Küçük hücreli akciğer kanseri tanısı alan hastalarımızın prospektif değerlendirilmesi
Prospective evaluation of patients with diagnosis of small cell lung cancer
Yazar: TİBEL TUNA
Danışman: PROF. DR. M.LEVENT ERKAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases ; Onkoloji = Oncology

Özet:
Akciğer kanseri dünyada kanser ölümlerinin en önde gelen nedenidir. Küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK) ise akciğer kanseri subtiplerinin en agresif formudur. Tanı ve tedavide birçok yeni teknoloji ve kemoteröpatik ajan kullanılmasına rağmen hastalığın prognozunda çok az ilerleme sağlanabilmiştir.Bu prospektif çalışmada, kliniğimizde 1 Ocak 2005 ve 31 Ocak 2009 tarihleri arasında KHAK tanısı alan hastaların demografik ve klinik özelliklerini, tanı alana kadar kaybedilen zamanı, evrelerini, tedavi, tedavi yanıtlarını, kemoterapi toksisitelerini, sağkalım sürelerini ve sağkalıma etki eden faktörleri ortaya koymayı amaçladık.Çalışmaya alınan KHAK'li 88 hastanın 82'si (%93,2) erkek, 6'sı (%6,8) kadındı. (E/K=14,7/1). Hastalar 65 yaş üzerinde yoğunlaşmış olup (%37,5), ortalama yaş 61,16±10,3 olarak bulundu. Hastaların %97,7'sinin sigara öyküsü vardı.Başvuru esnasında en sık öksürük (%77), daha sonra sırasıyla; halsizlik yorgunluk (%62), nefes darlığı (%60), kilo kaybı (%59), ekstratorasik ağrı (%37), hemoptizi (%29), göğüs ağrısı (%28) olarak tespit edildi.Hastalarımızın %78,4'üne bronkoskopik forseps biyopsisi ile tanı konuldu. Bu hastaların 35'inde (%39,8) endobronşial kitleden biyopsi, 30'unda (%34,1) bronş biyopsisi ve 4 hastada da (%4,5) transbronşial iğne aspirasyonu (TBNA) ile tanıya ulaşıldı. Hastalarımızın 11'inde (%12,6) bronkoskopi normaldi.Hastalarımızın %39,2'si sınırlı, %60,7'si yaygın evre idi. Yaygın evrede en sık metastaz yeri karaciğer olarak tespit edildi (26 hasta,%31). Sırasıyla diğer metastaz yerleri 23 hastada (%27,4) kemik, 16 hastada (%19) beyin ve 9 hastada (%10,7) sürrenal idi.Hastalarımızın semptom başlangıcından kliniğimize başvurana kadar median 30 gün, başvurudan tanıya 10 gün kaybettikleri saptandı.Kliniğimizde tedavi alan 77 hasta ?first line? kemoterapi (KT) olarak sisplatin/karboplatin ve etoposid (EP) aldı. Kemoterapi sonrası en sık görülen yan etki bulantı kusmaydı (%49,4), bunu %22 ile alopesi ve %3,9 ile diyare izledi. ?First line? KT'ye bağlı grade 3 ? 4 hematolojik toksisiteler; lökopeni 36 (%42,5), nötropeni 28 (%36), anemi 9 (%11,7) , trombositopeni 11 (%14,3) hastada görüldü.EP KT'si alan hastalarda tam ve parsiyel yanıt oranları sırasıyla %19,1 ve %44,1'di. Stabil hastalık %8,8 ve progresyon ise %27,9 oranında bulundu.Progresyon ve direnç nedeniyle 25 hasta ?second line? tedavi olarak tek ajan irinotekan aldılar. İrinotekan tedavisi sonrası en sık yan etki bulantı-kusma ( %28) idi. Bunu diyare izledi (%12). ?Second line? KT'ye bağlı grade 3?4 hematolojik toksisitelerden ise 2 hastada (%8) lökopeni, 3 hastada (%12) nötropeni, 1 hastada (%4) anemi ve 1 hastada (%4) trombositopeni görüldü. ?Second line? KT alan hastaların ?second line? KT'ye başladıktan sonraki median sağ kalım süresi 106±34 gündü.Evreler arasında karşılaştırma yapıldığında ekstratorasik ağrı, kilo kaybı sıklığı, nötrofil sayısı, serum laktat dehidrogenaz (LDH), glutamik oksaloasetik transaminaz (AST) ve gamma glutamil transferaz (GGT) seviyeleri yaygın evrede anlamlı derecede yüksek bulundu.Hastalar 70 yaş üzeri ve 70 yaş altı olarak performans skorları, evreleri, sigara içme durumları, kemoterapi yanıt, yan etki ve toksisiteleri ve sağkalımları açısından karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı.Tüm tedavi alan hastaların median sağ kalım 355 ± 30.8 gün olup, 6 ve 12 aylık kümülatif sağkalımlar sırasıyla %76 ve %44'tü. Sınırlı evrede median sağkalım 416 ± 47,2 gün, yaygın evrede 296 ± 48,4 gün olarak saptandı. Univariate analizlerde LDH yüksekliği, ECOG performans skoru (PS)'nun 1'den büyük olması, hastalığın yaygın evrede bulunması, kilo kaybı bulunması kötü prognostik faktör olarak saptandı. LDH, PS, kilo kaybı ve hastalık evresinin dahil edildiği multivariate analizde hastalık evresinin, PS nun 1'in üzerinde olmasının ve LDH yüksekliğinin bağımsız kötü prognostik faktör olduğu sonucuna varıldı.Sonuç olarak, kadın hasta oranımızın dünya verilerine göre hala çok düşük olduğunu, KHAK'nin sigara ile çok yakından ilişkili olduğunu, hastalarımızın başvuru süreleri ve tanı konulması için geçirdikleri sürelerin ülkemizdeki verilerden ve birçok batı ülkesinden kısa olduğunu, buna karşılık tedaviye cevap oranları ve yaşam sürelerinin dünya verileri limitleri içinde kalmakla birlikte alt sınırlara yakın olduğunu, 70 yaş ve üzeri hastaların KT yi tolere edebilme ve yaşam sürelerinin farklı olmadığını, irinotecan (?second line?) KT'si yan etkilerinin tolere edilebilir düzeyde olduğunu ve evre, PS, LDH'nın bağımsız prognostik faktörler olarak kullanılabileceğini söyleyebiliriz.Anahtar Sözcükler: Küçük hücreli akciğer kanseri, kemoterapi, toksisite, sağkalım, prognostik faktörler

