İranın çağdaş grafik tasarımcılarının görsel ve tarihsel analizi
Visual and historical analysis of contemporary graphic designers in Iran
Yazar: FATEMEH CHELANDARİ
Danışman: PROF. MEHMET REŞAT BAŞAR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Görsel Sanatlar Ana Sanat Dalı / Grafik Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik tasarımı = Graphic design ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Tasarımcılar = Designers ; İran = Iran

Özet:
Grafik tasarım, günümüze kadar toplumla temas halinde bulunmuştur. Bu nedenle görsel sanatlar dalının gelişimi doğrudan ve dolaylı olarak çeşitli toplumsal faktörlerle bağlantılıdır. İran'da da buna bağlı olarak basım endüstrisinin gelişmesi ve yayılması da dahil olmak üzere modern grafik tasarımın oluşmasında ve geleneksellikten  modernliğe geçiş sürecinde temel bir rol oynamaktadır.
Bu bağlamda, İran'ın Qajar döneminde modern grafik tasarımının hiç bir zaman bir boşluğa düşmediği, daha çok sosyal, politik, kültürel, endüstriyel ve ilgili gelişmeler temelinde yapıldığı görülmektedir. Bu gelişmelerin etkisi, geleneksel grafik tasarımcıların rolünün yanı sıra görsel sanatların bu dalının önde gelen sanatçılarının gelişimindeki çabaları da tamamlayıcı olarak görülmektedir.
İran'ın modern grafik tasarımını şekillenmesinde basım endüstrisinin tanıtımı ve yaygınlığı veya başlıca kültürel değişikliklerin, özellikle ülkenin eğitim sisteminin ve diğer değişikliklerinin de dahil olduğu endüstriyel gelişmeler etkili olmuştur. Tasarımlara baktığımızda grafik tasarımcıların görünüşte ülkenin sosyal koşullarındaki değişikliklerin bir sonucu olarak sosyal faktörlerin doğrudan ve dolaylı etkilerinin hiç bir zaman tam olarak farkında olmadıkları söylenebilir. Özellikle kültürel, endüstriyel ve hatta politik olarak birbirinden ayrılmamaktadır.
Bu nedenle grafık tasarımcıların yaratıcılığı, grafik tasarımın hala kitlesel bir ürün olduğu ve topluluğun sosyal yapıları, doğrudan veya dolaylı temsilini yaptığı yapılardan etkilendiği gerçeği yadsınamaz. İran'daki grafik tasarım ihtiyaç sonucu ortaya çıkmış, büyük bir önemle tasarımlara yansımıştır ve İran'ın Çağdaş Grafik Tasarımları özgün bir form yakaladığı söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Grafık tasarım, İranın çağdaş grafık tasarımı, Sosyal faktörler, Baskı endüstrısı.

Abstract:
Graphic design has been in contact with society until today. Therefore, the development of the visual arts branch is directly and indirectly related to various social factors. It also plays a key role in the development of modern graphic design, including the development and expansion of the printing industry, and in the process of transition from traditionalism to modernity.
In this context, it is seen that the modern graphic design of Iran during the Qajar period never fell into a void, but rather based on social, political, cultural, industrial and related developments. The impact of these developments is seen as complementary to the role of traditional graphic designers as well as efforts to develop leading artists of this branch of visual arts.
Iran's modern graphic design was influenced by the promotion and prevalence of the printing industry, or by industrial developments, including major cultural changes, particularly the country's education system and other changes. When we look at the designs, it can be said that graphic designers are never fully aware of the direct and indirect effects of social factors as a result of the changes in the social conditions of the country. In particular, they are not separated culturally, industrially or even politically.
Therefore, the creativity of graphic designers cannot be denied that graphic design is still a mass product and that the social structures of the community are influenced directly or indirectly. Graphic design in Iran has emerged as a result of need, has been reflected in the designs with great importance and it can be said that Iran has a unique form of Contemporary Graphic Designs.

Keywords: Graphic Design, Contemporary Graphic Design of Iran, Printing Industry