İş özelliği modeli ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması ve hemşirelerde algılanan örgütsel destek ile iş performansı arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Adaptation of job characteristics model scale in Turkish and determination of relation between perceived organizational support and job performance of nurses
Yazar: ESİN GÜLKAYA ANIK
Danışman: PROF. DR. AYTOLAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algılanan örgütsel destek = Perceived organizational support ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Motivasyon = Motivation ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel destek = Organizational support ; İş performansı = Job performance ; İş özerkliği = Work autonomy

Özet:
Araştırma, Hackman ve Oldham (1974) tarafından geliştirilen İş Özellikleri Ölçeği'nin Türkçe uyarlanmasını yapmak ve hemşirelerin iş özellikleri ile algıladıkları örgütsel desteğin iş performansıyla ilişkisinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
Metodolojik, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipteki araştırma, İstanbul ilinde dört hastanede gönüllü esasıyla 359 hemşireden alınan verilerle yapılmıştır. Ölçek uyarlama ve uygulama aşaması, aynı örneklemde yapılmıştır. 
Veri toplama aracı olarak; Kişisel ve Mesleki Özellikler Bilgi Formu, İş Özellikleri Ölçeği (İÖÖ), Algılanan Örgütsel Destek Ölçeği (AÖDÖ) ve İş Performansı Ölçeği (İPÖ) kullanılmıştır. 
Verilerin analizinde, NCSS 2007 programı kullanılmıştır. Uyarlama çalışmasında, dil ve kapsam geçerliliği, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör; test-tekrar test, Cronbach alfa iç tutarlılık analizleri; uyarlamadan sonra tanımlayıcı, ilişki arayıcı ve psikometrik analizler yapılmıştır.
İÖÖ, 15 madde, 5 alt boyuttan (görev önemi, görev kimliği, beceri çeşitliliği, geri bildirim ve otonomi) oluşmaktadır. Kapsam geçerliliğini sağladığı (KGİ=0,96); faktör analizleri iyi uyumlu (KMO=0,787); genel olarak madde uyumları iyi ya da mükemmel; iç tutarlılık değerleri oldukça güvenilir bulunmuştur (0,60 ≤α<0,80). 
İÖÖ en yüksek puanı, görev önemi (6,52±0,71), görev kimliği (5,03±1.07), beceri çeşitliliği (5,54±0,96); en düşük puanı otonomi (4,63±1,13) almıştır. İÖÖ ortalama seviyede (136,18±57,63) MPP oluşturmuştur. İÖÖ alt boyut puanlarıyla cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, meslekte çalışma süresi arasında farklılık; İPÖ ile görev kimliği, görev önemi, geri bildirim; AÖDÖ ile görev kimliği, geri bildirim, otonomi arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. AÖDÖ ile İPÖ arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır.
Araştırma sonucunda, İş Özellikleri Ölçeği Türkçe geçerli ve güvenilir ölçüm aracıdır. Hemşirelerin iş özellikleri, otonomi alt boyutu hariç, ortalamanın üstünde olup, algıladıkları örgütsel destek, iş performansı ve içsel motivasyonla ilişkilidir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, İş Özellikleri, Algılanan Örgütsel Destek, Performans, Motivasyon

Abstract:
The research was performed in order to adapt the Job Diagnostic Scale in Turkish which was developed by Hackman & Oldham (1974), and to examine the relation between job diagnostic and perception regarding the job diagnostics and their job performance. 
This methodological, descriptive and relation regression research was performed in Istanbul province (N=359). Personal and Occupational Diagnostic Information Form, Job Diagnostic Scale (JDS), Perceived Organizational Support Scale (POSS) and Job Performance Scales (JPS) are used as data collection tools. 
JDS consists of 5 sub-dimensions (job description, job ID, skill variety, feedback and autonomy). It was found that the content validity was satisfied; factor analysis were well complied; in general the suitability of articles were found good or excellent; the internal consistency values were found as reliable (0,60 ≤α<0,80). 
The highest JDS scores were found for the importance of duty (6,52±0,71), job ID (5,03±1,07), variety of skills (5,54±0,96); and lowest score was found for autonomy (4,63±1,13). The JDS had average level of MPP. A statistically significant difference was found in the JDS sub-dimensions between the groups in terms of gender, marital status, education level, experience duration at the job. A significant relation was found between JPS and the job ID, job importance, feedback. There was no significant relation between POSS and JPS. 
As a result, in Turkish JDS is a valid and reliable measurement tool. The job diagnostics of the nurses are above the average except the autonomy sub-dimension and related with their organizational support perception, job performance and self-motivation. 
Key Words: Nursing, Job Diagnostics, Perceived Organizational Support, Performance, Motivation