Kişilik özelliklerinin bağımlı yeme davranışı ile ilişkisinde problemli internet kullanımının rolü
The role of problematic internet use in the relationship between personality traits and addictive eating behaviour
Yazar: HATİCE ESE TURGUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE ELİF ÇAĞATAY
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Kişilik özelliklerinin hem doğrudan hem de dolaylı olarak bağımlılık davranışlarını etkileyerek sorunlu internet kullanımında ve yeme davranışlarında önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Ayrıca, bazı kişilik özelliklerinin sorunlu internet kullanımına karşı savunmasızlığı artırabileceği ve yeme davranışlarına yol açabileceği vurgulanmaktadır. Kişilik özelliklerinin yanı sıra, ödül-bağımlılık mekanizması sebebi ile problemli internet kullanımı ile düzensiz yeme arasında olumlu yönde bir ilişkinin olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada, kişilik özellikleri, problemli internet kullanımı ve bağımlılık yaratan yeme davranışları arasındaki karmaşık ilişki incelenmektedir. Kapsamlı bir çalışma yapılması adına Türkiye'nin farklı illerinde ikamet eden 18-35 yaş arası 350 kişiden veri toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak sosyodemografik bilgi formu, Türk Kültüründe Geliştirilmiş Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği, Bağımlılık Benzeri Yeme Davranışları Ölçeği ve Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma, sürekli dürtüselliğin bağımlılık davranışları üzerindeki etkisini vurgulayarak, bağımlılık yaratan yeme davranışını etkileyen potansiyel faktörler hakkında bilgi sağlamıştır. Sonuçlar duygusal tutarsızlık ve olumsuz değerlik kişilik özellikleri ile bağımlı yeme davranışı arasındaki ilişkide problemli internet kullanımının aracılık ettiğini göstermektedir. Araştırma bulguları dışa dönük bireylerin daha az problemli internet davranışı gösterdiğini ve daha az bağımlılık yapan yeme davranışı gösterdiğini ortaya koyarken, duygusal tutarsızlık ve olumsuz değerlik kişilik özelliklerine sahip bireylerin daha fazla problemli internet davranışı gösterdiğini ve bunun sonucu olarak bağımlılık yapan yeme davranışı ortaya koyduklarını öngörmektedir. Çalışma bulguları, bağımlılık tedavisi ve yeme bozukluklarına yönelik müdahale programlarında önemli bir rol oynayabilir. Özellikle, internet kullanımını ve yeme alışkanlıklarını etkileyen kişilik özelliklerine odaklanarak tedavi yaklaşımları geliştirilebilir. Bu, gelecekteki araştırmalara yön verebilir ve daha detaylı anlayışlar geliştirmek için temel oluşturabilir.

Abstract:
Personality traits are known to play an important role in problematic internet use and eating behaviours by influencing addictive behaviours both directly and indirectly. Moreover, it is emphasised that some personality traits may increase vulnerability to problematic internet use and may lead to eating behaviours. In addition to personality traits, it is thought that there is a positive relationship between problematic internet use and disordered eating due to the reward-dependence mechanism. This study examines the complex relationship between personality traits, problematic internet use and addictive eating behaviours. In order to conduct a comprehensive study, data were collected from 350 participants aged 18-35 years residing in different provinces of Turkey. Sociodemographic information form, Basic Personality Traits scale developed in Turkish Culture, Addictive Eating Behaviours scale and Problematic Internet Use scale were used as data collection tools. The study provided information about potential factors influencing addictive eating behaviour, highlighting the impact of trait impulsivity on addictive behaviours. The results show that problematic internet use mediates the relationship between emotional inconsistency and negative valence personality traits and addictive eating behaviour. Research findings suggest that extroverted individuals show less problematic internet behaviour and less addictive eating behaviour, whereas individuals with emotional inconsistency and negative valence personality traits show more problematic internet behaviour and as a result, exhibit addictive eating behaviour. The findings of the study may play an important role in intervention programmes for addiction treatment and eating disorders. In particular, treatment approaches can be developed by focusing on personality traits that influence internet use and eating behaviours. This may provide direction for future research and provide the basis for developing more detailed insights.