Turizm gelirleri ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği
Tourism revenue and economic growyh relationship: The case of Turkey
Yazar: OMAR OMARLI
Danışman: PROF. DR. EROL KUTLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism
Dizin: ARDL = ARDL ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Turizm = Tourism ; Turizm gelirleri = Tourism incomes ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Türk turizmi = Turkish tourism

Özet:
Turizm faaliyetleri, ekonomik büyümenin temel kaynaklarından biri olarak kabul edilmektedir. Turizm sektörü gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi, Türkiye'de de en hızlı büyüyen ve gelişen sektörlerden biridir. Turizm sektörü ülkelerin makroekonomik faktörleri üzerinde olumlu katkı sağlamaktadır. Bununla birlikte, turizm sektörü ülkeye döviz girişi sağlaması, yeni iş alanları yaratarak işsizliği azaltması, ekonomiyi canlı tutması, ödemeler dengesi problemlerinin hafifletilmesinde ve ekonomik büyümeye katkı sağlaması gibi önemli ekonomik etkilerinin yanı sıra sosyal, kültürel, siyasi ve çevresel etkileri de olan çok yönlü bir sektördür.
Bu amaçla çalışmada, 1975-2019 yılları arasındaki dönemde Türkiye için turizm gelirleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki Distributed Lag (ARDL) sınır testi yaklaşımı ve Granger nedensellik yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmada kullanılan GSYİH ve turizm gelirleri değişkenleri 1(I) ve 1(1) dereceden durağan hale gelmiştir. ARDL sınır testinin sonucunda, değişken arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Bu aşamadan sonra değişkenler arasındaki uzun dönem ve kısa dönem katsayılar tahmin edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, turizm gelir inindeki %1'lik artış, uzun dönemde GSYH'yi %11.356 arttıracaktır. Bu sonuç, Türkiye'de turizm gelirlerinin Gayrisafi Yurtiçi Hasıla üzerinde pozitif etkisi olduğuna işaret etmektedir. Aynı zamanda kısa dönemde turizm gel irinindeki %1'lik artış, ekonomik büyümenin %26.880 oranında arttıracaktır. Turizm gelirleri hem kısa hem de uzun dönemde Türkiye'nin ekonomik büyümesinin artmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Sözcükler: Turizm, Turizm Gelirleri, Ekonomik Büyüme, ARDL, Granger Nedensellik

Abstract:
Tourism activities are considered as one of the main sources of economic growth. As tourism sector in developed and developing countries, it is one of the fastest growing and developing sector in Turkey. The tourism sector contributes positively to the macroeconomic factors of countries. However, the tourism sector is a versatile sector that has important economic impacts such as providing foreign currency inflows to the country, reducing unemployment by creating new jobs, keeping the economy alive, alleviating the problems of balance of payments and contributing to economic growth, as well as social, cultural, political and environmental impacts. 
For this aim, in the period between the years 1975-2019 for Turkey's tourism revenue by Laguna Distributed relationship between economic growth (ARDL) bounds testing and Granger causality approach was investigated by the method. GDP and tourism income variables used in the study became stable at 1 (I) and 1 (1) degree. As a result of the ARDL limit test, the existence of a cointegration relationship between the variable was determined. After this stage, the long-term and short-term coefficients between the variables were estimated. According to the results, a 1% increase in tourism income will increase GDP by 11.356% in the long run. This result, Gross Domestic tourism income in Turkey suggest that the positive effect on the Product. At the same time, a 1% increase in tourism income in the short term will increase the economic growth by 26.880%. Tourism revenue has contributed to an increase in both short and long-term economic growth in Turkey.

Keywords: Tourism, Tourism Revenues, Economic Growth, ARDL, Granger Causality