Böbrek nakli yapılan hastalarda progresif gevşeme egzersizlerinin yaşam bulguları ve yorgunluk üzerine etkisi
The effect of progressive relaxation exercises on vital signs and fatigue in kidney transplant patients
Yazar: ŞEYDA UZUN YAĞIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVCAN AVCI IŞIK
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Böbrek nakli yapılan hastaların hem kronik hastalık süreçlerinden dolayı hem de
ameliyatın getirdiği birçok semptom, problem ve stres nedeniyle yaşam bulgularında
normalden sapmalar ve yorgunluk görülebilmektedir. Hastalarda görülebilen yaşam
bulgularındaki değişimin ve yorgunluğun yönetimi için farklı, etkili hemşirelik
girişimlerine ihtiyaç vardır. Bu araştırma böbrek nakli yapılan hastalara uygulatılan
progresif gevşeme egzersizlerinin yaşam bulguları ve yorgunluk üzerine etkisini incelemek
amacıyla randomize kontrollü deneysel bir çalışma tasarımı ile yapıldı. Araştırmaya Eylül
2022- Haziran 2023 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinde böbrek nakli olan dahil
edilme kriterlerine uyan 52 hasta (müdahale grubu=26, kontrol grubu=26) alındı.
Hastaların tanıtıcı özelliklerini belirtmek için "Hasta Tanıtım Formu", yaşam bulgularına
ait özellikleri belirtmek için "Yaşam Bulguları İzlem Formu" ve yorgunluk düzeylerini
belirlemek için "Yorgunluk Şiddeti Ölçeği" kullanıldı. Müdahale grubundaki hastalara
formlar uygulatıldıktan sonra (Ön izlem) progresif gevşeme egzersizleri eğitimi verilerek
uygulatıldı ve izlemi gerçekleştirildi (1. İzlem). Hastaların her gün progresif gevşeme
egzersizlerini 20 dk. yapmaları sağlandı. Hastaların taburculuğundan sonraki ikinci
haftadaki 2. izlemi ve dördüncü haftanın sonundaki 3. izlemi (son izlem) poliklinikte
gerçekleştirildi. Kontrol grubundaki hastaların ölçümleri müdahale grubuyla aynı zamanda
olacak şekilde düzenlendi. Bağımsız iki grup karşılaştırmasında Mann Whıtney-U testi,
bağımlı iki grup arasındaki karşılaştırmalarda Wilcoxon testi ve ikiden fazla bağımlı
değişken karşılaştırmasında Frıedman testi kullanıldı. Araştırmada yaşam bulgularından
vücut sıcaklığı, nabız, kan basıncı ve oksijen saturasyonu değerleri arasında gruplar arası
anlamlı bir fark olduğu (p<0,05); müdahale grubu hastalarında nabız hızı, vücut sıcaklığı
ve kan basıncının zamanla azaldığı, oksijen satürasyonunun ise arttırdığı saptanmıştır.
Progresif gevşeme egzersizlerinin müdahale grubu hastalarında yorgunluğu azalttığı
saptandı. Bu sonuçlardan yola çıkarak progresif gevşeme egzersizlerinin böbrek nakli olan
hastalarda yaşam bulgularını düzenlemede ve yorgunluğu azaltmada etkin bir hemşirelik
girişimi olarak önerildi.

6

Anahtar Kelimeler: Böbrek Nakli, Progresif Gevşeme Egzersizleri, Yaşam Bulguları,
Yorgunluk, Hemşirelik

Abstract:
Changes in vital signs and fatigue can be seen in kidney transplant patients, both due to
chronic disease processes and many symptoms and problems brought about by the surgery.
Different and effective nursing interventions are needed for the management of changes in
vital signs and fatigue that can be seen in patients. This study was carried out with a single-
blind randomized controlled experimental study design to examine the effects of
progressive relaxation exercises applied to patients undergoing kidney transplantation on
vital signs and fatigue. Fifty-two patients (experimental group=26, control group=26) who
met the inclusion criteria, who had kidney transplant at a university hospital between
September 2022 and June 2023, were included in the study. "Patient Description Form"
was used to indicate the descriptive characteristics of the patients, the "Vital Signs Follow-
up Form" to specify the characteristics of the vital signs, and the "Fatigue Severity Scale"
to determine the fatigue levels. After the forms were applied to the patients in the
experimental group (pre-follow up), progressive relaxation exercises were tuought and
followed up (1st follow-up). The patients were allowed to do progressive relaxation
exercises every day. The second follow-up in the second week after discharge and the third
follow-up (last-follow up) at the end of the fourth week were performed in the outpatient
clinic. The measurements of the patients in the control group were arranged at the same
time as the experimental group. Mann Whitney-U test was used in comparison of two
independent groups, Wilcoxon test was used in comparisons between two dependent
groups and Friedman test was used in comparison of more than two dependent variables. In
the study, there was a significant difference between the groups (p<0.05) between the
values ​​of body temperature, pulse, blood pressure and oxygen saturation, which are vital
signs; It was found that pulse rate, body temperature and blood pressure decreased over
time, while oxygen saturation increased in intervention group patients. It was determined
that progressive relaxation exercises reduced the severity of fatigue in the experimental
group patients. Based on these results, it was suggested that progressive relaxation

7

exercises are an effective nursing intervention in regulating vital signs and reducing the
severity of fatigue in patients with kidney transplant.
Keywords: Kidney Transplantation, Progressive Relaxation Exercises, Vital Signs,
Fatigue, Nursing