Ergenlerde sigara içme davranışı ve stresle baş etme yöntemleri
Smoking behavior in adolescents and coping
Yazar: BEYZA ERİKAN
Danışman: DOÇ. DR. DEMET TAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Ergenler = Adolescents ; Sigara içme = Smoking ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Giriş ve Amaç: Ergenlik dönemi psikolojik, fizyolojik ve sosyal olarak pek çok değişikliğin olduğu bir süreçtir. Ergenlikte riskli davranış fazlaca görülür ve sigara içme davranışı bunların başında gelir. Sigara kullanımı akabinde hastalıkların yıllar sonra ortaya çıkması adolesanların sağlık zararları hakkında farkındalığını düşürmektedir. Ergenler, yaşadıkları sorunlarla aktif başa çıkma gibi yapıcı ve işlevsel başa çıkma stratejisini seçebildikleri gibi yapıcı ve işlevsel olmayan başa çıkma yollarına da başvurabildikleri saptanmıştır. Bu çalışmada amacımız, ergenlerin sigara kullanmasına etki eden faktörleri araştırmak, sigara içen ergenlerin içmeyen akranlarına kıyasla stres ile baş etme yönteminin belirlenmesi; sigara içmeyi sürdüren ve azaltan ergenlerin stres ile baş etme yöntemleri ile bilinçlilik durumlarının kıyaslanmasıdır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı, kesitsel nitelikte bir araştırma olup Ankara Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Ergen Sağlığı Polikliniği'ne son bir yıl içerisinde başvuran sigara içen ve içmeyen olarak iki ayrı hasta grubu ile yapılmıştır. Araştırmacılar, ergenleri ve velilerini yüz yüze veya telefon görüşmesiyle çalışma hakkında bilgilendirmiştir. Katılmayı kabul eden ergenlere araştırmacılar tarafından hazırlanmış olan sosyodemografik özellikleri ve tıbbi özgeçmişleri ile ilgili soruları içeren anket formu online olarak iletilerek cevaplanması istenmiştir. Katılımcıların stresle baş etme yöntemleri "Ergenler İçin Başa Çıkma Ölçeği", farkındalıkları ise "Çocuk ve Ergenler İçin Bilinçlilik Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Çalışmamıza sigara içen 121 ve sigara içmeyen 60 ergen olmak üzere toplam 181 katılımcı dahil edilmiştir. 
Bulgular:  Sigara içenler ve içmeyenler ile demografik özellikler arasındaki ilişkiyi test etmek amacıyla ki kare sonuçları incelenmiştir. Sigara içen 121 kişinin %67,8 (n=82)'i erkek, %32,2 (n=39)'si kız olup; sigara içmeyen 60 kişinin ise, %25 (n=15)'i erkek, %75 (n=45)'i kızdır. Sigara içenlerin %62,8 (n=76)'inin okula devam ettiği, %50,4 (n=61)'ünün covid geçirmediği, %76 (n=92)'sının evde kendinden başka sigara içen biri daha olduğu, %69,4 (n=84)'ü okulda/akranları arasında sık sık problem yaşamadığını ancak %51,2 (n=62)'si aile içinde sık sık problem yaşadığını belirtmiştir. Sigara içmeyenlerin, %98,3 (n=59)'ünün okula devam ettiği, %60 (n=36)'ının covid geçirdiği, %75 (n=45)'inin evde kendinden başka sigara içen biri daha olduğu, %93,3 (n=56)'ü okulda/akranları arasında ve %90 (n=54)'ı aile içinde sık sık problem yaşamadığı tespit edilmiştir. Sigara içenlerin %18,2 (n=22)'si sigara bırakma polikliniğinde yapılan görüşme sonrasında sigarayı bıraktığını, yine %18,2 (n=22)'si sigarayı azalttığını, %34,7 (n=42)'si ise, sigara bırakma polikliniğine giderken azalttığını fakat sonra artırdığını belirtmiştir. Sigara içen katılımcıların %51,2 (n=62)'si sigaraya başlama nedeninin merak olduğunu, %52,1 (n=63)'i sigara dışında başka madde denemediğini ifade etmiştir. Sigara içen ergenlerin olumsuz başa çıkma envanteri ortalama puanı 3,25, kaçınan başa çıkma envanteri ortalama puanı 6,05 olarak sigara içmeyenlerden daha yüksek bulunmuştur. Sigara içmeyen ergenlerin aktif başa çıkma envanteri ortalama puanı 6,05, bilinçlilik envanteri ortalama puanı 23,47 olarak sigara içenlerden daha yüksek bulunmuştur. 
