Kamu ulaşım projelerinin gayrimenkul değeri ve kullanımına etkileri: Ankara ili metro projesi örneği
Assesment of the impact of public transportation projects on value and usage of real estates: the case of underground project in Ankara
Yazar: ALİ ONURALP ÜNAL
Danışman: PROF. DR. HARUN TANRIVERMİŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ulaşım = Transportation ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Ankara metrosu = Ankara subway ; Gayrimenkul değerleme = Real estate valuation ; Şehiriçi ulaşım = Urban transport

Özet:
Kentsel alanda gayrimenkul değerleri ve kullanımını etkileyen temel parametreler arasında; konum, erişilebilirlik, kullanım yoğunluğu ve tamamlayıcılık gibi faktörler yer almaktadır. Ulaşım yatırımları ve özellikle ulaşım modlarının entegrasyonuna bağlı olarak gayrimenkulün değeri ve kullanım olanaklarını etkilendiği ve hatta yatırım kararlarının verilmesinde ulaşım kolaylığı ve türlerinin özel olarak dikkate alındığı görülmektedir. Yerleşim ve konut politikalarının oluşturulması sürecinde, politika yapıcılar ve yatırımcılar tarafından kamu ulaşım projelerinin gayrimenkul değerine etkisinin yönü ve boyutunun bilinmesi, yatırım kararlarının ekonomik analizi ve yapılabilirliğini etkilemesi yönünden önem taşımaktadır. Bu çalışma raylı sistem projelerinin konut değerleri üzerine etkisini ve konut sakinlerinin değer artış algılarını değerlendirmek için yapılmıştır. Araştırma kapsamında Ankara M4 Keçiören Metro Hattı güzergâhında yapılan saha çalışmasının bulguları kullanılarak konut sakinleri yönünden ulaşım modlarına erişilebilirlik düzeyi ile gayrimenkulün kullanımını ve değerindeki değişimin büyüklüğü ortaya konulmuş ve altyapı yatırımlarının yapılabilirliği ve finansmanı olanaklarının değerlendirilmesi yapılmıştır. Seçilen metro projesinin gayrimenkul piyasalarına etkilerinin ölçülmesi için sistematik ve tabakalı örneklem yöntemi kullanılarak örneklem uzaydan 698 adet konut seçilmiş ve konut malikleri ve kullanıcıları ile emlak ofislerinden anketle toplanan verilerin analizi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. İncelenen yatırım alanında konut sakinlerine göre metro hattının yapımının gündeme geldiği ve metronun açıldığı tarihlerdeki konutların satış fiyatları ve kira parasının durumu ve değişimin analizine ilişkin veriler toplanmış ve toplanan verilerin geçerliliğinin teyidi için emlak ofislerine uygulanan anketin sonuçları ve diğer resmi kayıtlar ile söz konusu tarihlerdeki ilan verileri ile karşılaştırma yapılmıştır. Saha çalışmalarının sonuçlarına göre metro hattının inşa edilip işletmeye açılışından sonraki dönemde konut satış değerlerinde %17,40 ve kira parasında ise %13,19 oranında artışın olduğu saptanmış olup, metro yatırımı sonrası dönemde gayrimenkul değer artışının sınırlı düzeyde olduğu saptanmıştır. İncelenen metro hattı istasyonlarının ortalamasına göre istasyona 1 metre yaklaşıldığı zaman konut satış değerinde 168,30 TL artışın olduğu ve konut değerinin ulaşım yatırımından olumlu olarak etkilendiği görülmektedir. Aynı zamanda metro yapılacağı konusu gündeme geldiğinde konut satış değerlerindeki artış beklentisinin metro yapıldıktan sonra karşılandığı da tespit edilmiştir. Bununla birlikte metro yatırımına karar verilmesi, projenin inşaat ve işletme dönemlerinde ana caddelerde konut yatırımlarının emlak vergisine esas değerlerinde aynı oranda artışın olmadığı ve vergileme yoluyla sağlanacak kamu gelirleri ile altyapı projelerinin finanse edilmesinin mevcut koşullarda mümkün olamayacağı görülmektedir.

Abstract:
Among the main parameters affecting real estate values and use in the urban areas; factors such as location, accessibility, usage density and complementarity were included. Depending on the transportation investments and especially the integration of transportation modes, it is seen that the value and usage opportunities of the real estate are affected and even the ease of transportation and its types are taken into consideration in making investment decisions. In the process of establishing settlement and housing policies, it is important for policy makers and investors to know the direction and extent of the impact of public transportation projects on real estate value and to influence the economic analysis and feasibility of investment decisions. This study was conducted to evaluate the impact of rail system projects on residential values and residents' perception on property value increase. Within the scope of the research, using the findings of the field study conducted on the route of Ankara M4 Keçiören Metro Line, the level of accessibility to transportation modes in terms of residents, the magnitude of the use and value of the real estate and the feasibility and financing opportunities of the infrastructure investments were evaluated. In order to measure the effects of the selected metro project on real estate markets, 698 houses were selected from the sample space using systematic and stratified sampling method, and the data collected from the residential owners, property users and real estate offices were analysed. According to the residents on the investment area, where the construction of the metro line was taken place, the sales prices of the houses at the time the metro line was opened and the data on the status of the rental money and the analysis of the changes were collected and the results of the survey applied to the real estate offices for confirmation of the validity of the collected data and other official records and the published data on those dates were compared. According to the results of the field studies, it was determined that there was a 17,40% increase in house sales values and a 13,19% increase in rental money in the period after the metro line was built and put into operation, and it was determined that the real estate value increase was limited in the period after the metro investment. According to the average of the metro line stations surveyed, when the station is approached by 1 meter, it is seen that there is an increment of 168.30 TL in the value of housing sales and that the value of housing is positively affected by the investment in transportation. At the same time, when it came up on the issue of metro building, it was determined that the expectation of an increase in housing sales values was met after the metro was built. However, it is observed that the decision to invest in the subway does not have an impact on the increment on the value of property investments based on the real estate tax on the main streets during the construction and operation periods of the project, and it is not possible to finance public revenues and infrastructure projects to be provided through taxation under the current conditions.