Aile hekimlerinin zorunlu sevk zinciri uygulaması hakkındaki görüşlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of family physicians' opinions about referral
Yazar: SİNAN BULUT
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR UĞURLUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sevk = Referral

Özet:
Son dönemde Türkiye'de sağlık hizmetleri alanında yeni politikalar geliştirmeye ve uygulamaya yönelik çalışmalar başlatılmış ve 2003 yılında başlayan Sağlıkta Dönüşüm Programı ile birinci basamak sağlık hizmetleri sunumunda aile hekimliği uygulamasına yönelik mevzuat düzenlemeleri yapılarak 2010 yılında tüm Türkiye'de aile hekimliği uygulamasına geçilmiştir. Aile hekimliğinin ön koşul olarak görüldüğü ve sağlık hizmetlerinin kullanımında önemli bir etkiye sahip olacak sevk zinciri, Sağlıkta Dönüşüm Programında yer almasına rağmen programın hayata geçirilemeyen tek bileşeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma ile sağlık hizmeti kullanımında oldukça önemli bir etkiye sahip olup ancak bir türlü uygulanamayan sevk zincirinin irdelenmesinin uygulamaya yönelik önemli katkılar sağlayacağı düşünülmüştür. Bu araştırmanın amacı, sevk zincirinde sevk sürecini başlatacak olan ve uygulamanın en önemli paydaşı olarak görülebilecek aile hekimlerinin sevk zincirinin uygulanması durumunda olası etkilerini, gerekliliği, uygulanabilirliği ve sürdürülebilirliği hakkındaki görüşlerini değerlendirmektir. Araştırmada veriler aile hekimlerinin sevk zinciri konusundaki düşüncelerini ortaya koymak amacıyla oluşturulmuş yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak Ankara ilinde merkez ilçelerde görev yapan 124 aile hekimi ile yüz yüze yapılan görüşmelerden elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucu, mevcut birinci basamak sağlık hizmetlerinin yapılanmasında sevk zincirinin uygulanmasının doğru olmayacağı değerlendirilmiştir. Özellikle aile hekimlerine bağlı nüfusun fazla olması sevk zincirinin uygulanması için en büyük engel olarak ortaya çıkmakta ve bağlı nüfusun düşürülmesi gerekmektedir. Ayrıca aile hekimlerine bağlı nüfusun düşürülmesinin yanında ASM'lerin standart bir yapıya kavuşturulması fiziki ve teknik kapasitelerinin iyileştirilmesi de bir diğer gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Öte yandan, halkın sağlık okuryazarlık düzeyinin de yükseltilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda hizmet sunum yönünde yapılması gereken müdahaleler yanında topluma yönelik faaliyetlerinde yürütülmesi gerekmektedir. Bu çalışma sevk zincirinin uygulanmadan önce aile hekimlerinin ve diğer tüm paydaşların görüşlerinin alınması ve bu görüşler doğrultusunda adımlar atılmasının önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
In recent years, efforts have been made to develop and implement new policies in the health sector in Turkey, and with the Health Transformation Program, which started in 2003, regulatory arrangements have been made for the practice of family medicine and the implementation of family medicine has been introduced throughout Turkey in 2010. The referral, which is regarded as a prerequisite for family medicine and has an important influence on the use of health services, appears to be the only component that can not be put into practice even though it is included in the Health Transformation Program. It is considered that the examination of the referral, which can not be practiced in any way even though it has a considerable influence on the use of health services, will have important contributions to implementation. The aim of this study is to evaluate the views of family physicians who are the most important stakeholders in the referral and who initiate referral processes in the referral, about the effects, necessity, viability and sustainability of the referral. In this the study, 124 family physicians working in the central districts of Ankara province were interviewed face to face using a semi-structured interview form designed to reveal their thoughts on the referral. As a result of the analyzes, it was evaluated that the implementation of the referral would not be appropriate in the existing primary healthcare services. Especially the excess of the population dependent to a family physician appears as the biggest obstacle for the application of the referral and this dependent population has to be reduced. In addition to the effort to reduce the population dependent to a family physician, the standardization of Family Health Centers and the improvement of the physical and technical capacities of these centers are another requirement. On the other hand, the inadequacy of the health literacy level of the society also creates difficulties in the implementation and maintenance of the referral. In this context, in addition to the interventions that need to be done in terms of service provision, public-oriented activities should also be carried out. This study suggests that it is important to take the views of family physicians and all other stakeholders and take steps in the light of these opinions before implementing the referral.