Determination of resistance improving potentials of cotton whitefly Bemisia tabaci (Genn.) (Hemiptera: Aleyrodidae) biotypes against cyantraniliprole
Pamuk beyazsineği Bemisia tabaci (Genn.) (Hemiptera: Aleyrodidae) biyotiplerinin cyantraniliprole'e karşı direnç geliştirme potansiyellerinin belirlenmesi
Yazar: ISSE HASSAN ALI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UTKU YÜKSELBABA
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bemisia tabaci = Bemisia tabaci ; Cyantraniliprole = Cyantraniliprole ; Direnç = Strength ; İnsektisit direnci = Insecticide resistance

Özet:
Dünyada şimdiye kadar Aleyrodidae familyasına bağlı 161 cinse ait 1556 tür tespit edilmiştir. Bu familyaya ait böcekler bitki özsuyunu emmesi, virüs vektörü olması ile bitkileri olumsuz yönde etkilerler. B. tabaci yaygın ürün kaybına neden olan birkaç önemli zararlı böcek türünden biridir. Orta Doğu-Küçük Asya (MEAM1) ve Akdeniz (MED) genetik grupları B. tabaci'nin en yaygın kriptik türleridir. Cyantraniliprole, yeni bir antranilik diamid insektisittir ve bu insektisite karşı direnç birçok önemli zararlıda henüz rapor edilmemiştir. Çalışmada cyantraniliprole'e karşı B. tabaci MED ve MEAM1 genetik gruplarının direnç gelişim potansiyeli incelenmiştir.  İlave olarak cyantraniliprole'e karşı seleksiyon sonunda her bir genetik grupda pyriproxyfen, spirotetramat ve acetamiprid etkili maddelerine karşı çapraz direnç gelişimi belirlenmiştir. Bu amaçla çalışma 2021-2022 yıllar arasında Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Entomoloji Anabilim Dalı laboratuvarlarında yürütülmüştür. B. tabaci MED ve MEAM1 genetik gruplarının cyantraniliprole, pyriproxyfen, spirotetramat ve acetamiprid'e karşı başlangıç LC50 değerleri belirlenmiştir. Daha sonra cyantraniliprole'e karşı direnç gelişim potansiyelini belirlemek için her bir genetik grup ayrı ayrı cyantraniliprole ile 6 kez seleksiyona maruz bırakılmıştır. Seleksiyon sonunda selekte edilen popülasyonların cyantraniliprole, pyriproxyfen, spirotetramat ve acetamiprid'e karşı LC50 değerleri tekrar belirlenmiştir. Cyantraniliprole ile altı seleksiyon sonunda, B. tabaci MEAM1 genetik grubu GS500 ve GS250 popülasyonlarında cyantraniliprole'e karşı sırayla 1.7 ve 1.85 kat direnç tespit edilmiştir. MED genetik grubu popülasyonları KS500 ve SS250'de sırasıyla 1.3 ve 1.3 kat direnç gözlemlenmiştir. B. tabaci MED ve MEAM1 genetik gruplarında cyantraniliprole'e karşı çok düşükte olsa bir direnç gözlemlenmiştir fakat bu direnç gelişimi önemsiz olarak tespit edilmiştir. MEAM1 genetik grubunda, pyriproxyfen, spirotetramat ve acetamiprid'e karşı karşı çapraz direnç gelişimi gözlemlenmemiştir. MED genetik grubunda ise pyriproxyfene karşı çapraz direnç gelişimi gözlemlenirken, spirotetramat ve acetamiprid'e karşı çapraz direnç gelişimi gözlemlenmemiştir. Sonuçlarımız, B. tabaci ile mücadelede cyantraniliprole etkili maddeli insektisit formülasyonlarının pyriproxyfen, spirotetramat ve acetamiprid ile rotasyon içinde kullanılabileceğini göstermektedir. Elde edilen verilerin, insektisit direncinin gelecekte izlenmesi ve yönetimi için faydalı bir referans olacağını düşünülmektedir.

Abstract:
In the world, 1556 species belonging to 161 genera have been identified in the Aleyrodidae family so far. Insects belonging to this family affect plants negatively by absorbing plant sap and being a virus vector. B. tabaci is one of several major insect pests that inflict widespread crop damage. The Middle East-Asia Minor (MEAM1) and Mediterranean (MED) B. tabaci genetic groups are the most common cryptic species. Cyantraniliprole is a new anthranilic diamide insecticide and resistance to this insecticide has not yet been reported in many important pests. In this study, the potential for resistance development of B. tabaci MED and MEAM1 genetic groups against cyantraniliprole was investigated. In addition, it was aimed to determine the development of cross-resistance of each genetic group against pyriproxyfen, spirotetramat, and acetamiprid insecticides. For this purpose, the study was carried out between the years 2021-2022 at Akdeniz University Faculty of Agriculture, Department of Plant Protection, Department of Entomology Laboratories. To determine the resistance development and cross-resistance against cyantraniliprole, the LC50 values of B. tabaci MED and MEAM1 genetic groups against cyantraniliprole, pyriproxyfen, Spirotetramat, and acetamiprid were calculated separately for each genetic group and then each genetic group was selected six times separately with cyantraniliprole. At the end of the selection, the LC50 values of the selected populations against cyantraniliprole, pyriproxyfen, spirotetramate and acetamiprid were determined again. At the end of six selections with cyantraniliprole, 1.7 and 1.85-fold resistance was found in B. tabaci MEAM1 genetic group GS500 and GS250 populations, respectively. For the MED genetic group populations KS500 and SS250, a 1.3-fold resistance was found in each population. Although a very low resistance was observed in B. tabaci MED and MEAM1 genetic groups against cyantraniliprole, the development of resistance was found to be insignificant. No cross-resistance to pyriproxyfen, spirotetramat and acetamiprid was observed in the MEAM1 genetic group. In the MED genetic group, cross-resistance development was observed against pyriproxyfen, but no cross-resistance development was observed against spirotetramat and acetamiprid. According to our results, it was determined that insecticide formulations with cyantraniliprole active substance can be used in rotation with pyriproxyfen, spirotetramat, and acetamiprid in the control of B. tabaci. The obtained data will be a useful reference for future monitoring and management of insecticide resistance.