Cinsiyetin, hormonal durumun ve östrojen reseptörlerinin sıçanlarda stres ile oluşturulan mide ülserindeki etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of gender, hormonal status and estrogen receptors on stress-induced gastric ulcer in rat
Yazar: LEYLA SEMİHA ŞEN
Danışman: PROF. DR. BERRAK YEGEN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Cinsiyetçilik = Sexism ; Hormonlar = Hormones ; Kan dolaşımı = Blood circulation ; Mide = Stomach ; Mide ülseri = Stomach ulcer ; Reseptörler-östrojen = Receptors-estrogen ; Stres = Stress ; Sıçanlar = Rats ; Östrojenler = Estrogens

Özet:
Amaç: Stres-ilişkili mukoza hasarı, yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda sıklıkla 
görülmektedir ve insidansı premenopozal kadınlarda erkeklere göre daha düşüktür. Bu 
tez çalışmasında, sıçanlarda psikolojik strese bağlı gelişen ülser modelinde (suda 
kısıtlama, WIRS) östrojen (E2) ve östrojen reseptörlerinin (ER) koruyucu etkilerinin 
mekanizmalarının aydınlatılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Erkek, dişi veya 8 hafta önce bilateral overektomi (OVX) yapılmış 
dişi sıçanlara 6 saat boyunca WIRS uygulanırken kontrol gruplarındaki sıçanlar sadece
aç bırakıldılar. WIRS uygulamadan önceki 3 gün subkütan olarak E2, ER
antagonistleri, ER agonistleri ya da taşıyıcı uygulandı. Midede kan akımı, mikroskopik 
ve makroskopik hasar skoru, PGE2 düzeyi, oksidan stres parametreleri, serumda 
inflamatuvar sitokinler, kortikosteron ve ACTH ölçüldü. Mide ve beyin dokularında 
HSP70 ile ER, ER, GPER ve glukortikoid reseptör ekspresyonları ölçüldü.
Bulgular: Erkek, dişi ve OVX-sıçanlarda ER antagonistlerinin etkileri ve erkek ve 
dişilerde eksojen verilen ER agonistlerinin etkileri karşılaştırıldıktan sonra, OVX-dişi 
sıçanların bulguları E2'nin oksidan hasarı azaltıcı etkisinde üç ER'nin de rol 
alabildiğini ama ER'nin daha baskın rol aldığını gösterdi. Beyin, beyinsapı ve midede 
ER ekspresyonları dişi, erkek ve OVX-dişilerde ülsere bağlı farklı değişimler gösterdi.
Sonuç: Bulgularımız, cinsiyetin, menopozun ve östrojen reseptörlerinin uyarılması 
veya inhibe olmasının stres ülserine yanıtı etkilediğini, östrojenin gastroprotektif 
etkisinin GPER, ERα ve ERβ reseptörlerinin ortak ve birbirine bağımlı aktivitesi ile 
gerçekleştiğini düşündürmektedir. 
Anahtar kelimeler: Cinsiyet, östrojen reseptörleri, stres ülseri, gastrik kan akımı, 
midede koruyucu etkinlik

Abstract:
Objective: Stress-related mucosal injury is frequently seen in intensive care unit 
patients and its incidence is lower in premenopausal women than in men. In this thesis, 
it was aimed to elucidate the mechanisms of the protective effects of estrogen (E2) and 
estrogen receptors (ER) in the ulcer model (water restriction, WIRS) developed due to 
psychological stress in rats.
Material and Methods: Male, female, or female rats that had undergone bilateral 
ovariectomy (OVX) 8 weeks ago were treated with WIRS for 6 hours, while rats in 
the control groups were only starved. E2, ER antagonists, ER agonists, or vehicle were 
administered subcutaneously for 3 days before applying the WIRS model. Blood flow, 
microscopic and macroscopic damage score, PGE2 level and oxidant stress parameters 
in the stomach; inflammatory cytokines, corticosterone and ACTH in serum were 
measured. Expressions of HSP70 and ER, ER, GPER and glucorticoid receptors 
were measured in stomach and brain tissues.
Results: The effects of ER antagonists in male, female and OVX-rats and the effects 
of exogenously administered ER agonists in males and females were compared. 
Findings from OVX-female rats showed that all three ERs could play a role in the 
oxidant damage-reducing effect of E2, but ER played a more dominant role. ER 
4
expressions in the brain, brainstem, and stomach showed differential ulcer-related 
changes in females, males, and OVX-females.
Conclusion: Our findings suggest that sex, menopause, and stimulation or inhibition 
of estrogen receptors affect the response to stress ulcer, and the gastroprotective effect 
of estrogen is mediated by the joint and interdependent activity of GPER, ERα and 
ERβ receptors.
Keywords: Gender, estrogen receptors, stres ulcer, gastric blood flow, 
gastroprotection