Kireçli ana materyal üzerinde oluşmuş bir toprakta iyot adsorpsiyonu ve desorpsiyonu
Iodine adsorption and desorption in a soil formed on lime parent material
Yazar: MUHİTTİN ONUR AKÇA
Danışman: PROF. DR. SADIK USTA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Adsorpsiyon = Adsorption ; Desorpsiyon = Desorption ; Kireç = Lime ; İyot = Iodine

Özet:
Bu çalışma ile; kireçli ana materyal üzerinde oluşmuş bir toprakta iyodun adsorpsiyon ve desorpsiyon davranışları üzerine farklı toprak bileşenlerinin etkisi ve ilgili bileşenlerin topraktan giderilmesiyle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada adsorpsiyon izotermlerini belirlemek amacıyla Langmuir Adsorpsiyon ve Freundlich Adsorpsiyon eşitlikleri kullanılmıştır. Toprak bileşenlerinin etkileri önemli bulunmuştur. Kireci giderilmiş toprağın iyot adsorpsiyon kapasitesi orijinal toprağa göre çok düşük bulunmuş bu durum da, kirecin bu toprakta iyot adsorpsiyonundaki en önemli bileşen olduğu sonucunu doğurmuştur. Adsorpsiyonda kireçten sonra önemli bir bileşenin organik madde olduğu belirlenmiştir. Buna karşın demir-alüminyum oksitleri giderilmiş toprağın iyot adsorpsiyon kapasitesinin diğer 4 farklı duruma göre gözle görülür bir şekilde arttığı belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre kireç ve organik maddenin toprağın iyot adsorplama yeteneğini arttırdığı fakat demir-alüminyum oksitlerin ise iyodun toprakta tutunabilirliğini azalttığını göstermektedir. Araştırma sonuçlarına göre; işlem görmemiş toprağa kıyasla yalnızca demir-alüminyum oksitleri giderilmiş toprağın daha yüksek adsorpsiyon kapasitesine sahip olduğu, ancak diğer bileşenlerin giderildiği durumlara bakıldığında orijinal toprağa kıyasla adsorpsiyon kapasitelerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Toprak bileşenlerinin iyot desorpsiyonu üzerindeki etkilerine bakıldığında; kireci giderilmiş toprağın desorbe ettiği iyot miktarının orijinal toprakla kıyaslandığı zaman daha yüksek miktarda olduğunu bulunmuştur. Diğer bileşenlerden organik maddenin, demir-alüminyum oksitlerin giderildiği toprakta da desorbe edilen iyot miktarının orijinal toprağa kıyasla daha az olduğu görülmüştür.

Abstract:
Within this study, it is aimed to define, with the removal of related components, the effect of different soil components on adsorption and desorption behavior of the iodine existing in a soil formed on the lime parent material. In order to define the adsorption isoterms in the study, Langmuir adsorption Isoterm and Freundlich adsorption Isoterm were used. Effects of the soil components were found to be significant. The adsorption capacity of the removed limed soil was found quite low with respect to the original soil, which resulted in that the lime, in this soil, is the most significant components in iodine adsorption. Besides the lime, it was defined that the other significant components in adsorption is the organic matter. On the other hand, iodine adsorption capacity of the removed iron and aluminum oxidized soil was observed to increase remarkably with respect to the other four cases. According to these results, it can be said that lime and organic matter increase the iodine adsorbing capacity of the soil, however, iron and aluminum oxides decrease the adsorption capacity of iodine in the soil. According to the results of the study, the removed iron and aluminum oxidized soil only compared to the unprocessed soil has higher adsorption capacity, however, when the case where the other components were removed taken into consideration, it was observed that their adsorption capacities are lower with respect to the original soil.  When we look at the effects of soil components on iodine desorption, it was found that the amount of the iodine desorbed by the removed limed soil, when compared to that in orginal soil, is higher. It was observed that, in soils where the organic matter among the other components, were removed together with iron and aluminum oxides, the amount of iodine desorbed is less than that in the original soil.