XX. yüzyıl ilk yarısı (1900-1950) seyahatlerinde Avrupa tahayyülü
European imagination in the journeys of the first half of the 20th century
Yazar: BETÜL YAVUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHİR ENDER KESKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Avrupa = European ; Avrupamerkezcilik = Eurocentricism ; Ritim = Rhythm ; Seyahat = Travel ; Seyahatname = Seyahatname ; Tahayyül = Imaginary

Özet:
Bu çalışmada XX. yüzyılın ilk yarısı Türk edebiyatı tarihindeki seyahat yazıları seçilmiştir, seçilen metinlerin ortak noktası Avrupa gezileri neticesinde kaleme alınmalarıdır. Bu metinler dışarıda olanı -yabancıyı- tanıma-anlama gayretindedir. Anı formunda kaleme alınan bu yazılar hem tarih hem de edebiyat bölümlerinde değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ise seyahatler, bir türün içinde değerlendirilmek yerine sosyolojik bir bakışla düşünceye açılmak istenmiştir. Bu sebeple ilk olarak şu soru sorulmuştur: "Seyahat bir bilgi formu olarak düşünülebilir mi?". Bu sorunun ışığında, duyu verilerinden gelen bilginin seyahat içinde nasıl bir tahayyül oluşturduğu anlaşılmaya çalışılmıştır. Elbette bu tahayyül her yazarda farklı ritimlerde açılmış ve ortaklaştırılması hiç de kolay olmayan parçalar olarak bu okumanın içine dahil olmuştur. 
Ele alınan tüm seyahatlerin merkezinde Avrupa'nın olması ise bu okumaya belirli işaret noktalarının koyulmasına sebep olmuştur. Seyahatlerin kaleme alındığı zaman dilimi, Osmanlı-Türk modernleşme sürecinin farklı veçheleriyle tartışıldığı bir dönemdir. Bu dönemin odak noktasındaki tartışma, Avrupalı olmanın veçheleri üzerinedir. Seyahat metinleri ise bu tartışmaların uzağında kendi gündelik ritimleri içinde bir Avrupa seyri sunmuştur. Çalışmada bu seyrin ortak ritimleri belli başlıklar altında toparlanarak anlaşılmaya çalışılmış, bunun neticesinde takip edilen izler, Avrupa merkezcilik bağlamında tartışmaya açılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Seyahat, Doğu-Batı, Tahayyül, Ritim, Avrupa Merkezcilik

Abstract:
In this study, travel writings from the first half of the 20th century Turkish literature have been selected; being written in consequence of European travels is the common point of the selected texts. These texts intend to get to know and understand the outsider -stranger-. These texts which had been written down in the form of memory had been counted among both history and literature fields. In this study, instead of addressing travels in a single field, it is aimed to open to thought with a sociological perspective. With this purpose, the first question to be asked was this: "Can travel be considered as a form of information?" In the light of this question, what kind of an envisagement the information that is obtained from sense data constitutes, is tried to be understood. Of course, this envisagement is opened in different rhythms in each writer and has been included in this reading as parts that are not easy to communize. 
The fact that Europe is at the center of all the travels discussed has caused certain mark points to be included in this reading. The period in which the travels were written is a period in which different aspects of the Ottoman-Turkish modernization process are discussed. The discussion in the focal point of this period is on the aspects of being a European. The travel texts, on the other hand, have presented a European course within their daily rhythms which is away from these discussions. In this study, the common rhythms of these courses are tried to be understood by being collected under certain titles, and the traces that were followed, as a result, opened to a discussion in the context of Eurocentrism.

Key Words: Travel, East-West, Envisagement, Rhythm, Eurocentrism