8. sınıf Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük ders kitabında kadının temsili
The represantation of women in the 8 grade history of Turkish Revolution and Kemalism textbook
Yazar: NİL ÇELİKAL
Danışman: DOÇ. DR. EBRU DEMİRCİOĞLU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kadınlar = Women ; Ortaokullar = Secondary schools ; Temsil = Representation ; Türk inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi = Turkish revolution history and Kemalism lesson ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Kadın temsiline yönelik öğretiler ders kitapları tarafından açık ve örtük biçimde aktarılmaktadır. Aktarılan öğretiler, öğrencilerin kadınlar hakkındaki toplumsal rol ve algılarını doğrudan etkilemektedir. Sunulan kadın profilleri ile kadın bireylerin toplumda nasıl var olması gerektiği hakkında ipuçları veren ders kitapları, eğitim bilimleri bünyesinde yeni sayılabilen bir araştırma alanına yer açmıştır. Bu alan içerisinde kadın ve erkeklerin ders kitaplarında nasıl temsil edildiğiyle ilgili çalışmalar yapılmaktadır. 
Çalışmanın amacı, 8. sınıf Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitabında [8.S.T.C.İ.T.A.D.K] yer alan görsel ve metinlerde kadının temsil düzeyi ve bu temsil düzeyi ile ilgili sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşlerini ortaya koymaktır. Çalışma nitel ve nicel bir bağlamda yürütülmüştür. Araştırmanın ağırlık merkezi olan nitel boyutta öğretmenlerin görüşlerini ortaya koymak amacıyla açık uçlu anket ve yarı-yapılandırılmış mülakat kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda ise, 8.S.T.C.İ.T.A.D.K. görsel ve metinleri doküman analizi bağlamında nicel bir anlayışla değerlendirilmiştir. Çalışmanın evrenini Trabzon ilinin en büyük ilçeleri olan Ortahisar ve Akçaabat'ta görev yapan ve 8. sınıf Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük [8.S.T.C.İ.T.A.] dersinin öğretiminden sorumlu öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan açık uçlu anketin araştırmanın tüm evrenine uygulanması planlandığından, anket çalışması bir örneklem gerektirmemiştir. Araştırmanın bir başka veri toplama aracı olan yarı yapılandırılmış mülakat için amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklemesi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre incelenen ders kitabındaki kadın temsili önemli ölçüde erkek temsilinin gerisinde kalmıştır. Öğretmen görüşleri ise bu gerçeklikten farklı olarak; kitaptaki temsilin neredeyse yeterli ve incelenmeye muhtaç olmadığı yönündedir. Ayrıca araştırmaya katılan öğretmenlerin %81,11'i eğitimde kadın temsili hakkında herhangi bir eğitim almamıştır. 
Araştırmadan elde edilen sonuca göre, 8.S.T.C.İ.T.A. ders kitapları kadın temsili için genele yayılan bir özveri ile düzenlendiğinde ve öğretmenler kadın temsiline yönelik eğitim aldığında yeterli düzeyde olmayan kadın temsili daha iyi bir duruma taşınabilir. Kadın temsilinin olması gereken ölçüye ulaşabilmesi için ders kitapları ile onların uygulayıcısı öğretmenler uyumlu olmalı ve model olmanın teorik bilgilerden daha etkin olduğu fikri, kadın temsili için uygulamaya konulmalıdır.

Abstract:
Tenets for female representation are transferred explicitly and implicitly by textbooks. The transferred tenets directly affect the social roles and perceptions of students about women. Textbooks that give clues about how women should exist in the society with the presented women's profiles have opened a field of research which can be considered as new in educational sciences. Studies on how men and women are represented in textbooks are carried out in this field.
The purpose of this study is to present female representation level in the 8th grade History of Turkish Revolution and Kemalism textbook's [8.G.H.T.R.K.T.] text and visual with the views of social studies teachers about this level of representation. The study has been done in a qualitative and quantitative context. Open-ended questionnaire and semi-structured interview were used to reveal the opinions of teachers in the qualitative dimension, which is the center of gravity of the research. In the quantitative dimension of the study, the texts and visuals of the 8.G.H.T.R.K.T were evaluated with a quantitative approach in the context of document analysis. Teachers working in Ortahisar and Akcaabat, the biggest districts of Trabzon province, and responsible for teaching of 8th grade History of Turkish Revolution and Kemalism [8.G.H.T.R.K] course constitute the universe of the investigate. Since the open-ended questionnaire used in the research is planned to be applied to all of the investigate' universe, the questionnaire study does not require a sample. Criterion sampling, one of the purposeful sampling methods, was used for the semi-structured interview, another data collection tool of the study. According to the findings obtained, the female representation in the textbook, which was examined, was significantly behind the male representation. According to teachers' opinions as different from this reality, the female representation in the textbook is almost enough and does not need to be investigated on this subject. Also, 81,11 % of the teachers who participated in the study did not receive any training on female representation in education.
According to the results obtained from the research, when 8.G.H.T.R.K.T. is organized with a general devotion for female representation, the female representation which is not at a sufficient level can be moved to a better situation. In order for the representation of women to reach the required level, the textbooks and their practitioner teachers should be compatible and the idea that being a model is more effective than theoretical knowledge should be put into practice for the representation of women.