Milletlerarası Özel Hukukta inşaat sözleşmelerinde müteahhidin sorumluluğu
Contractor's responsibility in construction contracts in International Private Law
Yazar: EBRU TÜZEMEN ATİK
Danışman: PROF. DR. VAHİT DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Uluslararası Özel Hukuk) Ana Bilim Dalı / Devletler Özel Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Müteahhitler = Contractors ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası özel hukuk = International private law ; İnşaat sözleşmeleri = Construction contracts

Özet:
Milletlerarası alanda, birden fazla ulus mensubu tarafların, hukuk, örf, adet yönünden görüş ve anlayış birliğini temin etmelerinin zorluğu karşısında milletlerarası bir tip sözleşmenin varlığına ihtiyaç duyulmuştur. Milletlerarası ticarî uygulamada ise, inşaat sözleşmelerine ilişkin olarak çeşitli tip sözleşmeler (standart kurallar) kullanılmaktadır.Bu anlayışla inşaat sözleşmelerinde var olan teknik ve hukukî ihtiyaç sonucunda hazırlanan FIDIC standart kuralları, Dünya Bankası gibi kuruluşların da tavsiyesi ve finansmanını sağladığı işlerde kredi şartları arasında araması sonucunda, uygulamada birçok inşaat sözleşmesinde benimsenmektedir.Genel olarak inşaat sözleşmelerinde taraflar arasında bir denge kurmak ve tarafların, henüz düzenleme aşamasındayken dahi sözleşmeye duydukları güveni pekiştirmek sağlamak amacıyla oluşturulan FIDIC kurallarında bu amacın büyük ölçüde gerçekleştirilmiş olduğunu söylemek mümkündür.Taraflar, FIDIC standart kurallarının sözleşmelerine uygulanmasını benimsemeleri halinde, hem zamandan tasarruf edecekler hem de önceden tayin edilmesi zor olan durumları henüz sözleşme düzenlenirken belirleyerek hukukî uyuşmazlıklara meydan verilmesini çoğu zaman önleyebileceklerdir. Buna karşılık, FIDIC tip sözleşmeleri, uyuşmazlıkların çözümünde her zaman tek başına yeterli olamayacağından, tarafların ek düzenlemeler yaratma yahut bir hukuk sisteminin uygulanması yoluna gitmeleri gerekmektedir.İnşaat sözleşmelerinde esasa uygulanacak hukukun Türk hukuku olarak kanunlar ihtilafı kuralları gereğince yahut taraf iradeleri tarafından belirlenmesi durumunda ise 818 sayılı Borçlar Kanunu ve diğer ilgili iç hukuk düzenlemeleri uygulama alanı bulacaktır.İnşaat sözleşmeleri, teknik ve karmaşık yapısı nedeniyle özel bir düzenleme gerektirmektedir. Buna karşılık, hukukumuzda ise 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun eser sözleşmelerine ilişkin hükümleri ve inşaat sözleşmelerine ilişkin teknik hükümler içeren 18540 sayılı Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi hükümleri genel olarak uygulanmaktadır.Hukukumuzda, inşaat sözleşmelerine ilişkin özel hükümler içeren düzenlemeler oldukça az ve yetersizdir. Gerek 818 sayılı Borçlar Kanunu'nda gerekse yakın zamanda kanunlaşması beklenen Borçlar Kanunu tasarısında yalnızca eser sözleşmelerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Ancak, teknik ve karmaşık yapısı nedeniyle özellik arz eden inşaat sözleşmeleri hakkında hukukumuzda özel düzenlemelere ihtiyaç bulunmaktadır.İnşaat sözleşmesinde tipik edim borçlusu müteahhidin borçlarını ve bundan doğan sorumlulukları, inşaatın teslimine kadar ve inşaatın tesliminden sonra olmak üzere iki aşamada ele almak mümkündür.Bu tez çalışmasında, konu üç ana bölüme ayrılarak incelenmiştir. Birinci bölümde müteahhidin inşaatın teslimine kadar olan borçlarına ve bunlardan doğan sorumluluk hallerine yer verilmiştir. İkinci bölümde, inşaatın tesliminden sonraki aşama, yani ayıplı ifadan doğan sorumluluk, şartları ve sonuçları ile birlikte incelenmiştir.Üçüncü bölümde ise müteahhidin sorumluluğunda esasa uygulanacak hukuk tespit edilmek istenmiştir. Bu tespitin yapılması amacıyla, 2675 sayılı mülga MÖHUK ile 2007 yılında yürürlüğe giren 5718 sayılı MÖHUK hükümleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş, bununla birlikte FIDIC kurallarının da ilgili hükümlerine yer verilmiştir.

Abstract:
A need for a standard international contract has arisen in the presence of the difficulty for parties from more than one nation to comprimise over such points as law, tradition, and custom in the international environment. As regards international trade practice, various standard contarcts related to construction business are already in use.FIDIC standard rules in construction contracts arranged as a result of technical and legal needs are adopted in practice into many construction contracts due to the fact that such institutions as the World Bank recommend and require them in affairs that they fund.FIDIC rules were created to establish a balance between parties and reaffirm the parties? faith in the contract even at the arrangement stage, especially in construction contracts. It is now possible to say that this goal has been achieved to a great extent.When parties agree to apply FIDIC standard rules in their contracts, they will not only save time but can avoid future legal conflicts by determining, even at the arrangment stage, points that are difficult to assess in advance. On the other hand, since FIDIC standard contracts alone cannot be enough to resolve disagreements all the time, parties need to either create additional regulations or choose to apply a law system.If Turkish Law is was determined as the law to be applied in international construction contracts as a result of the rules of law controversy or on the will of the parties involved, then the Turkish Code of Obligations, No. 818, and other related domestic law arrangements will be used.Due to their technical and complex structure, construction contracts require a special arrangement. However, in our law, the rules of the Turkish Code of Obligations, No. 818, regarding work contracts and the General Spesifications of Public Works containing technical rules are used in construction contracts.Regulations with private clauses related to construction contracts are very few in our law system. Only regulations related to contracts for works exist in the Turkish Code of Obligations, No. 818, and in the draft bill for the new code of obligations expected to pass into law soon. Yet, private regulations in construction contracts are needed in our law due to their techinical and complex structure.Obligations and other responsibilities of the contractorin a construction contract can be devided into two as those until the date of submission and those after.In this thesis, the subject matter was studied in three main sections. The first section focused on the obligations and responsibilities of the contractor until the submission date. In the second section, the stage after submission was analysed, that is, responsibilities arising from faulty performance, conditions, and consequences.In the third section, the law to be applied as the basis in the contractor?s respnsibility was aimed to be determined. For this determination, the previously abolished Turkish Code Concerning Private Iİnternational Law And Civil Procedure (MÖHUK), No. 2675, and Turkish Code Concerning Private Iİnternational Law And Civil Procedure, No. 5718, which came into force in 2007, were comparatively analysed, and the related clauses of FIDIC rules were also included.