İbn Kesîr tefsiri ile Hak Dini Kur'an Dili tefsiri bağlamında had cezaları ile ilgili âyetlerin mukayeseli incelenmesi
A comparative analysis of the verses related to hadd penalties in the context of Ibn Kathir's tafsir and Hak Dini Kur'an Dili tafsir
Yazar: HATİCE NUR ÖZGELEN
Danışman: DOÇ. DR. NURDOĞAN TÜRK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm hukukunda cezalar başlığı altında bulunan, Allah ve Rasûlu (s.a.v.) tarafından tespit edilmiş olan had cezaları büyük önem taşımaktadır. Bu cezalar kamu hukuku sayılmakla birlikte affı mümkün olmayan cezalardır. Bunlar; zina, eşkıyalık, namuslu kadına zina iftirasında bulunmak, hırsızlık, içki içmek, haksız şekilde devlete isyan etmek ve İslâm dininden dönme suçlarıdır. İslâm'da cezaların amacı kişileri cezalandırmak değil toplumu iflah etmek, insanları caydırıcı cezalarla bu suçlardan uzak tutmaktır. Bu cezalar arasında ridde, içki içmek ve devlete isyan suçu hadislerle sabit kılınmıştır. Kur'ân ilimlerinin en değerlileri arasında yer alan tefsir ilmi, yorum yapmak anlamına gelir. Ancak had cezalarından bahseden âyetleri yorumlamak diğer âyetlere oranlara daha sınırlı olabilir. Mukayese etmek için klasik dönem rivâyet tefsirlerinden olan İbn Kesir ve Cumhuriyet dönemi müfessirlerinden ve dirâyet tefsirinin en güzel örneklerinden sayılan Elmalılı M. Hamdi Yazır tefsirlerini seçmemizin amacı mezhepsel, geleneksel ve dönemsel farklılıklardan kaynaklanan değişiklikler olup olmadığını ortaya koymaktır. Had cezalarından bahseden âyetlerin bu müfessirler arasında incelenmesi sonucunda mezhep farklılığından ötürü değişim az bulunmakla birlikte zamanın değişmesinden ötürü de herhangi bir değişim ortaya çıkmadığı tespit edilmiştir. Yalnız rivâyet ve dirâyet tefsirleri olmalarından kaynaklı olarak İbn Kesîr'in (öl. 774/1373) söz konusu hususlarda fazla yorum yapmadığı ve Elmalılı'nın (1878-1942) ise Müslümanlara güncel ve gündelik hayata dair fikir ve nasihatlere ve ayrıca Türkçe diliyle yazması sebebiyle Arapça dilbilgisi ile ilgili açıklamalara yer verdiği görülmektedir. Ayrıca Elmalılı hem okuyucuyu yönlendirdiği suçların ve cezalarının sebep ve hikmetlerinden daha fazla bahsederek zaman zaman okuyucuyu ikna etmeye çalışmış hem de İbn Kesîr kadar çok rivâyete yer vermemiş, âyetlerin iniş sebepleri konusunda makul kabul edilenleri yeterli görmüştür. Ancak tüm bunlara rağmen had cezalarından bahseden âyetlerin tefsiri mukayese edildiğinde ahkâm tefsiri olmamalarına rağmen iki müfessirin de mezkûr konularda yeteri kadar bilgiye yer verdikleri ve tefsirlerinde aşırı bir fark görülmediği saptanmıştır.

Abstract:
The hadd crimes determined by Allah and prophet, which are under the heading of punishments in Islamic law, are of great importance. Although these penalties are considered public law, they are penalties that cannot be forgiven. These; adultery, banditry, slandering a chaste woman, stealing, drinking alcohol, rebelling against the state unjustly, and turning from the religion of Islam. The purpose of punishments in Islam is not to punish individuals, but to improve the society and to keep people away from these crimes with deterrent punishments. Among these punishments, the crime of ridde, drinking alcohol and rebellion against the state has been fixed by hadiths. The science of tafsir, which is among the most valuable of the Qur'anic sciences, means interpreting. However, interpreting the verses that mention hadd punishments may be more limited than other verses. For comparison, the purpose of choosing the commentaries of Ibn Kathir, one of the classical period narration commentaries, and Elmalılı Hamdi Yazır, which is considered one of the best examples of the tafsir of the Republic period and the prudence commentary, is to reveal whether there are changes arising from sectarian, traditional and periodical differences  As a result of the examination of the verses talking about hadd punishments among these commentators, it has been determined that although there is little change due to the difference in sect, no change has occurred due to the change of time. It is seen that since they are only narration and wisdom interpretations, Ibn Kathir did not comment much, and Elmalılı included ideas and advices about current and daily life for Muslims, and also explanations about Arabic grammar because he wrote in Turkish. He talked more about the reasons and wisdoms of the crimes and punishments he directed the reader to and tried to convince the reader from time to time. Elmalılı did not include as many narrations as Ibn Kathir, and considered the reasonable ones sufficient for the reasons for the revelation of the verses. However, despite all these, when the interpretation of the verses that talk about hadd punishments is compared, it has been determined that although they are not judgment interpretations, both commentators include enough information and there is no excessive difference in their interpretations.