2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programı ile 2013 ve 2018 fenbilimleri dersi öğretim programlarının kazanımlar açısından Yenilenmiş Bloom ve SOLO Taksonomilerine göre incelenmesi
Investigation of outcomes of the 2005 science and technology teaching programme, and 2013 and 2018 science teaching programmes according to Revised Bloom and SOLO Taxonomies
Yazar: KEVSER KAYACAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE POLAT
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bloom taksonomisi = Bloom taxonomy ; Eğitsel sonuç beklentisi = Educational outcome expectation ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; SOLO taksonomi = SOLO taxonomy ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Eğitim, geçmişten günümüze toplumların en çok önem verdikleri alanlardan
biri olmuştur. Eğitim geleceğe yapılan bir yatırım olarak değerlendirilirse, bireyin hem
yakın hem de uzak geleceğe en iyi şekilde hazırlanması hem de bu yönde davranış
değişikliğinin sağlanması gerekmektedir. Bu doğrultuda eğitim öğretimdeki
değişimler kaçınılmaz olmuş, öğrencilerin uygun öğretim programları çerçevesinde
eğitim görmeleri esas alınmıştır. Öğretim programları belirlenen amaç ve doğrultuda
bireyi geleceğe hazırlayacak şekilde planlanmalıdır. Bu araştırmanın amacı, 2005 Fen
ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı ile 2013 ve 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim
Programlarının Kazanımlar Açısından Yenilenmiş Bloom ve SOLO taksonomilerine
göre nasıl bir dağılım gösterdiğini belirlemektir.
Veriler nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yoluyla elde
edilmiştir. Bu amaçla 2005 Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı kazanım sayısı
973, 2013 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı kazanım sayısı 330, 2018 Fen
Bilimleri Dersi Öğretim Programı kazanım sayısı 302 olmak üzere toplam 1605
kazanım incelenmiştir. Araştırmanın güvenilirliği Miles ve Huberman (1994)
formülüne göre 0,82 olarak hesaplanmıştır. Çalışmada verilerin analizi için betimsel
analiz kullanılmış ve toplam 1605 kazanım hem Yenilenmiş Bloom (YBT) hem de
SOLO taksonomilerine göre incelenmiştir. Analiz bulgularına göre bilgi boyutunda
yer alan kazanımların en çok kavramsal bilgi, en az üstbilişsel bilgi düzeyinde olduğu
tespit edilmiştir. Bilişsel süreç boyutunda yer alan kazanımların en çok anlama, en az
yaratma düzeyinde olduğu belirlenmiştir. SOLO Taksonomisi'ne göre incelenen
kazanımların ağırlıklı olarak tek yönlü ve ilişkisel yapı düzeylerinde yer alırken,
soyutlanmış yapı düzeyinde ise çok az sayıda kazanım olduğu göze çarpmaktadır.
Sonuç olarak 2005, 2013 ve 2018 fen öğretim programı kazanımların alt düzey
bilişsel basamaklarda yığıldığı, üst düzey bilişsel basamaklarda sınırlı sayıda olduğu
tespit edilmiştir. Bu noktada öğrencilerin üst düzey bilişsel becerilerini geliştirmek ve
değerlendirebilmek için öğretim programlarının niteliklerine dikkat edilerek
hazırlanması önem taşımaktadır. Bu sonuçlar ışığında öğretim programı hazırlayan ve
bu alanda çalışan bireylere çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Fen öğretim programı, Kazanım, SOLO Taksonomisi, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi

Abstract:
Education has been one of the most important fields of societies from the past
to the present. If education is considered as an investment for the future, it is necessary
to prepare the individual in the best way for both the near and far future, and to provide
a behavioral change on this way. In this direction, changes in education have been
inevitable, and it has been taken as a basis for students to receive education within the
framework of appropriate teaching programs. Teaching programs should be planned
in such a way as to prepare the individual for the future in line with the determined
purpose and direction. The aim of this research is to determine the distribution of
outcomes obtained from 2005 Science and Technology Teaching Programme, and
2013 and 2018 Science Teaching Programmes According to Revised Bloom (RBT)
and SOLO (ST) Taxonomies.
The data were obtained through document analysis which is one of the
qualitative research methods. For this purpose, a total of 1605 outcomes were
examined, of which the numbers were 973, 330 and 302 for 2005 Science and
Technology, 2013 & 2018 Science teaching programmes, respectively. Reliability of
the study was calculated as 0.82 according to the formula of Miles and Huberman
(1994). In the study, descriptive analysis was used for the examination of the data and
a total of 1605 outcomes were investigated according to both the RBT and ST.
According to the analysis findings, the outcomes in the knowledge dimension were
determined mostly in conceptual and less in metacognitive knowledge dimensions.
Outcomes in the cognitive process dimension were detected mostly in understanding
and less in creation stages. The outcomes examined according to SOLO Taxonomy, it
is noteworthy that they are predominantly at the one-way and relational, very few at
the isolated structure levels.
After examining the whole outcomes, it has been determined that unidirectional and relational structure levels are more heavily than isolated structure level.
As a result, it has been determined that the outcomes of the 2005, 2013 and 2018
science teaching programmes are concentrated in low-level by exhibiting limited skills
at high-level cognitive stages. At this point, it is suggested to prepare the teaching
programmes by taking into consideration the qualifications of the students in order to develop and evaluate their high-level cognitive skills. In the light of these results, various suggestions were made to target individuals who prepare the teaching programme and work in this field.

Keywords: Science teaching programme, Outcome, SOLO Taxonomy, Revised Bloom Taxonomy (RBT)