İstanbul Güney şelfi (Avcılar–Büyükçekmece) deniz tabanı akustik özellikleri
Acoustic characterisation of the seabottom in the Southern shelf of İstanbul (Avcılar–Büyükçekmece)
Yazar: SİNAN ÖZGAN
Danışman: DOÇ. DR. DENİZHAN VARDAR
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
İstanbul ili güney şelfinin Avcılar–Büyükçekmece arasındaki kısmın deniz tabanı akustik özelliklerinin belirlenmesine odaklanan bu tez çalışmasında, öncelikle yüzey sediman tipleri çeşitli akustik tabanlı deniz jeofiziği veri setlerindeki yansıma karakterleri ile tanımlanarak, dağılımları belirlenmiştir. Ayrıca çalışma sahasının deniz tabanı morfolojisi gene akustik veri setleri sayesinde ortaya konmuştur. Genel olarak sahada sediman dağılımı oldukça karmaşık olmakla beraber, bölgenin akıntı durumu, dalga etkisi, hidrodinamik yapısı ile karadan taşınan malzeme miktarı ve derinlik değişimi sediman dağılımı üzerinde rol oynayan önemli etkenlerdir. Deniz tabanı yüksek oranda insan kaynaklı zarara uğramıştır. Bunlar; çıpa deformasyonu ve ilişkili taban taraması; trol balıkçılığına ait ağın tabandaki bozucu izleri, yakın kıyı ve deniz tabanına (doğal gaz boru hatları, balıkçı barınağı ve limanlara ait kazıklar gibi) yapılan yapılar ve buna bağlı kumul birikimleri ile sığlaşma olarak gözlenmektedir. Yanal Taramalı Sonar verilerinde olası bir eski limana ait izler ile bazı batık yansımaları belirlenmiştir. Ortalama 7-10 m su derinliklerinde 60-70 m'lik uzun bloklar bulunmaktadır. Bu bloklar doğu batı yönlü olmakla beraber çoğunlukla yerleşik yapısı iyi korunmuştur. Buna karşın daha kısa bloklar normal trendin dışına dağılmış olarak gözlenmektedir. Bunda balıkçı ağlarının takılıp yer değiştirmesi veyahut kuvvetli bir kütle hareketine neden olabilecek bir deprem etkin olabilir. E-W yönlü olup, blokların hemen yakınından başlayan ve morfolojik bir yapı olan kum barı yüksek olasılıkla, tarihi liman yapıları akıntı sistemine bir set oluşturduğundan ve dolayısı ile bu alanlarda akıntı gücünü yitirdiğinden taşınan malzeme çökelip birikmeye başlamış ve yapıya paralel şekilde büyüyerek gelişmiştir.

Abstract:
In this thesis, which focuses on determining the seabed acoustic characteristics between the Avcılar-Büyükçekmece in the southern shelf of İstanbul, the seafloor sediment types and their distributions are defined by the reflection characters by using various acoustic based marine geophysical data. In addition, the seabed morphology of the study area was also presented by means of acoustic data sets. Although the sediment distribution are quite complex in general, the current condition and dominant waves in the region, the amount of material transported from the land in the control the hydrodynamic forces and the depth of the seabed are main factors. The sea floor has affected by highly human sourced damage like; anchor deformation and associated seabed deformations; disturbing traces of trawl fishing net at the bottom, structures built on nearby shore and sea floor (such as natural gas pipelines, fishing shelters and piles of harbors) and related dune accumulations that cause shallowing . Acoustic reflections related as evidences of a possible old harbor and some wrecks were determined in the Side Scan Sonar data. 60 m-70 m length long blocks situated at average water depth of 7-10 m. Although these blocks are oriented towards east and west, their settled structure is well preserved. However, shorter blocks are observed to spread out of the normal trend. It is possible that fishing nets are stuck on and caused displacement, or the effect of big earthquake that causes mass movement. The sand bar, which is an east-west oriented, morphological structure starting from the immediate vicinity of the blocks, probably that the material transported by the system starts to settle and formed sandbar parallel to the structure because of the historical port structures cause decreasing on the current system velocity and therefore lose their energy in these areas.