Atak döneminde multipl sklerozhastalarında aktif beyin lezyonlarının saptanması için kontrastlı ve kontrastsız beyin manyetik rezonans sekanslarının karşılaştırılması
Comparison of brain magnetic resonance sequences with and without contrast for the detection of active brain lesions in patients with multiple sclerosis during the attack period
Yazar: HATİCE AYTEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT ŞEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Giriş ve Amaç: Multipl skleroz (MS) ataklarla seyreden, toplumda nörolojik
özürlülük yapan nedenlerin başında gelen demiyelinizan ve aksonal bir olayı yansıtır.
Manyetik rezonans görüntüleme (MR) MS hastalığının hemen hemen her aşamasında
kullanılan en değerli tetkiktir. Aktif ve aktif olamayan MS lezyonlarını
değerlendirmek için kontrastlı T1 ağırlıklı sekanslar standart tetkikler olsa da yan
etkilerinden dolayı kontrast maddelerin uygulanmasının sakıncaları vardır. Bu
çalışmada atak ile başvuran relapsing remitting MS (RRMS) hastalarında aktif
lezyonlarının kontrast vermeden noninvaziv konvansiyonel ve difüzyon ağırlıklı
görüntülemeye (DAG) dayanan yeni 'intravoksel incoherent motion' (IVIM) MR
tetkiki ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Temmuz 2021- Şubat 2022 arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Multipl Skleroz Polikliniği ve servisinde McDonald 2017 kriterlerine göre RRMS
tanısı almış atak olarak değerlendirilen MR'da aktif plağı seçilen 34 hasta çalışmaya
alındı. Hastaların nörolojik muayeneleri nöroloji uzmanı tarafından, konvansiyonel
MR tetkikleri birlikte IVIM protokolünde DAG görüntüsü uzman bir nöroradyolog
tarafından değerlendirildi. Aktif kontrast tutan ve kontrast tutmayan yeni geliştiği
düşünülen plakların MR sinyal özellikleri ile kontrastlanma paternleri belirlendi.
Ölçümler plakların merkezinde manuel ilgi alanı (ROI) oluşturularak yapıldı.
Hastaların kontrast tutan lezyonlarının konvansiyonel MR ve IVIM-DAG görüntü
parametreleri arasındaki ilişki incelendi.
Bulgular: Çalışmamıza alınan 34 hastanın 11'i eksik MR çekimi ve MR öncesinde
steroid kullanımı ve diğer nedenlerle çalışma dışı bırakıldı. Kalan 23 hastanın
13'ünde aktif kontrast tutan 30 plak saptandı. Atak dönemindeki MS hastaları için
kontrast tutan lezyon saptanma oranı (13/23) %56,5 olarak bulundu. Çalışmaya dahil
edilen 23 hastanın 15'i kadın, 8'i erkek hasta idi. Kadın/erkek oranı 1,88 olarak
bulundu. Hastaların yaşları 19,6 ile 53,8 arasında değişmekle birlikte ortalama yaş
29,648,53 olarak bulundu. Hastalık süresi 0.67 ile 15,75 yıl arasında değişmekle
birlikte ortalama hastalık süresi 6,234,85 yıl olarak bulundu. Hastaların EDSS
değerleri 0 ile 5 arasında değişmekle birlikte ortalama EDSS 1,871,1 olarak

8
bulundu. Toplam atak sayıları 2 ile 14 arasında değişmekle birlikte ortalama toplam
atak sayısı 4,782,91 idi. MR çekim zamanı atak semptomunun başlamasından sonra
2 gün ile 14 gün arasında değişmekle birlikte ortalama MR çekim süresi atak
başlangıcından sonra 6,74,1 gün olarak bulundu. Kontrast tutan lezyon
lokalizasyonu sıklıkla periventrikülerdir. Aktif ve kronik plakların IVIM
değerlendirmesinde ADC-oran, ADClow-oran, ADCdiff-oran, f1-oran, f2-oran, D1-
oran, D2-oran parametreleri açısından anlamlılık bulunamamıştır. Dstar-oran
parametresinde aktif ve kronik plakların ayrımı için anlamlı farklılık (p=0,037)
saptanmış olup, Dstar-Oran değerinin aktif ve kronik plakları birbirinden ayırt etmek
için hassasiyeti 0,625 duyarlılığı 0,626'dır. Kontrast tutan lezyonu olan atak dönemi
hastaları ile kontrast tutmayan lezyonları olan atak dönemi hastaları açısından yaş,
EDSS, hastalık süresi açısından farklılık saptanmamıştır (p0,05).
Sonuç: Atak dönemindeki tüm MS hastalarında kontrast tutan lezyon varlığı mevcut
değildir. Dstar-oran değeri aktif plakların saptanması için etkin bulunmuştur. IVIM
sekans incelemeye ait ADC-oran, ADClow-oran, ADCdiff-oran, f1-oran, f2-oran,
D1-oran, D2-oran parametreleri aktif plakları saptamak için yeterli bilgi sunmamıştır.

