Rüzgâr enerjisi teknoloji portföyü analiz modeli - RETPAM
Wind energy technology portfolio analysis model - RETPAM
Yazar: HÜSEYİN KUDAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALTAN ÖZKİL ; DOÇ. DR. İBRAHİM AKGÜN
Kara Harp Okulu Komutanlığı / Savunma Bilimleri Enstitüsü / Teknoloji Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Karar verme modelleri = Decision making models ; Rüzgar enerjisi = Wind energy ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Yenilenebilir enerji kaynakları, enerji ihtiyacının karşılanmasında geleneksel enerji kaynaklarına önemli bir alternatif olarak ortaya çıkmıştır. Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de rüzgâr enerjisi teknolojileri, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminde en hızlı gelişen teknolojilerden biridir. Rüzgâr enerjisi sektörü değerleri, amaçları ve ilgi alanları farklılıklar gösteren geniş paydaş gruplarından oluşmaktadır. Bu paydaş grupları, farklı bakış açıları ve beklentilere sahip olup, bunlar için rüzgâr enerjisi projelerinde dikkate alınması gereken faktörleri bir sistem bakışı ile ele alan ve karar vericinin kullanımına sunan yeterli karar destek sistemi bulunmamaktadır. 
Bu çalışma kapsamında, söz konusu tespitten hareketle, Rüzgâr Enerji Santrali (RES) projelerinin teknoloji portföyü analizinin yapılmasına imkân sağlayan, Rüzgâr Enerjisi Teknoloji Portföyü Analiz Modeli (RETPAM) geliştirilmiştir. Modelin geliştirilmesinde, teknoloji porföy analiz sürecine dayalı bir metodoloji kullanılmıştır. RETPAM, RES projelerinin sosyal, teknik, ekonomik, çevresel ve politik amaçlar açısından değerlendirilmesine imkân tanımaktadır. Böylece, RES'lere yapılacak yatırım öncesinde ve işletme esnasında alınacak kararlara yönelik temel analizler yapılabilmektedir.
Modelde, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri (ÇKKVY)'nden Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ve Çok Amaçlı Fayda Analizi  kullanılmış olup, model Excel® ortamında kodlanmıştır. Model, karar vericinin ihtiyaçlarına bağlı olarak kriterlerin veya kriter detay seviyelerinin seçilmesine ve eklenmesine imkân tanıyacak esneklikte tasarlanmıştır. Model ile lokasyon, kullanılan teknoloji vb. faktörlere göre farklılık gösteren projelerin, sistem yaklaşımı içinde değerlendirilmesi mümkün kılınmıştır. 
Önerilen modelin uygulanması kapsamında, Türkiye'de en fazla rüzgâr kaynak potansiyeli ve kurulu gücüne sahip olan Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde işletmede bulunan RES projelerinin, "Bölgesel Farklılıkları" ve "Kurulu Güç Farklılıkları" dikkate alınmıştır. Uygulamada, RES projelerinin bölgesel ve kurulu güç farklılıklarının, hangi kriterler üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Renewable energy sources have emerged as an important alternative to conventional energy sources to meet the energy needs. Wind energy is one of the fastest growing technologies in electricity production from renewable energy sources in Turkey as well as globally. The share of wind energy among the renewable energy sources has shown an increase, especially after the year 2000. Wind energy has broad stakeholder groups whose objectives, values, and interests can differ. There does not exist enough decision support systems that take into account the factors to be considered in wind energy projects in a holistic manner for these groups. 
In this study, based on the aforementioned determination, Wind Energy Technology Portfolio Analysis Model (RETPAM) that enables the technology portfolio analysis of Wind Energy Power Plant (WPP) projects has been developed. RETPAM allows WPP projects to be assessed from social, technical, economic, environmental and political (STEEP) perspectives. 
RETPAM has been developed by using Analytic Hierarchy Process (AHP) and Multi-Attribute Utility Analysis as Multi Criteria Decision Making Methods (MCDM) and coded in Excel®.  Model is designed with the flexibility for selection and addition of the criteria and subcriteria details depending on the needs of decision-makers. Model can assess the projects vary according to factors of location, technology etc. In this study, the criteria and decision factors are discussed related to the wind energy technology and a decision support model was created.
For application of the proposed model, WPPs are chosen from Aegean, Marmara and Mediterranean regions where the most wind potential and installed power capacity exist in Turkey. The results indicate that regional and capacity differences of WPPs are meaningful for STEEP objectives.