Anayasa MAhkemesi kararlarında mülkiyet hakkı
Right of property in the Constitutional Court decisions
Yazar: İSMET GÜVENÇ
Danışman: PROF. DR. MERİH ÖDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Mülkiyet hakkı, insanının sırf insan olması nedeniyle tanınan temel haklarından birisidir. Mülkiyet hakkı; malikine elde bulundurma, kullanma ve yararlanma, tasarrufta bulunma, elden çıkarma ve müdahaleleri önleme yetkilerini tanımaktadır. Gerek tarihsel gelişim, gerek doktrindeki görüşler, gerek felsefi ve teorik yaklaşımlar ve gerekse pozitif hukuktaki düzenlemeler ile yargı kararları hep birlikte değerlendirildiğinde; mülkiyet hakkı özgürlüğün temel şartı olarak görülmektedir. Diğer birçok hak veya özgürlüklerin kullanılması mülkiyetin varlığına bağlıdır. Ancak, günümüzde mülkiyetin artık 1789 Bildirisinde olduğu gibi ?dokunulmaz, kutsal, mutlak? bir hak olduğu düşünülemez. Çağdaş anayasalarda olduğu gibi, 1961 ve 1982 Anayasalarımızda da, sosyal devlet anlayışı benimsenmiştir. 1961 Anayasasında sosyal haklar arasında düzenlenen mülkiyet hakkı, 1982 Anayasasında klasik haklar arasında düzenlenmiş ise de; mahiyeti itibariyle sosyal bir haktır. Düzenlendiği madde metninden de anlaşıldığı gibi, kullanılış biçimi toplum yararına aykırı olamaz ve mülkiyet hakkı kamu yararı ile sınırlıdır.Sosyal devlet anlayışının hakim olduğu günümüzde mülkiyet hakkı doğal hak niteliği taşımaz. Sınırlı olmakla beraber, en geniş yetkileri içeren ayni bir haktır. Sosyal bir fonksiyon özelliği taşımaktadır. Malik hakkını dilediği gibi değil, kendi yararına, fiziki ve fikri gelişmesi için kullanırken, hukuk kurallarına uymak ve toplum yararına uygun kullanmak mecburiyetindedir. Kamu yararı ile kişilerin yararı çatıştığı durumlarda, mülkiyet hakkının özüne dokunmamak kaydıyla, kamu yararı üstün tutulmalıdır. Ancak özel mülkiyetin kaldırılması ya da aşırı sınırlanması ve daraltılması, mülkiyetin yetkiden çok ödevle bağlı kılınması demokratik toplum ve laik Cumhuriyetin gerekleri ve ölçülülük kriteri ile bağdaşmaz. Hakkın özüne dokunur.

Abstract:
Right of property is one of the acknowledged fundamental rights that because human is human being. Right of property acknowledges having present, using, having benefit, economizing, taking out and preventing interference jurisdictions to the owner. When historical development, opinions in doctrin, philosophic and theoretical approaches, arrangements in positive law and judicial decisions are determined together, right of property is appeared the main clause of freedom. Usage of other several rights of freedoms depend on the property. However, nowadays property couldn?t be thought the ?untouchable, scared, absolute? right like in 1789 Announcement. As in contemporary constitutions, in both 1961 and 1982 Constitutions, social state sight is accepted. Although, the right of property which was prepared in social rights in 1961 Constitution, was prepared in classic rights in 1982 Constitution, because of the content it is a social right. As it is wellknown from the arranged article, usage form couldn?t be against to community usefulness and right of property is limited with public usefulness.Today social state opinion is demand so right of property couldn?t be thought natural right. It is a real right which has wide authorities with limitings. It has a social function. While the owner uses his/her rights to his/her usefulness, physical and ideational development, he/she has to obey the law rules and use it for community usefulness. If public benefit interferences with personal benefit, public benefit has to be supremed while main right of property is defended. However, abolishing, severe limiting or narrowing special property couldn?t be suited with democratic community and secular republic needs and criteria of temperate. It effects to main of right.