Türkiye'de yayılış gösteren Tragopogon L. (Asteraceae) taksonlarının aken anatomik özellikleri
The achene structures of Tragopogon L. (Asteraceae) taxa distributed in Turkey
Yazar: TUĞÇE PELİN GENÇKAYA
Danışman: PROF. DR. KAMİL ÇOŞKUNÇELEBİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de yayılış gösteren tüm Tragopogon L. taksonlarının meyve (aken) yapısı 23 anatomik karakter bakımından incelenmiş ve sayısal analizler ile değerlendirilmiştir. İncelenen taksonlara ait akenler önce ön işleme tabi tutulmuş, ardından parafine gömülerek 5-10 µm kalınlığında enine kesitler alınmış ve çift boyama yöntemi ile boyanmıştır.  Işık mikroskobu altında yapılan incelemelerde epidermal süsler, T. oligolepis taksonunda ara rip bölgesinde diğer tüm taksonlarda ise hem ana hem de ara rip bölgelerinde gözlemlenmiştir. İncelenen tüm taksonlarda ekzokarbın tek sıralı, mezokarbın çok sıralı parenkimatik ve sklerenkimatik hücrelerden oluştuğu, sklerenkimatik olan mezokarp hücreleri ile sınırları tam belli olmayan endokarbın mekanik dokuyu oluşturduğu belirlenmiştir. Ana rip bölgesindeki perikarbın T. graminifolius (91,77µm)'ta en ince, T. pterocarpus (1405,73µm)'ta en kalın olduğu bulunmuştur, mekanik dokunun T. graminifolius'ta (37,73 µm) en ince, T. artvinensis (102,844 µm)'te en kalın, parenkimatik dokunun T. graminifolius'ta (43,24 µm) en ince ve T. pterocarpus (1277,16 µm)'ta ise en kalın olduğu belirlenmiştir.İncelenen tüm taksonların ara rip bölgelerinde hava boşlukları tespit edilmişken, yalnızca T. oligolepis'in ana rip bölgelerinde hava boşlukları mevcuttur.  Aken anatomisi bakımından incelenen taksonların büyük oranda birbirine benzer oldukları bununla beraber aken çapı, perikarp kalınlığı ve parenkimatik doku kalınlığının  taksonlar arası varyasyonu açıklayan en iyi karakterler  oldukları belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the fruit (achene) structure of all Tragopogon L. taxa distributed in Turkey were examined based on 23 anatomical characters and evaluated numerically. Firstly, the selected achenes pre-treated in boiled water, embedded in paraffin and then cross-sections were taken by rotary microtome and stained by double staining method. Light microscopy observations show that epidermal ornaments were present in the intermediate rip region of T. oligolepis and main and intermediate rip regions of the rest examined taxa. It was determined that the exocarp is a monolayer and the mesocarp together with endocarp consists of multi-row parenchymatic and sclerenchymatic (mechanical tissue) cells. However, the thinnest pericarp in the main rip region was found in the T. graminifolius (91.77µm) and the thickest in T. pterocarpus (1405.73µm). The thinnest mechanical tissue in the main rib region was found in T. graminifolius (37,73 µm), the thickest in T. artvinensis (102,844 µm), thinnest parenchymatic tissue in the main rib region was found in T. graminifolius (43,24 µm), and thickest in T. pterocarpus (1277,16 µm). Air cavities were observed in the main rip regions of T. oligolepis and in intermediate rip regions of the rest examined taxa. Although the achene anatomical properties in general are very similar to each other, numerical analysis shows that achene diameter, thickness of pericarp and parenchymatical tissue are among the most valuable traits in delimiting the examined taxa.