Koyunlarda Babesia ovis enfeksiyonunun Türkiye'deki endemik durumunun belirlenmesi
Determination of endemic status of Babesia ovis infection in sheep in Turkey
Yazar: ONUR CEYLAN
Danışman: PROF. DR. FERDA SEVİNÇ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Babesia = Babesia ; Endemikler = Endemics ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Keneler = Ticks ; Koyun hastalıkları = Sheep diseases ; Koyunlar = Sheep ; Parazit hastalıkları-hayvan = Parasitic diseases-animal ; Parazitler = Parasites ; Türkiye = Turkey ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu çalışma koyunlarda Babesia ovis'in Türkiye genelinde endemik durumunu belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu doğrultuda 2017 yılının Mayıs-Ekim ayları arasında Türkiye'nin bütün illerinden farklı yaş kategorilerine (0-6 ay, 6-12 ay, >12 ay) ait 4115 koyundan kan numuneleri alınmıştır. B. ovis'in teşhisi hem mikroskobik hem de serolojik olarak yapılmıştır. Serolojik teşhiste ELISA ve IFA testleri kullanılmıştır. Araştırma boyunca örnek toplanan koyunların %0,97'sinde mikroskobik muayene ile Babesia spp. tespit edilmiştir. Laboratuvar ortamında rekombinant tekniklerden yararlanılarak üretilen B. ovis'e ait rekombinant B. ovis secreted antigen 1 proteininin antijen olarak kullanıldığı ELISA testi ile koyunların %29,89'u anti-B.ovis antikorları yönünden pozitif bulunmuştur. IFA testinde ise seropozitiflik %49,16 olarak tespit edilmiştir. IFA testi bulgularına göre seropozitiflik oranı 0-6 aylık yaş grubunda %31,7, 6-12 aylık yaş grubunda %33,6 ve 12 aylıktan büyük yaş grubunda ise %52,8 olarak tespit edilmiştir. B. ovis enfeksiyonunun endemik durumunu analiz etmek için yaş gruplarına göre seropozitiflik oranları kullanılarak inokulasyon oranları (h) hesaplanmıştır. Bu hesaplamaya göre; sadece İç Anadolu, Doğu Anadolu, Ege ve Akdeniz bölgelerinde 0-6 aylık yaş gruplarında h değeri 0,005'in üzerinde hesaplanmış olup, bu bölgelerde bu yaş grubundaki hayvanlarda B. ovis enfeksiyonunun endemik yapısının sabit olduğu ve bunun da maternal immünite ve non-spesifik yaş direncinden kaynaklandığı sonucuna varılmıştır. Diğer tüm bölgelerde ve yaş gruplarında h değeri 0,005'in altında bulunmuş olup, o bölge ve yaş gruplarında endemik yapının instabil olduğuna karar verilmiştir. Türkiye genelinde de her üç yaş grubu için endemik yapının instabil olduğu belirlenmiştir. Buna bağlı olarak da maternal immünite ve non-spesifik yaş direncinin zayıfladığı veya ortadan kalktığı andan itibaren meydana gelebilecek kene enfestasyonlarına bağlı klinik enfeksiyon riskinin yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca Türkiye'de koyunlarda B. ovis'in neden olduğu enfeksiyonlara karşı korunmak amacıyla aşıya gereksinim olduğu kanaatine varılmıştır.
Araştırma boyunca kan örneği alınan bütün koyunlar kene enfestasyonu açısından da muayene edilmişlerdir. Muayene edilen koyunların özellikle kulak, kuyruk ve inguinal bölgelerinden toplam 1575 adet kene toplanmıştır. Toplanan kenelerin tür teşhisleri laboratuvar ortamında stereomikroskop altında yapılmıştır. Çalışmada toplanan bütün kenelerin ixodidae ailesine bağlı sert keneler oldukları belirlenmiş ve herhangi bir yumuşak kene türü ile karşılaşılmamıştır. Sert keneler ise Rh. turanicus (%90,86), Rh. bursa (%4,32), Rh. sanguineus (%0,19), H. excavatum (%4,32), H. marginatum (%0,25) ve D. marginatus (%0,06) türleri olarak identifiye edilmişlerdir. Bu çalışmada ayrıca Türkiye'de koyunlarda kene enfestasyonlarına sebep olan baskın türlerin Rhipicephalus cinsine ait türler oldukları belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted to determine the endemic status of Babesia ovis in sheep in Turkey. In this regard, blood samples of 4115 sheep belonging to different age categories (0-6 months, 6-12 months, >12 months) were taken from all provinces in May through October in 2017. The diagnosis of B. ovis was made by using microscopical and serological techniques. ELISA and IFA tests were used for serological diagnosis. Babesia spp. was detected in 0.97% of the samples. 29.89% of the sheep were found positive for anti-B. ovis antibodies by ELISA in which  recombinant B. ovis secreted antigen 1 protein of B. ovis was used as an antigen. In the IFA test, seropositivity was determined as 49.16%. According to the IFA test results, the rate of seropositivity was found to be 31.7% in the 0-6 months of age group, 33.6% in the 6-12 months of age group and 52.8% in the age group older than 12 months. Inoculation rates (h) of the infection were calculated by using seropositivity rates to determine the endemic status of B. ovis infection. The h value of 0-6 months of age groups were calculated over 0.005 in Central Anatolia, Eastern Anatolia, Aegean and Mediterranean regions. It was concluded that the endemic status of B. ovis infection is stable in 0-6 months age groups and this may be related to maternal immunity and non-specific age resistance.  The h value was found to be below 0.005 in all other regions and age groups, and it was decided that the endemic status was unstable in that regions and age groups.Throughout Turkey, the endemic status was also determined as unstable in all age groups. Depending on this result, it was concluded that the risk of clinical infection due to tick infestations was high when the maternal immunity and non-specific age resistance were weakened or disappeared. It was also concluded that a vaccine is needed to protect sheep against B. ovis infections in Turkey. 
	During the study, all sheep were also examined for tick infestation. A total of 1575 ticks were collected from especially the ear, tail and inguinal regions of examined sheep. Species identification of the ticks were maden under the stereomicroscope all ticks were determined as hard ticks of the Ixodidae family. No soft tick species was encountered. In the study, hard ticks were identified as Rh. turanicus (90.86%), Rh. bursa (4.32%), Rh. sanguineus (0.19%), H. anatolicum excavatum (4.32%), H. marginatum marginatum (0.25%) and D. marginatus (0.06%) species. In this study, it was also determined that the dominant tick species were belong to the genus Rhipicephalus in sheep.