Kelam ilmi açısından modern selefîlik
Modern salafism in terms of kalam
Yazar: ELANUR DURDU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BOZKURT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Selef anlayışı, ilk üç neslin din anlayışı, Asr-ı Saaadet din anlayışı ve dine sonradan
katılan bidatları terk ederek saf din anlayışına dönme çabalarının bütünü şeklinde ifade
edilebilir.
İslam tarihine baktığımız zaman selef anlayışı zamanla selefîlik düşüncesine
dönüşerek farklı şekillerde anlaşıldığı görülmektedir. Selef anlayışının en yaygın ve ön
planda olan biçimi, dini, Selef-î Salihin'in anladığı gibi anlama ve yaşama anlayışıdır. Bu
anlayış geçmişten günümüze kadar Ashab-ı Hadis, Hanbelilik, Selefîlik, Vehhabilik ve
Çağdaş (Neo) Selefîlik şeklinde devam etmiştir. Mezhepleşme döneminin yaşandığı
dokuzuncu asırda selef, Ahmet b. Hanbel(ö.780-855) ve onun yolundan gidenler
olmuştur. On dördüncü asra geldiğimizde, İbn-i Teymiyye (ö.728-1328) ve İbn-i Kayyim
el-Cezviyye'nin (ö.791-1350) Ehl-i Hadis çizgisinde görüş sergiledikleri ve Selefîlik
kavramını kullandıkları görülür. Selefi düşünce, tevil ve teşbihe düşmeden literal olarak
Kur'an-ı Kerimi anlamamız gerektiğini savunur. Akli ve nakli delillerle düşünmeyi Selefî
gruplar kesinlikle kabul etmezler.
I. Dünya Savaşı sonrasında Suudi Arabistan'ın bağımsız devlet haline gelmesi ile
Muhammed b. Abdülvehhap (ö.1202-1792) ile Muhammed bin Suud'un (1689-1765)
yaptığı anlaşmayla, dînî, itikâdî, bidat, tevhit, şirk gibi söylemlerle çıkan Selefîlik, dinî
siyasi bir hareket haline gelmiştir. Kendileri için diğer Müslümanlar, Vehhabi tabirini
kullanmışsa da onlar bu tabiri kesinlikle kabul etmemiş; Selefî olduklarını iddia
etmişlerdir.
Sonraki dönemde Sait Ramazan el-Buti'nin (1929-2013)''Selefîlik mübarek bir
zaman dilimidir, İslami bir mezhep değildir.'' görüşü önemlidir. Sahabe, tabiin ve
tebeu't-tabiinden oluşan ilk üç nesli ifade eden ve aynı zamanda Ehl-i Sünnet vel-Cemaat
mezheplerinin tamamının dâhil olduğu bir zaman dilimi olduğunu, bir mezhep olmadığını
ifade etmiştir. Selefîlik XX. ve XXI. yüzyılda çağdaş, ıslahatçı, ihyacı bakış açıları olan
Cemalettin Efgani, Reşit Rıza ve Muhammed Abduh'un, dini düşünceyi yeniden
köklerine döndürme çabaları ve bunu sağlarken de aynı zamanda bilim ve teknolojiyi
tavsiye etmelerinin yanında akılcı olmaları yönüyle de Modern Selefî veya İslam
Modernistleri olarak adlandırılmışlardır. Bu da Selefîlikle ilgili ayrıca bir kavram
kargaşasını doğurmuştur. Dini, Asr-ı Saadet'teki asli hüviyetine döndürme iddiasıyla

