Çok faktörlü varlık fiyatlama modellerinin test edilmesi
Testing multi-factor asset pricing models
Yazar: AYŞEGÜL YILDIRIM KUTBAY
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN ÖZER
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Faktör analizi = Factor analysis ; Fiyatlandırma = Pricing ; Varlık fiyatlandırma = Asset pricing ; Çok faktörlü model = Multifactor model

Özet:
Firmaların piyasa ile defter değeri arasında giderek artan fark, araştırmacıların dikkatini mali tablolarda yer verilemeyen ve araştırmalara dahil edilemeyen firma değerlerinin tanımlanmasına ve araştırılmasına yöneltmiştir. Mali tablolarda yer almayan değerlerin de dahil edildiği varlık fiyatlama modellerini geliştirerek piyasalarda test etmek hem literatürü destekleyecek hem de yatırımcılara yeni ufuklar açacaktır. Bu doğrultuda bu tez çalışmasına literatürde ifade edilen varlık fiyatlama modellerine entelektüel katma değer katsayı (EKDK) entegre edilmiştir. Çeşitli bilim adamlarına göre entelektüel sermaye, finansal tablolarda gösterilmeyen ve organizasyonları rekabet avantajı elde etmeye yönlendiren gizli değer olarak kabul edilmektedir (Chen, Cheng ve Hwang, 2005:160; Ruta, 2009:562). Bu çıkarımdan hareketle bu tez çalışmasında; çok faktörlü varlık fiyatlama modellerinin pay senetleri Borsa İstanbul'da işlem gören mali sektör dışı firmaların oluşturduğu portföyler üzerinde geçerliliğinin test edilmesi, en iyi açıklama gücüne sahip modelin belirlenmesi ve Entelektüel Katma Değer Katsayısının modellere katkısının ortaya konması hedeflenmiştir. Bu kapsamda 2008-2019 tarihleri arasında yıllık defter değeri/piyasa değeri (DD/PD), firma büyüklüğü, piyasa portföy getirisi, sermaye kârlılığı, faaliyet kârlılığı, momentum ve entelektüel katma değer katsayı arasındaki ilişkiler panel veri analiziyle incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda SVFM, Fama-French Üç ve Beş Faktör, Carhart (momentum), q-faktör ve önerilen modellerin mali sektör dışı firmaların oluşturduğu portföylerde çalıştığı tespit edilmiştir. GRS-F test istatistiğine göre ise q-faktör modelinin diğer modellere göre yüksek açıklayıcı güce sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca EKDK değişkeni literatürdeki modellere entegre edilerek modeller çalıştırılmıştır. EKDK değişkeni eklenen modellerin hem açıklama güçleri hem de faktörlerin açıklayıcı güçlerinde önemli artışlar meydana gelmiştir.

Abstract:
The ever-increasing difference between the market and book value of firms has directed the attention of researchers to the definition and research of firm values that cannot be included in financial statements and cannot be included in research. Developing and testing asset pricing models, which include values not included in the financial statements, will both support the literature and open new horizons for investors In this direction, the intellectual value added coefficient (EKDK) has been integrated into the asset pricing models expressed in the literature in this thesis. According to various scholars, intellectual capital is considered as a hidden value that is not shown in financial statements and that directs organizations to gain competitive advantage (Chen, Cheng and Hwang, 2005:160; Ruta, 2009:562). Based on this inference, in this thesis study; It is aimed to test the validity of multi-factor asset pricing models on the portfolios of non-financial sector companies whose stocks are traded in Borsa Istanbul, to determine the model with the best explanatory power and to reveal the contribution of the Intellectual Value Added Coefficient to the models. In this context, the relationships between annual book value/market value (DD/PV), firm size, market portfolio return, return on capital, operating profitability, momentum and intellectual value-added coefficient between 2008-2019 were analyzed by panel data analysis. As a result of the analysis, it has been determined that SVFM, Fama-French Three and Five Factors, Carhart (momentum), q-factor and suggested models work in portfolios formed by non-financial companies. According to the GRS-F test statistics, it was found that the q-factor model had higher explanatory power than other models. In addition, the EKDK variable was integrated into the models in the literature and the models were run. Significant increases occurred in both the explanatory power of the models with the EKDK variable added and the explanatory power of the factors.