Toplu taşıma araçlarında konfor şartlarının sayısal ve deneysel araştırılması
Numerical and experimental study of compliance conditions in public transport vehicles
Yazar: DUYGU ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. GALİP TEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Isı Proses Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Hava kalitesi = Air quality ; Toplu taşıma araçları = Public transportation vehicles

Özet:
Büyük kentlerin trafik yoğunluğu, nüfus yoğunluklarına ve konut sanayi yerleşimlerinin
uzaklıklarına göre değişmektedir. Bu durum büyük kentlerde vatandaşları toplu
taşımaya yönlendirmekte ve yerel yönetimlerin taşımacılık yükünü arttırmaktadır.
Geleneksel içten yanmalı motorlar ile çalışan toplu taşıma araçlarının yakıt ikmal
menzilleri, alternatifleri olan elektrik motorlu araçla göre daha uzun, ulaşım altyapısına
entegreleri daha kolaydır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı İstanbul Elektrik
Tramvay ve Tünel İşletmeleri şehir içi ulaşımda ulaşım hızını ve yolcu memnuniyetini
arttırmak için, kentin ana arterinden geçen, tercihli yol ve sadece bu yolda kullanılmak
üzere ayrılmış özel otobüsler belirlemiştir. Yol ve kullanılan otobüsler metrobüs olarak
adlandırılmaktadır. Metrobüsler yüksek yolcu kapasitesine sahip ve uzun menzillidir.
Kentlerin hava kalitesi ise trafik yoğunluğuna ve kullanılan motor tipine, eğer içten
yanmalı motorlar seçiliyorsa fosil yakıtın tipine, göre değişmektedir. Bu durum ve
aracın yolcu yoğunluğu araç içi hava kalitesini ve buna bağlı olarak yolcu
memnuniyetini etkilemektedir. Memnuniyetin yanı sıra solunan havanın hava kalitesi
maruz kalındığı süre göz önüne alındığında toplum sağlığında önemli bir rol
oynamaktadır. İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri yoğun kullanılan
metrobüs araçlarının, araç havalandırmasına ve araç içi hava kalitesine önem
vermekte, yolcu memnuniyetini arttırmak için çalışmalar yapmaktadır.
Bu çalışma, söz konusu metrobüs hattında çalışan bir toplu taşıma aracında, hava
kalitesinin ve araç içi hava akışının incelenmesi için yapılan deneysel ve teorik
çalışmaları içermektedir. Yapılan deneysel çalışmalarda, metrobüs aracının, araç içi
hava kalitesinin yasal sınırlar içerisinde olduğu gözlemlenmiştir. Aracın çok yoğun
kullanıldığı saatler dışında, hava kalitesinin yüksek olduğu ölçülmüş, yolcu
yoğunluğunun arttığı iş giriş ve çıkış saatlerinde ise önemli oranda düştüğü
gözlemlenmiştir. Araç üzerinde işletme tarafından yapılmış iyileştirmeler, araç içi
havalandırmayı ve buna bağlı araç içi hava kalitesini olumlu etkilemiş, teorik olarak
yolcu konforunu da arttırmıştır. Aracın doluluk oranına göre iç hava akışı farklılıklar
göstermekte olup, havalandırmanın etkin kullanımını önemli hale getirmekte, buna
olarak yolcu memnuniyetini ve yolcu sağlığını etkilemektedir.

Abstract:
The traffic intensity of big cities varies according to population density and distance of
residential industrial settlements. This leads citizens to mass transportation in big cities
and also increases the transport load of local governments. Refueling distances of
public transport vehicles operating with conventional internal combustion engines are
much longer than those of electric motor vehicles, which are alternatives, and are
easier to integrate into transport infrastructure. Istanbul Electricity Tramway and
Tunnel Establishments affiliated to the Istanbul Metropolitan Municipality have
determined the preferential road passing through the main artery of the city and
private buses reserved for use only on this road in order to increase the transportation
speed and passenger satisfaction in urban transportation. The road and buses are
called as "Metrobus", have high passenger capacity and long range.
The air quality of the cities varies depending on the traffic intensity and type of engine
used, and on the type of fossil fuel if internal combustion engines are chosen. This
situation and the passenger density of the vehicle affect the quality of the passenger
compartment and accordingly the passenger satisfaction. Given the duration of
exposure to air quality as well as the extent of the respiratory air, it plays an important
role in community health. Istanbul Electricity Tramway and Tunnel Businesses attach
importance to intensive metrobus vehicles, vehicle ventilation and interior air quality
and work to increase passenger satisfaction.
This study involves empirical and theoretical studies for the examination of air quality
and air flow in a vehicle by means of a public transport working in the metrobus line. In
experimental studies, it has been observed that the metrobus vehicle, the in-vehicle
air quality, is within the legal limits. It was observed that the air quality was high
except for hours when the car was used extensively and it was observed that the
passenger density decreased significantly during the business hours of entry and exit.
Improvements, which were made by establishments, affected positively influenced the
interior air conditioning and the associated in-vehicle air quality, theoretically
improving the passenger comfort. The indoor air flow varies according to the
occupancy rate of the vehicle, making effective use of ventilation important, which
affects passenger satisfaction and passenger health.