Osmanlılar Dönemi`nde Mısır`da Arap edebiyatı (1517-1798)
The Arabic literature in Egypt during the Ottoman period (1517-1798)
Yazar: NURETTİN CEVİZ
Danışman: PROF.DR. NEVZAT HAFIZ YANIK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Mısır = Egypt ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Şiir = Poem

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ OSMANLILAR DÖNEMİNDE MISIR'DA ARAP EDEBİYATI (1517-1798) Nurettin CEVİZ Danışman: Prof. Dr. Nevzat H. YANDX 2002-SAYFA: XI+325 Jüri: Prof. Dr. Nevzat H. YANK Prof. Dr. Mustafa KILIÇLI Doç. Dr. Turgut KARABEY Prof. Dr. Kenan DEMİRAYAK Prof. Dr. M. Faruk TOPRAK Bu çalışmada Arap dünyasının önemli merkezlerinden olan Mısır'da, Osmanlıların yönetimine geçtiği 1517'den Napolyon'un giriş tarihi olan 1798'e kadarki dönemde Arap edebiyatının, özellikle de şiirin gösterdiği gelişmeler incelenmiştir. Başlangıçta çağdaş Arap eleştirmenlerinin görüşlerinden hareketle, bir tez çalışmasına yetecek kadar şiir malzemesi elde edilemeyeceği öngörüsüyle çalışmamızda şiir ve nesrin dengeli bir şekilde incelenmesi planlanmışken, kaynaklar incelendiğinde -yalnızca şiir olmak Üzere- birden fazla doktora tezine yetecek kadar çok dokümana ulaşılmıştır. Ancak şiir konusunu daha ayrıntılı inceleyebilmek için nesir bölümünün oldukça kısa tutularak, müstakil bir akademik çalışmada ele alınması gerektiği kanaatine varılmıştır. Giriş ve iki bölümden oluşan bu çalışmanın giriş bölümünde, Mısır'ın genel coğrafî durumu, fetihten önceki tarihi ve fetih süreci kısaca incelendikten sonra bir Osmanlı Eyâleti olarak Mısır'ın idarî, siyâsî ve sosyal durumu ele alınmış, ardından da bilim ve kültür hayatına genel hatlarıyla temas edilmiştir. Mısır'da şiirin ele alındığı birinci bölümde, Fâtimî, Eyyûbî ve Memlûkler dönemlerine kısa bîr bakışın ardından, dönemin edebî durumu hakkındaki klâsik eserler ve çağdaş çalışmalar tanıtılmıştır. Daha sonra Osmanlılar döneminde bu alandaki faaliyetlerin içinde cereyan ettiği edebî çevreler ve onların oluşumunu sağlayan faktörler üzerinde durulmuştur. Ardından şiir ürünleri, temalarına göre teker teker ele alınarak örnekler verilmiştir. Bu bölümün sonunda, çalışmamız bağlamında Osmanlı dönemi şiirinin genel özellikleri üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise, Osmanlı dönemi öncesi nesre kısaca temas edilmiş, ardından Osmanlı dönemi nesri, edebî ve düz nesir olmak üzere iki başlık altında, yukarıda bahsettiğimiz sebeplerden dolayı kısaca tanıtılmış olup, çalışma ayrıntılı kaynakça ve indeksler ile sona; ermektedir.

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. THESIS THE AHABIC LITERATURE IN EGYPT DURING THE OTTOMAN PERİOD (1517-1798) Nurettin CEVİZ Supervisor: Prof. Dr. Nevzat H. YANDİ 2002-Page: XI+32$ Jury: Prof. Dr. Nevzat H. YANDK Prof. Dr. Mustafa KH.IÇLI Doç. Dr. Turgut KARABEY Prof. Dr. Kenan DEMİRAYAK Prof. Dr. M. Faruk TOPRAK In this study, Arabic Literature, especially the progress of the poetry has been analyzed in Egypt, one! of the most significant centers of the Arabic world, during the periods 1517, being under the Ottoman rule, and 1798, the invasion of Napeleon. At first, according to the contemporary Arabic critics, there has been a view that not enough materials for the poetry could be found for the study og a thesis. However when reference books have been examined, a lot of documents have been found for more than one thesis -just for the poetry-. But in order to examine the poem in detail, the prose part should be kept shortly and should be carried out in another academic study. This study consists of the introduction and two chapters. In the introduction part, the general geographical situation of Egypt, its history before its conquest and its Conquest period have been studied. Later on, Egypt's administrative, political and social conditions as an Ottoman Province have been taken into consideration, then, the scientific and cultural lives have been dealt with roughly. The poetry in Egypt taking place in the first chapter after having had a look at Fatimî, Eyyûbî and Mamlûk periods, classical and contemporary works about the literature situation of the period have been identified. Then, the environment in which the activities for this field about literature take place and the factors which help the environment occur have been taken into account. After that, examples are given for the poem products, each of them has been structirized one by one according to their themes. At the end of this chapter, in our context of study, the general characteristics of Ottoman period poems have been carried out. In the second chapter of our study, the prose before the Ottoman period has been dealt with shortly, then the Ottoman period prose has been classified under two headings; literary prose -sac'- and prose. Finally, the study ends with a detailed reference and appendices.