Kırım Hanlığı'nda II. Devlet Giray Han Dönemi (1699-1702,1709-1713)
Devlet Giray II's Era In Crimean Khanate (1699-1702, 1709-1713)
Yazar: ALPER YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ŞEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Kırım Hanlığı = Crimean Khanate ; Prut Seferi = Prut Campaign ; Tarih = History

Özet:
Çalışmamıza konu edindiğimiz II. Devlet Giray'ın siyasi faaliyetleri 1683 yılında kalgay ilan edilmesiyle başlamıştır. 16 yıl süren bu kalgaylık dönemi, vassalı olduğu Osmanlı Devleti'ni Avrupa'dan atmak isteyen hristiyanlara karşı girişilen mücadelelerle geçmiştir. 1699 Karlofça Antlaşması sonrası durulan siyasi ortamda babası Hacı Selim Giray'ın kendi lehine tahttan feragat etmesiyle Kırım hanı ilan edildi. II. Devlet Giray, bu ilk hanlık döneminde kardeşleri Gazi Giray ve Kaplan Giray'ın isyanları ile uğraşmak zorunda kalmıştır. O sıralar barış akdedilmiş Rusya'ya karşı saldırgan tutumu yüzünden de kısa süre içinde görevinden azledilerek 1702 yılında sürgün edilmiştir. Bu sıralarda giderek zayıflayan Osmanlı Devleti, Kırım'da hakimiyetini kolaylaştırmak için hanları sık sık değiştiriyordu bu çerçevede 1709 yılında II. Devlet Giray yeniden hanlık makamına getirildi. Onun bu ikinci hanlık dönemi ilkinden çok daha önemli olaylara şahit olmuştur. Özellikle mimarı olduğu Prut Savaşı tüm Doğu Avrupa tarihi açısından adeta bir kırılma noktasıdır. Nitekim Rusya'ya karşı verilen bu mücadelede alınan zafere en büyük katkıyı yapmasına rağmen kısa bir süre sonra İsveç Kralı'nın memleketine gönderilmesi sırasında çıkan olayların sorumlusu ilan edilerek yeniden han tayin edilmemek üzere 1713 yılında azledildi.

Anahtar Kelimeler: Kırım Hanlığı, II. Devlet Giray, Osmanlı Devleti, Rusya

Abstract:
The subject of our study contains the political activities of the II. Devlet Giray started with the declaration of Kalgay in 1683. This period of for 16 years passed through the struggles against Christians who wanted to relegate the Ottoman Empire, which was the vassal. After the 1699 Karlowitz Treaty, in the stagnant political environment, his father Hacı Selim Giray declared a Crimean Khan when he waived the throne in his favor. During this first khanate period, Devlet II. Giray had to deal with the rebellions of his brothers Gazi Giray and Kaplan Giray. Peace was dismissed from his post in 1702 due to his offensive attitude towards Russia. The Ottoman Empire, which was gradually weakened at this time, often changed the Khans in order to facilitate dominance in Crimea. The II. Devlet Giray was brought to the Khanate title again. His second period witnessed much more important events than the first. Especially, The Prut River Campaign, which is a leader, is a failure point in terms of all Eastern European history. As a matter of fact, although he made the greatest contribution to the victory in this struggle against Russia, during the sending of the King of Sweden to his hometown, he was declared responsible for the events and was dismissed in 1713 to be not appointed again.

Key Words: Crimean Khanate, Ottoman Empire, II. Devlet Giray, Russia