Radyo ve televizyon alanında düzenleyici ve denetleyici kurulların incelenmesi: İngiltere, Fransa ve Türkiye karşılaştırması
Review of regulatory and supervisory boards in the field ofradio and television: Comparison of England, France and Turkey
Yazar: CEMALETTİN DİLİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEDRET ÇAĞLAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Denetleme = Control ; Fransa = France ; RTÜK = Radio Television Broadcasting Commission ; Radyo programları = Radio programmes ; Radyo yayınları = Radio broadcasts ; Televizyon = Television ; Televizyon yayıncılığı = Television broadcasting ; Türkiye = Turkey ; İngiltere = England

Özet:
Bireylerin dünyada gelişen olaylar hakkında bilgi aldığı kaynakların başında kitle
iletişim araçları gelmektedir. Haberleşme, bilgi verme, eğitme, eğlendirme, siyasi katılım
sağlama, kamuoyu oluşturma gibi olumlu işlevlere sahip olan bu araçların aynı zamanda
kitleleri yönlendirme, sosyal hayattan koparma gibi olumsuz işlevleri de bulunmaktadır.
Söz konusu bu etkiler kitle iletişim araçlarını dolayısıyla yayıncılık alanını düzenlenme ve
denetleme ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. ABD başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde
radyo ve televizyon alanını düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurumlar oluşturulmuştur.
İfade özgürlüğü ve kamunun bilgi edinme hakkını garanti eden bu kurumların
kendilerinden beklenen görev ve sorumlulukları yerine getirebilmesi ancak bağımsız ve
özerk olmaları ile mümkündür.
Bu çalışmanın amacı; radyo ve televizyon yayıncılığını düzenleyen ve denetleyen
kamu otoritesi olarak Radyo Televizyon Üst Kurulu'nun (RTÜK) bağımsızlık ve
özerkliğini mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirmek, Avrupa Birliği üyesi
ülkelerinden İngiltere ve Fransa'da yayıncılık alanını düzenleyen otoritelerle mukayese
etmektir. Türkiye, İngiltere ve Fransa'da görsel ve işitsel yayın hizmetlerini denetleyen
kuruluşların yasal dayanağını oluşturan mevzuat hükümleri başta olmak üzere bu
kuruluşların resmi internet sitelerinden elde edilen bilgiler üzerinden değerlendirme
yapılmıştır. Görsel-işitsel medya hizmetlerini düzenleyici otoritelerin bağımsızlığını
belirlemeyi amaçlayan EPRA (European Platform of Regulatory Authorities) bünyesinde
Avrupa Komisyonu adına yürütülen "INDIREG" adlı uluslararası çalışmadan
yararlanılmıştır. F. Gilardi'nin bağımsızlık endeksi kullanılarak İngiltere'de İletişim Ofisi
(OFCOM) ve Fransa'da Görsel-İşitsel Yüksek Konsey (CSA)'in bağımsızlık endeksi ilk
defa hesaplanmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar RTÜK'ün endeks değeri ile mukayese edilerek
değerlendirme yapılmıştır.
Tüm bu araştırmalar sonucunda, RTÜK'ün sahip olduğu güvenceler şekli olarak
incelendiğinde OFCOM ve CSA arasında en bağımsız otorite olduğu tespit edilmiştir.
Yasal ve yapısal düzenlemeler otoritenin gerçekten bağımsız olabilmesinin ön koşulu
olmakla birlikte bu yasal göstergeler fiili durumu açıklamakta bazen yetersiz
kalabilmektedir. RTÜK için bu durumu ancak Türkiye'nin siyasal kültür ve demokrasi
anlayışı ile açıklayabilmek mümkündür.

Abstract:
Mass media are one of the most important sources of information about the events
in the world for individuals. Media, which has positive functions such as communication,
informing, educating, entertaining, political participation, creating public opinion, also has
negative functions such as directing the masses and distracting them from social life. These
influences have revealed the need to regulate and control the mass media and therefore the
broadcasting field. Institutions have been established in many European countries, and
especially in the USA, in order to regulate and supervise the radio and television field.
These institutions, which guarantee the right to freedom of speech and the public's right to
information, can fulfill their duties and responsibilities only if they are independent and
autonomous.
The aim of this study is; to evaluate the independence and autonomy of the Radio
and Television High Council (RTUK) as a public authority regulating and supervising radio
and television broadcasting in the framework of the current legal regulations, and to
compare it with the authorities regulating the broadcasting field in the United Kingdom and
France from European Union member countries. The evaluation was made using the
information obtained especially from the provisions of the legislation forming the legal
basis of the organizations that supervise visual and auditory broadcasting services in
Turkey, the UK, and France, and from official websites of the organizations. An
international study called "INDIREG", which was carried out on behalf of the European
Commission, within EPRA (European Platform of Regulatory Authorities), which aims to
determine the independence of regulatory authorities, has been used in this study. The
independence index of the Communications Office in the United Kingdom (OFCOM), and
the Audiovisual Supreme Council (CSA) in France were first calculated using F. Gilardi's
independence index. The results were compared with the index value of RTUK and
evaluated.
As a result of all this research, it is determined that RTUK is the most independent
authority among OFCOM and CSA in terms of legal assurance. While legal and structural
regulations are a precondition for the authority to be truly independent, these legal
indicators may sometimes be inadequate to explain the actual situation. It is only possible
to explain the situation of RTUK with Turkey's understanding of political culture and
democracy.