Doğrudan yabancı yatırımların ihracat ürün çeşitliliğine etkisi: Gelişmekte olan ülkeler üzerine bir uygulama
The effect of foreign direct investment on export product diversification: An application on developing countries
Yazar: MUHLİS CAN
Danışman: PROF. DR. LEVENT KÖSEKAHYAOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Ticaret = Trade ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yatırımlar = Investments ; Ürün çeşitlendirme = Product diversification ; İhracat = Export

Özet:
Gelişmekte olan ülkelerin ihracat sepetlerinin geleneksel ürün ağırlıklı, sınırlı sayıda ve belirli ürünlerden oluştuğu bilinmektedir.  Sepetin dar olması, bu ülke grubunu zaman zaman zor durumda bırakmaktadır. Özellikle dünya piyasalarında meydana gelen dalgalanmalar, bu ülkelerin ihracat gelirlerinde önemli düşüşler meydana getirebilmektedir. Bu durum başta ekonomik olmak üzere birçok problemin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Sorunların üstesinden gelmede en kalıcı çözümlerin başında, ihracat ürün çeşitliliğinin arttırılması gelmektedir. İhracatın ürün çeşitliliği, mevcut ihracat karmasındaki çeşitliliğin arttırılması anlamına gelmektedir. Bu çeşitliliğinin sağlanabilmesi sermaye birikimine, bilgi ve beceri düzeyine, yeni teknolojilerin üretimde kullanılabilmesine, pazarlama ve yönetimsel beceriye bağlıdır. 
Doğrudan yabancı yatırımlar gelişmekte olan ülkeler açısından yeni sermaye anlamına gelmekte ve tasarruf açığı sorununun giderilmesine katkı sağlamaktadır.  Bunun yanında ülkeye gelen yabancı yatırımlar beraberinde getirdikleri bilgi ve beceri, yeni teknolojiler, yeni pazarlama teknikleriyle bu ülkelerin ihracat ürün çeşitliliğinin artırılmasına ciddi katkıda bulunabilirler. 
Bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan ülkelere gelen doğrudan yabancı yatırımlarının ihracat ürün çeşitlendirmesine etkisini incelemektir. Örnekleme, verilerin tamamına ulaşılan 16 ülke dahil edilmiştir. Kukla değişkenli En Küçük Kareler yönteminin kullanıldığı panel veri çalışması sonucunda, doğrudan yabancı yatırımlarının gelişmekte olan ülkelerin ihracat sepetlerindeki çeşitliliği arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Sözcükler: 
Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Dış Ticaret, İhracat Ürün Çeşitlendirmesi, Panel Veri Analizi

Abstract:
It is known that the export's baskets of developing countries are mainly traditional products and are formed by limited and specific products. That the basket is being narrow puts this country group in a tight spot. Especially fluctuations in world market cause substantial falls in export revenues of these countries. As a consequence of that, many problems particularly economic issues arise. The most permanent solution while dealing with such kind of problems is primarily to increase diversification of export products.  Export diversification means increasing the diversification of available export mix. Providing this diversification depends on capital stock, the level of knowledge and skill, the usage of new technologies in the production, marketing and management skills.
Foreign direct investments mean new capitals for developing countries and those investments contribute to solve the problem of saving gaps. Additionally, that foreign direct investments bringing along with knowledge and skill, new technologies, new marketing techniques can contribute significantly to export diversification of these countries.  
The aim of this study is to analyse the effect of foreign direct investments to developing countries on export diversification. The sample includes 16 countries, data of which are completely reached. As a result of panel data analysis in which dummy variable least squares method is used, our findings suggest that foreign direct investments significantly increase the export diversification basket of developing countries.

Keywords: 
Foreign Direct Investments, Foreign Trade, Export Product Diversification, Panel Data Analysis.