Birinci basamağa başvuran hipertansif hastaların ilaç tedavisi ve diyet uyumunun değerlendirilmesi
Drug treatment of hypertensive patients applying to primary care and evaluation of dietary compliance
Yazar: PINAR KURTTAŞ ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. NAZLI ŞENSOY
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diyet = Diet ; Hipertansiyon = Hypertension ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Giriş: Hipertansiyon tüm dünyada erişkin nüfusun önemli bölümünü etkileyen ve büyük
ölçüde önlenebilen kardiyovasküler bir hastalıktır. Bu çalışma aile sağlığı merkezine
başvuran hipertansiyon hastalarının kullandıkları ilaç ile diyet uyumlarını ve etki eden
faktörleri belirlemek amacı ile yapıldı.
Materyal-metod: Tanımlayıcı, kesitsel nitelikte olan çalışmamız Afyonkarahisar'da, 6 Aile
Sağlığı Merkezine 1 Haziran-31 Temmuz 2020 arasında başvuran 400 hipertansiyon hastası
ile yürütüldü. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Antihipertansif Uyum Ölçeği,
Diyete Uyum Hakkındaki İnançlar Ölçeği ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi kullanıldı.
İstatistiksel analiz için SPSS 20 programı kullanıldı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 60,79±9,09 olup %61,5'i kadın, %52,3'ü ilkokul
mezunu, %87,3'ü evli, %56'sı ev hanımıdır. Katılımcıların beden kitle indeksi ortalaması
31,92±4,80 kg/m², bel çevresi ortalaması 102,52±9,77 cm, sistolik kan basıncı ortalaması
133,77±15,18 mmHg, diyastolik kan basıncı ortalaması 83,42±9,87 mmHg'dır.
Katılımcıların %76,3'ünün tansiyonunun 140/90 mmHg'dan yüksektir. Katılımcıların
hipertansiyon tanı yılı ortalaması 9,74±6,80 ve %79,5'i antihipertansif ilaç tedavisine
uyumludur. Erkek, evli, memur, üniversite mezunu, il merkezinde yaşayan, genel sağlık
algısı iyi, kan basıncı kontrol altında olan, 11 yıl ve üzerinde hipertansiyon tanısı olanların
antihipertansif ilaç tedavisine uyumunun daha yüksek olduğu belirlendi. Erkek, evli, eşi ile
birlikte yaşayanların antihipertansif diyetin tedavi üzerinde etkili olduğuna inancı ise daha
düşük bulundu. Katılımcıların yaşı arttıkça, eğitim düzeyi azaldıkça, hipertansiyon tanı
süresi arttıkça toplam fiziksel aktivitelerinin azaldığı belirlendi.
Sonuç ve Öneri: Üniversite mezunu, genel sağlık algısı iyi olan ve kan basıncı kontrol
altında olan katılımcıların antihipertansif ilaç ve diyet uyumu daha yüksek belirlendi.
Hipertansiyonu kontrol altında tutmak ve oluşabilecek komplikasyonların önüne geçebilmek
için hastaların ilk başvuru noktası olan ve sürekli sağlık hizmeti sunan aile hekimlerine
büyük görev düşmektedir.
Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, İlaç Uyumu, Diyet Uyumu, Fiziksel Aktivite, Aile Sağlığı
Merkezi

Abstract:
Introduction: Hypertension is a cardiovascular disease affecting the majority of the adult
population worldwide and is substantially preventable. The aim of the study was to determine the
compliance of diet and the medication used by hypertensive patients admitted to the family
health center and the factors affecting them.
Materials and Methods: Our descriptive cross-sectional study was carried out with 400
hypertension patients who had applied to 6 family health centers in Afyonkarahisar between June
1 and July 31, 2020. Personal Information Form, Antihypertensive Compliance Scale, Beliefs for
Dietary Compliance Scale, and International Physical Activity Questionnaire were used for data
collection. SPSS 20 program was used for statistical analysis and p<0.05 was accepted as
significant.
Results: The mean age of the participants was 60.79±9.09, 61.5% of them were female, 52.3%
were primary school graduates, 87.3% were married and 56% were housewives. The mean body
mass index of the participants is 31.92±4.80 kg/m²; mean waist circumference 102.52± 9.77 cm;
mean systolic blood pressure 133.77±15.18 mmHg; mean diastolic blood pressure 83.42 ±9.87
mmHg. The blood pressure of 76.3% of the participants is higher than 140/90 mmHg. Average
years of hypertension diagnosis of participants 9.74±6.80 and 79.5% are compatible with
antihypertensive medication therapy. It has been found that those who are male, married, civil
servant, university graduate, living in the city center, having good health perception and well
controlled blood pressure, and having had a diagnosis of hypertension for 11 years or more have
a higher compliance with antihypertensive medications. The belief that an antihypertensive diet is
effective in treatment has been found to be lower in men, in married couples and those living
with their spouse. It was observed that their overall physical activity decreased with the increase
in the age and the duration of the hypertension diagnosis as well as the decrease in their
educational level.
Conclusion and Recommendations: The antihypertensive medication and dietary compliance of
the participants, who were university graduates with good health perception and managed to keep
their blood pressure under control were found to be higher. General practitioners serving as the
prime caregivers of patients and providing ongoing healthcare play a significant responsibility to
keep hypertension under control and prevent complications.
Keywords: Hypertension, Medication Compliance, Dietary Compliance, Physical Activity,
Family Health Center