Türkiye enerji piyasasının çok değişkenli doğrusal regresyon analizi ile incelenmesi
Investigating Turkish energy market by multivariate linear regression analysis
Yazar: ERGİNBAY UĞURLU
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÜNSAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Enerji = Energy
Dizin: Doğal gaz = Natural gas ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Elektrik = Electricity ; Elektrik enerjisi = Electrical energy ; Enerji = Energy ; Enerji piyasası = Energy market ; Enerji politikaları = Energy policies ; Enerji talebi = Energy demand ; Petrol = Petroleum ; Regresyon = Regression ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Türkiye = Turkey ; Çok değişkenli regresyon = Multivariate regression

Özet:
Enerji ekonomik kalkınma için temel etmendir. Son yıllarda enerji ekonomisi üzerine çalışmalar yaygınlaşmıştır. Ancak bu çalışmalar bir enerji kaynağının incelenmesi üzerine odaklanmaktadır. Bu çalışmada dünya ve Türkiye enerji tüketimi içinde en büyük paya sahip olan üç enerji kaynağı doğal gaz, elektrik ve petrol tüketimi birlikte incelenmektedir. Bu incelemede kullanılan yöntem Çok Değişkenli Doğrusal Regresyon Modeli'dir. ÇDDR modeli aynı bağımsız değişken setine sahip doğrusal regresyonlar sistemidir. Bu modelde denklemler arası doğrusal kısıtlamalar denklemler arasında standart F istatistiği ile sınanabilmektedir. Çalışmanın amacı adı geçen bu üç enerji kaynağının Türkiye verileri için talep denkleminin tahmin edilmesidir. Bu amaçla Türkiye 2001:01-2010:06 dönemi aylık verileri ile doğal gaz, elektrik ve petrol tüketimlerinin bağımlı değişken ve bu enerji kaynakların fiyatlarının, gelirin ve nüfusun bağımsız değişken olduğu ÇDDR modeli kurulmuştur. Petrol fiyatı dışındaki tüm katsayıların bütün modellerde istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Elde edilen katsayılar iktisadi olarak yorumlanmış ve arz ve talep hareketinin genel beklentinin dışında Türkiye enerji piyasasına özgü şekilde hareket ettiği saptanmıştır.

Abstract:
Energy is a fundamental factor for economic development. Although in recent years there is a development in studies on an energy economics they are focused on a specific energy sources. In this study natural gas, electricity and oil consumption which are the energy sources that the greatest market share of world and Turkey. In this investigation Multivariate Linear Regression Model is used. MVR model is a system of linear regression equations having the same set of independent variables. In this model within-equation linear restrictions are testable on an equation-by-equation basis using a standard F test. The aim of the study is estimating demand of these three energy sources which are mentioned above. For this purpose the regression model estimated which has a natural gas, electricity and oil consumption as dependent variables and price of these sources, income and population as independent variables by using 2001:01-2010:06 monthly data. Except oil prices, coefficients of the model are statistically significant in all models. Coefficients are interpreted economically and determined that supply and demand moves peculiar to Turkish energy markets despite the general expectations.