Çinko eksikliği ve bor toksisitesi gösteren topraklarda gyttja uygulamasının buğdayın büyümesi ve çinko bor konsantrasyonları üzerine etkisi
The effect of gyttja application on growth of wheat in Zn deficient boron toxicity soils
Yazar: HATUN BARUT
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZBEK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bor = Boron ; Buğday = Wheat ; Gidya = Gyttja ; Toprak = Soil ; Çinko = Zinc

Özet:
Çinko eksikliği Dünyada ve Türkiye'de topraklarda çok sık rastlanılan bir mikroelement sorunudur.Günümüzde özellikle Orta Anadolu Bölgesinde tahıl üretim alanlarında Zn eksikliğinin yaygın olduğu ve bunun bitkisel verimi önemli bir şekilde sınırlandırdığı belirlenmiştir.Çinko eksikliğinin bu denli yaygın olmasının ana nedenlerinden biri olarak topraktaki organik madde içeriğinin çok düşük olması gösterilmektedir.Çinko gübrelemesine alternatif olarak topraklara yapılacak uygun bir organik madde gübrelemesinin bitkilerin Zn beslenmesini iyileştirebileceği ve organik madde de bulunan fenolik hidroksil (OH) grupların bazı topraklarda yüksek miktarlarda bulunan B'u bağlayarak, onun bitkiler üzerine toksik etkisini azaltabileceği güçlü bir olasılıktır.Bu nedenle,bu çalışmada, Zn eksikliği gösteren Eskişehir-Sultanönü toprağı ile hem Zn eksikliği hem de B toksisitesi gösteren Konya-Çomaklı toprağı,test bitkileri olarak Zn eksikliğine duyarlı olan Kunduru (makarnalık buğday) ve dayanıklı Dağdaş (ekmeklik buğday) çeşitleri kullanılmıştır.Deneme başlangıcında denemede kullanılan saksıların yansı sera koşullarında inkübasyona bırakılmış ve 3 hafta sonra tüm saksılar, organik madde içeriği yüksek olan gyttja materyali ve Zn uygulamasına tabii tutulmuştur. Deneme sonucunda, gyttja uygulamasının, Zn eksikliği gösteren Sultanönü toprağında beklenen şelat etkisi görülmemiş aksine gyttja uygulamasının, çeşitlerin kuru madde miktarı ve Zn içeriklerinde azalmaya neden olduğu görülmüştür.Bor toksisitesi gösteren Çomaklı toprağında ise gyttja uygulaması olumlu sonuçlar vermiştir.Özellikle gyttja ile Zn'nun birlikte uygulandığı koşullarda yeşil aksamın kuru madde miktarı artmış,B konsantrasyon ve içeriklerinde ise azalma kaydedilmiştir.

Abstract:
Zinc deficiency is common micronutrient deficiency on the world and also in Turkey. In Turkey, particularly in Central Anatolia, it was shown that zinc deficiency is a very severe problem and leads to depression in plant yield. Besides Zn deficiency, also B toxicity exists in soils of Central Anatolia, but not so much widespread as compared with Zn deficiency. One of the main reasons for widespread occurrence of zinc deficiency in Central Anatolia is low content of organic material in the soil. It might be possible that, an incorporation of organic material into zinc deficient soils in Central Anatolia may overcome or alleviate Zn deficiency problem and improve plant yield. Moreover, application of organic matter of high amounts can depress B uptake of plants by complexing B. For these reasons in this study a Zn-deficient soil from Eskişehir- Sultanönü region and both Zn-deficient and B-toxic soil from Konya-Çomaklı region were used to study the effect of gyttja application on growth of two with cultivars (Kunduru-1 149: Durum Wheat; Dagdas-94: Bread Wheat ) and shoot concentration of Zn and B. Gyttja was applied at a rate of 5% in two different treatments: In the first treatments, gyttja was applied into soil and incubated for three weeks before at the start of sowing. In the second treatment, gyttja was applied during the sowing. In all treatments, gyttja applications reduced both concentration and content of Zn and B. Especially, gyttja resulted in particular decreases in concentration of B in shoot. Decreases in B concentration by gyttja treatment were around 150-300 ppm. These effects of gyttja were more significant, if gyttja was applied and incubated in the soil before the showing. It seems likely, that by complexing B and Zn and thus depressing their uptake gyttja reduced accumulation of Zn and especially B in plants. It can be suggested that gyttja treatment can be beneficial in amelioration of B toxic soil for the growth of plants.