Çocuklarda yaş ile üst-bellek türleri arasındaki ilişki
Relation between age and types of meta-memory in children
Yazar: KIZBES YALÇIN
Danışman: PROF. DR. SİREL KARAKAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çocuklarda Yaş İle Üst-Bellek Türleri Arasındaki İlişki, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2006. Çalışmanın amacı, çocuklarda yaş ile üst-bellek türleri, yönetici işlevler, zihinsel yetenek ve bilişsel gelişim düzeyi ölçümleri arasındaki ilişki örüntüsünü ortaya koymak, ayrıca, test puanlarından yaşın yordanabilirliğini incelemektir. Çalışmanın örneklemini 2004-2005 eğitim-öğretim yıllarında Ankara'nın Mamak ve Çankaya ilçelerindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim okullarına devam eden, 80 (39 kız, 41 erkek) sağlıklı çocuk oluşturmuştur. Çalışmada kullanılan testler şunlar olmuştur: Üst-bellek türlerini ölçmek için, Kelime Listesi (KL), Bilginin Doğruluk Derecesi (BDD), Bilme Hissi Testi (BHT), Ölçüt Testi (ÖT) kullanılmıştır. Yönetici işlevleri ölçmek için, Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCST) ve Stroop Testi TBAG Formu kullanılmıştır. Zihinsel yeteneği ölçmek için, Raven Standart Progresif Matrisler Testi (RSPM), bilişsel gelişim düzeyini ölçmek için, Mantıklı Düşünme Testi (MDT) kullanılmıştır. Belirtilen amaçlan incelemek üzere araştırmada farklı istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Yaş ile uygulanan testlerden hesaplanan puanlar arasındaki ilişkileri belirlemeye yönelik olarak korelasyon analizi, faktör analizi, basit doğrusal ve aşamalı çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Yaş ve cinsiyetin test puanlan üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla faktörlü desenlere uygun ANOVA ve MANOVA uygulanmıştır. Yaş ile test puanları arasındaki korelasyon analizi sonuçlan, yaş ile BH dışındaki puanlar arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Test puanlarının arasındaki ilişkilere bakıldığında, yönetici işlev testleri ile üst-bellek türleri ve MDT arasında genelde düşük düzeyde ilişkiler olduğu, yönetici işlev testleri ile RSPM arasında düşük ve orta düzeyde ilişkiler olduğu görülmüştür. Üst-bellek türleri ile MDT arasında düşük,m RSPM arasında düşük ve orta düzeyde ilişkiler bulunmuştur. Testler arasında en yüksek ilişkinin RSPM ile MDT arasında olduğu görülmüştür. Basit doğrusal ve aşamalı çoklu regresyon analizi sonuçlan, test puanlarından yaşın yordanabildiğini göstermiştir. Test puanlarından yaşı en yüksek yordayanın RSPM süre olduğu görülmüştür. ANOVA ve MANOVA sonuçlan, yaşın cinsiyete göre daha etkili bir değişken olduğunu göstermiştir. Yaş ve cinsiyetin bazı puanlar üzerinde ortak etki gösterdiği görülmüştür. On bir yaşla birlikte, üst-bellek türleri, yönetici işlevler, genel yetenek ve bilişsel gelişim düzeyinde ilerleme görülmüştür. Elde edilen sonuçlar literatür doğrultusunda tartışılmıştır.Anahtar Sözcükler Üst-bellek, yönetici işlevler, bilişsel gelişim, genel yetenek, yaş, cinsiyet.

Abstract:
The aim of this study was to examine the pattern of relations between age and measurements of types of meta-memory, executive functions, mental ability, cognitive development level. Another aim was to study the predictability of age form the utilized test scores. The sample consisted of 80 healthy children (39 females and 41 males) attending elementary schools of the Ministry of Education in the Mamak and Çankaya counties of Ankara during the 2004-2005 academic year. The tests used in the study were as follows: meta-memory measures taken using Word List (WL), Evaluation on the Degree of Correctness of Knowledge (ECK), Feeling of Knowing (FOK), Criterion Test (CT). Executive functions were assessed using Wisconsin Card Sorting Test (WCST) and TBAG form of Stroop Test. Mental ability was assessed using Raven's Standard Progressive Matrices (RSPM). Level of cognitive development was assessed using the Logical Reasoning Test (LRT). To investigate the specified objectives, Product Moment Correlation Analysis, Principal Component Analysis (PCA), Simple Logistic Regression, Stepwise Multiple Regression Analyses were employed. Analysis of variance (ANOVA) and multivariate ANOVA (MANOVA) were also used to test the effect age and gender on the test scores. Correlation analysis of age and test scores revealed the existence of significant relations between test scores and age except FOK. The correlation analysis between scores showed that, there were low correlations between scores on executive functions and meta-memory tests. Similarly there were low correlations between scores on executive functions tests and LRT. There were low to medium correlations between executive function scores and RSPM scores. There were low correlations between meta-memory scores and LRT scores. There were low to medium correlations between meta-memoryscores and RSPM scores. The highest correlations were obtained between RSPM and LRT scores. The results of simple logistic regression and stepwise multiple regression analyses showed that age could be predicted on the basis of test scores and the highest prediction rate was obtained for the duration score of RSPM. The results of ANOVA and MANOVA showed that age was a more influential variable than gender. There was age and gender interaction effect on some of the scores. Scores on meta-memory, executive functions, mental ability and cognitive development level increased up to eleven years of age. The results of the study were discussed with the context of the related literature.Key Words Meta-cognition, executive functions, cognitive development, general ability, age, gender.