Bafa Gölü Havzasının hidroloji ve hidrojeoloji incelenmesi
Hydrology and hydrogeology investigation of Lake Bafa Basin
Yazar: ŞAMİL YILDIZ
Danışman: PROF. DR. AYŞEN DAVRAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bafa Gölü havzası, Büyük Menderes Havzası'nın Söke-Aydın Alt Havzası içerisinde Bafa alt bölümü olarak tanımlanmaktadır. Havza içerisindeki en önemli yüzey suyu Bafa Gölü'dür. Bu çalışmada ülkemizde önemli sulak alanlardan biri olan Bafa Gölü havzasının hidroloji, hidrojeoloji ve hidrojeokimyasal incelemeleri yapılmıştır. Havzada Menderes Masifi'ne ait litolojiler ile Kuvaterner yaşlı çökeller bulunmaktadır. Bölgede Menderes metamorfikleri gnays, mermer, şist, kuvarsit, kalkşist ve meta-serpantinitlerden oluşmaktadır. Bafa Gölü doğusunda bulunan alüvyon taneli akifer özelliği taşımaktadır. Gölün güneyinde bulunan Mesozoyik yaşlı kireçtaşları ise karstik akiferdir.
Havzada Bafa Gölü, göle ulaşan kanal ve dere suları ile kuyu sularından örnekler alınmıştır. EC değerleri dere sularında 270-530 µS/cm, kuyu sularında 360-1010 µS/cm, kanal sularında 5290-<20000 µS/cm ve göl suyunda 19830 µS/cm ölçülmüştür. Bafa Gölü ve göle ulaşan kanallardan alınan su örnekleri NaCl su sınıfındadır. Bu sulardaki Na+ ve Cl- artışı antropojenik kökenli kirleticilerden kaynaklanmaktadır. Gölyaka, Bafa ve Kapıkırı köyleri civarında kuyu ve derelerden alınan sular ise karışım sularını yansıtmaktadır. Kapıkırı bölgesinde Na+ baskın katyon, Cl- baskın anyon iken Gölyaka ve Bafa civarındaki dere ve kuyu sularında baskın katyon Ca+2, baskın anyon ise HCO3-'dır. Bu durum bu bölgede suların Bozdağ formasyonuna ait mermerler ile ilişkisini yansıtmaktadır. Pınarcık köyünde açılan kuyudan alının yeraltısuyu ise CaHCO3 hidrojeokimyasal fasiyeste olup karbonat akiferini temsil etmektedir. Bu bölgelerde yeraltı sularının kimyasal yapısını denetleyen temel faktörün kaya-su etkileşimi olduğu tespit edilmiştir. Bafa Gölü ve kanal sularının iz element ve azot türevi içeriklerine göre genel olarak IV. su kalite sınıfında olduğu tespit edilmiştir. Gölyaka, Bafa ve Kapıkırı köyleri civarında sığ kuyulardan alınan yeraltısuları ise sıcaklık, toplam çözünmüş katı madde, NH4, Na, Hg, Cd, Pb, As, Cu, Cr, Ni, Zn, Ba ve Al parametreleri açısından I. su kalite sınıfındadır. Yüzey sularında tespit edilen yüksek nitrat içeriği endüstriyel ve evsel atık sular ile ilişkilidir. Havzada, Bafa Gölü ve kanal sularının sulama suyu olarak kullanıma uygun olmadıkları, dere ve yeraltı sularının sulamaya uygun oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
The Bafa Lake basin is defined as the Bafa subdivision within the Söke-Aydin Sub-
Basin of the Büyük Menderes Basin. The most important surface water in the basin
is Lake Bafa. In this study, hydrological, hydrogeological and hydrogeochemical
investigations of the Bafa Lake basin, which is one of the important wetlands in our
country, were carried out. In the basin, there are lithologies belonging to the
Menderes Massif and Quaternary sediments. Menderes metamorphics in the region
consist of gneiss, marble, schist, quartzite, calcschist and meta-serpentinites. The
alluvial in the east of Lake Bafa has the characteristics of grained aquifer. Mesozoic
aged limestones in the south of the lake are karst aquifers.
Samples were taken from Bafa Lake, canal and stream waters reaching the lake, and
well waters in the basin. EC values were measured as 270-530 μS/cm in stream
waters, 360-1010 μS/cm in well waters, 5290-<20000 μS/cm in canal waters and
19830 μS/cm in lake waters. The water samples taken from Lake Bafa and the
canals reaching the lake are in the NaCl water class. The increase in Na
+
and Cl
-
in
these waters is due to anthropogenic pollutants. The waters taken from wells and
streams around Gölyaka, Bafa and Kapıkırı villages reflect mixing waters. The
predominant cation and anion in stream and well waters around Gölyaka and Bafa
are Ca
+2
and HCO
3
. This situation reflects the relationship of the waters in this
region with the marbles of the Bozdağ formation. The groundwater taken from the
well drilled in Pınarcık village is in CaHCO
3
hydrogeochemical facies and represents
the carbonate aquifer. It has been determined that the main factor controlling the
chemical structure of groundwater in these regions is the rock-water interaction.
Lake Bafa and its canal waters are in IV. water quality class according to their trace
element and nitrogen derivative contents. Groundwater taken from shallow wells
around Gölyaka, Bafa and Kapıkırı villages is in the I. water quality class in terms of
temperature, total dissolved solids, NH4, Na, Hg, Cd, Pb, As, Cu, Cr, Ni, Zn, Ba and Al
parameters. In the basin, it has been determined that Lake Bafa and canal waters
are not suitable for use as irrigation water, and stream and ground waters are
suitable for irrigation.