Boşanmış bireylerin yaşadığı zorlukların ruhsal sağlık durumu ve yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of difficulties experienced by divorced individuals on mental health status and quality of life
Yazar: MERYEM TÜRKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile içi şiddet = Domestic violence ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış erkekler = Divorced men ; Boşanmış kadınlar = Divorced women ; Ruh sağlığı = Mental health ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Şiddet = Violence

Özet:
Boşanmış Bireylerin Yaşadığı Zorlukların Ruhsal Sağlık Durumu ve Yaşam Kalitesine Etkisinin Değerlendirilmesi
Amaç: Eş kaybından sonra en önemli ve en fazla stres oluşturma potansiyeline sahip yaşam olayı boşanmadır. Aile hekimlerinin ilk başvuru yeri olmaları nedeniyle boşanma süreçlerinde yaşanılan zorlukları, bütüncül bakım ilkesi çerçevesinde biyopsikososyal yönden değerlendirmeleri büyük önem taşımaktadır. Bu konuda yapılan araştırmalar dikkate alındığında örneklem sayılarının az olduğu, boşanmanın tek bir yönüne odaklanıldığı ve birey üzerindeki etkisinin kapsamlı olarak değerlendirilmediği fark edilmiştir. Araştırmamızın amacı birinci basamağa başvuran boşanmış bireylerin evlilik süreçlerini, boşanma nedenlerini, boşanma sonrası yaşanılan zorlukları ve yaşam kalitesine etkisini bütünsel bir açıdan incelemektir.
Gereç ve yöntem: Bu araştırma kesitsel olarak 01 Ocak-30 Mart 2022 tarihleri arasında Adana ili Afet Evleri Aile Sağlığı Merkezi'nde 209 boşanmış bireyle yüz yüze görüşme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmamızda yapılandırılmış anket formu ile sosyodemografik veriler, boşanma öncesi durum ile ilgili tanımlayıcı veriler; evlenme süreci, aile içi uyumun değerlendirilmesi, eş şiddetinin sorgulanması, boşanma nedenleri ve boşanma sonrası yaşanılan zorluklara yönelik beşli likert tipi sorularla birlikte WHOQOL BREF-TR Yaşam Kalitesi ölçeği kullanıldı. Veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edildi.
Bulgular: Araştırmamızda 209 katılımcının ortalama yaşı 41,9'du. Ayrıca katılımcıların %73'ü kadın, %52'si yüksek eğitim seviyesine sahipti. Katılımcıların evlilik uyumları en az muhabbet ve sevgi gösterme (ortalama puanı 2,4±1,2) konusundaydı. Evli oldukları dönemdeki eş şiddeti incelendiğinde bireylerin en fazla psikolojik baskı (ortalama puanı 2,9±1,5) gördükleri ve kadınların erkeklere göre daha fazla şiddet gördüğü saptandı (p<0,05). Boşanma nedenleri arasında en fazla eşin ilgisizliği ve sorumsuzluğu (ortalama puanı 3,9±1,2) ile fikir uyuşmazlığı (ortalama puanı 3,7±1,2) yer almaktaydı. Boşanma sonrası en çok zorluklar, ruhsal ve duygusal durum (ortalama puanı 3,2±1,3), ekonomik açıdan (ortalama puanı 2,8±1,4) ve nafaka ödemesinde (ortalama puanı 2,5±1,6) yaşanmaktaydı. Kadınlar erkeklere göre boşanma sonrasında daha fazla zorluk yaşamaktaydı (p<0,05). Katılımcıların WHOQOL-BREF(TR) yaşam kalitesi ölçeği alt boyutlarından en fazla puanların bedensel sağlık boyutunda (ortalama 64,0±17,9), ikinci sırada çevre (ortalama 59,5±15,4) boyutunda aldıkları belirlenmiştir. En düşük puanların ise sosyal ilişkiler (ortalama 54,0±20,0) ve ruhsal sağlık (ortalama 57,5±18,9) boyutunda olduğu tespit edilmiştir. Kadın ve erkeklerin yaşam kaliteleri karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Bireyler boşanma süreçlerinde ekonomik ve sosyal yönden olduğu kadar sağlıkla ilgili yaşam kalitesi yönünden de olumsuz etkilenir. Bu araştırmada elde ettiğimiz sonuçlara göre evlilik uyumunun azalmasının aile içi şiddeti arttırdığı, en önemli boşanma nedenlerinin ise eşin ilgisizliği ve sorumsuzluğu olduğu saptandı. Boşanma sonrasında en çok ruhsal ve duygusal açıdan zorluk yaşandığı, boşanma sonrası yaşanan zorlukların ise yaşam kalitesi üzerine olumsuz etkileri olduğu bulundu. Aile hekimlerinin boşanma süreçlerinde yaşanılan zorlukları bütüncül bakım ilkesi çerçevesinde değerlendirmeleri çok önemlidir. Boşanmış bireylerin ruhsal ve bedensel sağlık ile ilgili risklerinin farkında olunması ve toplum tarafından sosyal yönden desteklenmeleri gerekmektedir.

