Tünellerdeki bazı mühendislik uygulamaları (Kop Dağı Tünelli geçidi örneği)
Some engineering applications  in tunnels (Kop Mountain Tunnel passage example)
Yazar: COŞKUN KAPLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞAHİN ZAİMOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Amaç: Bu tez çalışması kapsamında, Karayolları 12. Bölge Müdürlüğünden alınan izinle; Erzurum Bayburt illeri arasında yer alan Kop Dağı Tüneli'ndeki jeolojik birimlerin özellikleri ve bu birimlerde açılan tünellerde kullanılan tahkimat elemanları hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bilgiler ışığında seçilen farklı kazı destek sınıflarında (Sol Hat Km:1+319,45, Sol Hat Km:4+331,20, Sol Hat Km:4+676,00) meydana gelen deformasyonlar ölçülmüş, uygulanan tahkimat ve deformasyon ilişkisi yorumlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmada RMR, Q ve NATM kaya kütlesi sınıflama sistemleri ile tünel güzergahında seçilen tünel aynaları değerlendirilmiştir. Uygun olan kazı destek sınıfı seçildikten sonra meydana gelen deformasyon ölçümleri jeodezik ağlar yardımıyla ve total station cihazı kullanılarak ölçülmüştür.
Bulgular: Yapılan değerlendirmeler neticesinde kop tüneli sol hat km:1+319,45 de RMR 11 Q değeri 0,013 bulunmuş tahkimat sınıfı olarak C3 uygulanmasına karar verilmiştir. Kop tüneli sol hat km 4+331,20 de RMR 18 Q değeri 0,055 bulunmuş tahkimat sınıfı olarak C2 uygulanmasına karar verilmiştir. Kop tüneli sol hat km 4+676,00 de RMR 41 Q değeri 0,58 bulunmuş tahkimat sınıfı olarak B3 uygulanmasına karar verilmiştir. Uygulanan destek sınıflarındaki deformasyonlar ölçülüp değerlendirilerek, bahse konu km.ler için deformasyon analizleri yapılmıştır.
Sonuç: Yapılan laboratuvar ve arazi çalışmaları sonucunda Sol Hat Km:1+319,45 ' de C3 tahkimat sınıfının uygulanmasına karar verilmiş ve en yüksek deformasyon değeri 26-31 cm olarak elde edilmiştir. Sol Hat Km:4+676,00 'da B3 tahkimat sınıfının uygulanmasına karar verilmiş ve en düşük deformasyon değeri 3-6 cm olarak elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemi (NATM), deformasyon, tünel, kaya sınıflama sistemleri, tünel açma teknikleri

Abstract:
Purpose: In the scope of this thesis study, information about the geological units in the Kop Mountain Tunnel located between the provinces of Erzurum and Bayburt and the reinforcement elements used in the tunnels excavated in these units was provided with permission from the 12th Regional Directorate of Highways. In light of this information, deformations occurring in different excavation support classes (Left Line Km: 1+319.45, Left Line Km: 4+331.20, Left Line Km: 4+676.00) were measured, and the relationship between applied reinforcement and deformation was interpreted.
Method: In this study, the RMR, Q, and NATM rock mass classification systems were used to evaluate the tunnel sections selected along the tunnel route. After choosing the appropriate excavation support class, deformation measurements were carried out using geodetic networks and a total station device.
Findings: As a result of the evaluations, it was decided to apply support class C3 with an RMR of 11 and a Q value of 0.013 at Left Line Km: 1+319.45 of the Kop Mountain Tunnel. At Left Line Km: 4+331.20, support class C2 was chosen with an RMR of 18 and a Q value of 0.055. Additionally, at Left Line Km: 4+676.00, support class B3 was selected with an RMR of 41 and a Q value of 0.58. Deformations in the applied support classes were measured and evaluated, and deformation analyses were conducted for the mentioned kilometers.
Results: As a result of laboratory and field studies, it was determined that support class C3 should be applied at Left Line Km: 1+319.45, with the highest deformation value recorded as 26-31 cm. At Left Line Km: 4+676.00, support class B3 was selected, and the lowest deformation value was obtained as 3-6 cm.
Keywords: New Austrian Tunneling Method (NATM), deformation, tunnel, rock classification systems, tunneling techniques