Türk Vergi Hukukunda tarh işleminin yargısal denetimi
Judicial review of tax assessment in Turkish Law
Yazar: SONER YAKAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET BUMİN DOĞRUSÖZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Tarhiyat = Assessment ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergi tarhı = Tax assessment ; Yargısal denetim = Judical rewiew

Özet:
Türk vergi hukukunda ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözüm yollarından birisi de yargısal çözüm yoludur. Yargısal çözümde davacı ile davalı arasındaki uyuşmazlık ortadan kalkmakta ve idarenin yargısal denetimi yapılarak vergilendirme işlemlerinin yasalara uygunluğu sağlanmış olmaktadır. Vergi yargısı sistemimiz de vergi uyuşmazlıklarından birisi de tarh aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıktır. Tarh işlemi ile mükellefin vergi borcu miktar olarak tespit edilmektedir. Vergi idaresi, özellikle matrahın idare tarafından belirlendiği tarh yöntemlerinde, matrahı tespit edebilmek için bazı ön işlemler yapmak zorundadır. Bizim sistemimizde ön işlemlerinde yargısal denetimi tarh aşamasında denetlenmektedir. Dolayısıyla vergi yargı sistemimizde, vergi tahakkuk edip tahsil edilebilir aşamaya gelmeden tarh aşamasında yargısal denetiminin yapılması esas alınmıştır. 1982 sonrası vergi yargısı sistemimiz yeniden yapılandırılmıştır. Bu yeni yapılanma birçok problemin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Vergi uyuşmazlıklarının büyük kısmı tarh aşamasındaki uyuşmazlıklardan oluştuğundan, tarh işleminin yargısal denetim sürecinde ortaya çıkan sorunların tespit edilmesi vergi yargısı sistemimiz açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma ile tarh işleminin yargısal denetim süreci anlatılmakta ve bu denetim sürecinde karşılaşılan sorunlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tarh işleminin yargısal denetiminde ortaya çıkacak sorunlar ve hem devlet hem de mükellef açısından sorunlar yaratacaktır. Çünkü bu sorunlar verginin tahsilini etkilemektedir. Tarh işlemine karşı açılacak davada, yargısal denetimin sınırları ve davanın türü konusu karşılaşılan sorunlardan en önemlisidir. Tarh işleminin yargısal denetiminin sınırları, Anayasanın 125. Maddesinde ve İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. Maddesinde de belirtildiği üzere, hukuka uygunlukla sınırlıdır. Dolayısıyla, mahkemelerinde tarh işleminin yargısal denetiminde Anayasa ve İYUK'ta belirlenen bu sınırlar içerinde karar vermesi gerekmektedir. Fakat, bu durum uygulamada sorun yaratmaktadır. Dolayısıyla tarh işlemini karşı açılacak davanın türü İYUK'un 2. Maddesinde belirtilen dava türlerinden birisi olan iptal davası olması, fakat bu iptal davasına inşai nitelik kazandırılması gerektiğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Judicial solution is one of the solution ways to solve the disputes in the Turkish Tax Law. In the judicial solution, dispute between the plaintiff and the defendant are eliminated and by achieving judicial review, correspondence of the taxation procedures to the laws are maintained. One of the tax incongruences in our tax judgment system is the incongruence appears at the tax assessment level. With the tax assessment operation, tax liability of the taxpayer is determined as quantities. Tax administration, especially in the tax assessment methods where the tax base is determined by the administration, has to be able to detect some pre-processing. In our system, the judicial review of the pretreatments are reviewed at the tax assessment level too. Therefore, in our tax judgment system, judicial review at the tax assessment level before the tax is accrued and leviable was being founded on. Tax judgment system was restructured after 1982. This restructuring has led to the emergence of a number of problems. Most of the stage of imposition of tax disputes disputes occurred, identifying issues arising in the process of judicial review of the tax assessment process is of great importance. This study describes the process of judicial review of the tax assessment process and tries to specify the issues encountered during this review. Problems arise from the judicial review of the tax assessment will generate problems for the government and the taxpayer. Because, these problems affect tax collection. Lawsuit filed against the tax assessment process, the boundaries of judicial review and the type of the lawsuit become the most important problems faced by. As indicated by the Article 125 of the Constitution and the Administrative Judgment Procedure Law Article 2, the boundaries of judicial review of the tax assessment are limited to correspondence with the law. Therefore, in the judicial review of the tax assessment process, courts needs to decide within these limits determined.in the the Constitution and the Administrative Judgment Procedure Law. However, this situation poses a problem in practice. Therefore, we consider the type of lawsuit filed against the imposition process is the annulment action as indicated by Administrative Judgment Procedure Law Code 2 and endowing this annulment action with a constructional feature.