Kapalı ve yarı kapalı denizlerde işbirliği ve Akdeniz
Cooperation in enclosed and semi-enclosed seas and the Mediterranean
Yazar: ALİ ÖZGÖKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM İLKER MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Uluslararası Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Kapalı veya yarı-kapalı denizler kavramı, Birleşmiş Milletler Üçüncü Deniz Hukuku Konferansı'nda gerçekleşen tartışmalar sonucunda 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin "Kapalı veya Yarı-Kapalı Denizler" adlı IX. Bölümü altında 122. ve 123. maddelerde düzenlenmiştir. Söz konusu 122. madde, kavramı tanımlarken; 123. maddede ise kapalı veya yarı-kapalı denizlerde kıyı devletleri tarafından uygulanacak işbirliği yükümlülüğü düzenlenmektedir. Ancak 123. maddenin emredici niteliği ve uygulanacak işbirliği yükümlülüğünün kapsamı bakımından birtakım belirsizlikler söz konusu olmaktadır. Ayrıca söz konusu maddede düzenlenen işbirliği alanları, Sözleşme'nin ilgili maddelerinde halihazırda düzenlenmiş bulunmaktadır. Buradan hareketle, Sözleşme'nin kapalı veya yarı-kapalı denizlerde işbirliği bakımından yeni bir işbirliği alanı oluşturduğu söylenememektedir. Diğer taraftan, kıyı devletlerinin bu tür alanlarda karşılaşmakta olduğu ve düzenleme kapsamına dahil edilmemiş birtakım sorunları mevcut bulunmaktadır. Bu sorunlar içerisinde deniz yetki alanlarının genişliğinin belirlenmesi ve doğal kaynakların araştırılması ve işletilmesi konuları ön plana çıkmaktadır. Bu konuların çözümü Sözleşme'nin genel kuralları doğrultusunda gerçekleştirilecektir. Çalışmada, Sözleşme'nin 122. ve 123. maddelerinde düzenlenen kapalı veya yarı-kapalı denizler kavramına eleştirel bir yaklaşım sunulması amaçlanmıştır. Bir kapalı veya yarı-kapalı deniz olarak Akdeniz, söz konusu işbirliği mekanizmalarının en iyi uygulandığı bölgelerden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu bakımdan Akdeniz'in bir kapalı veya yarı-kapalı deniz olarak söz konusu niteliği ve bu deniz alanında uygulanan işbirliği mekanizmaları incelenmiştir. Ayrıca Akdeniz'de işbirliği ortamına engel oluşturan deniz yetki alanları ve doğal kaynak temelli uyuşmazlıklara da yer verilmiştir. Kapalı veya yarı-kapalı denizler kavramı ve bu bağlamda düzenlenen işbirliği yükümlülüğü Türkiye bakımından incelenerek Türkiye'nin Konferans'taki tutumu üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The concept of enclosed or semi-enclosed seas, as a result of the discussions at the United Nations Third Conference on the Law of the Sea, is set out in articles 122 and 123 under Part IX, called 'Enclosed or Semi-Enclosed Seas', of United Nations Convention on the Law of the Sea. While Article 122 defines the concept, Article 123 regulates the duty to cooperate to be carried out by coastal states in enclosed or semi-enclosed seas. However, there are some uncertainties in terms of the imperative nature of Article 123 and the scope of the duty to cooperate to be applied. In addition, the areas of cooperation set out in the article are already regulated in the relevant articles of the Convention. Therefore, it cannot be said that the Convention creates a new area of cooperation in terms of cooperation in enclosed or semi-enclosed seas. On the other hand, there are some problems faced by the coastal states in such areas that are not included in the scope of the regulation. The extension of maritime jurisdiction areas and exploration and exploitation of natural resources are prominent issues among these problems. The settlement of these issues will be carried out in the general rules of the Convention. In this study, it is aimed to present a critical approach to the concept of enclosed or semi-enclosed seas set out in Articles 122 and 123 of the Convention. As an enclosed or semi-enclosed sea, the Mediterranean is considered to be one of the regions where these cooperation mechanisms are best applied. The nature of the Mediterranean as an enclosed or semi-enclosed sea and the cooperation mechanisms carried out in this sea area have been scrutinized in this respect. Moreover, maritime jurisdiction areas and natural resource-based disputes that hinder the cooperation environment in the Mediterranean are also included. The concept of enclosed or semi-enclosed seas and the duty to cooperate set out in this context were examined in terms of Türkiye, and Türkiye's attitude at the Conference was emphasized.