Güney Batı Anadolu'da üretilen monofloral balların biyolojik aktivitelerinin araştırılması
Investigation of biological activity of monofloral honey produced in South Western Anatolia
Yazar: ŞÜKRÜ KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. APDURAHMAN AKTÜMSEK ; PROF. DR. MEHMET EMİN DURU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Güney Batı Anadolu'da (Muğla, Aydın, Denizli, Antalya) üretilen dört çeşit monofloral bal (Hayıt, Kekik, Narenciye ve Püren), farklı kaynaklardan Arı Yetiştiriciliği Birlikleri'nin üyelerinden temin edilmiştir. Bu balların öncelikle, polen tür tayini yapıldı ve polen yoğunlukları belirlendi. Daha sonra, fizikokimyasal analizleri, antioksidan kapasite tayinleri, toplam fenolik ve toplam flavonoid miktarları, asetilkolinesteraz (AChE), bütirilkolinesteraz (BChE) ve üreaz inhibisyon aktiviteleri çalışıldı. Bal örneklerinin önce polen analizleri yapıldı ve polen yoğunluklarına göre kategorize edildi. Bal örneklerinin fizikokimyasal analizleri olarak nem, pH, serbest asitlik, iletkenlik, diastaz ve prolin tayini yapıldı. Bu analiz sonuçları, Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği değerleri ile uyumlu bulunmuştur. Balların antioksidan kapasite tayinleri, β-karoten/Linoleik asit, DPPH, ABTS+, CUPRAC ve Metal kelatlama aktivitesi metodlarıyla belirlendi. Bal örneklerinde en yüksek antioksidan aktivitesinin β-karoten/Linoleik asit renk açılımında IC50: 7.99 mg/mL ile narenciye balında, DPPH serbest radikal giderim aktivitesinde IC50: 5.28 mg/mL ile kekik balında bulundu. CUPRAC aktivitesinde ise, IC50: 1.69 mg/mL ile püren balında, ABTS+ giderim aktivitesi bakımından IC50: 2.80 mg/mL ile hayıt balında, Metal kelatlama aktivitesi IC50: 1.56 mg/mL ile kekik balında en yüksek aktiviteyi gösterdiği belirlendi. Balların toplam fenolik miktarları 2.31 - 23.42 (µg PEs/mg bal) arasında, toplam flavonoid miktarları 5.02 - 25.24 (µg QEs/mg bal) aralığında değiştiği bulunmuştur. 
Buna ilaveten, çalışmada kullanılan balların asetilkolinesteraz (AChE) inhibisyonu IC50: 24.25 mg/mL ile kekik balında, bütirilkolinesteraz (BChE) inhibisyonu IC50: 27.93 mg/mL ile kekik balında ve üreaz inhibisyonu IC50: 34.89 mg/mL ile narenciye balında en yüksek aktiviteyi gösterdiği belirlendi. Bu çalışmayla, ülkemizde bal üretiminde çok önemli bir bölge olan Güney-Batı Anadolu Bölgesi'nde üretilen monofloral balların polen miktarları ile biyolojik aktiviteleri arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Antioksidan, Bal, Enzim, Fizikokimyasal Analiz, Hayıt, Kekik, Narenciye, Polen, Püren.

Abstract:
In this study, four types of monofloral honey (Chaste tree, thyme, citrus and heath flower) produced in South West Anatolia were obtained from members of Bee Breeding Unions's different sources. Firstly, honey's pollen species were identified and pollen concentrations determined. Then, the physicochemical analysis, determination of antioxidant capacity, total phenolic amounts, total flavonoid amounts, acetylcholinesterase (AChE), butyrylcholinesterase (BChE) and urease inhibitation activities were studied. At first, pollen analysis of honey samples were made and categorized according to pollen concentration. Physicochemical analysis of honey samples were carried out in terms of moisture, pH, free acidity, conductivity, diastase and proline. It was found the results of this analysis to be consistent with the values of Turkish Food Codex Honey Board. Honey's antioxidant capacity determinations were revealed by β-carotene/linoleic acid, DPPH, ABTS+, CUPRAC and metal chelating activity methods. The highest antioxidant activity in the sample of honey was found IC50: 7.99 mg/mL at β-carotene/linoleic acid color leakage in citrus honey, and IC50: 5.28 mg/mL at DPPH free radical removal activity in thyme honey. In CUPRAC activity, It was determined showing the highest activity IC50: 1.69 mg/mL in heath flower honey, ABTS+ removal activity in terms of IC50: 2.80 mg/mL in chaste tree honey, metal chelating activities IC50 1.56 mg/mL in thyme honey. The total phenolic amounts and total flavonoids amounts of honeys were found to vary between 2.31 - 23.42 (μg PEs/mg) and 5.02 - 25.24 (µg QEs/mg). 
In addition, acetylcholinesterase of the honey used in the study (AChE) inhibition IC50: at 24.25 mg/mL in thyme honey, butyrylcholinesterase (BChE) inhibition IC50: 27.93 mg/mL in thyme honey and urease inhibition IC50: 34.89 mg/mL with citrus honey were showed the highest activity determined. By this study, It has been put forward the relationship between pollen amounts and biological activities of monofloral honey produced in South-West Anatolian Region which is an important region producing honey in our country.

Keywords: Antioxidant, Honey, Enzyme, Physicochemical Analysis, Chaste Tree, Thyme, Citrus, Pollen, Heath Flower.