Polikistik over sendromu'nda nörogelişimsel bozukluklar ve androjen maruziyeti
Neurodevelopmental disorders and androgen exposure in polycystic ovary syndrome
Yazar: FATMA BAHAR ATAK
Danışman: PROF. DR. BEDRİYE ÖNCÜ ÇETİNKAYA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Androjenler = Androgens ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Nörogelişimsel bozukluklar = Neurodevelopmental disorders ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome

Özet:
Giriş ve Amaç: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve otizm spektrum bozukluğu (OSB), erkeklerde daha sık görülen, bu nedenle etiyolojide androjen maruziyetinin araştırıldığı nörogelişimsel bozukluklardır. Polikistik over sendromu (PKOS) hiperandrojenizm ile karakterize, kadınlarda en sık görülen endokrinopatidir. Bu çalışmada PKOS'lu kadınlar DEHB tanısı, otistik özellikler ve zihin kuramı becerileri açısından kontrol grubu ile karşılaştılarak PKOS ve nörogelişimsel bozukluklar arasındaki ilişki ve androjen maruziyeti araştırılmıştır. 
Yöntem: Çalışmaya 52 PKOS tanılı kadın hasta ve 52 PKOS tanısı olmayan, adetleri düzenli kadın kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Öz Bildirim Ölçeği (ASRS), Otizm Spektrum Anketi (OSA), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) uygulanmıştır. Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu (SCID-I) ve Yetişkinlerde DEHB İçin Tanısal Görüşme (DIVA 2.0) ile klinik değerlendirme yapılmıştır. Nöropsikiyatrik test olarak Weschler Yetişkinler İçin Zeka Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu'nun (WAIS-R) sayı dizisi, yargılama, benzerlik ve şifre alt testleri uygulanmıştır. Prenatal androjen düzeyleri 2. ve 4. parmak oranlarıyla (2D/4D), şu anki androjen düzeyi Ferriman-Gallwey (FG) skoru ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: WUDÖ ve ASRS toplam puanları PKOS grubunda kontrollere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. PKOS grubunun WUDÖ'de irritabilite, depresyon ve dikkat eksikliği, ASRS'de ise dikkat eksikliği ve hiperaktivite-dürtüsellik alt ölçek puanlarının daha fazla olduğu saptanmıştır. DIVA 2.0. ile yapılan yapılandırılmış görüşmeye göre DEHB tanısı PKOS grubunda anlamlı olarak daha fazladır. OSA toplam puanları PKOS grubunda daha yüksek bulunurken buna paralel olarak GZOT skorları PKOS grubunda daha düşüktür. İki grupta WAIS-R alt test puanları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. 2D/4D oranları açısından gruplar arası fark bulunmamıştır. FG skoru PKOS grubunda anlamlı şekilde yüksektir. PKOS grubunda FG skoru ile GZOT ve WAIS-R alt testleri ile ters; OSA ile doğrusal ilişki saptanmıştır. 
Sonuç: Çalışmamızda PKOS hastalarında DEHB tanısının ve otistik özelliklerin kontrollere göre daha fazla olduğu; zihin kuramı becerilerinin daha bozuk olduğu görülmektedir. Androjen maruziyetinin hem PKOS hem de nörogelişimsel bozuklukların gelişimde önemli bir etiyolojik etmen olduğu düşünüldüğünde, iki grup hastalık arasında bir ortaklık olabileceğine işaret etmektedir. PKOS'lu kadınların daha fazla bilişsel yakınma ve psikiyatrik açıdan daha fazla belirti yaşadığı düşünüldüğünde, nörogelişimsel bozukluklar açısından değerlendirilmesi tedavi stratejilerinin geliştirilmesi adına önemli olabilir.

Anahtar Kelimeler: Androjen maruziyeti, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozuluğu, nörogelişimsel bozukluklar, otistik özellikler, polikistik over sendromu

Abstract:
Introduction and Aim: Attention deficit / hyperactivity disorder (ADHD) and autism spectrum disorder (ASD) are neurodevelopmental disorders that are more common in males and therefore androgen exposure is investigated in the etiology. Polycystic ovary syndrome (PCOS) is the most common endocrinopathy in women, characterized by hyperandrogenism. In this study, women with PCOS were compared with the control group in terms of ADHD diagnosis, autistic traits and theory of mind ability, and the relationship between PCOS and neurodevelopmental disorders and androgen exposure was scrutinized.
Method: 52 women with PCOS diagnosis and 52 women without PCOS diagnosis and regular menses were included in the study. Wender Utah Rating Scale (WURS), Adult Attention Deficit and Hyperactivity Disorder Self-Report Scale (ASRS), Autism Spectrum Quotient (AQ), Reading the Mind in the Eyes Test (RMET) were applied to all participants. Clinical evaluation was performed using the Structured Clinical Interview for DSM-IV (SCID-I) and the Diagnostic Interview for ADHD in Adults (DIVA 2.0). The digit spam, comprehension, similarities, and digit symbol subtests of the Weschler Adult Intelligence Scale for Adults (WAIS-R) were applied as a neuropsychiatric test. Prenatal androgen levels were evaluated with the 2nd and 4th digit ratios (2D / 4D), and the current androgen level was evaluated by the Ferriman-Gallwey (FG) score.
Results: WURS and ASRS total scores were found to be significantly higher in the PCOS group compared to the controls. It was determined that the PCOS group had higher irritability, depression and attention deficit subscale scores in WURS, and attention deficit and hyperactivity-impulsivity subscale scores in ASRS. According to the structured interview with DIVA 2.0., the diagnosis of ADHD is significantly higher in the PCOS group. While AQ total scores were higher in the PCOS group, parallel to this, the RMET scores were lower in the PCOS group. There was no significant difference between the WAIS-R subtest scores in the two groups. There was no difference between the groups in terms of 2D / 4D ratios. The FG score is significantly higher in the PCOS group. In the PCOS group, FG score was reversed with RMET and WAIS-R subtests; a linear relationship was found with AQ.
Conclusion: In our study, ADHD diagnosis and autistic traits were higher in PCOS patients compared to controls; theory of mind ability seem to be more impaired. Considering that androgen exposure is an important etiological factor in the development of both PCOS and neurodevelopmental disorders indicates that there may be a partnership between the two groups of diseases. Considering that women with PCOS experience more cognitive complaints and psychiatric symptoms, evaluation of neurodevelopmental disorders may be important in terms of developing treatment strategies.

Keywords: Androgen exposure, attention deficit hyperactivity disorder, autistic traits, neurodevelopmental disorders, polycystic ovary syndrome