Tedarik zinciri yönetimi ve ilaç sektörü uygulaması
Supply chain management and application in pharmaceutical sector
Yazar: FATİH YİĞİT
Danışman: DR. BÜLENT CERİT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Satış tahmini = Sales forecast ; Stok = Stock ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; İlaç sektörü = Pharmaceutical sector

Özet:
Tedarik zinciri yönetimi işletmeler açısından yoğun rekabet ortamında önemi giderek artan bir konudur. Tedarik zinciri yönetiminin ve ak bileşenlerinin bu şekilde önem kazanmasının başlıca iki sebebi mevcuttur. 1. Tedarik zinciri maliyetleri, toplam satış maliyetlerinin %4-30 arasında ve hammadde maliyetlerinin ardından ikinci sırayı almaktadır. Günümüzde maliyetin dolayısıyla fiyatın rekabette en önemli silah olduğu için tedarik zinciri rekabet gücü açısından büyük bîr önem sahiptir. 2. Pazarlamada en temel kavram müşteri açısından 4P'nin Önem sahip olduğudur. Ürün(Product) müşterinin ihtiyaç duyduğu hizmeti yada ürün elde etmesini kapsamaktadır. Bu ürün yada hizmetin, hasarsız ve istenildiği şekilde elde edilmesi tedarik zinciri yönetiminde paketleme fonksiyonunun görevidir. Yer(Place) müşterinin istediği ürünü istediği zaman ve istediği yerde olmasını kapsamaktadır. Tedarik zinciri yönetiminin en temel amacı olan ürünün istediği yerde, istenilen zamanda ve en uygun maliyetle, hazır olmasını bu amaç birebir uyumludur. Fryat(Priee) bir ürünün en uygun fiyatla müşteri tarafından elde edilmesidir ve tedarik zinciri yönetiminin 1. maddede de anlatıldığı üzere bu konuda önemli bir maliyet indirimi potansiyeline sahiptir. Reklam(Promosyon) bir ürün yada hizmetin müşteriye tanıtılmasını ve fayda ve avantajlarının öne çıkarılmasını kapsamaktadır. Bir ürünün rakiplerine oranla daha hızlı ve müşterinin istediği şekilde teslimi, rakiplerine karşı büyük bir avantaj sağlar. Bu avantajlar reklamlarda tanıtılarak müşterinin ilgi çekmesi sağlanır. Bu niteliklerin sağlanması da tedarik zincirine düşmektedir. Yukarıda bahsedilen sebepler nedeniyle tedarik zincirinin önemi giderek artmaktadır. Tezimin birinci bölümünde tedarik zincirinin önemi vurgulanırken tedarik zincirinin tarihi, çakışan hedefleri incelenmiş ve dış kaynak kullanımının yaygınlaştığı günümüzde bu alanda kullanılan başlıca iki tür dış kaynak kullanımı türü olan 3PL ve 4PL sistemleri anlatılmıştır. Tedarik zinciri sisteminin başlıca üç bileşeni mevcuttur. Bunlar;. Dağıtım sistemi. Envanter yönetimi. Konum planlaması Dağıtım sistemi, gerek hammadde ve yarı mamul gibi üretimde kullanılan varlıkların işletmeye getirilmesini gereksede ürünlerin depolara ve müşterilere teslimini kapsamaktadır. Dağıtım sisteminde karar verilmesi gereken başlıca iki konu mevcuttur. Bunlardan birincisi taşıma türünün şeklinin seçimidir, ikincisi ise dağıtım ve tedarik sırasında rotalama ve uyumun gerçekleştirilmesidir. 2. bölümde dağıtım türlerinin Özellikleri incelenmiş ve rotalamada kullanılan belli başlı modeller anlatılmış ve örnek uygulamalar verilmiştir.Envanter yönetiminin iki alt başlığı mevcuttur. Bunlardan birincisi MRP tipi üretim planlama sistemlerinde en düşük maliyetli lot büyüklüğünün tespitini sağlayan bağıl envanter modelleridir. İkincisi ise depo yada işletme gibi alanlarda optimum envanter düzeylerinin tespiti sağlayan deterministik talep ve deterministik tedarik süresine uygun olarak kullanılan deterministik modeller ile stokastik talep ve/veya stokastik tedarik süresine göre uygulanan stokastik modellerdir. 3. bölümde hem bağıl envanter modelleri, hem de stokastik ve deterministik envanter modelleri anlatılmış ve teorik bilgilerin yanında Örnek uygulamalar verilmiştir. Konum planlaması, depo, fabrika gibi tedarik zincirinin kontrolünde olan bileşenlerinin tedarik zinciri amaçlan ile uyumlu bir şekilde konumlarının tespitini kapsamaktadır. Konum planlamasında iki tür model olduğu söylenebilir. Birincisi ağırlık merkezi gibi matematiksel modeller ile ağırlıklı değerlendirme gibi sezgisel modellerdir. 4. bölümde her iki türden de çeşitli farklı modeller anlatılmış ve örnek uygulamalar gerçekleştirilmiştir. 5. bölüm tezimin uygulama kısmını kapsamaktadır. Tezimin uygulaması Bilim İlaç A.Ş'de gerçekleştirilmiş ve iki farklı problem çözülmüştür. Bunlardan birincisi tedarik planlamasına temel teşkil eden satış departmanlarından gelen satış tahminlerinin değerlendirilmesi ve alternatif satış tahmin metodunun tespitidir. Bu uygulamada üç ürün örnek kütle olarak seçilmiş ve üç üründe de mevcut tahmin sisteminin yetersiz olduğu saptanmıştır. Bunun üzerine mevcut sistem yerine normal dağılımın belirli bir servis yüzdesiyle kullanılmasının veya eksponensiyel düzeltme metodunun daha iyi sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. İkinci uygulama ise 200ml süsp. hammaddesi olan s.m.'nin emniyet stoğunun tespitidir. Bu uygulamada talebin normal dağılıma uygunluğunun tespitinin ardından, ilgili maliyetler tespit edilmiştir. Bunun ardından değişik talep ve deterministik tedarik süresine bağlı stoksuzluk maliyetine dayalı model kullanılarak mevcut lot büyüklüğü olan 700kg ve ekonomik lot büyüklüğü olan 619kg için aşağıdaki değerler tespit edilmiştir. Her iki uygulamanın sonuçlarıda gerek ilgili elemanlarca gerekse de lojistik müdürü sayın Şener Giritlioğlu tarafından gerçekçi ve uygulanabilir bulunmuştur. Bu şekilde iki uygulamanın da doğruluğu ilgili kişiler tarafından onaylanmıştır.

