Enerji etkin planlama anlayışı ve gayrimenkul sektörü üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Energy efficient planning approach and its impact on assessment of the real estate sector
Yazar: HANİFE HANDAN YÜCEL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HARUN TANRIVERMİŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Doğal çevre = Natural environment ; Yapılı çevreler = Built environments ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de bilgi ve teknolojik dönüşümdeki hızlı gelişmeler ve sanayileşmeyle birlikte kırsal yerleşimlerden kentsel alanlara göçler artmış ve hızlı kentleşme sürecine girilmiştir. Kent nüfusunun hızlı artması ve hızlı kentleşme sebebiyle kıt yenilenemeyen enerji kaynaklarının kullanımı da hızlı artış göstermiştir. Artan enerji ihtiyacının yenilenemeyen enerji kaynaklarından karşılanmasının imkânsız hale gelmesi ve ihtiyacın tamamının yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanmasının yüksek maliyetli yatırımların yapılmasını gerektirmesine karşın, daha düşük fiyatlı ve çevresel yönlerden güvenilir enerjinin etkin kullanılması mümkün olmaktadır. Enerjinin etkin kullanımı, kentlerin planlanması aşamasından başlayıp tasarım ve inşa aşaması ile yapılı çevrenin kullanım dönemleri için bir bütün olarak ele alınmalıdır. Bu nedenle çalışmada Neolitik Çağ'dan günümüze kadar olan dönemde sanayi devrimi öncesi ve sonrası kentsel planlama süreçleri enerji açısından incelenmiştir. Kentlerin bir bütün olarak planlanmasından uzaklaşan, postmodern yaklaşımlarla uyumlu, yaşanabilir, gelecek nesillere aktarılabilir ve sürdürülebilir çevreler oluşturmayı amaçlayan kentsel tasarım ve uygulama araçları açıklanmıştır. Enerjiye güvenli ve sürdürülebilir biçimde erişim sağlamak için kent planlaması süreçlerinde yeni yaklaşımların geliştirilmesine olan gereksinim açıkça ortaya çıkmakta ve bu çerçevede enerji etkin kentsel planlama ve kentsel tasarım (EEKPT) yaklaşımları özel önem kazanmaktadır. Bu araştırmada; kaynak araştırması, idari kayıtlar ve anket verileri birlikte değerlendirilerek enerji verimliliği konusu ele alınmış, küresel ve ulusal düzeylerde enerji verimliliğine yönelik yapılan yasal ve kurumsal düzenlemeler incelenmiştir. Önceki çalışmalardan elde edilen sonuçlar ile yasal ve kurumsal düzenlemeler birlikte değerlendirilerek, EEKPT'ye ilişkin ilkeler, stratejiler ve yöntemleri içeren üç ana başlık altında bir kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Kavramsal çerçeve doğrultusunda, ilkelerin önem derecesini belirlemek amacıyla anket bulguları kullanılmış ve anket sonuçlarının geçerliliği, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve faktör analizi ile değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda, EEKPT parametrelerinin yaygınlaştırılması için proje paydaşlarına rehberlik edecek ve gayrimenkul geliştirme süreçlerine katkı sağlayacak bir yol haritası geliştirilmiştir.

Abstract:
Rapid developments in information and technological transformation and industrialization in the world and Turkey have contributed to migration from rural settlements to urban areas, which has increased commensurate with rapid urbanization. Due to the rapid increase in the urban population and rapid urbanization, the use of scarce nonrenewable energy resources has also shown rapid growth. Despite making it impossible to meet the increasing energy demand from non-renewable energy sources and the entire need for renewable energy sources, which requires high-cost investments. Therefore, using lower-cost and environmentally safe energy effectively is recommendable. To achieve this, the efficient use of energy should be handled as a whole, starting from the planning phase of cities, through the design and construction phase, and throughout the periods of use of the built environment. For this reason, this study examined energy and urban planning processes from the Neolithic Age to the present day, before and after the Industrial Revolution. Urban design and implementation tools have moved away from merely planning cities and aspire to create livable ones. However, they have extended to sustainable environments that can be passed on to future generations and are compatible with postmodern approaches. The need to develop new strategies in urban planning processes to ensure safe and sustainable access to energy has been emphasized. Therefore, energy-efficient urban planning and urban design (EEKPT) approaches are particularly important. In this research, the issue of energy efficiency was addressed by evaluating source research, administrative records, and survey data together, as well as legal and institutional regulations regarding energy efficiency at global and national levels. Considering the results obtained from previous studies and legal and institutional regulations, a conceptual framework was drawn up based on three main topics: principles, strategies, and methods related to EEKPT. In line with the conceptual framework, survey findings were used to determine the importance of the principles and the validity of the survey results was evaluated with an independent sample t-test, one-way analysis of variance and factor analysis. In conclusion, the findings from this study assisted in developing a roadmap to guide project stakeholders and contribute to real estate development processes to extend EEKPT parameters.