İnsan doğası kavramı üzerine bir çalışma
Onthe Concept of human nature
Yazar: YAVUZ KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. KURTULUŞ DİNÇER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
İnsan doğası kavramının çok farklı bağlamlarda, farklı anlamlara gelebilecek biçimde kullanıldığını, bu kullanımından dolayı da tartışmalara yol açtığını görüyoruz. Bu kavramın açık olmaması yüzünden, insanlığa ait bütün "kötülükler" insan doğasına yüklenebilmekte ve bunlar da kaçınılmaz olarak görülmektedir. Bu çalışmada, insan doğası kavramının ne tür bir şey olduğunu, ne anlama geldiğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaçla, çalışmanın Birinci Bölüm'ünde, insan doğası kavramını açıklamalarda ve temellendirmelerde kullanan farklı bilim alanlarından örnekler verilerek, bu alanlarda insan doğası var ya da yok, iyi ya da kötü, değişir ya da değişmez diyenlerin bunu neye dayanarak söyledikleri ortaya konuldu ve bu söylenenlerden insan doğasının ne anlamlarda kullanıldığı ana hatlarıyla serimlenmeye çalışıldı. İkinci Bölüm'de, insan doğasının ne anlama geldiğini belirlemede en önemli alanlardan biri olan tarihte, insan doğasına ilişkin karşıt savların ne olduğu, bu savların birbirine karşıt olmalarının nasıl bir karıştırmadan kaynaklandığı gösterilmeye çalışıldı. İnsanın doğasına ilişkin karşıt görüşlerin ortaya konmasına yol açan nedenin, insanın tarihsel bir varlık olması, yapıp etmelerinin zaman içinde yer alması ile yapıp etmelerini olanaklı kılan şeyin aynı düzeyde görülmesi olduğu ortaya çıktı. Çalışmanın Üçüncü Bölüm'ünde ise 17. ve 18. yüzyılın belli başlı filozoflarının (Descartes, Hobbes, Spinoza, Locke, Hume, Kant ve Rousseau'nun) "insan doğası" hakkında ortaya koydukları görüşler ele alındı. Görüşlerini ele aldığımız bu filozofların, Descartes dışında, tamamının insan doğasını, Descartesçı anlamda bir "töz" olarak değil, potansiyel olarak gördükleri ve insan doğasının bir ontoloji kavramı olduğunun bilincinde oldukları gösterilmektedir.m Yapılan çözümlemeler ve karşılaştırmalar sonucunda, insan doğası kavramının insanın yapıp etmelerini olanaklı kılan potansiyeli gösterdiği; insan doğasının bir ontoloji kavramı olduğu ortaya konulduğunda, ilgisiz bağlamlarda kullanılmasından dolayı karşımıza çıkan aykırılıkların aşılabileceği; insan doğasının değişip değişmediği tartışmalarının temelinde varolma tarzlarının teke -gerçek olarak varolma tarzına- indirgendiği; bir şeyin sırf var olmasından ötürü "iyi" ya da "kötü" diye de adlandırılamayacağı ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
If we look at various contexts within which the concept of human nature is used, we see that it is used in very different meanings, that thus gives rise to various debates about the concept. Due to the ambiguity of the concept all the "evils" belonging to humanity, inevitably, could well be attributed to human nature. The purpose of this study is to reveal what sort of thing it is and what it really means. For this purpose, in the first chapter of the study it is focused on the use of the concept in different areas of science and try to exhibit the justifications of those who assert that human nature exists or does not exists, or is good/bad or fixed/changeable. Based on these assertions, the chapter broadly explicates the meaning which "human nature" may convey. In the second chapter we attempt to show the nature of the opposing arguments related to "human nature" and to point out the confusion from which these arguments developed in history which is one of the most important fields in determining what "human nature" means. It has become clear that the reason for the emergence of the opposing conceptions about "human nature" springs from the fact that man is a historical being that all his acts occur in time and thus his nature is historical as well. In the third chapter we deal with the views of the prominent philosophers of the 17th and 18th centuries (Descartes, Hobbes, Spinoza, Locke, Hume, Rousseau and Kant) about the concept of human nature. Except Descartes, all these philosophers regard human nature not as a "substance" in Cartesian sense but as something which has a potential power and they are aware of the fact that human nature is an ontological concept. The analyses and comparisons made in this study lead to the conclusion, that the concept of human nature can be understood as potential which makes man's acts possible, that insofar as human nature is an ontological concept, the anomalies whichresult from the use of the concept in irrelevant contexts could be overcome, that on the basis of debates concerning the question whether human nature is fixed or not, the manners of existence is reduced to only one manner, that a thing cannot be called as "good" or "bad" because of the fact that it merely exists.