Bazı Hyacinthella Schur (Asparagaceae) taksonları üzerine karyomorfolojik ve palinolojik araştırmalar
Karyomorphological and palynolical studies on some Hyacinthella Schur (Asparagaceae) taxa
Yazar: MURAT COŞKUNER
Danışman: PROF. DR. KUDDİSİ ERTUĞRUL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Genetik = Genetics

Özet:
Bu çalışmada  Asparagaceae familyasına ait Hyacinthella Schur cinsinin Türkiye'de doğal yayılış gösteren üç endemik türünün, Hyacinthella lazulina K.Perss. & Jim Perss. H. venusta K. Perss. ve H. campanulata K.Perss. & Wendelbo, kromozom sayımları yapılmış, Hyacinthella cinsinin temel kromozom sayısı teyit edilmiş ve karyomorfolojik ve palinolojik özellikleri belirlenmiştir. Karyolojik çalışmalar için kullanılacak soğanlar 2019 yılı Nisan-Haziran ayları arasında gerçekleştirilen arazi çalışmaları sırasında toplanmıştır. Suda köklendirilen soğanların kök uçları kesilerek alınmıştır. Kromozom sayımı Aseto-Orsein boyası kullanılarak ezme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ön işlem, tespit ve boyama işlemlerden geçirilen materyaller daimi preparat haline getirilip iyi dağılım gösteren hücrelerin fotoğraf çekimleri, araştırma mikroskobunda yapılmıştır. Elde edilen fotoğraflar üzerinden KAMERAM program yardımıyla incelenen taksonlara ait kromozom ölçümleri, kol oranları, sentromer yerleri belirlenip ve asimetri indeksleri hesaplanmıştır. Elde edilen değerlere göre incelenen taksonlar arasındaki ilişkiler ortaya çıkarılmıştır. Palinolojik çalışmalar kapsamında ise polenler ışık ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelenerek türler arasında karşılaştırması yapılmıştır. Araştırma sonucunda incelenen taksonların kromozom sayısı Hyacinthella lazulina  ve  H. venusta türlerinde 2n=22,  H. campanulata türünde ise 2n=18 olarak tespit edilmiştir. Taksonların karyotip analizleri biribirine benzerlik göstermektedir. Ayrıca her üç taksonun asimetri indeks değerleri birbirine oldukça yakın çıkmıştır.

Abstract:
In this study, karyomorphological and palynological characters of the three Hyacinthella taxa naturally growing in Turkey, H. lazulina K.Perss.& Jim Perss. H. venusta K.Perss. and, H. campanulata K.Perss.& Wendelbo, were determined and the basic chromosome numbers (X) of the genus Hyacinthella were confirmed.
Plant bulbs were collected from the field between April and June in 2019. After getting the root tips from the bulbs in water, chromosome counts were done by squashing method with Aseto-Orcein. After pre-treatment, fixation and dyeing of the root tips, they were made permanent preparation. The photographs of metaphasic cells in good appearance were taken by research microscope. The measurements, arm ratio and the type of chromosomes, asymmetry indexes of the karyotype were determined by KAMERAM programme. Within the Palynological studies, pollens were examined with light and scanning electron microscope (SEM) and the comparison were made between species. Somatic chromosome counts were determined as 2n=22 for Hyacinthella lazulina and H. venusta, as  2n=18  for H. campanulata. The basic chromosome numbers in this genus are  x = 9 and 11. Karyotype analysis of tree taxa are similar. In addition, asymmetry index values of all three taxa were very close to each other.