İnsan hakları eğitiminde öteki kavramı
Other concept in human rights education
Yazar: ORHAN BİLİR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ DOMBAYCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Eğitim = Education ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Ötekilik = Otherness ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan hakları eğitimi = Human rights education

Özet:
Bu çalışmanın amacı insan hakları açısından "öteki" kavramının zaman içinde nasıl değiştiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca insan, insan hakları kavramları da tarihsel bir perspektifle ele alınmıştır. İnsan hakları ve öteki probleminin kökleri araştırılmıştır. Bu kavramlarla ilgili çalışmalar değerlendirilmiştir. İnsan toplumsal bir varlıktır için insan toplumda büyür, gelişir ve değer oluşturur. İnsan toplumda kurallarla yaşama, iş bölümü yapma gibi bir çok beceri kazanır. İnsan bu beceriler sayesinde birey olur. İnsan sadece toplumsal bir varlık değildir.Bununla birlikte  biyolojik, tarihsel, psikolojik bir varlıktır. İnsan ancak bir bütün olarak ele alındığında anlaşılabilir. İnsan bu özellikleriyle diğer canlılardan ayrılır. Onu diğer canlılardan ayıran en önemli özellikleri düşünme becerisi ve bilinçli olmasıdır. İnsanın toplumun bir parçası olması, seçim yapması onun bilinçli bir varlık olduğunu gösterir.İnsanın bilinç ve düşünme becerisi gibi ayırt edici özellikleri onun bazı haklara sahip olmasını sağlamıştır. Ancak savaş, göç, ayrımcılık, ötekileştirme gibi sebeplerle tüm insanlar bu haklarını yeterince kullanamamaktadır. Bu sebeple insan hakları Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi, Virginia Haklar Bildirgesi gibi belgelerle korunmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte öncelikle insan haklarına dair farkındalığın artırılması ve bu hakların korunması, herkesin bu haklardan yeterli düzeyde yararlanabilmesi için insan hakları eğitimine ihtiyaç vardır.İnsan hakları eğitimi teorik ve uygulamalı olarak verilir. Teorik insan hakları eğitiminin amacı insan hakları bilincini oluşturmaktır. Uygulamalı insan hakları eğitiminin amacı ise bilincin günlük hayattaki becerilerde gösterilmesidir.  İnsan hakları sadece bir ders ve etkinlikle sınırlı değildir.  İnsan hakları eğitimi hayatın her alanında etkilidir.İnsan hakları eğitiminin merkezinde "öteki" kavramı vardır. "Öteki", "ben"in anlaşılması için zorunludur. Ben anlaşılmadan da hak kavramı anlaşılamayacağından öteki, merkez bir kavramdır. Toplum içinde "öteki" kavramı farklı şekillerde isimlendirilmektedir: yabancı, düşman, diğeri. Bu kavramlar ancak  insan hakları eğitiminin iyi verilmesiyle anlaşılabilir.Toplumsal bütünlüğün sağlanması insan hakları eğitimi yoluyla "ben" ve "öteki"nin uzlaştırılmasına bağlıdır.

Abstract:
The objective of this study is to designate, within the context of human rights, how "the other" concept has evolved in the course of time. Besides, "human" and "human rights" concepts are  discussed from a historical perspective. In this regard, the roots of the issues of both human rights and the other have been examined while the studies on these concepts were evaluated.  Because the man is a social entity; he grows up, follows a progress, and finally generates a value in the society. He acquires many skills such as living with rules and sharing tasks in society. Thus, people become individuals through these skills. The man is not only just a social being but also a biological, historical and psychological entity. He can merely be understood as long as he is considered as a whole. Therefore, human beings differ from the other creatures. The most significant features that distinguish it from other creatures are their ability to think and being conscious. The fact that the man is a part of the society and makes a choice indicates that he is a conscious being. His distinctive features, such as consciousness and thinking, enable him to have rights. Nevertheless, because of war, immigration, discrimination and marginalization, all people cannot use these rights sufficiently. Thus, human rights have been tried to be protected by documents such as the Universal Declaration of Human Rights and the Virginia Declaration of Rights. However, human rights education is required in the first place in order to raise awareness of human rights and to preserve these rights and to ensure that everyone is able to benefit from these rights. Furthermore, the human rights education is provided through theoretical and practical context. The aim of theoretical human rights education is to spark an awareness for human rights. On the other hand, practical human rights education aims to show awareness of daily life skills. To be noted, human rights do not compose of solely lessons or activities. They are effective in all aspects of life. "The other" is the heart of human right education. It is a necessity for "self" to be understood. It is impossible to comprehend the right without realizing the notion of "self", thereby, "the other" is a notion which is at the center. In society, the concept of the other is mentioned in different ways: the stranger and the enemy. These concepts can only be realized by providing an adequate quality in human rights education. Ensuring social cohesion depends on the reconciliation of "self" and  "the other" through human rights education.