112 çalışanlarında Travma Sonrası Stres Bozukluğu görülme sıklığı ve ilişkili faktörler
The prevalence of Post Traumatic Stress Disorder and associated factors in emergency workers
Yazar: ÖZGE ÇELEN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: 112 Acil Çağrı Merkezi = 112 Emergency Call Center ; Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Sağlık personeli = Health personnel ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Travma sonrası gelişim = Post-traumatic development ; Travma sonrası hayata küsme bozukluğu = Post-traumatic embitterment disorder

Özet:
Bu çalışmada İstanbul örneğinde acil yardım çalışanlarında post travmatik stres
bozukluğu sıklığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın
örneğini İstanbul ilinde 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde çalışan ve araştırmaya
gönüllü olarak katılan 18-65 yaş aralığında bulunan 440 sağlık çalışanı
oluşturmuştur. Kesitsel tipteki bu çalışmanın verisi pandemi dönemine rastlaması
nedeniyle online ve yüzyüze toplanmıştır. Araştırmada "Kişisel Bilgi Formu',
"Yaşam Olayları Kontrol Listesi" ve "Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol
Formu" kullanılmıştır. Veri girişi ve analizler SPSS 25.0 istatistik programı ile
yapılmıştır. Katılımcıların %49.5'i kadın ve yaş ortalaması 29.9±7.34'dür.
Katılımcıların %59.8'inde Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) varlığı
saptanmıştır. 112 Acil sağlık çalışanlarının %63.9'u fiziksel şiddete, %85.5'i
sözel şiddete ve %21'i cinsel şiddete uğradığını bildirmiştir. Şiddete maruz
kalanların %34.1'i herhangi bir destek almadığını, %43.9'u ise meslektaşlarından
destek aldığını belirtmiştir. İkili analizlerde ortalama puanların anlamlı farklılık
gösterdiği sosyo-demografik değişkenlere regresyon analizi uygulandığında;
cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, sağlığa özen göstermeme, alkol kullanma, genel
sağlık durumunun kötü olması ve psikiyatrik tedavi görme durumu TSSB'yi
anlamlı olarak yordamaktadır (p<0.05). Travmatik yaşantılardan silah
yaralanmalarına müdahale ve silahlı saldırıya uğrama, cinsel saldırı, vahşice ölüm
ve bir başkasının yaralanmasına/ ölümüne sebep olunması diğer travmatik
yaşantılardan bağımsız olarak TSSB'yi açıklamaktadır. Bireysel ve ortam
faktörlerinden ise kriz yönetme becerisi, trafik yoğunluğu, uzun çalışma saatleri
ve ekipman / malzeme yetersizliğinin istatistiksel olarak anlamlı açıklayıcılar
olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Bulgulara dayalı olarak, meslekleri gereği
travmatik olaylara maruz kalma riski yüksek olan 112 çalışanlarında TSSB'yi
önlemek/kontrol altına almak için; ruh sağlığı izlemlerinin çalışan sağlığı
programına entegre edilmesi, bireysel ve ortam faktörleri açısından risk altındaki
gruplara düzenli süpervizyon ve psiko-sosyal destek programlarının
uygulanmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the prevalance of post-traumatic stress
disorder and related factors in emergency workers in the sample of Istanbul. 440
healthcare professionals, aged between 18-65, working in 112 Emergency Health
Services in Istanbul and participated in this research. In this cross-sectional study,
date were collected online and face-to-face due to coinciding with the pandemic
period. "Personal Information Form", "Life Events Checklist" and "Post
Traumatic Stress Disorder Control Form" were used for data collection. Data
entry and analysis were done with SPSS 25.0 statistical program. 49.5% of the
participants were female and the mean age was 29.9±7.34. The prevalence of Post
Traumatic Stress Disorder (PTSD) was 59.8%. Of them 63.9% of 112 emergency
health workers reported that they were exposured physical violence, 85.5% were
psychological violence and 21% were sexual violence. 34.1% of the victims of
violence stated that they did not receive any support, and 43.9% stated that they
received support from their colleagues. Multiple regression analysis was applied
to socio-demographic variables in which mean scores differed significantly in
bivariate analyzes; gender, age, education level, lack of attention to health,
alcohol use, poor general health status, and psychiatric disorder history were
predicted to PTSD significantly (p<0.05). Intervention to gun injuries and being
attacked by gunfire, sexual assault, brutal death and causing injury/death to
another person from traumatic experiences were explained PTSD independently.
Crisis management skills, traffic density, long working hours and
equipment/material inadequacy were found to be statistically significant
explanatory factors for PTSD (p<0.05). Based on the findings, in order to
prevent/control PTSD in 112 employees who are at high risk of being exposed to
traumatic events due to their profession; It is thought that it would be beneficial to
integrate mental health monitoring system into the employee health and safety
program and to apply regular supervision and psycho- social support programs for
high risk groups in terms of conrolling individual and environmental factors.