Ankara ili Keçiören ilçesinde Şevkat 1 Nolu Aile Sağlığı merkezinde bir aile hekimliği birimine kayıtlı 65 yaş ve üstü hastalarda polifarmasinin sosyodemografik olarak değerlendirilmesi ve kullanılan kardiyovasküler ilaçların stopp versiyon 2'ye uygunluğunun değerlendirilmesi
Sociodemographic evaluation of polypharmacy in patients aged 65 and older enrolled in a family medicine unit at the family health center no. 1 in Şevkat in Keçiören District of Ankara province and evaluation of the compliance of cardiovascular drugs used with stopp version 2
Yazar: ŞEYDA AKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Sağlık alanındaki gelişmeler ile insan ömrü uzamaktadır.
Yaşlanmayla birlikte beklenen fizyolojik değişikliklerin olması, bunun yanında
patolojik süreçlerin devreye girmesi kronik hastalıkların sıklığında artışa neden
olmaktadır. Bu durum çoklu ilaç kullanımı sıklığını da artırmaktadır. Bunun
sonucunda polifarmasi ve uygunsuz İlaç Kullanımı (UİK) kavramlarıyla daha sık
karşılaşılmaktadır. Bu araştırma, bir Aile Sağlığı Birimine kayıtlı 65 yaş ve üstü
kişilerin polifarmasi durumlarının belirlenmesi ve kullanmakta oldukları
kardiyovasküler ilaçların Stopp Versiyon 2' ye uygunluğunun değerlendirilmesini
amaçlamaktadır. Gereç ve yöntem: Bu kesitsel çalışma 1 Mayıs 2022-3 Temmuz 2022
tarihleri arasında Şevkat 1 No'lu Aile Sağlığı Merkezinde yürütülmüştür. 01.05.2022
tarihi itibariyle 0617050 birimine kayıtlı 3453 sayıdaki kayıtlı hastadan 65 yaş ve
üzerindeki 278 sayıdaki kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler Aile Hekimliği Bilgi
Sistemi (AHBS) ve araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu aracılığıyla
toplanmıştır. Katılımcıların kullanmakta oldukları kardiyovasküler sistemle ilgili
ilaçların uygunluğu Stopp Versiyon 2 kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Verilerin
analizinde SPSS Statistics (Statistical Package for Social Sciences,22) programı
kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmamıza dahil edilen hastaların %55,04'ü kadındı. Tüm
katılımcıların kronik hastalıkları incelendiğinde en sık görülen hastalıklar sırasıyla
hipertansiyon, diabetes mellitus, aterosklerotik kalp hastalığı olarak saptandı.
Hastaların düzenli olarak kullandıkları ilaç sayısı ortalaması 3,21±1,74 olarak
saptanmıştır. En çok kullanılan ilaçlar; % 50 ile Proton Pompa İnhibitörleri(PPI),
%38,49 ile Asetil Salisilik Asit (ASA), % 34,89 ile oral antidiyabetik olarak
saptanmıştır. Katılımcıların kullandıkları ilaçlara bağlı olarak en sık görülen 3 yan
etki sırasıyla %28,57 (n=8) ile öksürük, %14,28 (n=4) ile kabızlık, %14,28 (n=4) ile
ishal olduğu saptanmıştır. Kullandığı ilaçlardan dolayı yan etki yaşayan hastaların %
92,85'i yan etkiye rağmen ilaç kullanmaya devam ettiklerini belirttiler.Kardiyovasküler sistem ilaçları kullanan hastalar Stopp Versiyon 2 kriterlerine göre
incelendiğinde polifarmasi sıklığı %8,28 olarak saptandı. Sonuç: Çalışmaya dahil ettiğimiz hastalarda kullanılan kardiyovasküler ilaçların Stopp Versiyon 2 kriterlerine göre polifarmasi durumu incelendiğinde toplam %6,48 'inin en az bir polifarmasi kriteri karşıladığı saptanmıştır. Bizim çalışmamızda polifarmasi durumunun literatürdeki çalışmalara nazaran daha düşük
olduğu gözlemlenmiştir. Bunun nedeni çalışmamızda genel bir polifarmasi yerine
sadece kardiyovasküler sistem ilaçlarına ait spesifik bir araştırmaya bağlı olduğu
düşünülmüştür. Hekimlerin özellikle yaşlı hastalarda ilaç seçiminde yanlış reçeteleme
ve uygunsuz ilaç kullanımını önlemek için Stopp Versiyon 2 kriterlerini klinik
değerlendirmede daha fazla kullanması önemlidir.

Abstract:
Introduction and Aims: With the developments in the field of health, the
lifespan of the human being is prolonged. The expected physiological changes with
aging, as well as the introduction of pathological processes, cause an increase in the
frequency of chronic diseases. This situation also increases the frequency of multiple
drug use. As a result, the concepts of polypharmacy and inappropriate drug use are
encountered more frequently. This research aims to determine the polypharmacy
status of people aged 65 and over registered in a Family Health Unit and to evaluate
the compliance of the cardiovascular drugs they are using with Stopp Version 2. Materials and Method: This cross-sectional study was carried out at Şevkat Family Health Center No. 1 between May 1, 2022 and July 3, 2022. As of 01.05.2022, 278 people aged 65 and over, out of 3453 registered patients in 0617050 unit, were included in the study. Data were collected through the Family Medicine Information System (AHBS) and a questionnaire prepared by the researcher. The
suitability of the drugs related to the cardiovascular system used by the participants
was evaluated according to the Stopp Version 2 criteria. SPSS Statistics (Statistical
Package for Social Sciences,22) program was used in the analysis of the data. Results: 55.04% of the patients included in our study were women. When the chronic diseases of all participants were examined, the most common diseases were found to be hypertension, diabetes mellitus, and atherosclerotic heart disease, respectively. The mean number of drugs used regularly by the patients was found to be 3.21±1.74. . The most used drugs; Proton Pump Inhibitors (PPI) with 50%, Acetyl
Salicylic Acid (ASA) with 38.49%, and oral antidiabetic with 34.89%.Depending on
the drugs used by the participants, the 3 most common side effects were cough with
28.57% (n=8), constipation with 14.28% (n=4), and diarrhea with 14.28% (n=4).
92.85% of the patients who experienced side effects due to the drugs they used stated
that they continued to use the drug despite the side effects. When the patients using cardiovascular system drugs were examined according to the Stopp Version 2
criteria, the frequency of polypharmacy was found to be 8.28%. Conclusion: When the polypharmacy status of the cardiovascular drugs used in the patients we included in the study was examined according to the Stopp Version 2 criteria, it was found that 6.48% of them met at least one polypharmacy criterion. In our study, it was observed that the polypharmacy status was lower than
the studies in the literature. The reason for this was thought to be related only to a
specific study of cardiovascular system drugs, rather than a general polypharmacy in
our study. It is important for physicians to use Stopp Version 2 criteria more in
clinical evaluation in order to prevent wrong prescribing and inappropriate drug use,
especially in elderly patients.