Türkiye'de planlamanın arka planı
The background of planning in Turkey
Yazar: İSMAİL DOĞA KARATEPE
Danışman: PROF. DR. FUNDA BARBAROS
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Devlet Planlama Teşkilatı = State Planning Organization ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Kalkınma planları = Development plans ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Planlama = Planning ; Planlı kalkınma = Planned development

Özet:
Bu çalışmada II. Dünya Savaşı sonrasında oluşan ve 1990'lara kadar devam eden iki kutuplu dünya düzeninde, kapitalist sistem içinde kalan Türkiye'de 1960'lı yıllarda Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) kurulması ile hayata geçen planlamanın arka planı incelenmiştir. DPT'nin kuruluş süreci öncesi ve kuruluşu sırasında yaşanan tartışmalar, DPT kurulduktan sonra burjuvazinin planlama sürecine dahil olma biçimi, ekonomi politikasının belirlenmesi, siyasi iktidarın bu süreçte oynadığı rol, planlama kadrosunun niteliği vb. konular planlama anlayışının arka planını oluşturmaktadırPlanlamanın arka planı bize Türkiye'deki 27 Mayıs darbesinden sonraki planlama deneyiminin, uluslararası konjonktürün baskısı ile sivil-askeri bürokrasinin, reformist aydınların ve İstanbul çevresinde kümelenen sanayi burjuvazisi ittifakı ile hayata geçirilmiş olduğunu göstermiştir. Ayıca planlamanın arka planı, DPT'nin kurulduğu günden 1980'lere geçirdiği dönüşümü gözlemleyebilmeyi olanak sağlamış, böylece Türkiye'deki planlamanın neden `planladığı' gibi yürümediği tartışılmıştır.Bu çalışma bir iktisat tarihi çalışmasıdır ve çalışmada `düzenleme yaklaşımının' kavramsal ve kuramsal çerçevesi kullanılmıştır. Çalışmada ilgili literatür dışında DPT'de çalışan plancıların anıları, dönemin gazete ve dergileri ve DPT arşivlerinden yararlanılmıştır. Çalışma süresince DPT'de ele alınan dönemde çalışan plancılarla röportajlar gerçekleştirilmiş ve çalışmaya değerli katkıları eklenmiştir.Araştırmadan elde edilen sonuçlar ile 1960-1980 yılları arası Türkiye'de devletin iktisadi politika üretme kapasitesi ve devlet-sınıf ilişkilerine dair gözlem yapılabilmiştir. Çalışmanın katkısı incelenen döneme ilişkin yaşanan sosyo-ekonomik, politik, çeşitli gelişmelere ?planlama deneyimi? açısından ışık tutmaktır.

Abstract:
This thesis analyzes the background of the state planning in Turkey during 1960?s capitalist system, realizing with the establishment of State Planning Organization (SPO) within the context of bipolar world system which shaped after the World War II and lasted to 1990?s. . The debates both during the establishment of SPO and in advance of the establishment, mode of inclusion of the bourgeoisie during the period of planning after the foundation of SPO, determination of the economic policy, the role played by the government, characteristic of the personnel etc. constitute the background of conception of planning.The background of the planning illustrates that the practice of planning after 27 May coup d?état in Turkey has carried out with the pressure coming from the international conjuncture and the alliance among civil-military bureaucracy, reformist intellectuals and the industrial bourgeoisie clustered around Istanbul. Furthermore, the background of the planning enables us to observe the transformation of SPO beginning from the day of establishment to 1980?s thus it is discussed that why the planning in Turkey was not functioned as it is `planned?.This study is a study of economic history and it uses the conceptual and theoretical framework of the `regulation approach?. This study, besides the related literature, benefit from the memories of planners worked in SPO, newspapers and magazines of the period and the archives of SPO. During this study, interviews are made with the planners who worked in SPO during the period of time this study deals with and their valuable contributions are added.The results of this research enable us to make observation regarding with policymaking capacity of the state in Turkey in economical issues between 1960 and 1980 and state-class relations. The contribution of this study is that shedding light to the socioeconomic, politic and various developments in terms of the ?experience of planning? in Turkey during the related period.