Sovyet Azerbaycan sinemasında melodramatik tahayyül ve modernleşme /
Yazar: TOĞRUL ABBASOV
Danışman: DOÇ. DR. UMUT TÜMAY ARSLAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan sineması = Azerbaijan cinema ; Melodram = Melodrama ; Modernleşme = Modernization ; Sinema = Cinema ; Sovyetler Birliği = Soviet Union

Özet:
Bu çalışma, Sovyet döneminde üretilen Azerbaycan filmleri ile Azerbaycan ulusal kimliği arasındaki bağları ortaya çıkarmak için melodramatik anlamlandırmaya baş vurulması gerektiği fikrinden yola çıkmıştır. Bunun için 18. yüzyılda ortaya çıkan melodramın sinemaya önce bir tür olarak dahil olduğu, daha sonra ise tür sınırlarını aşan bir anlamlandırma biçimi olarak ele alındığı ortaya konulmuş ve melodramatik anlamlandırmanın modernleşme karşısında gelişen bir tepkiselliğin ürünü, yeni bir ahlak ve erdem arayışı olduğu görüşü savunulmuştur. Dolayısıyla ikisi de moderniteyle ilgili olan sinema ve melodramın her daim temas içinde olduğu gösterilmiştir.
Daha sonra Sovyet sinemasının da, kendine özgü değişik dönüşümler geçiren Sovyet modernleşmesine bağlı olarak değişik dönemlerden geçtiği ama her bir döneminde muhakkak melodramı ve melodramatikliği kullandığı ortaya çıkarılmıştır. Sovyet sinemasının her dönüşümde farklı şekillerde de olsa, etkisi altındaki bütün ulusal sinemaları da etkilediği ve onların da melodramla yakın ilişkide olmasına neden olduğu anlatılmıştır. 
Bunun yanısııra Azerbaycan sineması ayrıca bir ulusal sinema olarak da değerlendirilerek onun Azerbaycandki modernleşme ve kimlik kuruculuğu ile ilişkisi gösterilmiştir. Bu bağlamda Sovyet döneminde üretilen üç Azerbaycan filmi örneklendirilerek analiz edilip, Sovyet sinemasının bir ulus sinemasına etkisi ve melodramatik anlamlandırmaya araladığı kapı somutlaştırılmıştır. 
Son olarak da melodram, modernleşme ve ulusal kimliğin inşası üçlü yapısının birlikteliğinin, onun Azerbaycan ulusal kimliğinde kümelenen eril arzu ve kaygıları ile yakın ilişkide olduğu gösterilmiş ve post-Sovyet Azerbaycan`ın ulusal kimliğinin de bu eril arzu ve kaygılardan doğduğu için Sovyetlerde kurulmaya başlanan ulusal kimliği ile bir kopma değil, devamlılık ilişkisi içinde olduğu belirtilmiştir.

Abstract:
This study was based on the idea that there is a need to apply melodramatic signification to be able to reveal the relation between the Azerbaijani films produced during the Soviet era and the Azerbaijani national identity. The study argues that while the melodrama that emerged in the 18th century was first seen as a genre of cinema, it was later on dealt with as a form of signification that transcended genre boundaries. The melodramatic signification is a product of the encounter with modernization and a search tool for a new morality and dignity. Furthermore, the study demonstrates how cinema and melodrama, which are both related to modernity, are in fluid relation with each other.
The study then reveals how the Soviet cinema, while living through different and peculiar transformations associated with distinct stages of the Soviet modernization, has at all times resorted to the melodrama and melodramaticism. It explains how the Soviet cinema has had impact on all the national cinemas under its influence, albeit in different ways, and how they have come to form a close relationship with the melodrama as a result. 
As well as the study also evaluates Azerbaijan cinema as the national cinema and the describes relation between this cinema and modernity and identity in Azerbaijan.That being said, the three Azerbaijani films produced during the Soviet period were chosen to exemplify the case as well as to analyze the ways the Soviet cinema influenced the national cinema and the slots it opened for the flow of melodramatic signification. 
Finally, the study demonstrates the entanglement of the triad structure of melodrama, modernization, and the construction of national identity along with its close association with masculine desires and concerns clustered in the national identity of Azerbaijan. It also argues that the post-Soviet national identitiy of Azerbaijan is not in disruption with the national identity that began to be constructed during the Soviet period, but in continuity with it, as it is born out of these same masculine desires and concerns.