Eskiçağda Kelkit Vadisi (lykos)
Kelkit valley in ancient history (Lykos)
Yazar: SALİH KAYMAKÇI
Danışman: PROF. DR. HASAN BAHAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski Çağ = Old Age ; Kelkit Vadisi = Kelkit Valley ; Kelkit Çayı = Kelkit Stream ; Prehistorya = Prehistory ; Tarih = History

Özet:
Kelkit Vadisi, coğrafi sınır olarak Kelkit Irmağı?nın doğduğu Gümü?hane?nin Kelkit ilçesinden ba?layarak sırasıyla; Erzincan, Giresun, Sivas ve Tokat olmak üzere be? il ile Köse, ?iran, Refahiye, Çamoluk, Gölova, Alucra, Akıncılar, ?ebinkarahisar, Su?ehri, Koyulhisar, Re?adiye, Almus, Niksar, Erbaa olmak üzere de on be? ilçe sınırlarını içine alan bir vadidir. Ayrıca doğu-batı uzantılı doğal bir yol güzergâhı olması ile de çevresindeki kültürler arasında bir geçit olma özelliğini ta?ımaktadır.Anadolu?nun önemli vadileri içinde yer alan Kelkit Vadisi?nde, Kalkolitik Çağ?dan itibaren ba?layan yerle?im dokusu ?lk Tunç Çağ sonlarında azalma göstermesine rağmen Hellenistik-Roma Dönemine kadar kesintisiz bir ?ekilde devam etmi?tir. Bölgenin en önemli akarsuyu olan Kelkit Irmağı (Lykos) vadisicoğrafi elveri?liliği nedeniyle aynı zamanda Batı-Orta Karadeniz Bölgesi ile Kafkasya ve Batı ?ran arasında bir ticaret yolu olarak da kullanılmı?tır.Kelkit Vadisi?nin tarih öncesi ve tarihi çağları ile ilgili olan bu çalı?ma,bölgenin sahip olduğu coğrafi konumundan dolayı ayrı bir öneme sahiptir. Bu önem bölgenin, doğal bir yol güzergâhı üzerinde bulunması ve tarih öncesi viiiçağlarda insanların ya?aması için gerekli olan tarım alanları, su kaynaklarınıbünyesinde barındırması ile açıklanabilir.Kelkit Vadisi, tarihi çağlara Azzi-Haya?a Krallığı döneminde geçmi?tir. Hititler?in Azzi-Haya?a ile ilgili tuttuğu kayıtlar çalı?ma sahamız ile ilgili en eski belgelerdir. Ayrıca I. binyılda Urartu Devleti?nin vadinin doğu bölümü için yaptığı seferler ( özellikle Gümü?hane ve çevresi) çalı?ma sahamızın maden yatakları bakımından önemli olduğunu açıklar niteliktedir.Tarihi çağlarda bölgede görülen tüm bu siyasi yapılanmalar çalı?mada ayrıntılı olarak ele alınmı?tır.Anahtar kelimeler: Kelkit Vadisi, Tarih Öncesi Yerle?imler, Lykos, Demir Çağı, Antik Kaynaklar

Abstract:
Kelkit Valley geographically starts from Kelkit district of Gümü?hane, where Kelkit River starts, and covers the following cities; Erzincan, Giresun, Sivas and Tokat and following fifteen districts respectively: Köse, ?iran, Refahiye, Çamoluk, Gölova, Alucra, Akıncılar, ?ebinkarahisar, Su?ehri, Koyulhisar, Re?adiye, Almus, Niksar, Erbaa. As the valley is located in East-West route, it has also been a bridge among different cultures around it.In Kelkit Valley, one of the most important valleys of Anatolia, although the settlements starting from Chalcolithic Period diminish in the late of Bronze Age, their presence remained without interruption till Hellenistic-Roman period.Valley of Kelkit River (Lykos), the most important river of the zone, due to its geographic convenience has also been used as a trade route between West and Central Black Sea Zone, Caucasia and Western Iran.Our study, which is related to prehistoric and historic ages of Kelkit Valley, is of great importance due to the geographical position of the valley. This importance can be explained with the fact that the Valley is located on a natural route and has cultivated areas and water resources. xKelkit Valley was recorded in Historic Ages in the period of Azzi-Haya?a Kingdom. Hittites records related to Azzi-Hayasa are the oldest documents about our study field. Also in I. millennium Urartu?s expedition to the eastern side of the valley (especially Gümü?hane and around it) showed that our study field is important in terms of mine ores.All these political events seen in Historical Ages in the zone were dealt with in detail in our study.Key Words: Kelkit Valley, Prehistoric Settlements, Lykos, Iron Age, Ancient Sources