Gelişmekte olan ülkelerde finansal sermaye hareketleri üzerindeki kontrollerin analizi: Türkiye için çıkarılabilecek dersler
An analysis of controls on international capital flows in developing countries: What lessons can Turkey draw?
Yazar: ZEKİ TUĞRUL GÖVER
Danışman: PROF. DR. AZİZ KONUKMAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Finansal sermaye = Financial capital ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Sermaye akımları = Capital flows ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; Sermaye kontrolleri = Controls of capital ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışmada Latin Amerika ve G. Doğu Asya ülke gruplarında yer alan ülkelerin tecrübelerinden yola çıkarak Türkiye'de sermaye kontrollerinin bugüne kadar neden uygulanmadığı, gelecek yıllarda uygulanabilirliği ve Türkiye'nin bu konuda çıkarabileceği dersler araştırılmıştır. Latin Amerika ve G. Doğu Asya ülkelerinden sermaye kontrolü deneyimi bulunan Brezilya ve Tayland seçilmiştir. Çalışmanın amaçları şunlardır: 1-Brezilya ve Tayland'da 1990'lardan 2010 yılı sonuna kadar sermaye hareketleriyle ilgili düzenlemelerin döviz kuru üzerindeki etkisinin ampirik olarak araştırılması, 2-1990'ların başından bu yana Türkiye'de sermaye hareketlerinin yapısal özelliklerinin değerlendirilmesi ve Türkiye'nin Brezilya ve Tayland ile bu çerçevede karşılaştırılması, 3-Türkiye'de sermaye hareketlerinin yönetimi için 2010'dan 2012 yılı sonuna kadar alınan tedbirlerin değerlendirilmesi ve daha iyi bir yönetim için çıkarılabilecek derslerin tartışılması. Bu amaçlar doğrultusunda gerçekleştirilen çalışmalar şunlardır: 1-Brezilya ve Tayland'da sermaye kontrollerinin döviz kuruna etkisi Brezilya'da 1999:02-2010:12 dönemi, Tayland'da 1997:07-2010:12 dönemi için araştırılmıştır. 2-Brezilya ve Tayland için aylık frekansta bir sermaye kontrol endeksi hazırlanmıştır. VAR modeli aracılığıyla yapılan ampirik analiz sonuçlarına göre sermaye kontrolleri Brezilya'da döviz kuruna etki etmemiş, ancak Tayland'da geçici bir süre için döviz kuru üzerindeki değerlenme baskısını azaltmaya yardımcı olmuştur. 3-Türkiye'de 1990'lı yıllardan 2012 yılsonuna kadar sermaye hareketleri ve ilgili bazı göstergeler incelenerek Brezilya ve Tayland ile karşılaştırma yapılmıştır. 4-Türkiye'de sermaye akımlarının yönetilebilmesi için 2010'dan itibaren yapılan düzenlemeler ile finansal istikrarın gözetimine ilişkin kurumsal yapının mevcut durumu incelenmiştir. Türkiye'de finansal istikrar ve sermaye hareketlerinin olumsuz etkilerinin azaltılması konusunda değerlendirmeye alınabilecek alternatif araçlar ve bu araçların kullanılabilmesi için yapılabilecek kurumsal düzenlemeler tartışılmıştır.

Abstract:
In this study we investigated the following research questions: If a significant number of developing countries in Latin America and South-East Asia regions can impose controls on international capital flows, then why Turkey does not consider employing restrictions on these flows? Can Turkey resort to capital controls in the foreseeable future? What lessons can Turkey draw from the experiences of developing countries on capital controls? We picked Brasil from Latin America and Thailand from South-East Asia for empirical anaysis as both have experience in implementing restrictions on capital account. The objectives of this study are as follows: 1-investigating the effects of the arrangements related to capital account on exchange rates in Brasil and Thailand throughout the last two decades, 2-evaluating the structural features of capitals flows in Turkey since early 1990s and comparing Turkey with Brasil and Thailand from this perspective, 3-analysing the measures that Turkey took in order to manage capital flows during the period 2010-2012 and discussing the steps to be taken for a better management of capital flows in Turkey in the future. Within this framework we; 1-developed an empirical model in order to investigate the effects of capital controls on exchange rates in Brasil (1999:02-2010:12) and Thailand (1997:07-2010-12), 2-developed a monthly capital control index for Brasil and Thailand. Empirical results of the VAR models suggest that the capital controls did not affect the exchange rate in Brasil, but, helped temporarily reduce appreciation pressure on exchance rate in Thailand, 3-analysed the capital flows and a number of related financial indicators in Turkey and compared Turkey with Brasil and Thailand as to whether there are any structural similarities between these countries or not, 4-discussed the measures that Turkey took for managing the capital flows since 2010 and diagnosed the state of the institutional framework for sustaining financial stability. We also introduced alternative policies for managing and alleviating the potential adverse effects of capital flows in Turkey.