Türkçe ve Almanca da anne ve baba kavramı içeren deyim ve atasözlerinin anlambilimsel ve kültürel analizi
Semantic and cultural analysis of the idioms and proverbs containing the concept of mother and father in Turkish and German
Yazar: HAYRİYE ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MEHMET AYGÜN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Alman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Almanca = German ; Anlam bilim = Semantics ; Atasözleri = Proverbs ; Deyimler = Idioms ; Dil-kültür = Language-culture ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Kavramlar = Concepts ; Kültür = Culture ; Türkçe = Turkish

Özet:
Bu çalışmada Türk ve Alman toplumlarının atasözleri ve deyimleri karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışma "anne" ve "baba" kavramları içeren atasözleri ve deyimlerle sınırlandırılmıştır. Bunun nedeni bu kavramların toplumu oluşturan ailenin kurulmasında etkili rol oynaması ve dolayısıyla toplumu yansıttığı düşüncesidir. Bu kavramlar "kadın" ve "erkek" genelinde de incelenmiştir. Bütün bu kavramların her iki toplumda da nasıl yorumlandığı ele alınmıştır.
Çalışma, dört bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde; dil, kültür hakkında bilgi verilip, dil ve kültür ilişkisi ele alınmıştır. İkinci bölümde, atasözü ve deyim tanımlamaları, bunların kullanımları, özellikleri ve bu kavramlara dair yapılan çalışmalar ele alınmıştır. Çalışmanın temelini oluşturan bölüm ise üçüncü ve dördüncü bölümlerdir. Üçüncü bölümde, Türk ve Alman atasözlerinden "anne" ve "baba" kavramlarını içeren atasözleri irdelenmiş, benzerlikler, yakınlıklar ve farklılıklar anlambilimsel ve kültürel açıdan ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde ise "anne" ve "baba" kavramlarını içeren Türkçe ve Almanca deyimler aynı bakış açısı ve yöntemle ele alınarak anlambilimsel ve kültürel açıdan karşılaştırılmıştır.
Almanca atasözü ve deyimler için KFW Wander, Lutz Röhrich, Wolf Friederich'in sözlükleri ve Duden Redewendungen sözlüğü taranmış, Türkçe deyim ve atasözleri için ise Ömer Asım Aksoy, Ali Püsküllüoğlu, MetinYurtbaşı ve E. Kemal Eyüboğlu'nun sözlükleri taranmıştır. Elde edilen atasözü ve deyimler her iki kültürde de anlambilimsel ve kültürel açıdan değerlendirilmiştir. Sonuç olarak da bu kavramların her iki kültürde de benzer bir anlam ifade ettiği ve bu kavramları içeren atasözleri ve deyimlerin her iki dilde de benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, the proverbs and idioms of the Turkish and German societies have been dealt with in a comparative way.  The study has been limited to the proverbs and idioms including the concepts of "mother" and "father".  The reason is that these concepts play an effective role in the establishment of the society and so, reflect the society.  These concepts are studied in terms of woman and man. How these concepts are interpreted in both communities has also been studied. 
This study consists of four parts. In the first section; language, culture, language and culture relations are emphasized.  In the second part, the definitions of the idioms and proverbs, their usages, characteristics and studies done on these concepts are discussed. The sections forming the basis of the study are the third and the fourth ones.  In the third part; German and Turkish proverbs and idioms having the words "mother" and "father" are emphasized comparatively, and their similarities, affinities, and differences have been searched semantically and culturally. In the fourth section; German and Turkish proverbs and idioms including the words "mother" and "father" have been compared semantically and culturally by dealing them with the same point of view and method. 
Dictionaries of KFW Wander, Lutz Röhrich, Wolf Friederich and Duden Redewendungen  were looked up for the German proverbs and idioms, and dictionaries of Ömer Asım Aksoy, Ali Püsküllüoğlu, Metin Yurtbaşı and E. Kemal Eyüboğlu were looked up for theTurkish idioms and proverbs.  The proverbs and idioms obtained have been evaluated semantically and culturally in both cultures.  
As a result, it has been found out that, these concepts have similar meanings in both cultures, and it was aimed at revealing the similarities and differences between the proverbs and the idioms including these concepts in both languages.