Sepsis hastalarında gelişen karaciğer işlev bozukluğu ve mortaliteyi etkileyen faktörler
Factors affecting liver function disorder and mortalityin sepsis patients
Yazar: NIGAR RUSTAMOVA
Danışman: DOÇ. DR. FATİH OĞUZ ÖNDER
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Mortalite = Mortality ; Sepsis = Sepsis ; Şok-septik = Shock-septic

Özet:
SEPSİS HASTALARINDA GELİŞEN KARACİĞER İŞLEV
BOZUKLUĞU VE MORTALİTEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
AMAÇ: Sepsis ve septik şok hastalarında karaciğer hasarının patofizyolojisini
açıklayan çalışmalar olmasına rağmen mortaliteyi artıran nedenler bilinmemektedir.
Çalışmamızda yoğun bakımda yatan sepsis tanılı hastalarda karaciğer işlevlerinin
bozulmasının prognoza etkisi araştırıldı. Ayrıca hastalarda mortaliteyi etkileyen diğer
faktörlerin tespit edilmesi amaçlandı.
HASTALAR VE METOD: Çalışmamıza 2013-2018 tarihleri arasında erişkin kalpdamar cerrahisi, dahili ve cerrahi yoğun bakım (YB) ünitelerinde takip edilen 18 yaş
üstü hastalar retrospektif olarak alındı. Sepsis ve septik şok tanısında Sepsis-3
kriterleri kullanıldı. Toplam 1733 hasta dosyası tarandı. İmmunsuprese durumda
olanlar, primer veya sekonder karaciğer hastalıkları veya karaciğer yaralanması
olanlar, intra veya ekstrahepatik kolestazı olan hastalar araştırmamıza alınmadı.
Karaciğer işlev bozukluğu olan 32 (Hasta grubu) ve olmayan 61(Kontrol grubu)
sepsis tanılı hastanın verileri değerlendirildi. Sepsis karaciğeri tanısında Hepa-SOFA
skoru kullanıldı. Sepsis veya septik şok tanıları, hastaların klinik ve laboratuvar
sonuçları incelenerek retrospektif olarak doğrulandı. Hastaların enfeksiyon odağı,
kronik hastalıkları, yatış süreleri, kültürlerdeki üremeleri, karaciğer dışı organ
bozuklukları, laboratuvar verileri ve antibiyotik tedavileri incelemeye dahil edildi.
BULGULAR: Grupların yaş, cinsiyet, kronik komorbiditeleri arasında fark tespit
edilmedi. Hasta grubunda, kontrol ile karşılaştırıldığında asidoz, laktik asidoz, çoklu
bakteri üremesi (persistan bakteriyemi) daha sık görüldü. Laboratuvar verilerinde
hemoglobin ve trombosit hasta grubunda daha düşük, prokalsitonin, SOFA skoru
daha yüksek bulundu. Pozitif inotrop ilaç kullanımı hasta grubunda daha yüksek bulundu. Sepsis süresi ve YB yatış süresi hasta grubunda fazla bulundu.
Laboratuvar verilerinin ROC analizinde, total bilirubin ≥1.6 mg/dl olanlarda %65
duyarlılık ve %92 özgüllük ile sepsiste karaciğer disfonksiyonu geliştirmesinin öngörülebileceği bulundu. INR >1.25 değerinin %74 duyarlılık ve %74 özgüllük ile mortaliteyi öngörmekte yardımcı olduğu bulundu. Lojistik regresyon analizine göre mortaliteyi etkileyen faktörlere bakıldığında vakalarda doğru antibiyotiğin seçilmiş olması [Odds oranı 141 (5,4 – 3698); p=0,003] ve sepsis karaciğeri tanısı olması [96(6,2-1495); p=0,001] mortaliteyi etkileyen bağımsız faktörler olarak öne çıktığı görüldü.
SONUÇ: Total bilirubin ve INR düzeylerindeki yükselmenin erken fark edilmesi
sepsis karaciğerini erken tespit etmede faydalı olabilir. Septik karaciğer hasarını ve
mortaliteyi etkileyen en önemli faktör ampirik antibiyotik seçimlerinin etkeni tedavi
etmekte yetersiz kalmasıdır. Mevcut laboratuvar yöntemleri ile erken dönemde sepsise neden olan ajanın tespit edilmesi mümkün olmamaktadır. Mortalitenin azaltılabilmesi için ampirik antibiyotik seçimi protokollerinin gözden geçirilmesi ve sepsise
neden olan ajanların daha kısa sürede tespit edebilecek yöntemlerin geliştirilmesi
gerekmektedir. 
Anahtar kelime: Sepsis, Septik Şok, Sepsis nedenli karaciğer disfonksiyonu,
ampirik antibiyotik

Abstract:
FACTORS AFFECTING LIVER FUNCTION DISORDER AND
MORTALITY IN SEPSIS PATIENTS
ABSTRACT: Although there are several studies to investigate the pathogenesis of
liver damage in sepsis, the factors associated with icreased mortality clear in these
patients. In our study, the effect of liver dysfunction on prognosis in sepsis was
investigated in patients admited to intensive care unit. In addition, it was aimed to
determine other factors affecting mortality in patients.
PATIENTS AND METHODS: The patients, who were admitted to adult
cardiovascular surgery, general surgery or internal medicine intensive care units
between 2013-2018 and who are older than 18 years old were included in the study
and data analysed retrospectively. Sepsis-3 definition criteria was used to diagnose
sepsis. 1733 patients' case files were screened. Patients with primary or chronic
secondary liver diseases or liver injury, or with intra or extrahepatic cholestasis were
excluded from the study. Thirty two patients with sepsis related liver disease were
inclueded in the study group, and 61 patients with normal liver function were
included in control group. Liver-SOFA score was used to diagnose sepsis related
liver disease. Diagnoses of sepsis or septic shock were retrospectively confirmed at
the time of diagnosis by examining clinical and laboratory results.
RESULTS: Age, gender or frequency of chronic comorbidities were similar between
groups. Acidosis, lactic acidosis and multiple bacterial growth (persistant
bacteriemia) were more common in the study group. In the laboratory data,
hemoglobin and platelet counts were significantly lower and procalcitonin and SOFA
scores were higher in the study group. The frequency of positive inotropic
medication use in the study group was higher. In addition, the duration of sepsis and
ICU hospital stay was higher in the patient group.
According to the ROC analysis of the laboratory data, the total bilirubin level above
1.6 mg/dl could help to predict sepsis related liver disease with %65 sensitivity and
%92 specificity. In addition: INR> 1.25 was found to be helpful in predicting
mortality with %74 sensitivity and %74 specificity. According to logistic regression 
analysis, the correct ampiric antibiotic selection [Odds ratio 141 (5,4 - 3698); p =
0.003] and the diagnosis of sepsis liver [96 (6,2-1495); p = 0,001] were found to
stand out as independent factors affecting the mortality.
CONCLUSION: Recognition of minor increases in total bilirubin or INR levels may
help to early diagnose sepsis associated liver disease. Most important factor related
to mortality in these patients is insufficiency of empirically chosen antibiotic in
treating the causative agent of the sepsis. Current laboratory culture methods are
insufficient for early diagnosis of septicemia agent. In order to decrease the
mortality, protocols for empiric antibiotic selection should be re-evaluated in patients
with sepsis and methods for rapid diagnosis of bacteremia agent should be
develeoped.
Keywords: Sepsis, septic shock, sepsis associated liver dysfunction, ampiric
antibiotic