Barış eğitimi programının öğrencilerin çatışma çözme becerileri üzerineki etkilerinin incelenmesi
Examination of the peace education programme's effects on the conflict resolution skills of students
Yazar: ÇİĞDEM TAPAN
Danışman: DOÇ.DR. ABBAS TÜRNÜKLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerine uygulanan Barış EğitimiProgramı'nın, öğrencilerin çatışma çözme becerilerine etkileri araştırılmıştır.Araştırmanın amacı doğrultusunda, Barış Eğitimi Programı uygulanan veuygulanmayan öğrencilerin oluşturduğu gruplar, program sonrası uygulanan ölçmearaçlarına göre; elde ettikleri puanlar ve görüşme sonuçları açısındankarşılaştırılmıştır.Araştırmaya katılan öğrenciler bir ilköğretim okulunun sekizinci sınıföğrencilerinden seçilmiştir. Araştırmaya toplam 37 öğrenci katılmıştır. Bu öğrencileriki gruba ayrılmıştır. Gruplardan birine ?Barış Eğitimi Programı? uygulanmışdiğerine ise uygulanmamıştır. Bu program, öğrencilerin etkili çatışma çözmebecerileri kazanabilmeleri amacıyla hazırlanmıştır. Uygulanan eğitim programısonunda öğrencilerin çatışma çözümüne ilişkin becerilerinin gelişmesi veçatışmalara bakış açılarının olumlu yönde gelişmesi hedeflenmiştir. ?Barış EğitimiProgramı? on bir etkinlikten oluşmaktadır. Bu etkinlikler genellikle öğrencilerinçatışma çözümüne ilişkin becerileri, yaparak-yaşayarak öğrenmelerine yöneliktir.Barış Eğitimi Programı'nda öğrencilerin barış, şiddet ve çatışmaya ilişkinçağrışımlarının netleştirilmesine yönelik; ne gibi durumlarda çatışma yaşandığı,çatışmanın hangi seviye veya seviyelerde oluştuğu ve çatışma çözüm yollarıyla ilgili;öğrencilerin `Ben Dili'ni ve etkin dinleme becerilerini kullanmalarına, empatikurmaları ve beden dilini etkili şekilde kullanmalarına; öfke çağrışımlarının netlikkazanmasına ve öfke kontrolüne; problem çözme ve arabuluculuk becerilerikazanmalarına ilişkin etkinlikler bulunmaktadır. Programa katılan öğrenciler, BarışEğitimi Programı'na okul dışı saatlerde katılmışlardır. Uygulama boyunca programadevamlılık göstermişlerdir. Program esnasında ve sonrasında öğrenciler, öncedenolumsuz olarak değerlendirdikleri çatışmaları daha olumlu çözebileceklerinigörmüşlerdir.Araştırmaya toplam 37 öğrenci katılmıştır. Bunların 20 tanesi, 12 kız ve 8 erkekolmak üzere deney grubunu; 17 tanesi, 9 kız ve 8 erkek olmak üzere kontrol grubunuoluşturmuştur. Her iki gruba da çalışmanın başında Çatışma Çözme Eğilimi Ölçeğiverilmiştir. Daha sonra deney grubundaki öğrenciler araştırmacı tarafındangeliştirilmiş olan ?Barış Eğitimi Programı?na devam etmişlerdir. Bu süreç sonundagruplara ölçme aracı tekrar verilmiştir. Aynı zamanda her iki grupla görüşmeyapılmıştır.Çatışma Çözme Eğilimi Ölçeği, öğrencilerin anlamaya çalışma, dinleme,gereksinimlere odaklaşma, sosyal uyum ve öfke kontrolüne ilişkin becerileriniölçmeye yönelik hazırlanmış olan dörtlü likert tipi bir ölçektir. Toplam elli beşsorudan oluşmaktadır. Genel olarak toplamda öğrencilerin çatışma çözmeeğilimlerinin ölçülmesine yönelik hazırlanmıştır.Programın Uygulanmasından sonra, Barış Eğitimi Programı uygulanan veuygulanmayan öğrencilerle görüşme yapılmıştır. Görüşme soruları on bir tanedir. Busorular aracılığı ile öğrencilerin Barış Eğitimi Programı'nın kazandırmayıhedeflediği becerileri ne ölçüde kazanabildiklerinin, öğrencilerin ifadelerinebaşvurularak anlaşılması amaçlanmıştır. Görüşmelerde öğrencilerin çatışmaya ilişkinçağrışımları, okulda karşılaşılan çatışma türleri, öğrencilerin çatışma nedenleri,öğrencilerin çatışma çözme yolları, öğrencilerin öfke kontrol yolları, iki kişiarasındaki çatışmayı çözme yolları, öğrenci değerlendirmelerine göre öğretmenlerinçatışmaları çözme yolları, öğrenci değerlendirmelerine göre rehber öğretmenlerin yada sınıf öğretmenlerinin çatışmaları çözme yolları, ebeveynlerin çatışma çözmeyolları ve okullarda yaşanan çatışmaları çözme yollarının neler olduğuna ilişkindüşüncelerinin öğrenilmesi amaçlanmıştır. Barış Eğitimi Programı uygulananöğrencilere, program uygulanmayan öğrencilerden farklı olarak programın onlarınhayatlarına olan etkileri de sorulmuştur.Bu araştırmanın sonucunda deney ve kontrol grupları arasında Çatışma ÇözmeEğilimi Ölçeği üzerinden yapılan karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlı farkbulunmuştur. Görüşme sonuçlarında Barış Eğitimi Programı uygulanan veuygulanmayan öğrencilerin görüşleri arasında bir farklılığa rastlanmıştır.Barış Eğitimi Programı uygulanan öğrenciler, görüşme sorularını çatışma çözmebecerilerine ilişkin akademik bir dille ve bilinçli olarak cevaplandırmışlar, içindebulundukları çatışmaları olumlu olarak da değerlendirmişler, çatışma çözümüneilişkin becerileri kazandıklarını örnekler vererek açıklamışlar, programın onlarınhayatlarının her alanında olumlu gelişmeler sağladığını ifade etmişlerdir. BarışEğitimi programı uygulanmayan öğrenciler ise çatışmaları olumsuz olarakdeğerlendirmişler, zaman zaman şiddete başvurduklarını ifade etmişler, sorularıyüzeysel ve çatışma çözümüne ilişkin akademik olmayan bir dille yanıtlamışlardır.Barış Eğitimi Programı, öğrencilerin çatışma çözme becerileri üzerinde olumlu biretkiye sahiptir. Bu konuda yapılan benzeri araştırmalar ışığında, bu programın dahauzun bir süreçte, müfredatın içine yayılarak ve daha fazla öğrenciye uygulanması,araştırma sonuçlarının netliğini artıracaktır. Barış Eğitimi Programı ve benzeriprogramların öğrencilere uygulanması, çatışma çözümüne ilişkin becerilerinkazandırılması, daha sakin ve çatışmaları olumlu yönde değişebilmek için bir fırsatolarak gören bir toplum oluşması yolunda atılmış önemli adımlardan olacaktır.Okul - Öğrenci - Veli üçlüsü göz önünde bulundurularak, bu tip programlar, sadeceöğrencilere değil öğrencilerin ailelerine ve öğretmenlere de uygulanmalı, `Barış'insanların zihinlerinde ulaşılması mümkün bir hedef olarak yer etmelidir.

