Sözlük kullanımının yabancı dilde sözcük öğrenimine etkisi
L'effet de l'utilisation des dictionnaires sur l'enseignement du lexique dans une langue étrangère
Yazar: DİLBER ZEYTİNKAYA
Danışman: PROF. DR. MURAT DEMİRKAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Ana Bilim Dalı / Fransız Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fransızca = French language ; Kelime öğrenme = Vocabulary learning ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Sözlük = Dictionary ; Sözlük kullanımı = Dictionary use ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language learning

Özet:
İnsanlık tarihinin üstlendiği en önemli görevlerden birisi, dilin gelişimine katkıda bulunmaktır. Bu katkı, sözlük çalışmalarını elzem kılmaktadır. Dil öğreniminde sözlük kullanımına olan ihtiyacın farkına varılması, bu konuda mutlaka bir düşünce geliştirilmesinin gerekliliğini ortaya koymuştur. "Kelimeler cama benzer, göstermeye yardım etmedikleri vakit, görüşe engel olurlar." Bu görüş alanını saydamlaştıracak olanlar ise sözlüklerdir. Bu tez çalışması ile sözlükçülük ve sözcük öğretimi ile ilgili bilimsel ölçütlerin ve yöntemin teorik bir çerçevesi çizilmeye çalışılmış, mevcut sözlük çalışmalarında karşılaşılan sorunlardan ve eksikliklerden yola çıkılarak, sözcük öğretiminin nasıl olması gerektiği konusu tartışılmıştır.
Bu araştırmada, Marmara Üniversitesi'nde öğrenim gören Mütercim-Tercümanlık Bölümleriyle, Yabancı Diller Eğitimi Bölümlerinde öğrenim gören 2., 3. ve son sınıf öğrencilerinin sözlük kullanım alışkanlıkları ile sözcük öğrenim düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Tarama modeline uygun olarak düzenlenen araştırmada aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır:
1.	Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin sözlük kullanım alışkanlık düzeyleri nedir?
2.	Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin sözcük öğrenim düzeyleri nedir?
3.	Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin sözlük kullanım alışkanlıkları ile sözcük öğrenim düzeyleri arasında ilişki var mıdır?
4.	Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin çift dilli sözlük kullanım sıklığı nedir?
5.	Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin en çok kullandığı basılı/kitabi sözlükler nedir? 
6.	Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin en çok kullandığı elektronik sözlükler nelerdir?
7.	Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler basılı mı yoksa elektronik sözlük kullanımını mı daha yaygın olarak tercih etmekteler?
8.	Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin daha önce sözlükçülük dersi alma sıklığı nedir?
Araştırmanın örneklemini, Marmara Üniversitesi'nin Fransızca Mütercim-Tercümanlık ve Fransızca Öğretmenliği bölümlerinin 2. sınıf öğrencileri; İngilizce Mütercim-Tercümanlık ve İngilizce Öğretmenliği bölümlerinin 3. sınıf öğrencileri; Almanca Mütercim-Tercümanlık ve Almanca Öğretmenliği bölümlerinin 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. 
Araştırmada, sözlük kullanımının yabancı dilde sözcük öğrenimine olan etkisini saptamaya yönelik, 50 maddeden oluşan bir ölçek hazırlanmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgular şunlardır: Marmara Üniversitesi'nin Mütercim-Tercümanlık ve Yabancı Diller Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin sözlük kullanım alışkanlıkları ile sözcük öğrenim düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Öğrencilerin en sık kullandıkları basılı sözlükler ile elektronik sözlükler tespit edilmiştir.




Anahtar sözcükler: sözlük, sözlükbilim, sözcük öğrenimi

Abstract:
One of the most important tasks undertaken by the human history is contributing to the development of language. This contribution makes studies on dictionary indispensable. Awareness of the need for dictionary use in language learning has revealed the absolute necessity of generating an idea about this issue. "Words are like glass; they obscure unless they aid vision." Words are what makes this field of vision transparent. This thesis study tries to draw a theoretical frame for scientific criteria and method with regard to lexicography and vocabulary teaching; and by basing on the encountered problems and shortcomings in  existing studies on dictionary, it discusses how vocabulary teaching should actually be.
This study aims to define the relationship between dictionary use habits and vocabulary learning levels of sophomores, juniors and seniors studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments. In the study conducted in accordance with the screening model, the following questions are explored:
1. What are the levels of dictionary use habits of the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments?
2. What are the levels of vocabulary learning of the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments?
3. Is there any relationship between dictionary use habits and vocabulary learning levels of the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments?
4. What is the frequency of bilingual dictionary use of the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments?
5. What are the most frequently used print dictionaries by the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments?
6. What are the most frequently used electronic dictionaries by the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments?
7. Do the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments more commonly prefer using print dictionaries or electronic ones?
8. Have the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments taken any lexicography courses before?

The sample of the study is composed of sophomores of French Translation and Interpreting and French Language Teaching Departments; juniors of English Translation and Interpreting and English Language Teaching Departments; and seniors of German Translation and Interpreting and German Language Teaching Departments of Marmara University.
The study uses a scale of 50 items in order to determine the impact of dictionary use on vocabulary learning in foreign languages.
The findings of the study are as follows: There is a significant relationship between dictionary use habits and vocabulary learning levels of the students studying at Marmara University Translation and Interpreting and Foreign Language Teaching Departments. The most frequently used print dictionaries and electronic dictionaries among students have been determined.