Kâdî İyâz'ın Meşâriku'l-envâr alâ sıhâhi'l-âsâr adlı eserinin incelenmesi
Review of Kâdî İyâz's work named Meşarikü'l-envâr alâ sihâhi'l-âsâr
Yazar: AHMET ORUÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAHATTİN YILDIRIM
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Yaklaşık 8 asır İslam medeniyetine ev sahipliği yapmış olan Endülüs, birçok hadis çalışmasının yapıldığı önemli ilim havzalarındandır. Kâdî İyâz'da (öl. 544-1149) bu medeniyette doğup büyüyen ve birçok alanda eser vermiş önemli âlimlerdendir. Hadis alanında önemli eserleri bulunan Kâdî İyâz'ın bu alanda öne çıkmış eserlerinden biri olan Meşâriku'l-envâr alâ sıhâhı'l-âsâr kendisinin hadis ilmindeki otoritesini ortaya koymuştur. Kendisi bu eserinde garîbu'l-hadîs ve zabtu'l-hadîs başta olmak üzere birçok konuyu ele almıştır. Bu çalışmada Kâdî İyâz'ın mezkûr eseri örneklerle tanıtılacaktır. Çalışmamız giriş kısmı hariç olarak 3 bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Kâdî İyâz dönemi siyasi ahval hakkında kısa bilgilere değinilecektir.
 İlk bölümde Kâdî İyâz'ın hayatı, ilmi kişiliği, hocaları ve eserleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. 
Çalışmanın ikinci bölümünde müellifin Meşârik'l-envâr alâ sıhâhı'l-âsâr adlı eseri hakkında tanıtıcı bilgiler; tasnif sistemi, eserin yazma nüshaları, yararlandığı kaynaklar ve Meşârik'l-envâr'ı üzerlerine yazmış olduğu Muvatta' ve Sahîhayn'ı dinlemiş olduğu hocalarla beraber icazetlerine yer verilmiştir. Bu çerçevede müellifin tasnif sisteminde benimsediği sıralama baz alınmıştır.
Üçüncü bölümde eserde işlenen hadis mesâilleri belli başlıklar altında, eserden örnekler verilmek suretiyle işlenmiştir. Bunun yanında Muavatta' ve Sahîhayn'ın kendisine ulaşan farklı rivayetleri ile bu rivayetler arasındaki farklara değinmesi de bu başlık altında incelenen konulardandır.

Abstract:
Andalusia, which hosted Islamic civilization for approximately 8 centuries, is one of the important centers of knowledge where many hadith studies were conducted. Qadi Iyad (d. 544-1149) is one of the important scholars who was born and raised in this civilization and produced works in many fields. One of Qadi Iyad's important works in the field of hadith, "Mashariq al-Anwar ala Sahih al-Athar," has demonstrated his authority in the science of hadith. In this work, he addressed many topics, including the peculiarities of hadith and the accuracy of hadith transmission. This study introduces Qadi Iyad's aforementioned work with examples. Our study consists of 3 parts, excluding the introduction. The introduction section will briefly touch upon the political situation during Qadi Iyad's era.
In the first section, brief information is provided about Qadi Iyad's life, his scholarly personality, his teachers, and his works.
In the second section of the study, descriptive information about the author's work "Mashariq al-Anwar ala Sahih al-Athar" is provided; including its classification system, manuscript copies of the work, sources used, and the authorizations he received along with his teachers who taught him "Muwatta" and "Sahihayn." In this context, the classification system adopted by the author is taken as the basis.
In the third section, the hadith issues addressed in the work are processed under certain headings, with examples from the work. In addition, the different narrations of these three works that reached him and the differences between these narrations are also examined under this heading.