Pediatrik hastalarda demir eksikliği anemisi ve talasemi taşıyıcılığı ayırıcı tanısında eritrosit indekslerinin kullanılabilirliği
The usability of erythrocyte indexes in the differential diagnosis of iron deficiency anemia and thalassemia carrier in pediatric patients
Yazar: BÜŞRA YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Pediatrik hastalarda sık görülen mikrositik anemi sebepleri demir eksikliği anemisi (DEA) ve beta talasemi minördür(BTM). DEA ve BTM'yi ayırt edebilmek ve DEA'yı tedavi edebilmek önemlidir. Bu iki hastalığın ayırıcı tanısında kullanılan tetkiklerin her merkezde yapılması mümkün olmadığı için daha basit ve ulaşılabilir yöntemlerle ayırıcı tanının yapılması önem taşımaktadır. Bu çalışmadaki amacımız, birinci basamak merkezlerde yapılabilen ve düşük maliyetli olan tam kan sayımı parametrelerinden elde edilen eritrosit indekslerinin, DEA ile BTM ayrıcı tanısında kullanılabilirliğinin  değerlendirildik.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamızda 1 Temmuz 2021-31 Ağustos 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji ve Onkoloji Kliniğine bağlı Polikliniği'ne başvuran 118 demir eksikliği anemisi 61 beta talasemi minör tanısı konulan 179 pediatrik hasta dahil edildi. Hastaların hemoglobin ve eritrosit hacmi değerlerinin yaşa ve cinsiyete göre ortalama -2 SS altında olması şartı arandı. DEA için ferritin sınır değeri 12 ng/mL olarak belirlendi. BTM için Hemoglobin A2 düzeyi ≥%3,5 bulunması şartı arandı. Serum ferritini DEA tanısı için sınır değeri 12 ng/mL olarak belirlendi. Her iki gruba dahil olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan, çalışmaya katılmaya gönüllü olmayı kabul eden hastalardan ve ebeveynlerinden yazılı onamları alındı. Araştırmacılar tarafından hazırlanmış olan sosyodemografik özellikleri DEA ve BTM'yi değerlendirmeye yönelik bir anket formu uygulandı.Hastaların laboratuvar bilgi sisteminden bu hastalığıyla ilgili rutin tetkik ve tedavisi sırasında istenmiş ve sonuçlanmış olan tam kan sayımı, ferritin düzeyi içeren kan tetkiklerine hastane bilgi yönetim sistemi (FONET)'nden ulaşılarak hastaların verileri toplama formuna kaydedildi. Veriler, SPPS 26.0 programıyla analiz edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların %72,1'i (n=129) kız, %27,9'u (n=50) erkektir.Katılımcıların %65,9'unda(n=118) demir eksikliği anemisi ve %34,1'i (n=61) beta talasemi minördür , yaş ortalaması 9,44±5,28 yıldır.
Beta talasemi minör grubundaki hastaların Hb, Hct değeri DEA grubuna göre yüksek bulunmuştur.BTM grubunda MCV, MCH değerlerinin ortalaması demir eksikliği anemisi grubuna göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Demir eksikliği anemisi grubunda Rbc, MCHC değerleri BTM'ye göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. RDW değeri için iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır.
 
Demir eksikliği anemisi ve beta talasemi minör hasta gruplarında 10 eritrosit indeksi için YI hesapladık. Sırasıyla SI(%75,6)>MI (%75,4) =EI(%75,4)> G&K (%73,4) > RDWI(%71,4) > RBC (%69,4) >E&F (%66) > SRI(%23,5) > S&L (%19,4) >RI (%13,5) >
RDW (%-11,1) olarak bulduk.

Sonuç: Eritrosit indekslerinden hiçbiri %100 sensitivite ve spesifiteye sahip değildir.
Ayırıcı tanı için kaynak ve tetkiklerin yetersiz olduğu ülkelerde özenle seçilmiş hasta popülasyonlarında eritrosit indeksleri test edilip popülasyona göre başarılı bulunan indekslerin ayırıcı tanıda kullanılması yol gösterici olabilir.Ancak populasyonlarda DEA ve BTM 'nin birlikte görülebileceği unutulmamalıdır.
Anahtar Sözcükler: Demir eksikliği anemisi, Talasemi Minör, Eritrosit İndeksleri

Abstract:
Aim: Common causes of microcytic anemia in pediatric patients are iron deficiency anemia (IDA) and beta thalassemia minor (BTM). It is important to be able to distinguish between IDA and BTM and to be able to treat IDA. Since it is not possible to perform the tests used in the differential diagnosis of these two diseases in every center, it is important to make differential diagnosis with simpler and accessible methods. Our aim in this study was to evaluate the usability of erythrocyte indices obtained from complete blood count parameters, which can be performed in primary care centers and which are cost-effective, in the differential diagnosis of IDA and BTM.
Material and Method: In our study, 179 pediatric patients diagnosed with 118 iron deficiency anemia and 61 beta thalassemia minor who applied to the Outpatient Clinic of the University of Health Sciences, Pediatric Health and Diseases Hematology and Oncology Clinic between 1 July 2021 and 31 August 2022 were included. The hemoglobin and erythrocyte volume values of the patients were required to be below -2 SD on average according to age and gender. Ferritin cutoff value for DEA was determined as 12 ng/mL. Hemoglobin A2 level ≥3.5% was required for BTM. The cut-off value off the diagnosis of serum ferritin IDA was determined as 12 ng/mL. Patients in both groups were not included in the study. Written consents were obtained from the patients and their parents who met the criteria for admission to the study and agreed to volunteer to participate in the study. A questionnaire prepared by the researchers was applied to evaluate the sociodemographic characteristics of DEA and BTM. Blood tests including complete blood count and ferritin level, which were requested and concluded during the routine examination and treatment of this disease from the laboratory information system of the patients, were accessed from the hospital information management system (FONET) and recorded in the data collection form of the patients. Data were analyzed with the SPPS 26.0 program.
Results: 72.1% (n=129) of the patients participating in the study were female and 27.9% (n=50) were male. 65.9% (n=18) of the participants had iron deficiency anemia and 34.1% had i (n=61) beta thalassemia minor, mean age 9.44±5.28 years. The Hb, Hct values of the patients in the beta thalassemia minor group were higher than the DEA group. The mean MCV and
 
MCH values in the BTM group were found to be significantly lower than the iron deficiency anemia group. Rbc and MCHC values were found to be significantly lower in the iron deficiency anemia group compared to BTM. There was no significant difference between the two groups for the RDW value.
We calculated the YI for each erythrocyte index of 10 in the groups of patients with iron deficiency anemia and beta thalassemia minor. We found that SI(75.6%)>MI (75.4%)
=EI(75.4%)> G&K (73.4%) > RDWI(71.4%) > RBC (69.4%) >E&F (66%) > SRI(23.5%) > S&L (19.4%) >RI (13.5%) > RDW (-11.1%), respectively.
Conclusion: None of the erythrocyte indices have 100% sensitivity and specificity. In countries where resources and examinations for differential diagnosis are insufficient, erythrocyte indices are tested in carefully selected patient populations and the use of indices that are successful according to the population can be a guide for differential diagnosis.However, it should be remembered that DEA and BTM can be seen together in populations.
Keywords: Iron deficiency anemia, Thalassemia minor, Erythrocyte Indices