Kaygusuz Abdal'ın Mesnevî-i Baba Kaygusuz'u: Tenkitli metin ve inceleme
Kaygusuz Abdal?s mesnevî-i Baba Kaygusuz: Critical edition and textual analysis
Yazar: ZEYNEP OKTAY
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP SABUNCU
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kaygusuz Abdal = Kaygusuz Abdal ; Mesnevi = Mathnawi ; Mesnevi-i Baba Kaygusuz = Mesnevi-i Baba Kaygusuz ; Tenkidli metin = Critical text

Özet:
Bu tezin amacı Kaygusuz Abdal'ın yayımlanmamış bir mesnevisini gün ışığına çıkarmak ve Kaygusuz Abdal'ın eserleri için yeni bir okuma biçimi ortaya koymaktır.Mesnevî-i Baba Kaygusuz'un tenkitli metni için eserin sekiz nüshası incelenmiş ve aralarından en doğru üç nüsha seçilmiştir. Metin transkripsiyon alfabesiyle ve varyantlar verilerek ortaya konmuştur. Eserin tüm nüshaları tavsif edilmiş ve seçilen üç nüsha arasındaki akrabalıklar tespit edilmiştir.Tenkitli metnin incelemesinin giriş kısmında, Kaygusuz Abdal'a dair tarihsel kaynaklar taranmış, hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. İncelemenin ikinci bölümünde, mistik dil üzerine kuramsal kaynaklar, metnin kendisi ve Kaygusuz Abdal'ın diğer eserlerinin yardımıyla Mesnevî-i Baba Kaygusuz'daki dil algısı ortaya konmuştur.Mesnevî-i Baba Kaygusuz'da anlam, zahir ve batın, yani görünür ve gizli arasındaki karşıtlık aracılığıyla kurulur. Mistik dil ifade yetisini tecellinin yapısı olan bu ikiliği taşımasından alır. Bu yapı eserde karşıt simge gruplarıyla ve farklı mertebelerdeki öğretilerin bir arada bulunmalarından doğan anlam katmanlarıyla sağlanır.Bu dil anlayışı esas alınarak Mesnevî-i Baba Kaygusuz'daki başlıca tasavvufi simge ve terimler incelenmiştir. Bu inceleme eserin kurgusunu ve Mesnevî-i Baba Kaygusuz'da anlatıldığı biçimiyle Kaygusuz Abdal'ın vahdet-i vücud anlayışını ortaya çıkarmıştır.Kaygusuz Abdal'ın vahdet-i vücud anlayışı ikili bir tecelli içerir. İlk evrede Tanrı tüm görünür varlığın batını olan tekil varlıkta zuhur eder. İkinci evrede ise bu varlık çoğul olan zahirde zuhur eder. Veli en batın olana, yani Tanrı'ya ulaşana kadar zahirden batına yolculuk eden kişidir.

Abstract:
The aim of this thesis is to bring to light an unpublished mesnevi of Kaygusuz Abdal and to introduce a new approach to the reading of his works.For the critical edition of Mesnevî-i Baba Kaygusuz, all of the manuscripts of the text have been examined and the three most correct manuscripts have been chosen for edition. The text has been edited in the transcription alphabet and the major variations among the three manuscripts have been given. All of the manuscripts have been described and the affinities between the three chosen manuscripts have been established.In the introduction to the analysis of the edited text, all of the historical sources on Kaygusuz Abdal have been studied and Kaygusuz Abdal?s life and works have been discussed. In the first part of the analysis, with the use of theoretical studies on mystical language, the text itself and other works of Kaygusuz Abdal , the concept of language in Mesnevî-i Baba Kaygusuz has been put forward.In Mesnevî-i Baba Kaygusuz, language creates meaning through the opposition of the apparent and the hidden. Its power of representation comes from the fact that it incorporates a duality which is the very form of theophany. This form is manifest in the text through the use of opposing symbol groups and different levels of meaning corresponding to different degrees of teaching.In the light of this concept of language, Kaygusuz Abdal?s use of the major symbols and doctrinal terms in Mesnevî-i Baba Kaygusuz has been studied. This study has revealed the structure of the text and Kaygusuz Abdal?s interpretation of the theory of vahdet-i vücud [unity of being] as expressed in Mesnevî-i Baba Kaygusuz.Kaygusuz Abdal?s interpretation of the theory of vahdet-i vücud includes a twofold manifestation of the divine being. In the first stage God manifests itself in a single being which is the batın (hidden) of all manifest being. In the second stage this being is manifest in the plurality of the apparent. The gnostic is the person capable of traveling from the apparent to the hidden until s/he reaches the most hidden, God itself.