Ankara ilinde görev yapan işyeri hekimlerinin genel sağlık durumları ve ilişkili etmenler
The general health conditions of the occupational health physicians working in Ankara province and related aspects of them
Yazar: SEHER BAKİ
Danışman: PROF. DR. BİRGÜL PİYAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Dünyada, sanayileşmenin ortaya çıkması ve gelişimi ile birlikte, iş kazası ve meslek hastalıkları da giderek yaygınlaşmıştır. İş kazası ve meslek hastalıklarının maddi ve manevi boyutlarının giderek büyümesi neticesinde, çalışanların iş sağlığı ve güvenliğinin korunmasının gerekliliği de ortaya çıkmıştır.
Çalışanların iş kazası ve meslek hastalıklarından korunmalarının yolu işyerinde alınacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinden geçmektedir. Önemle belirtelim ki, çağdaş toplumlarda işçi sağlığı ve güvenliği, sadece çalışanların bireysel tıbbi bir sorunu olarak da algılanmamakta, konunun toplumsal boyutu da ön plana çıkarılmaktadır. Bu nedenle, devletler çeşitli yasal düzenlemeler ile işverene, çalışan sağlığını ve güvenliğini koruma yükümlülüğü getirmiştir. Bu yönüyle de, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesinde ve genel olarak çalışanların sağlığının iyileştirilmesinde en önemli ve kaçınılmaz bir unsur olarak işyeri hekimliği kabul edilmektedir. Uluslararası ve ulusal hukuk sistemlerinde koruyucu hekimlik, işyeri hekimliğinin en temel işlevi olarak belirlenmiştir.
Bu kapsamda Ankara ilinde görev yapan işyeri hekimlerinin genel sağlık durumlarını belirlemek ve bazı etmenlerle ilişkilerini ortaya koymak, bu durumun iyileştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik çalışmalara bilimsel kaynak oluşturarak, katkıda bulunmak amaçlanmıştır.
Çalışma tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, Ankara ilinde görev yapan işyeri hekimleri oluşturmaktadır.  Araştırma Ankara'da aktif olarak çalışan 185 işyeri hekimi ile yürütülmüştür. Veri kaynağı e-anket formu kullanılmıştır.
Veriler, bilgisayarda SPSS 20.0 programında veri tabanı oluşturularak değerlendirilmiştir. İstatistiksel değerlendirmede, tek yönlü analiz olarak Ki-Kare Testi ve çok değişkenli analiz olarak Lojistik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel olarak anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır.
GSA-12 toplam puanlarına göre 102 (%55,1) katılımcı riski olmayan grupta, 83 (%44,9)  katılımcı riskli gruptadır.
Son bir yıl içinde sözel/duygusal şiddete maruz kalanların, şiddete maruz kalmayanlara göre genel sağlık anketinde riskli olma durumu 3,266 kat fazladır (%95 GA: 1,623-6,570).  Son bir yıl içinde fiziksel şiddet/mobinge maruz kalanların, şiddete maruz kalmayanlara göre genel sağlık anketinde riskli olma durumu 10,069 kat fazladır.( %95 GA: 1,119-90,619).
Meslekte çalışma süresi 21 yıl ve daha fazla olanların 20 yıl ve da az çalışanlara göre genel sağlık anketinde normal olması durumu 2,118 kat fazladır (%95 GA: 1,037-4,329).

İşyeri hekimi olarak çalışma süresi 21 yıl ve daha fazla olanların, 1-5 yıl arasında çalışma süresi olanlara göre genel sağlık anketinde normal olması durumu 5,319 kat fazladır (%95 GA: 1,052-27,027).
İşyeri hekimliğinin gereklerini yerine getirebilmek için çalışma saati dışındaki serbest zamanlarında çalışmak zorunda kalanların çalışmayanlara göre genel sağlık anketinde riskli olma durumu 2,109 kat fazladır (%95 GA: 1,090-4,082).
İşyeri hekimliği yapmaktan kesinlikle memnun olanların memnun olmayanlara göre genel sağlık anketinde normal olma durumu 3,46 kat fazladır (%95 GA: 0,110-0,762).
Araştırmanın sonucunda çalışma koşullarının işyeri hekimlerinin genel sağlık durumlarını etkilemedeki payı nedeniyle bu alanda yapılacak her uygulama hekimlerin iyilik haline katkı sunacaktır.

Anahtar Kelimeler: Ankara, Çalışma Koşulları, Genel Sağlık Anketi, İşyeri Hekimi

Abstract:
With the advent and aftermath of the industrialization, occupational accidents and diseases have been visible and increasingly widespread all over the world.  As a consequence of the gradually growing physical and psychological dimension of the workplace accidents and occupational diseases have led to the necessity of providing the occupational health and security for the employees.
The occupational health and safety measures to be taken at the workplace are inevitable needs for protecting employees from workplace accidents and occupational diseases. It is emphasized that the occupational health and safety is not only accepted as an employee's individual medical problem, but also as an issue related common public health in modern societies. Therefore, by making different kind of legal regulations, countries have put the employers under obligations regarding with providing the occupational health and security for the employees. Looking at the issue from this point, occupational medicine has been accepted as the foremost and inevitable instrument of preventing workplace accidents and occupational diseases and improving the health of employees in a general way. Besides, in national and international legal systems, preventive medicine has been accepted as the most basic function of occupational medicine.
In this context, it is aimed to determine the general health status of the occupational health physicians working in the province of Ankara and to reveal its relations with some factors, to contribute to the studies on the improvement and development of this situation by creating a scientific resource
The data were evaluated by creating a database in SPSS 20.0 program on the computer. In the statistical evaluation, it is used Chi Square Test as one-way analysis and Logistic Regression Analysis as multivariate analysis. In all analyses, statistical significance level was accepted as p<0.05.
According to the GSA-12 total scores, 102 (55.1%) participants were in the risk-free group, and 83 (44.9%) participants were in the risky group.
Those who were exposed to verbal/emotional violence in the last year were 3,266 times more likely to be at risk in the general health questionnaire than those who were not exposed to violence (95% GA: 1.623-6.570). In the general health questionnaire, the risk status of those who have been exposed to physical violence/mobbing in the last year is 10.069 times higher than those who have not been exposed to violence (95% GA: 1.119-90.619).
Those who have worked for 21 years or more in the profession are 2,118 times more likely to be normal in the general health survey than those who have worked for 20 years or less (95% GA: 1.037-4.329).

Occupational physicians who have worked for 21 years or more are 5,319 times more likely to be normal in the general health questionnaire (95% GA: 1.052-27,027) than those who have worked between 1-5 years.
Those who have to work in their free time outside of working hours in order to fulfill the requirements of occupational medicine are 2.109 times more risky than those who do not work (95% GA: 1.090-4.082) in general health survey.
Those who were absolutely satisfied with their job as an occupational physician were 3.46 times more likely to be normal in the general health questionnaire (95% GA: 0.110-0.762) than those who were not.
As a result of the research, every application to be made in this field will contribute to the well-being of physicians, due to the share of working conditions in affecting the general health status of workplace physicians.

Keywords: Ankara Province, General Health Questionnaire, Occupational Health Physician, Working Conditions