Doğu - Batı tartışmaları arasında Ortak Avrupa Birliği kimliğinin inşası
Building Common European Union identity in between the discussions of East - West
Yazar: UFUK CERRAH
Danışman: YRD. DOÇ. MUHARREM GÜRKAYNAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Batı = West ; Batı medeniyeti = Western civilization ; Doğu medeniyeti = Eastern civilzation ; Egemenlik = Sovereignty ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Oksidentalizm = Occidentalism ; Oryantalizm = Orientalism ; Sosyal inşaa = Social construction ; Sosyal inşaa = Social construction

Özet:
II. Dünya Savaşı sonrası oluşan küresel jeopolitik durumun bir sonucu olarak başlayan Avrupa entegrasyon süreci, Soğuk Savaş'ın ardından Avrupa Birliği adı altında yoluna devam etmiştir. Üye devletlerin egemenlik haklarından bazılarını devrederek oluşturdukları Avrupa Birliği ne bir "devlet" ne de bir "uluslararası örgüt"tür. Kendine has bir yapısı olan Birlik modernizmin ürünü olan ulus-devletlerin üzerine kurulmuş ulus-üstü siyasi bir yapıdır. Post-modern dönemi temsil eden ulus-üstü siyasi yapıların meşruiyetlerini nasıl sağlayacakları sorusu günümüzün önemli tartışma konuları arasında yer almaktadır. Ulus-devletler meşruiyetlerini kendilerini oluşturan halktan ve bu halkların ulus-devletlere devrettikleri egemenlik haklarından sağlamaktadırlar. Kısacası ulus-devletlerin halkları (uluslar) aidiyet duygusu ile ulus-devletlere bağlanmakta ve bu yolla "ulusal kimlikler" inşa edilmektedir. Ulus-üstü siyasi yapılar ise bir yandan üye devletlerden oluşurken diğer yandan da üye devletlerin halklarından oluşmaktadır. Ulus-üstü siyasi yapılara aidiyet duygusunun gelişmesi (ulus-üstü kimliklerin oluşması) ve bu yolla ulus-üstü siyasi yapıların meşruiyet temellerinin oluşması önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Avrupa entegrasyon sürecinin başarılı bir şekilde yoluna devam etmesi, ulus-üstü siyasi yapıya aidiyeti gösteren ortak bir Avrupalılık kimliğinin inşası ile mümkün görünmektedir. 
Bizim yaptığımız bu çalışma ulus-üstü Avrupalılık kimliğinin inşa edilip edilemeyeceği, eğer edilebilecekse bunun nasıl gerçekleştirilebileceğine ilişkindir. Bunun için öncelikle tarihsel süreç içerisinde Avrupa ve Avrupalılık kimliğinin nasıl geliştiğini ortaya koyduk. Daha sonra "günümüz Avrupası yani Avrupa Birliği için nasıl bir kolektif kimlik inşa edilebilir?" sorusuna cevap aradık. Yaptığımız çalışmada Avrupa düşüncesinin üç temel dayanağının olduğunu gördük. Bunlar; Antik Yunan Mirası, Roma İdarî Düzeni ve Hıristiyan Disiplin Anlayışıdır. Antikite Dönemi'nde (Eski Yunan, Helen, Roma) ve Ortaçağ'da ortak Avrupalılık kimliği Doğu (oryantalizm)-Batı (oksidentalizm) düalizmine dayanan "ötekileştirme" üzerine inşa edilmiştir. Burada Avrupalılık kimliğinden ziyade daha çok Batı kimliği söz konusu olmuştur. Modernizmle birlikte Avrupa kendisini uygarlıkla özdeşleştirmiş, karşısındakini de "uygar olmayan dünya" olarak tanımlamış ve bu şekilde ortak bir Avrupalılık kimliği gelişmiştir. Napolyon'un Fransa etkisinde ve Hitler'in de Almanya etkisinde bir Avrupa inşa etme girişimleri ise başarısızlıkla sonuçlanmıştır. 
II. Dünya Savaşı sonrası küresel sistem içerisindeki önceliğini kaybeden Avrupalı ulus-devletler daha sonra Avrupa Birliği adını alacak olan bir entegrasyon sürecini başlatmışlardır. Bu süreç bir yandan kıtaya barış ve güvenlik sağlarken, diğer yandan da ekonomik refah ve zenginlik getirmiştir. Entegrasyon sürecinin Avrupalılara sağladığı bu fayda onların Avrupa entegrasyon sürecine aidiyet duygusu ile bağlanmalarını sağlamıştır. Bu ise Avrupa'da "ötekileştirmeye" dayanmayan ortak bir Avrupalılık kimliğinin gelişmesine yol açmıştır. Demokrasi, insan ve azınlık haklarının korunması, hukukun üstünlüğü, serbest piyasa ekonomisi ve özgürlükler gibi liberal değerlere dayanan bir Avrupalılık kimliği gelişmiştir.
Entegrasyon süreci Anayasal Kriz ve Euro Krizi gibi yapısal krizlerle karşılaştıkça sıradan Avrupalıların Birliğe olan aidiyet duyguları zayıflamıştır. Avrupalı politika yapıcılar ise ortak Avrupalılık kimliğini sağlamlaştırmak için tekrar bir öteki- düşman kurgulayarak "ötekileştirme" üzerinden kolektif bir Avrupalılık kimliği inşa etme yoluna gitmişlerdir. Bu ise yabancı düşmanlığı ve İslâmofobinin artmasına neden olmuştur. Bununla birlikte Avrupa Birliğinin iddialı bir şekilde "Avrupa Birleşik Devletleri"ne dönüşme çabası ise Birliğin ulus-devletlerin mahrem alanına girmesine yol açmıştır. Bu girişim ise Avrupalılar arasında büyük bir tepkiye (Eurosceptism) neden olmuştur. Bizim temel tezimiz ortak Avrupalılık kimliğinin demokrasi, insan hakları, özgürlükler, serbest piyasa ekonomisi, azınlıkların korunması gibi liberal değerler üzerinde; ulus-devlet ve ulusal kimlikleri yok etmeden Avrupa Birliği'nin kendine has yapısı dikkate alınarak inşa edilebileceğidir. 

