Okul çağındaki çocuklarda bruksizm varlığının ağzı sağlığı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The impact of bruxism on oral health and quality of life in school-aged children
Yazar: MERVE NUR ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. NAGEHAN YILMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışma, 8-14 yaş grubu bruksizmi olan ve bruksizmi olmayan hastalarda ağız sağlığı ve yaşam kalitesini değerlendirerek bruksizmin ağız sağlığı ve yaşam kalitesine olan etkilerini incelemeyi hedeflemiştir. Sonuca göre ilgili konu hakkında toplum farkındalığı oluşturup, bruksizm tanısının erken yaşlarda konulması ve sonuçlarına yönelik koruyucu-önleyici uygulamalara katkıda bulunulmak açısından literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Karadeniz Teknik Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı'na başvuran 8-14 yaş arası 30 bruksizmli, 30 kontrol grubu olmak üzere toplam 60 çocuğun katıldığı vaka-kontrol çalışmasıdır. Bruksizm tanısında, Amerikan Uyku Tıbbi Akademisi (AASM)'nin tanı kriterlerinden baz alınarak hazırlanan anket formu kullanılmıştır. Çalışmada bilgilendirilmiş veli onam formu, tıbbi anamnez ve bruksizme dair sorular içeren veli anketi, bilgilendirilmiş çocuk onam formu, bruksizm ile temporomandibular bozuklukların ilişkisini değrlendirmek için Helkimo Ölçeği ve ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesini değerlendirmek için modifiye edilmiş Çocuk Algı Anketi [Child Perception Questionare (CPQ)] uygulanmıştır. İntraoral ve ekstraoral sert ve yumuşak doku değerlendirmeleri için de hasta klinik muayene formu kullanılmıştır. İstatistiksel analizde, tanımlayıcı istatistikler verinin özelliğine göre ortalama, standart sapma, ortanca, minimum-maksimum veya frekans değerleri (%) olarak kaydedildi. Verilerin normal dağılımı Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirildi. Gruplar arasında ki karşılaştırmalarda Kruskal Wallis veya Mann Whitney U, Ki-kare testleri uygulandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamızda bruksizmli ve kontrol grubu olan hastalar arasında cinsiyet, yaş dağılımları, sistemik hastalık, kullanılan ilaç açısından istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Plak, DMFT/dmft ve sondlamada kanama açısından gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). 
Helkimo Ölçeği ile ölçülen TMB ile bruksizm arasında da anlamlı ilişki tespit edilmemiştir (p>0.05). Overjet (p=0.028; p<0.05), overbite (p=0.026; p<0.05), maksimum ağız açıklığı (p=0.037; p<0.05) ile bruksizm arasında ise anlamlı ilişki bulunmuştur. Süt ve daimi dişlerde aşınma varlığı açısından gruplar arasında anlamlı farklılıklar bulunmazken (p>0.05) daimi molar diş aşınmalarında anlamlı farklılık (p=0.017; p<0.05) tespit edilmiştir. Angle maloklüzyon sınıflaması, orta hat, ön-yan açık ve çapraz kapanış ile bruksizm arasında anlamlı ilişki bulgulanmamıştır (p>0.05). Eklem kas muayenesi sonucunda ise uykudan uyanıldığında çiğneme kaslarında ağrı (p=0.026; p<0.05), deviasyon (p=0.005; p<0.05), ağız açarken ağrı (p=0.034; p<0.05) ve linea alba (p=0.024; p<0.05) ile bruksizm arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Ayrıca muayene sonucunda son otuz gün içinde çiğneme kaslarında ağrı, defleksiyon, lateral ve protruziv hareketlerde ağrı, eklem sesi, palpasyonda ağrı, dil kenarında diş izi ve parafonksiyonel alışkanlıklar ile bruksizm arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Bruksizm ve yaşam kalitesi arasında anlamlı ilişki bulunmuş ve bruksizmi olan hastalarda olmayanlara göre daha düşük yaşam kalitesi olduğu tespit edilmiştir (p=0.04; p<0.05).
Sonuçlar: Çalışmamızda bruksizmin 8-14 yaş arası çocuk ve ergenlerde, ağız ve yaşam kalitesine maksimum ağız açıklığının kısıtlanması, daimi molar dişlerinde aşınma, uykudan uyandığında çiğneme kaslarında ağrı, ağız açarken ağrı gibi etkilerinin saptanmasıyla beraber çocuk ve ebeveynlerde bruksizm farkındalığı oluşturulması ve erken yaşlarda takip edilmesi ya da tedavi ile olası etkilerinin önüne geçilmesi gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
Objective: This study aims to investigate the effects of bruxism on oral health and quality of life by evaluating children aged 8-14 with and without bruxism. The goal is to raise public awareness about this issue, contribute to the literature on the early diagnosis of bruxism, and support preventive measures against its consequences.
Materials and Methods: This case-control study included 60 children, aged 8-14, who visited the Pediatric Dentistry Department at Karadeniz Technical University Faculty of Dentistry. Thirty of the participants had bruxism, and the remaining thirty served as a control group. A survey based on the American Academy of Sleep Medicine (AASM) diagnostic criteria was used for bruxism diagnosis. The study employed several tools: an informed parent consent form, a medical history form, a parent questionnaire on bruxism, an informed child consent form, the Helkimo Index for evaluating the relationship between bruxism and temporomandibular disorders, and the modified Child Perception Questionnaire (CPQ) for assessing quality of life related to oral health. Clinical examination forms were used for intraoral and extraoral evaluations of hard and soft tissues. Statistical analysis involved descriptive statistics recorded as mean, standard deviation, median, minimum-maximum, or frequency values (%), based on data characteristics. Normal distribution of the data was assessed using the Kolmogorov-Smirnov test. Group comparisons were made using Kruskal-Wallis or Mann-Whitney U, and Chi-square tests. A p-value of less than 0.05 was considered statistically significant.
Results: No significant differences were found between the bruxism and control groups regarding gender, age distribution, systemic diseases, or medication use (p>0.05). There were no significant differences between the groups in terms of plaque, DMFT/dmft, or bleeding on probing (p>0.05). The Helkimo Index did not reveal a significant relationship between temporomandibular disorders and bruxism (p>0.05). However, significant relationships were found between bruxism and overjet (p=0.028; p<0.05), overbite (p=0.026; p<0.05), and maximum mouth opening (p=0.037; p<0.05). While there were no significant differences between groups in terms of wear on primary and permanent teeth (p>0.05), a significant difference was found in wear on permanent molars (p=0.017; p<0.05). There were no significant relationships between bruxism and Angle's malocclusion classification, midline, anterior-lateral open bite, or crossbite (p>0.05). Examination of the joint and muscles revealed significant differences in pain in chewing muscles upon waking (p=0.026; p<0.05), deviation (p=0.005; p<0.05), pain on mouth opening (p=0.034; p<0.05), and linea alba (p=0.024; p<0.05). However, no significant relationships were found between bruxism and pain in chewing muscles over the past thirty days, deflection, pain during lateral and protrusive movements, joint sounds, pain on palpation, teeth marks on the tongue, or parafunctional habits (p>0.05). A significant relationship was found between bruxism and quality of life, with bruxism patients having a lower quality of life compared to those without bruxism (p=0.04; p<0.05).
Conclusion: This study suggests that bruxism in children and adolescents aged 8-14 affects oral health and quality of life by restricting maximum mouth opening, causing wear on permanent molars, and inducing pain in chewing muscles upon waking and during mouth opening. It is recommended to increase awareness of bruxism among children and parents, monitor it from an early age, and address its potential effects through treatment and preventive measures.