Anayasa Mahkemesi'nin eğitim ile ilgili kararlarının incelenmesi
Investigation of the decisions of the Constitutional Court on education
Yazar: HATİCE AK
Danışman: PROF. DR. ERDAL TOPRAKCI
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Bireysel başvuru = Individual application ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Norm denetimi = Norm controlling

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti Anayasa Mahkemesi'ne eğitim ile ilgili konulada norm denetimi ve bireysel başvuru kapsamında sonuçlanan dava kararlarını incelemektir. Hukuk sisteminin eğitimi ilgilendiren boyutu itibariyle Anayasa Mahkemesi kurumunu çalışmak alanda yenidir. Bu yönüyle alana katkı getirebileceği umulan bu araştırmada elde edilen sonuçlar uygulama içindekilere ışık tutmak suretiyle eğitim sisteminin aksayan yönlerinin belirlenmesi, çözüm üretilmesi ve sorunların önlenmesi hususunda yol gösterici olabilir. Bu bağlamda, kararlardaki eğitimsel içerikler tespit edilmiş ve kararlar çeşitli özelliklerine göre ortaya konmuştur. 
Araştırma nitel durum deseni kapsamında doküman incelemesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi'ne ait "anayasa.gov.tr" internet adresindeki kararlar bölümünün "norm denetimi" ve "bireysel başvuru" sayfalarında bulunan kararlardan "eğitim" kelimesi ile yapılan arama sonucunda ulaşılan kararlar analiz edilmiştir. Verilerin toplanması doküman incelemesi yöntemi doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler betimsel ve içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler ile kodlara, kategorilere ve temalara ulaşılmış ve daha sonra yorumlanmıştır. 
Araştırma bulguları, Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi'nin 2012-2021 yılları arasında bireysel başvurulara ilişkin kararları ve 2000-2021 yılları arasındaki norm denetimi kararları üzerine odaklanmıştır. Bulgular, bu dönemde en sık ihlal edilen haklar ve bu ihlallerin yıllara göre dağılımını ortaya koymaktadır. Ayrıca, norm denetimi kararlarıyla iptal edilen kanun kategorileri ve reddedilme gerekçeleri de detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Araştırma bulguları, Türkiye'de yargısal süreçlerin ve temel hakların korunmasında ciddi yapısal sorunlar olduğunu ve bu sorunların giderilmesi gerektiğini göstermektedir. Eğitim, adil yargılanma, ifade özgürlüğü ve diğer temel hakların korunması için yapılacak yasal düzenlemeler ve reformlar, anayasal güvence altında olmalıdır. Anayasa Mahkemesi'nin kararları, yasal düzenlemelerin anayasal uygunluğunu ve temel hakların korunmasını sağlamak için kritik bir denetim mekanizması olarak işlev görmektedir. Bu analizler, yargısal süreçlerin etkinliğini artırmak ve temel hakları daha iyi korumak için yapılacak reformların gerekliliğini vurgulamaktadır.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the leading judgements concluded within the scope of constitutional review and individual application to the Constitutional Court of the Republic of Türkiye on education-related disputes. Studying the Constitutional Court is new in the field in terms of the educational aspect of the legal system. The results of this research, which are hoped to contribute in this respect, will be a guide to the ones working on the field in determining the flaws in the education system, finding solutions and preventing problems. In this context, the educational contents of the judgements were identified and their distribution according to various features of the judgements was revealed. 
The research was carried out using the document analysis method within the scope of qualitative case design. In the research, the judgements reached as a result of the search with the word "education" among the decisions on the "Constitutionality Review" and "Individual Application" section of the "anayasa.gov.tr" website of the Constitutional Court of the Republic of Türkiye were analyzed. The data collection process was carried out with the document analysis method. The collected data was evaluated using the content analysis. With the data obtained in the study, codes, categories and themes were reached and then interpreted. 
The research findings focused on the leading judgements of the Constitutional Court of the Republic of Türkiye regarding individual applications between 2012-2021 and constitutional reviews between 2000-2021. The findings reveal the most frequently violated rights in this period and the distribution of these violations by years. In addition, the categories of laws annulled by constitutional reviews and the reasons for rejection were examined in detail.
Research findings show that there are serious structural problems in the protection of judicial processes and fundamental rights in Türkiye and also reveal that these problems need to be resolved. Legal regulations and reforms to protect education, fair trial, freedom of expression and other fundamental rights must be guaranteed by the Constitutional Court. The decisions of the Constitutional Court function as a critical control mechanism to ensure the constitutionality of legal regulations and the protection of fundamental rights. These analyzes emphasize the need for reforms to increase the effectiveness of judicial processes and protect fundamental rights in a better way.