Patara Ana caddesi
Main street of Patara
Yazar: ŞEVKET AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. HAVVA IŞIK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Likya = Lycia ; Mimari doku = Architectural texture ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Patara = Patara ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
İç limanı güneyde Meclis önündeki agoraya bağlayan kuzey-güney doğrultulu Ana Cadde, 12.60 m genişliğiyle Lykia?nın en geniş ve iyi korunmuş caddeleri arasında yer alır. Her iki yanı yaklaşık 6.00 m genişliğinde İon mimari düzeninde revaklarla sınırlandırılmıştır. Doğu revakta granit, batıda ise mermer sütunlar kullanılmıştır. Batı revak zemini, bugün hemen hemen tümüyle yok olmuş geometrik süslemeli mozaikle kaplıdır. Revak arkasında, farklı işlevleri olan ve büyüklükleri de değişkenlik gösteren dükkânlar bulunmaktadır.
Kentin omurgasını oluşturan Ana Cadde depremlerle oluşan çökme sonucunda su altında kalmış ve ancak yüz metrelik bir bölümü açılabilmiştir. Tekerlek izinin olmayışı araç trafiğine kapalı bulvar niteliğinde bir ana yol olduğunu göstermektedir. Cadde zemininin altından geçen kanalizasyon sistemi de kuzey-güney doğrultuludur.  Bu güne kadar ele geçen bulgularının en erkeni Geç Hellenistik Dönem'e ait olan cadde, Roma İmparatorluğu sürecinde Cardo (kuzey-güney caddesi) olarak yeniden düzenlenmiştir. Ana Cadde, yakınındaki Prostylos Tapınağın hemen kuzeyinde Decumanus (doğu-batı caddesi) ile kesişerek kavşak oluşturmakta ve limana kadar devam etmektedir. 
Caddenin güney bitiminde yaklaşık 120 m uzunluğundaki Agora Batı Stoası yer alır. Bu stoa, kentin asıl merkezî agorasına aittir. Ele geçen başlık parçalarına göre, ön sıra İon, içteki sıra Korinth düzeninde yapılmıştır. Agora Batı Stoa Kuzey Girişi, iki geçitli, kemerli ve alınlıklı özgün mimarisiyle bugün 2.40 m yüksekliğinde ayaktadır. Mimari bulgular, yapıyı MS 2. yüzyıl ortalarına tarihlemektedir. Stoa Kuzey Kapısı?nın doğu ayağına bitişik olarak, doğu-batı doğrultulu ve girişi batıda yer alan in antis planlı, 7.50 x 10.00 m ölçülerindeki Palaestra Propylonu konumlanır. Ana Cadde?nin varlığına ilişkin en erken yazıt MÖ 1. yüzyıldandır. Arkeolojik verilere göre ise MS 7. yüzyıla kadar işlevini yitirmediği anlaşılmaktadır.
Ana Cadde?yle bağlantılı kent içi ulaşımı temin eden farklı yollar da tespit edilmiştir. Bu yolların en önemlilerinden biri limanın doğusunda açılan alanlarda ortaya çıkmıştır. Liman Hamamı?nın güneybatı köşesinde birleşen küçük ara sokaklar, burada bir kavşak oluşturur. Ana Cadde'nin yan yollarından diğer ikisi ise Leto Hurmalığı?nın yanından 15 m?lik arayla yan yana uzanırlar. Güneye yönelen bu iki yoldan doğudaki 2.50 m, batıdaki 3.75 m genişliğindedir. Lykia?nın kentlerine yön veren Yol Kılavuz Anıtı da (Miliarium Lyciae), ana caddelerin (Decumanus ve Cardo) kavşağında, Liman Agorası ile bağlantılı bir noktaya dikilmiş olmalıdır.

Abstract:
The Main Street lying on the north-south direction, which connects the inner harbour to the agora in front of the bouleuterion, is one of the widest (12.60 m) and well-preserved streets in Lycia. Both sides of the street are lined with Ionic order colonnades as wide as 6.00 m The colonnade on the east consists of granite columns while the west side employs marble columns. The floor of the western colonnade was ornamented by a fine mosaic floor consisting of a variety of geometric shapes, which is not preserved today. Behind this colonnade there are different sized shops evidently used for various purposes. 
This colonnaded wide avenue was completely flooded after the collapses caused by the earthquakes in the region, and so far, it has been unearthed over a length of some 100 meters. The lack of wheel marks on the street suggests that it functioned as a boulevard-like main street meant for pedestrians only. The sewer system underneath the main street also stretches in a north-south direction. The construction of the street is thought to date back to the Hellenistic Period and evidence indicates that it was reconstructed as a Cardo (a north-south oriented street) in the Roman Empire period. The main street intersects with the Decumanus (an east-west oriented street) to the north of Prostylos Temple in the vicinity and it runs as far as the harbour. 
At the southern end of the street, is the West Stoa of the Agora measuring about 120 meters long. This stoa belongs to the central Agora of the city. The fragments of capitals unearthed indicate that the front line consisted of the Ionic order columns while the inner colonnade followed the Corinthian architecture. The original northern gate of the West Stoa of the Agora is still standing up to the height of 2.40 meters with its 2 archways and pediment. Based on the architectural findings, the structure is dated to the middle 2nd century AD. Adjacent to the eastern foot of this Northern Gate of the Stoa, there is an east-west oriented Propylon (gate) to the Palaestra measuring 7.50 x 10.00 m, distyle in antis with a gate opening to the west. The earliest inscription referring to the existence of the Main Street dates from the 1st century BC. The current archeological evidence proves that this street maintained its function until 7th century AD.
The excavations at Patara confirmed the existence of different roads connecting to the Main Street, which were used for urban transportation. One of the most important of these roads was unearthed in excavation sites to the east of the harbour. The small side streets intersecting on the corner of the Harbour Bath form a junction here. The other two extensions of the Main Street run along the Palm Grove dedicated to Leto, with a 15-meter interval. Of these two roads, the one in the east is 2.50 m wide while the one in the west has a width of 3.75 m The Miliarium Lyciae of Patara (the Road Guide Monument), which provided directions to the Lycian cities, must have erected on the intersection of the Decumanus and Cardo, on point connected with the Harbour Agora.