İnternet bağımlılığını yordayan psikososyal faktörler
Psychosocial factors that predict internet addiction
Yazar: ÖNDER BALTACI
Danışman: PROF. DR. FERİDE BACANLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Bağımlılık = Dependency ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Bilgisayar kullanımı = Computer usage ; Psikososyal değişkenler = Psychosocial variables ; Sosyal yalnızlık = Social loneliness ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnternet = Internet

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin cinsiyetlerinin, heyecan arama, sosyal destek, yalnızlık düzeyleri ve kişilik özelliklerinin internet bağımlılığını yormada güçlerini belirlemektir. Ayrıca bu araştırmada internet bağımlılıklarının cinsiyet, yaş ve algılanan akademik başarı düzeyine göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Ahi Evran Üniversitesi'nde 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Eğitim Fakültesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Sağlık Yüksekokulu ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulunun çeşitli bölümlerinde öğrenim gören olan 1., 2., 3. ve 4. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmada seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu 635'i kız, 238'i erkek olmak üzere toplam 873 öğrenciden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında İnternet Bağımlılığı Ölçeği; Sıfatlara Dayalı kişilik Testi; Arnett Heyecan Arama Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Veri analizinde pearson momentler çarpım korelasyon katsayısı, hiyerarşik regresyon analizi, bağımsız gruplar için t testi, tek yönlü varyans analizi ve Tukey testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları internet bağımlılığının en önemli yordayıcısının duygusal dengesizlik olduğunu; bu değişkeni yalnızlık, cinsiyet, dışa dönüklük, deneyime açıklık, heyecan arama, sorumluluk, yumuşak başlılık ve sosyal destek değişkenlerinin izlediği görülmüştür. Üniversite öğrencilerinin internet bağımlılık düzeylerinin cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği; erkek üniversite öğrencilerinin kız üniversite öğrencilerinden daha yüksek internet bağımlılığı düzeyine sahip olduğu bulunmuştur. Üniversite öğrencilerinin internet bağımlılık düzeyleri yaşa göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Üniversite öğrencilerinin internet bağımlılık düzeylerinin algılanan akademik başarı düzeylerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur. Algılanan akademik başarısı düşük olan üniversite öğrencileri orta ve yüksek düzeye sahip olan öğrencilere; orta düzey başarıya sahip olanlar yüksek düzeyde akademik başarıya sahip olanlara kıyasla daha yüksek internet bağımlılığı düzeyine sahiptirler. Araştırma sonuçları  ilgili literatüre dayanılarak tartışılmıştır. Teoriye ve gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Main purpose of this research is to determine the power of gender, sensation seeking, social support, loneliness level and personality traits of university students in terms of predicting internet addiction. In addition, it was aimed in this research to analyze whether internet addiction differs by gender, age and perceived academic achievement level. The correlational research model was used in the research. Study group of the research consisted of 1st, 2nd, 3rd and 4th graders who attended various departments at the Faculty of Education, the Faculty of Science and Letters, the Health High School and the Physical Therapy and Rehabilitation High School at the Ahi Evran University during the 2015-2016 academic year. Among the nonrandom sampling methods, convenience sampling method was used in the research. The study group consisted of 873 students, 635 being female and 238 being male. For data collection, Internet Addiction Scale, the Adjective-Based Personality Scale, the Arnett Sensation Seeking Scale, the Multi-dimensional Perceived Social Support Scale, the UCLA Loneliness Scale, and the Personal Data Form were used. Pearson Product-Moment Correlation Coefficient, the Hierarchical Regression Analysis were used for data analysis, and t-test, one-way analysis of variance and Tukey's test were used for independent samples. It was seen as a result of the research that the most important predictor of internet addiction was neuroticism, which was followed by loneliness, gender, extroversion, openness to experience, sensation seeking, conscientiousness, agreeableness and social support. It was concluded that internet addiction levels of the university students differed by gender significantly, and that male university students had higher internet addiction levels than the female ones. Internet addiction levels of the university students did not differ by age significantly. It was found that internet addiction levels of the university students differed by perceived academic achievement levels significantly. University students with a lower perceived academic achievement level have a higher internet addiction level than those with a medium or higher level perceived academic achievement, and those with a medium level perceived academic achievement have a higher internet addiction level than those with a higher level perceived academic achievement. Results of the research were discussed based on the relevant literature. Recommendations were made for theory and future researches.