Görsel sanatlar öğretmenlerinin eğitim-öğretim süreçlerinin kültürel sermaye ve estetik tercihler bağlamında incelenmesi
Examination of visual arts teachers' education-teaching processes in the context of cultural capital and aesthetic preferences
Yazar: ECE NUR DEMİR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ALEV ÇAKMAKOĞLU KURU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Estetik tercihler = Aesthetic preferences ; Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Kültürel sermaye = Cultural capital ; Sanat sosyolojisi = Sociology of art ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Görsel sanatlar öğretmenlerinin eğitim-öğretim süreçlerine yönelik detayları keşfedebilmek ve anlamlandırabilmek için farklı kuramsal kaynaklara ihtiyaç duyulmaktadır. Sosyoloji alanı içinde yer bulan kültürel sermaye kavramı bu kuramsal ihtiyaçlara karşılık gelen bir yapıda karşımıza çıkmaktadır. Kültürel sermaye kavramı, bir bireyin sahip olduğu davranış kalıpları, dilsel becerileri, eğilimleri, tercihleri, zevkleri, beğenileri gibi niteliklerine işaret etmekle beraber bireyin tüm eğitsel ya da kültürel birikimlerine karşılık gelmektedir. Kültürel sermayenin en önemli göstergelerinden birisi de estetik tercihlerdir. Estetik tercihler, estetik beğenileri yansıtan kişisel yönelimler şeklinde ifade edilebilir. Bu bağlamda kültürel sermayenin estetik tercihler ile olan ilişkisi, görsel sanatlar eğitimi alanında anlam kazanabilen ve sanatın öğretim sürecine yönelik incelemeler yapılmasına hizmet edebilen bir özelliğe sahip olduğunu göstermektedir. Bu araştırmada görsel sanatlar öğretmenlerinin (GSÖ) eğitim-öğretim süreçlerini kültürel sermayeleri ve estetik tercihleri bağlamında incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç çerçevesinde araştırmada GSÖ'lerin kültürel sermayeleri ve estetik tercihlerine ilişkin algı ve deneyimlerinin betimlenmesine; kültürel sermaye ve estetik tercihlerine bağlı olarak eğitim-öğretim süreçlerini nasıl anlamlandırdıklarının keşfedilmesine odaklanılmıştır. Bu sebeple araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji deseni ile yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Aksaray il merkezinde yer alan Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarının ortaokul kademesinde görev yapan 19 görsel sanatlar öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi yaklaşımlarından yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizi el ile kodlama şeklinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, araştırmanın amacına hizmet eden soruların sırasına göre düzenlenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma bulgularından hareketle ulaşılan bazı sonuçlar arasında görsel sanatlar öğretmenlerinin kültürel sermayeleri ve estetik tercihlerinin çeşitlilik gösterdiği, GSÖ'lerin kültürel sermayeleri ve estetik tercihlerine bağlı olarak ders uygulamalarının farklılıklar gösterebildiği, yaşanılan şehrin kültürel-sanatsal açıdan sahip olduğu kısıtlı imkânların GSÖ'lerin kültürel sermayelerini ve mesleki deneyimlerini geliştirmelerine yönelik faaliyetlerini sınırladığı, GSÖ'lerin üniversite eğitim süreçlerinin hem kültürel sermaye edinimi hem de estetik tercihler açısından olumlu etkilerinin bulunduğu, GSÖ'lerin öğrencilerinde kültürel bilinç oluşturmayı öncelikli olarak benimsediği ve eğitim-öğretim süreçlerini bu çerçevede şekillendirmeye dikkat ettikleri yer almaktadır. Araştırmanın son bölümünde, araştırma sonuçları alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve birtakım önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Different academical resources are needed to discover and make sense of the details of the education-teaching processes of visual arts teachers. The concept of cultural capital, which takes part in the field of sociology, emerges in a structure corresponding to these academic needs. The concept of cultural capital refers to the qualities of an individual such as behavior patterns, linguistic skills, tendencies, preferences, tastes, and appreciations, and corresponds to all educational or cultural accumulations of the individual. One of the most important indicators of cultural capital is aesthetic preferences. Aesthetic preferences can be expressed as personal orientations that reflect aesthetic appreciation. In this context, the relationship of cultural capital with aesthetic preferences shows that it has a feature that can gain meaning in the field of visual arts education and serve to make examinations about the teaching process of art. In this study, it was aimed to examine the educational processes of visual arts teachers (VAT) in the context of their cultural capital and aesthetic preferences. Within the framework of this purpose, the research focused on describing the perceptions and experiences of VATs regarding their cultural capital and aesthetic preferences and discovering how they make sense of their educational-teaching processes depending on their cultural capital and aesthetic preferences. For this reason, the qualitative research method was adopted in the research. The research was structured with the phenomenological research design, one of the qualitative research designs. The study groups the research consists of 19 visual arts teachers working at the secondary school level of the public schools affiliated with the Ministry of National Education in the city center of Aksaray. The research data were collected with a semi-structured interview form. Descriptive and content analysis approaches were used in the analysis of the data obtained. The analysis of qualitative data was carried out by manual coding. The research findings were organized and interpreted according to the order of the questions that served the purpose of the research. Some of the results obtained from the research findings include that the cultural capital and aesthetic preferences of visual arts teachers vary, that the course practices may differ depending on the cultural capital and aesthetic preferences of VATs, that the limited opportunities of the city in terms of culture and art limit the activities of VAT to develop their cultural capital and professional, that the university education processes of VATs have positive effects in terms of both cultural capital acquisition and aesthetic preferences, that VATs primarily adopt the creation of cultural awareness in their students and pay attention to shaping education processes within this framework. In the last part of the research, the results of the research were discussed within the framework of the literature and some suggestions were made.