Çevre politikalarındaki değişimin doğa koruma alanlarına etkisi
The impact of  environmental policy changes on nature conservation areas
Yazar: AYŞE IŞIK EZER
Danışman: PROF. DR. NİLGÜL KARADENİZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Doğa koruma = Nature conservation ; Doğal çevre = Natural environment ; Milli parklar = National parks ; Çevre hukuku = Environmental law ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çeşitlilik = Diversity

Özet:
Doğa koruma kavramı ilk ortaya çıktığında başlangıçta bağımsız olarak gelişmişse de, çevre sorunlarının uluslararası niteliğinin kabul edilmesiyle birlikte, Birleşmiş Milletler (BM) süreçlerinde belirlenen çevre politikalarının gelişimi ve değişimi ile doğrudan ilişkili olmuştur. BM çevre konferanslarında alınan kararlarla oluşan çevre politikalarının belirlendiği dokümanlarda doğa korumaya ilişkin kararlar da yer almıştır. BM Stockholm Konferansı (1972)  ile başlayan 50 yılı aşkın süreçte temel bir ilke olarak kabul edilen "sürdürülebilir kalkınma" yaklaşımı ekolojik perspektiften uzaklaşmıştır. Çevre ekonomi ilişkisi ekonomi lehine değişmiş, doğal alanların yok olması önlenememiştir. Doğal varlıklar korunmadan ekonomik kalkınma olamayacağı anlayışı, çevreyi doğal sermaye kaynağı gören, doğal varlıkların fiyatı belirlenmeden korunamayacağı anlayışına dönüşmüştür.  Bu çalışmada, Birleşmiş Milletler (BM) süreci esas alınarak uluslararası çevre politikalarının gelişimi ve değişiminin doğa koruma alanlarına etkisi, ulusal mevzuatlara yansıması üzerinden, Milli Parklar Kanunu (MPK) kapsamında, Milli Parklarda yapılan Uzun Devreli Gelişme Planı karar ve hükümleri özelinde incelenmiştir. Önce, BM sürecinde düzenlenen çevre konferanslarında alınan karalarla belirlenen, uluslararası çevre politikalarındaki gelişme ve değişme tespit edilmiştir. Bu kararların ulusal yansımaları tespit edilerek uluslararası süreç ile karşılaştırılmış, ulusal yansıma, refleks ortaya çıkarılmıştır. Doğa korumaya ilişkin ulusal süreçte yaşanan kurumsal ve yasal değişime bağlı olarak dört farklı uygulama dönemine ulaşılmıştır. Milli park alanlarında yapılan uzun devreli gelişme planı (UDGP) karar ve hükümleri üzerinden bu etkinin ortaya çıkarılabilmesi için, yürürlükteki 43 milli parka ait UDGP dönemler itibarıyla incelenmiştir. Mevzuatlarda yapılan değişikliklerin planlama yaklaşımına, UDGP'nın karar ve hükümlerine etkisinin tespiti için, 2022 yılı itibarıyla yürürlükteki bulunan 43 milli parka ait planlar ve revizyon planlar incelenmiş, iki alanda da örneklendirilmiştir.

Abstract:
Although the concept of nature conservation initially developed independently when it first emerged, with the recognition of the international nature of environmental problems, it has been directly related to the development and change of environmental policies determined in the United Nations (UN) processes. Decisions on nature conservation were also included in the documents determining environmental policies formed by the decisions taken at UN environmental conferences. The "sustainable development" approach, which has been accepted as a fundamental principle for more than 50 years starting with the UN Stockholm Conference (1972), has moved away from an ecological perspective. The relationship between environment and economy has changed in favour of the economy, and the destruction of natural areas could not be prevented. The understanding that there can be no economic development without the protection of natural assets has turned into an understanding that sees the environment as a source of natural capital and that natural assets cannot be protected without setting a price for them. 
In this study, the impact of the development and change of international environmental policies on nature conservation areas based on the United Nations (UN) process is analyzed through its reflection on national legislation, within the scope of the National Parks Law (MPK), in the context of the Long Term Development Plan decisions and provisions made in National Parks. First, the development and change in international environmental policies determined by the decisions taken at the environmental conferences during the UN process, are identified. The national reflections of these decisions are determined and compared with the international process, and the national reflections are found out