Obez ergenlerde metabolik sendrom sıklığı ve metabolik sendrom için risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of the prevalence of metabolic syndrome and the risk factors for metabolic syndrome in obese adolescents
Yazar: PERİHAN BEYSEL
Danışman: DOÇ. DR. NURULLAH ÇELİK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Çocukluk yaş grubunda Metabolik Sendrom (MS) tanımı için ortak bir konsensüs yoktur fakat en çok kabul gören Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterleridir. Küresel obezite salgını artarken, çocukluk çağı ve adölesan obezitesinde MS sıklığı ve risk faktörleri üzerine araştırmalara ihtiyaç artmaktadır. Bu retrospektif tek merkezli gözlemsel çalışmada Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Pediatrik Endokrinoloji Polikliniğine Eylül 2017-Şubat 2020 tarihleri arasında kilo fazlalığı şikayeti ile başvuran 6-18 yaş grubunda, 291 erkek, 380 kız olmak üzere toplam 957 hastanın demografik ve laboratuvar bulguları incelenerek MS olan ve olmayan grupların antropometrik ve bazal metabolik parametrelerinin karşılaştırılması ve ayrıca obez çocuk ve adolesanlarda MS sıklığı ve risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tüm olgular IDF, Cook ve ark. ve De Ferranti ve ark. kriterlerine göre MS tanısı alan ve almayan şeklinde sınıflandırıldığında, MS prevalansları IDF kriterlerine göre %6,37 (n=61), Cook kriterlerine göre %21,8 (n=209) ve De Ferranti kriterlerine göre %32,4 (n=310) olduğu; 12 yaş altı ve 12 yaş üstü çocuklarda MS prevelansı ise IDF kriterlerine göre sırası ile %7,7 ve %12,5; Cook kriterlerine göre %12,9 ve 26,4; De Ferranti kriterlerine göre %25 ve %37,4 olduğu belirlendi. Yaştan bağımsız olarak tüm olgular arasında kız çocuklarının hem IDF hem de De Ferranti kriterlerine göre MS tanısı oranlarının, erkek çocuklarına kıyasla daha yüksek olduğu belirlendi fakat istatistiksel olarak anlamlılık tespit edilmedi (P>0.05). Ancak lojistik regresyon analizine göre yaş arttıkça, Cook kriterlerine göre MS tanısı riskinin de artması beklendi (OR: 2,752; P=0,016). Kemik yaşı, trigliserit, hemoglobin, trombosit ve serbest T4 düzeylerindeki değişimlerin IDF kriterlerine göre (sırasıyla P=0,017, 0,011, 0,039, 0,009 ve 0,039); kemik yaşı, gebelik haftası, doğum kilosu, sezaryen doğum şekli, insülin, kolesterol, LDL ve trigliserit düzeylerindeki değişimlerin Cook kriterlerine göre (sırasıyla P=0,006, 0,012, 0,032, 0,02, 0,001, 0,003, <0,001, 0,041); insülin, kolesterol, LDL, trigliserit düzeyleri ve MPV değerlerindeki değişimlerin de De Ferranti kriterlerine göre (sırasıyla P=0,029, 0,002, <0,001, <0,001, 0,038) MS tanısı olasılığını anlamlı düzeyde arttırdığı belirlendi. Sonuç olarak çocuklarda ve adölesanlarda yaş gruplarının, kemik yaşındaki, insülin metabolizmasındaki, lipid metabolizmasındaki ve bazı hematolojik parametrelerdeki değişimlerin MS riskini arttırabileceğini düşünüyoruz. Diğer incelenen kriterler için tüm demografik, antropometrik ve metabolik indeksler ile karşılaştırma yapılması ve farklı analizler kullanılarak tanı için belirlenen kriterlerin ulusal ve uluslararası düzeyde ortaya konması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Obezite, Metabolik Sendrom, Çocuklar, Ergenler

Abstract:
There has not been a common consensus for the definition of Metabolic Syndrome (MS) in childhood, but the most widely accepted criteria were established by International Diabetes Federation (IDF) and World Health Organization (WHO). As the epidemic global obesity increases, the need for research on MS prevalence and risk factors in childhood and adolescent obesity has been increasing. In this retrospective single-center observational study, it was aimed to examine the demographic and laboratory findings of 957 patients in the 6-18 age group, consisting of 291 males and 380 females, who applied to Pediatric Endocrinology Polyclinic of Faculty of Medicine Hospital of Sivas Cumhuriyet University between September 2017 and January 2020, and to compare the anthropometric and basal metabolic parameters of the groups with and without MS diagnosis, and also to determine the prevalence and risk factors of MS in obese children and adolescents. All cases were classified byo MS diagnosis according to the criteria of IDF, Cook et al. and De Ferranti et al., the prevalence of MS was determined as 6.37% (n = 61) according to the IDF criteria, 21.8% (n = 209) according to the Cook criteria and 32.4% (n = 310) according to the De Ferranti criteria. The prevalence of MS among children under 12 and over 12 years old was 7.7% and 12.5% according to the IDF criteria; 12.9% and 26.4% according to Cook criteria; 25% and 37.4% according to de Ferranti criteria, respectively. Regardless of age, it was determined that the rates of MS diagnosis according to both IDF and De Ferranti criteria were higher among girls than boys, without a statistically significant difference (P> 0.05). However, the logistic regression analysis showed that the risk of MS diagnosis according to Cook criteria was expected to increase as the age increased (OR: 2.752; P = 0.016). The changes in the bone age, triglyceride, hemoglobin, thrombocyte and free T4 levels determined by IDF criteria (P = 0.017, 0.011, 0.039, 0.009 and 0.039, respectively); the changes in the bone age, gestational week, birth weight, cesarean delivery, insulin, cholesterol, LDL and triglyceride levels determined by Cook criteria (P = 0.006, 0.012, 0.032, 0.02, 0.001, 0.003, <0.001, 0.041, respectively); the changes in insulin, cholesterol, LDL, triglyceride levels and MPV values determined by De Ferranti criteria (P = 0.029, 0.002, <0.001, <0.001, 0.038, respectively) significantly increased the probability of MS diagnosis. In conclusion, we suggest that the variations in age groups, bone age, insulin metabolism, lipid metabolism and some hematological parameters in children and adolescents may increase the risk of MS diagnosis. For other examined criteria, all demographic, anthropometric and metabolic indices should be compared, and the criteria determined for diagnosis should be revealed at national and international level by using different analyzes.

Keywords: Obesity, Metabolic Syndrome, Children, Adolescents