Teknoloji geliştirme sürecinin değerlendirilmesi için olgunluk modeli önerisi: ARGE–500 firmalarının faaliyet ve yaklaşımlarına yönelik bir uygulama
Maturity model proposal to evaluate the technology development process: An application to the activities and approaches of R&D-500 companies
Yazar: FETHİ ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN UZUN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Teknoloji ve Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Firmalarda teknoloji geliştirme girişimleri çoğu zaman başarısızlıkla sonuçlanmaktadır. Bunun temel nedeni, firmalarda teknoloji geliştirme girişimlerinin genel olarak üst düzey yöneticiler ile personellerin sezgisel kararlarına göre gerçekleşmesinden kaynaklanmaktadır. Sezgisel kararlar ile bireysel düzeyde başarılı kişi ve ekipler teknoloji geliştirme girişimlerinde başarılı sonuçlar elde edebilmektedir. Ancak, teknoloji geliştirme gibi karmaşık süreçleri yönetmek ve doğru yargılara varmak için firmaların şans, sezgisel kararlar ve bireysel başarılardan daha fazlasına ihtiyacı vardır. Firmaların ihtiyacı olan şey, firma düzeyinde kabul görmüş ve uygulanan yapılandırılmış bir sürecin varlığıdır. Bu durumun varlığı, fikirlerin elde edilmesinden üretim aşamasına kadar uygulanan faaliyetlerin ve uygulama düzeyinin araştırılmasını teşvik etmiştir. 
Bu çalışma, en fazla arge harcaması yapan firmalarda yapılandırılmış teknoloji geliştirme sürecinin organizasyon düzeyinde uygulanmasının ve sürecin performansı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi için bir olgunluk modelinin geliştirilmesi amacıyla tasarlanmıştır. 
Bu amaç çerçevesinde, yapılandırılmış teknoloji geliştirme sürecinin hangi faaliyetler ve aşamalardan oluştuğu ile sürecin performansı üzerinde nasıl bir etki meydana getirdiğinin belirlenmesine yönelik bir model geliştirilmiştir. Modelin geliştirilmesinde, anket yöntemi kullanılmış ve en fazla arge harcaması yapan firmalardan elde edilen verilerden faydalanılmıştır.
Çalışma sonucunda, teknik araştırma, ticari araştırma, geliştirme aşamalarından oluşan bir teknoloji geliştirme süreç modeli elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, teknik araştırma aşaması ve ticari araştırma aşamasının geliştirme aşaması üzerinde belirleyici bir etkisi vardır. Sürecin performansı üzerinde geliştirme aşamasının belirleyici bir etkisi varken, teknik araştırma ve ticari araştırmanın sürecin performansı üzerinde bir etkisi olmadığı görülmüştür. Ayrıca, firmaların içinde bulunduğu endüstri düzeyi ve arge harcamalarının teknik araştırma aşaması, ticari araştırma aşaması ve geliştirme aşamasına göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ancak teknoloji geliştirme süreci, arge personel büyüklüğüne göre farklılık göstermediğine ilişkin kanıtlara ulaşılmıştır.

Abstract:
Technology development initiatives in companies often fail. The main reason for this is that technology development initiatives in companies generally take place according to the intuitive decisions of senior managers and personnel. With intuitive decisions, individuals and teams that are successful at the individual level can achieve successful results in technology development initiatives. However, companies need more than luck, intuitive decisions and individual success to manage complex processes such as technology development and make the right judgments. What companies need is the existence of a structured process that is accepted and implemented at the firm level. The existence of this situation has encouraged the investigation of the activities and the level of application applied from the acquisition of ideas to the production stage.
This study is designed to develop a maturity model to evaluate the implementation of the structured technology development process at the organizational level and its effect on the performance of the process in companies that spend the most on r&d.
Within the framework of this purpose, a model has been developed to determine which activities and stages the structured technology development process consists of and what effect it has on the performance of the process. In the development of the model, the survey method was used and the data obtained from the companies that made the most r&d expenditures were used.
As a result of the research, the technical research phase and the commercial research phase have a decisive influence on the development phase. While the development phase has a decisive effect on the performance of the process, technical research and commercial research have no effect on the performance of the process. In addition, it has been determined that the industry level and r&d expenditures of the companies differ according to the technical research stage, commercial research stage and development stage. However, there is evidence that the technology development process does not differ according to the size of the r&d personnel.