Kamu binalarında deprem-zemin-yapı etkileşiminin araştırılması; Erzurum örneği
Investigation of earthquake-ground-structure interaction in public buildings; example of Erzurum
Yazar: YÜKSEL BİLGİN
Danışman: PROF. DR. EKREM KALKAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nanobilim ve Nanomühendislik Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Amaç: Kamu binalarında deprem-zemin-yapı etkileşimi araştırılarak yapının hakim frekansını belirleyebilmek ve zemin yapı etkileşiminin ortaya konulması amacıyla zeminde ve yapı içerisinde mikrotremor ölçümleri alınmıştır. İncelenen kamu binalarının hakim frekansları belirlenmiş, bölgenin jeolojik yapısı da dikkate alınarak rezonans etkisi araştırılmıştır. 
Yöntem: Günümüzde yaygın olarak kullanılan mikrotremor yöntemi zemin dinamik davranışını hakkında hızlı, ekonomik ve güvenilir bilgiler sunmaktadır. Mikrotremor ölçümleri Geopsy yazılımı yardımıyla Yatay/Düşey Spektral Oran (HVSR) tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmada üç-bileşen hızölçer sismometre ile Erzurum ilinin üç farklı Merkez ilçesinde toplam 20 noktada ölçümler alınmıştır. 
Bulgular: Aziziye İlçesindeki okulda zemindeki HVSR sonuçlarına göre düşük frekanslarda yüksek büyütmeler olduğu görülmüştür. Ayrıca burada zemin ve yapının frekansının birbirine yakın olduğu durum gözlenmektedir. Yakutiye İlçesindeki okulun bahçesinde düşük frekanslarda yüksek büyütmeler gözlenmiştir. Palandöken'deki okulda ise zemin ve yapının frekans değerlerinin uzak olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Yapılan jeolojik ve mikrotremor ölçümleri ile çizilen frekans grafikleri göz önünde bulundurularak binaların rezonans durumları araştırılmıştır. Zemin ve yapı frekansının birbirine yakın olduğu durumda deprem dinamik kuvvetlerinin de etkisi altında rezonans olabileceği yapılar araştırılmıştır.

Abstract:
Purpose: Microtremor measurements were taken on the soil and inside the structure in order to determine the soil dominant frequency of the structure by investigating the earthquake-soil-structure interaction in public buildings and to reveal the soil-structure interaction. The soil dominant frequencies of the examined public buildings were determined, and the resonance effect was investigated by taking into account the geological structure of the region.
Method: Microtremor method, which is widely used today, provides fast, economical and reliable information about soil dynamic behavior. Microtremor measurements were evaluated using the Horizontal/Vertical Spectral Ratio (HVSR) technique with the help of Geopsy software. In the study, measurements were taken at a total of 20 points in three different central districts of Erzurum with a three-component seismometer.
Results: According to the results of HVSR on the soil at the school in Aziziye District, it was observed that there were high soil amplifications at low frequencies. In addition, it is observed that the frequency of the soil and the structure are close to each other. High soil amplifications at low frequencies were observed in the garden of the school in Yakutiye District. In the school in Palandöken, the frequency values of the soil and the building were determined to be far away.
Conclusion: The resonance conditions of the buildings were investigated by taking into account the geological and microtremor results and frequency graphs drawn. It has been investigated that there may be resonance under the influence of earthquake dynamic forces when the soil and structure frequency are close to each other.