Ardahan ili Posof ilçesi ağzı söz varlığı
Vocabulary of Ardahan province Posof district dialect
Yazar: ERTUĞRUL ÇAKICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLNARA GOCA MEMMEDLİ
Ardahan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalıĢma, Türkiye'nin kuzey doğusunda, Gürcistan sınırında bulunan Ardahan ili Posof ilçesinin konuĢma ağzında geçmiĢten günümüze kullanılan kendine özgü söz varlığını temel almaktadır. Bahse konu ağızdaki lokal sözcüklerin tespiti için öncelikle tez yazarının saha ağız derlemeleri malzemeleri, Türk Dil Kurumu'nca yayımlanan "Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü" (HADS) taranmıĢ, Posof ilçesine ait kitaplar, makaleler, bildiriler, ulusal tez merkezinde kayıtlı doktora ve yüksek lisans tezleri olarak hazırlanmıĢ ağız çalıĢmaları gözden geçirilmiĢ, bunların sözlük bölümleri irdelenerek, ortaya konulan bulgular, kelimeler, kalıplaĢmıĢ yapılar köken bilgisi sözlükleriyle tipolojik bağlantıda araĢtırılmıĢtır.
GiriĢ kısmında konunun güncelliği, literatürde yeri, bilimsel özgünlüğü, araĢtırmanın bilimsel önemi, amacı, yöntemi, çalıĢmanın kapsamı, sınırları, materyalleri, içeriği belirtilir.
ÇalıĢma üç ana bölümden oluĢmaktadır. Birinci bölümde Posof ilçesi, ilçede sosyal toplumsal demografi, yaĢam geçim hususunda bilgilere yer verilir, Posof ağzının ses bilgisel özellikleri açıklanır.
ÇalıĢmanın ana kısmı AraĢtırma ve Bulgular bölümüdür. Bu bölümde tespit edilen kelimeler ait oldukları, günlük yaĢamdaki kullanım alanlarına göre sınıflandırılarak, yaĢayan kelimeler, kullanıldığı metinler, ağız derlemelerinden cümleler, deyimler, söz kümeleri, sözlü halk edebiyatı, âĢık Ģiiri örneklemeleriyle açıklanmaktadır.
Ġzleyen bölümlerde Posof sahası ağız derlemelerinden malzemeler, Posof ağzına özgü kelimeler dizelgesi, Posof ağzına özgü kelimelerin bilinirliğine iliĢkin anket yer alır.
Anahtar Sözcükler:
Ağız bilimi araĢtırmaları, Anadolu ağızları, Lokal kelimeler, Posof ağzı, Söz varlığı.

Abstract:
This study is based on the idiosyncratic vocabulary used from past to present in the dialect of Posof district of Ardahan province, located in the north east of Turkey, on the Georgian border. In order to determine the local words in the aforementioned dialect, first of all, the materials of the thesis author's field dialect compilations, the Dictionary of compilation from the people's dialect in Turkey were scanned, the books, articles, papers belonging to the district of Posof, the dialect studies prepared as doctoral and graduate theses registered in the national thesis center were reviewed, and their dictionary was reviewed. By examining the sections of it, the findings, words, and phrases were investigated in typological connection with the dictionaries of etymology.
In the introduction part, the current importance of the subject, its place in the literature, scientific originality, the purpose of the research, the method, the scope of the study, its limits, materials and content are indicated.
In the first chapter, information about the district of Posof, social demography and living in the district are given, the phonetic features of the Posof dialect are explained.
The main part of the study is the research and findings section. In this section, the identified words are classified according to the areas they belong to and used in daily life, and they are explained with examples of living words, texts used, sentences from dialect collections, idioms, stereotypes, oral folk literature, and minstrel poetry.
In the following sections, there are materials from Posof dialect compilations, a list of words specific to Posof dialect, a questionnaire on the awareness of words specific to Posof dialect.
Keywords:
Anatolian dialects, Dialect studies, Local words, Posof dialect, Vocabulary.