Dış ticaretin ekonomik kalkınma üzerindeki etkisi: 1981-2005 Türkiye üzerine bir uygulama
The effect of foreign trade on the economic development: 1981-2005 a practice on the Turkey
Yazar: ÜMİT DUMLUPINAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEZGİN AÇIKALIN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Eğitim = Education ; Kalkınma = Development ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
İkinci dünya savaşı sonunda ortaya çıkan yeni ekonomik düzen; sosyal, siyasal ve ekonomik anlamda büyük bir yıkım yaşamış ülke ekonomilerinin yoğun bir sanayi hamlesi ile kalkınmasını hedefliyordu.Geçmişten günümüze bakıldığında ortaya konan tüm kalkınma hamlelerinin belirli dış ticaret stratejileri öncülüğünde uygulamaya konduğu görülmektedir. Bu bağlamda ülkeler açısından dış ticaret, dünya konjonktüründe her zaman anahtar bir rol üstlenmiştir. Bu rol özellikle kalkınmanın artık bir gereklilik haline geldiği gelişmekte olan ülkeler için, zaman zaman ihracat ağırlıklı olurken kimi zamanda ithal ikamesine yönelik bir hal almıştır. Ancak her iki durumda da amaç, gelişmiş ülke ekonomilerinin refah düzeyini yakalamak olmuştur.Bu çalışmada 1981-2005 yılları arasında Türk dış ticaretinin Türkiye'nin ekonomik kalkınmışlığı üzerindeki etkisi incelenmiştir.Çalışmanın birinci bölümünde; dış ticaret teorileri açıklanmış ve kalkınma kavramı tanımlanarak, teorik altyapısı ortaya konmuştur. Bunu yaparken azgelişmişlik ve büyüme olguları üzerinden bir değerlendirmeye gidilmiştir. Ayrıca dış ticaret ve kalkınma ilişkisi; dış ticaret stratejileri yönünden gerek teorik gerekse uygulamadaki tecrübelerden yola çıkarak değerlendirilmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde; Türkiye'nin kalkınma süreci; tarihsel bir bakış açısından cumhuriyet dönemi, planlı ve 1980 sonrası dönem gibi üç ana başlık altında incelenmiştir.Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise; 1981-2005 yılları arasında Türk dış ticaretinin ekonomik kalkınma üzerindeki etkisi test edilmiştir. Çalışmada, bağımlı değişken olarak 4 farklı kalkınmışlık göstergesi olan sağlık, iletişim, eğitim ve ulaşım değişenleri ve bağımsız değişken olarak da dış ticaretin bir bütün olarak gsyih içindeki payı kullanılmıştır. Çalışmada dış ticaret ve kalkınma arasındaki ilişkiyi ölçmek amacıyla Granger nedensellik ve Johansen koentegrasyon testleri uygulanmıştır. Granger nedensellik ve Johansen koentegrasyon testleri, Türkiye dış ticaretinin kalkınma üzerinde etkili olmadığı sonucunu ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
The new economic order which appeared at the end of World War The Second aimed at the economies of the countries that were destroyed a lot in social, political and economic way to get developed by an intensive industrial attack.When we have considered the situation from the past to the present, it is understood that all the mentioned attacks of development have been applied which were accompanied by the certain foreign commercial strategies. In this context, due to the countries, foreign trade has always had a key role at the world?s conjuncture. For especially the developing countries in which development has already been a necessity, this role has sometimes become focused on export, and it has sometimes tended to replace by import. However, in both situation, the objective has been to reach at the level of prosperity of the developed countries.In this study, the effect of Turkish foreign trade on the economic development of Turkey between the years 1981 ? 2005 has been analyzed.In the first part of the study; the foreign commercial theories have been explained and the concept of development has been defined, and its theoretical structure has been told. While doing it, an evaluation has been reached through underdevelopment and the facts of growth. Furthermore, the relation of foreign trade and development has been evaluated due to the strategies of foreign trade by means of both theoretical and application experiences.In the second part of the study; however the development process of Turkey has been analyzed under three main headings like period of republic, the planned period and the period after 1980 in a historical scope of viewpoint.On the other hand, in the third and final part of the study; the effect of Turkish foreign trade on the economic development has been tested between the years 1981 ? 2005. In the study, as the dependant variables, the variables of health, communication, education and access which are the four different indicators of development have been used, and as the independent variables, the share of foreign trade within the dressing as a whole has been used. In this study, in order to measure the relation between foreign trade and development, the methods of Granger casuality and Johansen cointegration tests have been used. Granger casuality and Johansen cointegration tests, have made the result clear that Turkish foreign trade isn?t effective on development.