Üniversite öğrencilerinin problemli internet kullanımının yordayıcıları olarak stresle başa çıkına ve kişilik özelliklerinin belirlenmesi
Университет студенттеринин стресс менен күрөшүүтажырыйбаларынын жана личносттукөзгөчөлүктөрүнүн көйгөйлүү интернет колдонуунунпредекторлору катары аныктоо
Yazar: AYNAZIM MAYRAMBEK KIZI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ARİF ÖZERBAŞ
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, Üniversite Öğrencilerinin Problemli İnternet Kullanımının Yordayıcıları Olarak Stresle Başa Çıkma Ve Kişilik Özelliklerini Belirlemektir. Bu çalışmada, araştırmanın amacına yönelik verileri elde etmek için karına araştırma yöntemi (mixed method research) kullanılmıştır. Karma yöntemlerin en büyük yararlarından biri hem nicel hem de nitel araştırmaların güçlü yönlerini aktifleştirmesidir. Araştırmanın nicel boyotunda, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise yarı yapılandınlmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Bu araştırmada nicel veriler likert tipli ölçekler ile nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile toplanmıştır. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim-öğretim yılı Manas Üniversitesinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmanın ömeklemini ise yi ne aynı üniversitede öğrenim gören ve gönüllü olarak ölçeği dolduran öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmanın nicel verilerini toplama aşamasında Yıldırım ve Yıldırım (2022) tarafından geliştirilen "Genelleştirilmiş Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği", kişilik özelliklerini belirlemek için Bacanlı, İlhan ve Aslan (2007) tarafından geliştirilen "Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi", stresle başa çıkma tutumlarını belirlemek için Özbay ve Şahin (1997) tarafından uyarlanan "Stresle Başa Çıkma Tutumları Envanteri" kullanılmıştır. Nitel verileri toplama aşamasında ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandJnlmış görüşme formu kullanılmıştır. Ölçeklerin ku1lanımı için izin istenmiş ve ölçek hakkındaki genel bilgiler araştırmacılardan temin edilmiştir. Bunun yanında Bilimsel Araştııma Ve Yayın Etiği Kurulundan çalışmanm yapılması için "Etik Kurul İzni" alınmıştır. Verilerin analizinde parametrik testlerden Bağımsız Ömeklemler t Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi kullanılmıştır. Araştırmanın birinci alt amacına ilişkin bulgular incelendiğinde üniversite öğrencilerinin problemli internet kullanım düzeyleri ortalamalarının X = 4, 14 olduğu görülmüştür. Bu bulgu doğrultusunda öğrencilerin problemli İnternet kullarıma düzeylerinin orta düzeyde olduğu söylenebilir. Araştırmanın bir diğer bulgusu incelendiğinde üniversite öğrencilerinin stresle başa çıkma tutum düzeyleri ortalamalarının X = 2,10 olduğu görülmektedir. Bu bulgu doğrultusunda öğrencilerin stresle başa çıkma tutumlarının düşük düzeyde olduğu söylenebilir. Öğrencilerin stresle başa çıkma düzeyleri de cinsiyetlerine göre anlamlı farklılaşmış ve bu farklılığın yine kadJn öğrenciler lehine olduğu görülürken, aktif planlama, dine sığınma, kabul-bilişsel yeniden yapılanma alt boyutlarından alınan puanlar ise cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermemiştir. 
Elde edilen nitel bulgular incelendiğinde öğrencilerin normalden fazla İnternet kullandığında zamanlarını boşa harcadığı, kendilerini suçladığı, kendilerine kızdığı, bundan dolayı hayal kırıklığı yaşadJğı, endişe duyduğu, baş ağrısı hissettiği, enerjisinin tükendiği, pişmanlık duygusu yaşadığı ve kendilerini yorgun hissettiği görülmüştür. Çalışmanın bir diğer bulgusuna göre sorumsuz kişilik özelliği olan öğrencilerin uygunsuz İnternet kullanımına eğilimli olduğu görülmüştür. Erteleme alışkanlığı olan, motivesi düşük olan, amaçsız yaşayanların, depresyonda olanların, kendini kontrol etmekte zorlanan, zamanını doğru kullanamayanların, kıskançlık duygusu olanların, kendini başkalarına kıyaslayanlr ın, özgüveni düşük olanların, kendini yalnız hissedenlerin, bilinçsiz ve asosyal olanların uygunsuz İnternet kullanmaya eğilimli olduğu belirlenmiştir. Bir diğer bulgulara göre öğrencilerin bir kısmının interneti doğru değerlendirdiği, bir kısmının sorunlarından kaçmak için intemeti kullandığı, bazılarının ise e-kitap okuduğu ve dinlediği görülmüştür. Öğrencilerin bazılarının ise internetin hem pozitif hem negativ yönlerini gördüğü tespit edilmiştir. 
Anahtar kelimeler: Problemli internet kullanımı, stresle başa çıkma tutumu, kişilik

Abstract:
traits as predictors of problematic İnternet use among university students. In this study, mixed method research was used to obtain data for the purpose ofthe research. üne of the biggest benefits of mixed methods is that it activates the strengths of both quantitative and qualitative research. In the quantitative aspect of the research. the relational screening model was used. In the qualitative dimension of the research, a semi-structured interview form was used. In this study, quantitative data were collected with Likert-type scales and qualitative