Bazı pamuk (Gossypium ssp.) genotiplerinin çoklu dizi (line x tester) melezlerinde tarımsal ve teknolojik özelliklerin kalıtımı üzerinde bir araştırma
A research on the inheritance of agronomical and technological properties of some cotton (Gossypium ssp.) in line x tester hybrids
Yazar: KENAN BOYACI
Danışman: PROF. DR. OKTAY GENÇER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2006 ve 2007 yıllarında, 4 ana ve 3 baba olarak kullanılan pamuk (Gossypium ssp.) genotiplerinin, çoklu dizi kantitatif analiz yöntemi uyarınca oluşturulan populasyonda, incelenen özellikler yönünden, genetik yapıyı incelemek, F1 melez gücünü saptamak, uygun anaç, melez kombinasyonlarını belirlemek ve genetik kaynak oluşturmak amacı ile Ç.Ü. Pamuk Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme alanında, tesadüf blokları deneme deseninde, 3 tekrarlamalı olarak yapılmıştır.Oluşturulan populasyonda; incelenen tüm özelliklerinin yönetiminde eklemeli olmayan gen etkilerinin önemli olduğu; koza kütlü ağırlığı, çırçır randımanı, lif inceliği (mic), kısa lif içeriği ve lif kopma uzaması özellikleri için negatif; incelenen diğer özellikler için pozitif yönde heterosis oluştuğu; bitki boyu için Paum 100; meyve dalı sayısı ve koza sayısı için Bahar-14; koza kütlü ağırlığı, kütlü verimi, çırçır randımanı, lif inceliği ve lif kopma uzaması için Paum 102; lif uzunluğu, lif yeknesaklığı, lif kopma dayanıklılığı için Paum 101 ve Paum-B; kısa lif içeriği için Paum-B pamuk genotiplerinin en iyi genel uyuşma yeteneği gösteren anaçlar olduğu; bitki boyu ve lif kopma uzaması için Paum 103 X Bahar-14; meyve dalı sayısı, koza sayısı, kütlü verimi, lif inceliği ve lif yeknesaklığı için Paum 102 X Bahar-14; koza kütlü ağırlığı için Paum 103 X Aşkabat-91; çırçır randımanı için Paum 102 X Aşkabat-91; lif uzunluğu için Paum 101 X Paum-B ve Paum 102 X Bahar-14; lif dayanıklılığı için Paum 101 X Paum-B; kısa lif içeriği için Paum 103 X Paum-B melez kombinasyonlarının, anılan özelliklerin geliştirilebilmesi yönünden, en ümitli melezler olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study was conducted in randomized complete blocks with three replications to investigate the genetical make up, evaluate F1 hybrid vigor and determine the suitable parents and their hybrid combinations, and to create genetic source for studied characteristics in the population obtained by line x tester quantitative analysis method involving 4 female and 3 male parents of cotton (Gossypium ssp.) in the C.U. Cotton Research and Application Center experiment area, in the years of 2006 and 2007.In the populations; all properties were influenced by non-additive gene effects; values of heterosis for seed cotton weight per boll, ginning percentage, fiber micronaire, short fiber index and fiber elongation were negative, while the other characters were positive. It was determined that Paum 100 for plant height; Bahar-14 for number of sympodial branches per plant and number of boll per plant; Paum 102 for cotton weight per boll, seed cotton yield, ginning percentage, fiber micronaire and fiber elongation; Paum 101 and Paum-B for fiber length, fiber uniformity, fiber strength; Paum-B for short fiber index were the best parent cotton cultivars and also had best general combining abilities. It was determined that Paum 103 X Bahar-14 for plant height and fiber elongation; Paum 102 X Bahar-14 for number of sympodial branches per plant, number of boll per plant, seed cotton yield, fiber micronaire and fiber uniformity; Paum 103 X Aşkabat-91 for seed cotton weight per boll; Paum 102 X Aşkabat-91 for ginning percentage; Paum 101 X Paum-B and Paum 102 X Bahar-14 for fiber length; Paum 101 X Paum-B for fiber strength; Paum 103 X Paum-B for short fiber index hybrid combinations were the most promising crosses.