Tip-2 diabetes mellitus hastalarında kognitif fonksiyonların MMSE (Mini mental test) ile değerlendirilmesi ve hastalığın evresine göre karşılaştırılması
Evaluation of cognitive functions in patients with type – 2 diabetes mellitus (T2DM) by using mini – mental state examination (MMSE) and its comparing to stage of disease
Yazar: BURAK ASLUM
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ATEŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hafif kognitif bozukluk = Mild cognitive impairment ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
ÖZET: Diabetes mellitus, insülin hormonunun pankreastan sekresyonunda oluşan yetersizlik ve/veya doku ve organlarda yeterli etkinlik gösterememesi sonucu ortaya çıkan, kronik hiperglisemik bir metabolizma hastalığıdır. Diabetes mellitus prevalansı, son yıllarda ülkemizde ve dünyada belirgin bir artış göstermektedir. Temel olarak dört ana başlık altında incelenen Diabetes mellitus etyopatogenezinde genetik ve çevresel faktörler etki göstermektedir.
Diabetes mellitus, metabolik parametreler üzerinde bozukluğa yol açan bir hastalık olmasının yanı sıra, makrovasküler ve mikrovasküler komplikasyonlar nedeniyle morbidite ve mortaliteye zemin hazırlamaktadır. Diabetes mellitusun makrovasküler ve mikrovasküler komplikasyonları ile ilgili literatürde mevcut pek çok çalışma bulunmasına rağmen, hastalığın kognitif fonksiyonlar üzerindeki etkisini gösteren çalışma sayısı oldukça azdır. Bu tez çalışmasında Tip – 2 Diabetes mellitusun kognitif fonksiyonlar üzerindeki etkisini göstermeyi ve hastaların Diabetes mellitus nedeniyle almakta olduğu tedavi, mevcut olan komplikasyonlar, hastalığın süresi ve var olan ek hastalıklarına göre ortaya çıkan kognitif fonksiyon bozukluğunun düzeyini karşılaştırmayı amaçladık.
Çalışmamıza Eylül 2021 – Şubat 2022 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniği'ne başvurmuş olan 509 hasta dahil ettik. Çalışmaya dahil edilen prediyabetik ve Tip – 2 DM tanılı hastalar eğitim durumu, eşlik eden hipertansiyon, yaş, cinsiyet, diyet uyumu, almakta olduğu tedavi, hastalığın süresi ve eşlik eden komplikasyonlara göre Mini – Mental Test ile kognitif fonksiyonlar açısından değerlendirildi ve gruplar arasında istatistiksel analiz yapıldı.
İstatistiksel analiz sonucunda Tip – 2 DM tanısı, ileri yaş, eğitimsiz olmak, eşlik eden hipertansiyon varlığı, diyet uyumsuzluğu, insülin kullanımı, uzun süren hastalık durumu ve eşlik eden komplikasyon varlığının kognitif fonksiyon bozukluğu ile ilişkili olduğunu tespit ettik. . Trigliserit yüksekliği, HbA1c yüksekliği, açlık kan şekeri yüksekliği, ALP yüksekliği, üre yüksekliği ve kreatinin yüksekliği olan hastalarda kognitif fonksiyon bozukluğu olasılığının
daha fazla olduğunu belirledik. LDL yüksekliği ile kognitif fonksiyon bozukluğu arasında negatif ilişki olduğunu saptadık.
Sonuç olarak bu çalışmanın ışığında Tip – 2 DM'nin kognitif fonksiyon bozukluğu açısından bir risk faktörü olduğu düşünülmüştür. Tip – 2 DM'nin kognitif fonksiyonlar üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle poliklinikte diyabetik hastalar değerlendirilirken kognitif fonksiyonlar açısından değerlendirme yapılması da düşünülebilir.
Anahtar kelimeler; Diabetes mellitus, prediyabet, mini – mental test, kognitif fonksiyon bozukluğu

Abstract:
ABSTRACT: Diabetes Mellitus is a chronic, hyperglycemic methabolic disease which is caused by lack of insülin in secretion from pankreas and/or in effectiveness at peripheral tissues and organs. Prevalance of Diabetes is rapidly increasing in the World and in our country, contemporarily. In ethiopathogenesis of Diabates mellitus, that can be examined under four main groups, genetic and enviromental factors take part.
Besides being a disease causing disturbances in methabolic parameters, Diabetes mellitus can provide basis to morbidity and mortality becasue of its macrovascular and microvascular complications. Although there is a large amount of studies about the macrovascular and microvascular complications of Diabetes mellitus, studies showing the effect of cognitive impairment in T2DM is few. In this thesis research, we aimed to demonstrate the effect of Diabetes mellitus on cognitive functions and to compare the treatments, ongoing complications, duration and comorbidities of T2DM to the cognitive impairment level.
In this study, we included 509 people who applied to the Internal Medicine Outpatient Clinic of Ankara City Hospital between September 2021 – February 2022. Patients who has been diagnosed prediabetes or T2DM are examined with Mini – Mental State Examination (MMSE) according to accompanying hypertension, age, gender, dietary compliance, T2DM treatment, duration and the complications, and statistically analysed between groups.
In result of statistical analysis, we have found that T2DM diagnosis, elderly age, being uneducated, accompanying hypertension, dietary incompliance, using insulin, long duration of disease and complications are related to cognitive impairment. We have also detected an increased risk of cognitive impairment in patients with high triglyceride, HbA1c, fasting blood glucose, ALP, urea and creatinine levels. In addition, we have noted a negative correlation between high LDL levels and cognitive impairment.
As a result, in this study, Diabetes mellitus has been thought as a risk factor to cognitive impairment. Examination on cognitive functions can be thought when patients with diabetes are evaluated in outpatient clinics because of the cognitive impairment caused by T2DM.
Key words; Diabetes mellitus, prediabetes, mini – mental state examination, cognitive impairment