Abstract:
Introduction and Objective: Multiple sclerosis (MS) is a demyelinating and axonal
disease that progresses with attacks and is one of the leading causes of neurological
disability in the population. Magnetic resonance imaging (MRI) is the most valuable
test used in almost every stage of MS. Although contrast-enhanced T1-weighted
sequences are standard examinations to evaluate active and inactive MS lesions,
there are drawbacks to the administration of contrast agents due to their side effects.
In this study, we aimed to evaluate active lesions in patients with relapsing remitting
MS (RRMS) presenting with an attack using the new 'intravoxel incoherent motion'
(IVIM) MR scan based on noninvasive conventional and diffusion weighted imaging
(DAG) without contrast.
Materials and Methods: Between July 2021 and February 2022, 34 patients who
were diagnosed with RRMS according to McDonald 2017 criteria in Ondokuz Mayıs
University Multiple Sclerosis Outpatient Clinic and service, and who were evaluated
as an attack and whose active plaque was selected on MR were included in the study.
Neurologic examinations of the patients were performed by a neurologist and
conventional MR examinations were evaluated by a neuroradiologist specialized in
DAG imaging in IVIM protocol. MR signal characteristics and contrast enhancement
patterns of actively contrast enhancing and non-contrast enhancing newly developed
plaques were determined. Measurements were made by manually creating a region of
interest (ROI) in the center of the plaques. The correlation between conventional MR
and IVIM-DAG image parameters of the patients' contrast enhancing lesions was
analyzed.
Results: Of the 34 patients included in our study, 11 were excluded due to
incomplete MRI, steroid use before MRI and other reasons. Thirteen of the
remaining 23 patients had 30 plaques with active contrast enhancement. The rate of
detection of contrast enhancing lesions was 56,5% (13/23) for MS patients in the
attack period. Of the 23 patients included in the study, 15 were female and 8 were
male. The female/male ratio was 1,88. The ages of the patients ranged between 19,6
and 53,8 years with a mean age of 29,648,53 years. Disease duration ranged
between 0,67 and 15,75 years with a mean disease duration of 6,234,85 years. The

10
EDSS values of the patients ranged between 0 and 5 and the mean EDSS was
1,871,1. The total number of attacks varied between 2 and 14 with a mean total
number of 4,782,91. The time of MR imaging ranged between 2 days and 14 days
after the onset of the attack symptom, but the mean MR imaging time was 6,74,1
days after the onset of the attack. Contrast enhancing lesion localization is often
periventricular. In IVIM evaluation of active and chronic plaques, no significant
difference was found in ADC-ratio, ADClow-ratio, ADCdiff-ratio, f1-ratio, f2-ratio,
D1-ratio, D2-ratio parameters. A significant difference (p=0,037) was found in the
Dstar-ratio parameter for the differentiation of active and chronic plaques, and the
sensitivity of the Dstar-Ratio value for differentiating active and chronic plaques was
0,625 with a sensitivity of 0,626. There was no difference in age, EDSS, disease
duration between patients with contrast enhancing lesions and patients with non-
contrast enhancing lesions (p0,05).
Conclusion: Not all MS patients in the attack phase have contrast-enhancing lesions.
Dstar-ratio value was found to be effective for the detection of active plaques. ADC-
ratio, ADClow-ratio, ADCdiff-ratio, f1-ratio, f2-ratio, D1-ratio, D2-ratio parameters
of IVIM sequence examination did not provide sufficient information to detect active
plaques.