Eşref Edip Fergan'ın hayatı, eserleri ve edebî kişiliği
The life, works and literary personality of Eşref Edip Fergan
Yazar: ESMA POLAT
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Fergan, Eşref Edip = Fergan, Eşref Edip ; Sebilürreşad dergisi = Sebilürreşad magazine ; Sırat-ı Müstakim dergisi = Sırat-ı Müstakim magazine

Özet:
Çalışmamızın amacı, Eşref Edip Fergan'ın hayatını, eserlerini ve edebi kişiliğini bütün yönleriyle ortaya koymaktır.Eşref Edip Fergan 1882'de Osmanlı İmparatorluğunun Balkanlardaki önemli merkezlerinden biri olan Serez'de dünyaya gelmiştir. Hem dinî hem modern tarzda eğitim gören Eşref Edip, ilk ve orta tahsilini Serez'de tamamlamış, bu süreçte, Kur'an'ın tamamını ezberleyenlere verilen ?hâfız? unvanını kazanmıştır. 1902'de Hukuk eğitimi görmek üzere İstanbul'a gelmiş olan Eşref Edip, öğrenciliği döneminde devrin ilmî ve edebî çevreleriyle yakın temasa geçerek geniş bir çevre edinmiş, gazetecilik mesleğini kendisine hedef seçmiştir. İkinci Meşrutiyet'in ilanını müteakiben oluşan basın özgürlüğünden istifade ederek yakın arkadaşı Ebülula Mardin ile birlikte 1908'de Sırat-ı Müstakim Mecmuasını çıkarmaya başlamıştır. Osmanlı İmparatorluğunun son döneminde ortaya çıkan en etkin fikir akımlarından biri olan İslâmcılık düşüncesinin sesi olan bu mecmua, Ebülulâ Mardin'in mecmuadan ayrılması üzerine 1912'den itibaren ?Sebilürreşad? adıyla Eşref Edip yönetiminde yayımlanmaya devam etmiştir. Mecmua, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı yıllarında yaptığı cihat ve birlik çağrılarıyla halk üzerinde oldukça etkili olmuştur. Eşref Edip'in Millî Mücadele döneminde ifa ettiği hizmetler çok önemlidir. Sebilürreşad bu dönemde Atatürk'ün isteği doğrultusunda Ankara'da yayımlanmıştır.Cumhuriyet'in ilanından sonra yayınına İstanbul'da devam edilen mecmua, 1925'te Takrir-i Sükûn kanununa dayanılarak kapatılmış, sahibi ve yazarı olan Eşref Edip, Şeyh Sait İsyanı'nda etkili olduğu iddiasıyla İstiklal Mahkemesi'nde yargılanmış fakat beraat etmiştir. Mecmuanın yayınını durduran Eşref Edip, 1926'da Âsar-ı İlmiye Neşriyatı'nı kurarak çalışmalarını dini neşriyat alanında sürdürmüştür. Sebilürreşad mecmuasının ikinci yayın dönemi, 1948- 1965 yılları arasında Eşref Edip yönetiminde gerçekleşmiş, yazar bu dönemde makale ve kitap yazma meşguliyetine hız vermiştir. 1971 yılında İstanbul'da vefat eden yazar, yaşamı boyunca on bir adet kitaba, yüzlerce makaleye imza atmıştır.

Abstract:
The purpose of our paper is to lay down the life, works and the literary personality of Esref Edip Fergan.Esref Edip Fergan was born in 1882 in Serez, one of the most important centres of the Ottoman Empire in Balkans. Having been educated in both religious and modern styles, Esref Edip completed his primary and secondary school education in Serez, and in this process he gained the title ?hafiz? which is given to those who memorize the whole Koran. Having arrived in Istanbul for studying Law in 1902, Esref Edip had close relationships with scientific and literary circles of that time and he decided to become a journalist. Taking advantage of the freedom of press created by the declaration of the Second Constitutional Monarchy, he and his close friend Ebulula Mardin started to issue the periodical Sırat-ı Müstakim in 1908. This periodical, the voice of Islamism which was one of the most effective movements of thought emerged during the late Ottoman Empire period, continued to be issued under the direction of Esref Edip with the name of ?Sebilürreşad? from 1912 when Ebulula Mardin gave up working for it. This periodical was considerably effective over the people thanks to its calls for jihad and unity made during Balkan Wars and the First World War. The services that Esref Edip rendered during National Struggle period were very important. Sebilürreşad was published in Ankara during this period upon the request of Ataturk.The periodical which started to be issued again in Istanbul after the declaration of Republic was closed in 1925 depending on the Law on the Maintenance of Order, and its owner and writer Esref Edip was tried by the Court of Independence for being effective in Seyh Sait revolt, but he was acquitted. Having ceased publishing the periodical, Esref Edip continued working in the field of religious publications by founding Asar-ı Ilmiye Publications in 1926. The second publication term of Sebilürreşad was directed again by Esref Edip between 1948 and 1965 when he concentrated on writing articles and books. He wrote eleven books and hundreds of articles throughout his life which ended in 1971 in Istanbul.