ortaya çıkan Selefîlik, dini, gelenekçilik, bidat ve hurafelerden kurtarma; bazen de dinde
yenilik ve modernizm anlamında kullanmıştır. Selefîlik, 1990'lı yılların başından itibaren
sosyal, siyasal olarak bir ideolojiye, dine, fikre sorgulamadan inanma olarak anlaşılmıştır.
Daha sonraları ise diğerlerine zorla dayatma, fundamentalizm, fanatizm, Cihadî Selefîlik
gibi şiddet, tekfir, baskı ve terör eylemleri yapan kesimlerin kullandığı bir kavram haline
gelmiştir.
Özellikle "Cihadî Selefîlik" düşüncesi, el-Kaide ve DAEŞ gibi ideolojik İslam
anlayışının hâkim olduğu Neo-Selefî oluşumlar tarafından içselleştirilmiştir. Bu
örgütlerin Batı dünyasında gerçekleştirdiği terör eylemleri bütün dünyada dikkat
çekmeye başlamıştır.
Bu çalışmamızda selefilik diye isimlendirerek cihat, tekfir, tağut gibi kavramları
öne çıkaran radikal söylemler ve İslam'ı ve Müslümanları ne kadar temsil ettikleri, inanç
olarak Selef-î Salihin dönemine ne kadar benzedikleri araştırma konumuz olmuştur. Bu
çalışmadaki asıl maksat, Seleften Selefîliğe dönüşen bu yapının gelişim ve dönüşüm
süreçlerini incelemek ve bu dönüşümde ortaya çıkan günümüz Selefîliği ile Selef-î
Salihin'in temsiliyetleri, benzerlik ve farklılıklarını anlamaya çalışmaktır.

Abstract:
The understanding of the predecessors can be expressed as the religious
understanding of the first three generations, the Asr-ı Saaadet religious understanding,
and the efforts of men to abandon the innovations that join the religion and return to the
pure understanding of religion.
Our Islamic point of view shows that the understanding of Salaf is understood in
different ways by transforming into Salafism. This understanding has continued
throughout history in the form of Companions of Hadith, Hanbalism, Salafism,
Wahhabism and Contemporary (Neo) Salafism. The predecessor of the sectarianization
period in the ninth century, Ahmet b. There have been Hanbal and those who followed
his path. When we come to the fourteenth century, Ibn-i Taymiyya and Ibn-i Kayyim al-
Jazviyya carried out the understanding of Salafism, which they exhibited by meeting in
line with the Ahl al-Hadith. Salafist thought argues that we should understand the Qur'an
literary without falling into interpretation and simile.
After the First World War, when Saudi Arabia became an independent state,
Muhammad b. With the agreement of Abdul Wahhap and Muhammad bin Saud,
Salafism, which emerged with discourses such as religious, creed, bidat, tawhid and shirk,
became a religious political movement. Although other Muslims used the term Wahhabi
for themselves, they certainly did not accept this term; They claimed to be Salafis.
In the following period, Sait Ramazan al-Buti's opinion that "Salafism is a blessed
time, it is not an Islamic sect" is important. He stated that it is a period of time that
represents the first three generations consisting of the Companions, tabiin and tebeu't-
tabi, and also includes all the Ahl as-Sunnah wal-Jamaat sects, not a sect.XX. and XXI.
The efforts of Cemalettin Efgani, Reşit Rıza, Muhammed Abduh, who had a
contemporary, reformist and revitalizing point of view in the 19th century, to bring
religious thought back to its roots, and while providing this, at the same time
recommended science and technology, as well as being rational, Modern Salafi or Islamic
Modernist have been named. This has also led to a conceptual confusion about Salafism.
Salafism, which emerged with the claim of returning religion to its original identity in the

Age of Bliss, was used in the sense of religious traditionalism, liberation from innovations
and superstitions, and sometimes innovation and modernism in religion.
Since the early 1990s, Salafism has been understood as believing in an ideology,
religion, idea without questioning socially and politically has arrived.
In particular, the idea of "Jihadi Salafism" has been internalized by Neo-Salafi
formations, such as al-Qaeda and ISIS, where the ideological understanding of Islam is
dominant. It has started to draw attention all over the world with the terrorist acts carried
out by these organizations in the Western world.
In this study, the radical discourses that highlight the concepts such as jihad, takfir
and taghut, how much they represent Islam and Muslims, and how similar they are to the
period of Salaf-i Salih in terms of belief have been the subject of our research. The main
purpose of this study is to examine the development and transformation processes of this
structure, which turned from Salaf to Salafism. It is to try to understand the similarities
and differences between today's Salafism and Salaf-i Salihin that emerged in this
transformation.