı kumaşa bıçaklı kaplama yöntemiyle uygulanmıştır. Elde edilen kaplamalı kumaşların kalınlık değişimleri ve mikroskop görüntüleri incelenmiş, 241Am ve 137Cs gama kaynaklarına karşı zırhlama potansiyelleri tespit edilmiş; 40 kV, 60 kV, 80 kV ve 120 kV tüp voltajlarında X ışınına karşı zırhlama etkileri değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda; X ışınları ile yapılan ölçümlerin, gama kaynaklarıyla yapılan ölçümlere kıyasla, oldukça yüksek zırhlama potansiyeline sahip olduğu görülmüştür ve X ışınlarına karşı zırhlama özelliğine sahip kumaş yapıları elde edilmiştir.

Abstract:
The rapid development of technology has caused an increase in radiation sources. Electronic devices such as cell phones, televisions and computers, which are frequently used in daily life, are among the main sources of radiation. There are three main principles for protection from radiation. These are time, distance and shielding. Shielding is the most effective method for radiation protection.
Radiation shielding textile products containing lead are used to protect from radiation. Lead is the most commonly used material in shielding due to its high atomic number and density. The toxic properties of lead, its heavy and brittle structure have cause to the search for alternative shielding materials. Metals such as Barium, Tungsten, Bismuth and Antimony are among the shielding materials that can be used as an alternative to lead. 
In the thesis study, it is aimed to develop textile materials with shielding effect against radiation. Within the scope of the study, three different dispersion preparations containing 60% by weight of Barium Sulphate, Bismuth Oxide and Tungsten Oxide metal powders were made. Prepared dispersions were applied to four different fabrics with different contents and constructions by knife coating method. The thickness changes and microscope images of the obtained coated fabrics were examined, the shielding potential against 241Am and 137Cs gamma sources were determined; shielding effects against X-rays were evaluated at tube voltages of 40 kV, 60 kV, 80 kV and 120 kV. In the result of study; it was observed that the measurements made with X-rays have a very high shielding potential compared to the measurements made with gamma sources, and fabric structures with shielding against X-rays were obtained.