Evsel atıklar ve geri dönüşüm konusunda yer temelli eğitimin öğrencilerin akademik başarı ve tutumları üzerine etkisi
Space for household waste and recycling academic achievement of students through based education and its effect on attitudes
Yazar: MEHMET TÜRK
Danışman: PROF. DR. TOHİT GÜNEŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada ortaokul 7.sınıf öğrencilerin fen bilimleri dersi öğretim 
programında yer alan "Evsel atıklar ve geri dönüşüm" konusunda yer temelli eğitim
ile gerçekleştirilen çevre eğitiminin öğrencilerin akademik başarı ve tutumları üzerine 
etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada ön test-son test 
kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma çalışma grubunu 2022-
2023 eğitim-öğretim döneminde Samsun ili Tekkeköy ilçesinde bir devlet 
ortaokulunun 7.sınıfında eğitim görmekte olan 22 deney grubu ve 24 kontrol grubu 
olmak üzere toplam 46 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın verilerini toplamak için 
demografik bilgiler ölçeği, çevresel tutum ölçeği ve başarı testi kullanılmıştır. Kontrol 
grubu evsel atıklar ve geri dönüşüm konusunu MEB'in öngördüğü mevcut müfredat 
izlenerek işlenmiş, deney grubu öğrencilerinin sınıf içi öğrenmesi okul dışı öğrenme 
ortamları ile desteklenmiştir. Bu kapsamda deney grubu öğrencileri belediyenin çöp 
dönüşüm tesisi, 2 adet özel geri dönüşüm tesisine götürülerek yer temelli eğitim
uygulaması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri tüm gruplara ön test ve son 
test olarak uygulanan başarı testi ve çevresel tutum ölçeği ile toplanmıştır. Demografik 
bilgiler ile elde edilen verilerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanarak 
yorumlanmıştır. Çevre tutum ölçeği ve başarı testinden elde edilen veriler SPSS 22 
programı ile analiz edilip yorumlanmıştır. Nicel verilerin analizin parametrik ve 
parametrik olmayan tekniklerle mi yapılacağını belirlemek için normal dağılıma 
uygunluğu Shapiro-Wilk testi değerleri ile incelenmiştir. Parametrik testlerin analizi 
bağımlı örneklem t-testi, bağımsız örneklem t-testi ve anova testi kullanılmıştır. 
Parametrik olmayan testlerin analizinde Mann Whitney u testi, Kruskal-Wallis h testi 
ve Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Yapılan analizlerde evsel atıklar ve geri 
dönüşüm konusunda yer temelli eğitim ortamlarında gerçekleştirilen öğretim 
faaliyetlerinin sınıf içinde gerçekleştirilen öğretim faaliyetleriyle kıyaslandığında daha 
etkili olduğu sonucunu ortaya koymuştur. Öğrencileri çevreye yönelik tutumlarında da 
yer temelli eğitimin gerçekleştiği deney grubu lehine sonuçlar elde edilmiştir.
Araştırma sonucu ulaşılan bilgiler ışığında çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, the aim was to examine the effect of place-based learning on the 
academic achievement and attitudes of 7th grade middle school students towards the 
topic of "Household Waste and Recycling" in the science education curriculum. For 
this purpose, a pretest-posttest control group quasi-experimental design was used in 
the study. The research group consisted of a total of 46 students, including 22 
experimental group students and 24 control group students studying in a state middle 
school in the Samsun and Tekkeköy districts during the 2022-2023 academic year. The 
demographic information scale, environmental attitude scale, and achievement test 
were used to collect data for the study. The control group was taught about household 
waste and recycling according to the current curriculum prescribed by the Ministry of 
Education, while the learning of the experimental group students was supported by 
out-of-class learning environments. In this context, the experimental group students 
were taken to the municipal waste recycling facility and 2 private recycling facilities 
for place-based learning activities. The quantitative data of the study were collected 
through pre- and post-tests administered to all groups using the achievement test and 
environmental attitude scale. The frequency and percentage values of the data obtained 
from the demographic information were calculated and interpreted. The data obtained 
from the environmental attitude scale and achievement test were analyzed and 
interpreted using the SPSS 22 program. The normality of the data was examined using 
the Shapiro-Wilk test values to determine whether the analysis of the quantitative data 
should be done using parametric or non-parametric techniques. Parametric tests such 
as dependent and independent sample t-tests and ANOVA tests were used for analysis. 
Non-parametric tests such as Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, and 
Wilcoxon signed-rank test were used for analysis. The analysis revealed that teaching 
activities carried out in place-based learning environments for household waste and 
recycling were more effective than those carried out in the classroom. Students' 
attitudes towards the environment were also more favorable towards the experimental 
group where place-based education was provided. Based on the information obtained 
from the study, various recommendations were made.