Ruhsal bozukluğu olan bireylerin yakınlarının ruh sağlığı okuryazarlığı ile ruhsal hastalıklara yönelik inançları ve ruhsal damgalanmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Research of the relationship between the mental health literacy of                       the relatives of individuals with mental disorders and their beliefs about mental illnesses and their mental stigmatization
Yazar: MERVE BAŞ
Danışman: PROF. DR. LEYLA BAYSAN ARABACI
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Damgalama = Stigmatization ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Giriş-Amaç: Çalışmanın amacı, ruhsal bozukluğu olan bireylerin yakınlarının ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyini, ruhsal hastalıklara yönelik inançlarını ve ruhsal damgalanma düzeylerini belirlemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Materyal-Metod: İlişki arayıcı ve kesitsel olarak tasarlanan çalışma verileri, etik kurul onayından sonra, 15 Ekim 2021-30 Aralık 2021 tarihleri arasında Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Psikiyatri Kliniği erişkin psikiyatri poliklinikleri ile acil polikliniğine ruhsal hastalığı nedeniyle tedavi olmak amacıyla başvuran bireylerin 166 yakınının kendisi tarafından ya da araştırmacının katılımcılara soruları görüşme ile yöneltmesi ve cevapların araştırmacı tarafından doldurulması suretiyle yüz yüze toplanmıştır. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Ruh Sağlığı Okur Yazarlığı Ölçeği(RSOYÖ), Ruhsal Hastalığa Yönelik İnançlar Ölçeği(RHİÖ), Ebeveynlerin Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği(ERHİDÖ)ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25.0 programında tanımlayıcı istatistikler (sayı-yüzde dağılımı) korelasyon analizi ile değerlendirilmiş, ayrıca ölçeklerin cronbach alpha güvenirlik değerleri, puan ortalamaları ve minimum-maksimum değerleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Hasta yakınlarının %65,7'si kadın ve yaş ortalaması 47,54±13,56'dır. %38,6'sı ilkokul mezunu olan hasta yakınlarının %72,3'ü evli ve %89,8'i kentte yaşamaktadır. Araştırmaya katılan hasta yakınlarının yakınlık derecesi incelendiğinde, %29,5'inin hastanın eşi olduğu ve %68,7'sinin hasta ile aynı evde yaşadığı belirlenmiştir.  Hasta yakınlarının %62'si ruh sağlığı ile ilgili bilgileri psikiyatristten aldığını bildirmiş ve ruh sağlığı okur-yazarlığı düzeyleri ortalamanın üzerinde bulunmuştur. Hasta yakınlarının ruhsal hastalıklara yönelik olumsuz inançlara sahip olduğu ve içselleştirilmiş damgalanma düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır. Hasta yakınlarının Ruh Sağlığı Okur-Yazarlığı Ölçeği (RSOYÖ) ile Ruhsal Hastalıklara Yönelik İnançlar Ölçeği (RHİÖ) ve Ebeveynlerin Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (ERHİDÖ) toplam ve alt ölçek puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). 
Sonuç: Hasta yakınları ruhsal hastalıklara yönelik olumsuz inançlara ve düşük düzey içselleştirilmiş damgalamaya sahip olup, ruh sağlığı okur-yazarlığı düzeyleri ortalamanın üzerindedir. Hasta yakınlarının ruh sağlığı okur-yazarlık düzeyleri arttıkça, ruhsal hastalıklara yönelik olumsuz inançları ve içselleştirilmiş damgalama eğilimleri azalmaktadır. Anahtar Kelimeler: Hasta yakını, ruh sağlığı okur-yazarlığı, ruhsal hastalığa yönelik inanç, içselleştirilmiş damgalanma.

Abstract:
ABSTRACT
Research of The Relationship Between The Mental Health Literacy of                       The Relatives of İndividuals With Mental Disorders and Their Beliefs About Mental İllnesses And Their Mental Stigmatization
Introduction-Aim: The aim of the study is to determine the mental health literacy level of the relatives of individuals with mental disorders, their beliefs about mental illnesses and their levels of mental stigma, and to examine the relationship between these variables.
Material-Method: The study data, which were designed as descriptive, correlational, and cross-sectional, were collected from individuals who applied to the Manisa Mental Health and Diseases Hospital Psychiatry Clinic adult psychiatry outpatient clinics and emergency outpatient clinics for mental illness between 15 October 2021 and 30 December 2021, after the approval of the ethics committee. The data were collected face-to-face by 166 relatives of the individuals with vision problems or by asking the questions to the participants through interviews and filling in the answers by the researcher. The data were collected with the Introductory Information Form, Mental Health Literacy Scale (MHLS-HS), Beliefs Toward Mental Illness Scale (BMI). Parents' Internalized Stigma in Mental Illness Scale( PISMI-TR)The data obtained were descriptive statistics (number-percentage distribution) in SPSS 25.0 program. were evaluated by correlation analysis, in addition, Cronbach alpha reliability values, mean scores and minimum and maximum values of the scales were calculated
Results: 65.7% of the relatives of the patients were female and the mean age was 47.54±13.56. Of the patients' relatives, 38.6% of whom are primary school graduates, 72.3% are married and 89.8% live in the city. When the degree of closeness of the relatives of the patients participating in the study was examined, it was determined that 29.5% of them were the spouse of the patient and 68.7% of them lived in the same house with the patient. 62% of patients' relatives reported that they got information about their mental health from a psychiatrist, and their mental health literacy levels were found above the average. It was determined that the relatives of the patients had negative beliefs about mental illnesses and had low levels of internalized stigma. It was determined that there was a statistically significant correlation between the mean scores of the patients' relatives on the Mental Health Literacy Scale (MHLS-HS), Beliefs Toward Mental Illness Scale (BMI)  , and Parents' Internalized Stigma in Mental Illness Scale (PISMI-TR) total and subscale scores (p<0.05).
Conclusion: Patients' relatives have negative beliefs about mental illnesses and low level of internalized stigma, and their mental health literacy levels are above the average. As the mental health literacy levels of patients' relatives increase, their negative beliefs and internalized stigmatization tendencies towards mental illnesses decrease.
Keywords: Relatives of the patient, Mental Health Literacy, Beliefs Toward Mental Illness, Internalized Stigma