Konya ovasındaki büyük toprak gruplarında V. A. mikoriza sporlarının izole edilmesi ve biyolojik gübre etkinliklerinin belirlenmesi
The determination of actions of biological fertilizers and isolation of V. A. mycorrhiza spores in the major soil groups of Konya province
Yazar: EMEL KARAARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. REFİK UYANÖZ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Mikoriza enfeksiyonu = Mycorrhiza infection ; Mısır = Maize ; Veziküler arbüsküler mikoriza = Vesicular arbuscular mycorrhiza

Özet:
Tezin amacı, Konya Ovası büyük toprak gruplarındaki spor sayılarının ve topraklardayetişen çeşitli kültür ve kültür dışı bitkilerin mikorizal inokulasyon oranlarının belirlenmesidir. Bu amaçla büyük toprak gruplarının 0-20 cm derinliğindeki rizosfer bölgesitoprağından örnekleme yapılarak toprak gruplarının mikoriza spor sayıları ve toprak örneğialınan yerlerde yetişen bitki köklerinin mikorizal infeksiyon oranları belirlenmiştir. Bunlarailave olarak; çalışmanın ikinci kısmında tuzlu-alkali büyük toprak grubundan izole edilendoğal sporlar, Ç. Ü.'den temin edilen 8 saf ve yabancı kültür ile yerli ve yabancı kültürlerinkarışık olarak verildiği toplam 11 farklı mikoriza spor türünün buğday ve mısır bitkilerineaşılandığı bir sera çalışması yürütülmüştür.Arazi çalışma sonuçları göstermiştir ki; büyük toprak gruplarından hidromorfikallüviyal topraklardaki doğal mikorizal potansiyel diğer toprak gruplarınkinden daha yüksek(654 adet/10 g toprak) çıkmıştır. En düşük spor sayısı ise (58 adet/10 g toprak) allüviyaltoprak grubundan elde edilmiştir. Diğer taraftan hem en yüksek (% 95) hem de en düşük (%10) mikorizal infeksiyon oranı soğan bitkisinden elde edilmiştir.iYerli doğal sporlar diğer mikoriza spor türlerinin buğday ve mısır bitkilerinin gelişimive besin elementi alımı üzerine etkilerinin belirlendiği tezin sera çalışması sonuçlarına göre;toprakların spor sayıları ve infeksiyon oranları toprakların fiziksel ve kimyasal özelliklerindenetkilenmiştir. Buna paralel olarak, spor sayısı ile (ve sporokarp içeriği ile) kireç, silt veorganik madde arasında pozitif ve önemli (sırasıyla r= 0.522 *, r= 0.668 ** ve r= 0.553 *) birkorelasyon elde edilirken, pH, EC, kil, kum, toplam N ve elverişli P, K, Ca, Fe, Cu, Mn ve Znarasında (sırasıyla r= -0.373, r= -0.028, r= -0.345, r= -0.391, r= -0.197, r= -0.227, r= -0.069,r= -0.133, r= -0.056, r= -0.061, r= -0.084 ve r= -0.116) ise negatif fakat önemli olmayan birkorelasyon elde edilmiştir. Aynı şekilde, toplam spor sayısı ile Mg ve B, yine toplam sporsayısı ile mikorizal infeksiyon oranı ve kök uzunluğu arasında pozitif ancak önemsiz birkorelasyon (sırasıyla r= 0.075, r= 0.502 r= 0.186, r= 0.294) elde edilmiştir. Yine infeksiyonoranı ile toprak pH'sı, kireç, kum, K, Mg, B içeriği ile toplam spor sayısı ve bitki kökuzunluğu arasında pozitif ve önemsiz (sırasıyla r= 0.114, r= 0.275, r= 0.254, r= 0.126, r=0.223, r= 0.225, r= 0.186 ve r= 0.238) ilişkiler belirlenirken Ca içeriği ile negatif ve önemli(r= -0.633)* ve ayrıca EC, kil, silt, organik madde, total N, elverişli P, Fe, Cu, Mn ve Zn ilede negatif ve önemsiz (r= -0.315, r= -0.243, r= -0.098, r= -0.017, r= -0.103, r= -0.103, r= -0.318, r= -0.440, r= -0.040 ve r= -0.104) ilişkiler belirlenmiştir.Serada yapılan buğday ve mısır denemelerinin her ikisinde de mikoriza aşılaması bitkigelişimini artırmıştır. Mikorizal aşılamalarla bitkilerin mikro ve makro besin element alımlarıartmıştır. Genel olarak, buğday bitkisinin boy uzunluğu, bin dane ağırlığı ve dane verimiüzerinde yerli doğal mikoriza sporları etkili olurken mısır bitkisinin kök üstü-kök yaş ve kuruağırlıklarını artırmada ise G. etunicatum spor türü etkili olmuştur.Anahtar Kelimeler: Mikoriza, Mikorizal potansiyel, Mikorizal infeksiyon, Büyük Toprak Grubu, Buğday, Mısır

Abstract:
