Samsun İlkadım ilçesinde bulunan ilk ve orta dereceli okullarda elektromanyetik kirliliğin ölçülmesi ve değerlendirilmesi
Measurement and evaluation of electromagnetic pollution in primary and secondary schools in Samsun Ilkadim district
Yazar: MURAT CEM BOZKURT
Danışman: YRD. DOÇ. ÇETİN KURNAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering
Dizin: Elektrik alan probu = Electric field probe ; Elektromanyetik kirlilik = Electromagnetic pollution ; Elektromanyetik radyasyon = Electromagnetic radiation ; Kablosuz ağlar = Wireless networks

Özet:
Teknolojideki gelişmelere paralel olarak kablosuz sistemlere olan talep her geçen
gün artmaktadır. Kablosuz sistemleri kullanan cihazlar da diğer bütün elektronik
cihazlar gibi elektromanyetik dalga yayarlar ve ortamdaki elektromanyetik
radyasyonun artmasına neden olurlar. Özellikle akıllı telefonların/cihazların
hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olmasıyla birlikte WLAN teknolojisinin internet
bağlantısı için kullanımı her geçen gün yaygınlaşmaktadır. Ülkemizde ise FATİH
projesi kapsamında okullarda dağıtılan tablet bilgisayarlar ile WLAN kullanımı
artması öğrencilerin maruz kalacakları EMR değerinin de artmasına yol açmıştır. Bu
nedenle, okul içlerinde ve bahçelerindeki EMR ölçümlerinin yapılması ve
değerlendirilmesi öğrenci, öğretmen ve personel sağlığı açısından elzemdir.
Bu çalışmada öğrencilerin ve personelin maruz kaldığı elektrik alan seviyesini
belirlemek ve BTK tarafından belirlenen limitlere uygunluğunu kontrol etmek
amacıyla Samsun ili İlkadım ilçesinde yer alan 92 adet ilk ve orta dereceli okulda
kısa süreli/bant selektif ve uzun süreli elektrik alan ölçümleri gerçekleştirilmiştir.
2016 yılı içinde Mayıs (Ö1), Haziran (Ö2), Ekim(Ö3) ve Aralık (Ö4) aylarında PMM
8053 EMR metre ile gerçekleştirilen ölçüm sonuçlarına göre en yüksek maksimum
elektrik alan şiddeti (Emax) değeri öğrencilerin yoğun olarak okulda bulunduğu Ö3'de
6.35 V/m, en düşük Emax ise öğrencilerin nispeten daha az olduğu dönem olan Ö2'de
3.04 V/m'dir. En yüksek ortalama elektrik alan şiddeti (Eort ) değerleri ise Ö1, Ö2,
Ö3 ve Ö4 için sırasıyla 2.22 V/m, 2.25 V/m, 2.34 V/m ve 1.92 V/m'dir. Ölçüm
sonuçlarına göre; ölçüm yapılan 92 okulda elektrik alan seviyesinin BTK tarafından
belirlenen limitlerin altında olduğu belirlenmiştir.
SRM 3006 kullanılarak gerçekleştirilen bant selektif ölçüm sonuçlarına göre
ortamdaki toplam E' ye en çok katkısı olan beş ana kaynağın LTE800, GSM900,
GSM1800, UMTS2100 ve WLAN servisleri olduğu belirlenmiş ve bu kaynakları
kullanarak toplam E'nin %99.9'a varan bir doğrulukla tahmin edilmeye yarayan bir
model önerilmiştir.
Uzun süreli genişbant ölçüm sonuçlarına dayanarak; kullanıcı sayısının
ortamdaki toplam E'yi doğrudan etkilediği, kullanıcı sayısının daha yoğun olduğu
gündüz saatlerinde, kullanıcı sayısının az olduğu gece saatlerine göre E seviyesinin
belirgin derecede yüksek olduğu belirlenmiştir.
Çalışmanın son aşamasında ise tüm ölçüm sonuçları ölçekli renk haritasına
aktarılmıştır. Bu haritaların kullanımıyla E seviyesini limit değerlerin altında tutmak
için öncelikle önlem alınması gereken okullar kolaylıkla belirlenebilir ve E
seviyelerinin gelecekte alabileceği değerler için öngörü sağlanır.

Abstract:
In parallel with the technological developments, the demand for wireless systems
have also increased. The equipments that use wireless systems emit electromagnetic
waves like any other electronic device, and common use of them cause an increase in
electromagnetic radiation (EMR). As smart phones/devices have become an
indispensable part of our daily lives, the use of WLAN technology for internet
connection has been spread. In our country, the tablets that given with FATİH project
led to an increase in the use of WLAN as well as students exposure levels to EMR.
Therefore, measuring and evaluating the exposed EMR levels at schools is crucial
considering students', teachers' and staffs' health.
In this thesis, in order to evaluate the exposed EMR levels and controlling their
compliance with the limits determined by BTK, extensive short term/ band selective
and long term EMR measurements are conducted at ninety two primary and
secondary schools in İlkadım district of Samsun. The measurements performed once
in May (M1), June (M2), October (M3) and December (M4) in the year of 2016
using PMM 8053 EMR meter. It is seen from the measurement results that the
maximum electric field strength (Emax) is recorded 6.35 V/m in M3 when students are
at school, while the minimum Emax is 3.04 V/m in M2 when the student population is
comparatively lower. The recorded maximum average electric field strengths (Eavg)
are 2.22 V/m, 2.25 V/m, 2.34 V/m and 1.92 V/m for M1, M2, M3 and M4
respectively. It can be concluded from the measurement results that the measured E
levels recorded at ninety two schools are below the limits determined by BTK.
According to band selective measurement results performed using SRM 3006
the five main EMR sources that have the most contribution in total E are LTE800,
GSM900, GSM1800, UMTS2100 and WLAN services. With the use of these main E
sources, an empirical model is then proposed which helps to determine the total E
with 99.9% accuracy.
It is also concluded from the long term broadband measurement results that the
number of active users affects the total E in the medium directly, and the measured E
levels are significantly higher in daytime than those of recorded in night time.
At the last stage of the study, all measurement results are transferred on scaled
colormaps. The use of these maps helps to determine and keep under control the
levels of EMR exposure at schools using, or intending to install, such systems, and
also to take actions for future precautions.