Erzurum Ovası bazı büyük toprak gruplarının ağır metal (Cd, Ni, Pb) adsorpsiyonu ve desorpsiyonu üzerine toprak özelliklerinin etkisi
Effects of soil properties on heavy metal (Cd, Ni, Pb) adsorption and desorption of some Erzurum Plain greats soil groups
Yazar: OĞUZHAN UZUN
Danışman: DOÇ. DR. METİN TURAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Adsorpsiyon = Adsorption ; Ağır metaller = Heavy metals ; Desorpsiyon = Desorption ; Freundlich izotermleri = Freundlich isotherms

Özet:
Yarı kurak iklim koşullarında oluşan bazı büyük toprak gruplarının Freundlich ve Langmuir adsorpsiyon izotermleri ile ortaya konan ağır metal adsorpsiyonu ve desaorpsiyonu üzerine toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerinin etkisi araştırılmıştır.Erzurum ovası bazı büyük toprak gruplarını temsilen büyük toprak grubu düzeyinde tanımlanan alanlardan 0-30 cm toprak derinliğinden toprak örnekleri alınmıştır. Alınan örneklerin bazı fiziksel ve kimyasal analizleri yapıldıktan sonra ağır metal adsorpsiyon ve desorpsiyon kapasitesi için bu örneklere uygulamak üzere 0.01 M CaCl2 içerisinde 0, 10, 20, 30, 40 ve 50 mg/lt Cd, Ni ve Pb içeren ve orijinal çözeltiler olarak isimlendirilen 6 farklı çözelti kullanılmıştır. Deneysel yollarla belirlenen denge solüsyonundaki ağır metal miktarı (C) ve toprak tarafından adsorbe olan (X) değerlerinin saptanmasından sonra, toprakların adsorpsiyon karakteristikleri doğrusallaştırılmış linear ve modifiye edilmiş Freundlich ve Langmuir adsorpsiyon izotermlerine göre ayrı ayrı belirlenmiştir. Deneysel verilerin Freundlich ve Langmuir adsorpsiyon izotermlerine göre değerlendirilmesinde 6 farklı izoterm eşitliği kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, en uygun eşitliklerin Freundlich 1, Langmuir 1 ve Langmuir 4 olduğu ortaya konmuştur. İzotermlere göre belirlenen maksimum adsorpsiyon ve retantion değerleri ile toprakların pH, organik madde, KDK, kum, kil, kireç içeriği ve toprakta bulunan iki değerlikli katyonlar arasında önemli ilişkiler bulunmuş ve en uygun ilişkiler Langmuir 4 eşitliği ile sağlanmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre bu toprak gruplarının ağır metal adsorpsiyon ve desorpsiyon sonrası tutunma sıralaması Argiustoll> Calciustert> Haplustert > Fluvaquent olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine effects of some physical and chemical soil properties on heavy metal adsorption and desorption determined Freundlich and Langmuir adsorption isotherms on some great soil groups existed semi-arid climate condition.Soil samples were taken from 4 locations selected, within the plain from 0-30 cm depth. For determination of the heavy metal adsorption and desorption capacity of soil samples 6 different solutions were used; 0.01 M CaCl2 solutions which include 0,10,20,30,40 and 50 mg lt-1 Cd, Ni and Pb was prepared for analysis. After determination of heavy metal amount in the balance (C) and heavy adsorb made by soil (X), adsorption characteristics of soils were determined according to linear and modified Freundlich and Langmuir isotherms. 6 different isotherm equations were used to evaluate the data. The most acceptable equations were Freundlich 1, Langmuir 1 and Langmuir 4. Significant correlation was found between adsorption and desorption values and organic matter, pH, CEC, clay, loam, lime sand and divalent cations according to the maximum adsorption and desorption values and optimum relation was found in Langmuir 4. As a result, it was also found that, after adsorption and desorption of soil samples, the arranging is Argiustoll> Calciustert> Haplustert > Fluvaquent.