Stabil dönem bronşiektazili olgularda dispne derecesi,yaşam kalitesi ve efor kapasitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Interpretation of relationship between dyspnea degree, quality of life and effort capacity at stabilized period bronchiectasis patients.
Yazar: ÜLKÜ BOLOL
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR AKKOCA YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Bronşiektazi, bronş ve bronşiyol duvarlarının elastik ve kas komponentlerinindestrüksiyonunun geliştiği kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Solunumun anormal verahatsız edici bir his olarak algılanması veya farkedilmesi olarak tanımlanan dispne,bronşiektazili hastaların en önemli semptomlarından biridir. Dispne subjektif bir olgu olduğuiçin niceliğinin ve niteliğinin belirlenmesi oldukça güçtür. Yapılan çalışmalar, dispneşiddetinin hastalığın ağırlığını yansıtmadığını göstermektedir. Dispne, sadece hastanınfizyolojik dengesini bozmakla kalmamakta, aynı zamanda geniş ölçüde hastanın günlükyaşamsal aktivitelerini kısıtlayarak psikolojik dengesini de etkilemektedir. Bununla birlikteprogresif dispne, öksürük ve kronik balgam üretimi ile karakterize bronşiektazi hastalığı;pulmoner fonksiyonel bozulma, yetmezlik ve tekrarlayan infeksiyonlara yol açabilmektedir.Sonuçta; hastalarda, efor kapasitesinin kısıtlanması ilk önce şiddetli eforla ortaya çıkarken,zamanla günlük aktivitelerde de kısıtlanma olmakta ve nefes darlığı yaşam kalitesini önemliölçüde etkilemektedir. Bu yüzden hastaların egzersiz performansları, dispne derecesi veyaşam kalitesinin değerlendirilmesi önemlidir.Biz bu çalışmamızda bronşiektazi tanısı almış hastalarda stabil dönemde fonksiyonelkapasiteyi, dispne derecesini, efor kapasitesini ve yaşam kalitesini göstermeyi; böylece eforkapasitesi ile fonksiyonel kapasite, dispne skorları ve yaşam kalitesi skorları arasındakiilişkiyi daha doğru değerlendirmeyi amaçladık.Kliniğimize ayaktan başvuran; 18 yaşından büyük bronşiektazili 25 olgu stabildönemde incelendi. 72 saatlik peryodda olgular 3 vizit halinde çalışmaya alındı. Olgularınanamnez, özgeçmiş, fizik muayene bulguları ve VKİ'leri kaydedildi. Postero-anterior akciğergrafileri, SFT'leri (akım hızları, akciğer volümleri), diffüzyon testi, AKG, Toraks YRBT,efor kapasitesi, dispne skorları ve yaşam kalitesi skorları değerlendirildi.Olgularda hafif dereceli havayolu obstrüksiyonu mevcuttu (FEV1: 70,40 ± 23,71).Olgularımızda FEV1, FVC ve MVV başta olmak üzere fonksiyonel parametreler ile yaşamkalitesi skorları, egzersiz kapasitesi, 6DYT mesafesi ve dispne skorları arasında anlamlı ilişkiizlendi. Yine olgularımızda dispne ve egzersiz kapasitesindeki azalmanın önemlinedenlerinden biri olan hiperinflasyon parametreleri RV/TLC ve TLC ile aerobik egzersizkapasitesi (pikVO2) arasındaki ilişkide oldukça anlamlı bulundu. Ayrıca 6DYT mesafesi ileRV/TLC arasındaki ilişkide anlamlıydı.Olgularımızın KPET ile yapılan egzersiz kapasitesi ölçümleri incelendiğinde egzersizkapasitesinde azalmaların olduğu dikkati çekmiştir. Beraberinde solunum rezervinde azalma,gaz değişim parametrelerinde artmanın da olduğu gözlendi. Yani egzersiz kapasitesindekikısıtlanmanın solunumsal kökenli olduğu izlendi. 6DYT mesafesi ile KPETparametrelerinden pikVO2 (lt/dk), BR (%), VCO2 (lt/dk) ve O2pulse (lt/dk) arasında daanlamlı ilişki saptandı. Ayrıca altı dakika yürüme testi (6DYT) ile ölçülen median yürümemesafesinin erkek ve kadın olgular için aynı yaş grubundaki sağlıklı olgulara göre düşükolduğu gözlendi.Olgularımızda genel olarak yaşam kalitesi skorları incelendiğinde, kısmenbozulmaların olduğu gözlenmekteydi. Çalışmamızda yaşam kalitesi skorları ile egzersiz testiparametreleri ve dispne skorları arasındaki ilişki anlamlı bulundu. Ayrıca Toraks YRBT ileskorlanan bronşiektazi yaygınlığı ile fonksiyonel parametreler arasındaki istatistiksel ilişkioldukça anlamlıydı. Literatürle uyumlu olarak olgularımızda yapısal ve fonksiyonelparametrelerin korele olduğu izlendi.Sonuç olarak diyebiliriz ki, bronşiektazide ekspiratuvar hava akımı kısıtlanması,anormal gaz değişimi ve hiperinflasyon gibi birçok faktör egzersiz kapasitesinde azalmaya vedispne gelişimine katkıda bulunmaktadır. Havayolu obstrüksiyonu, dispne derecesi, egzersizkapasitesindeki azalma ve VKİ bronşiektazili olgularda yaşam kalitesini önemli ölçüdeetkilemektedir. Egzersiz kapasitesi ile fonksiyonel parametreler, dispne skorları ve yaşamkalitesi skorları arasındaki güçlü korelasyon; hastalık şiddetinin fizyolojik ölçümleri, dispneskorları ve yaşam kalitesi skorlarının bronşiektazili olguların egzersiz kapasitesinietkilediğini bize göstermektedir. Ayrıca Kardiyopulmoner egzersiz testi (KPET)'ninuygulanamadığı merkezlerde veya kontrendike olduğu durumlarda, 6DYT'nin; solunumfonksiyon testleri, dispne skorları ve yaşam kalitesi skorları ile birlikte bronşiektaziliolguların egzersiz kapasitesinin değerlendirilmesinde klinik olarak faydalı olacağıdüşüncesindeyiz.Anahtar Kelimeler: Bronşiektazi, Kardiyopulmoner egzersiz testi (KPET), altıdakika yürüme testi (6DYT)

