Feqîyê Teyran'ın Şêxê Sen'an şiirinin içerik açısından incelenmesi
Feqîyê Teyran'ın Şêxê Sen'an şiirinin içerik açısından incelenmesi
Yazar: BÜLENT KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OSMAN ASLANOĞLU
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Edebiyat = Literature ; Kürtler = Kurdish ; Teyran, Feqiye = Teyran, Feqiye ; Şiir = Poem

Özet:
Feqîyê Teyran, Ehmedê Xanî ve Melayê Cizîrî ile beraber klasik Kürt edebiyatının üç büyük kurucusundan biridir. Bilindiği gibi Kürt klasik edebiyatı, Arap ve Fars edebiyatlarının etkisi altında kalmış, Arapça ve Farsça mazmun ve tamlamaların yer aldığı dili ağır bir edebiyattır. Oysa Feqîyê Teyran da klasik şairler içinde yer almasına rağmen dili, son derece sade, halkın kullandığı dildir, içerik olarak da klasik edebiyatta kullanılan klasik mazmunların dışına çıkarak halkın sorunlarını, tabiatı, beşer aşkını dile getirmiştir. Bu çalışmada onun bu özelliğine, divanından geçen şiirlerden hareketle örneklendirmeye çalışılmıştır, bunu yaparken bir yandan şiirlerinde işlediği konulara yani içeriğine değinirken diğer yandan açık ve duru üslubuna, kafiye örgüsüne, söz sanatlarına, mahlasına kısacası şiirlerinin tarzına değinmeye çalıştık.
Bu çalışmadaki örnek şiirler Kadri Yıldırım'ın Faki-yi Teyran Divan (2014) isimli çalışmasından alınmıştır. Şairin önemli eserleri arasında yer alıp da divanında yer verilmeyen şiirlerinin kaynağı da ayrıca belirtilmiştir. Birinci bölümde Feqîyê Teyran'ın hayatı, ikinci bölümde şairliği ve edebi yönü, üçüncü bölümde ise onun en uzun eserleri arasında yer alan ve yaklaşık olarak 362 beyitten oluşan Şêxê Sen'an şiiri içerik açısından incelenmiştir.

Anahtar kelimeler: Feqîyê Teyran, Divan, Şêxê Sen'an, İçerik, Üslup

Abstract:
Feqîyê Teyran along with Ehmedê Xanî and Melayê Cizîrî is one of the great founders of classical Kurdish literature. As it is known classical Kurdish literature is under the infulence of Arabic and Persian literature. The language in which Arabic and Persian component and phrases take place is a heavy literature. whereas Feqîyê Teyran is a classical poet his languge is extremely simple. İt is the languge that the people use. As the content of classical literature used in classical compenent out of the problems of people, natural, expressed the love of people. İn this study, it was attempted to exemplify this feature by moving from poems passing through divan. İn doing this we touched shortly on this subject he works in his poems, the contents and on the other hand we tried to refer the style of the poetry.
The sample poems in this work were taken form Kadri Yıldırım's famaus work called Feqîyê Teyran Divan. (2014) The source of his poems, which are among the important work of the poet and aren't included in the divan are also mentioned. İn the first chapter the life of Feqîyê Teyran, in the second chapter his poetry and literature position, in the third chapter which is composed of approximately 362 couplet which is among the longest work of Şêxê Sen'an's poem was also examined.
Key words: Feqîyê Teyran, Divan, Şêxê Sen'an, Content, Style