Avrupa birliği perspektifinde Türkiye ekonomisinde bölgesel kalkınma ajanslarının uygulama imkanları
Application possibilities of regional development agencies in Turkey economy under European Union perspective
Yazar: İSTEMİHAN PEŞELİOĞLU
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA ÖZATEŞLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülke ekonomisi, mikro birimlerin kümelendiği bölgesel ekonomilerdenoluşmaktadır. Ülke ekonomisinin kalkınması isteniyorsa, bölgesel dinamiklerinharekete geçirilmesi gerekmektedir. Ancak bölgeler arasındaki kalkınmışlıkfarklılıkları, ülke kalkınmasını menfi yönde etkilemektedir. Bu bağlamda,bölgelerarası eşitsizlikleri gidermeye yönelik politikalar üretmekgerekmektedir. Sözkonusu politikaların uygulanmasında ise bazı araçlaraihtiyaç duyulmaktadır. Araçlar içerisinde en etkililerinden bir tanesi BölgeselKalkınma Ajansları'dır. Ajanslar, bulundukları bölgenin dinamiklerini hareketegeçirerek bölgesel ekonomiyi canlandırmak, örgütlemek ve geliştirmek içinçalışmaktadır. Bölgenin kalkınması için iç dinamiklerin yeterli olmadığıdurumlarda, dış kaynakları bölgeye çekebilme yetisine sahip Ajanslar, bölgehalkının gelişim sürecinde de önemli rol oynamaktadır.Çalışmanın birinci bölümünde, bölgesel kalkınma sürecinde eşitsizlikyaratan faktörler incelenmiş, değişik bölge tanımlamaları üzerindedurulmuştur. Ardından, bölgesel kalkınmayla ilgili teorilere değinilmiş,bölgesel kalkınma stratejisi ve politikası çerçevesinde bölgesel kalkınmanınamaçları ve araçları inceleme konusu yapılmıştır.İkinci bölümde, AB, kurumları ve ülkeleriyle ele alındıktan sonra,seçilmiş AB ülkelerindeki bölgesel eşitsizlikler irdelenmiştir. Ardından, ABbölgesel stratejisi ve politikası bağlamında bölgesel politika hedefleri vearaçları üzerinde durulmuş, AB'de bölgesel kalkınma politikası aracı olarakKalkınma Ajansları ele alınmıştır.Üçüncü bölümde, Türkiye'deki bölgelerarası kalkınmışlık farklarınınsebepleri incelenmiş, MDS yöntemi kullanılarak bölgelerarası farklılıklaristatistiksel olarak ortaya konulmuştur. Bu uygulama çalışması ile Türkiye'ninhangi bölgelerinde Kalkınma Ajansları'na ihtiyaç duyulduğu ispatlanmıştır.Ardından, Türkiye'nin Bölgesel Kalkınma Politikası ve Türkiye'deki KalkınmaAjansları incelenmiş, son olarak Türkiye'nin kalkınmasında teknolojiye dayalıbütüncül yaklaşım çerçevesinde Türkiye'de kurulmakta olan KalkınmaAjansları'nın başarısı için bir model ortaya konmuştur. Model, merkeziyönetimle koordineli şekilde uygulandığı takdirde, kurulmakta olan KalkınmaAjansları'nın, bulundukları bölgenin kalkınmasında öncü rol oynayacakları veTürkiye'nin sürdürülebilir kalkınma sürecine önemli katkılar sağlayacaklarıdeğerlendirilmektedir.

Abstract:
Economy of country consists of regional economies which micro unitsare clustered. If it is desired to develop country?s economy, regional dynamicsshould be activated. But, development differences between regions effects thecountry?s development negatively. In this context, policies, that aim toovercome disparities between regions, should be developed. Someinstruments are needed to apply such policies. One of the most effectiveinstruments is Regional Development Agencies. Agencies, work for renewing,organizing and developing economy by starting up regional economy. Whendomestic dynamics are not enough for development of region, Agencieswhich has capacity to bring foreign investments, act an important role ondeveloping process of the region people.In the first chapter of the study, factors that cause disparity in regionaldevelopment process have been analyzed and have been dwelled on variousregion definitions. Then, regional development theories have beenresearched; regional development objects and instruments have beenexamined in the perspective of regional development strategy and policy.In the second chapter, after discussing EU with associations andcountries, regional disparities in selected countries have been scrutinized.Afterwards, regional policy objects and instruments have been analyzed in theperspective of EU regional strategy and policy; Development Agencies as aregional development policy instrument in EU have been dealt with.In the third chapter, causes of regional development differences inTurkey have been examined; regional differences statistically have beenrevealed by using MDS method. It has been approved with this applicationwhich regions of Turkey are in need of Development Agencies. After that,Regional Development Policy of Turkey and Development Agencies in Turkeyhave been researched. At last, a model has been put forward for success ofDevelopment Agencies? that are established in Turkey in accordance withholistic approach leaning against technology in the development of Turkey. Itis evaluated that, if the model put in practice in coordination with the centralgovernment, Development Agencies that have been established, would actleader role in their region and would provide contribution to sustainabledevelopment process of Turkey