İki taraflı piyasalar ve Türkiye'de kredi kartları piyasasının ekonomik analizi
Two sided markets and economic analysis of credit cards market in Turkey
Yazar: ALİ FUAT KOÇ
Danışman: PROF. DR. AHMET BURÇİN YERELİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Ekonomik analiz = Economic analysis ; Kredi kartları = Credit cards ; Regülasyon = Regulation ; Rekabet = Competition ; Rekabet Kurulu = Competetition Board ; Rekabet analizi = Competition analysis ; İki taraflı piyasalar = Two sided markets

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye kredi kartları piyasasının iki taraflı piyasa modeli çerçevesinde ekonomik analizinin gerçekleştirilerek, bu piyasadaki sorun ve aksaklıkların tespit edilmesi ve bunlara ilişkin kamu müdahalelerinin değerlendirilerek, bu konuda politika önerilerinin getirilmesidir. Türkiye'de kredi kartı kullanımının hızlı büyümesi, dünyada olduğu gibi, bazı sorun ve endişeleri beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada bu sorunlar ve piyasa başarısızlıklarının kamu müdahalesini haklı gösterebileceğine işaret edilmektedir. Ancak bu pazarın iki taraflı yapısını dikkate alan ekonomik analizlerin bu konuda etkin düzenlemelere götürebileceği unutulmamalıdır. Bu çalışma kapsamında yapılan değerlendirmeler mevcut sektörel düzenlemelerin bu pazarın iki taraflı yapısı yanında, kredi kartının ödeme aracı olma yönünü de ihmal ettiğine işaret etmektedir. Ayrıca bu düzenlemelerin işyeri tarafındaki kısıtlamaların tüketici tarafında sorunlara neden olabileceğini göz ardı ettiği öne sürülebilir. Diğer yandan Rekabet Kurumu tarafından çok taraflı takas komisyonlarına yapılan müdahalenin etkisini incelenmiş, ancak bu müdahalenin kredi kartı değişkenlerinin büyüme oranlarını etkilediğine dair açık bulgulara ulaşılamamıştır. Bu çalışma, politika yapıcıların piyasaların etkin işleyişine odaklanarak piyasanın iki tarafındaki fiyatlamaların şeffaflaştırılması, işyerleri tarafından kredi kartlarına ilave ödeme getirilmesinin önündeki engellerin kaldırılması ve ödül programlarına bazı kısıtlamalar getirilmesi gibi piyasa başarısızlıklarını azaltacak düzenlemeleri hayata geçirmesi gerektiğini önermektedir. Böylece bu tür düzenlemeler, ödeme piyasalarının, etkin fiyat sinyallerinin oluşması ve tarafların ödeme yöntemi tercihleri ile ilişkili dışsallıklarını içselleştirmesinin temini yönünde işlemesini sağlayabilecek ve piyasaların etkinliğini artırabilecektir.

Abstract:
The purpose of this study is to identify economic problems and market failures related to credit cards market in Turkey by analyzing it within the framework of two-sided market model and to assess existing government interventions and bring policy recommendations regarding these issues. The rapid growth in the use of credit cards in Turkey has brought about some problems and concerns as it is in the world. In this study, it is pointed out that these market failures and problems may justify government interventions. On the other hand it should be noted that only economic analysis that takes into account the two-sided nature of that market can lead to efficient regulations in this area. Assessments made within the scope of this study indicate that the existing sectoral regulations neglect not only the two-sided nature of this market but also the aspect of the credit cards as a payment instrument. Besides, it could be argued that these regulations ignore the fact that restrictions on the merchant side may give rise to problems on the consumer side. On the other hand, the impact of intervention of Turkish Competition Authority in multilateral interchange fees was examined, but no clear evidence about the effect of this intervention on the growth rates of credit card variables in the market could be found. This study suggests that policymakers should focus on the efficient functioning of the markets and implement regulations that reduce market failures in the credit cards market such as by increasing transparency in pricing on both sides of the market, by removing obstacles to credit card surcharging by merchants and by bringing some restrictions on reward programs. Therefore, these kind of regulations may increase efficiency of payment markets and allow the market provide efficient price signals and ensure for parties to internalize the externalities associated with their choice of payment method.