Cummhuriyet dönemi Türk şiirinde ev (1920-1960)
The house in Republican period's Turkish poetry (1920-1960)
Yazar: İBRAHİM ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. ALEV SINAR UĞURLU
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Doğumdan ölüme yaşamın tüm veçhelerinde ev, büyük bir etkiye sahiptir. Ev, insanın yetişmesinde olduğu kadar toplumun vücut bulmasında da önem arz eder. Evin varlık niteliklerine yön verdiği bireyin tekrar onu şekillendirdiği etkileşim döngüsü evin nesnel gerçekliğini aşan çok yönlü anlam alanlarının izahını gerekli kılar. Bu bakımdan ev, disiplinlerin üzerinde durduğu bir alan olduğu gibi edebiyatın bilhassa şiirin daima ilgilendiği bir konu olmuştur. Şiirin imgesel evreni, evin anlam kodlarının ifadesi için son derece kullanışlıdır. Türk edebiyatında her dönemde bahsi geçen ev, dönemin zihniyetleri doğrultusunda şiire konu olur. İslam öncesi ile İslamî dönemde genel anlamda tali bir konu olan evin Batı etkisindeki edebiyatla birlikte ağırlığı artar. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında gerek mensur eserlerde gerekse de şiirde yer alan ev temi, sosoyo-psikolojik yapıya ayna görevi görür. Geleneksel evlerle apartmanlaşma tartışmalarının sürdüğü kuruluş yıllarında şiire dönemin hareketli gelişmeleri doğrultusunda yansıyan ev gittikçe başat bir konu hüviyeti kazanır. Cumhuriyet döneminde ev sorunsalı, Behçet Necatigil, Ziya Osman Saba, Sabri Esat Siyavuşgil gibi şairlerin sanat anlayışlarının odak noktası haline gelmiştir. Ev, belli kabuller doğrultusunda şiir hareketlerine konu olmuşsa da şairlerin kişisel hikâyeleri ve sanat anlayışlarına göre değer kazanmıştır. Modern araçların tahakkümünün artmasıyla evin sıcak, sarıp sarmalayan yapısının zedelendiğine dair eleştirel şiirler artmıştır. Bu çalışma, geniş bir literatür taramasına dayanarak 1920-1960 arası, evin şiir üzerinden bireysel ve toplumsal yansı alanlarının tespitini içermektedir. Bu konuyla ilgili müstakil şahsiyet ve dönemleri içeren çalışmalar dışında uzun bir zaman aralığını inceleyen çalışmalar, hâlihazırda bulunmamaktadır. Bu tez bu alandaki boşluğu doldurmaya katkı sağlayacaktır.

Abstract:
The house has a huge impact on all aspects of life from birth to death. The house is as important in the upbringing of a person as in the formation of a a society. The interaction cycle in which the house directs the qualities of existence and the person reshapes, requires the explanation of multifaceted fields of meaning that transcend the objective reality of  the house. From this perspective, as the house is an area that the disciplines focus on, the literature especially poetry, has always been interested in. The imaginary universe of the poem is extremely useful for expressing the meaning codes of the house. The house which is mentioned in every period in Turkish literature, has become the subject of poetry in line with the mentalities of the period. The importance of the house, which was generally a secondary issue in the pre-Islamic and Islamic periods, increases its value with the Western influenced literature. The theme of the house, which appears in both prose works and poetry in the Turkish Literature of the Republican Period, serves as a mirror to the socio-psychological structure. During the years, when discussions about traditional houses and apartment buildings continued, the house which was reflected in the poetry in line with the dynamic developments of the period, gradually became a dominant subject. The house ıssue in Republican period, has become the focal point of the artistic understanding of poets such as Behçet Necatigil, Ziya Osman Saba, Sabri Esat Siyavuşgil. Even though the house has been the subject of poetry movements, thanks to certain acceptances, it has gained value according to the poets' personal stories and understanding of art. With the increasing dominance of modern vehicles, critical poems which are about the damage to the warmth and enveloping structure of the house have increased. This study, based on an extensive literature review, includes the determination of the individual and social reflection areas of the house through poetry, between 1920 and 1960. Apart from the studies on this subject that include individual personalities and periods, there are currently no studies examining a long time period. This thesis will make precious contributions  to complete the gap in this field.