Okul müdürlerinin okul temelli denetim yaklaşımlarının öğretmen deneyimlerine dayalı olarak incelenmesi: Bir karma yöntem çalışması
An examination of school principals' school-based instructional supervision approaches based on teacher experiences: A mixed method research
Yazar: ENGİN İŞ
Danışman: DOÇ. DR. M. SEMİH SUMMAK
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denetim = Control ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Metafor = Metaphor ; Okul temelli denetim = School based instructional supervision ; Okul yöneticileri = School administrators ; Senaryo = Scenario ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; okul müdürlerinin okul temelli denetim yaklaşımlarının öğretmen deneyimlerine dayalı olarak incelenmesidir. Araştırmada, yorumlayıcı çatı olarak pragmatist felsefe temel alınmış ve karma yöntemlerden "Açımlayıcı Ardışık Desen" tercih edilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında betimleyici örnek olay deseni kullanılmıştır. Araştırmada nicel veriler için önce ilkokul ve ortaokullarda çalışan öğretmenler sayılarına göre tabakalı örnekleme çıkarılmış, ardından seçkisiz örnekleme tekniklerinden basit tesadüfi örnekleme tekniği kullanılarak 675 öğretmen alınmıştır. Araştırmaya çalışma grubu olarak, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme tekniği kullanılarak ilkokul (N=19) ve ortaokulda çalışan (N=19)  toplam 38 öğretmen dâhil edilmiştir. Araştırmada nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "Okul Temelli Denetim Yaklaşımları Ölçeği" kullanılarak; nitel veriler ise ölçekten elde edilen veri örüntülerine dayalı ortaya çıkan 4 denetim tarzını temsil eden  "senaryo taslakları" kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel bulgulara göre, öğretmenlerin okul temelli denetim ve alt boyutlarına ilişkin algılarının genel ortalaması 𝒙̅ =3.60 olarak bulunmuştur. En yüksek ortalama (𝒙̅=3,82) "Otorite odaklı denetim" alt boyutunda,  en düşük ortalama ise (𝒙̅=3,25) "gelişim odaklı denetim" alt boyutunda saptanmıştır.  Öğretmenlerin senaryo taslaklarındaki müdür tipolojilerinin denetim yaklaşımlarına ilişkin ürettikleri metaforlardan elde edilen temalara; şekilci/mevzuat endeksli (%51.51), kontrol/cezalandırma yönelimli (%40.62), yıkıcılık/negatif tutum (%28.13), etkisiz/değer yaratmayan (%22.85) ve rahatsız edici (%18.75) temaları en çok ön plana çıkan temalar olmuştur. Bulgular okul müdürlerinin objektif bir okul temelli denetim yapma yeterliliklerine sahip olmadığını ortaya koymuştur. Araştırmada müdürlerin pedagojik alan bilgisi, öğretimsel denetime ilişkin bilgi ve deneyim yetersizliğinin etkili bir okul temelli denetim yapmalarının önündeki en önemli engel olarak görüldüğü yargısına ulaşılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the approaches of principals' school based supervision based on the teachers' lived experiences. The study takes pragmatist philosophy as the interpretative framework and "Explanatory Sequential Design" as a method from the mixed methods stream. In the qualitative part of the study, a descriptive case study pattern is used. The quantitative data samples are partitioned into primary and secondary school sets based on the stratified sampling method, then 675 teachers are selected using a simple random sampling technique. A total of 38 teachers employed in a primary school (N=19) and a secondary school (N=19) were taken as the study group, using maximum variation sampling of the purposeful sampling methods. Quantitative data in the study are obtained using the "School-Based Supervision Approaches Scale" developed by the researcher; qualitative data, on the other hand, are obtained using "scenario drafts" representing four supervisory styles determined on data patterns gained from the scale. According to the quantitative findings, the mean of score teachers' perceptions about school-based supervision and its sub-factors was found as to be 𝒙̅ = 3.60. The highest perception level (𝒙̅=3,82) was found in the authority-focused supervisory factor; the lowest perception level (𝒙̅=3,25) was found in the development-focused supervisory factor. The most prominent themes were formalist/ bureaucratic (51.51%), control/punishment oriented (40.62%), destructive/negative attitude (28.13%), ineffective/ non-value-creating (22.85%) and discouraging (18.75%) when examining the themes obtained from the metaphors the teachers produced about the principal's supervision approach in the scenario drafts. Findings revealed that principals did not seem have the competence to perform an objective school-based supervision. It was concluded that the lack of pedagogical content knowledge, and experience in instructional supervision of principals are seen as the most important obstacles in carrying out an effective school-based supervision.