Türkiye'de vergi denetimi ve vergi denetiminde etkinliğin sağlanmasında toplam kalite yönetimi
Tax auditing in Turkey and the practice of total quality management in providing the efficiency of tax auditing
Yazar: MEHMET EMİN MERTER
Danışman: PROF. DR. FEVZİ DEVRİM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Etkinlik = Efficiency ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; Vergi denetimi = Tax audit ; Yönetim = Management

Özet:
Çağdaş vergi sistemleri büyük ölçüde beyan esasına dayanmaktadır Mükelleflerin kendilerine ilişkin bilgilerin en iyi kendileri tarafından bilineceği düşüncesine dayanan beyan esasının başarısı, mükellefler tarafından verilen beyannamelerdeki bilgilerin gerçeğe uygun olmasına bağlı bulunmaktadır. Bir ülkede uygulanan maliye / vergi politikalarının başarısı, beyanların doğruluğuna ve vergilerin eksiksiz olarak zamanında ödenmesine bağlıdır. Bu nedenle vergi idaresinin en önemli görevlerinden biri de vergi denetimidir Vergi denetimi, beyan sisteminin yaygın olduğu sistemlerde, sistemin ayrılmaz bir parçasıdır Türkiye' de vergi idaresinin etkinliğine ve dolayısıyla vergi denetiminde etkinliğin sağlanmasına bir çok faktör etki etmektedir. Ancak, ülkemizde vergi denetiminde etkinliğin sağlanabildiğini söylemek güçtür. Vergi denetiminde etkinliğin sağlanıp sağlanamadığının söylenebilmesi için, vergi denetiminde etkinliğin ölçümlenmesi gerekir. Ülkemizde vergi denetiminin etkin bir şekilde gerçekleşmesini etkileyen çok çeşitli faktörler bulunmakla birlikte, etkinliğin sağlanmasına yönelik olarak bir çok tedbirin de uygulamaya konulduğunu görmekteyiz. Çalışmamızda vergi denetiminde etkinliğin sağlanmasına ilişkin uygulanabilecek bir alternatif model olarak Toplam Kalite Yönetimi önerilmiştir. Bugün hemen her alanda uygulanmakta olan Toplam Kalite çalışmalarının, bir kamu hizmeti olan vergi denetiminde de uygulanabilirliği konusu ortaya konulmuştur. Bunun için de farklı alanlardaki uygulamalardan faydalanılarak vergi denetiminde uygulanabirliğine adapte edilmeye çalışılmıştır. Vergi Denetiminde Toplam Kalite Yönetimi uygulamasının getireceği bir çok yarar bulunmaktadır. Vergi denetiminde toplam kalite yönetimi uygulamalarının başarıya ulaşabilmesi için, hemen karar verilerek uygulamaya başlanması, başarılı olunması için yeterli değildir ve hatta yanlıştır. Bunun için belirli aşamalardan geçilmesi gerekmektedir. Toplam Kalite uygulamalarında kullanılan bir çok aracın ( Süreç Akış Diyagramları, Kıyaslama, Kalite Kontrol Çemberleri ve Sebep - Sonuç ivDiyagramı vs. ), vergi denetiminde toplam kalite çalışmaları çerçevesinde kullanılması da mümkündür. Vergi denetimi, ekonomi ve maliye politikalarının başarısı açısından da oldukça önemli olması nedeniyle, vergi denetiminde etkinliğin sağlanması için her türlü çaba gösterilmelidir. Bu çabalar içerisinde çağdaş bir yönetim anlayışı olan Toplam Kalite Yönetimi uygulamalarından da yararlanılabileceği bu çalışmamızda ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
A modern tax system mostly depends on declaration principal. The success of declaration principal which depends on the idea that the information about the tax payers can only be given best by the tax payers depends on the accurate information in the declarations given by the tax payers. The success of finance / tax policy applied in country depends on the accuracy of the declarations and the absolute payments of the taxes on time. There fore, one of the most important tasks of tax administration is tax-control. Tax control is an inseparable part of the system in which the declaration system is common. In Turkey, many factors affect the efficiency of tax administration and tax control. Yet, it is difficult to claim the efficiency of tax-control in our country. In order to claim whether or not the efficiency is provided in tax control, the efficiency should be measured. There are so many factors in our country that affect the efficient realization of tax-control, yet precautions are being taken to provide the efficiency. In the study, Total Qualty Management (TQM) which can be applied us on alternative model for providing the efficiency of tax control has been suggested. Today, Toplam Kalite studies which are applied in almost every area, is understood that they can also be applied in tax control which is a public service. To achieve this, by waking use of different applications it is tried to adapt the applicability of the tax control. The T.Q.M. application has a lot of advantages in tax control. To apply T.Q.M. application in tax control immediately is not enough to reach the goal; perhaps it is a mistake. There must be some particular steps in it. Many devices used in T.Q. application are likely to be used in T.Q. studies in tax-control. Since the tax control is quite important for the success of economy and finance policy any kind of effort must be paid to provide the efficiency in tax control. Among these efforts, the idea of administration that T.Q.M. applications, a modern administration, can also be used, has been proved. VI