Muğla Şehir Eski Mezarlığı'nda Osmanlı Türkçesiyle yazılan mezar taşları (1.-40. Adalar)
The Tombstones of Muğla City Cemetery written in Ottoman Turkish (1th-40th Sections)
Yazar: SÜMEYYE YELİMLİBAĞ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI GÖKSOY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
İzmir-Aydın karayolu üzerinde bulunan Muğla Şehir Eski Mezarlığı, Menteşe bölgesindeki en büyük mezarlıklardan biridir. Mezarlık çok geniş bir alana sahip olup, Osmanlı Dönemi'ne ait yüzlerce mezar taşı yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı, bu mezarlıkta bulunan Osmanlı Türkçesinde yazılan mezar taşlarını incelemektir. Ancak, araştırmanın bir yüksek lisans tezi olması sebebiyle üzerinde çalışılan mezar taşları 1.adadan 40.adaya kadar sınırlı tutulmuştur. Bu adalarda bulunan Osmanlı Türkçesi ile yazılmış toplam seksen altı mezar taşı incelenmiştir. Mezar taşlarının kitabeleri, yazı stilleri, süslemeleri, kullanılan malzemeler, mevtanın ismi ve unvanları, cinsiyeti gibi özellikleri göz önüne alınarak incelemeye tabi tutulmuştur. Erkek mezar taşlarında genellikle serpuş, kavuk, fes gibi başlıklar kullanılırken, kadın mezar taşlarının alınlık kısımlarında akantüs, çiçek, taç ve yaprak gibi çeşitli bitkisel motifler yer almaktadır. Yazı çeşitleri itibariyle de mezar taşlarında genellikle celî sülüs hattı ve talik hattı kullanılmıştır. Kitabelerde; şahısların isimleri, unvan ve meslekleri, ölüm yılları ve bazılarında dua ve şiir ibareleri mevcuttur. Mezar taşlarında verilen bilgiler dikkate alındığında, toplumun farklı mesleki kesimlerine ait mezarların bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, araştırmaya tabi tutulan mezar taşlarının, son dönem Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarına ait mezar taşı geleneğinin önemli örneklerini yansıttığı ve bu dönemlerin temel özelliklerini barındırdığı söylenebilir.

Abstract:
The City Old Cemetery of Muğla, located on the İzmir-Aydin highway, is one of the largest cemeteries in the Menteshe region. The cemetery has a very large area and there are hundreds of tombstones from the Ottoman period. The aim of this research is to study the tombstones written in Ottoman Turkish in this cemetery. However, due to the fact that the research is a master's thesis, the tombstones studied were limited from the 1st to the 40th sections. A total of eighty-six tombstones written in Ottoman Turkish found on these sections were examined. The inscriptions of the tombstones, writing styles, ornaments, materials used, the names and titles of the deceased, and their gender were taken into consideration. While the titles such as serpuş, kavuk and fez are generally used on male tombstones, there are various floral motifs such as acanthus, flower, crown and leaf on the pediments of female tombstones. In terms of writing types, celi thuluth and talik lines were generally used on tombstones. In the inscriptions; there are names, titles and professions of individuals, years of death, and in some of them prayer and poetry phrases. Considering the information given on the tombstones, it has been determined that there are tombs belonging to different occupational segments of the society. In addition, it can be said that the cemetery, which was subjected to the research, reflects an important example of the tombstone tradition of the late Ottoman and the first years of the Turkish Republic and contains the basic features of these periods.