Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile sanayi sektörü istihdamı arasındaki ilişki: Türkiye örneği
The relationship between direct foreign capital investments and industrial employment: The case of Turkey
Yazar: SERKAN TEKE
Danışman: PROF. DR. MUHARREM AFŞAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL = ARDL ; ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Endüstri sektörü = Industry sector ; Türkiye = Türkiye ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; İstihdam = Employment

Özet:
Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, yatırımlarını finanse edecek kaynak bulmakta zorlanmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımlar, sermaye yetersizliği sorununun yarattığı olumsuzlukların giderilmesinde önemli yere sahiptir. Küreselleşme süreci ile etkisini artıran doğrudan yabancı sermaye yatırımları, ülkelerin ekonomi politikaları içerisinde önemli parametrelerini etkilemektedir. Bunlardan birisi de istihdamdır. 
Bu çalışma, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının istihdam üzerindeki etkisini sektörel açıdan açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının teorik altyapısı verilmiştir. Daha sonra doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının sektörel etkileri değerlendirilmiş ve istihdam göstergeleri ile açıklanmıştır. Yapılan incelemeler çerçevesinde istihdam üzerinde olumlu ve olumsuz sonuçlar doğurabileceği saptanmıştır. Çalışmanın ampirik bölümünde sınır testi yaklaşımı ARDL, VAR modeli, Toda-Yamamoto ve Granger nedensellik testi ile 2005Q3-2020Q3 dönemi için doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının sektörel istihdam üzerindeki etkileri incelenmiştir. Elde edilen ampirik bulgular, birinci aşamada doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile sanayi sektörü istihdamı arasındaki katsayının negatif ve anlamlı olduğunu göstermiştir. Elde edilen uzun dönemli ilişki neticesinde çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir. İkinci aşamada doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile toplam istihdam arasında nedensellik ilişkisi bulunamamıştır. Üçüncü aşamada hizmetler sektörü istihdamı ile doğrudan yabancı sermaye yatırımları arasında katsayının pozitif, istatiksel olarak anlamsız olduğunu göstermiştir. Uzun dönemli ilişki tespit edilen analiz sonucunda nedensellik tespit edilememiştir.

Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, İstihdam, ARDL, VAR

Abstract:
Developing countries such as Turkey have difficulty in finding resources to finance their investments. Foreign direct investments have an important place in eliminating the negativities created by the capital insufficiency problem. Foreign direct investment, which has increased its impact with the globalization process, affects important parameters in the economic policies of the countries. One of them is employment. 
This study aims to explain the effect of foreign direct investment on employment from a sectoral perspective. In this study, firstly, the theoretical infrastructure of foreign direct investment investments is given. Then, the sectoral effects of foreign direct investment investments were evaluated and explained with employment indicators. Within the framework of the examinations, it has been determined that it can have positive and negative results on employment In the empirical part of the study, the effects of foreign direct investment on sectoral employment for the period 2005Q3-2020Q3 were examined with the boundary test approach, ARDL, VAR model, Toda-Yamamoto and Granger causality test. The empirical findings have shown that the coefficient between foreign direct investment and industrial sector employment in the first stage is negative and significant. As a result of the long-term relationship obtained, bidirectional causality was determined. In the second stage, no causal relationship was found between foreign direct investment and total employment. In the third stage, it has been shown that the coefficient between the employment of the services sector and foreign direct investment is positive and statistically insignificant. As a result of the analysis in which a long-term relationship was detected, causality could not be determined.

Keywords: Foreign Direct Investment, Employment, ARDL, VAR