Topografik haritaların üretiminde eş yükseklik eğrileri, akan su ve su iletim hatları coğrafi verilerin otomasyon süreçleri
Automation processes of contour and hydrographic network data in topographic map production
Yazar: BÜLENT ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL TOZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Genelleştirme = Generalization ; Otomasyon = Automation

Özet:
Coğrafi veri tabanı oluşturma ve topografik harita üretim amacı ile fotogrametrikyöntemler kullanılarak toplanan coğrafi veriler, verinin karşılığı temel ölçektekitopografik haritaların üretiminde doğrudan kullanılabilmekte ve çok az ilavekartografik işlemler gerektirmektedir. Fakat türetme harita ve değişik nitelik ve içeriktecoğrafi veri setlerinin üretiminde, kendisinden daha yüksek mekansal çözünürlüğe sahiptemel ölçek harita verisi ve coğrafi veri setlerin (birincil modeller) doğrudankullanılması mümkün olmamakta ve ilave bir çok genelleştirme işlemlerinigerektirmektedir. Sayısal coğrafi verilerin varlığı, coğrafi veri üreticilerini klasikgenelleştirme iş akışlarını terk etmelerine, yeni sayısal genelleştirme iş akışlarınıoluşturmalarına ve otomasyonuna zorlamaktadır.Hidrografya ve yükseklik verileri genelleştirmesi, türetme coğrafi veri setleri veharitaların üretiminde önemli bir yer oluşturmaktadır. Tez çalışmada, türetmeharitaların üretimindeki eş yükseklik eğrileri, akan su ve su iletim hatları coğrafiverilerin otomasyon süreçleri, mevcut birçok genelleştirme yöntem, operatör vealgoritmaların bir araya getirilmesi, iş akışlarının oluşturulması ve geliştirilen birçokilave genelleştirme algoritmaları ile gerçekleştirilmiştir.Yardımcı eş yükseklik eğrileri, hidrografya akan sular ve su iletim hatları coğrafiverilerin otomatik seçimi için geliştirilen yeni algoritma ve yöntemlerin topografikharita üretimde oldukça başarılı sonuçlar verdiği, test bölgesi olarak seçilen 1:100.000ölçekli Balıkesir-J19 paftasının kapladığı veride gözlenmiştir. Geliştirilen yeni algoritmave yöntemlerin türetme coğrafi veri, harita ve hızlı üretim için tercih edilenzenginleştirilmiş ortofoto haritaların üretiminde, büyük zaman alan yükseklik vehidrografya verilerin üretilmesinde, yüksek standardizasyon ve otomasyon oranlarındakullanılabilir olduğu değerlendirilmektedir. Söz konusu çalışmanın, haritacılık alanındavar olan bu boşluğun doldurulmasına önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.Anahtar Kelimeler: Topografik harita, Türetme coğrafi veri, Genelleştirme, Otomasyonsüreçleri, Eş yükseklik eğrileri, Akan sular, Kritik Yörünge Yöntemi (KYY).

Abstract:
Geographic data, collected through photogrammetric methods for the purpose ofbuilding database and topographic map production, can be used directly in theproduction of topographic maps at equivalent scales with minor additional cartographicprocesses. But deriving geographic datasets and maps at smaller scales using this masterdatabase requires much more sophisticated processes and generalization tools.Availability of master databases forces data providers to leave traditional generalizationworkflows and to construct new generalization workflows on digital environments andautomate the processes as much as possible.Generalization of hydrographic data and contours constitute an important part in theproduction of derived datasets and maps. In this study, automation processes ofcontours and hydrographic network data have been constructed through gatheringtogether many generalization methods, operators, and algorithms available, andbuilding workflows and developing new additional generalization algorithms.New algorithms and methods, developed in this study for the automation of selectionprocesses of auxiliary contours and hydrographic network data, have been implementedvery successfully in the production of derived topographic map of Balıkesir-j19 testdata. It has been found that the new algorithms and methods developed can be used toobtain contours and hydrographic data from master datasets with high automation andstandardization ratios for the production of derived datasets and maps, and willcontribute to fulfill the needs towards the automation of generalization processes.Keywords: Topographic map, Derived geographic data, Generalization, Automationprocesses, Contours, Stream network, Critical Path Method (CPM).