Semantik açıdan kıraatlerde "Müdrec" kavramı
The concept of "Mudraj" in qira'at from a semantic perspective
Yazar: MUZAFFER EKREM KÜÇÜKTURGUT
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN ÇAKICI
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur’ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat İlmi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Kıraat = Reading ; Semantik =   ; Tefsir = Commentary

Özet:
Kıraatlerle ilgili üzerinde ihtilaf edilen hususlardan biri müdrec meselesidir. Gerek ilm-i kıraat gerekse diğer dini ilimler alanında telif edilen temel kaynakların çoğunda bu meseleye yer verilmiş, ancak konunun daha çok ansiklopedik tarzda ele alınmış olması, müdrec olgusunun tüm yönleriyle 
anlaşılması için yeterli olmamıştır. Bu çerçevede müdrec kavramını, akademik olarak açıklanmayı 
bekleyen kavramlar arasında gördüğümüzden dolayı bu çalışmayı yapmaya karar verdik. Tezimiz giriş 
ve iki bölümden oluşmakta olup birinci bölümde müdrec kelimesinin anlam tahlilini yaparak, hangi 
anlamlar da kullanıldığını göz önüne sermeye çalıştık. Bunu yaparken ayrıca kavramı kullanan diğer 
ilimleri de müstakil başlıklar altında ele alıp müdrecin kıraat sınıflandırmaları içindeki konumunu 
geçmişten günümüze inceledik. Müdrec rivayet bağlamında yeni bir tasnif denemesi yapıp müdrec 
rivayet hakkındaki görüşlerimizi ifade ederek onun, ne olduğunu ortaya koymaya çalıştık. 

İkinci bölümde ise müdrec rivayetlerin kıraatlerde geçtiği yerlere örnekler sunduktan sonra müdrec 
rivayetlerin kıraatlerden ve Kur'an'dan sayılıp sayılmama meselesi çerçevesinden yola çıkarak, çeşitli konuları tartıştık, ardından sonuç kısmıyla tezimizi tamamladık. Nihayetinde elde edilen bulgular neticesinde sahih olan kıraatlerin Kur'an'dan bir cüz olarak kabul edilirken, diğer kalan çeşitlerinin Kur'an olarak kabul görmeyeceğini ifade ettik. 

Diğer taraftan ulema tarafından ittifakla tefsir olduğu kabul edilen müdrecin tıpkı mevzû rivayetlerde olduğu gibi "müdrec kıraat" diye nitelenmesinin kıraat mantığı bakımından ne kadar uygun olup olmadığını tartıştık ve bunun yerine "müdrec rivayet" şeklindeki bir kullanımın daha doğru olabileceği düşüncesini gündeme getirdik. Çünkü müdrec, sahih kıraatler gibi bir kıraat değildir. Müdrec, Kur'an'ın ana metninde geçen bir ifadeden kastedilen manayı açıklamak için tefsir kabilinden metin kenarlarına düşülen notlardan ibarettir. Bu nedenle müdrecin, "müdrec kıraat" yerine Hz. Peygamber, sahâbî ya da tâbiîn'den haber olarak bize ulaştığı için "müdrec rivayet" olarak isimlendirilmesinin daha doğru olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
One of the controversial issues related to the Qiraat is the issue of mudraj. This issue has been included in most of the basic sources compiled in the field of both the science of qiraat and other religious sciences, but the fact that the subject has been dealt with in an encyclopedic style has not been sufficient to understand the phenomenon of mudrec in all its aspects. In this framework, we decided to conduct this study because we see the concept of mudrec as one of the concepts that awaits academic explanation. Our thesis consists of an introduction and two chapters. In the first chapter, we tried to analyze the meaning of the word mudrec and tried to reveal the meanings in which it is used. In doing so, we also examined other sciences that use the concept under separate headings and examined the position of mudrec in qiraat classifications from the past to the present. We made a new classification attempt in the context of the mudrec narration and tried to determine what it is and what it is not by expressing our views on the mudrec narration. 

In the second chapter, after presenting examples of the occurrences of mudaric narrations in the 
Qur'an, we discussed various issues based on the issue of whether mudaric narrations should be 
considered from the Qur'an and the Qur'an, and then we completed our thesis with the conclusion. In 
the end, as a result of the findings obtained, we stated that while the sahih qiraat are accepted as a part of the Qur'an, the remaining types will not be accepted as the Qur'an. In this sense, it was emphasized that the mudrec narrations that have not reached the degree of sahih will not be considered as the Qur'an, and while the accepted qiraat are used as the language of worship, they cannot be worshipped with them and we cannot call them qiraat. 

On the other hand, it has been discussed how appropriate it is in terms of the logic of qiraat to 
characterize the mudraj, which is unanimously accepted by the scholars as an exegesis, as "mudraj 
qiraat" just like the mawzū narrations, and the idea that the use of "mudraj narration" instead may be more accurate has been brought to the agenda. Because mudraj is not a qiraat like the sahih qiraats. Mudraj is just notes that are made in the margins of the text as an exegesis in order to explain the meaning of an expression in the main text of the Qur'an. For this reason, instead of calling it "mudrec qiraat", we believe that it would be more accurate to call it "mudrec narration" because it has reached us as news from the Prophet, the Companions or the Tâbiîn.