İslam devletlerinde toplumsal cinsiyet ve hukuk:İran ve Mısır örnekleri
Gender and law in islamic states: Examples of İran and Egypt
Yazar: DİDEM ÖZALPAT
Danışman: PROF. DR. GÜLNİHAL BOZKURT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
?İslam Devletlerinde Toplumsal Cinsiyet ve Hukuk? başlıklı çalışmamızda, gerek siyasi gerek idari yapıları açısından birbirinden son derece farklı olan Müslüman ülkelerde Tanrı adına yaratılan eril hukuksal yapı ele alınacaktır.Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, İslami terminolojide birbirine sıkı sıkıya bağlı; fakat özünde farklı iki kavram olan Şeriat ve fıkıh arasındaki ayrım ve bu anlam kargaşasının İslam hukukunun modern anlamda reformunun önünde ne ölçüde psikolojik bir engel oluşturduğu ve 19. yüzyılda modernist akımla başlayıp günümüzde insan hakları söylemi, modern yorum trendleri ve feminist teolojiyle süren gelişmelerin İslam hukukuna etkileri ele alınacaktır.İkinci ve Üçüncü bölümlerde, Mısır ve İran'da yürürlükteki yasaların şer'i hukukla çatıştığı noktalar, şer'i hukukun kaynaklarına pozitif hukukun kaynakları olarak nasıl ve ne ölçüde başvurulabileceği ve İslam hukukunun çağdaş toplumun ihtiyaçlarına ne oranda cevap verdiği kadınlar üzerinden ortaya konmaya çalışılacaktır. Bu doğrultuda İran hukuk sistemi, İslami Devrim öncesinde İran kadın hareketi, Pehleviler Döneminde gerçekleştirilen sosyal ve hukuki reformlar, İslami Devrim sonrasında devletin anayasal ve hukuki niteliği ve kadınların hukuki statüsünde yaşanan gelişmeler; Mısır hukuk sistemi, Mısır kadın hareketinin tarihsel gelişimi ve Mısır pozitif hukukunda kadınların statüsü incelenecektir.

Abstract:
In our study Gender and Law in the Islamic Societies, masculine legal structure created in the name of God in a geographical region which has a different social, cultural and historical background and which has significant theological and legal differences among and within Muslim countries will be examined.Our study is composed of three chapters. In the first chapter, the distinction between Shari?a and fiqh which are closely linked but are distinctly different in Islamic terminology and the importance of making a distinction between these two concepts since it creates a psychological barrier to the reform of Islamic law in the modern context and the developments such as modernism, human rights discourse, modern interpretation trends and feminist theology that affect Islamic law in many ways will be discussed.In the second and third chapters, the points which the laws mark a break with Islam with regard to the legal status of women and how religious texts might be employed as sources of positive law and remedy the contemporary needs of society in Iran and Egypt will be examined. In the second chapter, Iranian legal system, the early Iranian feminist movement, the social and legal reforms during the period of Pahlavis, the constitutional and legal nature of the state and developments regarding the legal status of women after the Islamic revolution will be touched. In the third chapter, Egyptian legal system, the historical development of Egyptian feminist movement, the status of Egyptian women in positive law will be examined.