Epilepsili çocuk, kardeşi epilepsili olan ve olmayan sağlıklı çocukların annelerinin çocuklarına yönelik kırılganlık algısı ve ilişkili faktörler
Perceived child vulnerability in mothers of epileptic children and healthy children with or without epileptic siblings and related factors
Yazar: RUKİYE ŞENGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE YILDIZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma epilepsili çocukların, epilepsili kardeşi olan sağlıklı çocukların ve epilepsili kardeşi olmayan sağlıklı çocukların annelerinin çocuklarının kırılganlığı ile ilgili algı düzeyleri ve ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Analitik-kesitsel tipteki bu araştırma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi ve T.C. Aydın İl Sağlık Müdürlüğü Efeler 1 No'lu Aile Sağlığı Merkezinde 1 Nisan- 1 Aralık 2022 tarihleri arasında 180 anne ile yapıldı. Araştırmanın verileri, Anne Bilgi Formu, Sağlıklı Çocuk Bilgi Formu, Epilepsi Tanılı Çocuk Bilgi Formu ve Çocuk Kırılganlık Algısı Ölçeği (ÇKAÖ) kullanılarak annelerden öz bildirim yoluyla toplandı. Çalışma verilerinin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Student t testi, One Way ANOVA testi, Pearson korelasyon, Lineer regresyon ve post hoc (Tukey- LSD) analizleri kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan epilepsi tanılı çocuğa sahip annelerin ÇKAÖ puan ortalamasının 11,43 ±4,03 olduğu ve %45'inin çocuklarını kırılgan olarak algıladıkları belirlendi.  Çalışmamızda kardeşi epilepsili olan sağlıklı çocuk annelerinin ÇKAÖ puan ortalaması 7,51 ±4,23 ve annelerin %25'inin çocuklarını kırılgan olarak algıladığı bulundu. Sağlıklı çocuk annelerinin ÇKAÖ puan ortalaması ise 2,25 ±3,26 olarak bulundu ve %5'inin çocuklarını kırılgan olarak algıladığı belirlendi. Çocuğun yoğun bakımda yatması ve önceki çocuk kaybı deneyimi annelerin kırılganlık algısını arttırırken, annelerin eğitim düzeyinin artması çocuk kırılganlık algısını azalttı.
Sonuç: Epilepsili çocuğa sahip annelerin yaklaşık yarısı çocuklarını kırılgan olarak algılamaktadır. Annelerin dörtte biri sağlıklı kardeşleri kırılgan olarak değerlendirmiştir. Klinik uygulamada ebeveynlerin sadece kronik hastalıklı çocuklarına değil sağlıklı çocuklarının kırılganlığı hakkındaki inançlarına da özel dikkat gösterilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, Epilepsi, Kardeşler, Kırılganlık, Kronik hastalık

Abstract:
Objective: This study was conducted to determine the perceptions of the mothers who have epileptic children, healthy children with epileptic siblings, and healthy children without epileptic siblings regarding their children's vulnerability and related factors.
Material and Methods: This analytical-cross-sectional study was performed with 180 mothers in Aydın Adnan Menderes University Hospital and T.C. Aydın Provincial Health Directorate Efeler Family Health Center I between April 1 and December 1, 2022. Data were self-reported by the mothers and collected with the Mother Information Form, the Healthy Child Information Form, the Epileptic Child Information Form and the Child Vulnerability Scale (CVS). Obtained data were analyzed with descriptive statistics, Student's t test, One Way ANOVA test, Pearson correlation, linear regression and post hoc tests (Tukey, LSD).
Results: The mean CVS score of the mothers with epileptic children was 11,43 ±4,03 and 45% of them perceived their children as vulnerable. The mean CVS score of the mothers of healthy children with an epileptic sibling was 7,51 ±4,23 and 25% of them perceived their healthy children as vulnerable. The mean CVS score of the mothers of healthy children was 2,25 ±3,26 and 5% of them perceived their children as vulnerable. Hospitalization of the child in the intensive care unit and prior experience of loss of a child increased the mothers' perceived child vulnerability. However, as the education level of the mothers increased, their perceived child vulnerability decreased.
Conclusion: About half of the mothers with epileptic children perceived their children as vulnerable. One fourth of the mothers with epileptic children perceived healthy siblings of their epileptic children as vulnerable. In clinical practice, special attention should be paid to parents' beliefs about the vulnerability of not only their chronically ill children but also their healthy children.

Key Words: Chronic Disease, Siblings, Vulnerability, Children, Epilepsy