Türkiye'de baraj yönetimi ve stratejik yaklaşımlar
Dam administration in Turkey and strategical approaches
Yazar: ASLI YÖNTEN
Danışman: PROF. DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Dünya genelinde suya ve enerjiye olan ihtiyacın artması, iklim değişikliğine bağlı olarak azalan su kaynaklarının geliştirilmesinde baraj yatırımlarının stratejik önemini artırmaktadır. Türkiye?de baraj yapımı, Cumhuriyet?in ilanıyla beraber bir devlet politikası olarak benimsenmiş ve hükümetlerce ekonomik ve toplumsal kalkınmanın bir aracı olarak görülerek desteklenmeye devam etmektedir. Günümüzde, özellikle sulama ve hidroelektrik enerji üretimi amaçlı yeni baraj yatırımları hızla artarken, barajların çevresel ve toplumsal maliyetleri, baraj yapımını destekleyen yaklaşımların, çok yönlü sorgulanma ihtiyacını doğurmuştur.
Çalışma, teorik ve uygulama olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Teorik bölümde, dünya genelindeki ve Türkiye?deki baraj yapımının stratejik önemine ilişkin bir kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Uygulama bölümünde, araştırma alanı seçilen illerde baraj yönetiminden sorumlu yetkililerle yapılan mülakat değerlendirmelerine ve halkın baraj yatırımlarına ilişkin bakış açısının belirlendiği anket bulgularına yer verilmiştir. Böylelikle, çalışmada, Türkiye?deki baraj yönetim sürecine ilişkin ana sorunlarının belirlenmesi ve baraj yönetim sürecinde sorumlu olan tüm aktörlerde, sorun alanlarına yönelik farkındalık yaratılması hedeflenmektedir.
Araştırma sonuçlarına göre, iklim faktörünün baraj projelerinde genelde göz ardı edildiği tespit edilmiştir. Yer seçimi kararlarına yönelik çok yönlü düzenlenmesi gereken Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporlarının ve kamusal yarar tespitlerinin, afet riskleri de dikkate alındığında, ÇED yönetim süreci içinde özensiz hazırlandığını da belirtmek yerinde olacaktır. Ayrıca amacı kamusal nitelikli olan bu yatırımlarda halkın ihtiyaçlarına ve görüşlerine çalışmada açıklanan bazı bölgelerde katılımcı demokrasi ve mevzuat yönüyle dikkat edilmemesi paradoks olarak görülmektedir. Kuşkusuz istihdam yaratıcı ve olumlu dışsallık yaratan diğer pozitif etkileri çalışmada tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Su Kaynakları, Baraj, Hidroelektrik Santraller (HES), Baraj Yönetimi, Baraj Güvenliği

Abstract:
The increasing demand for water and energy in the world has increased the strategic importance of water resources which have been depleting because of the climate change. Building dams in Turkey was adopted as a state policy with the declation of republic, and all governments since then have embraced this policy, seeing it as an intrument of social and economic development. As dam investments are soaring for the purpose of irrigation and hydroelectricity production, the environmental and social cost of dams requires a multidimensional investigation of pro-dam approaches.
This dissertation consists of two main sections: Theory and application. The `theory? section draws a conceptual framework for the strategic importance of dam building in Turkey and the world. The `application? section aims to highlight the main problems in the process of dam management thus creating awareness of `problem? areas among all actors in charge of dam management by analyzing the findings of interviews made with officials in charge of dam administration and of surveys conducted with common people in order to understand their perception on dam investments.
According to the research findings, climate factor is generally ignored in dam investments. It should also be noted that public interest assessments and environmental impact assessment reports which are supposed to take a variety of factors into consideration sometimes do not focus enough attention on disaster risks. Moreover, it is regarded as self-contradictory that, in some areas researched in this dissertation, people?s needs and opinions are not taken into account, in disregard of procedures and principles of participatory democracy, in dam investments which are essentially public investments. However, this dissertation also points out the benefits of dam investments such as job creation  and positive externalities.

Keywords: Water Resources, Dam, Hydropower Plant, Dam Administration, Dam Security.