Konutta değişim ve dönüşüm sürecinin analizi: Konya örneği
Analysis of change and transformation process in housing: The case of Konya
Yazar: ESRA ALTIPARMAK
Danışman: DOÇ. DR. RABİA KÖSE DOĞAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
İnsanoğlunun temelde barınma ihtiyacını karşılama amacı ile oluşturduğu ilkel evler ve zaman içerisinde gelişme gösteren kültürel ve fiziksel çevre, ekonomik ve teknolojik faktörler ile birlikte günümüz konutları biçim kazanmaya başlamıştır. 21. yüzyılın konut olgusu bu etkenlere bağlı olarak  değişmektedir. 
Türkler,  göçebe hayat yaşam biçiminden yerleşik hayata geçişte kendilerine özgü çadır kültürünü, konut oluşumunu etkileyen diğer faktörler ile bir araya getirerek Geleneksel Türk Evini oluşturmuşlardır. Türk Evleri bulundukları coğrafi konum, iklim, malzeme ve yaşam biçimlerine göre meydana gelmiş, bulunduğu yere göre farklı özellikler eklenerek şekil almıştır. Bu etmenler Konya yöresinde Konya Evini oluşturmuştur. 
19. yüzyıl sonlarına doğru hem konutta konforu sağlayacak alt yapının gelişmesi hem de halkın başka kültürlerle etkileşimde bulunması yeni konut anlayışını şekillendirmiştir. 19. yüzyıl sonlarına doğru tasarlanan Konya evleri, günümüze kadar ulaşan konut serüveninin temelini oluşturmuştur.
Tanzimat Fermanı ile başlayan ilk apartmanlaşma süreci etkisini 20. yüzyılın başlarında aile apartmanlarının yapımında etkin şekilde göstermiştir. 20. yüzyılın son çeyreğinde malzeme ve teknolojinin gelişmesiyle tekli çok-katlı konutlar ortaya çıkmıştır. Dönemin sonlarına doğru kapalı konut anlayışı benimsenmiş ve  kentsel dönüşümün başlamasıyla siteleşme hız kazanmıştır. 2000'li yıllarda ekonomik ve sosyo-kültürel değişimler üst gelir grubunu ortaya çıkarmış ve inşa edilen konutlarda kapalı-güvenlik ve sosyal aktivite alanlarının olması, iç mekanlarda konforu sağlayan öğelerin artması, konut-metrekare alanlarının genişletilerek odalara yeni birimler eklenmesi, konutun bağlamı ve konumu yapının prestijine doğrudan etki etmekte ve söz konusu üst gelir grubu için tercih sebebi olmaktadır. En önemli kırılma noktalarından biri; 21.yüzyılın başlarında dış ortama kapalı, güvenlikli sitelerin 2010'lu yıllarda yerini karma konut projelerine bırakması ve kullanıcıların yaşam kalitesinin daha konforlu ve güvenli  hale gelmesidir.
"Konutta Değişim ve Dönüşüm Sürecinin Analizi: Konya Örneği" konulu yüksek lisans tezinde geleneksel konutlardaki iç-dış mekânlar ve günümüz konutlardaki mekânsal yenilikler irdelenmiş ve bu süreçteki değişimler araştırılmıştır. Yerli ve yabancı kaynaklar irdelenerek konunun alt yapısı oluşturulmuştur. Edinilen bilgiler doğrultusunda dönemler değerlendirilmiş ve dönem yapıları tespit edilmiştir. Belediye arşivlerinden mimari planlara ulaşılarak konut planları yeniden çizilmiş ve daire sahipleriyle iletişime geçilerek iç mekân görselleri fotoğraflandırılmıştır.
Konya'da 2000'li yıllarda Meram ilçesinde 'Altınkoza Konakları', Selçuklu ilçesinde 'Prestij Rezidance', Karatay ilçesinde 'Akkonak Sitesi' ve 2010'lu yıllarda Meram ilçesinde 'Parkmahal Konutları', Selçuklu ilçesinde 'Naturapark Konutları' ve Karatay ilçesinde 'Lilyum in Garden' konutları çalışma alanı olarak seçilmiştir. Konya'da  ilk apartmandan günümüzdeki karma konutlara kadar değişim ve dönüşüm; plan tipolojisi, konut-çevre ilişkisi, cephe analizi ve iç mekanların  yorumlanması üzerinden incelenmiştir. Sonuç olarak; Konya'da konut olgusunun 100 yıllık süreci belirli periyotlar doğrultusunda incelendiğinde; günümüz mekanların teknoloji ile birlikte gelişen ve çeşitlilik kazanan yapı malzemeleri ve kullanıcıların gereksinim ve istekleri doğrultusunda şekillendiği ve konfor ve yenilik algısının arttığı gözlenmiştir.

Abstract:
Nowadays dwellings have begun to shape with the primitive houses that humankind created basically to meet the need of shelter and culturel and physical environment, economic and technological factors that make progress in the course of time. The dwelling phenomenon of the 21st century changes depending on these factors.
Turks formed the Traditional Turkish House by banding the typical tent culture together with other factors that affect the formation of dwelling, during the transition from the nomadic life to settled life. Turkish Houses have come in existence according to their geographical location, climate, materials and lifestyles and shaped by adding different features in accordance with their location. These factors formed the Konya House in the Konya region.
Towards the end of the 19th century, both of the development of the infrastructure that  provides comfort in the house and the people' interaction with other cultures shaped the new dwelling concept. Konya houses, which were designed towards the end of the 19th century, formed the basis of the extant dwelling adventure.
The first apartment building process, which started with the Tanzimat Edict, showed its effect in the construction of family apartments in the early 20th century. In the last quarter of the 20th century, single and multi-storey dwellings emerged with the development of materials and technology. Towards the end of the period, the concept of closed housing was adopted and with the start of urban transformation, the urbanization gained momentum. In the 2000s, economic and socio-cultural changes revealed the high-income group and in the constructed dwellings, existence of indoor-safe and social activity areas, the increase in facts that provides comfort in the interiors, the addition of new units to the rooms by expanding the residential square meters, context and location of dwelling affect the  prestigious of the building directly and become reason for preference for the topic high-income group. The one of the most important breaking points; at the beginning of the 21st century, closed to outdoor and secure sites gave placed to mixed dwelling projects in 2010s and their users' life quality becomes more comfortable and confidence.  
In the master's thesis titled "Analysis of Change and Transformation Process in Housing: The Case of Konya", interior and exterior spaces in traditional houses and spatial innovations in today's houses were examined and changes in this process were searched. The infrastructure of the subject was created by examining domestic and foreign sources. In line with the obtained informations, the periods were evaluated and the period structures were determined. The dwelling plans were redrawn by reaching the architectural plans from the municipal archives and the interior images were photographed by contacting the flat owners.
As a result; When the 100-year process of dwelling phenomenon in Konya is analyzed  in terms of certain periods; it is observed that today's spaces are shaped in the direction of building materials that develop and vary with technology and the needs and wishes of the users and the perception of comfort and innovation is increased. 
In Konya in the 2000s, 'Altınkoza Mansions' in Meram district, 'Prestige Residence' in Selçuklu district, 'Akkonak Sitesi' in Karatay district and in 2010s 'Parkmahal Residences' in Meram district, 'Naturapark Residences' in Selçuklu district and 'Lilyum' In Garden Residences' in Karatay district were chosen as the study area. Change and transformation from the first apartment building to today's mixed residences in Konya were analyzed over plan typology, dwelling-environment relationship, facade analysis and interpretation of interior spaces.