Subklinik hipotiroidi ve subklinik hipertiroidide endotel fonksiyonunun değerlendirilmesi /
Yazar: AYŞE SERTKAYA ÇIKIM
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE ÖZBEY
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2003
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
ÖZET. Subklinik hipotiroidi ve subklinik hipertiroidi, tedavisi üzerinde henüz kesin kriterler konulmamış iki klinik tablodur. Birçok çalışmada her iki grupta da kardiovasküler hastalıklara bağlı mortalitenin çeşitli nedenlerle arttığını bildirilmektedir. Endotel fonksiyonunun bozulması, aterosklerotik değişiklikler henüz gerçekleşmeden, ileride oluşacak koroner arter hastalığını haber veren erken bir bulgudur.. Bu çalışmanın amacı; bilinen aterosklerotik kardiyovasküler hastalığı olmayan ve ilgili risk faktörleri açısından eşleştirilmiş demografik, metaboük ve antropometrik parametreleri arasında anlamlı fark olmayan, subklinik hipotiroidik ve subklinik hipertiroidik hastalarla, sağlıklı bireylerin endotel fonksiyonlarını ve karotis arter intima-media kalınlığını karşılaştırmak ve bu iki klinik tablonun vasküler endotel ve fonksiyonları üzerine etkisini araştırmaktır.. Çalışmaya 25 subklinik hipotiroidik (24 kadın, 1 erkek; yaş ort:32,28±9,67 ), 13 subklinik hipertiroidik (10 K, 3 E, yaş ort:35,69±9,67) ve 23 ötiroidik olgu (21 K, 2E, yaş ort:35,87± 7,93) dahil edilmiştir. Grupların aterosklerotik risk faktörlerini belirlemek amacıyla lipid düzeyleri, glukoz ve insülin direnci tayini için kan örnekleri alınmıştır. Antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Aynı amaçla gruplar sigara içimi, hipertansiyon ve aile öyküsü açısından eşleştirilmiştir. Tüm olguların endotel fonksiyonları ultrasonografi ile brakiyal arter üzerinden, akım aracılı dilatasyon (FMD) ölçülerek belirlenmiştir. 42Aterosklerozun indirek göstergesi olan, karotis arter intima-media kalınlığı (MK) tayini, Her iki arteriyel sistemin ortalaması alınmak kaydıyla ultrasonografik olarak yapılmıştır. İstatistiki hesaplamalar için SPSS-10,0 paket programı kullanılmıştır.. Her üç grup normolipidemik ve normoglisemik sınırlar içindeydi. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, sigara içimi, koroner arter hastalığı açısından aile yükü, antropometrik ve biyokimyasal özellikler ve insülin direnci açısından istatistiki olarak anlamlı fark yoktu.. Tüm vakalar ele alındığında yaş ile ağırlık, bel-kalça oranı (WHR) ve beden kitle indeksi (BMI) arasında istatistiki olarak anlamlı pozitif ilişki vardı.. Bilinen metabolik ilişkileri destekler yönde, BMI ile trigliserid, kolesterol, LDL, VLDL ve HOMA arasında anlamlı pozitif korelasyon bulundu. Yine bu doğrultuda BMI ile HDL ve ST4 arasında anlamlı negatif korelasyon vardı.. Brakial arter bazal çapı ile WHR ve boy ve ağırlık arasında, anlamlı pozitif korelasyon vardı. Bu ilişkinin, olguların anatomik özellikleri ile ilgili olduğu düşünüldü.. Subklinik hipotiroidik grubun anti-TPO titresi, diğer iki gruba göre belirgin olarak yüksekti (497 IU/1). TSH ortalaması 8.8mIU/l idi. ST4 değeri subklinik hipertiroidik gruba göre anlamlı olarak düşüktü (14,05 pmol/1). Subklinik hipertiroidik grubun anti-TPO titresi, ötiroidik gruba göre anlamlı olarak yüksekti (60 IU/1). TSH ortalaması 0,04mIU/l idi. Ötiroidik kontrol grubunun anti-TPO titresi ortalamaları normal sınırlar içindeydi (23 IU/1 ) ve TSH ortalaması 1,7mIU/l idi. 43. Üç grup bütün olarak değerlendirildiğinde FMD 'nin anlamlı olarak farklılık gösterdiği görüldü. Gruplar ikişer ikişer ele alındığında subklinik hipotiroidik grupta, ötiroidik gruba göre FMD 'nin anlamlı olarak düşük olduğu belirlendi Subklinik hipertiroidik grupta da FMD değeri belirgin olarak düşüktü, ancak istatistiki anlam ifade etmiyordu. Endotel fonksiyonunu gösteren diğer parametreler ve karotis arter IMK açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı.. Sonuç olarak bu çalışmada, gerek metabolik gerekse antropometrik risk faktörleri açısından eşleştirilmiş gruplardan subklinik hipotiroidik grubun endotele bağımlı akım aracılı dilatasyon (FMD) değerinin ötiroidik gruba göre anlamlı olarak bozulduğu görülmektedir. Diğer tüm risk faktörleri açısından eşleştirilen grupların tek farklı olduğu taraf tiroid fonksiyonlarıdır. Muhtemelen henüz yeterince aydmlatılamamış bir mekanizma ile TSH, anti-tiroidperoksidaz antikoruyla (Anti-TPO) birlikte yada yalnız olarak endotel fonksiyonlarını etkilemekte, ST4 de bu süreçte rol oynamaktadır. Normalden ufak sapmalarla bile, hastanın dislipidemi gibi metabolik göstergeleri oluşmadan, endotel disfonksiyonu başlamaktadır. 44

Abstract: