Vergide yasallık ilkesi ve hukuk devleti
Principle of the legality of the taxation an state of law
Yazar: MİTHAT AKSEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KÜÇÜKKAYA
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasal vergi politikası = Constitutional tax policy ; Anayasaya uygunluk = Constitutionality ; Hukuk devleti = State of law ; Kanunilik = Legality ; Mali hukuk = Fiscal law ; Vergi hukuku = Tax law ; Yasal düzenlemeler = Legal regulations

Özet:
Bu çalışmada verginin alınma gerekçesi ve verginin tarihçesi belirtilerek
İngiltere'de ortaya çıkan Magna Carta ve Haklar Dilekçesi ile Fransa'daki verginin
yasallığı ilkesine değinilmiştir. Ayrıca Anayasa niteliği taşımayan ancak belge
niteliğinde olan Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı ve Islahat fermanı başlıklarına yer
verilmiştir. Osmanlı devleti döneminde Anayasa niteliğinde olan Kanun-ı Esasi'nin
vergi ile ilgili kısımları anlatılmıştır. Türkiye Cumhuriyetinin ilk anayasası olan 1921
Anayasasına ve 1924, 1961, 1982 Anayasasının vergide yasallık ile ilgili kısımlarına
vurgu yapılmıştır. Vergide yasallık ilkesinin anlamı ve kapsamı ile hukuk devletine
hakim kimi bağlantı ilkeler açıklanmıştır.1982 Anayasasının 73'üncü maddesinde
yer alan ilkelere yer verilerek Cumhurbaşkanı hükümet sisteminin vergi ile ilgili
getirdiği yeniliklere değinilmiştir.
Çalışmanın temel amacı, 1982 Anayasası'nın 73'üncü maddesinde soyut ve
kavramsal olarak belirtilen vergilendirme ilkelerini Anayasa Mahkemesi kararları ve
Danıştay kararlarıyla tetkiki ile somut olarak ortaya konulmasıdır. Hukuk devleti
ilkesi ile kamu gücünü kullanan devletin vergilendirme yetkisini kullanırken güçsüz
durumda bulunan mükelleflere hukuka bağlı şekilde davranması hedeflenir. Vergide
yasallık ilkesi gereği; verginin konulması, uygulanması ve denetlenmesi yetki ve
görevlerinin değişik organlara verilmesi, vergi yasalarının herkese uygulanması,
toplanan vergilerin ancak yasalara uygun kamusal amaçlarla kullanılması, idarenin
yasalara bağlı olması ve kıyasın yasak olması, vergi konusunda yetki devrinin
koşullarının belirlenmiş olması, yasama organınca çıkarılan vergi yasalarının anayasa
yargısı denetimine tabi tutulması şeklinde anayasalarda düzenlenen esaslar
öngörülür. Hukuk devleti ilkesi ile birlikte diğer vergi ilkeleri uygulanarak vergi
adaletinin sağlandığı, insanların ödeyebileceği yükten daha fazla bir vergi
alınmadığı, adaletli bir hukuk devleti anlayışı ile hukukun üstünlüğünün egemen
kılındığı bir vergi sistemi oluşturulmuş olacaktır. Ancak vergi ile ilgili birçok
düzenlemenin yürütme organı tarafından yapılması hukuk devleti sisteminin
aksamasına yol açabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergide Yasallık, Verginin İlkeleri, Hukuk Devleti, Anayasanın 73'üncü maddesi.

Abstract:
In this study, the Magna Carta and the Petition of Rights, which emerged in England,
by specifying the justification of the taxation and the history of the taxation and The
principle of legality of taxation in France is examined. Additionally, Charter of
Alliance, The receipt of Gülhane, and Edict of Reform which does not carry a
Constitutional value yet important as a testimonial is included. The taxation related
sections of the The Ottoman Basic Law which was a Constitution in the Ottoman
Empire is explained. 1921 Constitution, the first constitution of the Republic of
Turkey, and 1924, 1961, 1982 Constitutions' legality in taxation related sections is
stressed. The meaning and scope of the principle of legality in taxation and some of
the basic principles prevailing in the rule of law are explained, and the principles of
1982 Constitution's 73 Article and innovations introduced by the Presidential
Government System is discussed.
The main purpose of the study investigating the 1982 Constitution's 73 Article's
abstract and conceptual taxation principles under the Constitutional Court and
Council of State rulings and put forward concretely.With the principle of the rule of
law, it is aimed that the state that uses public power treats taxpayers who are
powerless in a law-abiding manner when using the taxation authority. In keeping
with the principle of legality in taxes; the introduction of the tax, implementation and
supervision of the tax, powers and duties of the different organs to be given to the tax
laws applied to everyone, levy the taxes and used for public purposes in accordance
with the law, to loyalty of administration to the laws, prohibition of the comparison
of laws, having identified the conditions of the transfer of powers in the area of
taxation, tax laws enacted by the legislature of the Constitution subject to the
supervision of the judiciary is forecast to be in the form of the principles in the
Constitution. A tax system will be created in which tax justice is ensured by applying
the principle of the rule of law along with other tax principles, no tax is charged more
than the people can afford, a tax system will be created in which the rule of law will
prevail with the understanding of a just rule of law. However, the execution of many
tax-related regulations by the executive branch may lead to disruption of the rule of
law system.

Keywords: Taxation, legality of taxation, principles of taxation, state of law, Article 73 of the Constitution.