İlköğretim okulu öğretmenlerinin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algılarının bazı değişkenlere göre incelenmesi
A study of the primary school teachers' perception of their principals' leadership roles in terms of some variables
Yazar: GİZEM ELMAS ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER YALÇINKAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Motivasyon = Motivation ; Okul yönetici algısı = School administrators perception ; Okul yöneticileri = School administrators ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, İzmir ili Bergama, Aliağa, Dikili, Kınık ilçelerinde görev yapan ilköğretim okulu öğretmenlerinin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algılarının bazı değişkenlere (cinsiyet, yaş, medeni durum, en son bitirilen eğitim kurumu, branş, kıdem, motivasyon düzeyi) göre incelenmesidir.Evrendeki değişme ve yeni oluşumlar kaçınılmazdır. Toplumsal bir sistem olan okulların görevi ise her gün teknolojiyle birlikte değişen günümüzün dünyasına uygun insanı yetiştirebilmek ve toplumun ihtiyaçlarına cevap verebilmektir. Bu bağlamda, ülke geleceğinde büyük bir öneme sahip olan bu kurumlarda çalışan yöneticilerin sahip oldukları liderlik özellikleri, kurum kültürünün oluşturulmasında ve çalışan motivasyonunda kilit bir role sahip olmaktadır.Araştırmanın örneklemini 2008?2009 eğitim-öğretim yılı İzmir ili Bergama, Aliağa, Dikili, Kınık ilçelerine bağlı resmi ilköğretim okullarında görev yapan 317 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algılarını belirleyebilmek amacıyla Bass-Avolio tarafından hazırlanan `Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği (MLQ)' kullanılmıştır.Elde edilen veriler, SPSS 13.0 programı kullanılarak analiz edilmiş ve bağımsız `t' testi, tek yönlü `ANOVA' testi ve korelasyon analizleri ile değerlendirilmiştir.Araştırmada elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir:1.İlköğretim okulu öğretmenlerinin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algıları liderliğin toplamında ve alt boyutlarında cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir.2.İlköğretim okulu öğretmenlerinin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algıları liderliğin toplamında ve alt boyutlarında yaşa göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir.3.İlköğretim okulu öğretmenlerinin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algıları liderliğin toplamında ve alt boyutlarında medeni duruma göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir.4.İlköğretim okulu öğretmenlerinin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algıları liderliğin toplamında ve alt boyutlarında en son bitirilen eğitim kurumuna göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir.5.İlköğretim okulu öğretmenlerinin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algıları liderliğin toplamında ve serbest bırakıcı alt boyutunda branşa göre anlamlı bir farklılık göstermezken, dönüşümcü ve etkileşimci liderlik alt boyutlarında branşa göre anlamlı bir farklılık göstermektedir.6.İlköğretim okulu öğretmenlerinin müdürlerinin liderlik rollerine ilişkin algıları liderliğin toplamında ve alt boyutlarında kıdeme göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir.7.Liderliğin etkileşimci liderlik alt boyutu ile motivasyon arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki bulunmuştur.8.Liderliğin serbest bırakıcı liderlik alt boyutu ile motivasyon arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki bulunmuştur.9.Liderliğin dönüşümcü liderlik alt boyutu ile motivasyon arasındaki ilişki anlamlı bulunamamıştır.Anahtar Kelimeler: Liderlik, Lider, Yönetici, Motivasyon, Dönüşümcü Liderlik, Etkileşimci Liderlik, Serbest Bırakıcı Liderlik.

Abstract:
This study aims to investigate perceptions of teachers working at the state schools in Bergama, Aliağa, Dikili, Kınık districts of İzmir related to their principals? leadership roles in terms of some variables (gender, age, marital status, type of school they graduated from, branch, length of service, motivation level).Changes and formations in the globe are inevitable. The responsibility of the schools which are social systems is to grow up individuals appropriate for the world today and to respond to the societal needs. In this respect, leadership characteristics of the administrators working at the organizations having such importance have a key role in developing organizational culture and motivation of the employees.The sample of the study consists of 317 teachers working at state schools in 4 districts of İzmir ? Bergama, Aliağa, Dikili, Kınık in 2008-2009 academic year. In the study, `Multifactor Leadership Questionnaire? which was developed by Bass-Avolio was used to identify teachers? perceptions of their principals? leadership roles.Obtained findings were used in statistical analysis and comments by using SPSS 13.0 program. While analyzing the data, independent `t? test, one way analysis of variation, and corelation analysis were used.Following results were obtained from the study:1. Teachers? perceptions of their principals? leadership roles didn?t show significant difference in the sum of leadership and sub dimensions according to gender variable.2. Teachers? perceptions of their principals? leadership roles didn?t show significant difference in the sum of leadership and sub dimensions according to age variable.3. Teachers? perceptions of their principals? leadership roles didn?t show significant difference in the sum of leadership and sub dimensions according to marital status variable.4. Teachers? perceptions of their principals? leadership roles didn?t show significant difference in the sum of leadership and sub dimensions according to the school they graduated from variable.5. Teachers? perceptions of their principals? leadership roles didn?t show significant difference in the sum of leadership and releasing leadership dimension, but showed significant difference in transformational leadership and transactional leadership dimensions according to branch variable.6. Teachers? perceptions of their principals? leadership roles didn?t show significant difference in the sum of leadership and sub dimensions according to length of service variable.7. A positive high correlation was found between transactional leadership dimension and motivation.8. A positive high correlation was found between releasing leadership dimension and motivation.9. No significant correlation was found between transformational leadership dimension and motivation.Key Words: Leadership, Leader, Administrator, Motivation, Transformational Leadership, Transactional Leadership, Releasing Leadership.