Fren sürtünme kompozitlerinde bakır yerine Fe-Al alaşımı kullanımının tribolojik özelliklere etkisi
The effect of using Fe-Al alloy instead of copper on tribological properties in brake composites
Yazar: EDA BÜYÜKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. BANU SUGÖZÜ
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Fren sürtünme kompoziti olarak kullanılan bakır materyalinin zararlı etkilerinden ötürü, araştırmalar yeni malzemelerin çalışılması gerektiğini göstermektedir. Bu hususta fren balatalarında kullanılan kompozit malzemeler özellikleri bakımından tek tek incelenmiş ve bir balatanın sürtünme karakteristiğine etkileri araştırılmıştır. Yapılan literatür çalışmaları sonucunda verimli olabileceği düşünülen oranlarda malzemeler belirlenmiş ve ön testler yapılarak balata kompozit malzemeleri seçime dahil edilerek oluşturulmuştur. 
Bakır yerini alabilecek malzeme olarak Fe-Al alaşımı ısıl iletkenliğinin iyi olması, termal stabilite görevini bakır yerine üstlenebilecek potansiyelde olması ve sürtünme karakteristiğinin balatada optimum seviyede seyretmesi sebepleri ile seçilmiş olup %4 ve %12 oranlarında iki adet numune elde edilerek, aynı oranlardaki bakırlı numuneler ile kıyaslanmıştır. Balatada hem bakır hem de Fe-Al alaşımının yer almadığı bir adet baz numune üretilerek bu numuneye göre balata verimleri referans edilmiştir. 
Toplamda 5 adet balata numunesi üretilerek testlere tabi tutulan bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlara göre, bakır numunesi %4 oranında verimli iken %12 oranında sürtünme katsayısında düşüş göstermiştir. Bakırın yerini alması istenen Fe-Al alaşımı, bakır numunelerine göre daha verimli sonuçlar vererek çalışmanın olumlu seyrini sağlamıştır. En iyi sürtünme katsayısının olduğu balata numunesi %4 oranda Fe-Al içeren çalışma olup, yüksek sıcaklıklarda ısıl iletkenliği sağlayarak ve balatanın sıcaklığını optimum seviyede tutarak frenlemenin verimli olmasına katkıda bulunmuştur.

Abstract:
Due to the harmful effects of the copper material used as brake friction composite, research shows that new materials need to be studied. In this regard, the composite materials used in brake pads were examined one by one in terms of their properties and their effects on the friction characteristics of a pad were investigated. As a result of the literature studies, materials in proportions that were thought to be efficient were determined preliminary tests were carried out and the lining composite materials were included in the selection.
Fe-Al alloy was chosen as a material that can replace copper due to its good thermal conductivity, its potential to take on the task of thermal stability instead of copper, and its friction characteristics at the optimum level in the lining. Two samples of %4 and %12 were obtained and mixed with copper samples of the same proportions. compared. A base sample was produced in which both copper and Fe-Al alloys were not included in the pad, and the pad efficiencies were referenced according to this sample.
According to the results obtained in this thesis study, in which a total of 5 brake pad samples were produced and tested, the copper sample showed a %12 decrease in friction coefficient while being %4 efficient. The Fe-Al alloy, which was desired to replace copper, provided more efficient results than copper samples and ensured the positive course of the study. The pad sample with the best friction coefficient was the one containing %4 Fe-Al and contributed to efficient braking by providing thermal conductivity at high temperatures and keeping the temperature of the pad at an optimum level.