Anahtar sözcükler: Aile hekimliği, aile içi şiddet, boşanma, yaşam kalitesi

Abstract:
Evaluation of the Impact of Difficulties Experienced by Divorced Individuals on Mental Health Status and Quality of Life
Aim: Divorce is the most important and potentially stressfull life event after the loss of a spouse. Due to the fact that family doctors are the first place of application, it is of great importance that they evaluate the difficulties experienced in the divorce process from a biopsychosocial point of view within the framework of the principle of holistic care. Considering the research on divorce, it has been noticed that the sample numbers are small, the focus is on a single aspect of divorce, and the impact on the individual has not been evaluated comprehensively. The aim of this research is to examine the marriage processes of divorced individuals who apply primary care, the reasons of divorce, the difficulties experienced after divorce and the impact on quality of life from a holistic point of view.
Materials and methods:This research was carried out cross-sectionallyby face-to-face interview method with 209 divorced individuals in Adana Afet Evleri Family Health Center between January 01 and March 30, 2022. The research includesa structured questionnaire with socio-demographic data, pre-divorce descriptive data about the situation, the process of marriage, domestic compliance evaluation of the questioning of intimate domestic violence, divorce and post-divorce along with five-point Likert type questions for the hardships are experiencing WHOQOL BREF-TR quality of life scale was used. The data were analyzed by using the SPSS 25 program.
Results: The average age of the 209 participants in our study was 41.9 years. In addition, 73% of them were women, and 52% had a higher education level. The marital compatibility of the participants was at least about good communication between married partners and expressing their loves each others (mean score 2.4±1.2). When the domestic violence during their marriage period was examined, It was determined that individuals experienced the most psychological pressure(mean score 2.9±1.5) and women were exposed to violence more than men (p<0.05). The most common reasons for divorce were indifference and irresponsibility of the spouse (mean score 3.9±1.2) and the disagreement of ideas (mean score 3.7±1.2). The most difficulties after the divorce were experienced in mental and emotional state (mean score 3.2±1.3), economic aspects (mean score 2.8±1.4) and alimony payment (mean score 2.5±1.6). Women had more difficulties after divorce than men (p<0.05). It was determined that the participants received the most points from the WHOQOL-BREF(TR) quality of life scale sub-dimensions in the dimension of physical health (mean score 64.0±17.9) and teh second highest is in the dimension of environment (mean score 59.5±15.4). The lowest scores were found in the dimensions of social relations (mean score  54,0±20,0) and mental health (mean  score 57.5±18.9). When the quality of life of women and men was compared, no significant difference was found between the groups(p<0,05).
Conclusion:Individuals are negatively affected in terms of health-related quality of life as well as economically and sociallyin the divorce processes. According to the results obtained in this study, it was found that a decrease in marital harmony increases domestic violence, and the most important reasons for divorce are the indifference and irresponsibility of the spouse. It was found that there were the most psychological and emotional difficulties after the divorce, and the difficulties experienced after the divorce had a negative impact on the quality of life. It is very important that family doctors to evaluate the difficulties experienced in the divorce process within the framework of the principle of holistic care. It is necessary to be aware of the risks of divorced people related to mental and physical health and to be supported socially by the society.

Keywords: Divorce, domestic violence, family medicine, quality of life