Yeşil becerilerin ortaokul öğrencilerine kazandırılmasında okul dışı sosyal bilgiler öğretiminin etkisi
The effect of out-of-school social studies learning on the acquisition of green skills by middle school students
Yazar: ABDULKERİM DEMİR
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN KAYMAKCI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul dışı öğrenme = Out-of-school learning ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness

Özet:
Dünyada yaşanan iklim değişikliği ve insan kaynaklı faaliyetler küresel ölçekte çevre sorunlarına neden olmaktadır. Çevre sorunlarının üstesinden gelebilmek için devletler, uluslararası kurum ve kuruluşlar ile sivil toplum örgütleri birçok eylemde bulunmaktadır. Bu bağlamda günümüzde yaşanan çevre sorunlarının artarak devam etmesiyle yeşil beceriler önem kazanmıştır. Yeşil beceriler, çevre sorunlarını tespit etmek ve yönetmek için gerekli olan bilgi, beceri ve yetkinlikleri ifade etmektedir. Bu araştırma, sosyal bilgiler dersi kapsamında okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen etkinliklerin ortaokul öğrencilerinin yeşil becerilere ilişkin bilgi, farkındalık ve bilişsel yapıları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında canlılara saygı (doğaya saygı ve hayvanlara saygı), geri dönüşüm, temiz enerji ve bilinçli tüketici temaları etrafında tasarlanan yeşil becerilerin öğretim içeriği okul dışı öğrenme ortamlarından yararlanılarak öğrencilere sunulmuştur. Karma araştırma yöntemlerinden iç içe geçmiş desen kullanılarak araştırmanın nicel kısmında öntest-sontest tek grup deneysel desen; nitel kısmında ise fenomenoloji kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Tokat il merkezindeki üç farklı ortaokulun 7. sınıflarında öğrenim gören 32 öğrenci oluşturmuştur. Nicel verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen yeşil beceriler akademik başarı testi, yeşil beceriler farkındalık ölçeği ve kelime ilişkilendirme testi kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında ise yansıtıcı günlükler ve yeşil beceriler yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde parametrik testlerden t-testi; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları, okul dışı sosyal bilgiler öğretiminin öğrencilerin yeşil becerilere ilişkin bilgi ve farkındalıklarını önemli ölçüde artırdığını ve bilişsel yapılarının gelişimini desteklediğini ortaya koymuştur. Öğrencilerin insan-doğa ilişkisine dair daha derin bir anlayış geliştirdikleri, çevre sorunlarına çözümler ürettikleri ve bu sorunlara karşı sorumluluk almaya istekli oldukları görülmüştür. Sonuçlar, okul dışı sosyal bilgiler öğretiminin ortaokul öğrencileri arasında yeşil beceriler gibi çevre yanlısı davranışları teşvik etmek için etkili bir yaklaşım olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Climate change and human-induced activities are causing environmental problems on a global scale. To address these ecological issues, states, international institutions, organizations, and non-governmental organizations are taking numerous actions. In this context, green skills have gained importance as environmental problems continue to escalate. Green skills encompass the knowledge, abilities, and competencies required to identify and manage environmental issues effectively. This research examines the impact of activities conducted in out-of-school learning environments within the scope of social studies courses on secondary school students' knowledge, awareness, and cognitive structures related to green skills. In this research, the teaching content of green skills designed around the themes of respect for living things (respect for nature and respect for animals), recycling, clean energy and conscious consumer was presented to students by utilising out-of-school learning environments. The research employs a mixed-methods approach, using a nested design. In quantitative part, pretest-posttest single-group experimental design was implemented, while qualitative part utilised phenomenology. The study group comprised 32 seventh-grade students from three different middle schools in Tokat city center during the 2021-2022 academic year. To collect quantitative data, the researcher developed and employed a green skills academic achievement test, a green skills awareness scale, and a word association test. Qualitative data were gathered using green skills semi-structured interview forms and reflective diaries. The quantitative data were analyzed using a t-test, one of the parametric tests, while the qualitative data underwent content analysis. The research findings revealed that out-of-school social studies teaching significantly enhanced students' knowledge and awareness of green skills and supported the development of their cognitive structures. Students demonstrated a deeper understanding of the human-nature relationship, generated solutions to environmental problems, and showed a willingness to take responsibility for environmental issues. In conclusion, the results suggest that out-of-school social studies teaching is an effective approach to promoting pro-environmental behaviors, such as the development of green skills, among middle school students.