Diyaliz hastalarına uygulanan ağız bakımı ve eğitiminin ağız içi komplikasyonlarının önlenmesine etkisi
The affect of oral health care and training in patients undergoing dialysis on the prevention of intra oral complications
Yazar: BELKIZ KIZILTAN
Danışman: PROF. DR. MERDİYE ŞENDİR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Ağız = Mouth ; Ağız sağlığı = Oral health ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Komplikasyonlar = Complications ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Bu çalışma; diyaliz hastalarına uygulanan ağız bakımı ve eğitiminin ağız içi komplikasyonlarının önlenmesine etkisini belirlemek amacıyla öntest – sontest kontrol gruplu yarı deneysel araştırma olarak gerçekleştirildi. Araştırma örneklemini güç analizi yapılarak belirlenen ve örneklem kriterlerini karşılayan 60 hemodiyaliz hastası (30 deney, 30 kontrol) oluşturdu. Deney grubundaki hastalar verilen ağız bakımı eğitimi doğrultusunda dört hafta boyunca günde iki kere diş fırçalama ve bir kere diş ipi kullanma ile ağız bakımını gerçekleştirdi. Kontrol grubundaki hastalar ise her zaman uyguladıkları öz bakım uygulamalarına devam etti. Veriler, "Hasta Bilgi Toplama Formu","Gingival İndeks", "Plak İndeksi", "Deney /Kontrol Grubu Hasta İzlem Formu" kullanılarak toplandı ve bilgisayarda tanımlayıcı ve karşılaştırmalı istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edildi.
Deney grubunda ağız bakım uygulamaları ve eğitimi sonrası Plak İndeksi ve Gingival İndeksi puanlarının daha düşük (p=0,000), herhangi bir girişim uygulanmayan kontrol grubunun son test Plak İndeksi ve Gingival İndeksi puanlarının daha yüksek olduğu (p=0,000) görüldü. Grupların ön test ve son test Plak İndeksi ve Gingival İndeksi puan ortalama farkları incelendiğinde; Plak İndeksi ve Gingival İndeksi puan ortalamalarının deney grubunda azaldığı, kontrol grubunda ise arttığı, aralarındaki bu farkın da istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı olduğu belirlendi (p<0,001).
Sonuç olarak, diyaliz hastalarında ağız bakımı ve eğitiminin ağız içi komplikasyonlarının şiddetinin azaltılması ve önlenmesine olumlu etkilerinin olduğu belirlendi.

Anahtar Kelimeler: ağız bakımı, diyaliz, ağız içi komplikasyonlar, hemşirelik

Abstract:
This study was carried out as a pretest-posttest control groups designed quasi-expremental study with the intent of determining the affect of oral health care and training in patients undergoing dialysis on the prevetion of intra oral complications. 60 60 hemodialysis patients (30 expriment, 30 control) who were determined with power analysis and were matching the sampling criteria. The patients in the expremental group performed oral care, brushing twice a day and flossing once a day for four weeks in line with oral health care training. Patients in the control group continued their self-care practices at all times. The data were collected using 'Patient Information Form', 'Gingival Index', 'Plaque Index', 'Experimental/Control Group Patient Follow-up Form'. The data were analyzed using by descriptive and comparative statistical methods.
It was found that points of Plaque Index and Gingival Index is lower after oral care practices and training in the experimential group (p=0.000); the points of post test Plaque Index and Gingival Index is higher in the control group which has applied no oral care practises (p=0.000). When the groups' average differences of pre-test and post-test Plaque Index and Gingival Index scores were examined, it is clearly seen that Plaque Index and Gingival Index scores decreased in the experimental group and increased in the control group. It was detected that difference between groups was statistically highly significant (p <0.001). 
As a conclusion, it was determined that the oral health care and training has a positive affect on relieving and preventing the intra oral complications.
Keywords: oral care, dialysis, hemodialysis, intra oral complications, nursing