Dirençli kent oluşturma aracı olarak kentsel dönüşüm: Van- Erciş örneği
Urban transformation as a tool for urban resilience: Van -Erciş case
Yazar: AYŞE DEMİR
Danışman: PROF. DR. PROF. DR. EMİNE FİGEN İLKE
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Kentsel dirençlilik = Urban resilience ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kırılganlık = Vulnerability ; Peyzaj = Landscape ; Tehlike = Danger ; Van-Erciş = Van-Erciş ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Çalışmanın konusu; kentsel dönüşümün dirençli kentler için bir araç olarak kullanılmasını araştırmaktadır. Çalışmanın amacı; kentsel dönüşüm uygulamalarının kentsel dirençlilik için bir araç olarak kullanılarak; kentsel dirençliliğin doğal - insan etkisiyle oluşan afetler ve bu afetlere sebep olabilecek tehlikeler, riskler ve kırılganlıklar temelinde tanımlanarak dirençlilik için bir çerçeve geliştirmektir. Ayrıca dirençlilik için gerekli kentsel bileşenleri belirlemektir. Bu kapsamda ilk olarak Dünya genelinde ve Türkiye'de dirençlilik ve kentsel dönüşüm çalışmalarına yönelik literatür taraması yapılmıştır. Elde edinilen bilgiler ışığında bir afet bölgesi olan ve neredeyse tamamı kentsel dönüşüm alanı ilan edilen, Van-Erciş çalışma alanı olarak ele alınmıştır. Çalışmada ErcişBelediyesi'nden temin edilen, yapılara ilişkin yıkım ve hasar raporları, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) verileri, sosyo-ekonomik yapıya ilişkin verilerle potansiyel afet alanları, tehlikeler ve dirençsiz kent altı bölgeleri belirlenmiştir.
Yapılan analizlere göre çalışma alanınında afet potansiyeli yüksek olan tehlikeler; sel -taşkın, deprem ve heyelan olarak belirlenmiştir. Bina envanteri, altyapı, kentsel servisler ve sosyo - ekonomik yapıya ilişkin yapılan analizlerde ise kırılganlığı yüksek olup dirençsiz olan mahalleler; Salihiye, Yeşilova, Beyazıt, Haydarbey mahalleleridir. Çalışma kapsamında dikkate alınan bileşenlerle yapılan analizlerde mevcutta kentsel dönüşüm alanı ilan edilen bölge, dirençsiz kent altı bölgesi olarak belirlenmiştir. Çalışmada dirençli kentler için kentsel dönüşüm alanlarının bir araç olarak kullanılması gerektiği savunulmuştur. Bu kapsamda dirençlilik için fiziksel bileşenler kadar sosyo -ekonomik bileşenlerin de önemli olduğu sosyo - ekonomik veriler olmadan gerçek bir direçliliğin söz konusu olamayacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The subject of the study; investigate the use of urban transformation as a tool for resilience cities. The aim of the study; using urban transformation practices as a tool for urban resilience, develop a framework by identifying natural disaster caused by human impact, natural hazards that may cause disasters by human impact on the basis of risks and vulnerabilities. It is also to identify the necessary urban components for resilience. First of all, in this context a literature review on resilience and urban transformation studies in Turkey and around the world was conducted. In the light of the information obtained, Van-Erciş, which is a disaster area and almost all of which has been declared an urban transformation area has been considered as the study area. In the study, potential disaster areas, hazards and non-resilience urban areas were determined with the demolition and damage reports of the buildings obtained from the Municipality of the Erciş, Geographical Information Systems (GIS) data, data on the socio - economic structure.
According to the analyzes made the hazards with high disaster potential in the study area were determined as flood, earthquake and landslide. In the analyzes made on the building inventory, infrastructure, urban services and socio - economic structure, the neighborhoods with high vulnerability and non-resilience; Salihiye, Yeşilova, Beyazıt and Haydarbey neighborhoods. In the analyzes made with the components taken into account within the scope of the study, the region that was declared as an urban transformation area was determined as a non-resilience under - urban area. In the study, it was argued that urban transformation areas should be used as a tool for resilience cities. In this context, it has been concluded that socio - economic components are as important as physical components for resilience and without socio - economic data, there can be no real resilience.