Ege bölgesindeki jeotermal kaynakların akuakültürde kullanılabilirliği
The usage of geothermal sources of Aegean region in aquaculture
Yazar: MELİKE FERHATOĞLU
Danışman: PROF. DR. OSMAN ÖZDEN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Enerji = Energy ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Akuakültür = Aquaculture ; Ağır metaller = Heavy metals ; Histopatoloji = Histopathology ; Jeotermal = Geothermal ; Jeotermal sular = Geothermal waters ; Sazan balıkları = Carps ; Tilapia = Tilapia ; Yılan balığı = Eel

Özet:
Bu çalışmada, Ege Bölgesi' ndeki jeotermal kaynakların akuakültür uygulamalarında kullanılabilirliği ele alınmıştır. Bu amaçla, jeotermal sularda yılan balığı (Anguilla anguilla, L. 1758), aynalı sazan (Cyprinus carpio, L. 1758) ve tilapia (Oreochromis niloticus, L. 1758) türlerinin büyüme-gelişme ve yaşama oranları araştırılmıştır. Buna ek olarak denemede kullanılan balıkların çeşitli dokularında jeotermal su ortamından oluşabilecek ağır metal birikimi ve histopatolojik değişimler incelenmiştir.Çalışma sonunda başlangıç ağırlıkları ortalama 35.58±5.7 gr olan yılan balıkları 52.06±9.23 gr ağırlığa, ortalama 59.34±8.61 gr olan aynalı sazanlar 98.59±8.41 gr ağırlığa ve ortalama 6.6±0.48 gr olan tilapia ise 15.09±3.1 gr ağırlığa ulaşmıştır. Deneme sonunda aynalı sazan, tilapia ve yılan balıklarının spesifik büyüme oranları (SBO) sırasıyla 0.85, 1.36 ve 0.63; yem dönüşüm oranları (YDO) 2.4, 1.89 ve 2.3 olarak hesaplanmıştır. Yılan balıklarının çalışma sonunda elde edilen yaşama oranı % 83.3, aynalı sazanların elde edilen yaşama oranı % 53.3 ve tilapiaların elde edilen yaşama oranı % 80.95 olarak bulunmuştur.Çalışmada kullanılan jeotermal suyun ağır metal içeriğinin demir ve bor dışında kabul edilebilir değerlerin altında olduğu tespit edilmiştir. Deneme sonunda Anguilla anguilla ve Cyprinus carpio doku örneklerinde elde edilen değerlere bakıldığında Fe, Zn, B, Cu, Hg, Pb, Cd ve As gibi ağır metaller dokularda bulunmakla birlikte miktarlarının uluslararası sınırların altında olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, özellikle Anguilla anguilla ve Cyprinus carpio kas dokusunda belirlenen ağır metal miktarlarına göre bu balıkların insan gıdası olarak tüketilmesinde herhangi bir sakınca olmadığı görülmektedir. Kimyasal analizlere ek olarak yapılan histopatolojik incelemelerde, dokularda jeotermal sudaki ağır metallere bağlı herhangi bir patolojik bulguya rastlanmamıştır.Jeotermal suların akuakültürde doğrudan kullanımına ilişkin bu çalışma, Türkiye'de gerçekleştirilen ilk ön çalışma olması ve elde edilen sonuçların gelecek için olumlu işaretler vermesi özellikle çoğu atıl durumdaki Ege Bölgesi düşük entalpili jeotermal kaynakların Türkiye ve Avrupa akuakültür sektörü için sürdürülebilir bir üretim ve çevre sağlığı için büyük avantajlar sağlayacağı düşünülmektedir.Anahtar kelimeler: Jeotermal kaynak, akuakültür, yılan balığı, aynalı sazan, tilapia, ağır metal, histopatoloji.

Abstract:
In this study, the usage of the geothermal sources in Aegean region has been evaluated in aquaculture. According to the aim of the study, the growth and survival rates of eel (Anguilla anguilla, L. 1758), common carp (Cyprinus carpio, L. 1758) and tilapia (Oreochromis niloticus, L. 1758) have been determined. Additionally; several tissues of the fish have been evaluated accumulation of heavy metal and histopathological changes because of the environment of geothermal water.At first; the eel that average live weight was 35.58±5.7 g. has reached to 52.06±9.23 g.; the common carp that live weight was 59.34±8.61 g. has reached to 98.59±8.41 g.; the tilapia that average live weight was 6.6±0.48 g. has reached to 15.09±3.1 g. at the end of the study. Specific growth rates (SGR) of the eel, the carp and the tilapia were calculated as 0.85, 1.36 and 0.63 respectively; feed conversion rates (FCR) were calculated as 2.4, 1.89 and 2.3 respectively. Survival rates of the fish also calculated and according to results they were found 83.3% for the eel, 53.3 % for the common carp and 80.95% for the tilapia.The heavy metal content of the geothermal water was determined lower than the acceptable values except iron and boron. When the tissues of Anguilla anguilla and Cyprinus carpio evaluated, it has seen that some heavy metals like Fe, Zn, B, Cu, Hg, Pb, Cd and As existed but the values were lower than the international limits. As a result, especially Anguilla anguilla and Cyprinus carpio could be consumed as human food. No pathological invention has been met in histopathological examination that was done with chemical analyses.This study, direct utilization of geothermal waters for aquaculture, was the first preliminary study in Turkey. Low temperatured geothermal waters have given positive signs about both European and Turkish sustainable aquaculture and also it is going to provide great advantages for environmental health.Key words: Geothermal source, aquaculture, eel, common carp, tilapia, heavy metal, histopathology.