Sözlü klasik Türk musikisinde eser analizinden hareketle solistik icra için öneriler
Suggestions based on musical analysis for solistic performance in oral classical Turkish music
Yazar: DİLAY HACIOSMANOĞLU
Danışman: PROF. MUTLU DEMİR TORUN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Sanat Dalı / Türk Musikisi Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Analiz = Analysis ; Müzikal analiz = Musical analysis

Özet:
Sözlü Türk musikisi eserlerinin icralarında, üslup ve tavrın yerinde olduğu icraya ulaşmak için, kabul görmüş usta ses icracılarını örnek almanın yanında, eserlerin kimliğine yaklaşmanın, eseri tanımanın, eseri oluşturan tüm beste unsurlarını irdelemenin de iyi bir icra için fikir vereceği tartışılmaz bir gerçektir. Bunun yanında bugün, usta icracıların ses kayıtlarına ulaşılamayan birçok eser de arşivlerde mevcuttur. İcracı, bu eserlerin dinleyiciye ulaşmasında bir köprü rolündedir. Bu çalışmada eserleri tanımak için, bestecilerinin eseri bestelerken neyi düşünmüş olabilecekleri, çalışılmıştır. Kabul görmüş ses sanatçılarının da eseri yorumlarken, bestecisinin düşüncelerini analiz ederek icralarını gerçekleştirdikleri düşünülmüştür.
Eserler seçilirken, iki ayrı dönemin ünlü şarkı bestekârları ve onların şarkı besteleri tercih edilmiştir. 19. yüzyıl için Hacı Ârif Bey'den ve 20. yüzyıl için de Selahattin Pınar'dan örnekler seçilmiştir. Dönemlerinin en ünlü isimlerinden olan bu bestekârların eserlerinden seçilen birer örnek, nim klasik dönem ile modern dönemde bestenin şiire göre gelişmelerinin gözlemlenmesiyle kıyaslanmıştır.
Çalışmada Hacı Ârif Bey'in örnek eseri güfte, form, melodi ve ritim başlıklarında ayrı ayrı incelenip, bu konulardaki mukayeseyle en çok tercih edilebilecek icra şekline ulaşılmaya çalışılmıştır. Selahattin Pınar'ın örnek eserinde ise form, melodi ve ritmin güfteye yansıması incelenmiş, bunların sonucunda üslup ve tavrın gerektirdiği en uygun icraya ulaşılmaya çalışılmıştır. Eser analizi yapabilecek donanıma sahip icracıların, örnek alınan usta icracıların kayıtlarının dışında, bu çalışmadaki gibi bir analizle yeni yorumlara ulaşmaları amaçlanmıştır.

Abstract:
In addition to taking the accepted master voice performers as an example, it is an indisputable fact that approaching the identity of the work, recognizing the work, and examining all the compositional elements that make up the work, will give an idea for a good performance -in order to achieve a performance in which the style and attitude are appropriate in the performances of the works of Turkish oral music-. In addition to this, many works whose sound recordings of master performers cannot be accessed are also available in the archives. The performer acts as a bridge in reaching these works to the audience. In this study, the ways of achieving a good performance of the work were sought by analyzing the thoughts of the composers on the work. It is thought that accepted sound artists perform their performances by analyzing the thoughts of the composer while interpreting the work.
In this study, famous song composers of two different periods and their songs were preferred while choosing the works. Examples were chosen from Hacı Ârif Bey for the 19th century and from Selahattin Pınar for the 20th century. A sample selected from the works of these composers, who were famous names of their period, was compared with the observation of the development of composition according to poetry in the semi-classical period and the modern period.
In this study, Hacı Ârif Bey's exemplary work was examined separately under the titles of lyrics, form, melody and rhythm, and it was tried to reach the most preferred performance form by comparison in these subjects. In Selahattin Pınar's exemplary work, on the other hand, the reflection of form, melody and rhythm in the lyrics was examined, and as a result, the most appropriate performance required by the style and attitude was tried to be reached. It is aimed that the performers who are equipped to analyze the work will reach new interpretations with an analysis like the one in this study, apart from the recordings of the master performers who were taken as an example.