Sosyal hizmette empatinin kavramsallaştırılması, uygulaması,  ölçümü ve eğitimine yönelik bir inceleme: Karma yöntem araştırması
The evaluation of conceptualization, practice, measurement and training of empathy in social work: Mixed method study
Yazar: DOĞA BAŞER
Danışman: PROF. DR. ALİYE MAVİLİ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Empati = Empathy ; Empati = Empathy ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Ölçekler = Scales ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki sosyal hizmet literatüründe empatiye yönelik bilgi boşluğunun doldurulmasına katkı sağlamak ve sosyal hizmette empatinin kavramsallaştırma, ölçüm, uygulama ve eğitim açısından değerlendirilmesidir. Araştırma, nicel boyutta tanımlayıcı-ilişkisel desenin nitel boyutta ise fenomenolojik yaklaşımın kullanıldığı bir karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın nicel boyutunda sosyal hizmet uzmanlarından ve sosyal hizmet öğrencilerinden, nitel boyutunda ise sosyal hizmet uzmanları, sosyal hizmet öğrencileri ve sosyal hizmet akademisyenlerinden veri toplanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda sosyo-demografik ve mesleki bilgi formu, araştırmacı tarafından oluşturulan empati kavramsallaştırması ve uygulaması anketi ve Dökmen Empatik Eğilim Ölçeği (EEÖ) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Nicel boyutta web tabalı anket yöntemi ile sosyal hizmet uzmanları ve öğrencilerinden veri toplanmıştır.  Nitel boyutta araştırmacı tarafından oluşturulan bireysel görüşme formu aracılığıyla sosyal hizmet uzmanı, öğrencisi ve akademisyenleri ile bireysel görüşmeler yapılmıştır. Nicel boyutta kartopu örnekleme nitel boyutta ise amaçlı örnekleme ve veri çeşitlemesi kullanılmıştır. Nicel verilerin istatistiksel analizleri SPSS 20.0 paket programı aracılığı ile nitel verilerin analizi ise içerik analizi ile oluşturulan kodlamalarla yapılmıştır. Nicel boyutta sosyal hizmet öğrencilerinin empatik eğilimlerinin sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşmadığı görülürken sosyal hizmet uzmanlarının empatik eğilim düzeylerinin medeni duruma, gelir düzeyine, çocuk sayısına, şu an çalışılan kuruma, en uzun süre hizmet yapılan birim ya da alana, çalışma yılına ve kurumdaki görüşme odasını kullanma sıklığına göre farklılaştığı bulunmuştur. Sosyal hizmet uzmanları ve öğrencileri empatik ve sempatik yanıtları ayırt etme noktasında başarılıdırlar. Nitel bulgularda empatinin anlama ve yerine koyma temalarını da içeren bir araç olarak anlamlandırıldığı, sosyal hizmetin geniş bir alan olduğu, ihmal istismar vakalarında empati kurmakta sorunlar yaşandığı, müracaatçının ve sosyal hizmet uzmanının niteliğinin, iş yoğunluğunun, sempatiye kaymanın, tek boyutlu hizmet anlayışının empatinin uygulamaya aktarılmasında önemli bir kriter olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca sosyal hizmette empati eğitiminde beceri eğitimi eksikliği, fiziksel sorunların varlığı, akademisyenin niteliği, uygulama ortamının niteliği temel sorunlar olarak belirtilmiş, uygulamalı eğitime, nitelikli staj imkanına, alana özel derslere, yaz stajına, grup çalışmalarına ve teori pratik uyumuna dikkat çekilmiştir. Sonuç ve öneriler bölümünde Türkiye'de sosyal hizmet politikasının yeniden değerlendirilmesine, müracaatçı, uzman, öğrenci ve akademisyen odağında empatiye yönelik çalışmaların arttırılmasına, daha nitelikli yüksek öğretim ortamlarının yaratılmasına, kültüre özgü kavramsallaştırma ve ölçüm araçları geliştirmenin gerekliliğine, sosyal hizmet uzmanı alımının arttırılmasına ve iş yükünün dengeli hale getirilmesine, dernek-akademisyen ve uzman ilişkisinin önemine değinilmiştir.

Abstract:
This study aims to contribute the fullfilment of the knowledge gap for empathy in the social work literature in Turkey and to evaluate empathy in terms of conceptualization, measurement, practice and trainnig in social work. This is a mixed-method research done by using descriptive-relational design at the quantitative dimension and phenomenological approach at the qualitative dimension. Data were collected from social workers and social work students for the quantitative aspect of the research.  For the qualitative aspect of the research, data were collected from social workers, social work students and social work academics. In quantitative dimension, socio-demographic and professional information form, conceptualization and practice empathy questionnaire prepared by the researcher and Empathic Tendency Scale (ETS) was used as data collection tool. Web-based survey method was used to collect data from social workers and students in quantative dimension. In qualitative dimension, interviews were conducted  with social workers, students and academicians through the individual interview forms created by researchers. Snowball sampling was used in the quantitative,  purposive sampling and data triangulation was used in the qualitative dimension. In data analysis section, SPSS 20 was used in the quantitative statistical analysis also content analysis was used in the qualitative data. The quantative results shows that social work student's empathic tendency was not significantly different according to socio-demographic variables, social worker's empathic tendency was significantly different according to their marital status, level of income, number of children, present work place, the field or unit in which social worker worked mostly, working year and frequency of using interview room. Social workers and students are successful in distinguishing empathetic and sympathetic responses. Many results are addressed within the qualitative research that empathy is considered as a means that includes the concepts of understanding and the capacity to place oneself in another's position, social work has a broad field, many problems with empathy can be observed especially in neglect and abuse cases, qualities of clients and social workers, work load, confuse with sympathy, one dimensional service approach are assumed important key points for transferring empathy to practice. Additionally, the lack of professional  skill training about empathy in social work, practice environment problems, quality of academicians and training environment are distressed the fundamental issues.  Practical training, quality internship opportunity, specific courses, summer internship, group studies and the harmony of theory and practice are the issues that paying attention. Moreover, reassessing social work policy in Turkey, enhancing studies about empathy in the context with client, social worker, student and academician, creating high quality university training environment, cultural conceptualization and necessity for developing instruments, increasing the number of employing social workers and supporting a balanced work load, the importance of the relationship between sosyal work association, academician and social worker are mentionedin discussion and recommendation.