Örgütsel yapının tasarımında mitolojinin etkisi
The effect of mythology in the design of organizational structure
Yazar: İBRAHİM BAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET DİKEN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Organizasyonel çalışmalar ve yönetim araştırmaları, organizasyonel yapıları ve süreçlerini şekillendiren birçok faktörün varlığını ortaya koymaktadır. Geleneksel teoriler genellikle örgütsel tasarımda akla dayalı ve bilimsel faktörlere odaklanır. Ancak yapılan araştırmalar, örgütsel davranış, kimlik ve yapı oluşumunda kültürel, sembolik ve anlatısal unsurların da etkili olduğunu göstermektedir. Bu, modern yönetim araştırmalarında sadece akılcı ve bilimsel faktörlerin değil, aynı zamanda duygusal ve sembolik faktörlerin de göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulamaktadır. Mitoloji genellikle bir toplumun ortak değerlerini ve inançlarını yansıtan hikayeleri içerir. Bu hikayeler, bir kuruluş için tutarlı ve birleşik bir kültür oluşturmaya yardımcı olabilir ve ortak bir vizyon geliştirmek için kullanılabilir. Bu çalışma, örgütsel yapıların tasarımında mitolojinin etkisini değerlendirerek bireylere ilham ve motivasyon sağlamayı amaçlamaktadır. Türkiye'deki KOBİ ve büyük işletmelerdeki yönetim kademesindeki kişilerle yapılan derinlemesine görüşme tekniğiyle veriler birebir toplandı. Katılımcılar farklı ve uzak illerde bulunduğu için Zoom Meeting üzerinden 5 Mayıs 2024 - 20 Mayıs 2024 tarihleri arasında görüşmeler gerçekleştirildi. Katılımcı sayısı belirli bir doygunluğa ulaştığında veri toplama aşaması sonlandırıldı. Çalışmada toplam 20 katılımcıya ulaşıldı. Katılımcılara, sosyo-demografik ölçütleri içeren 9 soruluk bir anket sunuldu. Ardından, araştırmacılar tarafından hazırlanan 12 derinlemesine görüşme sorusu yöneltildi. Verilen yanıtlar nitel veri analizi yöntemi olan içerik analizi ile MAXQDA 2024 programı kullanarak çözümlendi. Çalışma sonuçlarına göre katılımcılar, çalıştıkları kurumlarda genellikle hiyerarşik yapının hakim olduğunu savunmaktadırlar. Örgütlerde karar alma sürecinin karar alma hiyerarşisine uygun olduğu sonucuna ulaşıldı. Mitolojik temalarda var olan adalet ve eşitlik kavramının etkisine bağlı olarak yöneticilerin tutumunun ön planda olduğu belirtilmiştir. Mitolojik temalar ve liderlik biçimleri değerlendirildiğinde katılımcılar, Alp Er Tunga, Kutadgu Bilig'deki anlatılar, Manas Han, Ah Çibek Arığ, Oğuz Kağan, Vezir Tonyukuk, Bilge Kağan ve Mete Han'ın liderlik tarzlarından izler taşıdıkları görülmektedir. Ahilik geleneğinin profesyonel ve mesleki gelişim açısından önemli olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, mitolojinin örgütlerin yapısal tasarımı üzerindeki etkisi, kültürel bağlamı ve liderlik anlayışını şekillendirme potansiyeline sahiptir. Örgütler, mitolojik öğeleri kurumsal kimliklerinde ve yönetim pratiklerinde kullanarak, iç ve dış paydaşlarla güçlü bir ilişki kurabilir ve sürdürülebilir bir başarı elde edebilirler.

Abstract:
Organizational studies and management research reveal the presence of numerous factors shaping organizational structures and processes. Traditional theories typically focus on rational and scientific factors in organizational design. However, recent research indicates the influence of cultural, symbolic, and narrative elements in organizational behavior, identity, and structure formation. This underscores the importance of considering not only rational and scientific factors but also emotional and symbolic factors in modern management research. Mythology often comprises stories that reflect a society's common values and beliefs. These narratives can help establish a consistent and unified culture for an organization and contribute to developing a shared vision. This study aims to evaluate the impact of mythology on the design of organizational structures, aiming to inspire and motivate individuals. Data were collected through in-depth interviews with management personnel from SMEs and large enterprises in Türkiye. Due to participants being located in different and distant regions, interviews were conducted via Zoom Meetings between May 5, 2024, and May 20, 2024. Data collection concluded upon reaching saturation, with a total of 20 participants included in the study. Participants were presented with a 9-item questionnaire containing socio-demographic criteria, followed by 12 in-depth interview questions prepared by researchers. Responses were analyzed using content analysis, a qualitative data analysis method, with MAXQDA 2024 software. According to the study findings, participants generally advocate for the predominance of hierarchical structures in their respective organizations. It was concluded that decision-making processes within organizations align with hierarchical decision-making. Participants noted the prominence of managerial attitudes influenced by the concepts of justice and equality inherent in mythological themes. When evaluating mythological themes and leadership styles, participants observed traces of leadership styles from characters such as Alp Er Tunga, Kutadgu Bilig, Manas Han, Ah Çibek Arığ, Oğuz Kağan, Vezir Tonyukuk, Bilge Kağan, and Mete Han. The importance of the Ahilik tradition for professional and vocational development was emphasized. In conclusion, the impact of mythology on organizational structural design has the potential to shape cultural contexts and leadership understandings. Organizations can leverage mythological elements in their corporate identities and management practices to establish strong relationships with internal and external stakeholders, ultimately achieving sustainable success.