Müze sergilerinde artırılmış gerçeklik uygulamaları
Augmented reality applications in museum exhibitions
Yazar: AYÇA BAYRAK ULUĞ
Danışman: DOÇ. DR. NEVRA ERTÜRK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzecilik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Artırılmış gerçeklik = Augmented reality ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Sergileme = Exhibition ; Sergiler = Exhibitions ; Yorumlama = Interpretation

Özet:
Müzeler, kültürel, bilimsel, ekonomik, sosyolojik ve teknolojik gelişmelerden etkilenerek şekillenen ve sürekli değişim içerisinde olan kurumlardır. Müzelerin işlevleri ve toplumsal rolleri 20. yüzyılın başlarından itibaren sorgulanarak alan yazında "geleneksel müzecilik" olarak da adlandırılan nesne odaklı müzecilik yaklaşımı yerini ziyaretçi odaklı "yeni müzecilik" yaklaşımına bırakmaktadır. Bu yaklaşım ile hazırlanan sergilerde nesnelerin nasıl yorumlanacağı ve sergileneceği, nesnelerin korunması ve araştırılması kadar önemli bir konu haline geldiği için müzelerde kullanılan güncel sergileme ve yorumlama yöntemlerinin araştırılması, değerlendirilmesi ve geliştirilmesi de önem kazanmaktadır. 
En güncel sergileme ve yorumlama yöntemlerinden biri olan artırılmış gerçeklik uygulamalarını müze teorisi, müzeografi, küratöryel çalışmalar ve müze iletişimi alanları ile birlikte değerlendiren bilimsel araştırmaların sayısının sınırlı olması bu tez çalışmasının ana problemidir. Bu çalışmanın amacı, artırılmış gerçekliğin yukarıda bahsedilen alanların bakış açılarıyla değerlendirilerek konu hakkında disiplinlerarası tartışmaların oluşmasına, Türkiye'deki sergi projelerinde yer alan artırılmış gerçeklik uygulamalarına ve gelecekteki araştırmalara katkı sağlamaktır.
Araştırma yöntemi olarak alanyazın taraması, örnek olay çalışması, içerik analizi, doküman incelemesi ve görüşme yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada artırılmış gerçekliğin yurt dışındaki çeşitli müze sergilerinde sergileme ve yorumlama yöntemi olarak mevcut kullanım olanakları ve Türkiye'de artırılmış gerçekliği sergileme ve yorumlama yöntemi olarak kullanan müzeler belirlenmiş, örnek olay olarak incelenen Sakıp Sabancı Müzesi mobil artırılmış gerçeklik uygulamasına yönelik potansiyel kullanım olanakları ile ilgili öneriler sunulmuş ve müze sergileri için artırılmış gerçeklik uygulamaları geliştirilirken dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiştir.
Araştırmanın sonucunda, müze sergilerinde mobil artırılmış gerçeklik uygulamalarının sayısının artmakta olduğu, yurtdışındaki iyi uygulama örneklerinde artırılmış gerçeklik uygulamalarının bilimsel araştırmaların sonuçlarına göre yinelemeli modeller kullanılarak geliştirildiği ve güncellendiği, Türkiye'deki uygulamalarda artırılmış gerçeklikle ilgili bir kavram yanılgısı olduğu ve artırılmış gerçeklik deneyimine uygun içerik geliştirilmesi için küratöryel çalışmalar yapılması ve bu uygulamaların hedeflerinin yorumlama planı kapsamında belirlenerek, ziyaretçi çalışmaları kapsamında ölçme değerlendirmeler yapılmasının gerektiği anlaşılmıştır.

Abstract:
The museums are shaped by influences of cultural, scientific, economic, sociological and technological developments and therefore are institutions in constant change. Since the beginning of the 20th century the functions and social roles of the museums have been questioned and visitor-oriented "new museology" approach started to take the place of the object-oriented "traditional museology". In the museum exhibitions designed with the new museology approach; how to interpret and exhibit the objects in these exhibitions became equally important as how the objects are preserved and researched. Because of this researching, evaluating and improving the current exhibition and interpretation methods are also gaining importance.
The main problem of this thesis is the limited number of available scientific studies evaluating the applications of the augmented reality together with museum theory, museography, curatorial studies and museum communication fields as the augmented reality applications are one of the most recent exhibition and interpretation methods. The purpose of this work is to contribute into formation of interdisciplinary discussions regarding augmented reality with evaluations of the topic from the perspectives of the abovementioned fields, to contribute to augmented reality applications in museum exhibition projects in Turkey and to contribute to further studies in the field.
In this study, where literature review, case study, content analysis, document analysis and interviews are used as research methods, the existing possibilities of use of augmented reality as exhibition and interpretation methods in various museum exhibitions abroad are demonstrated; the museums in Turkey using augmented reality as exhibition and interpretation method are determined; suggestions about potential usage possibilities of mobile augmented reality application in Sakıp Sabancı Museum case study are presented; and the points to be considered while developing augmented reality applications for museum exhibitions are mentioned.
According to the findings of this research it is understood that the number of mobile augmented reality applications in museum exhibitions is growing; the best practices of augmented reality applications abroad are developed and updated according to results of scientific researches using iterative models. The findings also include that there are misconceptions about augmented reality applications in museums in Turkey; there are needs for curatorial studies to develop appropriate content for augmented reality applications and that the targets of these applications should be determined within the scope of interpretation plan and measurement and evaluation should be conducted within the scope of visitor studies.