Kemoterapiye bağlı tat alma değişikliği ölçeği geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability study of chemotherapy-induced taste alteration scale
Yazar: ELİF SÖZERİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVİNÇ KUTLUTÜRKAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Kemoterapiye bağlı tat alma değiĢikliği, bireyde fizyolojik, psikososyal değiĢikliklere yol açmaktadır. Bir sorunun varlığı, objektif ve subjektif değerlendirme araçlarının kullanımı ile ortaya konulması semptomun daha iyi kontrol edilmesini sağlar. Bu çalıĢma kemoterapiye bağlı tat alma değiĢikliğinin subjektif değerlendirilmesinde kullanılan Kemoterapiye Bağlı Tat Alma DeğiĢikliği Ölçeği(K-TADÖ)'nin ülkemizde kullanılması için geçerlilik ve güvenirlik çalıĢmasının yapılması amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmıĢtır. K-TADÖgeçerlilik ve güvenilirlik çalıĢması, Aralık 2013-Mayıs 2014 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin Kemoterapi Ünitesi ve Hematoloji Kliniği (Ayaktan Tedavi)'ndekemoterapi alan hastalarla (n:184) gerçekleĢtirilmiĢtir. K-TADÖ'nin geçerlilik ve güvenirliğinin ortaya konulabilmesi için dil uyarlaması yapılmıĢtır. K-TADÖ kapsam geçerliliği uzman görüĢleri ile sağlanmıĢtır. Geçerlilik ve güvenirlik değerlendirilmesi için cronbach alfa, doğrulayıcı faktör analizi ve test- tekrar test kullanılmıĢtır. K-TADÖ geçerlilik ve güvenirlik çalıĢmasında, ölçeğin Cronbach alfa değeri 0,869dur. Ölçeğin temel tatların alımında azalma boyutunun alfa değeri 0,89; rahatsızlık boyutunun 0,70; vefantoguzi ve paraguzi boyutu 0,82 ve genel tat alma değiĢiklikleri 0,72dir. Test-tekrar test güvenirlik sonuçları arasındaki iliĢki katsayıları önemli derecede yüksektir (r:0,939, n:28). K-TADÖ'ninkemoterapiye bağlı geliĢen tat değiĢimi semptomun değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir araçtır. Semptomun ölçüm aracı ile değerlendirilmesi, kanıta dayalı semptom yönetimi uygulamalarına katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Chemotherapy-induced taste alterations result in physiological and psychosocial changes in an individual. The demonstration of the presence of this problem using objective and subjective assessment tools allows better symptom control. The present study was designed as a descriptive study to evaluate the validity and reliability of Chemotherapy-Induced Taste Alteration Scale (CITAS) in Turkey that is used in the subjective assessment of taste alterations associated with chemotherapy.The CITAS validity and reliability study was conducted on patients receiving chemotherapy (n=184) in the Chemotherapy Unit and Hematology Clinic (Outpatient) of a universityhospital between December 2013 and May 2014. The language was adapted to study validity and reliability of CITAS. The validity of the scope of CITAS was ensured by expert opinions. Cronbach's alpha, corrective factor analysis, and test-retest were used to evaluate the validity and reliability. In the CITAS validity and reliability study, Cronbach's alpha value of the scale was 0,869. The alpha value was 0,89 for the decrease in basic taste subscale, 0,70 for discomfort subscale, 0,82 for phantogeusia and parageusia subscale, and 0,72 for general taste alterations subscale. The coefficients of the relationship between test-retest reliability results were significantly high (r:0,939, n:28). CITAS appears to be a valid and reliable tool in the assessment of the symptoms and symptom management in taste alterations associated with chemotherapy. The evaluation of the symptoms using a measurement tool will contribute to the implementation of evidence-based symptom management.