Çevreye yönelik insan müdahalesinin yarattığı çok boyutlu değişimlerin yerel halkta oluşturduğu düşüncelerin ekolojik paradigmalar çerçevesinde değerlendirilmesi: Çanakkale-Kaz dağları örneği
The evaluation of the thoughts created by local public bymulti-dimensional changes created by human intervention to the environment, in the framework of ecological paradigms: the case of Çanakkale-Kaz mountains
Yazar: SİMAY DİNDAR
Danışman: PROF. DR. ŞEREF ULUOCAK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ekoloji = Ecology ; Kaz Dağı = Kaz Mountain ; Maden işletmeleri = Mining enterprises ; Madenler = Mines ; Yerel halk = Local people ; Çanakkale-Kirazlı = Çanakkale-Kirazlı ; Çevre faktörleri = Environmental factors ; Çevresel değişim = Environmental change ; Çok boyutluluk = Multidimensionality ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
Bu çalışma, Çanakkale Kaz Dağları Kirazlı maden sahasında gerçekleşmiş olan
altın arama faaliyetlerinin doğal yaşam alanlarında ve çevrede meydana getirdiği
değişikliklerin o bölgede yaşayan yerel halk nezdinde nasıl algılandıkları ve onların bu
konudaki düşündüklerini araştırıp Aydınlanma ile birlikte değişen insan- doğa algısı
kapsamında ve ekolojik paradigmalar ekseninde incelenip araştırılmasını konu almaktadır.
Bu doğrultuda Kaz Dağları Kirazlı maden sahasına yakın olan bir başka deyişle altın
arayışından en çok etkilenecek olan bireylerin arasından ve aynı zamanda Çanakkale
Merkez'de bulunan farklı meslek gruplarından toplamda 24 kişi ile görüşmeler
gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda tezin asıl amacı öncelikle insanın doğayla ilişkisindeki
değişimler göz önünde bulundurulduğunda Aydınlanma döneminin yorumlanması,
hızlanan endüstriyelleşme ve ilerleyen teknolojik gelişmelerle birlikte uygulanan
politikalar doğrultusunda oluşan çevre sorunları ve ekolojik krizleri sebepleri ve
sonuçlarıyla birlikte ele alarak farklı ve çeşitli çözüm önerileri sunan ekolojik paradigmalar
incelenmiş daha sonra ise Kaz Dağları'nda maden arama faaliyetleri sonucunda oluşan
çevresel değişimlerin farklı demografik özelliklere sahip, farklı meslek grupları, yaş ve
eğitim düzeylerine sahip halk tarafından nasıl anlamlandırıldığını bu kuram ve
paradigmalar eşliğinde analiz edilmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda ilgili literatür
incelenmiş ve nitel teknikler ile saha araştırması yapılmıştır.

8

Çalışmada, Çanakkale'de Merkez ve Kirazlı maden sahasına yakın köy ve ilçelerde
yaşayan amaçsal olarak seçilmiş toplamda 24 kişi ile yarı-yapılandırılmış derinlemesine
görüşme gerçekleştirilmiştir. Sonuç bölümünde yapılan görüşmeler neticesinde elde edilen
veriler ile yerel halkın görüşleri çeşitli ekoloji kuramları ekseninde incelenip nitel
araştırma yöntemleri ile analiz edilmiştir. Bu bağlamda elde edilen verilerde sonuç olarak
ekonomik anlamda çıkar sahibi olmayan kişilerin altın madeni faaliyetlerinin
gerçekleştirilmesine olumsuz bakarak istemedikleri tespit edilmiş, ayrıca sosyo-ekonomik
açıdan bölgesine yardım sağlanan kişilerin ise sessiz kalmayı tercih ettikleri gözlemlenmiş
ve madencilik sonucunda genel anlamda katılımcıların gözlemlediği kadarıyla çevrede
oluşan değişimlerin tarım arazilerini etkilemediği fakat Kaz Dağları'ndaki ormanlık
bölgelerin ve doğal yaşam alanlarının yok edildiği sonucuna görüş birliği ile varılmıştır.
Bu değişimlerin geri dönüşümünün yani ağaç dikim ve rehabilite çalışmalarının ise uzun
vadede gerçekleşse bile ekosistemin geri gelmesi konusunda halkın umutlu olduğu yine de
durdurulan çalışmalar çerçevesinde siyanürün kullanılmadığı ama siyanür kullanılsaydı
eğer geri dönüşümün imkansız olacağı ve bu konudaki korkuları tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ekoloji, Çevre, Ekolojik Paradigmalar, Ekolojik Kriz.

Abstract:
This study investigates how the changes in the natural habitats and the environment
caused by the gold exploration activities in the Çanakkale Kaz Mountains Kirazlı mine
area are perceived by the local people living in that region and what they think about it,
and it is examined within the scope of the changing human-nature perception with the
Enlightenment and in the axis of ecological paradigms. subject of research. In this
direction, interviews were conducted with a total of 24 people, who are close to the Kaz
Mountains Kirazlı mine site, in other words, among the individuals who will be most
affected by the search for gold, as well as from different occupational groups in Çanakkale
Center. In this context, the main purpose of the thesis is firstly, considering the changes in
the relationship between human and nature, the interpretation of the Enlightenment period,
the environmental problems and ecological crises that occur in line with the policies
implemented with accelerated industrialization and advancing technological developments,
together with their causes and consequences, and ecology paradigms that offer different
and various solutions are examined. On the other hand, how the environmental changes
that occur as a result of mineral exploration activities in Kaz Mountains are interpreted by
the people with different demographic characteristics, different occupational groups, age
and education levels were analyzed in the context of these theories and paradigms. For
these purposes, the relevant literature was examined and field research was conducted with
qualitative techniques.

In the study, semi-structured in-depth interviews were conducted with a total of 24

10

people selected for purpose, living in villages and districts close to the Merkez and Kirazlı
mine sites in Çanakkale. In conclusion, the data obtained as a result of the interviews and
the views of the local people were examined on the axis of various ecological theories and
analyzed with qualitative research methods. In the data obtained in this context, as a result,
it has been determined that people who do not have economic interests do not want the
gold mining activities to be carried out negatively, and it has been observed that the people
who are helped to the region in socio-economic terms prefer to remain silent and, as a
result of mining, as far as the participants observed in general, the changes in the
environment will affect agriculture. It was concluded by consensus that the forest areas and
natural habitats in Kaz Mountains were destroyed. Even if the recycling of these changes,
namely tree planting and rehabilitation works, continues in the long term, it has been
determined that the public is hopeful about the return of the ecosystem, but within the
framework of the stopped works, cyanide is not used; but if cyanide is used, it will be
impossible to recycle and their fears in this regard.
Keywords: Ecology, environment, ecological paradigms, ecological crisis.