Ankara Şehir Hastanesi Kardiyoloji polikliniği'ne başvuran koroner arter hastalığı tanısı almış hastalarda statin uyumu ve intoleransının değerlendirilmesi
Investigation of statin compliance and intolerance inpatients diagnosed with coronary artery disease
Yazar: HALİDE BETÜL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ENDER ÖRNEK ; DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Amaç: Koroner arter hastalığı (KAH) erişkinlik döneminin önemli mortalite ve morbidite sebeplerinden biri olmaya devam etmektedir. Son yıllarda gelişen ameliyat teknikleri ve perkütan koroner girişimlerdeki ilerlemelerle mortalite ve morbidite azalmıştır. KAH tanısı olan hastaların revaskülarizasyon işlemlerinin yanında yaşam tarzı değişikliği ve tıbbi tedavileri de önemli yer tutmaktadır. Bu noktada risk faktörlerinin kontrolünde önemli yeri olan LDL kolesterolün (LDL-K) hedef seviyeye düşürülmesi gerekmektedir. Statin grubu ilaçlar LDL-K seviyesini ve uzun dönemde mortaliteyi düşüren KAH tedavisinin önde gelen ilaçlarındandır. Ancak birçok hasta uzun vadede statin tedavisine uyum gösterememektedir. Araştırmamızda hedefimiz statin ilaç uyumu, intoleransı ve hedef kolesterol düzeylerine ulaşma sıklığı ile beraber statin ilaç uyumunu azaltan faktörleri araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif gözlemsel bir çalışma olup 8 Mart 2023-30 Mayıs 2023 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi (AŞH) Kardiyoloji Kliniği'ne başvuran ve KAH tanısı olan 402 hasta üzerinde yapıldı. Hastaların dosyaları geriye dönük olarak incelendi, hastaların sosyodemografik özellikleri, başvuru anındaki şikayetleri, klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulguları, hastalara uygulanan tedaviler ve izlem sonuçları ile ulusal reçete sistemi üzerinden düzenli statin reçeteleri olup olmadığı değerlendirildi. Aynı zamanda hastalarla poliklinik şartlarında olan görüşme sırasında eğitim düzeyleri sorulmuş olup, hastanın statin tedavisine uyumu, intoleransı ve bunlarla ilişkili parametreler değerlendirildi. Statin intoleransı belirten hastalardan kas ağrısı şikayeti olanlarda miyopati açısından gerçek intoleransı saptamak için, statin ile ilişkili kas semptomları klinik indeks (SAMS-CI) skoru hesaplandı. Verilerin analizi SPSS 23.0 ile yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 98 kadın, 304 erkek olmak üzere toplam 402 hastanın yaş ortalaması 64,7±9,1 olarak saptandı. Hastaların %97'sine koroner anjiyografi sonrası tanı konulmuştu. Hastaların 274 tanesi (%68,2) statin ilacını düzenli kullanıyorken 128 tanesi (%31,8 uyumsuzluk) ilacını düzenli kullanmıyor ve/veya hiç kullanmıyordu. Hastaların 13 tanesi (%3,2 intolerans) yan etki sebebiyle statin ilacına uyum gösterememiştir. Bunlardan 4'ü kas ağrısı nedeni ile intolerans tariflemiş olup yapılan SAMS-CI skoruna göre kas ilişkili gerçek intolerans 2 hastada (% 0,5) saptandı. Univariant ve binary logistik regresyon analizinde eğitim düzeyi düşük, kronik böbrek hastalığı (KBH) ve perkütan girişim sayısı az olan hastalarda statin uyumunun daha az olduğu bulundu. (p< 0,01, p=0,02 ve p=0,04) İleri yaş ve KAH tanı süresinin uzun olması  ise sadece univariant analizde statin uyumsuzluğu ile ilişkili bulundu. (p= 0,02, p= 0,01)  Statin uyumunu azaltan nedenlerin başında hekimlerin statin reçetesi yazmaması saptandı. Hastalarda perkütan girişim sayısı arttıkça statin ilacına uyumun arttığı saptandı. Statin tedavisini düzenli kullanan ve serum LDL-K düzeyi <55 gr/dl hedefinde olan hastalar ile LDL ≥55 gr/dl olan hastaların (n:274, %68) alt grup karşılaştırmasında sigara içmemek veya bırakmış olmak ile molekülden bağımsız olarak yüksek yoğunluklu statin tedavisi almanın hedef LDL düzeyine ulaşmak için anlamlı parametreler oldukları saptandı. 
Sonuç: LDL-K ateroskleroz oluşumu için önemli bir risk faktörüdür. KAH hastalarında en sık altta yatan patolojik süreç aterosklerozdur. KAH tanısı olan hastalarda LDL-K'nin hedef düzeye indirilmesi önemli bir tedavi modalitesidir. Bu amaçla statin grubu ilaçlar ilk etapta önerilen ve kullanılması elzem ilaçlardır. Araştırmamızda hedef kolesterol düzeyine ulaşma düşük, statin grubu ilaçlara uyumsuzluk yüksek, intolerans ise düşük bulundu. İlaç uyumsuzluğunun en sık nedenleri hekim kaynaklıdır. KBH, perkütan girişim sayısı az olan ve eğitim düzeyi düşük olan hastalarda statin uyumu daha az bulundu. Bu hasta grupları ve hastaları takip eden hekimler ilaç uyumu konusunda daha çok teşvik edilmeyi hak etmektedir. Hastalarda perkütan girişim sayısı arttıkça statin ilacına uyumun arttığını saptadık. Muhtemelen girişimsel işlem sonrası hekimlerin statin reçete yazma oranlarının artması ve hastaların ilaç tedavisinin önemini daha iyi kavramaları buna neden olmaktadır. Tedavi sürecinin en başından hastalara KAH'ın kronik bir hastalık olduğu ve ilaç tedavisinin değeri daha çok vurgulanmalıdır. Nitekim sigara, LDL <55 g/dl hedef düzeyine ulaşmada önemli bir engelleyici ve kontrol altında tutulması gereken bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Statin türünden bağımsız olarak yüksek doz statin tedavisiyle ve ezetimib gibi statin dışı antihiperlipidemiklerin eklenmesi ile hedef LDL düzeyine ulaşmak daha mümkün görünmektedir.

