Baş boyun bölgesi kanserleri tedavisinde hava boşluklarının doz dağılımına etkilerinin araştırılması
Investigation of effect to dose distribution of air cavity in head and neck canser treatment
Yazar: İMREN SABANER
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ÖZBAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Radyasyon fiziği = Radiation physics

Özet:
Baş boyun bölgesi tümörlerinin çoğu hava ile temas halindedir. Hava boşluklarının tedavi volumü içinde yer almalarından dolayı, nazofarenks, larinks ve maksiller sinüs tümörü ışınlamaları daha da önem kazanır. Tedavilerde, ışın huzmesi tümöre ulaşmadan önce çoğunlukla hava boşluğundan geçer. Işınlamalarda hava boşluğunun varlığı, hava-tümör ara yüzeyinde elektronik denge kayıplarına bağlı olarak, bu bölgede doz düşüşlerine neden olur. Doz düşüşünün büyüklüğü hava boşluğunun geometrisine, hacmine, ışınlanan alanın büyüklüğüne ve kullanılan foton enerjisine bağlıdır.Bu çalışmada, klinikte sıkça kullanılan 6x6cm² ve 10x10cm² tedavi alanlarında, 4MV, 6MV ve Co?60 foton enerjileri için, 3x3x3 cm³ ve 2x2x cm³ boyutlarında hava boşluklarının doz dağılımına etkilerinin araştırılması amaçlandı.Homojen katı su fantomda merkezi eksen % Derin Doz ölçümleri (%DD), GE Saturn 42 lineer hızlandırıcısında 6MV, Orion lineer hızlandırıcısında 4MV ve Alycon II Co?60 teleterapi ünitesinde, PTW Markus düz iyon oadsı kullanılarak RW?3 katı su fantomunda yapıldı. Lineer hızlandırıcılarda 100cm SSD ve Co?60 teleterapi ünitesinde 80cm SSD de, 6x6cm² ve 10x10cm² alan boyutları için uygulandı. Aynı şekilde, aynı enerji ve alan boyutlarında 3x3x3 cm³ ve 2x2x? cm³ hava boşluklu inhomojen katı su fantomda merkezi eksen %DD ölçümleri yapıldı. Doku-hava ve hava-doku ara yüzeylerinde boşluğun doz dağılımlarına etkisini görebilmek için aynı enerji seviyeleri ve alan boyutlarında TLD ile doz dağılımları ölçüldü.Merkezi eksen derin doz ölçümlerinde 3x3x3 cm³ ve 2x2x cm³ büyüklüğünde hava boşluklu inhomojen katı su fantomunda 10x10cm² alan boyutu için hava boşluğu arkasındaki bölgede kayda değer bir build-up gözlenmedi. 6x6cm² alan boyutunda, hava boşluğu arkasında bir build-up oluştuğu gözlendi, ancak %DD eğrisinde bir pik oluşturacak kadar büyük olmadığından dolayı, etkisi ihmal edilebilir. Tedavi planlamalarında boşluk nedeniyle düzeltme gerekmemektedir.

Abstract:
The most of the head and neck tumors are contact with the air. Because the air cavit are in place treatment volume, irradiations for nasofarenks, larynx and maksiller sinus are become more important. In treatments, beam usually passes through the air cavity before reach to the tumor. Existing air cavity for irradiation gives rise to under dose due to the lost of electronic equilibrium in these parts. The greatness of under dose depends on the geometry of cavity, irradiated field size and photon energy that is used for treatment, respectively.The aim of this work is investigate the effects of air cavities that of volumes are 3x3x3 cm³ and 2x2x cm³ for the energies are often used in clinics are 4MV, 6MV and Co?60 on the 6x6cm² and 10x10cm² treatment fields on the dose distribution.In homogen phantom the measurements of the central axis % dept dose (%DD) were performed in RW?3 solid water phantom using PTW Markus parallel plate ion chamber on GE Saturn 42 linear accelerator for 6MV, Orion linear accelerator for 4MV and Alcyon II Co?60 teletherapic unit. Measurements are performed at 100cm SSD for the accelerators and 80cm SSD for Co?60 theleterapy for the 6x6cm² and 10x10cm² field sizes. Similary, same energy and same field size, whit 3x3x3 cm³ and 2x2x? cm³ air cavite were performed measurements of the central axis %DD. The dose distributions were measured on the same field sizes and the same energies with TLD to observe the effect of cavity on dose distribution on the tissue-air and air-tissue interfaces.It vas not observed significant build-up for central axis deep dose measurement beyond the air cavity for 10x10cm² field size in inhomogen solid water phantom has 3x3x3 cm³ and 2x2x cm³ volume. It was observed forming a build-up beyond the air cavity has 6x6cm² field size, but it is not great to take shape on the %DD curve, and then its effect can be ignored.