Dezenformasyon kavramı bağlamında Türkiye'de yapılan yasal düzenlemeler üzerine bir inceleme
In Turkey in the context of the concept of disinformation a review on the legal arrangements made
Yazar: MUHAMMED DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ONUR TAYDAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Tarihsel süreç kapsamında ve yapılan literatür taramaları ile elde edilen veriler nihayetinde dezenformasyon içeren bilgi paylaşımları ve akabinde çıkarılan basın kanunları bilfiil oluşturulmaya devam etmektedir. Oluşturulan kanunlar ve dezenformasyon içeren bu bilgiler ile çıkarılan kanunlar ise; her dönem kendi içerisinde farklılık gösterebilmektedir. Öyle ki 1900'lü yıllar ile özellikle 2000'li yılların başlarından itibaren yapılan dezenformasyon paylaşımları ve buna istinaden çıkarılan yasal hükümler müstesna biçimde farklılık göstermektedir. Bu farklılığın oluşumunda ise; 21. yy. modern iletişim teknolojilerinin en büyük getirilerinden biri olarak, yeni medya ve iletişim teknolojilerinin hayatlarımızın her alanına sirayet etmesi ve bu gelişmeler sonrasında internet ve sosyal medyanın da gündelik hayatlara her geçen gün daha fazla entegre olmasının katkıları önemli bir yer edinmektedir. Bu katkılar da kendi içerisinde olumlu olumsuz olarak sınıflandırılabilmektedir. Olumlu olanlar; bilgiye ulaşım, dolaşım, başkalarıyla paylaşma vd. olarak sıralanabileceği gibi olumsuz olanları da bu bilgilerin yanlış ve yalan paylaşımları sonrasında oluşan dezenformasyon ortamları olarak nitelendirilebilmektedir. Bu durum özellikle iletişim ve habercilik alanında önemli değişiklikler yaşanmasına neden olmaya devam etmektedir. Nihai olarak yaşanan olumsuzlukların önüne geçilmesi hususunda bireylere düşen önemli görevler bulunmakla birlikte kimi zaman önüne geçilememesi halinde de hükûmetler aracılığıyla bazı yasal yaptırımlar oluşturulabilmektedir. Bu genel çerçevede "Dezenformasyon Kavramı Bağlamında Türkiye'de Yapılan Yasal Düzenlemeler Üzerine Bir İnceleme" başlıklı bu çalışmanın ilk bölümünde; yeni medya, sosyal medya ve sosyal medyanın türleri ve Türk basın tarihi, ikinci bölümünde; enformasyon, bilgi düzensizliği, bilgi düzensizliği türleri ve dezenformasyon ile sosyal medya arasındaki ilişkiye dair detaylı bir alanyazın taraması yapılmıştır. Son olarak yöntem kısmında; 1925 ile 2022 yılları arasında dezenformasyon ve yanlış bilgi paylaşımları neticesinde oluşturulan yasal hükümler ve kanunlar incelenmiştir. İnceleme yapılırken yöntem kısmında içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler kapsamında; 2000'ler öncesinde, daha çok çıkartılan gazete ve yayınlar sonrasında oluşturulan ve yayılacak olan bilgiler dahilinde, 2000'li yıllar sonrasında ise; özellikle internet ve sosyal medyanın gelişmesi ile birlikte daha da yaygınlaşan yanlış bilgi ile dezenformasyon içeren paylaşımların önüne geçmek amacıyla bir takım kanunlar ve yasal düzenlemelerin oluşturulduğu ve oluşturulan bu yaptırımlar ile de dezenformasyon kaynaklı bilgi paylaşımlarının ve yine sonrasında doğacak olan bilgi kirliliklerinin önüne geçilmeye çalışıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: İletişim Çalışmaları, Yeni Medya, Sosyal Medya, Bilgi Düzensizliği, Dezenformasyon, 1925-2022 Tarihli Yasal Hükümler, İçerik Analizi.

Abstract:
The data obtained within the scope of the historical process and through the literature searches carried out, ultimately, the information sharing containing disinformation and the subsequent press laws continue to be de facto created. The laws created and the laws enacted with this information containing disinformation may differ within each period. So much so that it differs from the 1900s, especially since the early 2000s, except for the disinformation shares and the legal provisions issued based on this. In the formation of this difference; 21. yy. as one of the biggest benefits of modern communication technologies, the spread of new media and communication technologies to all areas of our lives and the contributions of the internet and social media to be integrated more and more into everyday lives after these developments are gaining an important place. These contributions can also be classified as positive and negative in themselves. The positive ones are; access to information, circulation, sharing with others, etc. as can be listed, the negative ones can also be characterized as disinformation environments that occur after false and false sharing of this information. This situation continues to cause significant changes, especially in the field of communication and journalism. Although there are important duties for individuals to prevent the negative events that ultimately occur, sometimes some legal sanctions can be created through governments if they cannot be prevented. Within this general framework, in the first part of this study titled "An Examination on the Legal Regulations Made in Turkey in the Context of the Concept of Disinformation"; new media, social media and types of social media and Turkish press date, in the second part; information, information disorder, types of information disorder and a detailed literature review on the relationship between disinformation and social media was conducted, and finally in the method section; Decrees and laws created as a result of disinformation and Deceptive information sharing between 1925 and 2022 were examined. During the examination, the content analysis method was used in the method section. Within the scope of the data obtained; before the 2000s, within the information that was created and will be disseminated after more published newspapers and publications, and after the 2000s; especially with the development of the Internet and social media, a number of laws and legal regulations have been created in order to prevent misinformation and disinformation-related sharing, and with these sanctions created, it has been concluded that information sharing caused by disinformation and information pollution that will arise after it have been attempted to be prevented.
Key Words: Communication Studies, New Media, Social Media, Information Disorder, Disinformation, Legal Provisions Dated 1925-2022, Content Analysis.