Din eğitiminin mahremiyet yönelimleri üzerindeki etkisi -İstanbul ili örneği-
The effect of religious education on privacy orientations -Example of Istanbul province-
Yazar: HATİCE BAŞAR ALTINEL
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE KESKİNER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din = Religion ; Dindarlık = Religiousness ; Eğitim = Education ; Mahremiyet = Privacy ; Sosyal medya = Social media

Özet:
İnternetle birlikte sosyal medya kullanımının artması, gizliliği gerektiren birçok mahremiyet alanının ifşası ve bununla birlikte gelen mahremiyet kaybının hızlanması sonucunu ortaya çıkarmıştır. Çalışmanın temel amacı bireylerin sosyal medya platformlarında mahremiyet yönelimleri ile bu yönelimlerin onların dindarlık, dinî kimlik ve değerlere sahip oluş düzeyi ile arasındaki etki ve ilişkiyi incelemektir. Din eğitimi almış olmanın mahremiyet yönelimlerinde herhangi bir farklılaşmaya yol açıp açmadığının tespit edilmesi, diğer taraftan bazı demografik verilerin mahremiyet yönelimleri ile ilişkisi çalışma kapsamında ele alınmıştır. Nicel araştırma yöntemiyle ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. İstanbul evreninden Marmara, Medipol ve 29 Mayıs üniversitelerinde öğrenim gören 1129 lisans öğrencisine, Çok Boyutlu Mahremiyet Yönelimi, Dindarlık, Dinî Kimlik ve Değerler Ölçekleri yöneltilmiştir. Araştırma bulgularına göre mahremiyet yönelimleri ile dindarlık ve dinî kimlik arasında pozitif yönde, zayıf düzeyde; mahremiyet yönelimleri ile değerler arasında pozitif yönde, orta düzeyde ilişki ve etkileşim tespit edilirken, dindarlığın mahremiyetle ilişkisinde değerlerin kısmî aracılık rolü üstlendiği bulgulanmıştır. Kadınların erkeklerden; İHL mezunu olanların diğer lise türlerinden mezun olanlardan; ilahiyat fakültesinde öğrenim görenlerin diğer fakültelerde öğrenim görenlerden mahremiyet yönelimleri daha yüksek bulunmuştur. Bireylerin dinî düşüncelerinin oluşumuna etki eden (aile, DKAB dersleri ve DKAB öğretmeni, Kur'an Kursları, vb.) faktörlerin mahremiyet yönelimleri ile arasındaki ilişki ve etkileşimlerin de incelendiği çalışmada, bu faktörlerin mahremiyet konusunda etkisiz kaldığı veya zayıf bir etkiye sahip bulunduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak din, dinî kimlik ve değerlerle ilişkili olarak düşünülen mahremiyetin, gerek ailede gerekse de örgün ve yaygın eğitim kurumlarında, din eğitimi ve değerler eğitimi bağlamında medya okuryazarlığı birikimlerinden de faydalanılarak ele alınması ve bu konudaki çalışmaların artırılması önerilmektedir.

Abstract:
The increase in social media use along with the internet has resulted in the disclosure of many privacy areas that require confidentiality and the acceleration of the loss of privacy that comes with it. The main purpose of the study is to examine the privacy orientations of individuals on social media platforms and the impact and relationship between these orientations and their level of religiosity, religious identity and values. Determining whether receiving religious education leads to any differentiation in privacy orientations, and on the other hand, the relationship of some demographic data with privacy orientations are discussed within the scope of the study. Relational screening model was used with the quantitative research method. Multidimensional Privacy Orientation, Religiosity, Religious Identity and Values Scales were administered to 1129 undergraduate students studying at Marmara, Medipol and 29 Mayıs universities from the Istanbul universe. According to the research findings, there is a positive and weak relationship between privacy orientations and religiosity and religious identity; While a positive, moderate relationship and interaction was detected between privacy orientations and values, it was found that values played a partial mediating role in the relationship between religiosity and privacy. Women from men; Those who graduated from IHL are more likely than those who graduated from other types of high schools; Those studying at the faculty of theology were found to have higher privacy orientation than those studying at other faculties. In the study, which examined the relationships and interactions between the privacy orientations and the factors that affect the formation of individuals' religious thoughts (family, DKAB courses and DKAB teachers, Quran Courses, etc.), it was revealed that these factors were ineffective or had a weak effect on privacy. As a result, it is recommended that privacy, which is considered to be related to religion, religious identity and values, should be addressed both in the family and in formal and non-formal education institutions, by making use of media literacy knowledge in the context of religious education and values education, and that studies on this subject should be increased.