A. Turan Oflazoğlu oyunlarından IV. Murat-Deli İbrahim-Kösem Sultan karakterlerinin birbirleri arasındaki iktidar savaşları
From the plays of A. Turan Oflazoğlu, the power struggles between the characters IV. Murat-Deli İbrahim-Kösem Sultan
Yazar: GÖKHAN SEYHAN
Danışman: DOÇ.DR. FÜSUN BALKAYA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
ÖZET SEYHAN, Gökhan. "A.Turan Oflazoğlu Oyunlarından IV.Murat-Deli İbrahim-Kösem Sultan Karakterlerinin Birbirleri Arasındaki İktidar Savaşları", Yüksek Lisans Tezi/Sanat Eseri Çalışma Raporu, Ankara, Eylül 2006. İktidar her kişinin üstesinden gelebileceği bir makam değildir. O mertebeye ulaşmak, orada kalmak, oranın hakkını vermek başka meziyetler gerektirirmiş. Osmanlı Sarayı tüm bu düzenin eksiksiz gerçekleştiği yer olmuştur: İktidarı doğru yönde tecelli ettirmek, taht ve hükümdarlığını korumak, güven ve güvensizlik arasındaki bıçak sırtı yol, entrikalar, suikastler, ayaklanmalar, ve uzlaşımcılık padişahların zorlu serüveninin önemli sınavlarından olmuştur. İyiliğin doğruluğun özü ne kadar içinde de olsa, yürüdüğü uzun yolun sıkıntıları ile oluşan olumsuzluğun o karanlık dehlizleri, insana amacını unutturmuştur. Gücü kaderi olarak taşıyan oğul-padişah IV.Murat, olumsuzluğa dönüşüyle koyduğu yasakların halkı bezdirmesi, çocukluğundan beri "ne yapması gerektiğini" buyuran Valide Sultan-Anne'ye Tüm bu davranışlar bir baş kaldırıştır. Baskılanmış ve oluşmuş enerjinin dışa boşaltılmasıyla Sultan IV. Murat yırtıcı, içten içe gömüldüğü suçluluk duyguları, alkole bağımlı ve de bağımlılığın siroza dönmesiyle noktalanan bir donem, tahta geçirilen Deli İbrahim ile gücün insanda başka tezahürü ile ortaya çıkan Sultanda yıllarca öldürülme korkusuyla yaşamanın ardında içinde biriktirdiği tüm özlemlerin boşalımı sonucu keyif ve zevk alemleriyle, bağımlılıkların oluşması tıpkı Sultan Murat'ta dışta kuvvetli olan güç dengelerinin İbrahim'de içeri yönelmiş geçirdiği buhranlarla doğru yanlış arasında yolunu bir hayli şaşırmıştır. Güç odağının Valide Sultan-Annesiyle çatışması sonucu entrikayla ortadan kaldırılmıştır. Kösem Sultan ise kadın ve devşirme olmanın görselliğindeki acizliği ortadan kaldırmanın yolundan 1. Ahmet'in karısı olmasıyla uzaklaşmış, "Sultan Murat gibi bir yırtıcıyla, Sultan İbrahim gibi bir çılgın'ı doğurdum ben!" sözleriyle gücün bir başka yönünü vurgulamaktan çekinmemiştir. Sıradan Anne sevgisi ve korumacılığı bir yana bırakılacak olursa, bahşedilen Osmanlı topraklarının iktidar ve görev bilinciyle çatışmış, kendi aklının yaratacağı doğru senaryoların tanrısal olduğu düşüncesiyle, kendi dışındaki herkesten vazgeçebilmiş böylece güç-iktidar yolunda uzun süre kadın-anne ve güç simgesi olarak kalmıştır.11 Özde birbirinin aynı olan insanın hangi durumlarda değişip değişmediği ve yönetimdeki kişilerin veya bir iktidar ailesinin yaşamındaki tarihsel göstergelerin zamanla özde değişmediğini biçimsel yapıda yeni giysilerle şekillendirmenin ötesine geçilmesiyle sığ bir yönetim biçiminin çağımızda da gözlenebilirliğine örnek teşkil etmesi açısından yazar A.Turan Oflazoğlu'nun şemsiyesinden görülebilirliği sağlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler Turan Oflazoğlu, IV. Murat, Deli İbrahim, Kösem Sultan, İktidar, Entrika, Anne. Taht, Güç, Osmanlı Sarayı

Abstract:
Ill ABSTRACT SEYHAN, Gökhan. "From the Plays of A.Turan Oflazoğlu, The Power Struggles Between the Characters IV.Murat-Deli İbrahim-Kösem Sultan", Master Thesis/ Report of Work of Art Study, Ankara, September 2006. Being in power isn't a position that everyone can handle with. To reach at that position, to remain there and to be successful require some other capabilities. The Palace of Ottoman has been the place where this system perfectly worked: That composed of the important examination upon the tough adventure of the sultans where they had to use the power in a right way, protect the throne and governance on the harsh road hardened by security and insecurity, intrigues, assassinations, rebellions and conventions. Even if the essence of goodness and justice, the dark halls of the negation made the human forget his purpose. Sultan IV.Murat, the son posseses power as his destiny. His restrictions and prohibitions causing the people suffer, are in fact a contumacy to his mother Sultana who orders him "what to do" since his childhood. "Sultan IV. Murat as a result of the discharge of his supressed energy, rasses through a cruel period deep down feeling a certain kind of guiltiness". His addiction to alcohol results in cirrhosis. The accession of Deli İbrahim to the throne, engenders his fondness on joy and pleasure parties and leads to addictions as a consequent of his desires and aspirations he felt hunger inside during all those years he lived with the fear of death. Hence just like Sultan Murat who seems powerful from outside, he is in fact depressed inside and looses his way between right and wrong. His power is terminated by intrigues after his conflict with his mother Sultana. On the other hand Kosem Sultan, who being the wife of I. Ahmed couldn't succeed to remove the weakness in her vision as a woman and a devşirme, emphasizes another aspect of power by saying "Did I give birth to a cruel man like Sultan Murat and a crazy man like Sultan İbrahim!". Beyond the ordinary mother love and protective instincts, she also struggled with the responsibility of duty and governance of Ottoman land. With the idea that her strategies are divine, she would give up everyone but herself and hence stayed as an idol of woman-mother and power in the way of power- governance.IV It is here tried to be shown from the point of view of A.Turan Oflazoğlu, in order to be an example for a narrow governance style which can also be observed nowadays, that the historical signs of the lifes of the people or family in power doesn't change essentially in time but change only in the appereance and under which circumstances human, who is in essential same with the other, changes. Key Definitions Turan Oflazoğlu, IV. Murat, Deli İbrahim, Kösem Sultan, Governance, Intrigue, Mother, Throne, Power, Palace of Ottoman