Bor bileşikleri kullanarak ham pamuk yağından gossipol uzaklaştırılması
The removal of gossypol from crude cotton oil by using boron compounds
Yazar: JULİDE NACAROĞLU BALLI
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET KÖSE
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Analitik kimya = Analytical chemistry ; Anorganik kimya = Inorganic chemistry ; Fizikokimya = Physical chemistry

Özet:
Sarıdan koyu kırmızıya kadar değişen bir renge sahip olan pamuk yağı "gossipol" adı verilen bir antioksidan pigment içerir. Gossipol pigmenti polifenolik yapıda toksik bir bileşiktir. Pamuk yağındaki sarımsı kehribar rengi gossipol bileşiğinden kaynaklanmaktadır. Pamuk çekirdeğindeki gözeneklerde bulunan gossipolün büyük bir kısmı proteine bağlanırken, küçük bir kısmı yağa karışır ve koyu kırmızı-kahverengi bir renk oluşturur. Gossipol'ün yüksek toksisitesinden dolayı üreme sistemi, kalp, karaciğer ve membranlar üzerinde olumsuz etkileri vardır. Bu tez çalışmasında, ilk olarak, iki adımlı ekstraksiyon prosedüründe pamuk tohumlarından gossipol elde edilmiştir. İlk adımda, pamuk tohumundan yağların uzaklaştırılması için petroleteri ile ekstrakte edilmiştir. İkinci ekstraksiyonda, dietileter çözücü olarak kullanılmış ve dietileter fazına gossipol özütlenmiştir. Glasiyel asetik asit ilavesi ile gossipol "gossipol-asetik asit" olarak elde edilmiştir. Ekstre edilmiş gossipol daha sonra spektroskopik yöntemler (FT-IR ve UV-Vis spektroskopileri) ile karakterize edilmiştir. Ayrıca, borik asit ve boraks pentahidratın ham pamuk yağından gossipol uzaklaştırılması araştırılmaları yapılmıştır. Gossipolün uzaklaştırılması için, sıcaklık, karıştırma süresi, NaOH miktarı ve bor bileşikleri gibi farklı parametrelerin etkilerini inceleyerek optimum koşullar belirlenmiştir. Bor bileşikleri ile muameleye tabi tutulduğunda, pamuk yağının kalite parametreleri (renk, serbest yağ asidi ve tort) optimum şartlara göre belirlenmiştir. Ham pamuk yağından gossipol giderimi üzerine bor bileşiklerinin etkisi ayrıca HPLC yöntemi ile belirlenmiştir.

Abstract:
Cotton oil which has a color ranging from yellow to dark red, contains an antioxidant pigment called gossypol. Gossypol pigment has a toxic molecule with polyphenolic structure. Yellowish amber color of refined cotton oil cames from gossypol compound. A large portion of the gossypol found in the pores in the cotton seed is bound to the protein, while a small portion is mixed with the oil and forms a dark red-brown color. Gossypol has a high toxicity and has negative effects on the productive system, heart, liver and membranes of living beings. In this thesis, firstly, gossypol was extracted from cottton seeds in two steps extraction procedure. In the first step, the cotton seeds were extracted with petroluem ether to remove oils from the seeds leaving gossypol in the residue. In the second extraction, the diethyether was used as solvent and gossypol was extracted into diethyether phase. The addition of glaciel acetic acid gave the gossypol as "gossypol-acetic acid". The extracted gossipol was then characterized by spectroscopic methods (FT-IR and UV-Vis spectroscopies). Moreover, we have investigated the efficacy of boric acid and borax pentahydrate for the moval of gossipol from crude cotton oil. For removal of gossypol, optimum conditions were determined by examining the effects of different parameters such as temperature, mixing time, amount of NaOH and boron compounds. Upon treatment with boron compounds, quality parameters (color, free fatty acid and residue) of the cotton oil were determined to established optimum conditions. The removal of gossypol from crude cotton oil was further confirmed by HPLC method.