Tıp 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığının öz bakım ve metabolik kontrole etkisi
The effect of health litrracy on self-care and metabolik control in individuals with type 2 diabetes
Yazar: NİLGÜN DEMİROK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR METİN AKTEN
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığının öz bakım ve metabolik kontrole etkisinin incelenmesi amacıyla kesitsel tipte yapıldı. Çalışma Mart-Eylül 2023 tarihleri arasında bir şehir hastanesinin iç hastalıkları kliniğinde yatan araştırmaya katılmayı kabul eden ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini sağlayan 140 hastayla gerçekleştirildi. Diyabetli bireyler gelişi güzel örnekleme yöntemiyle seçildi. Verilerin toplanmasında "Diyabetli Birey Formu","Diyabet Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Diyabet Öz Bakım Ölçeği" kullanıldı. Araştırmacı tarafından yüz yüze görüşülerek veri toplama araçları uygulandı ve metabolik kontrol değişkenleri kaydedildi. İstatistiksel anlamlılık sınır değeri p<0,05 olarak belirlendi. Diyabet Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin alt boyutu olan Fonksiyonel Sağlık Okuryazarlığının puanı 11,9±5,1, İnteraktif Sağlık Okuryazarlığı alt boyutu puanı 15,5±4,3 ve Eleştirel Sağlık Okuryazarlığı alt boyut puanı 7,7±2,7 olarak bulundu. Diyabet Öz Bakım Ölçeği'nin puan ortalaması ise 82,1±15,5 olarak bulundu. Hastaların %69,3'ünün Diyabet Öz Bakım Ölçeği toplam puanı <92 iken, %30,7'sinin puanı ≥92 olarak bulundu. Diyabet Öz Bakım Ölçeği toplam puanı ≥92 olan hastaların Fonksiyonel Sağlık Okuryazarlığı puanları <92 olan hastaların puanlarından anlamlı olarak düşük bulundu (p<0,001). Buna karşın, Diyabet Öz Bakım Ölçeği toplam puanı ≥92 olan hastaların İnteraktif Sağlık Okuryazarlığı puanları ve Eleştirel Sağlık Okuryazarlığı puanları, <92 olan hastaların puanlarından anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,001). Diyabet Öz Bakım Ölçeği'nin toplam puanı ile Diyabet Sağlık Okur Yazarlığı Ölçeği'nin alt boyutlarında Fonksiyonel Sağlık Okuryazarlığı puanı arasında negatif yönde, İnteraktif Sağlık Okuryazarlığı puanı ile ve Eleştirel Sağlık Okuryazarlığı puanı ile pozitif yönde anlamlı korelasyon bulundu (p<0,001). Araştırma sonuçları, tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığının öz bakım ve metabolik kontrole olumlu etkisi olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This research was conducted in a cross-sectional manner to examine the effect of health literacy on self-care and metabolic control in individuals with Type 2 diabetes. The study was conducted between March and September 2023 with 140 patients hospitalized in the internal medicine clinic of a city hospital who agreed to participate in the study and met the inclusion criteria. Individuals with diabetes were selected by random sampling method. "Individual with Diabetes Form", "Diabetes Health Literacy Scale" and "Diabetes Self-Care Scale" were used to collect data. Data collection tools were applied by the researcher in a face-to-face interview and metabolic control variables were recorded. The statistical significance limit was determined as p<0.05. The score of Functional Health Literacy, which is the sub-dimension of the Diabetes Health Literacy Scale, was found to be 11.9±5.1, the score of the Interactive Health Literacy sub-dimension was 15.5±4.3, and the score of the Critical Health Literacy sub-dimension was 7.7±2.7. The average score of the Diabetes Self-Care Scale was found to be 82.1±15.5. While the Diabetes Self-Care Scale Total score of 69.3% of the patients was <92, the score of 30.7% was ≥92. Functional Health Literacy scores of patients with Diabetes Self-Care Scale total score ≥92 were found to be significantly lower than the scores of patients with <92 (p<0.001). On the other hand, the Interactive Health Literacy scores and Critical Health Literacy scores of patients with a Diabetes Self-Care Scale total score ≥92 were significantly higher than the scores of patients <92 (p<0,001). A significant negative correlation was found between the total score of the Diabetes Self-Care Scale and the Functional Health Literacy score in the subscales of the Diabetes Health Literacy Scale, and a positive correlation was found with the Interactive Health Literacy score and the Critical Health Literacy score (p<0.001). Research results show that health literacy has a positive effect on self-care and metabolic control in individuals with type 2 diabetes.