Abstract:
In this study the effects of Peace Education Program which was applied to 8th classsecondary school students on their conflict resolution skills has been examined. Inline with the aim of the researcher the group which took the Peace EducationProgram and the one which did not were compared in terms of their scores throughevaluation tools and their interview results.The students which joined the study were chosen from 8th class students of asecondary school. A total of 37 students joined the study. These students weredivided into two groups. The Peace Education Program was applied to one of thegroups and was not applied to the other one. This program was prepared for thestudent?s acquisition of effective conflict resolution skills. After this program theconflict resolution skills of students and their perspective regarding conflicts wereaimed to improve. The Peace Education Program consists of eleven activities. Theseactivities are mostly for the conflict resolution skills of students and their ?learningby doing?.In the Peace Education Program there are activities for the clarification of theassociations in student?s minds regarding peace, violence and conflict; activitiesabout in what kind of situations and in what level conflict occurs and about conflictresolution methods; activities regarding the use of `I language?, the use of effectivelistening skills in students and their empathy building and effective use of bodylanguage; activities for the clarification of anger associations and for angermanagement; activities for the student?s acquisition of problem solving andmediation skills. The students joined the Peace Education Program after schoolhours. They showed high attendance during the program. The students realized thatthey could solve conflicts more constructively during and after the program.A total of 37 students joined the research. Among these 12 girls and 8 boys namely20 students constitute the experiment group and 9 girls and 8 boys namely 17students constitute the control group. The Conflict Resolution Skill Scale wasapplied to both groups at the beginning of the study. Then the students in theexperiment group attended the Peace Education Program which had been developedby the researcher. After this process the evaluation tool was applied to the studentsagain. Additionally interviews were made with both groups.Conflict Resolution Scale is a four likert type scale which is prepared for themeasurement of the student?s understanding, listening, social harmony and angermanagement skills and their skills about focusing on the needs. It consists of a totalof 55 questions. It is prepared for the general and total measurement of the conflictresolution skills of students.After the program interviews were made with both the experiment and the controlgroup. There are eleven interview questions. Through these questions and by meansof the statements of the students it is aimed to find out in what degree the skillswhich were aimed to be gained by the Peace Education Program have been acquiredby the students. During the interviews it is aimed to find out the associations ofstudents regarding the conflict, the conflict types at schools, the conflict reasons ofstudents, the conflict resolution ways of students, the student?s anger managementmethods, the resolution methods of conflict occurring between two people, theconflict resolution methods of teachers through student?s perspectives, the conflictresolution methods of psychological advisors at schools and class teachers throughthe perspectives of students, the conflict resolution methods of parents and what theresolution methods of conflicts occurring at schools are. Apart from the experimentgroup the students in the control group were asked what the effects of the PeaceEducation Program are on their lives.At the end of the experiment, there is statistically significant difference in thecomparisons made through the all dimension of the whole scale and ConflictResolution Scale scores of the experiment and the control. In the interviews adifference is found between the views of the students who attended the program andwho did not.The students who attended the Peace Education Program answered the interviewquestions consciously and in an academic language regarding the conflict resolutionmethods and they evaluated the conflicts they experienced more constructively andby giving examples they stated that they acquired conflict resolution skills andasserted that the program provided improvements in every field of their lives. Thestudents who did not attend the program evaluated their conflicts negatively andstated that they sometimes resorted to violence and answered the interview questionssuperficially and in a language which is not academic in terms of conflict resolution.Peace Education Program has a positive effect on the conflict resolution skills ofstudents. When the similar researches are taken into account it can be stated that theapplication of the program to more students in a longer period and by expanding it inthe curriculum will increase the clarity of the research results. The application of thePeace Education Program and similar programs to students will be an important stepfor the acquisition of conflict resolution skills and for a peaceful society whichconsiders the conflicts as an opportunity to improve. When the School-Student -Parent trinity taken into account, this kind of programs should not only be applied tostudents but also to the parents and teachers and ?Peace? should be placed as anattainable goal in the minds of humankind.