Fındık fabrikasında çalışan işçilerin bazı kronik hastalık risklerinin analizi ve koruyucu sağlık davranışlarını benimseme durumları
Analysis of specific chronic disease risks of workers working at hazelnut factory and adaptation status of preventive health behaviors
Yazar: TUĞBA KAVALALI ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR AYDIN AVCİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç : Bu araştırma, bir fındık fabrikasında çalışmakta olan işçilerin bazı kronik hastalık risklerini analiz etmek ve koruyucu sağlık davranışlarını benimseme durumlarını araştırmak amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini Ordu ilinde Ocak-Mart 2015 tarihleri arasında bir fındık fabrikasında çalışan işçiler oluşturmaktadır. Araştırmanın evrenini fabrikada çalışan 120 işçi, örneklemini ise 104 işçi oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, 'Tanıtıcı Özellikler Anket Formu', 'Çok Yönlü Sağlık Denetim Odağı Ölçeği B formu' ve 'Sağlık Durumunu Algılama Ölçeği' kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde; yüzdelik hesaplama, aritmetik ortalama, t testi, tek faktör varyans analizi, ANOVA testi, pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırma grubunun yaş ortalaması 39,9±9,7'dir. İşçilerin %81,7'si kadın, %65,4'ü ilkokul mezunu, %68,3'ü evlidir. İşçilerin yalnızca %10,6'sı normal kilodadır. İşçilerin  %57,7'sinin hipertansiyon, %13,5'inin diyabet sorunu olduğu saptanmıştır. İşçilerin %79,8'i sigara, %93,3'ü alkol kullanmamaktadır. İşçilerin %41,1'i kan basıncı takibi, %65,4'ü açlık kan şekeri takibi ve %38,3'ü sağlık kontrolü yaptırmamaktadır. Kadın işçilerin %71,8'i klinik meme muayenesi yaptırmamış, %78,8'i mamografi çektirmemiş ve %96,5'i pap smear aldırmamıştır. İşçilerin %90,4'ü akciğer filmi çektirmiştir. Araştırma kapsamındaki işçilerin, Çok Yönlü Sağlık Denetim Odağı Ölçeği puan ortalamaları orta düzeyde olup, işçiler ölçek alt gruplarından en fazla puanı içsel sağlık kontrolünden, en düşük puanı ise şans etkisinden almışlardır. İşçilerin Sağlık Durumunu Algılama Ölçeğine puan ortalaması 7,67±1,2 (min=4, max=10) çıkmıştır. İşçilerin cinsiyet, eğitim durumu, kronik hastalık durumu, koruyucu sağlık davranışı durumları, kanser taraması yaptırma durumları, kan basıncı, açlık kan şekeri ve beden kitle ölçümleri ile Çok Yönlü Sağlık Denetim Odağı Ölçeği  puanları arasında istatistiksel olarak ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,01, p<0,05). İşçilerin cinsiyet, eğitim durumları, kronik hastalık durumları, koruyucu sağlık davranışları ve kan basıncı ölçüm değerleri ile Sağlık Durumu Algılama Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak ilişki saptanmıştır (p<0,01)(p<0,05).
Sonuç: Bu araştırma, işçilerin kronik hastalıklar açısından risk taşıdığını göstermektedir. İş yeri hemşiresi tarafından işçilerin kronik hastalıkların erken tanı, bilgi, uygulamalarına ve koruyucu sağlık davranışlarını geliştirmesine yönelik eğitimler yapmaları önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Fındık İşçisi, Koruyucu Sağlık Davranışı, Kronik Hastalık

Abstract:
Aim: This study was carried out in order to analyze specific chronic disease risks of workers working at a hazelnut factory and search for adaptation status of preventive health behaviors.
Material and Method: Study universe is composed of workers working between January and March 2015 at a hazelnut factory in Ordu. Study universe is composed of 120 workers working in the hazelnut factory and sample is composed 104 workers.  As data collection tool, indicative characteristics survey, Multidimensional Health Locus of Control Scale B Form and Perception of Health Status Scale was used. In statistical evaluation fo data, percentage evaluation, arithmetic average, t test, single factor varience analysis, ANOVA test, pearson correlation analysis were used. 
Results: The mean age of study population is 39.9±9.7. 81.7% of the workers are women, 65.4% are primary school graduates, 68.3% are married. Only 10.6% of workers are normal weight. It was found that the 57.7% of workers had hypertension and 13.5% had diabetes problem. 79.8% of workers do not smoke and 93.3% of them do not drink alcohol. 41.1% of the workers do not take any take bloog pressure control, 63.4% of them do not take any fasting blood glucose control and 38.3% of them do not take any health control. 71.8% of women workers did not have any clinical breast examination, 78.8% of them did not take any mammography and 96.5% did not take any pap smear test. 90.4% of workers have taken a chest X-ray. The workers in the search radius has average points of Multidimensional Health Locus of Control Scale and they have the highest point from internal health locus of control and the least point from chance locus of control in the scale subgroup. Workers Perception of Health Scale Status average points are 7.67±1.2 (min=4, max=10). It was found that there is a statistical relation between gender, educational status, chronic disease status, preventive health behaivors, cancer screening status, tension, fasting blood glucose and body mass index and  Multidimensional Health Locus of Control Scale scores (p<0.01, p<0.05). It was determined that there is a statistical relation between gender, educational status, chronic disease status, preventive health disease and tension measurement values of laborers and their Perception of Health Scale Status scores (p<0.01) (p<0.05).
Conclusion: This study shows that workers have risk in the sense of chronic diseases. Workplace nurses' giving training about chronic diseases, information, application and development of preventive health behaviours of workers is important.
Keywords: Chronic Disease, Hazelnut Laborers , Preventive Health Behaviors