Beçin Kalesi kazısı 2010-2020 yıllarında ortaya çıkarılan madeni buluntular (Sikkeler dışında)
Metal objects unearthed during the excavation of Beçin Castle 2010-2020 (Excluding coins)
Yazar: MİHRİBAN KEÇE
Danışman: PROF. DR. KADİR PEKTAŞ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu beylikleri = Anatolian principality ; Beçin Kalesi = Beçin Castle ; Maden sanatı = Metalwork ; Madeni eserler = Metal objects ; Madeni kaplar = Metal containers ; Madeni takılar = Metal parures ; Madenler = Mines ; Menteşe Beyliği = Menteşe Sultanate ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
Madenin kullanılmaya başlamasıyla birlikte, insanoğlu yeni bir çağa geçişin ilk aşamasını yaşamıştır. Madenler, ortaya konulan eserlerin ham maddesi olarak yerini almıştır. Bu madenlerden üretilen malzemeler insanların günlük yaşamlarını idame ettirmesinin yanı sıra sanatsal ve mistik-dinsel olguların da ek bir unsuru olarak tarih sahnesine girmişlerdir. Beçin Kalesi bu hususta, yapılan kazılar neticesinde birçok madenle üretilen farklı türde ele alınmış eserlere ev sahipliği yapmıştır.
Beçin Kalesi'nde 2010-2020 yıllarında yapılan kazılarda ortaya çıkarılan 168 adet maden eser incelenmiştir. Bu eserler çeşitli başlıklar altında gruplandırmalar yapılarak bir araya getirilmiştir. Ortaya koyduğumuz bu çalışmada eserler tek tek incelenerek; hangi amaçla, ne için ve ne gibi durumlarda kullanıldığı problemine cevap bulmak amaçlanmıştır. Üç ana bölüm içerisinde yapılan incelemede ilk bölümde Beçin Kalesi'nin coğrafi konumu ve tarihçesi, ikinci bölümde Beçin Kalesi'nde 2010-2020 yılları arasında yapılan kazı çalışmaları, üçüncü bölümde kazılar esnasında çıkarılan maden eserler geniş bir şekilde değerlendirilmiştir. Alt başlıklar açılarak çıkan eserlerin hangi açmalarda yer aldığı, ne gibi işlevler için kullanıldığı ve nelere hizmet ettiği ifade edilmiştir. Değerlendirme başlığı altında eserler detaylı bir biçimde incelenirken, tarihlendirme yapılabilmesi için farklı yöntemler kullanılarak analizler yapılmıştır. Eserler, kazıda bulunduğu açma ve diğer kazılarda bulunmuş olan benzerleriyle birlikte kritik edilerek, çeşitli sentezler içerisinde değerlendirilmiştir.
Ele geçirilen buluntuların tarihlendirilmesi ve niteliği ile ilgili yapılan değerlendirmede, diğer kazılarda ortaya çıkarılan eserler ile benzer özellikleri göz önüne alınarak değerlendirilmiş ve tarihlendirmeye gidilmiştir. Çıkan eserler genelde demir, bakır ve bronz ağırlıklıdır. Kazı yapılan alanların tümünde metal buluntulara rastlanmıştır. Bu buluntular ağırlıklı olarak Beylikler ve Osmanlı dönemini işaret etmektedir. İncelemeye alınan eserler arasında daha az olmakla beraber Geç Roma ve Bizans dönemlerine ait örnekler de yer almaktadır. Bulunan eserlerin bir kısmı oldukça iyi korunmuşken, diğer bir kısmı tahribata uğramıştır. Beçin'de bulunan bu eserlerle birlikte bölgenin maden eser buluntuları açısından oldukça zengin olduğu ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlarla çalışmamız, sonraki dönemlerde yapılacak kazılar için önemli bir veri kaynağı oluştururken, bu alanda yeni bilimsel çalışmaların hızlanmasını da sağlayacaktır.

Abstract:
With the introduction of mine, mankind has experienced the first stage of the transition to a new age. These mines have taken their place as the raw material of the works created. The mines manufactured from these metals have entered the stage of history as an additional element of artistic and mystical-religious phenomena as well as products helping people maintaining their daily lives. As a result of the excavations, it has been found out that Beçin Castle is home to many different types of artifacts manufactured using such mines.
168 metal-based artefacts unearthed during the excavations in Beçin Castle between 2010-2020 were examined. These works have been brought together under various titles. In this study, the works were examined one by one and it was aimed to determine for what purpose and in which situations they were used the examination was carried out in three main sections, in the first part, the geographical location and history of Beçin Castle, in the second part, the excavations carried out between 2010 and 2020, and in the third part, the metal-based artefacts unearthed during the excavations were extensively evaluated. Sub-titles were provided and it was stated in which sections the works were found, what functions they were used for and what purpose they served. Under the title of evaluation, while the works were examined in detail, analyses were made using different methods in order to determine the age of the artifact. The artifacts were reviewed with other wares found in the same section in the excavation and their counterparts found in other excavations, and evaluated in various syntheses.
In the evaluation made regarding the dating and quality of the recovered artefacts, they were evaluated and dated by considering their similar characteristics to the artefacts unearthed in other excavations. The excavated works are usually iron, copper and bronze-based. Metal objects have been found in all the excavated areas. These findings mainly date back to the period of principalities and the Ottoman period. Among the works examined, although in lesser amounts, there are also examples from the Late Roman and Byzantine periods. While some of the artefacts found were quite well preserved, others were partially destroyed. Thanks to these artefacts found in Beçin, it has been revealed that the region is quite rich in terms of metal-based artefacts. With these results, our study shall constitute an important data source for excavations to be carried out in the future, and shall also accelerate new scientific studies in the field.