Toplumsal cinsiyet kalıplarının dışındaki bireylerin ebeveynlerinde görülen muğlak kayıp deneyimi
The experience of ambiguous loss in parents of individuals outside gender norms
Yazar: BEDİR RÜYA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HASAN ATAK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Muğlak kayıp sevilen birinin ya da bir şeyin varlığı ile yokluğu 
arasındaki ayrımın net olmadığı durumlarda deneyimlenen yas türüdür. 
Travmatik bir yas türü olmakla birlikte doğası gereği sıradışı tepkiler 
yaratması öngörüldüğünden, bir başka deyişle patolojik durumun 
kişiden değil içinde bulunduğu bağlamdan kaynaklanması nedeni ile
bireylerde ortaya çıkardığı belirtiler bozukluk olarak ele alınmaz. 
Muğlak kayıp fiziksel yokluk/psikolojik varlık ve psikolojik 
yokluk/fiziksel varlık olmak üzere iki türe ayrılarak ele alınmaktadır. 
Fiziksel yokluk/psikolojik varlık durumlarına kaybolan cesetler, 
boşanma, evlat edinme ve ampütasyon; psikolojik yokluk/fiziksel 
varlık durumlarına ise bağımlılık, beyin hasarı, demans ve cinsiyet 
değiştirme örnek verilebilir. Cinsiyet değiştirme ile birlikte diğer cinsel 
çeşitlilik/cinsiyet çeşitliliği durumlarının da bu kişilerin yakınlarında 
muğlak kayıp deneyimi ortaya çıkarabileceği düşünülmektedir. Bu 
doğrultuda araştırmanın temel amacı LGBTİ+ (Lezbiyen Gey 
Biseksüel Transseksüel İnterseksüel) bireylerin anne babalarında 
görülen muğlak kayıp deneyimini ölçmek ve bu deneyimin şiddeti 
üzerinde cinsel yönelim mitlerine inanç ve kadınsılık karşıtlığı 
düzeylerinin yordayıcı etkisini incelemektir. Yapılan literatür 
taramasında LGBTİ+ ebeveynlerinin muğlak kayıp deneyimi 
düzeylerini ölçmeyi sağlayacak bir ölçme aracına rastlanmamıştır. 
Buna binaen araştırmanın ikinci amacı LGBTİ+ Ailelerde Muğlak 
Kayıp Deneyimi Ölçeği'nin geliştirilmesidir. Bu amaçlar 
doğrultusunda çocuğu cinsel çeşitlilik/cinsiyet çeşitliliği ifade eden 133 
ebeveyne seçkili örnekleme-katropu yöntemi kullanılarak ulaşılmıştır. 
Toplanan veriler üzerinde yapılan analizler sonucunda ortaya çıkan
likert tipi ölçek üç faktörlüdür ve 22 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin 
Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı ,96 olarak hesaplanmış ve ölçeğin 
güvenirliği için bu oranın yeterli olduğuna kanaat getirilmiştir. Ebeveyn 
Demografik Bilgi Formu, LGBTİ+ Ailelerde Muğlak Kayıp Deneymi 
Ölçeği, Erkeklik Rol Normları Ölçeği-Kadınsılık Karşıtlığı Alt Ölçeği 
ve Cinsel Yönelim Mitleri Ölçeği kullanılarak 219 katılımcıdan elde 
edilen verilerin analizi sonucunda ise LGBTİ+ bireylerin anne 
babalarında görülen muğlak kayıp deneyimi düzeyinin ebeveynin 
cinsiyeti, LGBTİ+ çocuğun yaş grubu, çocuğun LGBTİ+ olduğunun 
öğrenilmesi üzerinden geçen süre, ebeveynin kadınsılık karşıtlığı 
düzeyi ve yine ebeveynin cinsel yönelim mitlerine inanç düzeyi
değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği görülmüştür.
Bulgular ilgili literatür kapsamında tartışılmıştır. Elde edilen bulguların 
cinsiyet kimliği ve cinsel yönelimi heteronormatif kalıpların dışında 
kalan bireylerin ailelerinin ilgili duruma adapte olma ve çocuklarıyla 
kurdukları ilişkiyi korumaları açısından fayda sağlayacağı; 
geliştirilmesi hedeflenen ölçeğin alana toplumsal cinsiyet rolleri ve 
cinsel çeşitlilik/cinsiyet çeşitliliği konularına yapılacak çalışmalarda 
katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Ambiguous loss is a type of grief experienced in situations where the 
distinction between the presence and absence of a loved one or 
something significant is unclear. Being a form of traumatic grief, it is 
anticipated to elicit unusual reactions due to its inherent nature; in other 
words, the pathological condition arises from the context rather than the 
individual. Therefore, the symptoms it elicits in individuals are not 
considered disorders. Ambiguous loss is categorized into two types: 
physical absence/psychological presence and psychological 
absence/physical presence. Examples of physical 
absence/psychological presence include missing bodies, divorce, 
adoption, and amputation; examples of psychological absence/physical 
presence include addiction, brain injury, dementia, and gender 
transition. It is thought that gender transition, along with other forms of 
sexual diversity/gender diversity, can lead to experiences of ambiguous 
loss among the close relatives of these individuals. Accordingly, the 
primary aim of the research is to measure the experience of ambiguous 
loss in the parents of LGBTI+ individuals and to examine the predictive 
effect of belief in sexual orientation myths and levels of femininity 
rejection on the severity of this experience. A literature review revealed 
no measurement tool to assess the level of ambiguous loss experienced 
by LGBTI+ parents. Therefore, the second aim of the research is to 
develop the Ambiguous Loss Experience Scale in LGBTI+ Families. 
To achieve these aims, 133 parents of children expressing 
sexual/gender diversity were reached using the snowball sampling 
method. Analyses of the collected data resulted in a Likert-type scale 
with three factors and 22 items. The Cronbach's Alpha reliability 
coefficient of the scale was calculated to be 0.96, which was deemed 
sufficient for the scale's reliability. Analyzing the data obtained from 
219 participants using the Parental Demographic Information Form, the 
Ambiguous Loss Experience Scale in LGBTI+ Families, the Femininity 
Rejection Subscale of the Male Role Norms Scale, and the Sexual 
Orientation Myths Scale, it was found that the level of ambiguous loss 
experienced by the parents of LGBTI+ individuals significantly varied 
according to the parent's gender, the age group of the LGBTI+ child, 
the time elapsed since learning about the child's LGBTI+ status, the 
parent's level of femininity rejection, and the parent's belief in sexual 
orientation myths. The findings were discussed within the scope of the 
relevant literature. The findings are expected to benefit the adaptation 
of families of individuals whose gender identity and sexual orientation 
fall outside heteronormative patterns and help them maintain their 
relationship with their children. The developed scale is anticipated to 
contribute to future research on gender roles and sexual 
diversity/gender diversity.