COVID-19 salgınının Türkiye ve ABD ekonomilerine etkilerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of the effects of the COVID-19 economy on Turkish and US economies
Yazar: KADİR GÖKÇEGÖZ
Danışman: PROF. DR. OSMAN DEMİR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; COVID 19 = COVID 19 ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Pandemiler = Pandemics ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Covid-19 salgını Aralık 2019'da Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkmış, hızla tüm Dünya'ya yayılmış ve yaklaşık 6,9 milyon insanın ölümüne yol açmıştır. Salgından dolayı Türkiye'de yaklaşık 102.000, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık 1.162.000 insan ölmüştür. Salgın hız kesmekle birlikte henüz bitmemiştir. Salgından dolayı insanların evlerinden dışarı çıkmaları kısıtlanmış, topluluk oluşturmaları yasaklanmış, maske takmak ve en az 1,5 metre sosyal mesafe kuralına uymak şart koşulmuştur. Bütün bunlar çalışma hayatında ve ekonomik göstergelerde yıkıcı etkilere yol açmıştır. Ülkeler salgının yıkıcı etkilerini minimize etmek için çeşitli tedbirler almışlardır. Çalışma salgının Türkiye ve ABD ekonomilerindeki yıkıcı etkilerini, alınan tedbirleri ve bu tedbirlerin ne ölçüde başarılı olduğunu karşılaştırmalı olarak ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu çerçevede büyüme oranı, işsizlik oranı, dış ticaret, kamu açığı, enflasyon oranı, faiz oranı ve döviz kuru göstergeleri kullanılmıştır. Covid-19 salgını ülkelerin büyüme oranlarının azalmasına, işsizlik oranlarının özellikle ABD'de artmasına, ihracat ve ithalatta düşüşe, bütçe dengesinin bozulmasına ve her iki ülke için de dış borçlanmanın artmasına neden olmuştur. Her iki ülke için salgının yoğun hissedildiği dönemlerde reel efektif döviz kurlarının düşmesine, politika faiz oranlarında indirime gidilmesine ve enflasyonun artmasına neden olmuştur. Salgın yönetiminde Türkiye başarılı bir performans sergilemiştir. Zamanında alınan tedbirler, sağlık altyapısının güçlü olması en büyük etkendir. ABD ise salgın yönetiminde Türkiye'ye kıyasla başarılı bir performans sergileyememiştir. Geç alınan tedbirler ve ABD vatandaşlarının sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamaması ve sağlık alanındaki yetersizlikler salgın yönetiminin başarısız olmasında etkili olmuştur.

Abstract:
The Covid-19 epidemic emerged in Wuhan, China in December 2019, spread rapidly all over the world and caused the death of approximately 6.9 million people. Due to the epidemic, approximately 102.000 people in Turkey and approximately 1.162.000 people in the United States died. Although the epidemic has slowed down, it is not over yet. Due to the epidemic, people were restricted from leaving their homes, forming a community was prohibited, wearing masks and complying with the social distance rule of at least 1.5 meters were required. All these have had devastating effects on working life and economic indicators. Countries have taken various measures to minimize the devastating effects of the epidemic. The study aimed to reveal the devastating effects of the epidemic in the economies of Türkiye and the USA, the measures taken and how successful these measures were. In this framework, growth rate, unemployment rate, foreign trade, public deficit, inflation rate, interest rate and real effective exchange rate indicators are used. The Covid-19 epidemic caused a decrease in the growth rates of countries, an increase in unemployment rates especially in the USA, a decrease in exports and imports, a deterioration in the budget balance and an increase in foreign borrowing for both countries. For both countries, it caused a decrease in real effective exchange rates, a reduction in policy interest rates, and an increase in inflation during the periods when the epidemic was felt intensely. Türkiye has shown a successful performance in the management of the epidemic. Timely measures and a strong health infrastructure are the most important factors. The USA, on the other hand, could not show a successful performance in the epidemic management compared to Türkiye. The late measures, the inability of US citizens to not enough benefit from health services and the inadequacies in the field of health have effective in the failure of epidemic management.