Türkiye'de transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı uygulamasında güncel sorunlar ve çözüm önerileri
Current problems and suggestions for solutions in implementation of disclaiming profit distribution through transfer pricing in Turkey
Yazar: FATİH AKTEMUR
Danışman: PROF. DR. VASFİ HAFTACI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration

Özet:
Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı ilişkili kişilerle, piyasa fiyatının altında veya üstünde mal veya hizmet satın alınması veya satılması yoluyla gerçekleştirilmektedir. Bu şekilde bir işletmenin kârı artırılırken diğer işletmenin kârı azaltılmaktadır. 
İşletmelerin transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında bulunmasının sebepleri arasında vergisel sebepler ve diğer sebepler olabilmektedir. Kazancın transferi, zararın transferi, gümrük vergilerinden kaçınma, katma değer vergisi planlaması, peşin ödenen vergilerin planlaması vergisel sebeplerdir.
 
        İlişkili kişilerin mali performansını ayarlama, pazara tutunma stratejisi, rakip firmaları piyasadan uzaklaştırma stratejisi, kambiyo kısıtlamalarından kurtulmak diğer sebeplerdir.
Bir işlemin transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtıldığından bahsedebilmek için 3 unsurun mevcut olması gerekmektedir. Bu unsurlar; mal veya hizmet satışı veya alımı, işlemlerin ilişkili kişilerle yapılması ve işlemelerin Türkiye' de hazine zararına neden olması olarak sıralanabilir. 

         Emsallere uygun fiyat veya bedelin belirlenmesi amacıyla; karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet + kâr yöntemi, yeniden satış fiyatı yöntemi, işlemsel kâr yöntemleri ve diğer yöntemler kullanılmaktadır. Söz konusu yöntemleri uygulamada herhangi bir sıralama bulunmamaktadır. Şirketler işlemlerine en uygun yöntem hangisiyse o yöntemi kullanabileceklerdir.

	Türkiye' de transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı uygulamasında şirketlerin ve devletin karşılaştığı sorunlar, sadece şirketlerin veya devletlerin karşılaştığı sorunlar olabilmektedir.

	Çalışmanın amacı transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında şirketlerin ve/veya devletlerin karşılaştığı güncel sorunları belirlemek ve bu sorunlara çözüm yolları bulmaya çalışmaktır. Söz konusu sorunlara çözüm aranırken kanunlardan, tebliğlerden özelgelerden, mahkeme kararlarından, OECD rehberinden ve muhasebe uygulamalarından yararlanılarak şirketlerin ve devletin karşılaştığı sorunlar, sadece şirketlerin veya devletlerin karşılaştığı sorunlar ve çözümler örneklerle anlatılmıştır.

Abstract:
Distribute disguised profits through transfer pricing is realized by purchasing or selling goods or services with related parties below or above the market price. By doing so, one business increases its profit and the other business decreases its profit or vice versa.

        Tax and other reasons may be among the reasons why businesses distribute disguised profits through transfer pricing. Tax reasons:Profit-loss transfer, avoidance of customs duties, planning of VAT and prepaid taxes. Other reasons:Adjusting the financial performance of related parties, strategy to hold on to the market, strategy of removing competitors from the market,getting rid of foreign exchange restrictions.

        To be able to talk about a transaction being distributed implicitly through transfer pricing, 3 elements must be present. 1- Sale and purchase of goods or services. 2- Making transactions with related companies or persons. 3- Processing causing treasury loss in Turkey.
The main methods for determining the arm's length price or value are as follows: Comparable price method, cost + profit method, resale price method, transactional profit methods and other methods.
There is no order in the application of these methods. Companies will be able to use whichever method is most suitable for their transactions.

        In our country, the problems faced by both companies and the state in the practice of distribute disguised profits through transfer pricing may only be the problems faced by companies or the state.

        The aim of the study is to determine the current problems faced by companies and/or governments in the distribute disguised profits through transfer pricing and to try to find solutions to these problems. While seeking solutions to these problems, problems and solutions are explained with examples by using laws, communiqués, rulings, court decisions, OECD guide and accounting practices.