İbn Cebirol'ün felsefî sistemi ve skolastik düşünceye etkisi
Ibn Gabirol's philosophical system and its influence on scholastic thought
Yazar: FIRAT ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. KEMAL SÖZEN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: 11. yüzyıl = 11. century ; Felsefe = Philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Skolastik felsefe = Scholastic philosophy ; İbn Cebirol = İbn Cebirol ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
On birinci yüzyılda Endülüs'te yaşamış olan Yahudi filozof İbn Cebirol'ün özgün
felsefesinin başlıca özelliklerini eserleri bağlamında irdelemek ve filozofun söz konusu
eserlerinde yer alan düşüncelerin Orta Çağ Avrupası'ndaki düşünürleri hangi yönlerden
etkilendiğini saptamak bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. İbn Cebirol, Yenbû'u'l-Hayât
adlı eserinde yer alan metafizik hakkındaki görüşlerini Aristoteles, Plotinos, Augustinus ve İbn
Meserre'nin düşünceleri başta olmak üzere belli başlı felsefî sistemler ile kutsal kitaplarda yer
alan düşünceleri bir araya getirerek eklektik bir çerçeve oluşturmuş ve gerek Tanrı anlayışıyla
gerekse madde, suret ve irade kavramlarını ele alış biçimiyle özgün bir felsefe anlayışı
geliştirmiştir. İbn Cebirol, aynı zamanda Yenbû'u'l-Hayât adlı eserinin 12. yüzyılda Latinceye
Fons Vitae adıyla tercüme edilmesiyle birlikte Thomas Aquinas, John Duns Scotus,
Bonaventura, Albertus Magnus gibi Skolastik düşüncenin pek çok ismini düşünsel açıdan
etkilemiştir. Bu anlamda hem klasik dönemde İslâm coğrafyasında ve özellikle Endülüs'teki
felsefî düşünce ve tartışmaların ortaya konduğu literatürün daha bütüncül bir şekilde
anlaşılabilmesi hem de İslam düşüncesinin Batı düşüncesine etkisinin daha açık bir şekilde
görülebilmesi adına İbn Cebirol'ün felsefî düşüncelerinin daha kapsamlı bir biçimde
değerlendirilmeye alınması gerektiği görülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to scrutinize thoroughly the main characteristics of the
distinctive philosophy of the Jewish philosopher Ibn Gabirol, who lived in Andalusia in the
eleventh century, in the context of his works and to determine the aspects in which the thoughts
in the philosopher's works influenced the philosophers in medieval Europe. Ibn Gabirol created
an eclectic framework by gathering up his views on metaphysics in his work Yanbu' al-haya,
certain philosophical systems, especially the thoughts of Plotinus, Augustine, Aristotle and Ibn
Masarra and the thoughts in the holy scriptures and developed unique understanding of
philosophy both with the understanding of God and the way he dealt with the concepts of
matter, form and will. Ibn Gabirol also intellectually influenced important figures of Scolastic
thought such as Thomas Aquinas, John Duns Scotus, Bonaventura and Albertus Magnus when
his work Fountain of Life was translated into Latin as Fons Vitae in the 12th century. In this
sense, it is examined that the philosophical thoughts of Ibn Gabirol should be evaluated more
thoroughly in order to understand the literature on philosophical thoughts and discussions in
the Islamic geography and especially in Andalusia in the classical period in a more holistic way
and to see the effect of Islamic thought on Western thought more clearly.