Sonuç ve Öneriler: Ergenlerin stresle etkin bir şekilde başa çıkabilmeleri, farkındalıklarının yüksek olması sigaradan koruyucudur. Ergenlerin sigaraya yönelmemeleri için, akran grupları ve aile bireyleri de bilinçlendirilmelidir. 
Anahtar Kelimeler: ergen, sigara, stres, başa çıkma, farkındalık

Abstract:
Introduction and Purpose: Adolescence is a process in which there are many psychological, physiological and social changes. Risky behavior is common in adolescence and smoking behavior is one of them. The emergence of diseases after years of smoking reduces the awareness of adolescents about health hazards. It has been determined that adolescents can choose constructive and functional coping strategies such as active coping with the problems they experience, as well as using constructive and dysfunctional coping methods. Our aim in this study is to investigate the factors affecting adolescents' smoking, to determine the coping method of adolescents who smoke compared to their non-smoking peers; The aim of this study is to compare the methods of coping with stress and the state of consciousness of adolescents who continue and reduce smoking.
Materials and Methods: Our study is a descriptive, cross-sectional study, and it was conducted with two separate patient groups, smokers and non-smokers, who applied to the Ankara City Hospital Pediatrics and Diseases Clinic Adolescent Health Outpatient Clinic within the last year. The researchers informed the adolescents and their parents about the study by face-to-face or telephone interview. Adolescents who agreed to participate were asked to answer the questionnaire form prepared by the researchers, including questions about their sociodemographic characteristics and medical background, online. The methods of coping with stress of the participants were evaluated with the "Coping Scale for Adolescents" and their awareness was evaluated with the "Consciousness Scale for Children and Adolescents". A total of 181 participants, including 121 smokers and 60 non-smokers, were included in our study.
Results: Chi-square results were analyzed to test the relationship between smokers and non-smokers and demographic characteristics. Of the 121 smokers, 67.8% (n=82) were male and 32.2% (n=39) were female; Of the 60 non-smokers, 25% (n=15) are male and 75% (n=45) are female. 62.8% (n=76) of smokers attended school, 50.4% (n=61) did not have covid, 76% (n=92) had someone else smoking at home, % 69.4 (n=84) of them stated that they did not have problems at school/with their peers frequently, but 51.2% (n=62) of them stated that they frequently had problems in the family. Of the non-smokers, 98.3% (n=59) attended school, 60% (n=36) had covid, 75% (n=45) had someone else smoking at home, 93% It was determined that ,3 (n=56) of them did not have problems at school/with their peers and 90% (n=54) of them did not have problems in the family. 18.2% (n=22) of the smokers quit smoking after the interview in the smoking cessation polyclinic, again 18.2% (n=22) reduced their smoking, 34.7% (n=42) reported that He stated that he decreased it while going to the smoking cessation outpatient clinic, but then increased it. 51.2% (n=62) of the smokers stated that the reason for starting smoking was curiosity, and 52.1% (n=63) stated that they did not try any other substance other than cigarettes. The mean score of negative coping inventory of smokers was 3.25, and the mean score of avoidant coping inventory was 6.05, which was higher than non-smokers. The active coping inventory average score of non-smokers was 6.05, and the mindfulness inventory average score was 23.47, which was higher than the smokers.
Conclusion and Recommendations: Adolescents' ability to cope with stress effectively and their high awareness are protective against smoking. Peer groups and family members should also be made conscious so that adolescents do not turn to cigarettes.
Keywords: adolescent, smoking, stress, coping, awareness