Bir eğitim ve araştırma hastanesinin çocuk psikiyatri kliniğine başvuran boşanmış ebeveynlere sahip çocuk ve ergenlerde akran zorbalığı rolleri ve ilişkili psikopatolojiler
Peer bullying roles and related psychopathologies in children and adolescents with diverse parents attending the child psychiatry clinic of a training and research hospital
Yazar: BİLGE DİDEM TUNALI
Danışman: YRD. DOÇ. İBRAHİM ADAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Boşanma = Divorce ; Ergenler = Adolescents ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş: Akran zorbalığı, psikososyal problemlere sebebiyet verebilen önemli ve önlenebilir bir sorundur. Risk faktörlerinin bilinmesi sayesinde hem zorbalık önleme ve müdahale yöntemlerinde etkin bir yol haritası oluşturulabilir hem de çocuk ve ergen psikiyatri polikliniklerine başvuran hastaların akran zorbalığı açısından daha kapsamlı değerlendirilmesi sağlanabilir. Temel anlamda evlilik birliğinin son bulması olan boşanma ise çocuğun kavga, agresyon, psikolojik ve fiziksel şiddeti gözlemleme ve bunlara maruz kalma riskini artırır. Boşanma ve parçalanmış ailede yaşama, akran zorbalığına katkıda bulunabilir ancak yazında akran zorbalığını boşanma perspektifinden inceleyen çalışmalar az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada, akran zorbalığı görülme sıklığı, akran zorbalığı rolleri ve ilişkili psikopatolojiler, bir eğitim ve araştırma hastanesinin çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran ebeveynleri boşanmış ve evli çocuklarda karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran, 6-18 yaş arasında, ebeveynleri boşanmış 70 hasta ile ebeveynleri evli 70 hasta olmak üzere toplam 140 hasta dâhil edilmiştir. Zihinsel yetersizlik, otizm spektrum bozukluğu veya bilişsel ve motor fonksiyonları bozabilecek nörolojik ve/veya tıbbi hastalığı bulunan hastalar ise çalışmaya dâhil edilmemiştir. Klinisyen tarafından tanısal değerlendirme için çalışmaya katılan çocuk ve ergenlerle "Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- Türkçe Versiyonu (ÇDŞG-ŞY-T)" adlı yarı yapılandırılmış görüşme yapılmış, sonrasında sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. Çalışmaya katılan çocuk ve ergenler, Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri 1 ve 2 (State-Trait Anxiety Inventory-STAI 1 ve 2), Çocuklar için Depresyon Ölçeği (Child Depression Inventory –CDI) ve Olweus Öğrenciler için Akran Zorbalığı Anketi doldurmuşlardır. Ebeveynler, sosyodemografik veri formu ve Conners Anne-Baba Değerlendirme Ölçeği (CADÖ)  ile Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (T-DSM-IV) doldurmuşlardır. Çocuk ve ergenlerin öğretmenleri tarafından ise Conners Öğretmen Değerlendirme Ölçeği (CÖDÖ) ve Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği doldurulmuştur. Veriler, Sosyal Bilimler için İstatistik Paket Programı (IBM SPSS Statistics for Windows, Statistical Package for the Social Sciences; SPSS Inc.) 21.0 sürümü kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analizleri yaparken; ki-kare testi, t testi, Mann Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi (one way ANOVA), Kruskal Wallis H Testi ve çoklu karşılaştırma (post-hoc) testleri, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır. 
