Post hakikat çağında gerçekliğin dönüşümü ve komplo teorileri: İsveç'in NATO üyelik süreci örneğinde dokümanter bir analiz
Transformation of reality and conspiracy theories in the age of post-truth: A documentary analysis in the case of NATO membership process of Sweden
Yazar: BAŞAK AKMEŞE
Danışman: PROF. DR. RACİ TAŞCIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Gerçeklerin yalan olarak kanıksanıp reddedildiği ya da görmezden gelindiği günümüzde insanların zihinlerine şüphe tohumları daha yoğun bir biçimde ekilebilmektedir. Gerçeklikten uzaklaşanlar, yalanları gerçekmiş gibi pazarlarken veya gerçekleri yalan diye inkâr ederlerken, hakikatleri herhangi bir somut ve rasyonel bir nedene bakmaksızın yargılayabilmektedirler. Bu bağlamda bu tez eserinde; zihinlerde gelişen belirsizliklere ve toplumda fikir ayrılıklarına sebep olduğu düşünülen komplo teorisi tartışmalarına açıklık getirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, komplo teorileri epistemik gerekçelendirilmiş bakış açısıyla ele alınmakta ve günümüz Türkiye'sinde komplo anlatımlarının söylemsel ve dokümanter zeminde uluslararası siyasi olayları ve sonuçları gerçekliğin dönüşümü bağlamında irdelenmektedir. Uluslararası boyutta daha önce bu kadar ayrıntılı bir biçimde ifade edilebilecek bir komplo teorisi fikrine dayanan araştırmaya literatürde hemen hiç rastlanılmaması bu çalışmayı önemli ve özgün hale getirmektedir. Araştırma kapsamında, 'İsveç'in NATO üyelik süreci örneğinde' 25 Ocak-26 Aralık 2023 tarih aralığında kimi dokümanların (film, reklam, Dışişleri Bakanlıkları web siteleri, haber ve makale gibi) nasıl ve hangi amaçla hazırlandığı betimleyici bir yaklaşımla incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, algı yönetiminde başarılı olan ülkelerin uluslararası çıkarları ya da stratejileri doğrultusunda etki altına almak istedikleri ülkemizde meydana gelen korkunç olaylarda doğrudan rolleri olmasa bile gözdağı vermek maksadıyla komplo senaryoları yazıyor olabilecekleri tespit edilmiştir.

Abstract:
In today's world, the facts are regarded as lies, rejected, or ignored. Besides, it is possible to call people into doubt, more intensely. Those who move away from reality can judge truths without looking at any concrete and rational reason, while marketing lies as if they were truth or denying truths by way of calling them lies. In this context, this thesis aims to clarify conspiracy theory discussions that are thought to cause uncertainty in minds and disagreements in society. To that end, this thesis discusses the conspiracy theories from an epistemically justified perspective, and examines international political events and their consequences in the context of the transformation of reality on a discoursive and documentary basis of conspiracy narratives in today's Turkiye. The fact that there is almost no research in international literature based on such a detailly outlined idea on conspiracy theories makes this study important and original. This research examines with a descriptive approach how and for which purposes certain documents (such as films, commercials, Foreign Ministry websites, news, and articles) are prepared for the time period between 25 January and 26 December 2023 and concerning the case of "Sweden's NATO membership processes". In light of the respective findings, the thesis determines that countries that are successful in perception management may be writing conspiracy scenarios in line with their international interests or strategies to intimidate Turkiye, even if they do not have a direct role in the relevant formidable events taking place in our country which they want to inflect.