Güncel mimari program yaklaşımlarının gelecek senaryoları bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of current architectural program approaches in the context of future scenarios
Yazar: SEVGİN AYSU ORYAŞIN
Danışman: DOÇ. DR. BERNA ÜSTÜN
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde yaşanan sosyolojik, kültürel, sanatsal değişimler ve teknolojik gelişmelerle birlikte mekân kavramını ele alış biçimimiz farklılaşmaktadır. Bu durum yapılı çevre ile kullanıcı arasındaki etkileşimin önemli bir parçası olan mimari programa bakış açımızı da kaçınılmaz olarak etkilemektedir. Modernizm'in yansımalarıyla 1960'larda verimlilik ve işlevsellik odaklı sistematik yaklaşımlar biçiminde karşımıza çıkan mimari program, 2000'lerden sonra ise deneyim odaklı bir kavrama evirilmektedir. Kartezyen bakış açısına göre sadece somut ögelerden oluşan bir boşluk olarak ifade edilen mekânın sadece fiziksel bir durumdan ibaret olmadığı, soyut ve somut ögelerle bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Buna bağlı olarak, mimari program süreci mekânı nasıl algıladığımızla, bedenimizin bu durumdaki aktarıcı rolü ve hareketleriyle, eylemlerin çevreyle ve birbirleriyle olan ilişkilerinin nasıl düzenlendiği ile yakından ilişkilidir. Programın tanımı ise eylemleri, bedenin hareketlerini sınırlayan bir çerçeve olmaktan çıkmakta, aksine bu bileşenlerle birlikte değişip dönüşebilen ve özgünleşebilen bir süreci ifade etme yönünde değişim göstermektedir. Güncel olarak böyle algılanan bu kavramın, ileride nasıl tasvir edileceğini hayal edebilmek ve eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşarak mevcut durumu ortaya sermek amacıyla geleceğe yönelik kavramsal ve pratiğe yönelik düşünceler üreten fikir yarışmaları üzerinden bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Mekânı üretmemize katkıda bulunan programlamanın eylem ve hareket bileşenlerinin potansiyelleri ve gelecek zamanda mimari tasarım sürecinde nasıl yer alacağı konusu üzerine düşünceler ortaya konulmuştur.

Abstract:
Nowadays with sociological, cultural and artistic changes and technological developments together the way we treat the concept of space is differentiating. This situation inevitably affects our perspective on the architectural program, which is an important part of the interaction between the built environment and the user. The architectural program that emerged in the 1960s in the form of systematic approaches focused on efficiency and functionality with the reflections of modernism evolved into an experience-oriented concept after the 2000s. According to the Cartesian point of view, it is stated that the space, which is defined as a space consisting only of concrete elements, is not only a physical situation, but should be evaluated as a whole with abstract and concrete elements. Accordingly, the architectural program process is closely related to how we perceive space, the transmissive role and movements of our body in this situation, and how the actions are organized with the environment and with each other. The definition of the program does not define act as a framework that restricts the movement of the body, but rather it changes to express a process that can change, transform and become genuine with these components. In order to imagine how this concept will be described in the future, which is currently perceived in this way, it has been approached from a critical point of view, an evaluation has been made through idea contests that produce conceptual and practical ideas for the future. The ideas about the potential of action and movement components of programming that contribute to the production of space and how they will take place in the architectural design process in the future are put forward.