Sıddîk Hasan Hân ve tefsiri Fethu'l-Beyân
Siddîq Hasan Khân and his tefsir which Fethu'l-Beyân
Yazar: SABĞATULLAH TAYFUR
Danışman: PROF. DR. NURETTİN TURĞAY
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Fethu'l-Beyan = Fethu'l-Beyan ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sıddık Hasan Han = Sıddık Hasan Han ; Tefsir = Commentary

Özet:
Çalışmamızın konusu, Sıddîk Hasan Hân ve Tefsiri Fethu'l-Beyân'dır. Bu çalışmadaki amacımız Sıddîk Hasan Hân'ı ve tefsiri Fethu'l-Beyân'ı değişik açılardan tanımak ve ilim dünyasına tanıtmaktır. Çalışmamız bir giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmamızın konusunu, amacını, yöntemini ve kaynaklarını açıkladık. Sıddîk Hasan Hân'ın hayatına, ilmî kişiliğine, hakkındaki iddia ve çalışmalara yer verdik. Yaşadığı yer olan Hindistan'ın İslâmiyet'le tanışmasını, yaşadığı bölgenin dinî ve siyasî durumunu anlattık. Birinci bölümde Fethu'l-Beyân'ın özelliklerine, mukaddimesinin içeriğine ve kaynaklarına değindik. İkinci bölümde Fethu'l-Beyân'ın rivayet boyutunu ve ondaki Kur'ân ilimleri konularını ele aldık. Üçüncü bölümde Fethu'l-Beyân'ın dirâyet boyutunu işledik. Sonuç kısmında ise çalışmamız boyunca elde ettiğimiz bilgileri özet halinde bir araya getirip hangi sonuca vardığımızı açıkladık. Bu çalışma neticesinde; Hindistan'ın İslâmiyet'le tanıştıktan sonra önemli bir ilim merkezi haline geldiğini, Sıddîk Hasan Hân'ın buranın önemli ilmî şahsiyetleri arasında yer aldığını, hayatını ülkedeki İngiliz sömürgeciliğine karşı İslâmiyet'i yaymaya adadığını gördük. Onun, en önemli eserleri arasında yer alan Fethu'l-Beyân'ı Hz. Peygamber (s.a.v.), sahâbe-i kirâm ve bu nesli takip eden İslâm âlimlerinden gelen rivayetlerle beraber selefîlik düşüncesini esas alarak telif ettiği sonucuna vardık. Başkalarından aşırı bir şekilde nakilde bulunduğu, eserlerinin hata ve çelişkiler içerdiği gerekçesiyle ilmî kişiliğine yöneltilen olumsuz eleştirilerin haklılık payı bulunsa da birçoğunun doğruyu yansıtmadığı kanaatine vardık.

Abstract:
The subject of our work is Sıddîq Hasan Khân and his Tefsir which Fethu'l-Beyân. Our aim in this study is to introduce Sıddîq Hasan Khân and his tefsir's Fethu'l-Beyân from differecent angles and to introduce them to the world of science. Our work consists of an introduction, three parts ond a result part. We explained the purpose, the method and resources of our work in the introduction. We have included the claims and studies about Sıddîq Hasan Khân's life, his scientific personality. We described that India, the place where he lived met with Islam, the religious and political situation of the region he lived in. In the first part, we have talked about the properties of Fethu'l-Beyân,  the content  and sources of the its preface. In the second part, we have discussed the riwayat dimension of Fethu'l-Beyân and the Qur'ân's scinces issues on it. .In the third part we have dealt with the dirayat dimension of Fethu'l-Beyân. In the part of conclusion we summarize the information we obtained during our work and explain wich consequences we have. As a result of this study; we have seen and India has become an importand center of knowledge  since it met Islam, that Sıddîq Hasan Khân is one of important scientific personalities of this place, and that he has devoted himself to spreading Islam against the British colonialism in the country. Among his most important works, is Fethu'l-Beyân, we have came to the conclusion that the Saint Propheth (PBUH), componation of  Prophet and the riwayats from Islamic scholars who follow this generation, he take a base on the idea of selefi. In many of his works, we have convinced that many of criticisms that directed towards scientific personality, but that many of them do not reflect the truth, because they are extremely naked from others and that their works contain mistakes and contradictions.