Mürsel Sönmez'in şiir dilinde geleneğin izleri
Traces of tradition in Mürsel Sönmez's poetry language
Yazar: SEVİLAY ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM FEDAİ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Gelenek, geçmiş ve geleceği üzerinde barındıran gelecek kuşaklara aktarılan bir mirastır. Türk edebiyatı içerisinde asırlar boyunca yer etmiş geleneksel unsurlar, şairlerin şiir diliyle söz varlığıyla veya gelenekten miras aldıkları nazım şekilleri ve birimleriyle gelecek kuşaklara aktarılır. "Mürsel Sönmez'in Şiir Dilinde Geleneğin İzleri" başlıklı bu yüksek lisans tezinde, şiir serüvenine 1970'li yıllarda başlayan ilk şiir kitabını 1989'da yayınlayan Mürsel Sönmez'in şiir dilinde ortaya çıkan Halk şiiri, Divan şiiri ve Tasavvufi şiir geleneklerine ait unsurlar incelenmeye çalışılmıştır. Geleneği eserlerinde sadece biçim, kelime dünyası ve söz sanatı olarak değil ruh olarak da yaşatan sanatçının, geleneğe ait izleri üslubunun içerisinde ustalıkla harmanladığı geleneği gelecek ile birleştirdiği görülmüştür. 
Sanatçının yayınlanma sırasına göre Cüzler, Göz Aydınlığı, Epitaf, Tütün Küfesi(Bütün şiirler), Güvercin Ağacı, Külçe, Mansur Ahengi, Üzüm Meseli, Divan-ı Niyaz olmak üzere dokuz şiir kitabı bulunmaktadır. Bu çalışmada söz konusu eserlerin her biri gelenekten yararlanma biçimlerine göre incelenmiş; şiir dili içerisinde tespit edilen geleneğe ait unsurlar örneklerle ele alınmıştır. Mürsel Sönmez'in incelediğimiz şiir kitaplarında Halk, Divan ve Tasavvufî şiir geleneğinden yararlanırken özgün imgelere yer verdiği, geleneğin söz sanatlarından ve kültürel birikiminden yararlandığı tespit edilmiştir. 
Bu tezde öncelikle Mürsel Sönmez'in 1980 sonrası Türk şiirindeki yeri belirlenmeye çalışılmış; şairin yayınlanan 9 şiir kitabından hareketle şiir dilinde geleneğin nasıl kullanıldığı sorusuna cevap aranmıştır. Bu kapsamda tezin ilk bölümünde araştırmanın amacı ve problem durumu ortaya konmuştur. İkinci bölümünde ise sanatçının ana hatlarıyla hayatı ve edebi kişiliği anlatılmış; edebiyatın gelenekle ilişkisi belirlenmiş, gelenek ile ilgili kavramsal açıklamalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise araştırmanın örneklemi seçilen Mürsel Sönmez'in eserlerindeki gelenek ve geleneğe ait unsurlar, sanatçının 1989'dan itibaren yayınlanan şiir kitaplarına yansıyan geleneğin izleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde bulgulara, araştırmanın son bölümünde ise sonuç ve değerlendirme ile kaynakçaya yer verilmiştir.  
Çalışmamızın sonucunda Mürsel Sönmez'in, 1980 sonrası Türk şiirinde değerlerine bağlı, inançlı bir şair olarak şiirlerinde referans aldığı geleneksel değerleri kendine has üslubuyla harmanlayarak geleneği "taklit" etmeksizin modern çağa taşıdığı, şiirlerinin adında bile geleneksel unsurlara yer verdiği sonucuna varılmıştır. Sanatçının şiirlerinde geleneği bir malzeme olarak kullanmaktan ziyade şiirlerinin muhtevasını şekillendiren bir ruh olarak gelenekten istifade ettiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar kelimeler: Mürsel Sönmez, Gelenek, Şiir Dili

Abstract:
Tradition is a legacy that includes the past and the future and is passed on to future generations. Traditional elements that have taken place in Turkish literature for centuries are transferred to future generations through the poetic language and vocabulary of poets or through the verse forms and units they inherit from tradition. In this master's thesis titled "Traces of Tradition in the Poetry Language of Mürsel Sönmez", the elements of Folk Poetry, Divan Poetry and Sufi poetry traditions that emerged in the poetry language of Mürsel Sönmez, who started his poetry adventure in the 1970s and published his first poetry book in 1989, will be examined. has been studied. It has been seen that the artist, who keeps the tradition alive in his works not only as form, word world and rhetoric, but also as a spirit, combines the tradition with the future, masterfully blending the traces of tradition in his style.
The artist has nine poetry books, in order of publication: Jüzler, Göz Aydınlığı, Epitaf, Tütün Küfesi (All poems), Güvercin Ağaç, Külçe, Mansur Ahengi, Üzüm Meseli, Divan-ı Niyaz. In this study, each of the works in question was examined according to the way they benefit from tradition; Elements of tradition identified in the poetic language are discussed with examples. It has been determined that Mürsel Sönmez, in the poetry books we examined, draws from the Folk, Divan and Sufi poetry traditions, includes original images, and benefits from the rhetoric and cultural background of the tradition.
In this thesis, first of all, it has been tried to determine Mürsel Sönmez's place in Turkish poetry after 1980; Based on the poet's 9 published poetry books, an answer was sought to the question of how tradition is used in the language of poetry. In this context, in the first part of the thesis, the purpose of the research and the problem situation are presented. In the second part, the artist's life and literary personality are explained in outline; The relationship between literature and tradition has been determined and conceptual explanations have been made about tradition. In the third chapter, tradition and its elements in the works of Mürsel Sönmez, who was selected as the sample of the research, and the traces of tradition reflected in the artist's poetry books published since 1989 were examined. In the fourth section, the findings are included, and in the last section of the research, conclusions, evaluations and bibliography are included.
As a result of our study, it was concluded that Mürsel Sönmez, as a faithful poet committed to his values in post-1980 Turkish poetry, blended the traditional values he referenced in his poems with his unique style, brought the tradition to the modern age without "imitating" it, and included traditional elements even in the names of his poems. It has been concluded that the artist benefits from tradition as a spirit that shapes the content of his poems, rather than using tradition as a material in his poems.
Key words: Mürsel Sönmez, Tradition, Poetic Language