Omurilik yaralanmalarında nöropatik ağrının uyku ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of neuropathic pain in spinal cord injuries on sleep and quality of life
Yazar: EMİNE BEKİR ER
Danışman: PROF. DR. FÜSUN TERZİOĞLU ; PROF. DR. BİLGE YILMAZ
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses

Özet:
Omurilik yaralanması sonrasında nöropatik ağrı, yaralanmanın hemen ardından ya da daha sonraki süreçlerde ortaya çıkabilir. Omurilik yaralanmalarında hastalar uyku problemleri  yaşar ve yaşam kaliteleri olumsuz etkilenir. Bu çalışma da omurilik yaralanmalarında nöropatik ağrının uyku ve yaşam kalitesine etkisini incelemek amacıyla yapıldı. Çalışma Ankara Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Omurilik Hasarı Rehabilitasyon Servisi'nde yatan ve polikliniğine başvuran, parapleji ya da tetrapleji tanılı nöropatik ağrısı olan 119  hastayla yapıldı. Çalışma tanımlayıcı, kesitsel, ilişki arayıcı tipte ve karma yöntem kullanılarak yapıldı. Verilerin toplanmasında, "Sosyodemografik Veri Toplama Formu", "S-LANSS Ağrı Skalası", "Nöropatik Ağrının Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi Anketi (NePIQoL)" ve "Richard Campbell Uyku Kalitesi (RCSQ)" ölçekleri kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerle birlikte Mann Whitney U, Kruskall Wallis, korelasyon ve regresyon analizleri yapıldı. S-LANSS, NePIQoL ve RCSQ ölçeklerinin toplam skorları sırasıyla; 18.59±5.79, 119.21±17.15, 50.13±16.32 bulundu. NePIQoL alt parametreleri toplam skorları incelendiğinde ise en düşük NePIQoL-İlişkiler (11.71±3.57) ve en yüksek NePIQoL-Psikolojik (24.85±5.08) alt parametreleri olduğu bulundu. S-LANSS skorları ile RCSQ skorları arasında istatistiksel anlamda bir ilişki saptandı (p<0.05). S-LANSS skorlarının, NePIQoL'nin toplam skoru ve NePIQoL alt parametreleri olan belirtiler, psikolojik ve fiziksel aktivite ile ilişkili olduğu bulundu (p<0.05). RCSQ skorlarının, NePIQoL'nin toplam skoru ve NePIQoL alt parametreleri olan psikolojik ve fiziksel aktivite ile ilişkili olduğu bulundu (p<0.05). Çalışma sonucunda omurilik yaralanmalarında nöropatik ağrının değerlendirilmesi, uyku ve yaşam kalitesini arttırmaya yönelik müdahalelerin planlanması önerilir.

Abstract:
Neuropathic pain after spinal cord injury can occur immediately after the injury or later in the course of the injury. Patients with spinal cord injuries experience sleep problems and their quality of life is negatively affected. This study was conducted to examine the effect of neuropathic pain on sleep and quality of life in spinal cord injuries. The study was conducted with 119 patients with neuropathic pain diagnosed as paraplegia or tetraplegia who were admitted to the Spinal Cord Injury Rehabilitation Service of Ankara Veterans Physical Therapy and Rehabilitation Training and Research Hospital, Ankara. The study was descriptive, cross-sectional, correlational and mixed method. "Sociodemographic Data Collection Form", "S-LANSS Pain Scale", "Neuropathic Pain Impact on Quality of Life Questionnaire (NePIQoL)" and "Richard Campbell Sleep Quality (RCSQ)" scales were used for data collection. Descriptive statistics, Mann Whitney U, Kruskall Wallis, correlation and regression analyses were performed to evaluate the data. The total scores of S-LANSS Pain Scale, NePIQoL and RCSQ scales respectively were 18.59±5.79, 119.21±17.15, 50.13±16.32. When the total scores of NePIQoL sub-dimensions were analyzed, the lowest NePIQoL-Relationships (11.71±3.57) and the highest NePIQoL-Psychological (24.85±5.08) sub-dimensions were found. A statistical relationship was found between S-LANSS scores and RCSQ scores (p<0.05). S-LANSS scores were found to be associated with the total score of NePIQoL and NePIQoL sub-dimensions of symptoms, psychological and physical activity (p<0.05). RCSQ scores were found to be associated with the total score of NePIQoL and the NePIQoL sub-parameters psychological and physical activity (p<0.05).
As a result of the study, it is recommended to evaluate neuropathic pain in spinal cord injuries and to plan interventions to improve sleep and quality of life.