Görsel sanatlar dersi ürün oluşturma sürecinde üstbiliş stratejilerinin belirlenmesi
Determining metacognition strategies in the visual arts course product creation process
Yazar: MEHTAP ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. RAİF KALYONCU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Üstbiliş kavramı psikoloji araştırmalarında uzun yıllardır çalışılmakta olup, eğitim araştırmaları için nispeten yeni bir kavramdır. Son yıllarda eğitim araştırmalarında da sıklıkla çalışılan üstbiliş eğitimin farklı alanlarında özellikle de matematikte ve dil eğitiminde önemli ölçüde çalışılmıştır. Ancak görsel sanatlar eğitimi alanında çok sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışmada lise öğrencilerinin resim çizme sürecindeki üstbilişsel becerilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'nin kuzey doğusundaki bir ildeki lise (Proje Okulu) 9. sınıfa devam eden amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 20 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmanın verilerinin toplanmasında etkinlik temelli görüşme formu, yarı yapılandırılmış gözlem formu ve dokümanlar kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar lise öğrencilerinin resim çizerken üstbilişsel planlamaya, izlemeye ve değerlendirmeye yönelik beceriler sergilediğini göstermiştir. Çalışmada ulaşılan en özgün sonuç öğrencilerin resim bittikten sonra karşısına geçip bakarak, ölçüm yaparak ya da perspektife bakarak resmin uygun olup olmadığına karar verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ulaşılan sonuçlardan yararlanarak Sanat Eğitimcileri ve araştırmacılar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The concept of metacognition has been studied in psychology research for many years, but it is a relatively new concept for educational research. Metacognition, frequently studied in educational research in recent years, has been studied significantly in different areas of education, especially mathematics and language education. However, there is a minimal number of studies in visual arts education. This study examined the metacognitive skills of high school students in the drawing process. The phenomenology model, one of the qualitative research designs, was used in the study. The study group research consisted of 20 students selected by purposive sampling method, attending the 9th grade of an academic high school (Project School) in a province in the northeast of Turkey. Activity-based interview forms, semi-structured observation forms, and documents were used to collect the data for the study. The content analysis method was used to analyze the collected data. The study showed high school students demonstrated metacognitive planning, monitoring, and evaluation skills while drawing. The most original result of the study was that after the students had finished the picture, they stood in front of them and looked at it, measured it, or looked at the perspective to decide whether the picture was appropriate. In the last part of the study, suggestions were made for practitioners and researchers using the results obtained.