Evlilik: Sistemi meşrulaştırma kuramı açısından bir inceleme
Marriage: An examination in terms of system justification theory
Yazar: ÖZGE AKBALIK DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA HASTA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Olumlu yanılsama = Positive illusion ; Sistemi Meşrulaştırma Kuramı = System Justification Theory ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, evlilik sistemini meşrulaştırma ile evlilik doyumu arasındaki ilişkide olumlu yanılsamaların aracı rolünün test edilmesidir. Bu amaçla çalışmada öncelikle bir nitel çalışma, ardından da iki ölçek için geliştirme çalışması yürütülmüştür. 
Nitel çalışma toplam 20 kişi ile yürütülmüştür. Katılımcılara evliliğin yararları, evlilik kurumu ile ilgili düşünceleri gibi evlilik hakkında daha derinlemesine bilgiler alabilmeyi hedefleyen sorular sorulmuştur. Evlilik sistemini meşrulaştırmayı ölçmeyi amaçlayan ölçek geliştirme çalışması, 326 (249 kadın ve 77 erkek) üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Çalışma bulguları, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Evli bireylerin ilişkilerine ve eşlerine yönelik olumlu yanılsamalarını ölçmek amacıyla yapılan çalışmaya 200 evli birey (125 kadın ve 75 erkek) katılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen bulgular da, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır.  
Nitel çalışma ve ölçek geliştirme çalışmalarının ardından, ana çalışma toplam 166 evli çift ile yürütülmüştür. Katılımcılar bilgilendirilmiş onay ve demografik bilgi formunu, Evlilik Sistemini Meşrulaştırma, Olumlu Yanılsama, Genel Sistemi Meşrulaştırma ve Çift Uyum Ölçeği'ni doldurmuşlardır. Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli (Kenny, Kashy ve Cook, 2006) ile test edilen denencelere ait bulgular, evlilik sistemini meşrulaştırma ile evlilik doyumu arasındaki ilişkide olumlu yanılsamaların aracı rol oynadığını göstermektedir. Kadınlarda ve erkeklerde evlilik sistemini meşrulaştırma düzeyi arttıkça eşlerine ve ilişkilerine yaptıkları olumlu yanılsamaları da artmaktadır. Ayıca kadınlarda ve erkeklerde olumlu yanılsamalar evlilik doyumunu pozitif yönde yordamaktadır. Çalışmadaki partner etkilerine bakıldığında ise, kadının evliliğinde yaptığı olumlu yanılsamaların erkeğin evlilik doyumunu pozitif yönde yordadığı görülmektedir.

Abstract:
The current study aims to explore the mediating role of positive illusions on the relationship between marital system justification and marital satisfaction. For this purpose, primarily a qualitative study was conducted, followed by development studies for two scales.
The sample for qualitative study consisted of 10 female and 10 man. To get in-depth information about marriage, questions such as the benefits of marriage and thoughts about marriage institutions were asked. The scale development study aimed at measuring the legitimacy of the marriage system was conducted with 326 university students. The findings indicated that the scale is a valid and reliable measurement tool. The other development study for assessing the positive illusions about marriage among married individuals was conducted with 200 participants. The findings also indicated that the scale is a valid and reliable measurement tool.
Based on the findings of the initial studies, the main study involving a sample of 166 married couples was conducted. Hypotheses were tested using Actor Partner Interdependence Model (APIM, Kenny, Kashy and Cook, 2006). As expected, for both men and women, individuals' positive illusions had a mediating role for the relationship of their own marital system justification and marital satisfaction. The results revealed that regarding both men and women, marital system justification predict their own positive illusions. The results also revealed that for both men and women, individuals' positive illusions predict their own marital satisfaction. In addition, the wife's positive illusions mediated the relationship between her own marital system justification and her husband's marital satisfaction.