Hükmedilmeyen mekanlar ve Afrika'daki silahlı grupların varlık mücadelesi: Mali'de İMEK örneği
Ungoverned spaces and the struggle of armed groups in Africa: A case study of AQİM in mali
Yazar: ABDOULAYE IBRAHIM BACHIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ YEŞİLYURT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika = Africa ; Afrika ülkeleri = African countries ; El Kaide = El Kaide ; Kuzey Afrika = North Africa ; Mali = Mali ; Silahlı gruplar = Armed groups ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İMEK = AQIM

Özet:
Bu tezin temel amacı, İMEK'in Kuzey Afrika'dan ve özellikle ortaya çıktığı Cezayir'den Batı Afrika ülkesi Mali'ye kayması ve yerleşmesinin sebeplerini, "hükmedilmeyen mekanlar" kavramı çerçevesinde tespit etmektir. Bu kapsamda RAND Corporation tarafından geliştirilen "hükmedilmeyen mekanlar" teriminin kavramsallaştırılması incelenerek tarihsel bir perspektifle İMEK'in yaşadığı dönüşüm sonucu, örgütün Kuzey Mali bölgesine yönelişinin sebepleri ortaya konmak amaçlanmıştır. Ayrıca tezde, "hükmedilmeyen mekanlar" kavramının eleştirel yaklaşımı da ele alınarak, kavramın ABD güvenlik politikası çerçevesinde nasıl geliştiği ile silahlı gruplar, başarısız devletler ve terörizmle ilişkisi detaylandırılmaktadır. Bunun çerçevede, İMEK'in Kuzey Mali'yi tercih etmesinin, bölgenin tarihsel olarak hükmedilmeyen mekan özellikleri taşımasında etkili olduğu savunulmaktadır. Bunun yanında 2011'den günümüze kadar devam eden Mali Krizi'nin ana aktörlerinden biri olan İMEK'in Sahel bölgesine kaymasının, örgütün hayatta kalma mücadelesinin sonucu olduğu iddia edilmektedir. Ayrıca çalışmada, İMEK örgütünün bölgede izlediği strateji "yerelleşme stratejisi" olarak adlandırılmakta ve bu stratejinin etnik temelli silahlı oluşumların ortaya çıkmasına yol açtığı savunulmaktadır. Bu durum, Mali'de yeni etno-cihatçılık sorununu yaratmış ve etnik çatışmaya zemin hazırlamıştır. Bu stratejiyle İMEK'in hedefi, kaos ortamı yaratarak varlığını korumak ve gerekirse bölgesel genişlemeye yönelik kabiliyetlerini artırmaktır. Tez, hükmedilmeyen mekan kavramının, kalıcı askeri müdahaleye dayanak oluşturduğu, böylece bölgenin öngörülmeyen bir istikrarsızlık sürecine sürüklendiği ve bölgedeki sosyo-politik dengeleri yeniden şekillendireceği iddialarını ispat etmeye çalışmaktadır.

Abstract:
ABSTRACT
The main purpose of this thesis is to determine the reasons for the shift and settlement of AQIM from North Africa and especially Algeria, where it emerged, to the West African country, Mali, within the framework of the concept of "non-governed spaces". In this context, by examining the conceptualization of the term non-governed spaces developed by RAND Corporation, it is aimed to reveal the reasons for the organization's orientation towards the Northern Mali region as a result of the transformation of AQIM. In addition, the critical approach of the concept of non-governed spaces is discussed and the development of the concept within the framework of US security policy and its relationship with armed groups, failed states and terrorism are detailed. In the light of this, it is argued that AQIM's preference for Northern Mali is effective for the region's historically non-governed space features. In addition to this, the shift of AQIM, one of the main actors of the Mali Crisis, which has been continuing since 2011, to the Sahel region is claimed to be the result of the organization's struggle for survival. Furthermore, the strategy followed by AQIM in the region is called "localization strategy" and it is argued that this strategy leads to the emergence of ethnic-based armed formations. This has created a new ethno-jihadism problem in Mali and has paved the way for ethnic conflict. With this strategy, AQIM aims to maintain its existence by creating a climate of chaos and to increase its capabilities for regional expansion if necessary. The thesis tries to prove that the concept of non-governed space constitutes the basis of permanent military intervention, thus leading the region to an unstable process of instability and reshaping the socio-political balances in the region.