Abstract:
Bronchiectasis is a chronic inflammatory disease that bronchi and bronchiol walls?elastic andmuscular components are destructed. Dyspnea recognised as feeling or perception ofbreathing as an uncomfortable and abnormal sensation is one of the most important symptomsof bronchiectasis patients. Determination of quantity and quality of dyspnea is rather difficultdue to its subjectivity. Existing studies shows that intensity of dsypnea does not refer toseverity of sickness. Dyspnea do not only injure the physoligical balance of patient, at thesame time it generally effects the psyhcoligical condition of the patient by restricting his/herdaily life activities. Beside this, bronchiectasis disease charactised by cough, chronic sputumand progressive dyspnea cause pulmonary function impairment, respiratory failure andrepeated infections. Consequently, restriction of effort capacity firstly occurs with anintensive effort and by the time daily activities are limited and dyspnea effects the quality oflife importantly. So that, it?s important to interprate patients?exercise performances, dyspneaand life quality.In this study; we?ve shown functional capacity, dyspnea degree, effort capacity at thestabilised period on the patients who have had bronchiectasis disease diagnosis. In this way,we aimed to interpretate more true relationship between functional capacity and dyspneascores, effort capacity, questionnairies of life quality.25 bronchiectasis patients over 18 years old, applied to our clinic, were investigated atstabilised period. Cases were taken to visit with 3 periods in 72 hour period.Patients?symptoms, smoking stories, physical examinations, BMI and disease history wereregistrated. Postero-anterior lung graphies, PFT (flow speed, lung volume and diffusion tests),ABG, Thorax YRBT, effort capacity, dyspnea scores and quality of life scores wereinterpretated.The patients had mild degree airway obstruction (FEV1: 70,40 ± 23,71). The meaningfulrelationships between functional parameters; most important ones FEV1, FVC and MVV; andquality of life scores, exercise capacity and dyspnea scales were following. The relationshipbetween hyperinflation parameters (RV/TLC and TLC), one of the most important reasoncausing dyspnea and reduction in aerobic exercise capacity (peakVO2) was importantlyrelated. Separetly, relation between six minute walking test distance and RV/TLC wasmeaningful.When the exercise of our cases made by CPET was observed, reduced capasity of exercisewas attracted attention. Additionaly, increase of gase change parameters and reduce of breathreserve were observed. It means, restriction of excercise capasity is related to pulmonaryfunction. Meaningful relations were observed between 6MWT distance and CPET parameterspeak VO2, BR, VCO2, O2pulse. Separetly, It was observed that, patients?median walkdistance measured with six minute walking test (6MWT) are lower than healthy cases of sameage group of men and women.When the life quality scores were examined generally, partial decrease was observed. In ourstudy, the meaningful relation between quality of life and exercise capasity, dyspnea scoreswas observed. Separetly, the meaningful relationship between extend of bronchiectasis scoresaccording to Thorax YRBT and functional parameters was observed.Consequently, we can say that, in bronchiectasis, many factors like ekspiratory airflowrestiriction, abnormal gase exchange and hyperinflation cause reduction in exercise capacityand dyspnea. The correlation between exercise tests and physoligical measurement exactlyshows level of effect on effort capacity. Airway obstruction, scores of dyspnea and exercisecapacity, BMI effect rather importantly quality of life of bronchiectasis patients. Powerfullcorrelation was observed between exercise capacity and functional parameters, dyspneascores, life quality scores. This shows us physoligical measurements of disease severity,dyspnea scores and life quality scores effect the exercise capacity of cases. Separetly; wethink that, 6MWT will be clinical usefull for evaluation of breath functional tests, dyspneascores, life quality scores and exercise capacity of bronchiectasis?cases at the centers whereCardiopulmonary exercise testing (CPET) cannot be applied or when ıt?s contricated.Keywords: Bronchiectasis, Cardiopulmonary exercise testing (CPET), Six minutewalking test (6MWT)