Rengin tat algısı üzerindeki etkisinin mekan tasarımında kullanılması
The influence of color on taste perception and usage in the design of space
Yazar: FEYZA NUR DİŞKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DİDEM BEDÜK TUNCEL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Hızla ilerleyen bilimsel ve teknolojik gelişmelerle birlikte içinde bulunulan zamana
ayak uydurmak, bu zaman içindeki süreci anlamak ve karşılaşılan problemlere çözüm
bulmak her geçen gün zorlaşmaktadır. Bu süreç içinde yaşanan bilimsel ve teknolojik
gelişmeler her alanda ortaya çıkmakta, farklı çevrelerde etki alanı bulmaktadır. Söz
konusu etkileri geri bildirim olarak alıp yeni yaşam alanları oluşturmak ve fırsata
çevirmek ise önemli bir faktör olmaktadır.
Görünüm, koku, renk vb. faktörlerin tat algısını ve müşteri üzerindeki etkisini araştıran
disiplinlerdeki çalışmalar, iç mimaride mekan tasarımını etkiler. Bu etki, mekan ile
kullanıcı arasındaki iletişimde araç olan tasarımla sağlanabilmektedir. Bu etkiyi
oluşturan tasarım öğelerinden biri olan renk, yeme içme hizmeti veren mekanların
tasarım sürecinde önemli bir etkiye sahiptir. Renk, psikolojik, sosyolojik ve fiziksel
olarak oluşturduğu izlenim ve çağrışımlarla müşteriler üzerinde etki oluşturmakta ve
tat algısını etkileyen faktörlerden biri haline gelmektedir. Renk, mekan için bir kimlik
olmakta, mekanın tasarım aşamasında, planlanan tasarım süreci içinde yönlendirici bir
etken olabilmektedir. Tat algısını etkileyen çalışmalar sadece yiyecek ve içecek ile
ilgili duyu girdilerinin çoklu-duyusal entegrasyonunu değil, aynı zamanda, yiyecek ve
içeceğin tadına bakıldığı ortamın çoklu duyusal özelliklerine ve çevresine bağlı olarak
değişmektedir. Yiyeceklerin tadına varılmasında görme, işitme, koklama, dokunma
duyuları önemlidir.Bu açıdan mekan içinde kullanılan tasarım öğeleri kullanıcıların
beş duyusuyla etkileşime geçtiği mekan içinde çok duyulu olan tat deneyimini
etkilemektedir. Renk temelli bir stratejiyle oluşturulan mekan tasarımının kullanıcı
üzerinde etki oluşturarak tat algısını etkilediği literatür araştırmaları ile gösterilmiş,
deneysel araştırmaların bulguları incelenmiş ve örnek mekanlar üzerinden
değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu tez çalışmasında;
1. Mekanda kullanılan mekânsal uyarıcıların ve renklerin tat algısını etkilediğini
göstermek,
2. Yeme içme hizmeti veren mekanların tasarımında renk seçiminin, bir marka
oluşumu için farklı tat deneyimleri sağladığını vurgulamak,
3. Mekan tasarım sürecinde çok fazla üzerinde durulmayan bir duyu olan tat
duyusunun önemine dikkat çekmek; mekan ve tat ilişkisini göstermek
amaçlanmıştır.
Sonuç olarak mekanın, tat deneyimini etkilediği gösterilerek, mekanın algılanmasında
etkili beş duyudan biri olan tatma duyusunun mekanla olan ilişkisi ortaya konulmuştur.
Mekan tasarımında renk ve tat ilişkisinin gelecekte daha fazla göz önüne alınarak
yeme içme hizmeti veren mekan tasarımları için potansiyel katkı sağlayacağı
düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: renk, tat algısı, sinestezi, mekan tasarım

Abstract:
It is becoming more and more difficult to keep pace with the scientific and technological
developments today that are advancing rapidly, to understand the process within this time
and to find solutions to the problems encountered. Scientific and technological
developments that are experienced in this process are emerging in every field and have a
domain of influence in different environments. It is an important factor to take these
effects as a feedback and create new living spaces and turn them into an opportunity. The
studies from different disciplines investigating the perception of appearence, smell, colour
factors on taste and its effects on customers; has an affects on spatial design. This effect
can be achieved by design that is a tool for communication between space and user. One
of the design elements of this effect is the color, which has an important influence on the
design process of eating and drinking places. Psychological, sociological and physically
forming impressions and associations of colour have an effect on the customer and
become one of the factors affecting taste perception. Color is an identity for the space and
can be a driving factor in the design phase of the space, in the planning process. Studies
that affect taste perception vary not only based on the multisensory integration of food
and beverage-related sensory inputs, but also on the multiple sensory attributes of the
environment in which food and drink are viewed. Vision, hearing, smell, touch senses are
important in enjoying food. In this respect, the design elements used in the space influence
the taste experience which is very sensible in the space where the users interact with the
five senses. Literature research has shown that the design of a space created by a colorbased
strategy influences taste perception by creating an effect on the user. The findings
of the experimental investigations were examined and evaluated through the sample
locations. In this thesis study the aim is;
1. To show that colors used in the venue affect taste perception,
2. To emphasize that the choice of colors in the design of places serving food and
beverages provides different taste experiences for a brand formation,
3. To draw attention to the importance of the sense of taste, which is a sense that is not
much emphasized in the space design process; space and taste relationship.
As a result, it is shown that the place influences the taste experience, revealing the
relation of the sense of taste, which is one of the five senses effective in perception of
the space, to the space. It is thought that the color and taste relation in the space design
will contribute more to the space designs that provide the eating and drinking service
and will be considered more in the future.

Key words: color-colour (shade), taste perception, synesthesia, space design