Geriatrik hastalarda düşme risk faktörlerinin günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of risk factors for falls on activities of dailiy living and quality of life in geriatric patients
Yazar: SELİN UZ
Danışman: PROF. DR. ARZU RAZAK ÖZDİNÇLER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlanma = Aging

Özet:
Dünyada yaşlı nüfusun giderek artmasıyla, morbidite, mortalite, sağlık ve sosyal bakım harcamaları ile ilişkili olarak yaşlılarda düşmeler, önemli bir toplumsal sağlık sorunu olarak görülmektedir.Geriatrik hastalarda düşme risk faktörlerinin yaşam kalitesi ve günlük yaşam aktivitelerine (GYA) etkisini araştırmak amacıyla geriatri polikliniğine başvuran 105 gönüllü geriatrik hasta çalışmaya alındı. Hastalar, mental durum (Mini Mental Durum Skalası), denge (Berg Denge Skalası, Tek ayak üzerinde durma testi, Süreli Kalk ve Yürü Testi), yürüme (10 metre yürüme testi ve adım sayısı), düşme korkusu (Tinetti' nin Düşmenin Etkisi Ölçeği, Vizüel Analog Skala), yaşam kalitesi (SF-12), GYA (Barthel İndeksi) yönünden değerlendirildi. Ayrıca hastaların, sosyo-demografik özellikleri, yardımcı yürüme cihazı kullanımı, son bir yıldaki düşme sayısı, tanısı konmuş hastalıkları, kullandığı ilaçlar, görme problemi varlığı sorgulandı. Çalışmanın veri analizinde SPSS 10.0 istatistik programı kullanıldı. Grupların karşılaştırıldığı analizlerde ?ki-kare? ve ?Fisher's Exact Test?, ?Mann-Whitney U Testi?, ?independent sample-t test? kullanıldı. Risk faktörlerinin etkisini belirlemek için çoklu lojistik regresyon ve doğrusal regresyon analizleri yapıldı.Değerlendirdiğimiz risk faktörlerinden cinsiyet, görme problemi, katarak, denge, yürüme, düşme korkusu ile düşme arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Düşen ve düşmeyen gruplar yaşam kalitesi skorları açısından karşılaştırıldığında, düşmeyen grup lehine istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu (p<0,05), GYA skorları açısından karşılaştırıldığında ise olmadığı (p>0,05) bulunmuştur. Düşme risk faktörlerinden denge, yürüme bozukluğu ve düşme korkusu ile yaşam kalitesi ve GYA arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,001).Çalışmamızın sonuçlarına göre, hastalarımızda düşme korkusunun yaşam kalitesinin mental komponentini en çok etkileyen faktör olduğu, ayrıca GYA' yı diğer faktörlere göre daha fazla etkilediği tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Yaşlanma, düşme, düşme risk faktörleri, yaşam kalitesi, günlük yaşam aktiviteleri

Abstract:
Since the geriatric population has been increased in the world, falls among geriatric patients are seen to be important health problem due to mortality, morbidity, health and social care costs.In order to assess the effect of risk factors for falls on quality of life (QoL) and activities of daily living (ADL) in geriatric patients, 105 voluntary geriatric patients from geriatrics policlinic enrolled to our research. Mental status (Mini Mental Status Examination), balance (Berg Balance Test, One Leg Stance Test, Timed Up and Go Test), walking (10-Meter Walking Test and number of steps), fear of falling ( Tinetti?s Falls Efficacy Scale, Visual Analog Scale), QoL (SF-12), ADL (Barthel Index) were evaluated. Also demographic properties, assistive devices, falls in the previous year, chronic diseases, prescribed drugs, visual problems were examined. Data analyses were performed using SPSS, version 10. We used ?chi square?, ?Fisher?s Exact Test? , ?Mann-Whitney U Test?, ?independent sample-t test? to calculate data and to compare the groups. In order to determine the effects of risk factors, multiple logistic regression and linear regression analyses were performed.The relation was found between the falls and gender, visual problems, cataract, balance, walking, fear of falling (p<0,05). While there was a statistically significant difference in QoL scores between the groups of fallers and non-fallers (p<0,05), the difference in ADL scores was not significant (p>0,05). There was a statistically significant correlation between balance, walking disabilities, fear of falling and QoL and ADL (p<0,001).In conclusion, fear of falling seemed to be the factor that most effects the mental components of QoL, also it effects the ADL more than the other risk factors in our patients .Key Words: aging, falling, risk factors for falls, quality of life, activities of dailiy living