Aile hekimliği polikliniklerine periyodik sağlık muayenesi için gelen hastalarda diyabet risk skorlaması ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of diabetes risk scoring and quality of life in patients visiting family medicine polyclinics for periodic health examination
Yazar: AHMET TURAN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. MELAHAT AKDENİZ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Fizik muayene = Physical examination ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmada FİNDRİSK diyabet riski ile SF-36 yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmamız Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine periyodik sağlık muayenesine gelen hastaların FİNDRİSK diyabet risk skoru ve SF-36 yaşam kalitesi anketinin değerlendirildiği kesitsel bir çalışmadır. Katılımcıların diyabet risk skoru değerlendirmek için FİNDRİSK diyabet risk skorlaması seçilmiştir. Yaşam kalitesini değerlendirmek için ise SF-36 yaşam kalitesi anketi seçilmiştir. FİNDRİSK ve SF-36 katılımcılara çalışmacı tarafından yüz yüze uygulanmıştır.
Veriler, SPSS ver. 22.0'ı kullanarak analiz edilmiştir. Karşılaştırmada Mann Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmış ve p<0,05 değeri anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza 188'i (%60,8) kadın, 121'i (%39,2) erkek 309 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 37,67±13,42'dir. FİNDRİSK risk skorlamasına göre katılımcıların %30.7'si düşük riskli, %26.2'si hafif yükselmiş riskli, %16.8'i orta riskli, %20.7'si yülsek riskli ve %5.5'i çok yüksek riskli olarak bulunmuştur. 
Katılımcıların SF-36 yaşam kalite ölçeği alt gruplarının ortalama puanları sırasıyla: fiziksel fonksiyon ortalaması 81,55±17,27; fiziksel rol güçlüğü ortalaması 69,82± 37,33; emosyonel rol güçlüğü ortalaması 66,34±37,84; enerji/canlılık/vitalite ortalaması 57,31±20.90; ruhsal sağlık ortalaması 68,45 ± 17,92; sosyal işlevsellik ortalaması 73,87 ± 24,79; bedensel ağrı ortalaması 74,02±23,79; genel sağlık algısı ortalaması 60,29± 20,78'dir. Diyabet risk skorlama puanları yükseldikçe yaşam kalitesi puanları istatistiksel olarak anlamlı oranda azalmaktadır (p<0,05).
FİNDRİSK diyabet risk skorlamasının bileşenlerinin yaşam kalitesi üzerine etkileri ayrı ayrı incelenmiştir. Yaş arttıkça fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü ve genel sağlık algısı puanları azalmıştır (p<0,05). BKİ ve bel çevresi arttıkça yaşam kalitesinin tüm bileşenlerinin puanları istatistiksel olarak anlamlı oranda azalmaktadır (p<0,05). Yeterli egzersiz yapma yaşam kalitesinin tüm bileşenlerini olumlu etkilerken hipertansiyon varlığı ve kan şekeri yüksekliği olumsuz etkilemektedir (p<0,05). Ailede diyabet öyküsü olması yaşam kalitesinin emosyonel rol güçlüğü ve ruhsal sağlık dışındaki diğer bileşenlerini olumsuz etkilemektedir (p<0,05).
Sonuç: FİNDRİSK risk skorlaması diyabet risk kategorileri ile yaşam kalitesi bileşenleri arasında ters yönlü korelasyon vardır.  Düşük SF-36 puanları diyabet gelişme riskiyle büyük ölçüde ve doğrudan ilişkilidir. FİNDRİSK diyabet risk puanı arttıkça SF-36 yaşam kalitesi bileşenleri puanları düşmektedir. FİNDRİSK skorlamasının bileşenleri olan fiziksel aktivite eksikliği, obezite, hipertansiyon, sınırda veya yüksek kan glukozunu iyileştirmeye yönelik girişimler diyabeti önleme ya da geciktirme yanında kişilerin yaşam kalitesini de olumlu yönde etkileyecektir.

Anahtar kelimeler: FİNDRİSK, SF-36, diyabet, diyabet risk skoru, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate the relationship between FINDRISC diabetes risk and SF-36 quality of life.
Method: Our study is a cross-sectional study evaluating the FINDRISC diabetes risk score and SF-36 quality of life questionnaire of patients who come to the Family Medicine Outpatient Clinics of Akdeniz University Faculty of Medicine. FINDRISC diabetes risk scoring was chosen to assess the participants' diabetes risk score. SF-36 quality of life questionnaire was selected to evaluate the quality of life. FINDRISC and SF-36 were applied face-to-face to the participants by researchers
Data, SPSS ver. 22.0. Mann Whitney U test, Kruskal-Wallis test and Spearman correlation analysis were used in the comparison and p <0.05 was considered significant.
Results: A total of 309 individuals (188 female (60.8%) and 121 male (39.2%)) participated in the study. The mean age of the participants was 37.67 ± 13.42 years. According to FINDRISC risk score, 30.7% of the participants were low risk, 26.2% were slightly elevated risk, 16.8% were moderate risk, 20.7% were  high risk and 5.5% were very high risk.
The mean scores of the SF-36 quality of life subscales of the participants were as follows: mean physical function 81.55 ± 17.27; the average physical role difficulty was 69.82 ± 37.33; the average emotional difficulty was 66.34 ± 37.84; average energy / vitality 57.31 ± 20.90; mean mental health was 68.45 ± 17.92; the mean social functioning was 73.87 ± 24.79; mean physical pain was 74.02 ± 23.79; The average overall health perception was 60.29 ± 20.78. As diabetes risk scoring scores increased, quality of life scores decreased significantly (p <0.05).
The effects of components of FINDRISC diabetes risk scoring on quality of life were examined separately. Physical function, physical role difficulty and general health perception scores decreased with increasing age (p <0.05). As BMI and waist circumference increased, the scores of all components of quality of life decreased statistically (p <0.05). Adequate exercise affects all components of quality of life positively, but the presence of hypertension and high blood sugar levels negatively affect (p <0.05). Family history of diabetes negatively affects other components of quality of life other than emotional role difficulty and mental health (p <0.05).
Conclusion: There is an inverse correlation between FINDRISC risk scoring and diabetes risk categories and quality of life components. Low SF-36 scores are largely and directly related to the risk of developing diabetes. As the FINDRISC diabetes risk score increases, scores of SF-36 components of quality of life decrease. Lack of physical activity, obesity, hypertension, borderline or high blood glucose, which are components of the FINDRISC scoring, will positively affect the quality of life of people as well as preventing or delaying diabetes.

Key words: FINDRISC, SF-36, diabetes, diabetes risk score, quality of life