Premenopozal kadınlarda vitamin D düzeyi ile denge,düşme korkusu, düşme riski ve fiziksel aktivite düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between vitamin D levels and balance, fear of falling, risk of falling and level of physical activity in premenopausal women
Yazar: FATİH MUHAMMED KAYA
Danışman: DOÇ. DR. HALİM YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Depresyon = Depression ; El kavrama kuvveti = Hand grip strength ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hareket korkusu = Kinesiophobia ; Kas-iskelet ağrısı = Musculoskeletal pain ; Menopoz = Menopause ; Postmenopoz = Postmenopause ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
AMAÇ: Bu tez çalışmasının amacı 3 aydan uzun süren yaygın kas iskelet ağrısı tarifleyen premopozal dönemdeki kadınlarda D vitamini düzeyinindenge, düşme, düşme korkusu ve fiziksel aktivite düzeyi üzerine olan etkisini incelemektir. Aynı zamanda D vitamini düzeyi ile kas iskelet ağrısı, depresyon ve kas gücü arasındaki ilişki de değerlendirilmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız kesitsel olarak tasarlandı. Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon bölümüne 2017 Ağustos- 2020 Mart tarihleri arasında başvuran, yaygın kas iskelet ağrısı bulunan premenopozal dönemdeki 157 kadın hasta calışmaya kabul edildi. Tüm katılımcıların detaylı öyküleri alındı, fizik muayeneleri yapıldı ve Hassas Nokta Sayısı (HNS) belirlendi.Katılımcıların düşme öyküleri, düşme korkusu yaşama durumu ve düşme korkusunun günlük yaşam aktivitelerini etkileme durumu sorgulandı. VAS ile düşme korkusu yaşayanların düşme korku düzeyi değerlendirildi. Düşme korkusu varlığının değerlendirmesi için Tinetti'nin Düşme Etkinlik Ölçeği (TDEÖ) kullanıldı.Katılımcılarda HNS ve Vizuel Analog Skala(VAS) ile genel vücut ağrısı, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile depresyon düzeyi değerlendirildi. Denge ve düşme riskini değerlendirmek amacıyla SportKAT (Kineshetic Ability Trainer) cihazı, Zamanlı Kalkma Yürüme Testi (ZKYT), Fonksiyonel Uzanma Testi (FUT), Tinetti Denge ve Yürüme Testi (TDYT) ve Berg Denge Testi (BDT) kullanıldı. Katılımcıların kas gücünü değerlendirmek amacıyla Jamar el dinamometresi, fiziksel aktivite düzeyini değerlendirmek için de Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Formu (UFAA-KF) kullanıldı. AyrıcaKronik ağrı etyolojisini araştırmaya yönelik olarak D vitamini, parathormon, alkalen fosfataz, kalsiyum ve fosfor düzeyleri için tetkik istemleri yapıldı.Katılımcılar D vitamini düzeyine göre 20ng/ml üstü ve altı, 30 ng/ml üstü ve altı olmak üzere de 2 grup şeklinde ayrıldı. Oluşturulan gruplar arasında denge, düşme riski, düşme korkusu, VAS skoru, el kavrama gücü, BDÖ skorları ve UFAA-KF skorları arasında fark olup olmadığı araştırıldı. Düşme öyküsü olan ve olmayan ile düşme korkusu yaşayan ve yaşamayan olmak üzere oluşturulmuş gruplar arasında da VAS, BDÖ, laborotuvar parametreleri, Düşme korkusu puanı, TDEÖ, SportKat Dİ (Denge İndeks) sonuçları, FUT, ZKYT, BDT, TDYT, Jamar skorları ve UFAA-KF sonuçları açısından fark olup olmadığı araştırıldı.
BULGULAR: D vitamininin 20 ng/ml üstü ve altı ile 30 ng/ml üstü ve altı düzeylerine göre oluşturulmuş gruplarda, bu gruplar içinde VAS skoru, BDÖ skoru, Düşme korku puanı, TDEÖ skoru, Sportkat Dİ sonuçları, FUT skoru, ZKYT skoru, Jamar ile ölçülen el kavrama gücü skoru ve UFAA-KF skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edilmedi. Aynı zamanda D vitamini ile bu değerler arasında yapılan korelasyon analizinde sadece Sportkat Dİ çift bacak skoru zayıf negatifkorelasyon göstercek şekilde anlamlı sonuçlandı. Ayrıca D vitamin düzeyi grupları için yapılan univariate lojistik regresyon analizinde de anlamlı OR değerleri tespit edilmedi. Düşme öyküsü olan grupta düşme korku puanı (p=0,017) ve TDEÖ skoru (p=0,041) olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunurken,Jamar sağ el (p=0,004) ve sol el (p=0,016) kavrama gücü skorları da anlamlı düzeyde düşük bulundu. BDT skoru da düşme öyküsü olan hastalarda daha düşük idi (p=0,001).Düşme korkusu olan grupta BDÖ skorunun (p<0,001) ve PTH düzeyinin (p=0,038) olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek, Jamar sol el kavrama gücü (p=0,003) ile TDYT skoru (p=0,039) ise daha düşük olduğu görüldü.TDEÖ skoru ise daha yüksek idi (p<0,001).

