Seçili risk ve belirsizlik endeksleri ile gelişmekte olan ülke borsaları arasındaki ilişkiler: Ekonometrik bir uygulama
Relationships between the indices selected from risk and uncertainty indices and the stock exchanges of developing countries: An econometric application
Yazar: METİN YİĞİTUŞAĞI
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ALSU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL = ARDL ; Borsa = Stock exchange ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Finansal risk = Financial risk ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Jeopolitik risk endeksi = Geopolitical risk index ; Korku endeksi = Fear index ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; Volatility endeksi = Volatility index

Özet:
Küreselleşen menkul kıymet piyasalarının gelecekteki hareketlerinin tahmin edilmesinde çeşitli risk ve belirsizlik endeksleri gösterge olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Ekonomik Politika Belirsizlik (EPU), Finansal Stres (FSI), Jeopolitik Risk (GPR) ve Volatilite (VIX)'ten oluşan seçilmiş risk ve belirsizlik endeksleri ile Türkiye borsası (BIST100), Brezilya borsası (BVSP), Güney Afrika borsası (JTOPI), Rusya borsası (MOEX), Meksika borsası (MXX), Hindistan borsası (NIFTY50) ve Çin borsası (SSI)'den oluşan gelişmekte olan ülke borsaları arasındaki ilişkileri belirlemektir. Çalışmada, veri seti olarak 01.01.2003-31.12.2019 dönemi için VIX endeksinin günlük logaritmik verileri ve 01.01.2003-01.12.2019 dönemi için risk ve belirsizlik endekslerinin aylık logaritmik verileri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin analizinde, değişkenlerin düzeyde durağan mı yoksa birinci farkta mı  olduğuna bağlı olarak ARDL sınır testi ve QRES kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensel ilişkinin analizinde ise , farklı durağanlık düzeylerine sahip serilerin analizine olanak sağlayan Toda-Yamamoto nedensellik testi ve düzeyde durağan olan değişkenler için Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, seçili gelişmekte olan ülke borsaları ile risk ve belirsizlik endeksleri arasında kısa ve uzun dönemde iktisadi teoriye uygun istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca, bu çalışmanın sonuçları borsa yatırımcılarına, politika uygulayıcılarına ve diğer ilgili taraflara önemli bilgiler sunmaktadır.

Anahtar kelimeler: VIX endeksi, QRES, ARDL, Toda-Yamamoto Nedensellik Testi, BİST100.

Abstract:
Various risk and uncertainty indices are used as indicators in estimating the future movements of globalized securities markets. The aim of this study is to determine the relationship between selected risk and uncertainty indices consisting of Economic Policy Uncertainty (EPU), Financial Stress (FSI), Geopolitical Risk (GPR) and Volatility (VIX) and the emerging country stock exchanges consisting of Turkish stock exchange (BIST100), Brazilian stock market (BVSP), South Africa. stock exchange (JTOPI), Russian stock exchange (MOEX), Mexican stock exchange (MXX), Indian stock exchange (NIFTY50) and China stock exchange (SSI). In the study, daily logarithmic data of VIX index for the period 01.01.2003-31.12.2019 and monthly logarithmic data of risk and uncertainty indices for the period 01.01.2003-01.12.2019 were used. In the analysis of the relationships between the variables, ARDL bounds test and QRES were used depending on whether the variables were stationary in level or at first difference. Moreover, in the analysis of the causal relationship between the variables, the Toda-Yamamoto causality test, which allows the analysis of the series which are stationary at different levels, and the Granger causality test for the variables that are stationary at the level were applied. According to the findings, statistically significant relationships between the stock exchanges of selected developing countries and the risk and uncertainty indices in the short and long term in accordance with the economic theory were found. In addition, the results of this study provide important information to stock market investors, policy practitioners and other interested parties.

Keywords: VIX index, QRES, ARDL, Toda-Yamamoto Causality Test, BİST100.