Uluslararası Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin İran hukuk sistemine yansıması
Reflection of the International Convention on the Rights of the Child in the legal system of Iran
Yazar: SHİVA NOROUZI
Danışman: PROF. DR. SABAHATTİN NAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu tez, uluslararası çocuk hakları belgelerini ayrıntılı bir şekilde inceleyerek, özellikle Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin İran hukukundaki yansımalarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çocuk hakları, 20. yüzyılın başlarından itibaren uluslararası düzeyde giderek artan bir önem kazanmış ve bu alanda çeşitli evrensel belgeler oluşturulmuştur. Bu düzenlemeler arasında, çocuk haklarının etkin ve bağlayıcı bir şekilde korunmasını sağlayan temel belge, 1989 tarihli Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'dir. Bu sözleşme, İran hükümeti tarafından 5 Eylül 1991 tarihinde imzalanmış ve 13 Temmuz 1994 tarihinde, iç hukuk ve İslam normlarına uygunluğu şartıyla tek bir çekince koyularak kabul edilmiştir. 
Araştırmada, uluslararası çocuk hakları belgelerinin İran iç hukukundaki yansımalarını değerlendirmek amacıyla literatür taraması, karşılaştırmalı yasal metin analizi ve vaka incelemeleri gibi yöntemler kullanılmıştır. Bu bağlamda çalışma, İran iç hukukundaki mevcut yasal düzenlemeleri değerlendirerek, özellikle Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ile uyumsuzlukları ve bu uyumsuzlukların arka planındaki hukuki ve sistemsel nedenleri tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, İran'ın sözleşmeye koyduğu çekincenin değerlendirilmesi, sözleşmenin hedefleriyle uyumluluğu ve bu çekincenin etkileri de ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Araştırma sonuçları, İran'ın uluslararası çocuk hakları standartlarına uyum sağlama çabalarını ve bu çabaların karşılaştığı hukuki ve uygulama sorunlarını ayrıntılı bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, araştırma aynı zamanda, çocuk hakları alanında meydana gelen ihlalleri ve bu ihlallerin boyutlarını kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Bu tez, elde edilen bulgular ışığında, çocuk haklarının daha etkin bir şekilde korunmasını sağlamak amacıyla stratejik öneriler sunmakta ve hukuki reformların gerekliliğini ve önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This thesis aims to thoroughly examine international children's rights documents, with a particular focus on evaluating the reflections of the United Nations Convention on the Rights of the Child in Iranian law. Since the early 20th century, children's rights have gained increasing importance at the international level, leading to the creation of various universal documents in this field. Among these regulations, the fundamental document ensuring effective and binding protection of children's rights is the 1989 United Nations Convention on the Rights of the Child. This convention was signed by the Iranian government on September 5, 1991, and was ratified on July 13, 1994, with a single reservation regarding its conformity with domestic law and Islamic norms.The research employs methods such as literature review, legal text analysis, and case studies to assess the reflections of international children's rights documents in Iranian domestic law. In this context, the study aims to evaluate the existing legal regulations in Iran, particularly identifying discrepancies with the Convention on the Rights of the Child and the legal and systemic reasons behind these discrepancies. Additionally, the evaluation of Iran's reservation to the convention, its alignment with the convention's objectives, and the effects of this reservation are examined in detail.
The research findings reveal Iran's efforts to align with international child rights standards and detail the legal and practical challenges encountered in this process. In this context, the research also thoroughly examines violations in the field of children's rights and the extent of these violations. Based on the findings, this thesis provides strategic recommendations aimed at more effectively protecting children's rights and emphasizes the necessity and importance of legal reforms.