Abstract:
Lung cancer is the leading cause of cancer related death in the world. Small cell lung cancer (SCLC) is the most aggressive form of lung cancer. Despite using new technologies and chemotherapeutic agents, little progress has been made in prolonging survival in SCLC.In our study, we aimed to prospectively evaluate the demographic and clinical characteristics, staging features, delays in diagnosis, treatments and responses to treatments, chemotherapy related toxicity, survival and factors affecting the survival of the patients who were diagnosed with SCLC in our clinic between January 1 2005 and January 31 2009.Of the 88 patients who constituted the study group, 82 (93.2%) were male and 6 (6.8%) were female (M/F=14.7/1). They aggregated most frequently within the older than 65 age group (37.5%), while the mean age was across all patients was 61,16. Smoking history was positive in 97,7% of the patients.The most frequent symptoms on admission were cough (77%), fatigue (62%), dyspnea (60%), weight loss (59%), extrathoracic pain (37%), hemoptysis (29%) and chest pain (%28).Seventy-eight percent of patients were diagnosed with bronchoscopic methods of which 39.8% were endobronchial tumour biopsy, 34.1% were bronchial biopsy and 4.5% were transbronchial needle aspiration. The bronchoscopy findings were normal in 11 patients (12.6%).Through the staging procedures, 39.2% of patients were determined to have limited disease whereas the disease was extensive in the remaining 60.7%. The most common metastatic sites in extensive disease were liver in 26 (31%), following bone in 23 (27.4%), brain in 16 (19%), and surrenal glands in 9 (10.7%) patients.The median delay between the occurrence of the first symptom and the patient?s presentation to our clinic was 30 days and and the median delay before a diagnosis was established in our clinic was 10 days.Seventy-seven patients who were treated in our clinic were given cisplatin/carboplatin-etoposide (EP) as the first line chemotherapy. The most frequent toxic effects were nausea and vomiting (49.4%) followed by alopecia (22%) and diarrhea (3.9%). Grade 3-4 hematologic toxicities were leucopenia in 36 (42.5%), neutropenia in 28 (36%), anemia in 9 (11.7%) and thrombocytopenia in 11 (14.4%) patients.For the patients who had EP chemotherapy, the complete and partial response rates were 19.1% and 44.1%, respectively. Stable disease was reported in 8.8% and progression was found in 27.9%.Because of resistance and progression, 25 patients had single agent irinotecan as the second line chemotherapy. The most frequent toxic effects were nausea and vomiting (28%) and diarrhea (12%). Grade 3-4 heamatologic toxicities were leucopenia in 2 (8%), neutropenia in 3 (12%), anemia in 1 (4%) and thrombocytopenia in 1 (4%) patients.The median survival time after starting second line chemotherapy was 106±34 days.In the case of extensive stage, the frequency of extrathoracic pain and weight loss, neutrophil count, serum LDH, GGT, AST levels were significantly higher than that for the case of limited disease.Performance scores, stages, smoking status, chemotherapy responses and toxicities and survivals of the patients older and younger than 70 years were compared and no statistically significant differences were found in any of these parameters.The overall median survival was 355±30 days, while the cumulative survival in 6 and 12 months were 76% and 44%, respectively. Median survival was 416±47 days in limited stage and 296±48 days in the extensive stage (p=0,003). Univariate analysis showed that increased LDH levels, performance score>1, extensive stage and weight loss were poor prognostic signs (p=0.042, 0.001, 0.003, 0.022). In multivariate analysis serum LDH levels, performance score>1 and extensive stage were independent poor prognostic factors.In conclusion, it was observed that our female patient rate is still lower than world average, SCLC is very closely related to smoking, the time spent till diagnosis was shorter than that in most of the developed countries, but response and survival rates are within the lower limit of world reports. It was also found that the elderly patients (>70 years) could tolerate standard treatment. Irinotecan has tolerable toxic effects and finally stage, performance status and LDH were found to be independent prognostic factors in multivariate analysis.Key words: Small cell lung cancer, toxicity, survival, prognostic factors.