Anahtar Kelimeler: 
Kimlik, Kimlik İnşası, Avrupa, Avrupa Birliği, Avrupalılık Kimliği, Oryantalizm, Oksidentalizm, Ötekileştirme.

Abstract:
The European integration process as a result of the global geopolitical situation emerged aftermath of Second World War, continued its way under the name of the European Union after Cold War. The European Union can not be defined either as a type of "state" or "international organization" which is formed by transferring some of the sovereignty of the member states. The Union is a supranational political structure built upon the nation-states, a product of modernism, established a unique type of it own. The question of how supranational political structures that represents post-modern epoch will legitimate themselves is an important debate of nowadays. The nation states are ensuring their legitimacy by the people who form them and the sovereignty of these people transferred willingly to the nation-states. Briefly, the people of nation-state (nation) are coupled to the nation-state with a sense of belonging and by this "national identity" is built. Supranational political structures are composed of member states in one hand and the people of the member states in other hand. The development of sense of belonging favouring supranational political structures (the creation of supranational identity) and thus forming the basics of legitimate supranational political organization is an important topic we encounter. A successful continuance of European integration can be possible with constructing common European identity that indicates a sense of belonging favouring supranational political structure. 
This work is about whether supranational European identity can be constructed or not, and how can it be done. To achieve this, primarily the advent of Europe and European identity is presented in the context of historical continuum. Later on, we tried to answer the the question of "How a collective identity can be built for Europe/European Union?". In this study we found out three pillars of European thought. These pillars are; The heritage of Ancient Greek, Roman Administrative Arrangement and Christian Disciplinery Approach. During Antiquity period (Ancient Greek, Helenistic, Roman) and Medieval age, common European identity was built upon "alienation" of other based on East (Orientalism)-West (Occidentalizm) dualism. Western identity had been more concerned rather than the European identity. With effects of modernism Europe consubstantiated itself with "civilization", the adversary is defined as "non-civilized world" which thrived a European identity. The attempts to build Napeleon's France influenced and Hitler's Germany influenced Europe had been collapsed. 
The European nation-states which lost its dominance within the global system started the integration process which is later named as European Union. This process has brought peace and security to continent in one hand and provided economic prosperity and wealth on the other hand. Above-mentioned benefits of integration process favouring Europeans provided a sense of belonging for Europe's integration process. This has led to the development of a common European identity not based on "alienation" of other. A European identity has thrived basing on liberal values such as democracy, protection of human and minority rights, the rule of law, free market economy and freedom. 
As the ordinary Europeans confronted structural crisis like constitutional and the Euro crisis during integration process, the sense of belonging for Union has been weakened. European policymakers again sought to build a collective European identity editing an other-adversary via "alienation" to consolidate common European identity. This caused an increase of "xenophobia" and "Islamophobia". Besides, the European Union's assertive efforts to transform it into "United States of Europe" led to intervening the intimate space of the nation-states. This attempt has led to a significant reaction of the Europeans. (Eurosceptism) Our basic thesis is; taking into consideration of European Union's unique structure, a common European identity can be constructed upon liberal values such as democracy, human rights, freedoms, free market economy, the protection of minorities and without destructing nation-states and national identities.

Key Words: 
Identity, Identity Building, Europe, European Union, European Identity, Orientalism, Occidentalism, Alienation.