Valproat kullanan erkeklerde görülen üreme işlev bozuklukları ve cinsel bozukluklar: Valproata mı yoksa epilepsiye mi bağlı?
Reproductive and sexual dysfunctions in men treated with valproate: Is it due to valproate or epilepsy?
Yazar: EBRU ALDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FİSUN AKDENİZ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry ; Üroloji = Urology

Özet:
Vaproat (VPA), bipolar bozuklukta (BPB) manik dönemlerde ve koruyucu tedavide kullanılanbir antiepileptiktir. VPA tedavisi sırasında ortaya çıkabilecek ancak üzerinde yeterincedurulmayan yan etkilerinden birisi erkek üreme islevleri üzerine olan olumsuz etkileridir.Erkek üreme islevleri sadece epileptik hastalarda ve hayvanlarda arastırılmıstır ve sonuçlarçeliskilidir, çünkü üreme islev anormallikleri VPA kullanımından bağımsız olarak epilepsihastalığının kendisinden de kaynaklanabilmektedir. Kesitsel desendeki bu çalısmanın amacı,VPA tedavisi görmekte olan bipolar bozukluk ve epilepsi tanılı erkek hastalarda üreme(hormonlar, sperm) ve cinsel islevleri karsılastırmaktır.18-50 yas arası, DSM-IV'e göre BPB tanılı 39 erkek hasta (21'i sadece lityum ve 18'i sadeceVPA veya VPA ve lityum kullanmakta idi) ve sadece VPA kullanan idiyopatik jeneralizeepilepsi tanılı 15 erkek hasta üreme ve cinsel islevler açısından değerlendirildi. Yapılanhormonal testlerde östradiol (E2), lüteinize edici hormon (LH), folikül stimüle edici hormon(FSH), prolaktin (PRL), seks hormon bağlayıcı globulin (SHBG), serbest testosteron (serbestT) düzeylerine bakıldı. On üç hastada sperm parametreleri (sperm sayısı, hareketi,morfolojisi) değerlendirildi. Cinsel islevler 47 hastada Uluslararası Erektil DisfonksiyonDeğerlendirme Formu (IIEF) ile değerlendirildi.Hastalık süreleri, ortalama lityum ve VPA kullanım süreleri, ortalama lityum ve VPA günlükdoz ve serum düzeyleri, evlilik süresi ortalamaları, eslerinin gebelik sayıları; serum E2, LH,FSH, SHBG, serbest-T düzeyleri açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Serum PRLdüzeyleri açısından BPB hasta grupları arasında ve VPA kullanan hasta grupları arasındaanlamlı fark yoktu. Fakat serum PRL düzeyi epilepsi tanılı hasta grubunda lityum kullananBPB tanılı hasta grubuna göre anlamlı yüksekti. BPB-lityum grubunda altı, BPB-valproatgrubunda bes ve epilepsi grubunda bir hasta sperm değerlendirmesi için semen vermeyegönüllü oldu. Sperm sayısı, motilitesi ve morfolojisi açısından BPB-lityum ve BPB-VPAgrupları arasında anlamlı fark saptanmadı. Erektil islev, cinsel istek ve cinsel iliskimemnuniyeti puanları bakımından gruplar arasında fark yoktu. Orgazmik islev puanlarıepilepsi grubunda bipolar hasta gruplarından anlamlı düsüktü.Önceki çalısmaların aksine çalısmamızda VPA'nın erkek üreme hormonları, spermparametreleri ve cinsel islevlerine olumsuz etkisi olmadığı gösterilmistir. Epilepsi grubundagörülen PRL düzeylerindeki yükseklik ve orgazmik islev bozukluğu epilepsi hastalığınaatfedilebilir. Bu çalısma, VPA tedavisinin BPB ve epilepsi tanılı erkek hastalarda üreme vecinsel islevlere etkisini karsılastıran literatürdeki ilk çalısmadır.

Abstract:
Valproate (VPA) is an antiepileptic drug that is used for the treatment of bipolar disorder(BD) manic episodes and for prophylactic treatment of BD. One of the side effects that can beobserved, but that is not frequently considered during VPA treatment, is the negative effect onmale reproductive functions. The effects on male reproductive functions have been studiedonly in epileptic patients and animals, and the results have been conflicting, becausereproductive function abnormalities may be independent of the use of VPA and may be due toepilepsy itself. The aim of this cross-sectional study was to compare the reproductive(hormones and sperm parameters) and sexual functions between the patients on VPA therapyfor bipolar disorder and epilepsy.Thirty nine male patients aged 18?50 years with a DSM-IV diagnosis of BD (21 on lithiummonotherapy and 18 on VPA monotherapy or VPA in combination with lithium therapy) and15 male patients with idiopathic generalized epilepsy on VPA monotherapy were evaluatedfor reproductive and sexual functions. The following hormonal tests were performed in all ofthe patients: estradiol (E2), luteinizing hormone (LH), follicle-stimulating hormone (FSH),prolactin (PRL), sexual hormone-binding globulin (SHBG), free testosterone (free-T).Thirteen patients were evaluated for sperm parameters (sperm count, motility andmorphology). Sexual functions were evaluated with International Inventory of ErectileFunction (IIEF) in 47 patients.The duration of illness, the mean duration of lithium and VPA therapy, the mean daily doseand the serum concentrations of lithium and VPA, the mean duration of marriage, the meannumber of spouses? pregnancies; serum E2, LH, FSH, SHBG, free-T level were notsignificantly different between groups. Serum PRL levels were not significantly differentbetween the patients with BD and the patients on VPA therapy. But it was significantly higherin the patients with epilepsy than in the patients with BD on lithium therapy. Six patients inbipolar-lithium group, five patients in bipolar-VPA group and one patient in epilepsy groupwere voluntary to give semen for sperm analysis. The sperm count, motility and morphologywere not significantly different between the patients with BD on lithium or VPA therapy. Theerectile function, sexual desire and intercourse satisfaction scores were not significantlydifferent between groups. The orgasmic function score was significantly lower in the patientswith epilepsy than in the patients with BD.In our study, we have demonstrated that VPA has no negative effect on male reproductivehormones, sperm parameters and sexual functions in contrast with the previous studies. PRLelevation and orgasmic dysfunction seen in epilepsy group should be attributed to epilepsy.This is the first study in literature that compares the reproductive (hormones and spermparameters) and sexual functions between the patients on VPA therapy for bipolar disorderand epilepsy.