SONUÇ:Tez çalışmamızın sonuçları; D vitamininin 20 ng/ml ve 30 ng/ml düzeylerine göre yapılan grupları arasında denge, düşme riski, düşme korkusu, fiziksel aktivite düzeyi, ağrı, depresyon ve el kavrama gücü açısından istatistiksel olarak bir fark olmadığını tespit ettik.  Düşme öyküsü olan kadınlarda daha fazla düşme korkusu ve daha düşük el kavrama gücü olduğunu saptadık. Düşme korkusu yaşayan kadınlarda ise depresyon sıklığının daha fazla olduğunu tespit ettik. Bu nedenle düşme korkusu yaşayan premenopozal kadınların takipleri sırasında depresyon açısından da değerlendirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: D vitamini düzeyi, Denge, Depresyon, Düşme riski, Düşme korkusu, El kavrama gücü, Fiziksel aktivite düzeyi, Premenopozal dönem, Yaygın kas iskelet ağrısı

Abstract:
BJECTIVE:  Aim of this thesis study is to evaluate the effect ofvitamin D level of premenopausal women with the complaints of generalized musculoskeletal pain lasting more than 3 months; and the balance, falling, fear of falling and level of physical activity. In addition, relationships between vitamin D level and musculoskeletal pain, depression and muscle strength are also evaluated.
MATERIALS AND METHODS: Our study was designed as a cross-sectional study. A total of 157 premenopausal women admitted to Konya Education and Research Hospital, Department of Physical Medicine and Rehabilitation with the complaints of generalized musculoskeletal pain between August 2017-March 2020 was included in the study. Detailed anamnesis was obtained, physical examination was performed and Number of Tender Points (NTP) was identified in all participants. History of falling, fear of falling and the effect of fear of falling on daily life activities were evaluated in all patients. Level of fear of falling was evaluated with Visual Analog Scale (VAS) in participants suffered from fear of falling. Tinetti Falls Efficacy Scale (TFES) was used for evaluating the presence of fear of falling. Generalized body pain was evaluated with NTP and VAS whereas level of depression was evaluated with Beck Depression Inventory (BDI) in all participants.SportKAT (Kineshetic Ability Trainer) device, Timed Up and Go Test (TUG), Functional Reach Test (FRT), Tinetti Balance and Gait Test (TGBA) and Berg Balance Test (BBT) were used for evaluating balance and risk of falling. Jamar hand dynamometer was used for evaluating muscle strength and International Physical Activity Questionnare-Short Form (IPAQ-SF) was used for evaluating level of physical activity in participants. In addition, levels of vitamin D, parathormone, alkaline phosphatase, calcium and phosphorus were measured with laboratory tests for evaluating etiology of chronic pain. Participants were classified into two groups according to their vitamin D levels: above and below 20 ng/ml, above and below 30 ng/ml. Whether there are differences between created groups in terms of balance, risk of falling, fear of falling, VAS score, hand grip strength, BDI scores and IPAQ-SF scores was evaluated. Also, whether there is a difference between created groups as participants with/without a history of falling and participants with/without fear of falling in terms of VAS, BDI, laboratory parameters, fear of falling score, TFES, SportKat BI (Balance Index) results, FRT, TUG, BBT, TGBA, Jamar scores and IPAQ-SF results.
RESULTS: There was no statistically significant difference between created groups as vitamin D group above/below 20 ng/ml and above/below 30 ng/ml in terms of VAS score, BDI score, fear of falling score, TFES score, Sportkat BI results, FRT score, TUG score, hand grip strength score measured by Jamar and IPAQ-SF scores. In the correlation analysis between vitamin D and these values, only Sportkat BI both legs score showed weak but significant negative correlation. In addition, there was no significant OR values in univariate logistic regression analysis performed for groups of vitamin D levels. Fear of falling score (p=0,017) and TFES score (p=0.041) were statistically significantly higher; and Jamar right hand (p=0,004) and left hand (p=0,016) grip strength scores were statistically significantly lower in the group with history of falling than in the group without the history of falling. BDI score was also lower in the patients with history of falling (p=0,001). In the group with fear of falling, BDI score (p<0,001) and PTH level (p=0,038) were statistically significantly higher; and Jamar left hand grip strength (p=0,003) and TGBA scores (p=0,039) were lower than in the group without the fear of falling. TFES score was higher (p<0,001).
CONCLUSION:  Results of our thesis study showed that there is no statistically significant difference between 20 ng/ml and 30 ng/ml levels of vitamin D groups in terms of balance, risk of falling, fear of falling, level of physical activity, pain, depression and hand grip strength. Higher fear of falling and lower hand grip strength were present in the women with the history of falling. Also, rate of depression was higher in the women with the fear of falling. Therefore, we suggest that premenopausal women with the fear of falling must also be evaluated for depression at follow-ups.
Key Words: Vitamin D level, Balance, Risk of Falling, Fear of Falling, Hand grip strength, Level of physical activity, Depression, Premenopausal period, Generalized musculoskeletal pain