Dikkat eksikliği özellikleri gösteren üniversite öğrencilerinde yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigating quality of life in university students with attention deficit characteristics
Yazar: BELİZ BİCİL TOKAY
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN DENİZLİ
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu tez çalışmasında, dikkat eksikliği özellikleri gösteren üniversite öğrencilerinin stresle başa çıkma yöntemlerinin yaşam kalitelerini yordamadaki rolü incelenmiştir. 
Bu tez çalışması kapsamında veriler 18-35 yaş aralığında, 1145 üniversite öğrencisinden toplanmış ve dikkat eksikliği özellikleri gösterdiği saptanan 597 üniversite öğrencisi örneklem olarak seçilmiştir. Ancak, öğrenme bozukluğu, majör depresyon, bipolar bozukluk ve madde ile ilişkili bozukluklara dair tanıları olan katılımcılar örnekleme dâhil edilmemiştir. 
Veri toplama araçları olarak, Brown Dikkat Eksikliği Bozukluğu Ölçeği-Yetişkin Formu (Brown DEBÖ-Y Formu), Stresle Başa Çıkma Ölçeği (SBÇÖ), Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu'nda Algılanan Yaşam Kalitesi Ölçeği-Yetişkin Formu (DEHB-AYKÖ-Y Formu) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. 
Araştırmada çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Analizler, SPSS (The Statistical Package for Social Sciences) 21 programıyla gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda, Brown DEBÖ-Y Formu puanları ölçüt alınarak dikkat eksikliği özelliklerinin üniversite öğrencilerindeki muhtemel yaygınlığı % 52.1 olarak bulunmuştur. Ayrıca, dikkat eksikliği özellikleri gösteren üniversite öğrencilerinde stresle başa çıkma yöntemlerinin yaşam kalitesini anlamlı düzeyde yordadığı ancak açıklanan varyansın düşük bir düzeyde olduğu saptanmıştır. Sorunla uğraşmaktan kaçınma yönteminin kullanımının işlevselliği negatif yönde yordarken, stresle başa çıkmada soruna yönelme yönteminin kullanımının işlevselliği pozitif yönde yordadığı bulunmuştur. Ayrıca, soruna yönelme ve sosyal destek arama yöntemlerinin kullanımının psikososyal uyumu pozitif yönde yordadığı bulunmuştur. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, Stresle başa çıkma, Yaşam kalitesi, Yürütücü işlevler.

Abstract:
In this study the role of stress coping styles in predicting quality of life among university students with attention deficit characteristics was investigated. 
For this study, data was collected from 1145 university students between the ages of 18-35and 597 university students who were found to have attention deficit characteristics were selected as the sample. The exclusion criteria for this study was being diagnosed with Learning Disorder, Major Depressive Disorder, Bipolar Disorder or Substance Use Disorders.
Brown Attention Deficit Disorder Scale for Adults (BADDS for Adults), Coping with Stress Scale, Percieved Quality of Life Scale in Attention Deficit Hyperactivity Disorder for Adults (PQoLS-ADHD for Adults) and Personal Information Form were used for the assessment of the college students.
Multiple regression analysis was utilized and SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 21 were used for the data analysis. As a result, the probable prevalence of attention deficit characteristics among university students was found to be 52.1%, based on the BADDS for Adults scores. Also, it was found that the methods of coping with stress predicted the quality of life significantly but explained a small proportion of variance of quality of life in university students with attention deficit characteristics. The use of avoidance method negatively predicted functionality, while the use of problem oriented coping method positively predicted functionality. Furthermore, the use of problem oriented and seeking social support methods predicted psychosocial adjustment positively. The findings were discussed in consideration of the literature.
Keywords: Attention deficit hyperactivity disorder, Coping with stress, Executive functions, Quality of life.