Depresif bozukluk tanılı ergenlerde özkıyım ve özkıyım dışı kendine zarar verme davranışlarının uyku ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between suicide and non-suicidal self-injury behaviors with sleep in adolescents diagnosed with depressive disorder
Yazar: TUĞÇE TURAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVAY ALŞEN GÜNEY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Özkıyım girişimi ve özkıyım dışı kendine zarar verme davranışları (KZVD) depresif bozukluk tanılı ergenlerde sıktır, mortalite ve morbidite nedenidir. Depresyonun sonuçlarını iyileştirmede uykunun rolü uzun süredir araştırılmaktadır. Bu çalışmada Majör Depresif Bozukluk (MDB) tanılı ergenlerde KZVD ve özkıyım girişimi olan grupların uyku alışkanlıklarının ve uyku kalitelerinin belirlenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmamız Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniğine başvuran MDB tanılı 68 ergenle gerçekleştirilmiştir. Son bir yılda sadece KZVD öyküsü olan 25 kişi, sadece özkıyım girişimi olan 18 kişi, hem KZVD hem özkıyım girişimi olan 25 kişi şeklinde üç olgu grubu oluşturulmuştur. Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli ile MDB tanısı ve komorbiditeleri belirlenmiştir. Tüm katılımcılara Çocuklar İçin Depresyon Değerlendirme Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (ÇDDÖ-R), Klinik Global İzlenim Ölçeği–Şiddet (KGİ-Ş) formu, Sosyodemografik Veri Formu uygulanmıştır. Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri ile KZVD sorgulanmıştır. Columbia İntihar Riskini Derecelendirme Ölçeği ile özkıyım düşünce ve davranışı değerlendirilmiştir. Ergenlerden Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), ebeveyn/bakımverenlerinden Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) doldurmaları istenmiştir.
Çalışmamızda üç grubun sosyodemografik verileri değerlendirildiğinde; sigara kullanımı ve ailedeki psikiyatrik öykü KZVD ve özkıyım birlikte olan grupta daha fazla bulunmuştur (sırasıyla p=0.16, p=0.013). Gruplar ÇDDÖ-R t-skoru açısından benzerdir. KGI-Ş skoru KZVD grubunda anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p=0.005). Katılımcıların %89.7'sinde kötü uyku kalitesi, %83.8'inde bozulmuş uyku alışkanlığı tespit edilmiştir. Katılımcıların %33.8'inde insomnia, %13.8'inde hipersomni mevcuttur. Üç grup arasında uyku kalitesi, uyku alışkanlığı, insomnia ya da hipersomni varlığı açısından anlamlı farklılık yoktur. PUKİ ve ÇUAA puanları ile ÇDDÖ-R t-skoru pozitif, orta düzeyde anlamlı koreledir (sırasıyla p=0.009, r=0.32; p <0.01, r=0.43). PUKİ toplam puanı ile son bir aydaki özkıyım düşüncesi şiddeti arasında pozitif, düşük düzeyde anlamlı korelasyon bulunmuştur (p=0.022, r=0.28). ÇUAA toplam puanı KZVD sayısı ile pozitif, orta düzeyde anlamlı korelasyon saptanmıştır (p=0.003, r=0.36).
Sonuç olarak; depresyon ve uyku sorunlarıyla başvuran ergenler, yüksek riskli bir grubu oluşturur. Uyku sorunları bu hastalarda depresyon şiddetinin göstergesi olabilir. KZVD ve özkıyım girişimlerinde bulunan olguların benzer özelliklere sahip oldukları düşünülse de uyku özellikleri bakımından farklı profiller çizebilirler. Uyku sorunları ile bu davranışlar arasındaki ilişkiler muhtemelen küçük, bireysel ve oldukça değişkendir.

Abstract:
Suicide attempt (SA) and non-suicidal self-injury (NSSI) are common in adolescents with depressive disorder, are also a cause of mortality and morbidity. The idea that sleep may be an important parameter to improve outcomes of depression has been investigated for a long time. In this study, it was aimed to determine and compare the sleep habits and sleep quality of the groups with NSSI and SA in adolescents diagnosed with Major Depressive Disorder (MDD). 
The study was performed in the outpatient unit of the Child and Adolescent Psychiatry Department at Dokuz Eylul University Hospital, with 68 adolescents diagnosed with MDD. Three case groups were categorized: 25 individuals with a history of NSSI only, 18 individuals with a history of SA only and 25 individuals with both NSSI and SA in the last year. Diagnosis of MDD and comorbidities were were performed using KSADS-PL (Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version). Children's Depression Rating Scale-Revised Form (CDRS-R), Clinical Global Impressions-Severity Index (CGI-SI) form and sociodemographic data form were applied to all participants. NSSI was questioned by using the Inventory of Statements About Self-Injury (ISAS). Suicidal attitudes were evaluated using the Columbia-Suicide Severity Rating Scale (C-SSRS). Adolescents were asked to fill out the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and their parents/caregivers were asked to fill out the Children's Sleep Habits Questionnaire (CSHQ).
In our study, smoking and family psychiatric history were higher in the group with NSSI and SA together (p=0.16, p=0.013, respectively). The groups were similar in terms of CDRS t-score. CGI-S score was found to be significantly lower in the NSSI group (p=0.005). About 90% of the participants had poor sleep quality and 83.8% had impaired sleep habits. 33.8% of the participants had insomnia and 13.8% had hypersomnia. There was no significant difference between the three groups in terms of sleep quality, sleep habits, insomnia or hypersomnia. PSQI and CSHQ scores were moderately correlated with the CBCL-R t-score (p=0.009, r=0.32, p<0.01, r=0.43, respectively). PSQI score was poorly correlated with the severity of suicidal ideation in the last month (p=0.022, r=0.28). CSHQ score was moderately correlated with the number of NSSI behaviors (p=0.003, r=0.36).
In conclusion; adolescents presenting with depression and sleep problems can be considered a high-risk group. Sleep problems may be an indicator of the severity of depression in these patients. Although patients with NSSI and SA are thought to have similar characteristics, they may have different profiles in terms of sleep characteristics. Sleep problems show individual differences in these groups, and the relationship between depression and self-harm behavior is small and highly variable.