Dökümhanelerdeki üretim ile üretim esnasında gerçekleşen enerji tüketimi arasındaki ilişkinin, çember ekserjisi tabanında, analitik olarak incelenmesi ve optimizasyonu
Circular exergy-based analytical investigation and optimization of the relationship between the production and energy consumption in foundries
Yazar: MEHMET BUĞRA PEKUSLU
Danışman: PROF. DR. BİROL KILKIŞ
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Enerji = Energy

Özet:
Ekonomik gelişme ile ekoloji arasındaki çatışımın, küresel sürdürülebilirliği telafi
edilemez düzeyde olumsuz etkilemesi bağlamında, enerji verimliliği dünyada en
önemli günden maddelerinden biri haline getirmiştir. 2008 yılında baş gösteren
küresel krizle iyice açığa çıkan bu duruma temel neden olarak ekonominin üzerine
kurulduğu verim kavramının, sadece birim zaman başına daha fazla iş hacmi
sığdırmaktan ibaret olması gösterilebilir: Bu algı bir birikim yaratmış, nihayette
2008?den sonra da, kaynak yönetimi için tehdit unsuru haline gelmiştir. Bu dönemde
yaşanan küresel finans akışındaki sıkışıklık, doğal kaynakların birim fiyatlarında
dalgalanmaya sebep olmuş ve verimli hizmet/mal üretimini, sadece birim zamana
daha fazla iş paketi sığdırmaya çalışarak yapmak anlamsız hale gelmiştir. Tabloyu
tersine çevirmek için yapılan yeni bir çalışma olarak, tez kapsamında; üretim ile
üretimi gerçekleştirmek için gerekli enerji tüketimi arasındaki ilişkinin analitik
incelendiği, bağıntıların ortaya çıkarıldığı ve bunlar üzerinden optimizasyon yaparak,
birim üretim zamanında kullanılan doğal kaynak miktarı başına olası en yüksek iş
hacmi sığdırma amacını taşıyan yeni nesil bir araç türetilmeye çalışılmıştır. Pilot
olarak incelenen döküm sanayi için bütünleşik mühendislik yolu izlenmiş, üretimle
tüketimin beraber planlanabildiği yeni bir verimli üretim modeli ortaya çıkarılmıştır.
Çember ekonomisi odağında ve ekserji tabanında yapılan bu yöneylem çalışması ile
üretimde kullanılan her birim doğal kaynağın sahip olduğu işgenlik (ekserji) değerinin
olası en yüksek oranda iş çıktısına dönüşmesini sağlayacak bir modelleme
oluşturmak amaç edinilmiştir.

Abstract:
Since the conflict between the economical development and the ecology renders it
intolerably difficult to sustain natural resources, the energy efficiency became one of
the most important global headlinese. This fact was amplified during the 2008
economical crisis. The basic reason appears to be the economy?s mostly dealt
terminology, namely efficiency, which is defined on a single variable with the
perception of budget control by embedding more work over one unit of time. This
approach poses an important threat on resource, since 2008 crisis. The scarcity of
global cash flow during that period reasoned the flucuiation over unit prices of natural
resources and revealed that the effiecent service/production is not possible only by
embedding more work on a unit of time. In this thesis, a new-generation analysis tool
and methoology have been developed in order to reverse this condition covering the
analysis of the relation between the production and the energy comsumption required
for production, interpretation, and optimization of the correlations between those
variables. The objective is to embed more useful work on a unit of natural resource
counsumed per unit time bu using integrated design approach. This tool has been
applied to a pilot metal casting industry selected in Ankara for demonstration
purposes of the new metodology. With main empasis on operational research on the
circular economy and exergy, the model returns the maximum production value per
useful work potentialy of a single unit of the natural resource used.