Çeşitli gübre karışımı uygulamalarının ve toplama zamanının kekik (Thymus sipyleus BOISS. subsp. sipyleus BOISS. var. sipyleus L.) bitkisi uçucu bileşenleri üzerine etkileri
Effects of various fertilizer mixture applications and reaping time on volatile compounds of thyme (Thymus sipyleus BOISS. subsp. sipyleus BOISS. var. sipyleus L.)
Yazar: NEVRİYE SİCİM
Danışman: PROF. DR. SAMİM YAŞAR
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Gaz kromatografisi = Gas chromatography ; Gübreler = Fertilizers ; Kekik = Thyme ; Uçucu bileşenler = Essential components

Özet:
Kekik (Thymus sipyleus BOISS. subsp. sipyleus BOISS. var. sipyleus L.) bitkisi Beyşehir Muslu Yayla mevkiinden 1 750 m yükseltiden doğal ortamından köklenerek, Beyşehir İslibucak mevkiinde 1 345 m yükseltide kültüre alınmıştır. Kekik üretimi, Azot + Fosfor + Potasyum (K1), Mikro Elementler (Bor + Bakır + Demir + Mangan + Molibden + Çinko) (K3) ve Azot + Fosfor + Potasyum + Mikro Elementlerden (Bor + Bakır + Demir + Mangan + Molibden + Çinko) (K2 ve K4) oluşan gübre karışımlarının uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Kekik bitkisi örnekleri ağustos, eylül ve ekim 2019 aylarında üç ayrı dönemde hasat edilmiş ve uçucu bileşenlerinin analizinde SPME-GC-MS kullanılmıştır. p-cymene'nin (%43.76) K4 gübre karışımı uygulamasının ekim hasadında, γ-terpinene'nin (%24.79) K4 gübre karışımı uygulamasının ağustos hasadında, thymol'ün (%20.26) K3 gübre karışımı uygulamasının ağustos hasadında ve carvacrol'ün (%67.01) K1 gübre karışımı uygulamasının eylül hasadında en yüksek değerlerde olduğu görülmüştür. Monoterpen bileşiklerinin %60.66 ile K4 gübreleme uygulaması örneğinin Ekim ayı hasadında, seskiterpen bileşiklerinin %11.52 ile K0 kontrol örneğinin Eylül ayı hasadında ve alkol bileşiklerinin %69.64 ile K1 gübreleme uygulaması örneğinin Eylül ayı hasadında en yüksek değerlere ulaştığı görülmüştür. Sonuç olarak, çeşitli gübre karışımları kullanılarak farklı dönemlerde hasat edilen kekik bitkisi örneklerinde uçucu bileşen ve uçucu bileşen gruplarının miktarlarında farklılık oluşabileceği anlaşılmıştır. Bu durum, bitkiyi hammadde olarak kabul eden ilgili endüstriyel alanlar için hammadde içerik özellikleri bakımdan geniş bir yelpaze sunulabileceğini göstermiştir.

Abstract:
The thyme (Thymus sipyleus BOISS. subsp. sipyleus BOISS. var. sipyleus L.) plant was rooted from its natural environment at an altitude of 1 750 m from Beyşehir Muslu Yayla location and was cultured at 1 345 m altitude in Beyşehir İslibucak. Nitrogen + Phosphorus + Potassium (K1), Micro Elements (Boron + Copper + Iron + Manganese + Molybdenum + Zinc) (K3) and Nitrogen + Phosphorus + Potassium + Micro Elements (Boron + Copper + Iron + Manganese + Molybdenum + Zinc) (K2 and K4) was used as fertilizer mixtures for thyme production. Plant samples were harvested in three separate periods in August, September and October 2019 and SPME-GC-MS was used for the analysis of its volatile components. The highest value of p-cymene (43.76%) in the October harvest of thyme produced using K4 fertilizer mixture application, the highest value of γ-terpinene (24.79%) in the August harvest of thyme produced using K4 fertilizer mixture application, the highest value of thymol (20.26%) in the August harvest of thyme produced using K3 fertilizer mixture application and the highest value of carvacrol (67.01%) in the September harvest of thyme produced using K1 fertilizer mixture application were observed. The monoterpene compounds with 60.66% in the October harvest of thyme produced using K4 fertilizer mixture application, the sesquiterpene compounds with 11.52% in the September harvest of thyme (K0 control sample), and the alcohol compounds with 69.64% in the September harvest of thyme produced using K1 fertilizer mixture application reached the highest values. As a result, it was showed that the contents of volatile components and volatile component groups could be differentiated in the thyme plant harvested in different periods after using various fertilizer mixtures during production. Thus, a wide range of raw material content properties can be offered for the relevant industrial areas that accept thyme as a raw material.