İnme Geçiren Hastaların Üst Ekstremite Rehabilitasyonunda Sanal Gerçeklik Temelli ve Göreve Yönlendirilmiş Egzersizlerin El Fonksiyonlarına Etkisinin Karşılaştırılması
The Comparison of The Effects of Virtual Reality Based and Task Oriented Exercises on Hand Functions in The Upper Extremity Rehabilitation of The Post Stroke Patients
Yazar: ELİF ELÇİN DERELİ
Danışman: PROF. DR. AYŞE YALIMAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: El = Hand ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; İnme = Stroke

Özet:
Çalışmanın amacı ?inme sonrası elin fonksiyonelliğinin kazandırılmasında sanal gerçeklik temelli egzersiz (SG) çalışması ile göreve yönlendirilmiş egzersiz (GY) çalışması kadar başarı sağlanabilir;oyun içerikli tedavi ile sıkıcılık probleminin üstesinden gelinebilir? hipotezini testlemektir.Gönüllüler randomizasyonla ayrılmıştır(SG grubu 11olgu;GY grubu 12olgu).Dahil edilme kriterleri, erişkin inme hastası olma, geçirilmiş tek inme, 24 ve üzeri MMDM-skoru, P5Glove® oyun eldivenine uyum, el fonksiyonlarını etkileyen başka tedavi alınmamasıydı.Etkilenen elin fonksiyonunu etkileyecek başka bir tıbbi durumu olan,Modifiye Ashworth Skalası'na göre spastisitesi dirsek-elbileği-parmak fleksörlerinde 3 ve üzeri, afazik, ihmal sendromu,görme kusuru olan hastalar alınmamıştır.Çalışmanın başında ve 5-haftalık programının bitiminde, elin kaba ve ince kavrama gücünün değerlendirilmesinde dinamometre, pinçmetre, beceri ve fonksiyonelliğinin değerlendirilmesinde ?Action Research Arm Test?(ARAT) ve Modifiye ?Jebsen&Taylor? El Fonksiyon Testi(J&T),el fonksiyonlarının sorgulanmasında Duruoz El İndeksi(DEİ) ve ?ABILHAND? kullanılmıştır. Programın sonunda, hazırlanan ?Tedavi Memnuniyeti Sorgulama Anketi? doldurulmuştur.SG grubu bilgisayar ve ?P5Glove®? ile oluşturulmuş sanal ortamda ?Sandbox?,?Air Lock?,?Chicken Invaders?,yapboz oyunları ile tedavi edilmiştir.GY grubu çeşitli şekil, büyüklük ve dokulardaki objelerle uzanma,taşıma,kaldırma,kavrama türündeki aktivitelerden oluşan bir egzersiz programını tamamlamışlardır. Grupların tedavisi 5 hafta sürmüştür(1seans=2saat,toplam 13seans).Tedavi sonunda iki grubun tüm değerlendirmelerinde istatistiksel olarak anlamlı iyileşme saptanmıştır. Üçlü parmak kavrama gücünde(p=0,013),ARAT toplam(p=0,011),kaba(p=0,043),ince kavrama(p=0,019) alt testlerinde ve J&T obje toplama(p=0,005) alt testinde GY grubunun olumlu üstünlüğü görülmüştür.?Tedavi Memnuniyeti Sorgulama Anketi?ne göre eğlence(p=0,000) ve sıkılma(p=0,002) alt gruplarında SG grubunun olumlu üstünlüğü görülmüştür.Bu sonuçlara göre, sanal gerçeklik inme sonrası hastaların el rehabilitasyonunda etkili ve eğlenceli bir tedavi yöntemi olarak kullanılabilir.Sonuçlar hipotezi büyük oranda desteklemektedir.Bu iki tedavi yönteminin üstünlükleri,avantaj ve dezavantajları düşünülerek hastalara uygun olan yöntem sunulmalıdır.

Abstract:
Study aim is testing hypotesis ?similar success may be achieved in virtual reality based exercise(VR) training as achieved in task oriented(TO) exercise training to regain hand functions post-stroke;boredom problem in treatment can be solved by game based treatment?.Volunteers were randomised into groups,(11patients in VR-group;12patients in TO-group).Inclusion criterias were being adult stroke patient,one stroke, 24 and upper MMSEscore, adaptation to P5-Glove®,not having any other treatment effecting hand.Patients with other medical condition may effect hand,3 or more Modified Ashwort Spasticity score at elbow,wrist,finger flexors, aphasia,hemispatial neglect,sight defisit were excluded.Dynamometer,pinchmeter for finger pinch and hand grip strenghts,Action Research Arm Test(ARAT),Modified Jebsen&Taylor Hand Function Test(J&T) for hand skills,functionality assessments,Duruoz Hand Index(DHI),ABILHAND for questioning hand functions were applied at begining and 5 weeks study end, in assessment sessions. ?Treatment Satisfaction Questioning Survey? were filled at study end.Patients in VR group were treated by Sandbox,Air-Lock,Chicken-Invaders,jig-saw games in virtual environment created by computer and P5 Glove®. Other patients completed a therapy with objects in different shapes,sizes,textures,including reaching,carrying,lifting,grasping exercises.Both groups were treated for 5weeks(1session=2hours, totally 13sessions).Statistically significant improvements were seen in all parameters of groups. Superiorities of TO group were seen in palmar pinch strength(p=0.013),ARAT total(p=0.011),grasp(p=0.043),pinch(p=0.019) sub-tests,J&T picking up small objects sub-test(p=0.005).Superiorities of VR group were seen in entertaintment(p=0,000), oppressiveness(p=0,002) sub-groups of ?Treatment Satisfaction Questioning Survey?.According to results, virtual reality may be used in post stroke patients? hand rehabilitation as effective,entertaining treatment method.Study results supports hypothesis,mostly.Suitable method must be delivered to patients by caring superiorities, advantages and disadvantages of two treatment methods.