Yalnızlığı azaltma psiko-eğitim programının yaşlıların yalnızlık düzeyine etkisi
The effect of psychoeducation program for reducing loneliness on loneliness level of the elderly
Yazar: HANİFE AKGÜL
Danışman: PROF. DR. BİNNUR YEŞİLYAPRAK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Yalnızlık = Loneliness ; Yalnızlık düzeyleri = Loneliness level ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Yalnızlığı Azaltma Psiko-eğitim Programı'nın yaşlıların yalnızlık düzeyine etkisini incelemektir. Araştırma, deney ve kontrol gruplu; ön test, son test, izleme testi modeline dayalı deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın bağımsız değişkeni; ön test ve son test arasında sadece deney grubuna uygulanan Yalnızlığı Azaltma Psiko-eğitim Programıdır. Araştırmanın bağımlı değişkeni ise, yaşlıların yalnızlık düzeyleridir.  
Araştırma, Kayseri ilinde Hacı Rukiye Gazioğlu Huzur Evinde 65 yaş ve üstü bireylerin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, araştırmaya katılmayı kabul eden 17 yaşlı birey, deney; 17 yaşlı birey, kontrol grubunda yer almıştır. 
Araştırmada, bağımlı değişkene ilişkin veriler araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan 11 madde ve iki faktörden oluşan "Yaşlılar İçin Yalnızlık Ölçeği (YİYÖ)" ile elde edilmiştir.  Araştırma deseni çerçevesinde, araştırmanın başlangıcında YİYÖ deney ve kontrol gruplarına ön test olarak verilmiştir. Deney grubuna araştırmacı tarafından Aktivite Kuramı ve Bilişsel Yaklaşıma dayalı olarak hazırlanan, 11 haftalık Yalnızlığı Azaltma Psiko-eğitim Programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir eğitim verilmemiştir.  Son test olarak her iki gruba da YİYÖ uygulanmıştır. İzleme ölçümleri, son test uygulamasından iki ay sonra yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin çözümlenmesinde Mann Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır.  
Elde edilen araştırma bulgularının sonucunda, deney ve kontrol gruplarının son test puanları arasında anlamlı bir fark (p<.05)  olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca, deney grubundaki bireylerin YİYÖ'den aldıkları deney öncesi ve deney sonrası puanları arasında anlamlı bir fark (p<.05) olduğu saptanmıştır. Yani bir başka değişle uygulanan Yalnızlığı Azaltma Psikoeğitim Programı, deney grubuna katılan yaşlıların yalnızlık düzeylerini azaltmıştır. Bu farkın deneysel işlemin sona ermesinden iki ay sonrada da kısmen azalarak devam ettiği görülmüştür.  
 Yalnızlığı Azaltma Psiko-eğitim Programının yaşlıların yalnızlık düzeyine etkisine yönelik bulgular, ilgili literatür doğrultusunda tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.


Anahtar Sözcükler: Yalnızlık, Yaşlı, Yaşlılarda yalnızlık, Psiko-eğitim programı, Yalnızlığı azaltma.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of Psychoeducation Program for Reducing Loneliness on loneliness level of the elderly.  This is an experimental study with experimental and control groups based on pretest, posttest, and follow-up model. The independent variable of the study was Psychoeducation Program for Reducing Loneliness which was applied only to experimental group between pretest and posttest.  Loneliness level of the elderly was dependent variable of the study.  
The study was conducted with the participation of individuals aged 65 and over, residing in Hacı Rukiye Gazioğlu Nursing Home in the city center of Kayseri. Within the scope of this study, 17 elderly individuals who agreed to participate into study were included in experimental group and 17 elderly individuals were included in control group.  
In the study, the data related to dependent variable were obtained by using "Loneliness Scale for Elderly (LSE)" which was adapted into Turkish by researcher, consisted of 11 items and two factors. Within the frame of research design, LSE was given to experimental and control groups as pretest at the beginning of the study. An 11-week Psychoeducation Program for Reducing Loneliness, prepared by researcher based on Activity Theory and cognitive Approach, was applied to the experimental group.  Any training was not given to control group. LSE was applied to both groups as posttest. Follow-up measurements were performed two months after the posttest. Mann Whitney U and Wilcoxon Signed rank tests were used for analysis of data obtained as a result of the study.  
As a result of the study findings, it was revealed that there was a significant difference between posttest scores of control and experimental groups (p<.05). Moreover, a significant difference was found between LSE scores obtained by individuals in experimental group before and after the experiment (p<.05). In other words, the Psychoeducation Program for Reducing Loneliness decreased loneliness levels of the elderly individuals included in the experimental group. It was observed that this difference continued partially decreasingly two months later upon completion of the experimental procedure.  
 Results about the effect of Psychoeducation Program for Reducing Loneliness on loneliness level of the elderly were discussed in the line with related literature and suggestions were made.



Key words: Loneliness, Elderly, Loneliness in the elderly, Psycho-educational program,Reduce loneliness.