Ticaretin kolaylaştırılması kapsamında dijital süreç entegrasyonu: Blok zincir teknolojisinin rolü
Digital process integration in the context of trade facilitation: The role of blockchain technology
Yazar: FARUK ŞEN
Danışman: PROF. DR. BETÜL GÜR
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Uluslararası ticaretin daha kolay, şeffaf ve öngörülebilir, maliyet etkin, basit ve hızlı bir şekilde yapılması, ticaret yaparken ulusların rekabet avantajı oluşturup bunu korumaları ve küresel ticaretten daha fazla pay alarak refah seviyelerini artırmaları ancak ticaretin kolaylaştırılmasıyla mümkündür. Bu anlamda bu çalışmada, belge ve zaman yoğun mevcut geleneksel uluslararası ticaret döngüsünün; tüm tedarik zincirinin uçtan uca planlanabildiği, ticaretin şeffaf ve öngörülebilir bir şekilde yürütülebildiği ve tüm süreçlerin elektronik ortamda entegre edildiği bir uluslararası ticaret ekosistemine evirilmesini sağlamak üzere dağıtık kayıt teknolojisi ve blok zincir teknolojisinin rolü incelenmiştir.
Bu çalışmada derinlemesine mülakat yöntemi kullanılmıştır. Bu çerçevede, dağıtık kayıt teknolojisi (DKT) ve blok zincir teknolojisinin dış ticaret işlemlerine entegrasyonu konusunda kamu sektöründe, özel sektörde ve sivil toplum kuruluşlarında görevli 18 katılımcıya, 6 temel alanda, 15 soru yöneltilerek, Türk dış ticaret ekosisteminin paydaşlarının dış ticaret işlemlerinde DKT ve blok zincir teknolojisi kullanımına ilişkin görüşleri ve bu teknolojiye ilişkin hazırlık seviyeleri değerlendirilmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına göre; dış ticarette rekabet üstünlüğünün sağlanması için gerekli olan lojistik alt yapı yatırımlarının tamamlanabilmesi için yasal güvenceye ve hukuki öngörülebilirliğe; entegre bir lojistik yönetim sisteminin oluşturulmasına; gümrük ve dış ticaret mevzuatının sadeleştirilip, iş süreçlerinin dijitalleştirilmesine; gümrük idaresi dışındaki diğer kurumlar tarafından yapılan denetimlerin azaltılmasına; özellikle KOBİ'ler için finansmana erişimin kolaylaştırılmasına; DKT ve blok zincir teknolojisinin kullanımına ilişkin hukuki alt yapının oluşturulmasına; DKT ve blok zincir teknolojisiyle ilgili projelerin ölçeklendirilip ticarileştirilmesine ve DKT ve blok zincir teknolojisine ilişkin kamuda otorite kaybı endişesinin

Abstract:
Facilitating international trade is essential for nations to achieve easier, more transparent, predictable, cost-effective, simplified, and faster trade processes. This not only creates and sustains a competitive advantage for nations but also enhances their welfare by enabling them to secure a larger share of global trade. To address this need, the research examines the current document-intensive and time-consuming traditional international trade cycle. It specifically explores the role of distributed ledger technology (DLT) and blockchain technology in facilitating the evolution of an international trade ecosystem. Such an ecosystem would enable end-to-end planning of the entire supply chain, transparent and predictable trade, cost-effective processes, simplicity, speed, coordination, and electronic integration of all operations.
In this research, an in-depth interview method has been used in which 18 participants from the public sector, private sector, and non-governmental organizations were surveyed and asked 15 questions across six key areas regarding the integration of distributed ledger technology and blockchain technology in foreign trade transactions. The participants' opinions on the use of these technologies in their transactions and their level of preparedness for adopting them were evaluated.
The analysis of the research findings highlights several necessary actions. These include the establishment of legal assurance and predictability to support investments in logistics infrastructure for maintaining a competitive advantage in international trade. It also involves creating an integrated logistics management system, simplifying customs and foreign trade legislation, and digitalizing business processes. Additionally, reducing inspections conducted by other public authorities other than customs administrations, facilitating access to finance (especially for small and medium-sized enterprises), establishing the legal framework for utilizing distributed ledger technology and blockchain technology, scaling and commercializing projects related to these technologies and addressing loss of authority concerns in the public sector regarding blockchain technology are identified as important steps forward.