Arseniğe maruz kalan bireylerde lenfosit DNA hasarının EPHX1 gen polimorfizmi ile ilişkisi
The association of lymphocyte dna damage with EPHX1 gene polymorphism in individuals exposed to arsenic
Yazar: HASAN ÇOBANKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA KAYAALTI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Kimya ve Adli Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Genetik = Genetics
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Arsenik = Arsenic ; Comet tekniği = Comet assay ; DNA = DNA ; DNA hasarı = DNA damage ; Lenfositler = Lymphocytes ; Oksidatif hasar = Oxidative damage ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic

Özet:
Çalışmamızın amacı Türk popülasyonunda görülen EPHX1 Tyr113His genetik polimorfizminin arseniğe mesleki olarak maruz kalan işçilerde ortaya çıkan genotoksisite üzerindeki etkisini araştırılmak ve bireysel duyarlıkların belirlenmesidir.
Çalışmamızda , arseniğe maruz kalan 19-52 yaş arası 100 erkek işçiden elde edilen kan örnekleri kullanılmış, örnekler alınmadan önce katılımcıların yaşları, maruziyet süreleri ve sigara kullanımları hakkında bilgi toplanılmıştır. Toplanan kan örnekleriyle gerçekleştirilen alkali comet analizi ile bireylere ait lenfosit DNA hasar düzeyleri belirlenmiştir. Katılımcıların EPHX1 genotipleri ise PCR - RFLP  (Polimeraz Zincir Reaksiyonu – Restriksiyon Fragman Uzunluk Polimorfizmi) yöntemi ile belirlenmiştir. Elde edilen veriler kullanılarak değişik genotipe sahip bireylerin lenfosit DNA hasar düzeyleri analiz edilmiş, ayrıca yaş, maruziyet süresi ve sigara kullanımının hasar düzeyi üzerindeki etkisi araştırılmıştır.
Çalışmamız sonucunda arseniğe maruz kalan bireylerde, EPHX1 Tyr113His polimorfizmi ile comet parametreleri arasında istatistiksel olarak oldukça anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0.01). EPHX1 Tyr113His homozigot atipik (His/His) bireyler ile heterozigot (Tyr/His) genotipe sahip bireylerde, homozigot tipik (Tyr/Tyr) bireylere göre lenfosit DNA hasarının anlamlı derecede (P=0,001) yüksek olduğu belirlenmiştir. Sigara kullanımı açısından sigara içen ve sigara içmeyen bireyler arasında DNA hasarı değerlendirildiğinde ise sigara içen grupta DNA hasar düzeyinin sigara içmeyen gruba göre daha yüksek olduğu saptanmasına karşın bu farkın istatistiksel olarak anlamlı düzeylere ulaşmadığı (p>0.05) görülmüştür.
Maruziyet süresi ve yaş ile DNA hasarı arasındaki korelasyon da değerlendirilmiştir ancak yapılan korelasyon analizi sonucunda istatistiksel olarak anlamlı bir sonuca ulaşılamamıştır (p>0.05).
Sonuç olarak çalışmamız ile EPHX1 Tyr113His polimorfizminin arseniğe maruz kalan bireylerde lenfosit DNA hasarını önemli düzeyde artırdığı gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Arsenik, Comet analizi, EPHX1, lenfosit DNA hasarı, metal, oksidatif hasar, polimorfizm.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of EPHX1 Tyr113His genetic polymorphism among Turkish population, on the genotoxicity observed in arsenic exposed workers and to determine individual susceptiblities.
In this study we used the blood samples collected from 100 arsenic exposed male workers aged between 19-52.  Before sample collection, data regarding the subjects' age, exposure time and smoking habit also gathered. The DNA damage levels of subjects were determined by alkalen Comet assay carried on blood samples, while PCR - RFLP  (Polymerase Chain Reaction - Restriction Fragment Length Polymorphism) method was used to determine the EPHX1 genotypes of subjects. Using the data obtained from these processes the lymphocyte DNA damage levels of subjects which have different genotypes was analysed. Morover, the effects of age, exposure time, and smoking habit on DNA damage levels was also investigated. 
We found a statistically highly significant correlation between EPHX1 Tyr113His polymorphism and DNA damage parameters of arsenic exposed individuals (p<0.01). The lymphocyte DNA damage levels of EPHX1 Tyr113His homozygot atypic (His/His) and heterozygot (Tyr/His) individuals was found to be significantly higher (P=0,001)  than that of homozygot typic(Tyr/Tyr) individuals. While the DNA damage levels of individuals with smoking habit was found to be higher than that of individuals without smoking habit, the difference in damage levels could not reach statistical significance (p>0.05).
The correlations between DNA damge and exposure time or age were also evaluated but the analysis results was again away from statistical significance (p>0.05).
In conclusion our study has showed that EPHX1 Tyr113His polymorphism significantly increases the lymphocyte DNA damage levels in arsenic exposed individuals. 

Key Words: Arsenic, Comet assay, EPHX1, lymphocyte DNA damage, metal, oxidative damage, polymorphism.