Sosyal Etki Değerlendirmesi'nin yokluğunda bir kentsel dönüşüm uygulamasının kırılganlıklarını okumak
Questioning the vulnerabilities of an urban transformation practice in the absence of Social Impact Assessment
Yazar: HEDİYE ARI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET DORUK ÖZÜGÜL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Etki değerlendirme = Impact assessment ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Sosyal etki = Social affect

Özet:
Kentsel dönüşümün tarihsel sürecine bakıldığında önceleri fiziksel çevre üzerinden
tanımlanan kentsel dönüşüm kavramının zamanla sosyal etkileri de kapsar bir
niteliğe ulaştığı görülmektedir. Ancak özellikle ulusal kentsel dönüşüm pratiğimizde
sosyal konuların nasıl değerlendirileceğine ilişkin eksiklikler bulunmaktadır.
Bununla beraber uluslararası gündemde kentsel dönüşümün sosyal boyutuna
yönelik bir araç olarak Sosyal Etki Değerlendirmesi'nin yetkinliği giderek
artmaktadır. Sosyal Etki Değerlendirmesi uluslararası literatürde önceleri yatırım
projelerinin başarıya ulaşması amacıyla gerçekleştirilirken, günümüzde kentsel
dönüşüm projelerinin performansını artırmak üzere uygulanmaktadır.
Bu tezde iki temel hipotez ve ilişkili araştırma soruları doğrultusunda, kentsel
dönüşüm ile Sosyal Etki Değerlendirmesi arasındaki bağı hem teorik hem de pratik
olarak güçlendirmek ve ulusal kentsel dönüşüm pratiğimizde uygulanabilecek bir
altlık elde etmek amaçlanmıştır. Kentsel dönüşümün sosyal boyutunun ve Sosyal
Etki Değerlendirmesi'nin yapısal özellikleri analiz edilmiştir. Ulusal kentsel
dönüşüm pratiğimizdeki başlıca olumsuz sosyal etkiler ekseninde Sosyal Etki
Değerlendirmesi'ne ilişkin farklı ülke pratikleri, uluslararası rehberler ve akademik
çalışmalar referans alınarak bir SED altlığı üretilmiştir.
Mevcut kentsel dönüşüm ve katılımcı planlama anlayışımıza yönelik özellikleri
barındıran ve SED'nin yokluğunda gerçekleşen bir uzlaşma sürecinin
başarısızlıklarını ortaya koyan bir örnek ile vaka çalışması gerçekleştirilmiştir.
Sosyal Etki Değerlendirmesi'nin ulusal kentsel dönüşüm pratiğimizde yaygın etkiye
sahip sorun başlıklarına yönelik çözüm önerilerini ve yöntem tariflerini barındığı
görülmüştür. Sosyal Etki Değerlendirmesi başarılı bir kentsel dönüşüm için fırsatlar
sunmakta; güçlü mekânsal ve sosyal yapıya ışık tutmaktadır.

Abstract:
When we look at the historical process of urban transformation, it is seen that the 
concept of urban transformation, which was previously defined through the 
physical environment, has reached a quality that includes social effects over time. 
However, there are deficiencies in how to evaluate social issues, especially in our 
national urban transformation practice. However, the competence of Social Impact 
Assessment as a tool for the social dimension of urban transformation is increasing 
on the international agenda. While Social Impact Assessment was carried out in the 
international literature for the purpose of success of investment projects, today it is 
applied to increase the performance of urban transformation projects.
In this thesis, in line with two basic hypotheses and related research questions, it is 
aimed to strengthen the connection between urban transformation and Social 
Impact Assessment both theoretically and practically and to obtain a base that can 
be applied in our national urban transformation practice. The structural features of 
the social dimension of urban transformation and Social Impact Assessment were 
analyzed. Based on the main negative social impacts in our national urban 
regeneration practice, a SIA base has been produced with reference to different country practices, international guides and academic studies on Social Impact 
Assessment.
A case study has been carried out with an example that includes the features of our 
current understanding of urban transformation and participatory planning and 
reveals the failures of a reconciliation process that took place in the absence of SIA.
It has been observed that Social Impact Assessment includes solution suggestions 
and method descriptions for the problem titles that have a widespread effect in our 
national urban transformation practice. Social Impact Assessment provides 
opportunities for successful urban regeneration; It sheds light on the strong spatial 
and social structure.