Bulgular: Boşanmış ebeveynlerde, evli ebeveynlere kıyasla bir işte çalışma oranı ve eşler arasında fiziksel şiddet istatistiksel olarak anlamlı ölçüde daha fazla iken, aylık gelir düzeyleri ve çocukla ilgili alınan kararlarda, kural koyma ve sorumluluklarda diğer ebeveynden alınan desteğin anlamlı ölçüde daha az olduğu görülmüştür. Katılımcıların akran zorbalığındaki rolleri değerlendirildiğinde, kurban rolündeki çocuk ve ergenlerin ebeveynlerinin boşanmış olma olasılığının, özellikle zorbalığa karışmayanlara göre anlamlı ölçüde yüksek olduğu görülmüştür. Ek tanılara göre değerlendirme yapıldığında; dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısının zorba-kurban rolündekilerde özellikle zorbalığa karışmayanlara göre yüksek olduğu; karşıt olma-karşı gelme bozukluğu/davranım bozukluğu (KOKGB/DB) tanılarının da zorba ile zorba-kurban rolündeki katılımcılarda özellikle zorbalığa karışmayanlara göre yüksek olduğu görülmüştür. Kurban rolündeki katılımcılarda ev ortamında psikolojik şiddete uğrama oranı, zorbalığa karışmayanlara göre anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızdan elde ettiğimiz sonuçlar; ebeveynlerin boşanmış olmasının ve çocukların ev ortamında psikolojik şiddete maruziyetinin, zorbalık mağduru olma ihtimalini artırdığını göstermiştir. Daha iyi tasarlanmış, daha geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction: Bullying is an important and preventable problem that can cause psychosocial problems. By knowing the risk factors, an effective roadmap can be created for bullying prevention and intervention methods, and a more comprehensive evaluation of peer bullying can be provided for patients who apply to child and adolescent psychiatry outpatient clinics. Divorce, which is basically the end of the marriage union, increases the child's risk of observing and being exposed to fights, aggression, psychological and physical violence. Divorce and living in a broken family can contribute to peer bullying, but there are few studies in the literature examining peer bullying from the perspective of divorce. In this study, it was aimed to compare the prevalence of peer bullying, peer bullying roles, and related psychopathologies of divorced parents' children and adolescents with married parents' children and adolescents who applied to the child psychiatry clinic of a training and research hospital.

Material and Method: In this study, 70 patients with divorced parents and 70 patients with married parents, totally 140 patients, aged 6-18 years, who applied to the child pschiatry clinic were included. Patients with intellectual disability, autism spectrum disorder or neurological and/or medical diseases that may impair cognitive and motor functions were not included in the study. A semi-structured interview called "Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL)" was conducted with the children and adolescents participating in the study for diagnostic evaluation by the clinician. Afterwards, a sociodemographic data form was filled in. Children and adolescents participating in the study completed the State and Trait Anxiety Inventory 1 and 2, Child Depression Inventory (CDI) and the Olweus Peer Bullying Questionnaire for Students. Parents completed the sociodemographic data form, the Conners Parent Rating Scale (CPRS), and the DSM-IV-based Screening and Evaluation Scale for Attention Deficit and Disruptive Behavior Disorders (T-DSM-IV). Conners Teacher Evaluation Scale (CTES) and DSM-IV-based Screening and Evaluation Scale for Attention Deficit and Disruptive Behavior Disorders (T-DSM-IV) were filled in by the teachers of the children and adolescents. Data were analyzed using the Statistical Package Program for Social Sciences (IBM SPSS Statistics for Windows, Statistical Package for the Social Sciences; SPSS Inc.) version 21.0. While performing statistical analysis; Chi-square test, t test, Mann Whitney U test, one-way analysis of variance (one way ANOVA), Kruskal Wallis H Test and multiple comparison (post-hoc) tests, Pearson and Spearman correlation analyzes were used.
Results: While the rate of working in a job and physical violence between spouses were statistically significantly higher in divorced parents compared to married parents, monthly income levels and the support received from the other parent in child-related decisions, rule-making and responsibilities were significantly less. When the roles of the participants in peer bullying were evaluated, it was seen that the probability of children of divorced parents in the victim role was significantly higher than those who were not involved in bullying. When evaluation is made according to comorbidities; the diagnosis of attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) is higher in bully-victim than those not involved in bullying and the diagnosis of oppositional defiant disorder/conduct disorder (ODD/CD) were also higher in the bully and bully-victim roles compared to those who were not involved in bullying. The rate of being exposed to psychological violence in the home environment in victims was found to be significantly higher than those who were not involved in bullying.
Conclusion: According to the results of our study; the divorce of parents and the exposure of children to psychological violence in the home environment increase the probability of being a victim of bullying. Better designed trials with larger samples are warrented.