Alzheimer hastalığı'nda bos amiloid ve tau proteinlerinin, beyin mr'da görsel atrofi skoru ve pet görüntüleme ile ilişkisinin retrospektif olarak incelenmesi
Investigation of the relationship between csf amyloid and tau proteins, visual atrophy scale in brain mri, and pet imaging in alzheimer's disease: A retrospective study
Yazar: SİNEM ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM ÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; Alzheimer hastalarında beyin omurilik sıvısındaki amiloid (Aβ) ve tau proteinlerinin incelenmesi, Beyin MR görüntülerindeki görsel atrofi skorları ve PET'teki metabolizma değişikliklerinin araştırılması, nöropsikolojik değerlendirme sonuçları ile ilişkilerinin incelenmesidir.
Yöntem: Çalışma tanımlayıcı kesitsel bir çalışmadır. Hastalar baskın başlangıç semptomlarına göre amnezi, dil işlev bozukluğu (DİB), görsel değerlendirme bozukluğu (GDB) ve davranış değişikliği (DD) olarak gruplandı. Bilişsel değerlendirme için Minimental Durum Değerlendirmesi (MMDD) ve Addenbrook Revize Bilişsel Değerlendirme Testi (ACE-R) kullanıldı. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG), T1-ağırlıklı kesitlerde Görsel Atrofi Skorlaması (GAS) ile değerlendirildi. FDG-PET metabolizma aktivitesi görsel olarak skorlandı. PET'te seçili anatomik bölgelerin ortalama sayım değeri, normometabolikliği doğrulanmış ipsilateral serebelluma bölünerek PET indeks (Pİ) değeri oluşturuldu.
Bulgular: Başlangıç semptomlarına göre gruplar arasında hastalık süresi, başlangıç yaşı, eğitim açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Amnezi grubunun yaş ortalaması GDB grubuna göre daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). ACE-R dikkat puanı amnezi grubunda GDB grubuna göre daha yüksek saptanırken, ACE-R dil puanı, DD grubunda DİB grubuna göre daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). BOS Aβ ve tau proteinlerinde semptom grupları arasında anlamlı fark veya GAS ile korelasyon gözlenmemiştir. DİB grubunda, sol anterior temporal ve sol parietal bölgelerin sağa göre daha atrofik olduğu gözlenmiştir (p<0.05). Sol anterior temporal Pİ'nin, DİB grubunda, GDB ve DD gruplarına göre daha düşük olduğu, sağ medial temporal Pİ'nin amnezi grubunda GDB grubuna göre daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). ACE-R toplam skorları ile sol parietal Pİ arasında pozitif, dikkat skorları ile sol parietal bölge arasında pozitif, görsel-mekânsal skorları ile sol parietal Pİ arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0.05). DİB grubunda sol anterior temporal, medial temporal, oksipital, anterior singulat bölgelerindeki Pİ, GDB grubunda sol anterior temporal, medial temporal, oksipital ve anterior singulat bölgelerindeki Pİ, sağ hemisferdeki eşlenik bölgelerine göre anlamlı ölçüde düşük saptanmıştır (p<0.05)
Sonuç: Bu bulgular özellikle amnezi dışı semptomlarla gelen hastalarda, asimetrik ve anatomik spesifik görüntüleme özelliklerini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, BOS biyobelirteçleri, nöropsikolojik değerlendirme, manyetik rezonans görüntüleme, pozitron emisyon tomografisi

Abstract:
Aim: This study aims to investigate the levels of amyloid (Aβ) and tau proteins in the cerebrospinal fluid of Alzheimer's patients, examine the visual atrophy scores (VAS) in brain MR images and metabolic changes in PET scans, and explore their relationships with neuropsychological assessment results.
Method: This is a descriptive cross-sectional study. Patients were grouped based on dominant initial symptoms as amnesia, language impairment (LI), visuospatial impairment (VI), and behavioral changes (BC). For cognitive evaluation, Mini-Mental State Examination (MMSE) and Addenbrooke Cognitive Examination-Revised (ACE-R) were used. MRI was evaluated for VAS in T1-weighted images for six anatomic regions. FDG-PET metabolic activity was visually scored. Also, the mean count number of the selected anatomical regions in PET was divided by the confirmed normometabolic ipsilateral cerebellum to create a PET index (PI) value.
Results: There were no significant differences in disease duration, onset age, or education among groups based on initial symptoms (p>0.05). The average age of the amnesia group was higher than the VI group (p<0.05). While the ACE-R attention score was higher in the amnesia group compared to the VI group, the ACE-R language score was higher in the LI group compared to the BC group (p<0.05). No significant differences were observed in CSF Aβ and tau proteins between symptom groups, and no correlations were observed with GAS. In the LI group, the left anterior temporal and left parietal regions were more atrophic than the right (p<0.05). Left anterior temporal PI was lower in the LI group compared to the VI and BC groups, and right medial temporal PI was lower in the amnesia group compared to the VI group (p<0.05). Positive correlations were found between ACE-R total scores and left parietal PI, attention scores and left parietal region, and visual-spatial scores and left parietal PI (p<0.05). In the LI group, the PI of the left anterior temporal, medial temporal, occipital, and anterior cingulate regions, and in the VI group, the PI of the left anterior temporal, medial temporal, occipital, and anterior cingulate regions were significantly lower compared to their respective homologous regions in the right hemisphere (p<0.05).
Conclusion: These findings particularly highlight asymmetrical and anatomically specific imaging features in patients presenting with non-amnestic symptoms.

Keywords: Alzheimer Disease, Cerebrospinal Fluid Biomarkers, Neuropsychological Assessment, Magnetic Resonance Imaging, Positron Emission Tomography