Boşanmış kadınlara yönelik toplumun bakış açısı üzerine nitel bir araştırma: Trabzon il örneği
A qualitative study on the perspective of the society towards divorced women: The case of Trabzon
Yazar: HANDAN GÜNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKBER ŞAH AHMEDİ
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Bakış açısı = Point of view ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış kadınlar = Divorced women ; Cinsiyet eşitsizliği = Gender inequalit ; Kadınlar = Women ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Trabzon = Trabzon

Özet:
Toplumsal yaşam bireylerin hayatlarını etkilemektedir. Çünkü, toplum bireylerin bir araya gelmesi sonucu oluşan bir yapıdır. Bu yapı içinde evlilik ve boşanma gibi eylemler genellikle toplumsal kabullenişle gerçekleştirilmektedir. Boşanma, evlilik birliğine son verilmesi üzerine oluşan bir sosyal olgudur.  Toplum, evlilikte olduğu gibi boşanma sonrasında da cinsiyet bağlamında bireylere farklı roller dayatmaktadır. Kadın ve erkek bireylerin boşanma sonrası karşılaştığı ve toplumun kendisinden beklediği davranış kalıpları bu noktada farklılaşabilmektedir. Bu bağlamda cinsiyetin boşanma olgusuna bakış açısını şekillendiren en önemli etmenlerden biri olduğunu söylenebilir. Bu etmen boşanan kadın ve erkeğe atfedilen anlamları, sergilenen tutumları ve davranışları biçimlendirmektedir. Bu durum çoğunlukla iki cins arasında bir eşitsizliğe neden olmaktadır. Ataerkil yapı içerisindeki toplumlarda bu eşitsizlik daha belirgin bir şekilde görülmektedir. Kadının hangi konularda toplum nezdinde avantajlı veya dezavantajlı konumda olduğunu öğrenmenin bireyin yaşamında oldukça önemli bir yere sahip olabileceği düşünülmüştür. Ayrıca, kadının boşanması durumunda toplumda nasıl tutumlarla karşılaşabileceği merek edilmiş, bu doğrultuda araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda, toplumun boşanmış kadına yönelik bakış açısının ne olduğu incelenmiştir. Bu kapsamda nitel araştırma yönteminin fenolojik araştırma deseninden faydalanılmıştır. Katılımcılara, kartopu örneklem çalışması sonucu ulaşılmıştır. Toplamda 18 katılımcıyla görüşülmüştür. Kişi sayısını belirlemede kıstas olarak veri doyumu esas alınmıştır. Saha çalışma alanı olarak Trabzon ili seçilmiştir. Araştırılan fenomenin ne olduğunun anlaşılması ve ayrıntıları ile ortaya konması için Trabzon'da yaşayan 11 erkek ve 7 kadından oluşan çalışma grubuyla derinlemesine mülakat yapılmıştır. Mülakatlar yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular NVİVO 12 analiz programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda erişilen veriler, literatür ile karşılaştırılarak açıklanmış, tartışılmış ve yorumlanarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara, göre kadının toplum içindeki statüsünde olumlu yönde bir değişim olduğu görülmüştür. Bu değişimin sonucunda boşanan kadına karşı toplumsal bakış açısında pozitif yönde bir eğilim olduğu saptanmıştır. Ancak, tamamen bir değişimden ve olumlu bir tutumdan söz etmek mümkün değildir. Çünkü, halkın çoğunluğunun boşanmış kadına karşı olumsuz bir bakış açısına sahip olduğu gözlenmiştir. Bu negatif yönlü bakış açısının sonucunda boşanmış kadının bir prestij kaybı yaşadığı ve sosyo-kültürel yapı içerisinde sosyolojik, psikolojik ve ekonomik birçok sorun yaşadığı gözlenmiştir. Bu durumun boşanmış kadının hayatındaki yaşam standartlarını düşürücü bir etkiye sahip olduğu düşünülmektedir.

Anahtar kelime: Aile, Kadın, Boşanma, Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, Trabzon

Abstract:
Social life affects the lives of individuals. Because society is a structure formed as a result of individuals coming together. In this structure, acts such as marriage and divorce are usually carried out with social acceptance. Divorce is a social phenomenon that occurs upon the termination of the marriage union. As in marriage, society imposes different roles on individuals in the context of gender after divorce. The behavioral patterns that men and women encounter after divorce and that society expects from them can differ at this point. In this context, it can be said that gender is one of the most important factors shaping the perspective of divorce. This factor shapes the meanings, attitudes and behaviors attributed to divorced men and women. This situation often causes an inequality between the two sexes. This inequality is seen more clearly in societies within the patriarchal structure. It was thought that learning about which subjects a woman is in an advantageous or disadvantageous position in the society may have a very important place in the life of the individual. In addition, it was wondered what kind of attitudes the woman might face in the society in case of divorce, and a research was carried out in this direction. In our study, the perspective of the society towards divorced women was examined. In this context, the phenological research design of the qualitative research method was used. Participants were reached as a result of a snowball sampling study. A total of 18 participants were interviewed. Data satisfaction was taken as a criterion in determining the number of people. Trabzon province was chosen as the field study area. In order to understand what the investigated phenomenon is and to reveal it in detail, an in-depth interview was conducted with a study group consisting of 11 men and 7 women living in Trabzon. Interviews were conducted using semi-structured interview technique. The findings obtained as a result of the research were analyzed with the NVIVO 12 analysis program. The data obtained as a result of the analysis were explained, discussed and interpreted by comparing with the literature. According to the results obtained, it was seen that there was a positive change in the status of women in society. As a result of this change, it has been determined that there is a positive trend in the social perspective towards the divorced woman. However, it is not possible to talk about a complete change and a positive attitude. Because, it has been observed that the majority of the people have a negative perspective towards divorced women. As a result of this negative perspective, it was observed that the divorced woman experienced a loss of prestige and experienced many sociological, psychological and economic problems within the socio-cultural structure. It is thought that this situation has a lowering effect on the living standards of the divorced woman.

Keywords: Family, Women, Divorce, Gender inequality, Trabzon