Farabi'nin mantık anlayışı temelinde bilgi ve varlık
Knowledge and existence on the basis of Farabi's concept of logic
Yazar: ALPEREN ALTUN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM MARAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Epistemoloji = Epistemology ; Farabi = Farabi ; Klasik mantık = Classical logic ; Mahiyet = Essence ; Metafizik = Metaphysical ; Ontoloji = Ontology

Özet:
Aklın tümelleştirme yetisi var olanlar hakkında çeşitli bilgileri bize edinmek adına 
faaliyet göstermektedir. İslam Felsefesi özelinde temelde varlık bilgisi ve ne'lik bilgisi olarak 
kısımlandırılan bu faaliyeti gerçekleştirmek için felsefi ve mantıki bir yaklaşım vardır. Tez 
temelde bu bilginin elde ediliş yönü ve varlıkla olan bağlantısı incelemektedir. 
İlk bölümde bu amaçla Fârâbî'nin kullandığı bazı kavramların anlamları ön plana 
çekilerek onun sisteminin bu izaha müsait olduğunu gösterilmeye çalışılmıştır. İzahları varlık 
ve mevcut kavramları eksenli olmakla beraber Fârâbi'nin kullandığı kavramsal şeması bu 
yönüyle ortaya koyulmuştur.
İlerleyen bölümde, ortaya koyulan kavramlardan oluşan yargı bildiren yapılar ve bu 
yapıların hangi durumlarda kesin bilgi vasfına haiz olduğu izah edilmiştir. 
Son kısımda ise Fârâbî'nin kesin ve çelişiği asla düşünülemez dediği bilgilerin neden 
varlıkla ilgili cümle kurabilmenin imkânına sahip olduğu varlıksal ortaklık üzerinden 
gösterilmeye çalışılmış. Sonrasında ise varlık yükleminin yüklenmesi cihetiyle varlık 
mertebeleri arasındaki fark ve tasdik ifade eden yapılar üzerinden çıkan varlıklar ile ilgili 
sonuçların Fârâbî'nin genel felsefi sistemiyle uyumu değerlendirilmiştir.

Abstract:
The universalization ability of the akl operates to obtain various information about 
existing things(mevcud) and existence(vucüd). In Islamic Philosophy, there are a 
philosophical and logical approach to carry out this activity, which is basically divided into 
knowledge of existence and knowledge of what it is( mahiyye). The thesis basically examines 
the way this information is obtained and its connection with existence.
For this purpose, in the first chapter, the meanings of some concepts used by Fârâbî 
are highlighted and an attempt is made to show that his system is suitable for this explanation. 
Although his explanations are based on the concepts of existence and existing, the conceptual 
scheme used by Fârâbi is revealed in this aspect.
In the following section, the structures that express judgments consisting of the 
concepts presented and the situations in which these structures have the quality of definitive 
knowledge are explained.
In the last part, it has been tried to show why the information that Fârâbî said is 
definitive and contradictory can never be considered, has the possibility of making sentences 
about existence, through ontological partnership. Afterwards, the difference between the 
levels of existence in terms of the predicate of existence and the compatibility of the results 
regarding the entities derived from the structures expressing confirmation with Fārābī's 
general philosophical system were evaluated