Çağdaş Türk performans sanatında beden, eylem ve mekan ilişkileri üzerine bir inceleme: Mehmet Kavukcu örneği
A study on the relations between body, action and space in contemporary Turkish performance art: The case of Mehmet Kavukcu
Yazar: YASİN MUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEVZİ NURİ KARA
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Multidisipliner sanat = Multidisciplinary art ; Performans sanatı = Performance art ; Çağdaş sanat =   ; İnsan bedeni = Human body

Özet:
Gelenekselciliği reddeden fütüristler, savaşa karşı olan dadaistler ile kıvılcım bulan, soyut dışavurumcuların "Aksiyon/Eylem Resimleri"nden ilham alan ve kavramsal sanat ile doğuşunu tamamlayan performans sanatı, beden kullanımını ön planda tutan fakat tüm sanat türlerini içine alan sınırsız yapıdadır. 1960'larda adı konulan performans sanatı, uygulayıcıları tarafından insanların tüm duyularına hitap etmeyi başarabilen işler ortaya koyan ender sanat türlerinden biridir. En önemli özelliği, izleyicinin pasif alıcı konumundan aktif katılımcı konumuna geçmesini sağlamasıdır. Buradaki katılımcılık sadece eşlik etmek değil, kimi zaman bir sanatçıya, kimi zaman ise bir sanat nesnesine dönüşebilmesi anlamı taşıyabilmektedir. Yaşam ile sanatı birbirine yakınlaştıran performans sanatı, avangart doğası ve çağdaş sanat teriminin anlamını tamamen karşılayan yapısı ile daima güncelliğini koruyan bir düzlemdedir. Performans sanatının, Türkiye sanat ortamına 1960'larda kavramsal çalışmalar oluşturma süreçleriyle birlikte dâhil olduğu gözlemlenmektedir. Performans sanatı, buradaki etkinliğini 1990'larda kuvvetli anlamda hissettirmiştir. Performansların her zaman düşünsel ve kavramsal temelleri bulunmaktadır. Söz konusu kavramsal temeller incelendiğinde, bu sanat biçiminin sadece bedensel aktivitelerden ibaret olmadığı, uygulayıcısının belirlediği tema doğrultusunda verilmek istenen bir mesajının olduğu da görülebilmektedir. Performanslar genellikle kişisel veya çevresel etkilerden beslenmekte ve çoğunlukla mekan sınırlaması bulunmamaktadır. Ayrıca, performanslar sosyolojik özelliğin yanında politik, psikolojik ve teknolojik özellikler de taşımaktadır. Bu çalışmada performans sanatı, dünyada ve ardından Türkiye'de tarihsel süreci ile birlikte ele alınmış, amaçlı örneklem yöntemi ile belirlenen önemli performans çalışmaları çözümlenmeye çalışılmıştır. Son olarak da güncel performans sanatçısı Prof. Dr. Mehmet Kavukcu'nun hayatı, sanat görüşü ve beden, eylem, mekan ilişkileriyle çeşitli eserleri, Türk Çağdaş Sanat ortamına kattıkları bağlamında aktarılmıştır.

Abstract:
Performance art, which was sparked by the futurists who rejected traditionalism and the dadaists who were against war, inspired by the "Action Paintings" of the Abstract Expressionists and completed its birth with Conceptual Art, has an unlimited structure that prioritizes the use of the body but encompasses all types of art. Named in the 1960s, performance art is one of the rare types of art whose practitioners create works that appeal to all the senses of people. Its most important feature is that it enables the audience to move from the position of passive receiver to that of active participant. Participation here does not only mean accompanying, but sometimes it can be transformed into an artist and sometimes into an art object. Performance art, which brings life and art closer together, is always up-to-date with its avant-garde nature and its structure that fully meets the meaning of the term contemporary art. It is observed that performance art entered the Turkish art scene in the 1960s with the processes of creating conceptual works. Performance art made its strong presence felt in the 1990s. Performances always have intellectual and conceptual foundations. When these conceptual foundations are examined, it can be seen that this form of art is not only composed of physical activities, but also has a message to be conveyed in line with the theme determined by the practitioner. Performances are usually fed by personal or environmental influences and are usually not limited by space. In addition to sociological characteristics, performances also have political, psychological and technological features. In this study, performance art is discussed together with its historical process in the world and then in Turkey, and important performance works determined by the purposive sampling method are analyzed. Finally, the life and artistic vision of contemporary performance artist Prof. Dr. Mehmet Kavukcu and his various works with the relations of body, action and space are presented in the context of his contributions to the Turkish Contemporary Art scene.