Evde sağlık hizmetleri birimine başvuran hastaların bakım verenlerinde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile başvuru sayısının karşılaştırılması
Comparison the relationship between health literacy of the primary caregivers of the patients who applied to homecare services and the number of the application
Yazar: SEZİN ÖZGÜR
Danışman: DR. ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, evde sağlık hizmetleri birimine başvuran hastaların birincil bakım verenlerinin sağlık okuryazarlığı düzeylerini belirleyip; son bir yıl içerisindeki toplam başvuru sayıları ile karşılaştırarak aralarındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı anket çalışmasıdır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Bozyaka Eğitim Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'ne 15.04.2019-31.05.2019 tarihleri arasında çeşitli sebeplerle başvuran ve dahil olma kriterlerine sahip olan toplam 292 bakım veren kişi çalışmaya alındı. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek için YSOÖ (Yetişkin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği) kullanıldı. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 23.0 programı kullanılarak analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0,05olarak kabul edildi. 
Bulgular: Yaşlarının ortancası 44,0 olarak saptanan katılımcıların %63'ü kadın (n=184), %37'si erkekti (n=108). Bakım verenlerin %57,5'inin (n=168) en az bir hastalığı olduğu ve katılımcılar arasında en sık hastalığın hipertansiyon olduğu (n=88; %30,1) saptandı. Katılımcıların bakım vermekte oldukları hastaların %87,0'sinin (n=254) yatağa bağımlı olduğu, %60,3'ünün (n=176) normal ev yemeği ile beslenebildiği ve en sık nörolojik hastalığa sahip oldukları (%64,0; n=187;) saptandı. YSOÖ puanları değerlendirildiğinde ortancanın toplam 23 puan üzerinden 15,0 (IQR: 11,0-17,0) olduğu görüldü. Katılımcıların özellikleri ile YSOÖ puanları karşılaştırıldığında eğitim durumu arttıkça puanların yükseldiği, yaş ve meslek grupları ile sosyal güvenceler açısından fark olduğu, gelir durumu daha iyi kişilerin puanlarının daha yüksek olduğu saptandı. Ayrıca katılımcıların ölçek puanı düştükçe başvuru sayılarının arttığı saptandı.
Sonuçlar: Çalışmamızda bakım verenlerin eğitim durumları, gelir düzeyleri, meslek grupları ve sosyal güvencelerinin sağlık okuryazarlığı düzeyini etkilediği; düşük/yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyinin de başvuru sayısında artışa neden olduğu saptandı. Evde sağlık hizmetlerinin daha işlevsel hizmet verebilmesi için gereksiz başvuruların önüne geçilmesi gerekmektedir. Bunun için de hastalara bakım veren bireyler başta olmak üzere toplumun sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi için çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sayede başvuru sayılarında ve sağlık harcamalarında düşüş sağlanabilir. 
Anahtar Kelimeler: Bakım veren, Evde sağlık hizmetleri, Sağlık okuryazarlığı.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to analyze the relationship between the level of the health literacy of the primary caregiver of the patients which applied to the homecare services and the number of the overall admission in the last year.
Materials and Methods: One center participated this sectional, descriptive survey study. Overall 292 caregiver had participated to this study which applied to Homecare Services Unit of İzmir Bozyaka Education and Research Hospital at the University of Health Sciences between the dates of 15.04.2019-31.05.2019 for various reasons and who were selected according to inclusion criteria. Adult Health Literacy Scale (AHLS) had been used to determine the level of the health literacy of the participants. Data obtained were analyzed statistically using SPSS 23.0 (Statistical Package for Social Sciences) software. Statistical significance level accepted was accepted to be p <0.05.
Results: The median of the age of the participants was 44,0 and %63 of the applicants were female (n=184), %37 of the applicants was male (n=108). %57,5 of the caregivers had at least one chronic disease and hypertension was the most seen disease among the participants (n=88; %30,1). %87 of the patients are immobile (n=254), %60,3 of the patients can tolerate standard diet (n=176) and neurological conditions were the most seen ones (%64,0; n=187) among them. The median was 15,0 over 23 on AHLS (IQR: 11,0-17,0). A positive relationship was seen between the educational status of the caregivers and AHLS scores, statistically significance between age and profession subgroups among social insurance, high financial status results high AHLS scores. Also application rate was higher among the participants who have lower AHLS scores.

Conclusion: Our study indicates that educational status, financial status, profession groups and social insurance affect the health literacy level; lower/inadequate health
literacy level creates a higher application level. To serve more functional service it is essential to prevent the unnecessary admissions to homecare services. Studies are still needed to develop the health literacy primarily caregivers, then the whole society. That way application levels and health care costs can be reduced.
Keywords: Caregiver, Homecare services, Health literacy.