Çeşitli ilaç grupları'nın talebi üzerine mevsimsel ve bölgesel etkiler
The tropical and regional effects owing to the demand of various drug groups
Yazar: HAKAN ARI
Danışman: Y.DOÇ.DR. KEMAL GÜVEN GÜLEN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İstatistik = Statistics
Dizin: Regresyon analizi = Regression analysis ; Talep tahmini = Demand estimation

Özet:
Üretim, bir firmanın kaynaklarını kullanmaya başladığı kritik bir aşamadır. Bu aşamadayapılan yanlışlıklar doğrudan para olarak firmaya yük getirmektedir. Yapılan yanlışlıkların enönemlilerinden biri yanlış pazar tahminleri neticesinde elde ürün kalması veya müşteritalebine yetişemeyerek kardan zarar elde edilmesidir. Kısaca bir firma için hayati önemtaşıyan konu pazar tahminidir.İstatistiksel teknikler günümüzde ekonomi, pazarlama gibi bölümlerin başlıca başvurduklarıyöntemler arasındadır. Verilere dayalı etkili çözüm yolları sunan istatistiksel teknikleryardımıyla çeşitli ekonometrik denklemler türetilmiş ve içinde insan olgusunu barındıranpazarlama stratejilerine ışık tutmuştur.Bu çalışmada Türkiye'de çeşitli bölgelerdeki ilaç satışları verileri yardımıyla bazı tahminmodelleri geliştirilmiştir. 2003 yılından 2007 yılına kadar aylık olarak alınan verileryardımıyla basit ve çoklu regresyon modelleri oluşturulmuştur. Bu modellerin R2 değerlerigenellikle 1'e yakın yüksek değerler çıkmıştır. Bir başka ifadeyle elde edilen denklemler etkiliçözümlere sahiptir.Denklemlerin yanı sıra, denklemlerin katsayıları da çoğunlukla istatistiksel olarak anlamlıdeğerlere sahiptir. Özellikle çoklu regresyon denklemlerinde bölgeler arasındaki farklar daincelenmiştir. Bölgeler, nüfus, eğitim, gelir seviyesi gibi faktörlerin tamamını içindebarındırmaktadır. Dolayısıyla bölgeler bazında elde edilen katsayılar aslında bu değişkenleriiçermektedir.Aylar arasındaki farklılıklar da özellikle mevsimsel farklılıkların incelenmesinde önemli roloynamıştır. Örneğin soğuk algınlığı ilaçlarının kışın daha fazla satıldığı bilinen bir gerçektir;ancak bu gerçeğin değer olarak bilinmesi asıl önemli olan konudur. İyi bir talep tahminmodeli, içinde tüm faktörleri barındıran istatistiksel bir denklem ve bu denklemin ışığındatecrübe ve diğer bilgi birikimleriyle kaynaştırılmış olandır.

Abstract:
Manufacturing is a crucial stage in which utilization of resources starts by a company. Everymistake made in this stage affects directly increase in pecuniary loss. One of the mostimportant mistakes causing lose of profits is overbearing or falling behind on demands ofclients due to incorrect market forecasts. In brief, market forecasting is a vital subject for acompany.Nowadays, statistical techniques are becoming a primary method in various fields such aseconomics and marketing. Statistical techniques, offering various effective data-drivensolutions, are used to derive various econometric equations and to throw light on human factissued marketing strategies.This research work proposes to develop various models of market forecasting with theassistance of pharmaceuticals selling data from various regions in Turkey. Simple andmultiple regression models are developed from monthly data for the period 2003 to 2007.These models generally have high percentage of R2 values that are nearly point. In otherwords, these equations have many effective solutions.Quotients of these equations mostly have statistically significant values in addition theirgeneral values. The differences between regions are especially analyzed in multiple regressionmodels. Factors such as regions, population and level of income are completely included inthese. Consequently, regional quotients also include these factors.Furthermore, the differences between months have an important part on the analysis of theseasonal fluctuations. For Instance, It is a well-know fact that medicines for common coldhave a high selling rate in winters. However, the knowledge in terms of value about this factis a more important subject. A good demand forecast should have a statistical equation withall factors, and more, as well as knowledge and experiences.