Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik harita okuryazarlık becerisinin belirlenmesi
Determining the map literacy skills levels of secondary school students
Yazar: BAHAR CAN
Danışman: PROF. DR. HİLMİ DEMİRKAYA
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Harita okuryazarlığı = Map literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching

Özet:
Sosyal bilgiler hayatın hemen her alanında bireyin ihtiyaç duyduğu bilgi, değer ve becerileri kazandırmayı amaçlayan bir disiplin alanıdır. Birçok disiplinin bir araya gelmesiyle oluşmuş homojen bir yapıya sahiptir. Özellikle coğrafya biliminin verileri sosyal bilgiler için önem arz etmektedir. Haritalar coğrafyanın ayrılmaz parçalarıdır. Dolayısıyla sosyal bilgiler öğretiminde harita kullanımının önemi büyüktür. Haritalardan doğru şekilde yararlanabilmek için harita okuma becerisinin edinilmesi gerekmektedir. Bu beceriler yön bulma becerisi, sembol okuma ve yorumlama becerisi, ölçek kullanma becerisi, uzaklık ölçme becerisi, harita okuma ve yorumlama becerisi, konum ve koordinat belirleme becerisi harita okuma becerileri olarak ele alınmıştır.
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler dersi kapsamında coğrafya kazanımlarından olan harita okuryazarlığı becerilerini açıklamak ve ortaokul öğrencilerinin harita okuma beceri düzeylerini belirlemektir. Harita becerileri ile sınıf, cinsiyet, okul türü değişkenlerinin arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın evrenini Antalya ili Alanya ilçesindeki ortaokullar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem grubunu random olarak seçilen Özel Yedibilim Ortaokulu, Özel Bahçeşehir Ortaokulu, Özel Hamdullah Emin Paşa Ortaokulu, Kestel Yaylalı Ortaokulu, Kestel Akdeniz Ortaokulu, Değirmendere Ortaokulu, Demirtaş Nihal Demirel Ortaokulunda öğrenim gören 6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin yer aldığı 375 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak harita becerilerini ölçmeye yönelik hazırlanan 25 sorudan oluşan başarı testi uygulanmıştır. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim dönemi içinde gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma tarama modelinde olup nicel araştırma yöntemleri doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aşamasında Sönmez (2010) tarafından hazırlanan 25 soruluk başarı testi uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada alt problemlerin analizinde bağımsız t- Testi ve One Way Anova (tek yönlü varyans analizi) yapılmıştır. Aritmetik ortalama, yüzdelik hesaplamalar ve frekans değerleri kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; özel okullarda öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin harita okuma beceri düzeyleri, devlet okullarında öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin harita okuma beceri düzeylerinden daha yüksek çıkmıştır. Aynı zamanda sınıf seviyelerinin harita okuma beceri düzeylerinin detaylı analizleri sonucunda 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin harita okuma beceri düzeylerinin 6. sınıf öğrencilerinin harita okuma beceri düzeylerinden yüksek çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda harita okuma becerileri ile cinsiyet değişkeni arasında da kız öğrencilerin erkek öğrencilere oranla daha iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Social studies is a discipline that aims to provide the knowledge, values and skills that the individual needs in almost every area of life. It has a homogeneous structure formed by the coming together of many disciplines. Especially the data of geography science is important for social studies. Maps are integral parts of geography. Therefore, the use of maps in social studies teaching is of great importance. In order to benefit from maps correctly, it is necessary to acquire map reading skills. These skills were considered as wayfinding skills, symbol reading and interpretation skills, using scales, distance measuring skills, map reading and interpretation skills, location and coordinate determination skills, map reading skills.
In this study, it was aimed to explain the map literacy skills, which are one of the geography acquisitions within the scope of the social studies course, and to determine the map reading skill levels of the secondary school students. The relationship between map skills and class, gender, school type variables was tried to be determined. The universe of the research consists of secondary schools in Alanya district of Antalya province. The sample group of the research consists of 375 students, including 6th, 7th and 8th grade students studying at Private Yedibilim Secondary School, Private Bahçeşehir Secondary School, Private Hamdullah Emin Paşa Secondary School, Kestel Yaylalı Secondary School, Kestel Akdeniz Secondary School, Değirmendere Secondary School, Demirtaş Nihal Demirel Secondary School. In the research, an achievement test consisting of 25 questions prepared to measure map skills was applied as a data collection tool. The research was carried out in the 2020-2021 academic year.
The research is in the screening model and was carried out in accordance with the quantitative research methods. During the data collection phase, an achievement test of 25 questions developed by Sönmez (2010) was applied. Obtained data were analyzed with SPSS 21 program. Independent t-test and One Way Anova (one-way analysis of variance) were used in the analysis of sub-problems in the research. Arithmetic mean, percentile calculations and frequency values were used.
According to the findings obtained from the research; The map reading skill levels of secondary school students studying in private schools were higher than the map reading skill levels of secondary school students studying in public schools. At the same time, as a result of the detailed analysis of the map reading skill levels of the grade levels, it was concluded that the map reading skill levels of the 7th and 8th grade students were higher than the map reading skill levels of the 6th grade students. In line with the data obtained, it was concluded that female students were better than male students between map reading skills and gender variable.