Üniversitelerde çocuk edebiyatı öğretiminin öğretim elemanı, ders kitabı ve öğrenci başarı düzeyine göre değerlendirilmesi
An evaluation of teaching child literature at universities in terms of lecturer, course book and student success level
Yazar: YAĞMUR ÖZGE UĞURELLİ
Danışman: PROF. DR. FATMA AÇIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Edebiyat = Literature ; Edebiyat eğitimi = Literature education ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğretim elemanları = Instructors ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkçe Eğitimi Bölümlerinde yürütülen çocuk edebiyatı öğretimini, öğretim elemanı, ders kitabı, öğretim programı ve öğrenci başarı düzeyine göre değerlendirmektir. Araştırmada, Türkçe Öğretmenliği Lisans Programında çocuk edebiyatı öğretiminin durumu, öğretim elemanı, öğretmen adayı, ders kitabı ve öğretim programı boyutlarına göre incelenmiştir. Çocuk Edebiyatı öğretiminin ele alındığı bu çalışmada, Türkçe Öğretmenliği Programında Çocuk Edebiyatı dersinin içeriği, ders saati ve kredisi, dersi veren öğretim elemanlarının çocuk edebiyatıyla ilgili akademik donanımları ve dersin işlenişinde kullanılan mevcut ders kitapları ile ilgili durum tespiti yapılarak; Çocuk Edebiyatı ders sürecinin öğretmen adaylarının alanla ilgili kazanımlarında anlamlı bir farklılık oluşturup oluşturmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın modeli nitel ve nicel araştırma tekniklerinin bir arada kullanıldığı karma modeldir.Araştırmada, karma yöntem desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın dört ayrı boyutu bulunmaktadır ve her boyutun incelenmesinde farklı yöntem ve teknikler kullanılarak uygulamalar yapılmıştır. Araştırmanın öğretim elemanı boyutunda, Türkçe Öğretmenliği Programlarında Çocuk Edebiyatı dersi veren öğretim elemanlarının çocuk edebiyatı alanıyla ilgili akademik geçmişlerini ve Çocuk Edebiyatı dersine yönelik görüşlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaçla, 26 devlet üniversitesinde Türkçe Öğretmenliği Programlarında Çocuk Edebiyatı dersini veren 32 öğretim elemanına anket uygulaması yapılmıştır. Elde edilen nicelveriler SPSS programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın öğretmen adayı boyutunda, Çocuk Edebiyatı ders sürecinin, Türkçe öğretmen adaylarınınçocuk edebiyatı alanına yönelik kazanımlarında anlamlı bir farklılık oluşturup oluşturmadığı ortaya çıkarılmıştır. Bu amaçla, Türkçe öğretmen adaylarına Çocuk Edebiyatı dersi ile ilgili başarı testi uygulanmıştır. Başarı testi, Çocuk Edebiyatı dersini alan bir grup öğretmen adayına ve almayan bir grup öğretmen adayına uygulanmış ve gruplar arası başarı durumunda anlamlı bir farklılık olup olmadığı belirlenmiştir. Başarı testi uygulamasıyla elde edilen nicel veriler, bağımsız örneklem t testi uygulamasıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın ders kitabı ve öğretim programı boyutlarında, nitel araştırma tekniklerinden doküman analizi kullanılmıştır. Ders kitabı boyutunda, 1950-2010 yılları arasında yayınlanan çocuk edebiyatı ders kitaplarının içerikleriyle ilgili inceleme yapılmıştır. Öğretim programı boyutunda ise, Cumhuriyet'in ilanından itibaren Türkçe öğretmeni yetiştiren eğitim kurumlarının öğretim programları incelenerek bu programlarda Çocuk Edebiyatı dersi ile ilgili durum tespiti yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, Türkçe öğretmen adaylarının çocuk edebiyatı alanına yönelik kazanım düzeyleri, Çocuk Edebiyatı dersini alma değişkenine göre farklılaşmamaktadır. Cumhuriyet'in ilanından bu yana Türkçe öğretmeni yetiştiren eğitim kurumlarında, Çocuk Edebiyatı dersi yalnızca Eğitim Fakülteleri bünyesinde 1998 yılından sonra tek dönemlik, 2007 yılına kadar 3 kredilik, 2007 yılı itibariyle 2 kredilik bir ders olarak okutulmuştur. Çocuk Edebiyatı dersini veren öğretim elemanlarının büyük bir kısmının, bu dersi lisans düzeyinde (bir dönemde ve haftalık 2 saatlik ders) bir ders olarak aldığı, alanla ilgili daha çok bildiri düzeyinde yayın yaptıkları görülmektedir. Ülkemizde yükseköğretim düzeyinde üniversitelerin hiçbirinde Çocuk Edebiyatı Kürsüsü olmadığı göz önünde bulundurulursa, öğretim elemanlarının ancak bireysel çabalarla bu alanda uzman olabileceklerini söylemek mümkündür.

Abstract:
The purpose of the study was to evaluate teaching child literature at the Departments of Turkish Language Education in terms of lecturer, course book, teaching program and student success level. In the research, the condition of teaching child literature in the Undergraduate Program of Turkish Language was investigated depending on the dimensions lecturers, candidate teachers, course books and teaching program. In the current study investigating teaching child education, a case study was carried out with regard to the content of Child Literature course in the Program of Turkish Language Teaching, the hours and credits of the course, whether the lecturer teaching the course was equipped with the academic skills with regard to child literature and the course books used actively in teaching the course, and whether the process of the course of Child Literature had a significant difference on candidate teachers in the acquisitions in the field was determined. The model of the research is the mixed method research where qualitative and quantitative research techniques are used together. In the study survey model and casual-comparative model was used and some practices were applied. The research has four different dimensions and different methods and techniques were used in the investigation of each dimension. In the lecturer model of the research, it was aimed to examine the backgrounds of the lecturers teaching the course of Child Literature at the Departments of Turkish Language Education and also their views with regard to the course of Child Literature. In this sense, 32 lecturers teaching the course of Child Literature at the Department of Turkish Language Education at 26 state universities were applied a questionnaire. The data obtained quantitatively was analysed in the software program of SPSS. In the candidate teachers of the research, it was aimed to determine whether the process of the course of Child Literature had a significant difference on the acquisitions of Turkish language candidate teachers in the field of child literature. For that reason, a success test was applied to the candidate teachers concerning the course of child literature. The success test was applied to a group of candidate teachers both having and not having the course of child literature and whether there was a significant difference in terms of their success between the groups was determined. The quantitative data obtained through the success test was analysed in the independent sampling t test application. In the course book and teaching program dimensions of the research, document analysis as a qualitative research technique was used. In the course book dimension, an investigation was carried out into the course book contents of child literature that were published between the years 1950 – 2010. As for the teaching program dimension, the teaching programs used by the educational institution training teachers from the declaration of the Republic onwards were examined and the case of the course of Child Literature in these books were determined. According to the findings obtained in the research, the acquisition levels of the candidate teachers of Turkish language differed in terms of the variable of taking the course of Child Literature. In the educational institutions training Turkish language teachers from the declaration of the Republic onwards, the course of Child Literature was only taught in the faculties of education for one semester and with one credit after 1998. It was found that a great majority of the lecturers teaching the course of Child Literature had this course as a course of undergraduate education (one semester and 2 hours a week) and they mostly made publications at the level of paper in the field. Thinking that there is no chair for child literature at the universities at the level of higher education in our country, it is likely to say that lecturers could only be the specialists of the field on their own individual efforts.