ABSTRACTPhD ThesisTHE DETERMINATION of ACTIONS of BIOLOGICAL FERTILIZERS andISOLATION of V. A. MYCORRHIZA SPORES in THE MAJOR SOIL GROUPS ofKONYA PROVINCEEmel KARAARSLANSelcuk UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Soil ScienceSupervisor: Assist. Prof. Dr. Refik UYANÖZ2007, Page: 176Jury: Assist. Prof. Dr. Refik UYANÖZProf. Dr. Kemal GÜRProf. Dr. Ayten KARACAProf. Dr. Saim KARAKAPLANProf. Dr. Sait GEZG NThe primary purpose of the present study is to determine the isolated spore count fromsome major soil groups in Konya Plain and the arbuscular-mycorrhizal (AM) colonization ofplants and spore counts in these soils. For this purpose, mycorrhiza spore counts andmycorrhizal infection incidences in plant roots, grown in the places where the soil sampleswere collected, were determined by being sampled from rhizospher zone soil present in thedepth of 0-20 cm under the major soil groups. In the second step of the study, it wasconducted by a glasshouse study that a total of 11 spores, e.g. the natural spores isolated fromsalty-alkali major soil group, 8 pure and strange culture obtained from Çukurova Universityand native and strange cultures, were inoculated to the wheat (Triticum vulgare) and corn(Zea mays) as a mix form.The land study results showed that the natural mycorrhizal potential (654 mycorrhizaspore/ 10 g air-dried soil) in hydromorfic alluvial soils from the major soil groups were foundhigher than that of other soil groups while the lowest spore count was found as 58 mycorrhizaspore/ 10 g air-dried soil in the alluvial soil group. Both the highest (95 %) and the lowest (10%) mycorrhizal infection incidences were observed in the onion (Allium cepa).According to the glasshouse study results in which the effects of native natural sporesand mentioned other mycorrhiza spore species on the growth and nutrient uptake of wheat andcorn were determined, it was concluded that the spore counts and infection incidences ofiiisoils were affected from the physical and chemical properties of the soils. In parallel to theseresults, a positive and significant correlation between spore count (including sporocarp) andsubstances, e.g. CaCO3, silt and organic matter content was determined to be r= 0.522 *, r=0.668** and r= 0.553 *, respectively while a negative, but insignificant correlation betweenspore count and other parameters, e.g., pH, EC, clay, sand, total nitrogen and minerals, e.g. Nand available P, K, Ca, Fe, Cu, Mn and Zn was determined as r= -0.373, r= -0.028, r= -0.345,r= -0.391, r= -0.197, r= -0.227, r= -0.069, r= -0.133, r= -0.056, r= -0.061, r= -0.084 and r= -0.116, respectively. Likewise, a positive, but insignificant correlation between total sporecount and other factors, e.g. Mg, B mychorrizal infection incidence and root length was foundto be r= 0.075, r= 0.502 r= 0.186, r= 0.294, respectively. There was also a positive andinsignificant correlation between infection incidence and the factors, e.g. soil pH, limecontent, sand amount, K, Mg, B, total spore count and plant root length (r= 0.114, r= 0.275, r=0.254, r= 0.126, r= 0.223, r= 0.225, r= 0.186 and r= 0.238, respectively) while a negative andsignificant correlation (r= -0.633)* between infection incidence and Ca content; however,negative and insignificant correlations between infection incidence and other factors andsubstances, e.g. EC, clay, silt, organic matter, total nitrogen, available P, Fe, Cu, Mn and Znwere determined to be r= -0.315, r= -0.243, r= -0.098, r= -0.017, r= -0.103, r= -0.103, r= -0.318, r= -0.440, r= -0.040 and r= -0.104.Mycorrhiza inoculation was observed to increase the plant growth rate in both wheatand corn experiments conducted in the glasshouse. Micro and macro nutrient element uptakeswere increased by the mycorrhizal inoculations. In general, native natural mycorrhiza sporeshad an effect on the length, thousand grain weight and grain yield while G. etunicatum specieshad an effect to increase plant shoot-root wet and dry weights of corn.Keywords: Mycorrhiza, Mycorrhizal potential, Mycorrhizal infection, Major SoilGroups, Wheat and Corniv