Uygulamalı bir laboratuvar çalışması üzerinden Yates ve Taguchi deney tasarımlarının karşılaştırılması
Comparison of Yates and Taguchi experimental design over a applied laboratory study
Yazar: REYHAN MERVE TOPÇU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERYEM ULUSKAN ; PROF. METİN UÇURUM
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Süreçlerin girdi faktörlerinde değişiklikler yapılarak çıktıya olan etkilerinin araştırıldığı yöntem deney tasarımı olarak tanımlanmaktadır. Yates ve Taguchi deney tasarımları da bu kapsamda geliştirilmiş yöntemlerdir.
Yüksek lisans tez çalışması kapsamında Yates ve Taguchi deney tasarımları laboratuvar ortamında yürütülen deneyler vasıtası ile uygulamalı olarak karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma deneylerinde; deney malzemeleri, deney faktörleri ve seviyeleri, deneylerin yapılma şartları ve deney ortamı ve deney sonuçlarının alındığı makine ve teçhizatlarda herhangi bir değişiklik yapılmadan bir set Yates deney tasarımı bir sette Taguchi deney tasarımı için adsorpsiyon deneyleri yapılmıştır.

Yates deney tasarımında girdi faktörleri iki seviyeli olarak çalışılmış, optimizasyon deneylerinde orta seviyelerden yararlanılarak deneyler yapılmıştır. Taguchi deney tasarımında ise bütün faktörler üç seviyeli olarak çalışılmış, doğrulama deneyleri yapılmıştır.
Her iki deney tasarımı ile faktörlerin sayısal değerleri açısından birbirleriyle örtüşen sonuçlar elde edilmiştir. Fakat Yates deney tasarımının optimizasyon yapmaya elverişli ve belirlenen faktör değerlerinden farklı değerlerde de çalışılmasına imkan sağlayan bir tasarım olması nedeniyle, Taguchi deney tasarımından daha iyi sonuçlar elde etme imkanın olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Deney Tasarımı, Taguchi Deney Tasarımı, Yates Deney Tasarımı, Adsorbsiyon Yöntemi.

Abstract:
Experimental design is defined as the method by which changes in input factors of processes are investigated. Yates and Taguchi experimental designs are also developed within this scope.
Within the scope of the master thesis, Yates and Taguchi experimental designs were compared by using the adsorption experiments carried out in laboratory. In these comparison experiments; Adsorption experiments for the design of the Taguchi experiment were carried out in a set of experimental parameters and levels, experimental materials, a set of Yates experiment design without any changes in the conditions of the experiment materials and the machinery and equipment taken from the experimental environment and the results of the experiment.
In the Yates experimental design, input parameters were studied in two levels, and in the optimization experiments, experiments were made by using intermediate levels. In Taguchi experiment design, all parameters were studied in three levels and validation tests were performed.
Both experimental design results in overlapping results in terms of numerical values of the parameters. However, it is seen that it is possible to achieve better results from the Taguchi experiment design as Yates experimental design is a design that allows for optimization and different values from the determined parameter values.

Keywords: Experimental Design, Taguchi Experiment Design, Yates Experiment Design, Adsorption Method.