Türkiye ve Mısır'da tarih eğitim ve öğretimi karşılaştırmalı bir yaklaşım
A comparative approach to the education and training of history in Turkey and Egypt
Yazar: WALİD SALAMA
Danışman: PROF. DR. GÜRAY KIRPIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Eğitim sistemi = Education system ; Mısır = Egypt ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim Kurumları Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı = Secondary Education Institutions Student Selection and Placement Tests ; Tarih = History ; Tarih dersi = History lesson ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching ; Türkiye = Turkey

Özet:
Araştırmamız liselerde (orta öğretim) okutulan tarih ders kitaplarını yöntem ve içerik olarak incelemeye, söz konusu kitapların sorunlu olan yerlerinin bulunup bulunmadığını belirlemeye yöneliktir. Mısır'daki orta öğretim aşaması "lise" olarak adlandırılmıştır, bundan dolayı "lise" ifadesinden kastedilen orta öğretim aşamasıdır. Araştırma Türkiye ve Mısır'daki ders kitaplarını inceleyerek her iki ülkedeki tarih eğitimi ve öğretimi hususunda benzerlikler, farklılıklar ve eksiklikleri tespit edip çıkarımda bulunmaya yöneliktir. Ders kitapları üzerine günümüzde pek çok değerlendirme yapılmaktadır. Bunların ders kitaplarına yansımasının nasıl olduğu hakkında bir belirleme yapılmaya çalışılmıştır. Araştırmada tarama modeli kapsamında kaynak taraması ile içerik analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Bunun yanı sıra mülakat çalışması ile ders öğretmenlerinin de okutulan ders kitaplarına dair düşünceleri ele alınmıştır. Kitaplar yöntem ve içerik olarak incelendikten sonra elde edilen bulgular başlıklar halinde ele alınmıştır. Ayrıca aynı dönemde Talim Terbiye Kurulu tarafından önerilmiş olan bazı kitaplar da konu kapsamında incelenmiş ve karşılaştırmalar yapılmıştır. İncelemelerin sonucunda liselerde okutulan ders kitaplarındaki yöntem ve içeriklerde bazı sorunlarla karşılaşılmıştır. Dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi Türkiye ve Mısır'da da tarih ders kitaplarının yöntem ve içerik olarak geliştirilmesine yönelik çeşitli çalışmalar halen devam etmektedir. Buna rağmen bu çalışmaların lise tarih ders kitaplarına yeterli düzeyde yansımadığı ve müfredatta ciddi bir değişiklik yaşanmadığı görülmektedir. Kitaplarda yapılan değişikliklerin hükümet politikalarına uygun olacak şekilde bazı konuların eklenmesi ya da çıkarılması, kitaplara bazı haritaların, soruların, resimlerin eklenmesi ve kitapların biraz renklendirilmesi ile sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu yapılanlar tarihin amacına uymadığı gibi tarih dersine de uygun değildir. Mülakat aşamasına katılan öğretmenlerin tarih ders kitapları hakkında düşünceleri yapılan inceleme sonucunda elde edilen bulgularla aynı doğrultudadır. İstenen düzeyde olmayan tarih ders kitapları ile öğrenim gören öğrencilerin Türk dünyasını yeterince tanıyamadığı ortaya konmuştur. Tarih ders kitaplarının yeniden düzenlenmesi, bunların yazarlarının ihtisas sahibi kişilerden tercih edilmesi ve kitapların tarihe uygun şekilde yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Bunlar ortak tarih bilincine sahip tarihçilerin çalışmasıyla sağlanabilir. Öğrencilerde ortak tarih düşüncesinin gelişmesi için bu oldukça önemlidir. Ekonomik, siyasi, sosyal ve teknolojik alanlarda günümüzde hızlı bir değişim yaşanmaktadır. Toplumun ve bireylerin karşılaştığı sorunlar, insan ilişkileri, toplumsal değerler, toplumsal kalkınmada insan faktörü tarih eğitiminin yenilenmesi açısından önemlidir. Eğitim programlarının devamlı olarak geliştirilmesi, öğrencilerin bilinçli bireyler olarak yetiştirilmesi, gelecek kuşaklara iyi olanaklar sunulması için önemlidir. Bu açıdan tarih bilincine sahip, tarihe duyarlı bireylerin yetiştirilmesi tarih dersi öğretim programının temel amacıdır. Bu yüzden eğitim programlarına bu alandaki gelişmeler, uygulanan teknik ve yöntemler ile eğitim araçlarının çeşitliliği ve değişimi yansıyacaktır. Tarih ile ilgili araştırmalar, yeni yayınlar ile tarih dersi içeriklerinin mutlaka yenilenmesi gerekmektedir. Çalışmamızda Türkiye ve Mısır'ın lise tarih dersi müfredatı karşılaştırılmış, farklı ve benzer konular ve yaklaşımlar belirlenerek, ortak tarih bilincinin geliştirilmesine yönelik düşünceler ifade edilmeye çalışılmıştır. Tarihte, Türkiye ve Mısır arasındaki ilişkilerin asgari düzeye indiği dönemler olmuştur. Bu süreçte her iki ülke, aralarında ciddi farklar olan kendi tarih müfredatını oluşturmuştur.

