Tarihi çevrelerin korunmasında sürdürülebilir ve bütünleşik yaklaşım: Taraklı örneği
Sustainable and integrated approach to the protection of historical environments: The case of Taraklı
Yazar: MUHAMMET TERZİ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ERDOĞANARAS
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tarihi çevreler, insanoğlunun geçmişini yansıtan en önemli kültürel miras değerlerinden birisidir. Bu bakımdan tarihi çevrelerin korunması, gelecek kuşaklara aktarılması tüm insanlığın sorumluluğundadır. Koruma kavramı, özellikle dünya savaşları sonucu yok olma tehlikesi altına giren kültürel miras değerlerimizden sonra önem kazanmaya başlamıştır. Uluslararası alanda ülkemizin de içinde bulunduğu birçok sözleşme, bildiri, antlaşma imzalanmış ve korumanın temelleri 20. yüzyılın ilk çeyreği itibari ile atılmaya başlanmıştır. Tarihi çevrelerin gelişiminde ve korumasında etkileşim sahasının önemi anlaşılmasıyla bütünleşik koruma; kültürel mirasın ve toplumun geleceğini devam ettirmek için ise sürdürülebilirlik kavramı koruma anlayışına entegre olmaya başlamıştır. Günümüzde kentleşmenin tarihi çevreleri baskı altına almasıyla birlikte sürdürülebilir ve bütünleşik koruma anlayışı bir ihtiyaç değil zorunluluk haline gelmiştir. Bu anlayışın temelinde kültür ve toplumun tüm değer ve çıkarlarının koruma altına alınması vardır. Bu tez çalışmasında sürdürülebilir ve bütünleşik koruma anlayışı çerçevesinde Taraklı Kentsel Sit Alanı ele alınarak bir değerlendirme yapılmıştır. Hem modern hem de tarihi kent dokularına uygulanabilen bu yaklaşım, yerleşim alanlarının sürdürülebilirlik profilini ortaya koyarak akılcı bir karar alma mekanizmasının oluşturulmasına yardımcı olmaktadır. Herhangi bir standartlaşmaya gidilmeden belirlenen amaç, hedef ve gereklilikler doğrultusunda çalışma alanının fiziksel, sosyal, ekonomik ve yönetsel yönleri ele alınmıştır. Tümdengelimci bir yaklaşım izlenerek oluşturulan performans göstergeleri çerçevesinde kalitatif araştırma yöntemiyle elde edilen veriler detaylı şekilde analiz edilerek teorik bir yaklaşım eşliğinde değerlendirilmiştir. Sürdürülebilirlik profili oluşturulan alana ilişkin ne tür müdahaleler yapılması gerektiği ve önceliklendirme planlamasının nasıl oluşması gerektiğine yönelik teorik bir çerçeve oluşturulmuştur. Bununla birlikte tez çalışmasının; çalışma alanı için hazırlanacak koruma planlarına girdi oluşturabilecek ve kentsel kalkınma programlarında stratejik ve politik yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Historical environments are one of our most valuable cultural heritages reflecting the past of mankind. In this regard, the preservation of historical environments and their transmission to future generations are the responsibility of all humanity. The concept of preservation has started to gain importance especially due to our cultural heritage values, which are in danger of extinction as a result of the world wars. Many conventions, declarations, treaties have been signed in the international arena, including our country, and the foundations of protection approach began to be laid in the first quarter of the 20. century. With the understanding of the importance of the interaction area in the development and protection of historical environments, integrated protection and in order to maintain the future of cultural heritage and society, the concept of sustainability has begun to be integrated into preservation approach. Today, due to urbanization, putting historical environments under pressure, the understanding of sustainable and integrated protection has become compulsory, rather than a need. There is the protection of all the values and interests of culture and society at the heart of this approach. In this thesis, an evaluation was made by considering the Taraklı Urban Protected Area within the framework of the sustainable and integrated conservation approach. This approach which can be applied to both modern and historic urban fabric by presenting the sustainability profile of residential areas, helps to create a wise decision making mechanism. The physical, social, economic and administrative aspects of the field of study have been dealed in accordance with the goals, objectives and requirements determined without assigning any standardization. Within the framework of performance indicators created by following a deductive approach, the data obtained by qualitative research method were analyzed in detail and evaluated in company with a theoretical approach. A theoretical framework has been constituted including what kind of interventions should be made in the area where a sustainability profile has been created and how prioritization planning should be formed. Moreover, it is thought that the thesis work will be able to create input to the conservation plans prepared for the study area and contribute to the development of strategic and political approaches in urban development programs.