Kinetik mimarlık bağlamındaki hareketli yapı uygulamalarının inceleme ve değerlendirmeleri
Investigation and evaluation of kinetic structure applications in the context of kinetic architecture
Yazar: NİHAN DURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ OSMAN KURUŞCU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Modern insan yaşamı farklı zamanlarda ve farklı dönemlerde, farklı gereksinimlere ihtiyaç duymaktadır. Mimari açıdan düşünüldüğünde de bu durum, kullanıcının farklı gereksinimlerini karşılayacak şekilde yapının değişim göstermesinde önemli bir tasarım kriteri olmaktadır. Kullanıcıların yaşam tarzı önceki zamanlara kıyasla daha hızlı bir şekilde değişmekte ve bugünün dış dünyası, insanları yoğun ve farklı şekillerde etkilemektedir. Bir yapının değişen çevresel koşullara uyum sağlaması ve kullanıcısının ihtiyaçlarını karşılaması için ortaya çıkan Kinetik Mimarlık kavramıyla oluşturulan uygulamalar, modern mimarinin günümüzde geldiği en gelişmiş durumudur.
Bu tezde; kinetik mimarlık bağlamında yer alan hareketli yapı çeşitlerinin, katkılarının neler olduğu ve günümüzde hareketli yapılara neden daha sık rastlanılmadığının sebepleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda kullanım amaçlarına göre tasarım stratejileri, hareket mekanizmaları ve yapılarda kullanılan malzemeler gibi farklı yapı bileşenleri incelenmiştir. Elde edilen verilerle, kinetik mimarinin tasarım ve teknik gerekliliklerinin daha iyi anlaşılması ve de bu tarz yapılarda varsa yaşanılan sorunların irdelenerek ortaya çıkarılması sağlanmıştır.
Çalışmada öncelikle hareketli yapılarla ilgili yapılan literatür araştırmasının özeti, tezin amacı ve hipotez açıklanmıştır. Yapılan araştırmalar, hareketli yapı uygulamalarının yurt dışında daha çok olduğunu göstermiş ve bundan dolayı yabancı kaynaklardan daha çok yararlanılmıştır.
Devamında, kinetik mimarlık kavramının açıklaması ve kinetik mimarlıkla ilgili yapılan farklı tanımlamalara değinilmiş, eski çağlardan günümüze kadar olan dönemdeki hareketli yapılar kronolojik olarak incelenmiş, açıklayıcı örnekler eşliğinde mimari ortamda hareketli yapıların sınıflandırılması ve uygulama özellikleri açıklanmıştır. Ardından hareket prensipleri ve kinetik yapı tipolojilerinin sınıflandırmaları yapılmıştır. Bunun yanı sıra yapılardaki hareket gereksinimi, hareketin kullanıcı ve çevreyle olan ilişkisi incelenmiştir.
Kinetik tasarım üzerinde büyük bir etkiye sahip olan mekanik ve malzeme mühendisliği gibi farklı mühendislik bölümlerinin teknolojik başarı ürünleri; hareketli yapılarda kullanılan malzeme çeşitleri, hareketli mesnet çeşitleri ve hareket başlatıcı elemanlar olarak sınıflandırılmış ve detaylarıyla açıklanmıştır.
Dünya genelinde yer alan çeşitli fonksiyonlu ve mimari açıdan özgün tasarımlı hareketli yapılardan 10 örnek seçilerek; yapıların genel özellikleri, yapı bileşenleri, yapıdaki hareketlilik, strüktür sistemi, kullanılan malzemeler ve yapıların güncel durumlarının incelendiği bir çalışma yürütülmüştür.
Son olarak, çalışma içerisinde incelenen örneklerin yer aldığı bir tablo oluşturularak elde edilen sonuçlar özetlenmiş ve bu tip yapılarla ilgili yaşanan sorunlar ve bunlara ilişkin öneriler yapılmıştır.

Abstract:
The basic needs of modern society have changed rapidly in modern times. As a result of the rapid change in activities and needs of modern society, developments in architectural building technology have also played a key role in fulfilling those necessities of change. In comparison to old-times than today's rapidly changing and emerging world, consumers' lifestyle and expectations change with the pace. A modern structure needs to adapt to changing environmental conditions and meet the needs of consumers with the concept of Kinetic Architecture, which is the most advanced concept of motion in today's modern architecture.
This thesis aims to present the structure types of kinetic architectural concepts, potentials of kinetic structures in today's architecture. Moreover, the concept of kinetic motion and its practical reflection appears less in finished products, and the thesis aims to explain the reasoning behind those decisions. In this context, different structural components such as design strategies, movement mechanisms, and materials used in the kinetic structures were investigated. With the data obtained, it was ensured that the design and technical requirements of kinetic architecture were better understood and the problems experienced in such structures were examined in detail.
In this study, firstly a summary of the literature research about kinetic structures, then the purpose of the thesis and the hypothesis are explained. The research proves that the kinetic architecture concepts implemented abroad more than Turkey. Therefore, foreign resources and concepts have been examined more often.
Subsequently, the description of the kinetic architecture concept and different applications of relevant kinetic architecture are discussed. Kinetic structures were examined chronologically since ancient times. Illustrative examples, movement principles and kinetic structure typologies were classified. In addition, the need for kinetic movement in structures, the relationship between the consumer and the environment are examined.
The technological advancements in different divisions of engineering such as mechanical and materials engineering, as well as successful end products, had an enormous impact on kinetic design. The types of materials used in moving structures, movable bracket types, and moving elements are classified and explained in detail.
The thesis carried on an analysis of ten samples from various functional and architecturally unique design structures around the world. General characteristics of buildings, the structure of components, mobility, system, materials used and the current state of the structures were studied.
Finally, the results were summarized by obtaining a table where those samples analyzed in detail. Problems observed with the kinetic structures highlighted, and recommendations for further studies are represented.