Abstract:
Our research is aimed to determine the methods and contents of the textbooks which are taught in history courses in high schools and to determine whether there are problematic aspects. Textbooks are evaluated using various methods. It is tried to determine how these effects the textbooks. Within the scope of the studied model, literature review and content analysis techniques were used. In addition to this, teachers' opinions obtained via interviews about the textbooks that are taught are also discussed. As a result of the analysis of the studied history books, the findings of the methods and contents of the books are explained under different titles. In addition, some books suggested in the same period by the Turkish Education Board were also examined and comparisons were presented in the study. As a result of the examinations, some problems were encountered in the methods and contents of the textbooks in high schools. As in the world, many studies about the better course of history textbooks are done in Turkey and in Egypt and studies are still going on. In spite of this, it is determined that these studies are not reflected in the high school history textbooks and the curriculum continues as before. The changes made in the books have been seen to add or remove some subjects in accordance with the government's policies, and the addition of some maps, questions, and pictures to the books. This is not appropriate for the purpose of history as it is not suitable for the history course. The opinions of the teachers who participated in the interviews about the history textbooks are in line with the findings obtained as a result of the examination of the textbooks. It is revealed that students who study with history textbooks that are not in the desired level cannot adequately recognize and have comprehensive information about the Turkish world. It is necessary to reorganize the history textbooks, the authors should be qualified in history, and the books should be reconstructed according to history. These can be achieved by the work of historians with a common history consciousness. This is very important for the development of a common history consciousness in students. Economic, political, social and technological areas are experiencing a rapid change today. The problems faced by society and individuals, human relations, social values, the human factor in social development are important in terms of renewal of history education. Continuous development of education programs, and raising students as conscious individuals are important to provide good opportunities to future generations. In this respect, the development of history consciousness in students is the main objective of the history lesson curriculum. Therefore, the training programs will be affected by the developments in this field, the techniques and methods applied and the diversity and change of the educational tools. The contents of the history lesson must be renewed according to studies in history, and new publications. In our study high school history curricula in Turkey and Egypt are compared, different approaches and similar issues are identified and it has been tried to develop awareness of common history consciousness. Egypt and Turkey have lost their long-time communications. In this period, both countries have established their own history curricula which have serious differences between them. It is necessary to determine the historical facts by examining the history textbooks and making comparisons and to determine which historical events are highlighted and which ones are left in the background. In another part of the study, an evaluation was made about the development of the historical perspective by meeting in common opinions, and comments and findings of this subject were included. And lastly, I would like to conclude by saying that I cannot pay the right of my generous teacher Dr. Güray KIRPIK, who did not withhold anything from me.  He's always opened his door and his heart to me. He never spares me the moral and material help. He was always loyal, honest and sincere to me. He treated me like a brother. He never turned me down and turned his face away. He always gave me priceless advice. Praise the Lord a thousand times for giving me a supervisor like him. I learned a lot from him and I thank him very much. May Allah be pleased with him.