Yaşam kalitesine göre düzeltmeli sağkalım çözümlemesinde eşik fayda değerlerinin etkisi
The effect of threshold utility on the quality adjusted survival  analysis
Yazar: SEVİLAY KARAHAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN SARAÇBAŞI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Fayda fonksiyonu = Benefit function ; Fayda tahmini = Benefit estimation ; Sağkalım = Survival ; Sağkalım analizi = Survival analysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Kronik hastalıklar ve kanser gibi kimi hastalıklarda uygulanan tedavi veya hastalığın kendisi, hastanın yaşam kalitesini etkileyebilmektedir. Bu tür hastalıklarda; yaşanan sürenin uzun olması yanında nitelik olarak da kaliteli olması beklenmektedir. Bu nedenle hastaların sağkalımı ile yaşam kalitesini birlikte değerlendiren yaşam kalitesine göre düzeltmeli sağkalım çözümlemesi yöntemi geliştirilmiştir. Yaşam kalitesine göre düzeltmeli sağkalım analizinde tedavi karşılaştırmaları yapılırken Q-TWiST süresi kullanılır. Q-TWiST yöntemi, izlemin belli dönemlerindeki yaşam kalitesinin etkisini, sağkalım üzerinde düzelterek düzeltilmiş sağkalım süresini kestirmeye dayanır. Dönemlerin yaşam kalitesini gösteren ağırlıklar; 0 ile 1 arasında değişir. Sıfır değeri en kalitesiz yaşam durumunu (ölüm olayı), 1 ise mükemmel sağlık durumunu göstermektedir. Bu ağırlıklar fayda katsayıları olarak adlandırılır. Farklı tedavi veya ilaç grupları arasında sağkalım süresi karşılaştırmaları, düzeltilmiş bu yeni sürelere göre yapılır. Farklı tedavilerin farklı fayda katsayısı kombinasyonlarında nasıl bir sonuç verdiğini gösterebilmek için ise; eşik fayda analizi yapılır. Bu çalışmada; farklı sağkalım sürelerinin ve sağkalım süresinin farklı sağlık dönemlerine göre dağılımlarının eşik fayda analizinde nasıl sonuçlar verdiği incelenmiştir. Bir tedavinin TWiST süresinin artması ile, ilgili tedavinin eşik fayda analizinde öne çıktığı ve Q-TWiST kazancının arttığı bulunmuştur. Sonuç olarak; sağkalım analizinde, hastaların sağkalım sürelerinin yanında yaşam kalitelerinin de dikkate alınması ve tedavi etkinliklerinin yaşam kalitelerine göre düzeltilmiş yeni sürelere göre değerlendirilmesi önerilmiştir.

Abstract:
In some chronical disease, such as cancer, the treatment may affect the quality of patient?s life. In such diseases, lifetime expected to be longer with high quality. Therefore, quality adjusted survival analysis has been developed to evaluate the survival and quality of life together. Q-TWiST should be used to compare the treatment groups in quality adjusted survival analysis. Q-TWiST method is based on to estimate the adjusted survival time by using the effect of quality of life on certain periods. The weights indicating the quality of life of periods vary between 0 and 1. The weight of poor quality of life (death) is 0 and the weight of excellent health state is 1. These weights are called as utility coefficients. Comparisons of survival times between the different treatment or cure groups are done according to these new adjusted times. Threshold utility analysis has been done for indicating the consequencies of different treatment groups on different utility coefficient combinations. In this study, the consequencies of the shares of different survival periods and survival period according to different health state durations on threshold utility analysis has been investigated. It has been discovered that TWiST time increase for a treatment causes prominence of that treatment on threshold utility analysis and it also causes increase on Q-TWiST gain. Consequently, in survival analysis, the quality of patients? life should be considered in addition to the survival time and the efficiency of treatment should be evaluated according to the quality adjusted survival times.