Ailevi akdeniz ateşi hastalarında iş gücü kaybı ve iş gücü kaybına etki eden faktörlerin belirlenmesi /
Yazar: ERDEM SÜTİÇEN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN TUFAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Hastalık şiddeti = Disease severity ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Tedavi = Treatment ; İş gücü = Manpower ; İş gücü kayıpları = Labour force lossen

Özet:
FMF ataklarla seyreden otoinflamatuar bir hastalıktır. Ataklarda peritonit, plörit, 
artrit ve ateş görülür. Günümüzde kronik hastalıkların yarattığı iş gücü kaybı ve 
topluma olan maliyeti konusunda birçok çalışma mevcuttur. FMF gibi ataklarla 
seyreden hastalıklarda iş gücü kaybını inceleyen araştırma sayısı kısıtlıdır. 
Çalışmamızda FMF hastalarında iş gücü kaybı ve buna etki eden faktörleri 
saptamayı amaçladık. 
Çalışma kapsamında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı 
Romatoloji bilim Dalında 2018-2019 yılları arasında takip edilen ve çalışma 
kriterlerini sağlayan 111 FMF hastası alındı. Hastaların telefonuna Google play 
store veya Apple store'dan "FMF AID günlüğü" uygulaması yüklendi. Hastaların 
demografik özellikleri, FMF'e dair klinik özellikleri, ko-morbiditeleri, varsa 
mutasyonları, hastalık komplikasyonları, almakta oldukları tedaviler ve tedavi 
yanıtları standardize formlara kaydedildi. Hastalardan prospektif olarak 
yaşadıkları atakları ve atakların günlük hayatlarına etkilerini ve ücretli işe 
etkilerini kaydetmeleri istendi. Hastaların rutin poliklinik kontrolünde kayıtları 
incelenerek veri formlarına işlendi.  
Çalışmamızda, ücretli olarak çalışan 65 (%58,5) hastanın 12'si (%18,5) son 7 gün 
içinde hastalığı sebebi ile işe gidemediler (absenteeism). 7 gündeki çalışma 
verimliliği ortalama 3,35± 3,15; ortanca 3 (0-10), 3 aydaki ise 3,91±2,86; ortanca 
4 (0-10) olarak değerlendirdiler (presenteeism). 

 
 
iv 
 
Absenteeism; FMF aktifliği, atak süresi, atak sayısı, peritonit sayısı ve 3 aydaki 
atak sayısı ile pozitif korelasyon saptandı. Presenteeismde ise; FMF aktifliği atak 
süresi, atak şiddeti, ateş sayısı, peritonit sayısı, artrit sayısı, myozit sayısı, 3 
aydaki atak sayısı ve AİDAİ skoru ile pozitif korelasyon saptandı. 
Bildiğimiz kadarıyla çalışmamız FMF hastalığında iş gücü kaybının araştırıldığı 
ilk çalışmadır. FMF hastaları hastalıkları nedeni ile hem sosyal hayattan geri 
kalmakta hem de hastalarda iş gücü kaybı olmaktadır. Atak sıklığı ve şiddeti 
arttıkça iş gücü kaybı artmaktadır. FMF hastalarında iş gücü kaybını önlemek için 
hastalar uygun şekilde tedavi edilmelidir.

Abstract:
FMF is an autoinflammatory disease characterized by self-limiting febrile 
episodes of peritonitis, pleuritis, arthritis and skin rash. Work force and loss of 
labor caused by chronic diseases and its economic burden to society is important 
issues in the treatment plan of patients. However, there are quite limited number 
of studies investigating work loss in diseases manifest with intermittent attacks. 
Herein, we aimed to investigate work force and loss of labor in FMF patients and 
potential factors affecting it.  
Study included 111 patients with FMF who were followed-up in Gazi University 
Faculty of Medicine, Department of Internal Medicine & Rheumatology. Patients 
were asked to install "FMF AID diary" application from AppStoreTM or Google 
Play StoreTM to their smart phones and record their attacks to this application in 
case of their occurrence. Demographic characteristics, clinical features related to 
FMF, co-morbidities, FMF mutations (if available), disease complications, 
treatments that they received, and treatment responses of patients were recorded in 
standardized forms. Throughout the observation period, patients recorded their 
attacks and effects of these attacks on their daily lives and paid work as 
absenteeism and presenteeism. During the routine outpatient follow up, records of 
patients were evaluated and recorded in the data forms. 
In our study, 12 (18.5%) of the 65 (58.5%) patients who worked as paid workers 
could not attend their work because of the attacks in the last 7 days (absenteeism). 

 
 
vi 
 
7-day working efficiency was rated as on average 3.35 ± 3.15; median 3 (0-10), 
for last 3 months rates as 3.91 ± 2.86; median 4 (0-10) (presenteeism). 
For the absenteeism; there was a positive correlation between FMF activity, attack 
duration, number of attacks, number of peritonitis and the number of attacks in 3 
months. For the presenteeism; a positive correlation was found between FMF 
activity, duration of attack, attack severity, number of fever, number of peritonitis, 
number of arthritis, number of myositis and total number of attacks in 3 months 
and AIDAI scores. 
To our knowledge, our study is the first study to investigate the work loss in FMF 
disease. FMF patients are limited both from social and work lives due to their 
illnesses. As the frequency and severity of attacks increase, the work loss 
increases. Patients with FMF should be treated appropriately to prevent loss of 
labor.