2008 küresel krizinin Türkiye'deki illerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeylerine etkisinin faktör analizi ile incelenmesi
Factor analysis of the impact of the 2008 global crisis on the socioeconomic development levels of the provinces in Turkey
Yazar: MERVE YAMACI
Danışman: DOÇ. DR. İSTEM KESER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Faktör analizi = Factor analysis ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Küresel kriz = Global crises ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Sosyoekonomik gelişmişlik endeksi = Socioeconomic development indeks ; Türkiye = Turkey ; Çok değişkenli istatistik = Multivariate statistic

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de 81 il 21 değişken esas alınarak 2009 ve 2012
yıları için sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri karşılaştırılmıştır. Çalışmanın
öncelikli amacı kriz dönemlerinde çeşitli sosyal ve ekonomik değişkenlerin
istikrarlı bir döneme göre nasıl bir değişim gösterdiğini belirlemek ve iki dönem
için sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri arasında bir karşılaştırma yapmaktır.
Aynı zamanda iller bazında sosyoekonomik dengesizliklerin altında yatan temel
faktörlerin çeşitli istatistiksel yöntemlerle belirlenmesi ve karşılaştırılması
amaçlanmaktadır. Analizde kullanılan değişkenler Türkiye İstatistik Kurumu,
Türkiye Bankalar Birliği, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, Kalkınma
Bakanlığı, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı,
Sağlık Bakanlığı yayınlarından yararlanılmıştır. Sosyal Bilimler İçin İstatistik
Programı (SPSS) 23.0 paket programı kullanılarak verilere faktör analizi ve
faktör türetme yöntemi olarak da temel bileşenler analizi uygulanmıştır. Faktör
analizi sonucunda ekonomik gelişmişlik ve sosyal gelişmişlik göstergeleri
şeklinde isimlendirilen 2 faktör elde edilmiştir. Elde edilen bu faktörlere göre
kriz döneminin sosyoekonomik dengeleri nasıl değiştirdiği yorumlanmıştır. Kriz
dönemleri ve sonrasında illerin sosyal ve ekonomik gelişmişlik düzeylerini
etkileyebilecek oluşumlar, alınması gereken önlem ve tedbirler açıklanmıştır.

Abstract:
In this study, levels of socioeconomic development for in 81 provinces
in Turkey in 2009 and 2012 years on the basis of 21 variables were compared.
The primary aim of the study is to determine how the various social and
economic variables change according to a stable period in times of crisis and
to compare the levels of socioeconomic development for two periods.
At the same time, it is aimed to determine and compare the main factors
underlying socioeconomic imbalances by various statistical methods. The
variables used in the analysis from Ministry of Health publications Turkey
Statistical Institute, the Banks Association of Turkey, Address Based
Population Registration System, Ministry of Development, Population and
Citizenship Affairs General Directorate, Ministry of National Education, has
benefited. Using Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 23.0
package program, factor analysis and principal component analysis were used
as factor generation method. As a result of factor analysis, two factors named
as economic development and social development indicators were obtained.
According to these factors, it was interpreted how the crisis period changed the
socioeconomic balances. Formations that may affect the social and economic
development levels of the provinces and the precautions and measures to be
taken are explained.