Prematüre bebeklerde duyu bütünleme müdahale programının duyusal işlemleme, emosyonel ve adaptif cevaplar üzerine etkisi
The effects of sensory integration intervention programme on sensory processing, emotional and adaptive functions of premature infants
Yazar: SERKAN PEKÇETİN
Danışman: PROF. DR. ESRA AKI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebekler = Infant ; Davranış = Behavior ; Duygu = Emotion ; Duyu bozuklukları = Sensation disorders ; Duyular = Sensation

Özet:
Prematüre bebeklerde duyusal işlemleme problemleri görülebilmektedir. Bu problemlerin oluşmasında iki önemli faktör olduğu düşünülmektedir. Bu faktörler; prematüre bebeğin yetersiz nörolojik ve biyolojik sistemlere sahip olması ile Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'ndeki (YYBÜ) çevresel faktörlerin prematüre bebeğin duyusal ihtiyacını karşılamamasıdır. Bu çalışmanın amacı, prematüre bebeklere uygulanan bireyselleştirilmiş duyu bütünleme müdahalelerinin bebeklerin duyusal işlemleme becerileri, emosyonel ve adaptif fonksiyonlarının üzerine etkisini incelemektir. Çalışmaya müdahale grubuna düzeltilmiş yaşları 28 hafta olan 34 prematüre bebek alınmıştır. Aynı yaştaki 34 term bebek ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Bebeklerin duyusal işlemleme becerileri Bebeklerde Duyu Fonksiyonları Testi (BDFT) ile, emosyonel fonksiyonlar Fonksiyonel Emosyonel Değerlendirme Skalası (FEDS) ve adaptif fonksiyonlar Bebek/Yürümeye Başlayan Çocuk Semptom Kontrol Listesi (BYSKL) ile değerlendirilmiştir. Sekiz hafta, haftada bir seans ve her seansta 45 dakika süren duyu bütünleme programına alınan prematüre bebeklerle, term bebekler 36. haftalarında aynı parametrelerde tekrar karşılaştırılmışlardır. Müdahale öncesi prematüre bebeklerin aynı yaştaki term bebeklere göre daha zayıf duyusal işlemleme becerilerine, emosyonel ve adaptif fonksiyonlara sahip oldukları bulunmuştur (p<0,01). Müdahale ve kontrol grubunun birinci ve ikinci değerlendirmeler arasındaki farklar karşılaştırıldıklarında, duyusal işlemleme becerileri, emosyonel ve adaptif fonksiyonlarda müdahale grubu lehine anlamlı fark bulunmuştur (p<0,01). Doğum ağırlığı, doğum haftası ile prematüre bebeklerin müdahale öncesi BDFT testinin puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki, YYBÜ'de yatış süresi ile müdahale öncesi BDFT testinin puanları arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,01). Prematüre bebeklerin müdahale öncesi BDFT toplam puanı ile BYSKL puanı arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Prematüre bebeklerin müdahale öncesi BDFT puanları ile FEDS testinin sembolik ve duyusal oyun puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,01). Sonuç olarak; ergoterapi müdahaleleri içinde yer alan duyu bütünleme müdahalelerinin bebeklerin duyusal işlemleme becerileri ile adaptif ve emosyonel fonksiyonlarının artmasında etkili olduğu tespit edilmiştir. Prematüre bebekler duyusal işlemleme problemleri ve bu problemlerin yol açabileceği emosyonel ve adaptif fonksiyonlar açısından değerlendirilmeli ve bireyselleştirilmiş duyu bütünleme müdahaleleri aile eğitimi ile birlikte uygulanmalıdır.

Abstract:
Sensory processing disorders could be seen in premature infants. It should be considered that two important factors cause to these problems. These factors are inadequate neurologic and biological systems of premature infants and the Neonatal Intensive Care Unit's (NICU) enviroment does not meet the sensory needs of premature infants. The aim of the study was to investigate the effects of individualised sensory integration interventions on sensory processing skills, emotional and adaptive functions in premature infants. Thirty four premature infants that corrected ages 28 weeks were taken as an intervention group for the study. Thirty four term infants at the same ages were taken as a control group for study. Infants's sensory processing skills were evaluated by Bebeklerde Duyu Fonksiyonları Testi (BDFT), emotional functions were evaluated by Fonksiyonel Emosyonel Değerlendirme Skalası (FEDS)  and adaptive functions were evaluated by Bebek/Yürümeye Başlayan Çocuk Semptom Kontrol Listesi (BYSKL). Premature infants who were taken to one session per week, 45 minutes each through eight weeks were compared again with the same parameters of term infants who were 36 weeks of aged. Premature infants had worse sensory processing skills, emotional and adaptive functions when compared with term infants in preintervention (p<0,01). When differences were compared between the first and second evaluations of intervention and the control group's sensory processing skills, emotional and adaptive functions significant differences were found in favor of intervention group (p<0,01). Significant positive correlation was found between birth weight, birth week and BDFT test score of preintervention (p<0,01). Also significant negative correlation was found between NICU duration of hospitalization and BDFT test score of preintervention (p<0,01). It was found a significant negative correlation between preintervention BDFT total score and BYSKL score of premature infants (p<0,05). The correlation between preintervention BDFT score and FEDS's symbolic and sensory play score of premature infants were significantly positive (p<0,01). As a result, sensory integration intervention of occupational therapy programs interventions is an efficient method for increasing sensory processing skills, emotional and adaptive functions of infants. Premature infants should be evaluated for sensory processing disorders; emotional and adaptive functions which may be caused of these problems and individualised sensory integration interventions should be implemented with family education.