Demans hastalarına bakım verenlerin yas süreçlerinin olumlu ve olumsuz sağlık değişkenleri üzerindeki yordayıcı etkisi
Grief process as a predictor of positive and negative health variables in dementia patient caregivers
Yazar: MERVE ERBAY
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Bakıma muhtaç kişiler = Person in need of nursing ; Demans = Dementia ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastalar = Patients ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Yas tutma = Bereavement ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Kronik bir hastalık tanısının alınması, gerek tanıyı alan kişi gerekse aile üyeleri açısından zorlayıcı bir yaşam olayı olarak değerlendirilmektedir. Dünya nüfusunun hızla yaşlanması ile birlikte ortaya çıkan ve sürekli bakım gerektiren hastalıklardan birisi de demanstır. Demans tanılı yakınına bakım veren kişiler hastalık sürecinde, hastalığın getirdiği bilişsel yıkım, fiziksel yeti yitimi ve psikolojik değişiklikler sebebi ile pek çok kayıp yaşantısı ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı, demans tanılı yakınına halen bakım vermekte olan hasta yakınlarının bakım verme sürecinde deneyimledikleri kayıp yaşantılarına bağlı olarak ortaya çıkan yas süreçlerinin, bakım veren tükenmişliği ve psikolojik dayanıklılıkları üzerinde anlamlı yordayıcı etkisinin olup olmadığını incelemektir. Bakım veren yası ile ilgili literatür incelendiğinde, yasın sıklıkla iki kavram çerçevesinde ele alındığı görülmektedir. Bu çalışmada bu kavramların pozitif ve negatif bakım verme sonuçları üzerindeki yordayıcılık güçleri de karşılaştırılacaktır. Ek olarak bu çalışmanın bir başka amacı da, bakım veren yasını ölçen herhangi bir Türkçe ölçüm aracının olmaması sebebi ile Marwit- Meuser Caregiver Grief Inventory- Short Form ve Anticipatory Grief Scale ölçeklerinin Türkçe adaptasyonunun yapılmasıdır. Bu çalışmada Marwit- Meuser Bakım Veren Yas Envanteri- Kısa Form, Yas Beklentisi Ölçeği, Zarit Bakıcı Yük Ölçeği, Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, İstanbul ilinde yaşayan ve demans hastası yakınına bakım vermekte olan 69 kişiden oluşmaktadır. Bulgulara göre, ilk olarak araştırmanın amaçları kapsamında Türkçe'ye uyarlanan Marwit Meuser- Bakım Veren Yas Envanteri- Kısa Form ve Yas Beklentisi Ölçeği'nin, demans tanılı yakınına bakım vermekte olan bireylerin yas süreçlerinin değerlendirmesinde, Türk örnekleminde ölçüm aracı olarak kullanılabileceği görülmüştür. 
Araştırma sorularının sınanması ile elde edilen analiz sonuçlarına göre ise, bakım veren yası, bakım veren yükü ve psikolojik dayanıklılık ile anlamlı düzeyde ilişkilidir ve demografik değişkenler ile depresyon kontrol edildiğinde bakım veren yası bu değişkenleri yordamada bağımsız bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır.  Araştırma sonuçları bakım verenlerin hastalık sürecinde yaşadıkları kayıp deneyimlerinin bakım vermenin önemli bir boyutu olduğunu vurgulamaktadır

Abstract:
Being diagnosed with a chronic disease is an adverse life experience for both the patient and his or her family. With the increasing age of the world population, dementia can be seen as one of the most demanding neurodegenerative disease. Throughout this adverse experience Family caregivers of dementia patients face many losses and grief due to the cognitive decline, physical and psychological disability of their loved ones. In this context, the aim of the study is to examine the relationship between caregiver grief and burden and psychological resilience. When reviewing the literature on the caregiver grief, it can be suggested that grief is often considered within the framework of two concepts. These concepts are anticipatory grief and ambiguous loss. This study primarily aims to investigate the predictive power of these two concepts on positive and negative outcomes of caregiving. Additionally, the secondary purpose is to adapt two grief scales (Marwit- Meuser Caregiver Grief Inventory and Anticipatory Grief Scale) into Turkish language, as there are no measures in Turkey to evaluate the grief experince of caregivers of individuals diagnosed with dementia. Within this scope of this study, Marwit Meuser- Caregiver Grief Inventory and Anticipatory Grief Scale, Zarit Caregiver Burden Scale, Psychological Resilience Scale for Adults and Beck Depression Inventory were used. A total of 69 informal caregivers of dementia patients completed the questionnares. According to findings, it was observed that the Marwit Meuser- Caregiver Grief Scale- Short Form  and Anticipatory Grief Scale, adapted to Turkish within the scope of the research objectives, could be used as a measurement tool in the Turkish sample in evaluating the grief processes of dementia patients caregivers. Results showed that there is a positive relationship between caregiver grief and caregiver burden and there is a negative relationship between caregiver grief and psychological resilience. Caregiver grief is shown to be a significant and independent predictor of caregiver burden and psychological resilience in this sample, beyond the effects of known predictors such as depression scores, age, gender, daily duration of and total years of caregiving. Results of the study suggest that grief may be an important dimension of caregiving and may be considered as a theme in interventions targeting at helping these groups.