Ortadoğu'da göç olgusu ve uluslararası göç rejimi ekseninde Türkiye'ye etkileri
Migration in the Middle East and its effects on Turkey within the context of the international migration regime
Yazar: MELTEM ÇELİK DİRSEHAN
Danışman: PROF. DR. AHMET UYSAL
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anti-kolonyal = Anti-colonial ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
Ortadoğu'da göç hareketleri tarih boyunca etkin olmuştur. Göç çağı olarak anılan 21. Asrın bölge için aynı zamanda yoksulluk, terör ve güvensizlik çağı olduğunu kanıtlayan gelişmelerle Ortadoğu, uluslararası göç hareketlerinin merkezi konumundadır. Bu göç ve terör çağı, aynı zamanda Ortadoğu'nun uluslararası sistem hegemonyası altında yeniden işgaline şahit olunması bakımından neokolonyalizmin zafer çağıdır. Ortadoğu'daki göç olgusunun uluslararası rejimlerle etkileşimleri doğrultusundaki figürasyonu ve bunun Türkiye'ye yansımalarının incelendiği bu araştırmada, konuyu salt güncel gerilimler ve ekonomik bunalımlarla anlama çabalarının kısır analizlere yol açacağı ve bu minvalde Ortadoğu'nun kavram itibarıyla da sembolize ettiği kolonyal (ve neokolonyal) tarihe ve deneyimlere gömülü göç sistemlerinin izinin sürülmesi gerekliliği dikkate alınmaktadır. 
Bu ana konu etrafında, çalışmada cevap aranan temel problem Ortadoğu'daki göç olgusunun ve Türkiye'ye hukuki ve politik etkilerinin uluslararası göç rejimi çerçevesinde nasıl şekillendiğidir. Bu soru etrafında derinlikli literatür taraması ve dokümantasyon çalışmalarıyla kökleri sömürgeci güçlerin koalisyonlarına dayanan uluslararası rejimler ve hegemonyayla süreçsel ilişkisinin tarihten günümüze değin Ortadoğu'da göç figürasyonunun en önemli belirleyicisi olduğu savı test edilmiştir. 
Ortadoğu sosyolojisinin analiz imkanlarıyla Ortadoğu sahasında göç olgusunu hakikate en yakın haliyle anlamak için, kolonyal miras ve kolonyal mirasa dayalı döngüselleşen sosyal sorunların çözümsüzlüğü, analiz anahtarları olarak belirlenmiştir. Post-kolonyal, bağımlılık ekolü ve tarihsel sosyolojinin ortak analiz yöntemi olan süreç analiziyle günümüz göç hareketlerinin kökleri, kolonyal miras ve sosyal sorunların uluslararası göç rejimi kesişiminde ve Ortadoğu, Avrupa ve Türkiye olmak üzere etkileşim halindeki üç zincir konum ekseninde incelenmektedir. Ortadoğu'da göç olgusunun süreçsel analizi literatür, belge tarama ve dokümantasyon teknikleri çerçevesinde hermönetik bir yaklaşımla sunulmaktadır.

Abstract:
Migration movements have been active throughout history in the Middle East. The developments that prove the 21st century, known as the age of migration, is also an era of poverty, terrorism and insecurity for the region, have positioned the Middle East as the centre of international migration movements. This age of migration and terrorism also marks the triumph of neocolonialism, as it witnesses the reoccupation of the Middle East under the hegemony of the international system. In this study, which examines the figuration of migration in the Middle East in relation to international regimes and its reflections on Turkey, it is acknowledged that efforts to understand the issue solely through contemporary tensions and economic crises will lead to limited analyses. In this context, the necessity of tracing migration systems embedded in the colonial (and neocolonial) history and experiences that the Middle East symbolises, both conceptually and historically, is emphasised. 
The main problem addressed in the study, centred around this core topic, is how the phenomenon of migration in the Middle East and its legal and political impacts on Turkey have been shaped within the framework of the international migration regime. Through in-depth literature reviews and documentation studies, the claim that international regimes and hegemony, rooted in the coalitions of colonial powers, have been the most significant determinants of the figuration of migration in the Middle East from past to present, has been tested. 
To understand the phenomenon of migration in the Middle East as closely as possible to reality, the colonial legacy and the cyclically unresolved social problems based on this legacy have been identified as key analytical tools within the framework of the sociology of the Middle East. Using process analysis—a common analytical method of post-colonial, dependency school, and historical sociology—the study examines the colonial legacies and social problems underpinning today's migration movements across three interconnected axes: the Middle East, Europe, and Turkey. The processual analysis of the migration phenomenon in the Middle East is presented through a hermeneutic approach, using literature, document review, and documentation techniques.