Erken çocukluk dönemi bilimsel yaratıcılık ölçeğinin geliştirilmesi ve çocukların bilimsel yaratıcılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Development of early childhood scientific creativity scale and investigation of children's scientific creativity levels in terms of various variables
Yazar: AYŞE HİCRET GÜDÜK
Danışman: PROF. DR. İSMİHAN ZELİHA ARTAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Çocuk eğitimi = Child education

Özet:
Bu araştırma, Hu ve Adey'in (2002) Bilimsel Yaratıcılık Yapısal Modeli temel alınarak Erken Çocukluk Dönemi Bilimsel Yaratıcılık Ölçeği (EÇBYÖ)'nin geliştirilmesi ve çocukların bilimsel yaratıcılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın pilot, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Kocaeli'nin İzmit ilçesinde bulunan anaokullarında yapılmıştır. Pilot uygulamaya 44, geçerlik ve güvenilirlik çalışmalarına 321 çocuk dahil edilmiştir. Ölçeğin güvenirlik özelliğini test etme amacı kapsamında, çalışma yapılan 57 çocuğa, çalışma yapılan süreden iki hafta sonra ölçek tekrar uygulanmıştır. Araştırma, iki bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünde 48-72 ay aralığındaki çocukların bilimsel yaratıcılıklarının belirlenmesine yönelik EÇBYÖ'nin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde; aile ve çocuğa ait bazı değişkenlerin çocukların bilimsel yaratıcılıklarına olan etkisi incelenmiştir. Ölçeğin hem pilot uygulamasında hem de geçerlik güvenilirlik çalışmasında, çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden, maksimum çeşitlilik örneklemesinden yararlanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kullanılan 48-72 ay çocukların bilimsel yaratıcılıklarını değerlendirmek için "EÇBYÖ" ve çocuk ile aileye ait demografik bilgileri toplamak için "Kişisel Bilgi Formu", araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Maddeler Arası Korelasyon ve Madde Ayırıcılığına bakılarak ölçeğin son hali belirlenmiştir, Ölçeğin geçerliğinin incelenmesi amacıyla kapsam ve yapı geçerliği test edilmiştir. Ölçeğin güvenilirliğini test etmek için, Cronbach Alfa Katsayısı hesaplanmış, puanlayıcılar arası güvenilirlik ve zamana karşı değişmezlik incelenmiştir. Ölçeğin tümü için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0.78 olarak hesaplanmıştır. Sosyodemografik özelliklerin bilimsel yaratıcılık üzerindeki etkilerini incelemek için geçerlik-güvenilirlik çalışması yapılan çalışma grubuna ait veriler kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, EÇBYÖ'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. Yaş, cinsiyet, daha önce okul öncesi eğitim almış olma durumu, sosyoekonomik düzey, baba öğrenim düzeyinin sonuçlar üzerinde belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Doğum sırası, kardeş sayısı, anne yaşı, baba yaşı, anne öğrenim düzeyininse bilimsel yaratıcılık toplam puanı üzerinde etkili olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to develop the "Early Childhood Scientific Creativity Scale (ECSCS)" based on Hu & Adey's (2002) Structural Model of Scientific Creativity, and to examine children's scientific creativity levels in terms of various variables. Pilot, validity and reliability studies of the research were conducted in kindergartens in Izmit district of Kocaeli. 44 children were included in the pilot application and 321 children were included in the validity and reliability studies. In order to test the reliability of the scale, the scale was reapplied to 57 children two weeks after the study period. The study consists of two parts. In the first part of the study, it was aimed to develop the ECSCS for determining the scientific creativity of children between the ages of 48-72 months. In the second part of the study, the effects of some family and child variables on children's scientific creativity were examined. In both the pilot application and the validity and reliability study of the scale, maximum diversity sampling was used to determine the study group. The data collection tool used in the study, the "ECSCS" to assess the scientific creativity of 48-72-month-old children and the "Personal Information Form" to collect demographic information about the child and the family, were developed by the researcher. The final version of the scale was determined by looking at the inter-item correlation and item discrimination. To examine the validity of the scale, content and construct validity were tested. To test the reliability of the scale, Cronbach's alpha coefficient was calculated, inter-rater reliability and time invariance were examined. The Cronbach Alpha internal consistency coefficient for all the scales was 0.78. In order to examine the effects of sociodemographic characteristics on scientific creativity, the data belonging to the study group for which a validity-reliability study was conducted were used. As a result of the study, it was determined that the ECSCS is a valid and reliable measurement tool. It was determined that the variables of age, gender, previous preschool education, socioeconomic level, and father's education level were determinative on children's scientific creativity. It was concluded that birth order, number of siblings, mother's age, father's age and mother's education level were not effective on children's scientific creativity.