Yeni evli çiftlerde evlilik uyumu ve somatizasyon arasındaki karşılıklı ilişkinin boylamsal açıdan incelenmesi
Investigating the reciprocal relationship between dyadic adjustment and somatization in newly-wed couples: A longitudinal study
Yazar: SELİN KARAKÖSE
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE ÖZLEM BERK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bedenselleştirme = Somatization ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik ilişkisi = Marital relationship ; Evlilik uyumu = Marital adjustment

Özet:
Evlilik uyumunun zaman içerisinde gösterdiği değişimin kişilerin kişilerin fiziksel ve psikolojik sağlıklarını etkilediği bilinmekte olup ilişki gösterdiği önemli durumlardan biri de somatizasyondur. Sıkıntı ve huzursuzluğun çoğunlukla bedensel belirtilerle ifade edildiği kültürümüzde, bir çatışma ifade biçimi olarak tanımlanan somatizasyon ve somatize etme eylemi toplumumuzda araştırılması gereken önemli bir olgudur. Evlilikte uyumsuzluğun ortaya çıktığı zaman dilimi olarak bilinen evliliğin ilk yıllarında, evlilik uyumu ve somatizasyon değişkenlerini incelemek, bu değişkenler arası ilişkinin doğasını aydınlatmaya yardımcı olacaktır. Bu araştırmanın amacı evlilik uyumu ve somatizasyon arasındaki ilişkinin zaman içerisinde karşılıklı olarak birbirlerini nasıl etkilediklerini ortaya koymaktır. Araştırmaya 96 yeni evli çift  katılmıştır. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Çift Uyum Ölçeği (ÇUO) ve Belirti Tarama Testi Somatizasyon alt ölçeği (SOMA) ile oluşturulmuş anket bataryası online olarak sunulmuştur. İlk verilerin toplanmasından 2,5 yıl sonra aynı anket bataryası katılımcılara tekrar iletilmiştir ve evlilik uyumu ile somatizasyon arasındaki bu ilişkinin zaman içerisinde değişimi karşılıklı, dinamik ve etkileşimsel (cross-lagged panel design) analiz yöntemiyle incelenmiştir. Sonuçlara göre, her iki cinsiyet için de evliliğin ilk yılındaki evlilik uyumunun, 2,5 yıl sonra ölçülen somatizasyon düzeyini yordadığı, bunun aksine evliliğin ilk yılındaki somatizasyon düzeyinin, çiftlerin son ölçümdeki evlilik uyumunu yordamadığı bulunmuştur. Ayrıca evliliğin ilk yılındaki evlilik uyumu, sadece kadınlarda 2,5 yıl sonraki evlilik uyumunu yordamış, evliliğin ilk yılındaki somatizasyon düzeyi ise, son ölçümdeki somatizasyon düzeyini her  iki cinsiyet için de yordamamıştır. 
Anahtar kelimeler: evlilik uyumu, somatizasyon, yeni evli çiftler, karşılıklı dinamik etkileşimsel analiz, boylamsal çalışma

Abstract:
Dyadic adjustment is a term that affects the physical and mental health of people, in which the changes in dyadic adjustment are also known to have an impact on individual's general well-being. Somatization is the tendency to express the distress and discomfort with bodily sypmtoms. It is a good opportunity to study the somatization in Turkey where in such a culture most people tend to express their distress with somatic symptoms. It gains more importance to investigate the association of dyadic adjustment and somatization during the first years of marriages, because most of the marital disparities ocur during these years. The aim of the study is to explain the longitudinal and reciprocal association of the dyadic adjustment and somatization. Participants consisted of 96 newly-wed couples. Sociodemographic Form, Dyadic Adjustmet Scale (DAS) and Somatization (SOMA) subscale of Symptom Check List were given the participants via online survey platform. To understand the changes over time, the same online instruments were sent the participants after 2,5 years and cross-lagged panel design was applied for dyadic adjustment and somatization association. The results demonstrate that for both women and men, dyadic adjusment in the first year of marriages predicted the subsequent somatization level. In contrast, the somatization level in the first years of marriage did not predict the subsequent dyadic adjustment for both gender. Furthermore, dyadic adjustment of the first year of marriage, only predicted later dyadic adjustment in women and the level of somatization on the first year of marriage did not predict the later somatization level for both gender. 
Keywords: dyadic adjustment, somatization, newly-wed couples, cross-lagged panel design, longitudinal design