Konteyner terminallerinde etkinlik ölçümü üzerine bir model önerisi
A model proposal on efficiency measurement in container terminals
Yazar: VOLKAN EFECAN
Danışman: PROF. DR. İZZETTİN TEMİZ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Denizcilik = Marine ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Stokastik sınır analizi = Stochastic frontier analysis ; Teknik etkinlik = Technical efficiency

Özet:
Son yıllarda yaşanan küresel sorunların deniz taşımacılığı üzerindeki etkileri, konteyner liman etkinliğini ön plana çıkarmaktadır. Bununla birlikte, altyapı ve ekipman yatırımlarına yönelik eğilim ve küresel tedarik zincirindeki kırılmalar, kaynakların etkin kullanımı ile ilgili soru işaretlerini gündeme getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, Asya-Avrupa deniz yolu ticaret rotaları üzerinde bulunan uluslararası konteyner limanlarının etkinliğini ve etkinliğe etki eden çevresel faktörleri farklı metodolojik bakış açıları ile tüm limanlar için kullanılabilecek bir model geliştirmektir. Bu kapsamda hem parametrik hem de parametrik olmayan yöntemler karşılaştırmalı olarak ele alınmış, zayıflık ve üstünlükleri belirtilmiştir. Bu tez çalışmasında ekonometrik modelleri, optimizasyon ve ön yükleme tekniklerini birlikte kullanan, tutarlı bulgular elde eden, konteyner terminallerine yönelik literatürde benzerine rastlanmayan yeni bir model sunulmuştur. Elde edilen bulgular, teorik ve ampirik literatür ışığında yorumlanmış, konteyner limanlarının performansını iyileştirmeye yönelik önerilerde bulunulmuştur. Tez çalışmasında, metodolojik açıdan birbirinin alternatifi olabilecek iki yaygın yaklaşım ele alınmaktadır. Bunlardan ilki stokastik sınır analizi yaklaşımıdır. Liman literatüründe sıkça kullanılan klasik sınır modellerine yenilikçi bir bakış açısı ile çevresel faktörlerin etkinlik üzerindeki marjinal etkileri ele alınmıştır. İkinci yaklaşım ise, klasik versiyonu deterministik olan stokastik veri zarflama analizi ile genetik eşleştirme tekniğinin bütünleştirildiği yaklaşımdır. Bu yaklaşımda örneklem seçim yanlılığını azaltmak için genetik eşleştirme ve verideki değişimi dikkate alan önyükleme teknikleri ile entegre üç aşamalı stokastik bir model önerilmiştir. SSA bulguları, fiziksel kapasitenin artırılmasının etkinlik üzerinde monotonik olmayan etkilere, bağlanabilirliğin artırılmasının ise tüm limanlar için etkinlik üzerinde olumlu etkisinin olduğuna işaret etmektedir. Üç aşamalı stokastik veri zarflama analizi yaklaşımının bulguları ise, eşleştirmeden öncesi ve sonrası  elde edilen etkinlik puanları üzerindeki karıştırıcıların etkisini  ortadan kaldırmadan, ortalama etkinlik düzeylerinin olması gerekenden daha düşük tahmin edildiğini göstermektedir. Bulgular, küçük konteyner limanlarının, büyük eşlerine göre kapasitelerini daha doğru planladığını göstermektedir. Buna karşın, deniz bağlanabilirliğindeki artışın etkinliğe olumlu etkisi dikkat çekmektedir. Çalışma sonuçları hem stokastik hem de deterministik yöntemlerin model spesifikasyonunun doğru belirlenmesi ve yanlılığın azaltılması durumunda benzer sonuçlar elde edilebileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, konteyner limanlarının aceleci yatırım kararlarından kaçınması, deniz bağlanabilirliğine önem vererek çevreci ve sürdürülebilir bakış açısı ile şekillenen yönetim becerilerini akıllı pazarlama stratejileri ile birleştirmesi etkinliklerini artırabilecektir.

Abstract:
The effects of global problems experienced in recent years on maritime transport highlight the efficiency of container ports. However, the trend towards infrastructure and equipment investments and the breaks in the global supply chain raise questions about the efficient use of resources. This study aims to develop a model that can be used for all ports with different methodological perspectives on the efficiency of international container ports located on the Asia-Europe maritime trade routes and the environmental factors affecting the efficiency. In this context, parametric and non-parametric methods are discussed comparatively, and their weaknesses and advantages are stated. In the thesis, a new model uses econometric models, optimization and preloading techniques together, obtains consistent findings and is unique in the literature for container terminals, is presented. The results were interpreted in light of theoretical and empirical literature, and suggestions were made to improve the performance of container ports. The thesis discusses two common approaches that can be methodologically alternative to each other. The first of these is the stochastic frontier analysis. The marginal effects of environmental factors on efficiency are discussed with an innovative perspective on classical frontier models frequently used in the port literature. The second approach is the one in which the classical version is deterministic, stochastic data envelopment analysis and genetic matching technique are integrated. With this approach, an integrated three-stage stochastic model with genetic matching and bootstrapping techniques that considers variation in data is proposed to reduce sample selection bias. SFA findings indicate that increasing physical capacity has non-monotonic effects on efficiency while increasing connectivity positively affects efficiency for all ports. The findings imply that the three-stage stochastic data envelopment analysis, the average efficiency levels are underestimated without eliminating the effect of confounders on the efficiency scores obtained before and after matching. The findings show that small container ports plan their capacity more accurately than their larger counterparts. On the other hand, the positive effect of the increase in marine connectivity on efficiency draws attention. The study concludes that similar results can be obtained if the model specification of both stochastic and deterministic methods is determined correctly and the bias is reduced. In this context, container ports' avoidance of hasty investment decisions, giving importance to maritime connectivity and combining management skills shaped by an environmentalist and sustainable perspective with intelligent marketing strategies will increase their efficiency.