Geriatrik yaş grubundaki hastalarda çoklu ilaç kullanımının uyku kalitesine ve depresif semptomatolojiye etkisinin  değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of multi-drug use on sleep quality and depressive symptomatology in patients in geriatric age group
Yazar: FEYZA NUR ORAKCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ERSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Depresyon = Depression ; Geriatri = Geriatrics ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Yaşlanma ile gelen çoklu ilaç kullanımı yaşlı bireylerde pek çok istenmeyen etkilere de sebep olmaktadır. Bizim çalışmamız geriatrik yaş grubundaki bireylerde çoklu ilaç kullanımının uyku kalitesine ve depresif semptomatolojiye olan etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.  
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı Ümraniye Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş ve üzeri 176 gönüllü birey katıldı. Araştırmacı tarafından hazırlanmış, sosyodemografik özellikleri içeren 12 sorudan oluşan anket formu, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) Ölçeği, Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ) olmak üzere toplam 3 tane anket formunu cevaplandırmaları istendi. Çalışmamızda elde edilen bulgular, anlamlılık p< 0.05 düzeyi dikkate alınarak değerlendirildi.  
Bulgular: Çalışmamızda, 176 katılımcıdan polifarmasi saptanan bireylerin oranı %39,2 olarak tespit edilmiştir. Bunların  %59,4'ü kadın, %40,6'sı erkek idi. Polifarmasinin yaş, BMI, gelir düzeyi, medeni hal, kronik hastalık sayısı değişkenleri ile arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla p=0.004, p=0.009, p=0.002, p=0.005, p=0.000). PUKİ toplam puanı ve alt boyutları ile polifarmasi değişkeni arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p=0.000). İyi uyku puanına sahip bireylerin %83,1'ini <5 ilaç kullanan bireyler oluşturmaktadır. Katılımcıların %63,1'i (n=111) kötü uyku uyumaktadır. Kötü uyku uyuyan bireylerin %61.3'ünü kadınlar, %38,7'sini ise erkekler oluşturmaktadır. 
PUKİ toplam puan ortalaması kadın bireylerde 7,96±4,40; erkeklerde ise 6,56±4,40 olduğu saptanmıştır. Polifarmasi ile depresiflik düzeyi arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,000). Geriatrik depresyon ölçeği toplam puan ortalamasının kadın bireylerde 9,50±6,82; erkeklerde ise 8,32±7,12 olduğu saptanmıştır. GDÖ ile PUKİ arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0.000). 
Yaşlı bireylerde medeni durum, gelir durumu, engel hali, kronik hastalık sayısı ile depresyon arasında da anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla p=0.041, p=0.007, p=0.000, p=0.008). Yaşlı kişilerin yaş, cinsiyet, eğitim durumu, gelir durumu, BMI, antidepresan kullanımı, engel durumu, kronik hastalık sayısı da uykuyu etkileyen ve PUKİ alt boyutları ve toplam puan değişkenleri ile anlamlı sonuçlar bulduğumuz diğer etmenlerdir (sırasıyla p=0.004, p=0.000, p=0.001, p=0.001, p=0.003, p=0.007, p=0.000, p=0.000). Antidepresan almayan ve depresif belirtileri olmayan kişilerde,  polifarmasi ile uyku kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0.004).
Sonuç: Polifarmasinin, uyku ve depresyon üzerine anlamlı düzeyde etkisi olduğu gözlenmiş olup, ilaç kullanımı arttıkça, uyku problemleri ve depresif semptomların görülme durumunda da artış olmaktadır. Çalışmamızda, yüzde olarak polifarmasi saptanan kişi sayısı daha azınlık durumda olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Uyku, Çoklu İlaç Kullanımı, Geriatrik Yaş

Abstract:
Objective: The use of multiple drugs that come with aging causes many undesirable effects in elderly individuals. Our study aims to evaluate the effect of multiple drug use on sleep quality and depressive symptomatology.
Materials and Methods: In this cross-sectional and descriptive study, 176 volunteers aged 65 and over who were registered at the Ümraniye Education Family Health Center affiliated to the Ümraniye Training and Research Hospital of the University of Health Sciences participated. They were asked to answer a total of 3 questionnaires. These are sociodemographic information form which prepared by the researcher, consisting of 12 questions and Pittsburg Sleep Quality Index Scale and Geriatric Depression Scale. The findings obtained in our study were evaluated considering the statistically significant level of p< 0.05.
Results: In our study, the rate of individuals with polypharmacy among 176 participants was found to be 39.2%. Of the participants, 59.4% were female and 40.6% were male.A significant relationship was found between polypharmacy and age, BMI, income level, marital status, number of chronic diseases (p=0.004, p=0.009, p=0.002, p=0.005, p=0.000, respectively). A significant difference was found between the PUKI total score and sub-dimensions and the polypharmacy variable (p=0.000). 83.1% of individuals with a good sleep score consist of individuals who using <5 drugs.63.1% (n=111) of the participants had sleep poorly 61.3% of individuals with bad sleep are women and 38.7% are men.
The mean total score of PUKI was 7.96±4.40 in females; in males, it was found to be 6.56±4.40. A statistically significant positive correlation was found between polypharmacy and the level of depressiveness (p=0.000). The mean total score of the geriatric depression scale was 9.50±6.82 in females and 8.32±7.12 in males. A significant positive correlation was found between GDS and PUKI (p=0.000).
A significant relationship was found between marital status, income status, disability, number of chronic diseases and depression in elderly individuals (p=0.041, p=0.007, p=0.000, p=0.008, respectively). Age, education level, income status, BMI, antidepressant use, disability, number of chronic diseases of the elderly people are other factors that we found significant results with PSQI sub-dimensions and total score variables (p=0.004, p=0.000, p=0.001, p=0.001, p=0.003, p=0.007, p=0.000, p=0.000, respectively). A statistically significant difference was found between polypharmacy and sleep quality in people who did not take antidepressants and did not have depressive symptoms (p=0.004).
Conclusion: As drug use increases, the incidence of sleep problems and depressive symptoms also increases, which is statistically significant in our study. In our study, it was seen that the little number of people using multiple drugs.

Keywords: Sleep, Multiple Drug Use, Geriatric Age