Abstract:
In today's highly competitive environment, supply chain management has great importance for the companies. Mainly there are two reasons for the supply chain and its components to be so important. 1. Costs related with supply chain has a percent between 4 and 30 in the overall costs of products, second after the raw materials cost. Cost has a major effect on the ability to compete, so supply chain has a great importance based on the competitioa 2. The main concept of marketing is 4P's are important for the customer. Product means for the customer to gain the desired service or product. Gaining this service and product unharmed and as desired is related with the packaging function of supph/ chain. Place means for the customer to gain the product at the place and time desired. This objective is parallel with the main objective of supply chain management. Price is about gaining the product with the desired price as stated in the first reason supply chain has a great potential for cost saving. Promotion is about the activities related with iriforming customer about the products benefits and advantages. Delivering products accurately and as desired always has an advantage for the firms against its competitors. These advantages can be used during the promotion activities. Meeting these requirements is the basic objective of supply chain. Because of these reasons, supply chain's importance is increasing as the time passes. In the first seciton of my thesis, the reasons of the supply chain's importance, history of supply chain, conflicting objectives are discussed. 3PL and 4PL supply chain outsourcing models are also discussed in this chapter. Mainly there are three activities of supply chain system. These are;. Distribution system. Inventory management. Location planning Distribution system consists of the acquirement of the raw materials and semi products for the production and distribution of the finished products to the warehouses and customers for final use. There are two main areas in the distribution system that should be decided. First one is the choice of the transportation model and the second one is the sequencing and scheduling of the picks and delivers. Transportation modes and models related with scheduling were discussed and related applications are solved in the second section of thesis. There are two categories hi inventory management. First one is the dependent models related with the decision of the economic lot sizes in MRP type systems. The second type is about the decision of the optimum inventory levels in warehouses or firms. In inventory level decisions there are two kinds of models, deterministic models withor/and variable demand. In the third section both dependent models and deterministic and stochastic models are reviewed and related applications are solved. Location planining is about the decision of locations of the components of the supply chain such as facilities or warehouses parallel with the objectives of the supply chain. It can be said that there are two types of models in facility location planning. The first type is the mathematical models like gravitational center, the second one is the heuristics models such as weighted decision. In the fourth section related models are reviewed and applications are solved. The fifth seciton is about the application in the pharmateucal sector. This application is done in Bilim İlaç A.Ş nad two separate problems are solved. The first one is the evaluation of the sales forecast given by the sales departmant that has a critical role on the supply planning ve selection of an alternate forecasting technique. In this application three products are selected and the current technique is found unsatisfactory in all of these products. Then use of service level with normal distribution or exponential smooting techniques are found more effective. The second application is about the safety stock decision of s.m which is the main raw material of 200ml susp. After the proving that the demand fits the normal distribution, the related costs are acquired. At the end of the application the following safety stocks and reorder points are calculated based on the economical order quantity 619kg and current lot size 700kg. Both of the results are discussed with the related staff and logistics manager Mr. Şener Giritlioğlu and the results are found realistics and applicable.So the accuracy of these applications are approved by the related staff.