Pozitif ve negatif duygulanımın hata farkındalığına etkisinin göz izleme yöntemiyle incelenmesi
Investigation of the effects of positive and negative affect on error awareness by using eye tracking methodology
Yazar: ELÇİN BAYKAL
Danışman: PROF. DR. SONİA AMADO
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Deneysel Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Duygulanım = Affective ; Göz izleme = Eye tracking ; Hata = Error ; Sinyal denetleme teorisi = Signal detection theory ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışmada kişilerin kendi tepkilerinin doğruluğuna ilişkin yaptıkları üst bilişsel değerlendirmelerin gerçek durumu ne derece yansıttığı ve bu ilişkide duygulanımın rolünün incelenmesi amaçlanmaktadır. Davranışın sürekli olarak izlenmesi, istemli olarak başlatılması ve gerektiğinde ketlenmesi ve öznel doğruluk değerlendirmesi gibi yönetici işlev becerileri gerektiren karşı-sekme görevinde nötr, pozitif ve negatif duygulanım grupları arasında üst bilişsel işlevler açısından farklılaşma beklenmektedir. 
Pozitif ve negatif duygulanım gurubuna atanan kişilerde görev öncesi duygusal içerikli bir film aracılığıyla duygulanım yaratılmıştır. Karşı sekme görevi boyunca göz izleme kaydı alınmış ve doğruluğa ilişkin objektif değerler bu kayıtlardan elde edilmiştir. Her deneme sonunda beşli ölçek aracılığıyla ölçülen öznel doğruluk değerlendirmeleri ise doğruluğa ilişkin üstbilişsel değerleri oluşturmaktadır. Analiz sonuçlarına göre duygulanım grupları arasında hata oranları açısından farklılaşma bulunmamasa da pozitif duygulanım grubunun farkına varılan hata oranları nötr gruba kıyasla anlamlı olarak daha yüksektir. Bu bulguya ulaşılmasında pozitif duygulanım grubundaki kişilerin hata farkındalıklarının daha yüksek olmasının mı yoksa hatalı oldukları yönünde bir tepki yanlılığına sahip olmalarının mı etkili olduğunun incelenmesi amacıyla Sinyal Tespit Teorisi (STT) çerçevesinde duyarlık ve yanlılık hesaplamaları yapılmıştır. Bulgular, gözlenen farkın grupların karar kriterlerindeki bir yanlılıktan kaynaklanmadığını önermektedir. Buna göre pozitif duygulanım grubunda gözlenen artan hata farkındalığı, bu gruptaki kişilerin hatalı ve doğru tepkilerini ayırdetme duyarlıklarındaki artışa bağlanabilir.
Çalışma, yöntemi açısından literatürde aralarında bir ayrım bulunan üstbiliş ve yönetici işlevler literatürü arasında bir köprü vaziyeti görmektedir. Literatüre getirdiği araştırma sorusuyla duygunun bilişsel ve üstbilişsel işlevlere olan etkisinin anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Tartışma kısmında çalışmanın sınırlılıkları ve gelecek çalışmalara yönelik önerilere yer verilmiştir.



Anahtar kelimeler: Duygulanım, yönetici işlevler, üstbilişsel izleme ve kontrol, hata izleme, hata farkındalığı, Sinyal Tespit Teorisi (STT)

Abstract:
Present study aims to investigate the relation between the subjective confidence on the correctness of one's own response and the measured correctness of the response. Neutral, positive, and negative affect groups are expected to differentiate on their executive functions in anti- saccade task, which requires on-line monitoring of behavior, initiation and inhibition of response and subjective evaluation of one?s own accuracy.
Affect induction procedure was applied to participants that are assigned to positive and negative affect condition via affective movies prior to executive task. Objective accuracy ratings are attained from the eye-tracking data that is taken during the anti-saccade task. Subjective accuracy ratings that are obtained from a five points scale constitutes the metacognitive judgements in accuracy.
Results revealed that, although affect groups do not differ on their error rates, positive affect group has significantly higher percentage of aware errors than neutral group. It is questioned whether this result is due to enhanced error awareness in positive affect or are these participants hold a response bias in rating their responses as inaccurate. Sensitivity and response bias measures within the framework of Signal Detection Theory (SDT) revealed that, observed increasement in error awareness is not due to response bias, rather enhanced sensitivity in discriminating between correct and incorrect responses.  
Present study acts as a bridge between metacognition and executive functions literature in terms of the method it adopts. The research question it brings is thought to be contributable in understanding the effects of emotions on cognitive and metacognitive functions. Limitations of the present study and suggestions for future work takes place in the discussion section.


Keywords: Affect, executive functions, metacognitive monitoring and control, error monitoring, error awareness, Signal Detection Theory (SDT)