Samed-i Behrengî'nin hikayeciliği ve İran çocuk edebiyatındaki yeri
The story writing of Samed-i Behrengî and his place at the Iranian children's literature
Yazar: GAMZE GİZEM ERTAN
Danışman: DOÇ. DR. ABDÜSSELAM BİLGEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Behrengi, Samed = Behrengi, Samed ; Edebiyat = Literature ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Hikaye = Story ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; İran = Iran

Özet:
Samed-i Behrengî, zengin ve kültürel bir mirasa sahip olmasına rağmen geçmişi çok eskilere dayanmayan İran Çocuk Edebiyatının, XX. yüzyıldaki en önemli temsilcilerinden bir tanesidir.Çocuk edebiyatının önemli yazarlarından birisi olarak tanınan Samed-i Behrengî 1939 yılında Tebriz'de dünyaya gelmiştir. Dünyanın değişik dillerine çevrilen birçok hikâye kitapları vardır. ?Ulduz ve Kelâ?hâ?, ?Ulduz ve Arûsek-i Sohengû?, ?Mâhî-yi Siyâh-i Kûçûlû?, ?Yek Holû Hezâr Holû? gibi birbirinden eşsiz değerde eserler ortaya koyarak, İran çocuk edebiyatında adını ölümsüzleştirmiştir.Samed-i Behrengî'nin hikâyeleri dışında makaleleri ve tercümeleri de mevcuttur. Behrengî öncelikle halkın sosyal, ekonomik ve folklorik yapısını ele almıştır. Halk edebiyatından ve folklorundan yaptığı derlemeleri temel alarak belki de dünyanın en nitelikli çocuk hikâyelerini yazmıştır. Bu esnada Azerbaycan ve İran halk edebiyatını inceleyip, ağızdan ağza dolaşan halk masallarını toplayarak bu malzemeyi Türkçe ve Farsça olarak tekrar kaleme almıştır. Edebî faaliyetlerinin belki de en önemlisi olan bu çalışmalarının yanı sıra, Azerî folkloru ve İran eğitim sistemi üzerine de eğilmiştir. Bu bakımdan İran Çocuk Edebiyatına önemli katkıları olmuştur.Yaşadığı dönemin baskıcı rejimine karşı çıkan Samed-i Behrengî, eserlerinde hayatın gerçeklerini dile getirmiştir. Adetâ şah döneminde yaşanan olaylar hakkında okuyucunun bilgi sahibi olmasını sağlamıştır. Bu bakımdan Behrengî'nin hikâyelerinde işlediği konular didaktiktir.Behrengî eserlerinde halk dilini kullanmıştır. Eserleri, her yaştan okuyucunun zevk alacağı şekildedir. Hikâyelerindeki karakterlerin, okuyucunun zihninde canlanmasını istediğinden, olayı daha ön planda tutmuştur. Bu yönü ile realist bir yazar olma özelliğini de göstermektedir.Tüm bunlardan anlaşılacağı üzere genç yaşta hayatını kaybeden Behrengî İran Çocuk Edebiyatının unutulmaz yazarlarından birisidir.

Abstract:
Samed-i Behrengî is one of the most prominent 20th century representatives of Iran?s children?s literature, which has a rich cultural heritage but does not date back to very early times.Renowned as one of the eminent authors of children?s literature, Samed-i Behrengî was born in Tabriz in 1939. He has many story books translated into various languages of the world. He immortalised his name in Iran?s children?s literature by producing unique works such as ?Ulduz and Kelâ?hâ?, ?Ulduz and Arûsek-i Sohengû?, ?Mâhî-yi Siyâh-i Kûçûlû?, ?Yek Holû Hezâr Holû?.Samed-i Behrengî also wrote articles and made translations apart from stories. Behrengî dealt, above all, with the social, economic and ethnographic features of the people. He probably wrote the most qualified children?s stories of the world through his compilations from folklore and folk literature. In the meantime, he examined Azerbaijani and Iranian folk literatures, compiled folk tales that were passed on by word of mouth and rewrote these materials in Turkish and Persian. Besides these activities, which were probably the most important of his literary endeavours, he also dwelt on Azeri folklore and the Iranian Education system. In this respect, he made significant contributions to Iran?s children?s literature.Rebelling against the repressive regime of his time, Samed-i Behrengî expressed realities of life in his works. He informed readers about what was happening during the reign of the Shah. In this regard, the topics that Behrengî dealt with in his stories are didactic.Behrengî used every day language in his works. His works can be enjoyed by people of all ages. Since he wanted the characters in his stories to be imagined by the readers in their minds, he prioritised events. In this respect, He is a realistic writer.In conclusion, Behrengî, who lost life at a very young age, is one of the most unforgettable writers of Iran?s children?s literature.