Abstract:
Aim: CAD (Coronary Artery Disease) is one of the important causes of mortality and morbidity in adulthood. Mortality and morbidity have decreased in recent years with advances in surgical techniques and percutaneous coronary interventions. In addition to revascularization procedures, lifestyle changes and medical treatments are also important for patients diagnosed with CAD. At this point, reducing LDL cholesterol (LDL-C), which has an important place in the control of risk factors, to the target level is an important treatment goal. Statin group drugs are drugs that play an important role in the treatment of CAD, lowering LDL levels and reducing mortality in the long term. However, many patients cannot comply with statin therapy in the long term. Our aim in our research is to investigate in addition to the rates of statin compliance, statin intolerance, inability to reach target LDL-C levels and the factors that reduce statin drug compliance. 

Materials and Methods: Our study is a retrospective, observational study and was conducted on 402 patients diagnosed with CAD who applied to Ankara City Hospital (ACH) Cardiology Clinic between 8 March 2023 and 30 May 2023. The patients' files were examined retrospectively, and their sociodemographic characteristics, complaints at the time of admission, clinical, laboratory and imaging findings, treatments administered to the patients and follow-up results, and whether they had regular statin prescriptions through the national prescription system were evaluated. At the same time, the patients were asked about their education levels during the interview in the outpatient clinic and the compliance, the intolerance with the statin treatment and related parameters were evaluated. In order to reveal real intolerance in patients with intolerance statin associated muscular symptoms- clinical index (SAMS-CI) score was measured. Data analysis was performed with SPSS 23.0. 

Results: A total of 402 patients, 98 women and 304 men, were included in the study. The mean age of the patients was 64.7±9.1. 97% of the patients were diagnosed with coronary angiography. While 274 of the patients (68.2%) were using statin medication regularly, 128 of them (31.8% incompliance) were not using their medication regularly and/or did not use it at all. Thirteen of the patients (%3.2 intolerance) could not tolerate the statin medication due to side effects. 4 of them described intolerance due to muscle pain, and according to the SAMS-CI score, real muscle-related intolerance was detected in 2 patients (0.5%).  Univariant and binary After univariant and binary logistic analysis, it was determined that statin compliance was lower in patients with low education levels, in chronic kidney disease (CKD) patients and in patients with less number of percutaneous interventions. (p< 0.01, p=0.02 and p=0.04) Older ages and longer diagnosis time of CAD were related to statine incompliance only in univariant analysis. (p= 0.02, p=0.01) The most frequent reason of incompliance was non-prescription of statins by physicians.  It was found that as the amount of percutaneous intervention increased in patients, compliance with statin medication increased. In the subgroup comparison of patients using statin therapy regularly and  who were reached serum target levels of LDL-C <55 g/dl and patients with LDL ≥55 g/dl (n:274, %68) not smoking and/or quitting and receiving high-intensity statin therapy, regardless of the molecule, were found to be significant factors for reaching the target LDL level. 

Conclusion: LDL is an important risk factor for the formation of atherosclerosis. The most common underlying pathological process in CAD patients is atherosclerosis. Reducing LDL to target level is an important treatment modality in patients diagnosed with CAD. For this purpose, statin group drugs are the first recommended and used drugs. In this study the rates of patients who reached target LDL-C levels were low, statin incompliance was high but rate of statin intolerance was low. The most frequent reason of incompliance was due to non-prescription of statins by physicians. We found that statin compliance was lower in patients with CKD ,in patients with less number of percutaneous interventions and in patients with low education levels.These patient groups and responsible physicians deserve more encouragement regarding drug compliance. We found that as the amount of percutaneous intervention increased in patients, compliance with statin medication increased. This is probably caused by the fact that more prescriptions of statins by physicians after coronary interventions compared to prescriptions at outpatient clinics and understanding of importance of medications by patients after interventions. From the very beginning of the treatment process, it should be emphasized to patients that CAD is a chronic process and the value of drug therapy. As a matter of fact, smoking appears to be an important hindering factor in reaching the target level of LDL <55 g/dl and is a factor that must be kept under control. Regardless of the type of statin, it seems more possible to reach the target LDL levels with high-dose statin therapy or with additional antihyperlipidemic drugs such as ezitimibe.