Şirket sürdürülebilirlik raporlarında finansal olmayan unsurların şirket kârlılığı üzerinde etkileri
The effects of non-financial elements in the company sustainability reports on company profitability
Yazar: ALEV VARCAN BAŞKAYA
Danışman: PROF. DR. OKTAY TAŞ
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal olmayan raporlama = Non-financial reporting ; Karlılık = Profitability ; Raporlama = Reporting ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Sürdürülebilirlik endeksi = Sustainability index

Özet:
Sürdürülebilirlik raporlarında bulunan finansal olmayan unsurlar, raporlamada şeffaflık ihtiyacını karşılamada önemli bir işleve sahiptir. Finansal olmayan raporlamada zorunlu standartlar olmaması nedeniyle, şirketler farklı tercihler yapabilmektedirler. Bu çalışmada, uygulamadaki farklılıkların ortaya konulması ve finansal olmayan raporlama unsurlarının şirketlerin finansal performansına olan etkilerini göstermek amacı ile çeşitli analiz ve karşılaştırmalar yapılmıştır.      
Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi şirketlerinin, endeks başlangıcı olan 2014 yılından 2021 yılına kadar, endekste işlem gördükleri dönemlere ait raporları incelenmiştir. Bu dönemde hazırlanan 335 sürdürülebilirlik, entegre ve faaliyet raporu seçili finansal olmayan unsurlara göre analiz edilmiştir. Şirketlerin endekste işlem gördükleri dönemde ortaya konulan raporlama tercihlerindeki değişim ve yine sözü edilen dönemde ortaya çıkan finansal performansın değişimi arasındaki bağlantı, korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışma verileri ve sonuçları, şirketlerin sektörel gruplamaları ve endekste işlem görme süreleriyle ele alınarak zaman içindeki değişimleri yorumlanmıştır. 
Çalışmanın sonucunda, genel ekonomik dinamiklerdeki dalgalanmaların etkisi ile korelasyon sonuçlarının değerlendirilmesinde kısıtlar gözlenmiştir. Öte yandan çalışmada ele alınan kârlılık oranlarındaki değişimin çalışmada incelenen 58 şirketin %64'ünde pozitif yönlü olduğu görülmüştür. Şirketlerin %59'unun sürdürülebilirlik endeksinde bulundukları sürede hisse değerlerindeki artışın, aynı dönemlerde BİST100 endeks değerinin artışının üzerinde gerçekleştiği de bir diğer tespittir. Çalışmanın çerçevesi ve ele alınan kriterlerle sınırlı olmak üzere, çalışmada incelenen 58 şirket için finansal olmayan raporlama performanslarında gözlenen %66'lık ilerlemenin şirket kârlılığı üzerinde olumlu etkisi olduğu ileri sürülebilir.
 Bu çalışmanın, 2021 yılında işleyişi değişen Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi şirketlerinin, geçmiş dönem performanslarını bütün olarak değerlendirilmesi açısından, benzer konularda yapılacak çalışmalara önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Non-financial elements in sustainability reports have an important function in meeting the need for transparency in reporting. Since there are no mandatory standards in non-financial reporting, companies may make different choices. In this study, various analyzes and comparisons were made to reveal the differences in practice and show the effects of non-financial reporting elements on the financial performance of companies.

The reports of the BIST Sustainability Index companies for the periods they were traded between 2014 and 2021 were examined. A total of 335 sustainability, integrated, and annual reports prepared in this period were analyzed according to selected non-finacial elements. The connection between the change in the reporting preferences of the companies in the period when they were traded in the index and the change in the financial performance in the mentioned period wa evaluated by correlation analysis. The study data and results are discussed with the sectoral grouping of the companies and their trading time in the index, and their changes over time interpreted.

As a result of the study, limitations were observed in the evaluation of correlation results with the effect of fluctuations in general economic dynamics. On the other hand it was seen that the change in the profitability ratios discussed in the study was positive in 64% of the 58 companies examined in the study. Another finding is that the increase in the share values of 59 % of the companies during the time they were in the sustainability index was above the increase in the BIST100 index value in the same periods. Limited to the framework of the study and the criteria discussed, it can be argued that the 66% improvement observed in non-financial reporting performance of the 58 companies examined in the study positively impacts company profitability.
It is thought that this study would contribute significantly to studies on similar issues in terms of evaluating the past performances of Borsa Istanbul Sustainability Index companies whose functioning has changed in 2021.