Küreselleşme ve iklim değişikliği: Aktör olarak uluslararası örgütler
Globalization and climate change: International organizations as actors
Yazar: OKAN ERDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜL PINAR ERKEM GÜLBOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Küreselleşme günümüzde hayatın her alanına nüfuz eden dönüştürücü etkisiyle
birlikte son derece tartışmalı ve popüler bir konudur. Küreselleşmeye dair tanımların
sayısı oldukça fazla olup bu durum kavramın muhtevasının genişliğinden
kaynaklanmaktadır. Genel olarak küreselleşmeyi dünyanın bütünleşmesi ve insan
etkileşiminin yoğunlaşması olarak tanımlamak mümkündür. Bu bağlamda dünya
üzerinde gerçekleşen olay ve olguların küreselleşme süreci ile karşılıklı ilişkilerinin
incelenmesi, bunların işleyişi ve anlamlandırılması açısından gereklidir.
Küreselleşen dünyada sorunlar da küresel hale gelmiş; ekonomik, siyasi,
toplumsal, kültürel ve çevre gibi alanlardaki sorunlar tüm insanlığı ilgilendiren bir
karaktere bürünmüştür. Bununla birlikte küreselleşmenin dünya sisteminin işleyişine
dair çıktılarından biri olarak uluslararası aktörlerin sayısı çeşitlenerek siyasi karar alma
süreçlerinde ulus-devletlerin yanı sıra uluslararası örgütler, hükümet-dışı örgütler, çok
uluslu şirketler gibi oluşumlar etkili olmaya başlamıştır. Bu aktör yelpazesi içerisinde
uluslararası örgütler, küresel sorunların görüşülmesi ve bu sorunlarla mücadelede
ortak mekanizmaların oluşturulması açısından önemli rol oynamaktadır.
Küreselleşmenin en önemli gündem maddelerinden biri şüphesiz küresel iklim
değişikliğidir. Küreselleşme, iklim değişikliği üzerinde çeşitli dinamikleri ile
şiddetlendirici bir rol oynamıştır. Dünya üzerindeki tüm canlı yaşamını olumsuz
etkileyen ve tehdit eden küresel iklim değişikliği, temelinde çevrenin genel olarak
insan etkisi ile kirletilmesi sonucu doğal dengenin bozulması ve dünya üzerindeki
ortalama ısının artması ile iklim seyrinde meydana gelen uzun vadeli değişimler
anlamına gelmektedir. Küresel iklim değişikliği ve çevre sorunları, etkileri net bir
şekilde hissedilir hale geldiğinde bu konuda küresel bir bilinç oluşmaya başlamış;
başta Birleşmiş Milletler olmak üzere çeşitli uluslararası örgütler, devletler, sivil
toplum gibi uluslararası sistemin aktörleri tarafından konunun uluslararası ortak bir
mücadeleyi gerektirmesi sebebiyle girişimlerde bulunulmuş ve adımlar atılmıştır. Bu
adımlar günümüzde de devam etmekte ve soruna kapsamlı çözüm arayışları
sürmektedir.
Küresel iklim değişikliğinin uluslararası alanda siyasi gündeme taşınması ile
küresel çapta konferanslar düzenlenmiş, anlaşmalar ve protokoller imzalanmış, sorun
ile uluslararası ortak mücadeleyi yasal ve kurumsal bir çerçeveye oturtmak
hedeflenmiştir. Ancak çeşitli kısıtlar ve engeller nedeniyle esasında iklim değişikliği
ile mücadelenin en önemli hedeflerinden olan öngörülen yüzey sıcaklık artışının 1,5
santigrat derecede tutulması ve sera gazı emisyonlarının düşürülmesi gibi somut
hedeflerde başarıya ulaşılamamıştır. Elbette bu hedefler için henüz amaçlanan süre
dolmamıştır. Ancak projeksiyonlar mevcut politikalar ile devam edildiğinde yüzyıl
sonunda yüzey sıcaklıklarının 2,8 dereceye ulaşmasını öngörmektedir. Bu da canlı
yaşamı üzerinde iklim değişikliğinin etkilerinin sınırlandırılması ve hafifletilmesi
amacı açısından olumsuz bir sonuç doğurmaktadır.
Bu tez çalışması kapsamında uluslararası örgütlerin bir aktör olarak küresel
iklim değişikliği alanında attıkları adımlar ile bu soruna bir çözüm üretip
üretemedikleri sorgulanırken, sonuç olarak ortak kurumsal mücadele
mekanizmalarının oluşturulması; soruna dikkat çekilerek gündeme getirilmesi, bu
bağlamda çeşitli politikalar üretilmesi gibi noktalarda aşama kaydedildiği ancak yüzey
sıcaklığı ve emisyon hedeflerine ulaşılması açısından günümüz itibariyle başarılı
olamadığına ulaşılmış; bunun nedenleri incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, İklim Değişikliği, Uluslararası Örgütler,
Küreselleşmenin Sorunları, Uluslararası İlişkilerde Aktörler.

Abstract:
In today's world, globalization is a controversial and popular topic by means
of its transformative character which impacts every aspect of life. In academic
literature, there are many definitions due to the range which globalization
encompasses. Broadly, the term refers to the integration of the world and
intensification of human interactions.
In a globalized world, the nature of the challenges are now global as well. The
challenges that people face in terms of economic, political, social, cultural and
environmental etc. are now refer to global problems which affects all humanity. In
addition, as a result of globalization's outputs in terms of the international political
system, the number of international actors is increased and along with nation-states,
international organizations, non-governmental organizations, transnational companies
began to have influence over world politics. In this spectrum of actors, international
organizations take an important part in terms of addressing the global problems and
forming institutional mechanisms to struggle with these problems.
One of the most important topics in terms of globalization is undoubtedly
climate change. Globalization severed the climate change by its various dynamics.
Global climate change refers to the deterioration of the natural balance by human
activities and a long-term change in climate as a result of an increase on the overall
heat levels. Climate change negatively affects and threatens all living beings on earth.
Therefore, when the impacts of climate change and environmental problems become
vital, a global consciousness arose.
International organizations like the UN, nation-states, global civil society etc.
attempted numerous actions since the topic requires a collective struggle. These
attempts and the search for a comprehensive resolution for the problem continue today.
As global climate change became a part of the world politics, globally held
conferences, agreements, protocols are prepared. The aim of these attempts are
mirrored as providing legal and institutional framework in terms of international
collective struggle against climate change. However, due to various limitations and
obstructions, desired outcomes such as limiting the Earth's surface heat up to 1.5
celsius degrees and reducing emissions.
In this thesis, it is questioned whether international organizations as actors of
world politics formulated a solution to global climate change. As a result, even though
a progress is made in specific points, such as addressing and formulating policies,
forming common international mechanisms; it is far from success in terms of
emissions and Earth's surface heat.
Keywords: Globalization, Climate Change, International Organizations, Challenges
of Globalization, Actors in International Relations