Çocukluk çağı safra taşı olgularının etiyolojik açıdan retrospektif olarak değerlendirilmesi
Evaluation of the etiologies of childhood gallstone cases retrospectively
Yazar: TUĞBA AKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ADEM KARBUZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Kolelityaz = Cholelithiasis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors ; Safra kesesi hastalıkları = Gallbladder diseases ; Ursodeoksikolik asit = Ursodeoxycholic acid ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Çocuklarda kolelitiyazis insidansı son yıllarda artış göstermiştir. Ancak pediyatrik safra taşlarının etiyolojisi ve risk faktörleri kesin olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada safra taşı tanısı ile izlenen çocukların semptom, fizik muayene, laboratuvar ve görüntüleme bulgularının saptanması, uygulanan tedavi ile tedaviye yanıtlarının değerlendirilmesi ve etiyolojiye yönelik predispozan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntem: Retrospektif olarak hasta dosyalarından demografik, klinik, laboratuvar ve görüntüleme verileri kaydedilmiş ve sonrasında istatistiksel analizleri yapılmıştır.
Bulgular: 117 hastanın yaş ortancası 12 yıl, %63.8'i kız, %4.7'sinin (n=4) ailesinde safra taşı öyküsü olduğu; %24.1'i asemptomatik iken en sık semptomların kolik ağrı(%64.7), kusma (%9.5) ve sarılık (%1.7) olduğu; hemolitik hastalıklara bağlı safra taşı olanlarda kırmızı küre sayısı (KKS), hemoglobin ve hematokrit düzeyleri obezite olanlara göre  daha düşük olduğu; etiyolojiler arasındaidiyopatik (%61.5), obezite (%17.1), hemolitik hastalık (%7.7), seftriakson kullanımı (%7.7), total parenteral nutrisyon (%5.1), sepsis (%5.1) ve (%0.9)Down sendromu ve alfa-1 antitripsin eksikliğibulunduğu; hastaların %46.1'inde safra taşlarında gerileme olduğu; ursodeoksikolik asit(UDKA) tedavisi sonrası idiyopatik,hemolitik hastalık ve obeziteye bağlı safra taşları olan çocuklarda gerileme oranlarının düşük olduğu bulundu. 
Sonuç: Pediyatrik popülasyonda safra taşları için en sık etiyolojinin ve dolayısıyla en önemli risk faktörlerinden birisinin obezite olduğu, UDKA kullanımı ile gerileme durumunun etiyolojiler arasında farklı olmadığı ve özellikle seftriaksona bağlı kolelitiyazis tedavisinde UDKA'nın başarılı olmadığı görülmektedir. Ayrıca pediyatrik hastalarda alfa-1 antitripsin eksikliği de akılda tutulmalıdır.
Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı, kolelitiyazis, etiyoloji, risk faktörleri, ursodeoksikolik asit

Abstract:
Aim: The incidence of cholelithiasis in children has increased in recent years. However, the etiology and risk factors of pediatric gallstones are unknown. In this study, we aimed to determine the symptom, physical examination, laboratory and imaging findings of children with gallstone disease, to evaluate their responses to treatment, and to determine the predisposing factors and etiology.
Patients and Methods: Demographic, clinical, laboratory and imaging data were recorded from the patient files retrospectively and then statistical analyzes were performed.
Results: The median age of 117 patients was 12 years, 63.8% of them were female and 4.7% (n = 4) had a gallstone history in their family. 24.1% were asymptomatic. The most common symptoms were colic pain (64.7%), vomiting (9.5%) and jaundice (1.7%).KKS, hemoglobin and hematocrit levels were significantly lower in those with hemolytic diseases compared to those with obesity.Etiologies included idiopathic (61.5%), obesity (17.1%), hemolytic disease (7.7%), ceftriaxone use (7.7%), total parenteral nutrition (5.1%), sepsis (5.1%) and (0.9%) Down syndrome and alpha -1 antitrypsin deficiency.There was a regression in gallstones in 46.1% of patients. After ursodeoxycholic acid (UDKA) treatment, regression rates were found to be low in children with gallstones due to idiopathic, hemolytic disease and obesity.
Conclusion: It is observed that the most common etiology and thus one of the most important risk factors for gallstones in the pediatric population is obesity.The regression rates due to UDKAare not different between etiologies.UDKA is not successful especially in the treatment of ceftriaxone-induced cholelithiasis. Also, alpha-1 antitrypsin deficiency should be kept in mind in pediatric patients.
Keywords: Childhood, cholelithiasis, etiology,risk factors,  ursodeoxycholic acid