Aşılamanın mini hıyarlarda tuz stresine etkileri
The effect of grafting on salinity tolerance in mini type cucumbers
Yazar: DOĞAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma, 2014 yılının ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde gerçekleştirilmiştir. İlkbahar döneminde gerçekleştirilen denemede 3 farklı (Cremna, Maximus ve TZ 148) interspesifik hibrit kabak (Cucurbita maxima x Cucurbita moschata) anacına aşılı Junior mini hıyar çeşidi kullanılmış olup, aşısız Junior bitkilerine de kontrol amaçlı yer verilmiştir. Bitkilerin su ve besin maddesi ihtiyacı hazırlanan besin solüsyonu ile giderilmiştir. Tuz 3 farklı dozda[0 (kontrol), 10 ve 20 mM NaCl] dikimden 37 gün sonra bitkilere verilmiştir. Sonbahar döneminde gerçekleştirilen denemede ise sadece Maximus anacına aşılı Junior ve Çağla mini hıyar çeşitleri kullanılmıştır. Ayrıca aşısız Junior ve Çağla bitkileri denemede kontrol olarak yer almıştır. Bitkiler için hazırlanmış olan besin solüsyonunun içerisine 0 (kontrol), 20 ve 40 mM NaCl ilave edilmiştir. Tuz uygulamasına dikimden 16 gün sonra başlanmıştır. Fideler, özel fide firmasından temin edilmiştir. Çalışmada bitki gelişimi, bitki dokularının potasyum, klor ve sodyum elementi içeriği, verim (toplam ve pazarlanabilir) ve meyve kalitesine ilişkin ölçüm ve analizler yapılmıştır. 
Denemelerde tuz stresi bitki gelişimi ve verimini azaltmıştır. Besin çözeltisindeki tuz miktarının artışıyla beraber bitki bünyesindeki Cl- ve Na+ miktarları artmış, K+ miktarı ise azalmıştır. Aşılamanın bitki gelişimi ve verimini artırdığı, bu etkinin besin çözeltisi tuzluluğuna bağlı olarak değişmediği sonucuna varılmıştır. Aşılı bitkilerde Na+'un köklerde tutulduğu, üst aksama iletilmediği belirlenmiştir. Aşılamanın üst aksama iletilen Cl- miktarını azaltmada ise etkili olamadığı düşünülmektedir. Interspesifik hibrit kabak anaçları üzerine aşılanan hıyar meyvelerinin sertliğini ve meyve suyunun EC'sini azaltmıştır, bunun dışında meyve kalite özelliklerini çok değiştirmemiştir.

Anahtar Kelimeler: Tuz stresi, aşılama, Cucumis sativus, Cucurbita maxima x Cucurbita moschata anaçları.

Abstract:
The experiment was conducted in spring and autumn seasons of 2014.  In the first experiment in spring season, a mini type cucumber variety (Cucumis sativus L. cv. Junior F1) as either non-grafted or grafted onto the commercial Cucurbita interspecific hybrid (Cucurbita maxima Duch. x Cucurbita moschata Duch.) rootstocks 'Cremna', 'Maximus' and 'TZ148' was used. Complete nutrient solution was applied to cover the water and nutrient requirements of the plants. Salt stress was created by NaCl added into nutrient solution. NaCl (0, 10 and 20 mM) application was started 37 days after from planting. In the second experiment in autumn season, cucumber varieties (cvs. Junior F1 and Çağla F1) were grafted onto the rootstock 'Maximus' and also non grafted plants were used control. Salt stress was created as explained above. NaCl (0, 20 and 40 mM) application was started 16 days after from planting. Seedlings used in the experiments were provided from a commercial nursery. Biomass production; accumulation of K+, Cl- and Na+ in plant tissues, yield (total and marketable) and fruit quality were evaluated. 
NaCl salinity gave rise to decrease in plant growth and yield. Na+ and Cl- accumulation increased, but K+ accumulation decreased in plant tissues by increasing NaCl levels in nutrient solution. Grafting increased plant growth and yield without depending on NaCl concentrations. The accumulation of Na+ was increased in roots but decreased in upper parts of the grafted plants compared to the ungrafted plants, whereas grafting could not restrict to transport Cl- to the aerial parts of the plants. Grafting mini types of cucumber onto Cucurbita interspecific rootstocks had generally no significant effects on fruit quality properties except decreasing fruit firmness and EC of fruit juice.

Key words: Salinity stress, grafting, Cucumis sativus, Cucurbita maxima x Cucurbita moschata rootstocks.