Ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema metinlerinin atasözleri ve deyimleri içermesi bakımından karşılaştırmalı incelenmesi
Comparative analysis of middle school 5th, 6th, 7th and 8th grade Turkish textbooks in terms of including proverbs and idioms in theme texts
Yazar: SİBEL BÖLÜKBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ALTUĞ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Ders kitapları = Textbooks ; Deyimler = Idioms ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Kitaplar = Books ; Metin = Text ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Eğitim ve öğretim, toplumların önemsediği bir olgudur. Bu nedenle eğitim ve öğretimin toplumların yaşayışlarından, düşünüşlerinden ve toplumsal hafızasında birikmiş olan millî, kültürel ve toplumsal  ögelerden izler içermesi ve  bunları bir sonraki nesile taşıması beklenir. Atasözleri ve deyimler, bu tür izleri taşıması açısından eğitim ve öğretimin bu minvaldeki amaçlarının gerçekleştirilmesinde kullanılan oldukça önemli dil ögeleridir.
Atasözleri ve deyimler meydana geldikleri toplumun aynası gibidir.Ait olduğu toplumun yaşayış biçimini,gelenek ve göreneklerini kısacası kültürünü yansıtırlar.Atasözleri ve deyimler düşünceleri özlü olarak daha etkili , daha kalıcı ifade etme açısından Türkçe derslerinde faydalanılabilecek çok yararlı dil unsurlarıdır.Özellikle ana dilin öğretiminde önemli bir yere sahip olan Türkçe derslerinde bu unsurlara daha fazla yer verilmesi gerekir.
Bir milletin kültüründen önemli izler taşıyan atasözleri ve deyimlerin Türkçe ders kitaplarında kullanım sıklığı oldukça önemlidir.Bu bağlamdan hareketle T.C. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan ve ortaokullarda okutulan Türkçe ders kitapları (5,6,7 ve 8. sınıf seviyeleri) örneklem olarak seçilmiş ve tarama yöntemi ile incelenmiştir. Elde edilen veriler, doküman incelemesi yoluyla betimsel yöntem kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu kitaplarda bulunan tema metinlerinin atasözleri ve deyimleri içermesi bakımından karşılaştırmalı değerlendirmelerinin yapıldığı çalışmada, tema metinlerinde atasözlerine ya hiç yer verilmediği ya da çok az yer verildiği görülmektedir. Deyimlerin kullanımı ise sınıf seviyelerine göre değişkenlik göstermektedir. Bu durum, öğrencilerin toplumsal hafıza ile tanışma ve soyut anlamlandırma noktasındaki beceri gelişimlerinde eksikliklere sebep olmaktadır.
Çalışma, giriş, araştırma ile bilgilerin verildiği birinci bölüm, kavramsal çerçevenin sunulduğu ikinci bölüm, verilerin sunulduğu üçüncü bölüm ve çalışmada ele alınan konu hakkındaki verilerin yorumlandığı, varsayımlara cevap arandığı, önerilerin sunulduğu sonuç ve değerlendirmeler bölümlerinden oluşmaktadır.

Abstract:
Education and training is a phenomenon that societies care about. For this reason, education and training are expected to contain traces of the lives, thoughts and national, cultural and social elements accumulated in the social memory of societies and to carry them to the next generation. Proverbs and idioms are very important language elements used in the realization of the aims of education and training in this way in terms of carrying such traces.
Proverbs and idioms are like the mirror of the society in which they occur. They reflect the lifestyle, traditions and customs of the society they belong to, in short, the culture. Proverbs and idioms are very useful language elements that can be used in Turkish lessons in terms of expressing thoughts more effectively and permanently. These elements should be given more place in Turkish lessons, which have an important place.
The frequency of use of proverbs and idioms, which have important traces of a nation's culture, in Turkish textbooks is very important. Turkish textbooks (5,6,7 and 8th grade levels) prepared by the Ministry of National Education and taught in secondary schools were selected as samples and examined by scanning method. The obtained data were evaluated by using the descriptive method through document analysis. In the study, in which the comparative evaluations of the theme texts in these books are made in terms of including proverbs and idioms, it is seen that proverbs are either not included at all or very little in the theme texts. The use of idioms varies according to grade levels. This situation causes deficiencies in the skill development of students at the point of meeting with social memory and abstract meaning.
The study consists of the first part, where the introduction, research and information are given, the second part where the conceptual framework is presented, the third part where the data are presented, and the results and evaluations parts where the data about the subject discussed in the study are interpreted, answers to the assumptions are sought, and suggestions are presented.