Hepatosellüler karsinom tanısı alan hastalarda sağkalıma etki eden faktörler
Factors effecting survival in patients diagnosed with hepatocellular carcinoma
Yazar: BAHRİYE ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA YAVUZŞEN ; PROF. DR. MESUT AKARSU ; PROF. DR. İBRAHİM KEMAL ASTARCIOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Karaciğer neoplazmları = Liver neoplasms ; Karsinoma = Carcinoma ; Kemoembolizasyon = Chemoembolization ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağkalım = Survival

Özet:
Hepatosellüler karsinoma (HCC), tüm dünyada kansere bağlı ölümlerde 4. sıradadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2008 yılı kanser istatistiklerine göre erkeklerde 5.ve kadınlarda ise 8. sıklıkta görülen kanserdir. HCC halen en ölümcül kanserler arasındadır. Her yıl tüm dünyada yaklaşık 600,000-700,000 kişinin HCC nedeniyle hayatını kaybettiği düşünülmektedir. Erken tanı, HCC' da sağkalım açısından küratif tedavilere olanak tanıması nedeniyle en önemli faktördür. Ülkemizde HCC'la ile ilgili veriler yetersizdir. Bütün bu nedenlerle HCC' a yol açan etkenleri tespit etmek, erken tanı ve tedavi önemlidir. Bu çalışmada HCC' un etiyolojisinin, prognostik faktörlerin, yapılan tedavi yöntemleri ve bu tedavilerin sağkalım süresine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Bu çalışma 2000-2011 tarihleri arasında hastanemizde HCC tanısı alan hastaların alındığı retrospektif bir çalışmadır. Çalışmaya toplam 188 hasta alındı. Hastaların yaş ortalaması 57,8±10,97 idi. Hastaların %80,9'u erkek,  %19,1'i kadın idi.  Etiyolojilerine göre sınıflandırdığımızda %45,7'sini hepatit B virüsü (HBV), %16,5'ini hepatit C virüsü (HCV), %6,4'ünü alkol, %3,7'sini HBV + alkol, %1,6'sını, HCV + alkol, %1,6'sını HBV + HCV, %8,5'ini HBV + hepatit D virüsü (HDV) oluşturuyordu. %16'sı diğerleri şeklinde etiyolojisi belli olmayan grupta idi. Hastaların %84,6'sında siroz mevcuttu. Sirozu olan hastaların %39,3'ü Child A, %45,7'si Child B, %15'i Child C idi. Hastaların %18,4'ünde portal ven trombozu , % 28,6 'sında makrovasküler invazyon, % 4,1'inde uzak metastaz tespit edildi. Tedavi verileri ve tedavi sonrası takibi olan 147 hasta mevcuttu. Bu hastaların 60'ına (%40,8) karaciğer transplantasyonu, 6'sına (%4,1) rezeksiyon, 17'sine (%11,6) trans-arteryel kemoembolizasyon (TAKE), 34'üne (%23,1) kombine tedavi, 20'sine (%13,6) kemoterapi, 10 hastaya (%6,8) semptomatik tedavi uygulanmıştı.
Türkiye'de HCC etiyolojisinden en sık sorumlu etken HBV, ikinci sırada ise HCV' dür. HCC' da sağkalım süresine olumlu etkili, küratif olabilen en önemli tedaviler karaciğer transplantasyonu ve uygun olan hastalarda karaciğer rezeksiyonudur. Tümör boyutunun 5cm'den büyük olması, Child C sınıfında olma, portal ven trombozu varlığı, alfa fetoprotein (AFP) düzeyinin >200 olması sağkalım üzerine olumsuz etkisi olan önemli prognostik faktörlerdir. 

Anahtar sözcükler: HCC, Child-Pugh sınıflaması, Barselona Klinik Karaciğer Kanser (BCLC) evrelemesi, HBV, karaciğer transplantasyonu, TAKE

Abstract:
Hepatocellular carcinoma (HCC) is the 4th leading cause of cancer deaths. HCC is 5th frequent in male cancers whereas 8th in females due to World Health Organization (WHO) 2008 statistics. HCC is still one of the most fatal cancers. It is considered that 600,000-700,000 patients die because of HCC per year. Early diagnosis is the most significant factor for overall survival, which provides curative treatments. There is a lack of information about HCC in Turkey. It is substantial to detect the factors leading to diagnosis for early treatment. In this study, we aim to evaluate etiology of HCC, prognostic factors, treatment modalities and effects of treatment on overall survival.
This study is a retrospective analysis of 188 HCC patients diagnosed in our hospital between 2000-2011. The mean age of the patients was 57,8±10,97. 152 (80,9%) of our patients were male and 36 (19,1%) were female. The distribution of etiological factors were as follows: 45,7% hepatitis B virus (HBV), 16,5% hepatitis C virus (HCV), 6,4% alcohol, 3,7% HBV + alcohol, 1,6% HCV + alcohol, 1,6% HBV + HCV, 8,5% HBV + hepatitis D virus (HDV), 16% other. Liver cirrhosis was present in 84.6% of the patients. The distribution of the patients with cirrhosis was as follows: Child A, 39,3% of patients; Child B, 45,7% of patients; and Child C, 15% of patients. Portal vein thrombosis was found in 18,4% of the patients, macro vascular invasion in 28,6% and distant metastasis 4,1% of the patients. In total, data from 147 of the patients included treatment strategy and follow up after treatment. 40,8% (n=60) of our patients underwent liver transplantation, 4.1% (n=6) of the patients received surgical therapy, 11.6% (n=17) of the patients received trans arterial chemoembolization, 23,1% (n=34) of the patients received combination therapy, 13,6% (n=20) of the patients received systematic chemotherapy and 6,8% (n=10) of the patients received symptomatic treatment.
In Turkey, the most frequent factor in HCC etiology is HBV followed by HCV infections. Liver transplantation and resection in suitable patients are curative treatment modalities with positive impact in survival. Poor prognostic factors effecting overall survival are: Tumor size over 5 cm, Child C score, existence of portal venous thrombosis, alpha fetoprotein (AFP) levels >200.

Keywords: HCC, Child-Pugh classification, Barcelona Clinic Liver Cancer staging system (BCLC), HBV, liver transplantation, TACE.