Meme kanserinde kemoradyoterapiye bağlı erken subklinik kardiyotoksisitenin değerlendirilmesi
Evaluatıon of early subclınıcal cardıotoxıcıty of chemoradıotherapy ın breast cancer
Yazar: MEHMET HAYRİ ALICI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERCAN
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Ekokardiyografi = Echocardiography ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser tipidir. Meme kanserinin tedavisi cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi tedavilerini içermektedir. Bu tedavilerin sağkalım üzerine olumlu etkileri bilinmekle birlikte potansiyel kardiyak ciddi yan etkileri de bulunmaktadır. Kardiyak etkiler genellikle klinik semptom veya belirtiler görülünce fark edilmektedir. Bunun yanında subklinik kardiyak yan etkiler erken dönemde bile elektrokardiyografi veya ekokardiyografi ile saptanabilmektedir. Bu çalışmadaki amacımız meme kanserli hastalarda kemoradyoterapinin erken dönemde potansiyel subklinik kardiyotoksik etkilerini belirlemeyi amaçladık.Bu çalışmaya Gaziantep Üniversitesi Onkoloji Hastanesinde meme kanseri tanısı konulmuş, ardışık 51 hasta alındı. Tüm hastalar bilinen güvenli kardiyak doz limitinden daha az dozda kemoterapi aldı. Hastaların demografik verileri kardiyovasküler risk faktörleri belirlendi. Ayrıca hastalık evresi, östrojen veya progesteron reseptörü ve HER2 reseptörü gibi klinik ve patolojik özellikler kaydedildi. Hastaların aldığı kemoterapilerin türü, toplam dozu ve kür sayıları, radyoterapi aldığı bölgeler tespit edildi. Tüm hastaların kemoradyoterapi öncesi ayrıntılı EKG ve EKO bulguları kaydedildi. Tedavinin 6. ayında EKG ve tekrarlandı ve bazal değerlerle karşılaştırıldı.Çalışmamızda şu bulgular saptanmıştır: ejeksiyon fraksiyonunda tedavi sonrasında istatistiksel olarak anlamlı azalma bulunmuştur (%62,3 ±3,3'e karşı % 59,9±5,9, p:0,002). Doppler EKO incelemede transmitral A akım hızında çok anlamlı bir artış, E/A oranında anlamlı bir azalma (sırasıyla, 77,4±19,1 cm/sn'ye karşı 86,0±18,0 cm/sn, p<0,001; 1,01±0,3'e karşı 0,9±0,2, p:0,03) izlendi. Doku doppler görüntülemede; E' değerinde anlamlı bir azalma ve E/E' oranında anlamlı bir artış (sırasıyla, 12,5±3,6 cm/sn'ye karşı 10,7±2,9 cm/sn, p:0,001; 6,6±2,9'a karşı 7,7±3,3, p:0,04) görüldü. Elektrokardiyografik incelemelerde ise; kalp hızında anlamlı (85±13 /dk'ya karşı 85±13 /dk, p:0,02), PR mesafesinde uzama görülmekteydi ancak istatistiksel anlamlılıkta değildi (143±16 msn'ye karşı 147±20 msn, p:0,09).Sonuç olarak çalışmamızda, meme kanserli hastalarda kemoradyoterapinin subklinik kardiyak yan etkilerini değerlendirdik. Bu hastalarda kullanılan kemoterapi bilinen kardiyak güvenli doz limitinin altında verilmesine rağmen kemoradyoterapinin erken 6 aylık dönemde hem sistolik hem diyastolik fonksiyonlar üzerinde zararlı etkilerini gösterdik. Kemoradyoterapi sonrası dönemde, ekokardiyografik taramada küçük değişimler, klinisyeni kemoradyoterapinin muhtemel kardiyak toksik etkileri açısından alarm etmelidir.

Abstract:
Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser tipidir. Meme kanserinin tedavisi cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi tedavilerini içermektedir. Bu tedavilerin sağkalım üzerine olumlu etkileri bilinmekle birlikte potansiyel kardiyak ciddi yan etkileri de bulunmaktadır. Kardiyak etkiler genellikle klinik semptom veya belirtiler görülünce fark edilmektedir. Bunun yanında subklinik kardiyak yan etkiler erken dönemde bile elektrokardiyografi veya ekokardiyografi ile saptanabilmektedir. Bu çalışmadaki amacımız meme kanserli hastalarda kemoradyoterapinin erken dönemde potansiyel subklinik kardiyotoksik etkilerini belirlemeyi amaçladık.Bu çalışmaya Gaziantep Üniversitesi Onkoloji Hastanesinde meme kanseri tanısı konulmuş, ardışık 51 hasta alındı. Tüm hastalar bilinen güvenli kardiyak doz limitinden daha az dozda kemoterapi aldı. Hastaların demografik verileri kardiyovasküler risk faktörleri belirlendi. Ayrıca hastalık evresi, östrojen veya progesteron reseptörü ve HER2 reseptörü gibi klinik ve patolojik özellikler kaydedildi. Hastaların aldığı kemoterapilerin türü, toplam dozu ve kür sayıları, radyoterapi aldığı bölgeler tespit edildi. Tüm hastaların kemoradyoterapi öncesi ayrıntılı EKG ve EKO bulguları kaydedildi. Tedavinin 6. ayında EKG ve tekrarlandı ve bazal değerlerle karşılaştırıldı.Çalışmamızda şu bulgular saptanmıştır: ejeksiyon fraksiyonunda tedavi sonrasında istatistiksel olarak anlamlı azalma bulunmuştur (%62,3 ±3,3?e karşı % 59,9±5,9, p:0,002). Doppler EKO incelemede transmitral A akım hızında çok anlamlı bir artış, E/A oranında anlamlı bir azalma (sırasıyla, 77,4±19,1 cm/sn?ye karşı 86,0±18,0 cm/sn, p<0,001; 1,01±0,3?e karşı 0,9±0,2, p:0,03) izlendi. Doku doppler görüntülemede; E? değerinde anlamlı bir azalma ve E/E? oranında anlamlı bir artış (sırasıyla, 12,5±3,6 cm/sn?ye karşı 10,7±2,9 cm/sn, p:0,001; 6,6±2,9?a karşı 7,7±3,3, p:0,04) görüldü. Elektrokardiyografik incelemelerde ise; kalp hızında anlamlı (85±13 /dk?ya karşı 85±13 /dk, p:0,02), PR mesafesinde uzama görülmekteydi ancak istatistiksel anlamlılıkta değildi (143±16 msn?ye karşı 147±20 msn, p:0,09).Sonuç olarak çalışmamızda, meme kanserli hastalarda kemoradyoterapinin subklinik kardiyak yan etkilerini değerlendirdik. Bu hastalarda kullanılan kemoterapi bilinen kardiyak güvenli doz limitinin altında verilmesine rağmen kemoradyoterapinin erken 6 aylık dönemde hem sistolik hem diyastolik fonksiyonlar üzerinde zararlı etkilerini gösterdik. Kemoradyoterapi sonrası dönemde, ekokardiyografik taramada küçük değişimler, klinisyeni kemoradyoterapinin muhtemel kardiyak toksik etkileri açısından alarm etmelidir.