Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda duyusal işlemleme ile yüzden duygu tanıma ilişkisi ve davranış profili üzerine etkileri
Association between sensory processing and emotion recognition of children with attention deficit hyperactivity disorder and its effect on behavior profile
Yazar: ŞEYMA GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. ESRA GÜNEY
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Davranış = Behavior ; Duygu tanıma = Emotion recognition ; Duyusal işleme hassasiyeti = Sensory processing sensitivi ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Çocuklar = Children

Özet:
DEHB olan çocuklarda yüzden duygu tanıma becerilerinin bozulduğuna dair araştırma bulguları mevcuttur. Yüzden duygu tanıma ve duyusal işlemleme problemlerinin sosyal işlevsellikteki bozulmayla ilişkili olduğu bildirilmektedir. Duyusal problemler doğrudan etkilerinin yanında, sosyal ve davranışsal alandaki işlevselliği etkilemektedir. Bu çalışmada, DEHB tanısı olan çocuklarda yüzden duygu tanıma becerileri ve duyusal işlemleme arasındaki olası ilişki ve bu iki yetinin çocuklardaki davranış profili ve sosyal beceriler üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmaya DEHB tanısı konulan 6-10 yaş arasında 50 çocuk ile yaş ve cinsiyet olarak eşleştirilmiş kontrol grubunu oluşturan 50 çocuk dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Duyu Profili, Conners Anababa Derecelendirme Ölçeği- Yenilenmiş Kısa, 6-18 Yaş Çocuk ve Gençler İçin Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ) ve Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Ölçeği uygulanmıştır ve yüzden duygu tanıma becerileri KDEF (Karolinska Directed Emotional Faces) veri tabanından belirlenen yüzlerle değerlendirilmiştir.  Çalışmanın bulguları, DEHB tanılı çocuklarda kontrol grubundaki çocuklara göre yüzden duygu tanıma becerilerindeki bozulma ve duyusal işlemleme problemlerinin daha yüksek, ÇDDÖ ile ölçülen sosyal ve davranış problemlerinin daha fazla, ebeveyn çocuk ilişkisindeki niteliğin daha olumsuz olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda, DEHB olan çocuklarda özellikle nötral ve korkmuş duygusunun doğrulukla tanımlanması ile duyusal işlemleme puanları arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır. İki grupta da duyusal işlemleme problemleri ile dışa yönelim davranışları ve sosyal problemler arasında pozitif ilişki saptanmış olup, duygu tanıma becerileri ile davranışsal ve sosyal problemler arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Bu çalışmanın sonuçları, DEHB olan çocukların korkmuş yüz ifadesinin tanınmasında, duyusal işlemleme ve sosyal-davranış alanlarında bozulmalara sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca çalışmada DEHB'de belirli duyusal işlemleme paternlerinin, yüzden bazı duyguların (korkmuş, şaşırmış, iğrenmiş, nötral) tanınması becerilerinin yanı sıra davranışsal ve sosyal problemler ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu çalışma bildiğimiz kadarıyla yüzden duygu tanıma ve duyusal işlemlemenin ilişkisini ve bunların DEHB'deki davranış profili üzerine etkilerini inceleyen ilk çalışma olup bu alanda yapılacak geniş kapsamlı ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
There are research findings noted that children and adolescents with ADHD have difficulties with facial emotion recognition tasks. It has been reported that facial emotion recognition and sensory processing problems are associated with impaired social functioning. Sensory processing problems also affect functionality in the behavioral areas. The current study investigated the possible relationship between facial emotion recognition and sensory processing in children with ADHD, and the effects of these two abilities on behavioral profile and social skills in children with ADHD. 50 pairs of children (one with ADHD and one age- and sex-matched control; 6 to 10 years of age) were included in study. Sociodemographic data form, Sensory Profile, Conners Parent Rating Scale- Revised Short, Child Behavıor Checklist For Ages 6-18 (CBCL) and Parent-Child Relationship Scale were administered to all participants, and facial emotion recognition skills were assessed by faces were selected from KDEF (Karolinska Directed Emotional Faces) database. The results of the study show that children with ADHD have impaired facial emotion recognition ability and more sensory processing problems, more social and behavioral problems measured by CBCL, and a more negative parent-child relationship than children in the control group. At the same time, a negative correlation was found between the accurate recognition of neutral and fear emotions and sensory processing scores in children with ADHD. There was a positive relationship between sensory processing problems, externalizing behaviors and social problems in both groups, but no significant relationship was found between emotion recognition skills and behavioral and social problems. The results of this study show that children with ADHD have impairments in recognition of fear emotion, sensory processing, and social-behavioral domains. In addition, it was found in the study that certain sensory processing patterns in ADHD were associated with behavioral and social problems, as well as the ability to recognize certain emotions from the face (fear, surprised, disgusted, neutral). to the best of our knowledge, this is the first study to examine the relationship between facial emotion recognition and sensory processing and their effects on the behavioral profile in ADHD.  However, further studies are needed to support these results.