Örgütsel stres kaynakları ve çözümüne ilişkin öğretmen görüşlerinin belirlenmesi
Determination of teachers' organizational stress sources and the solution suggestions made by teachers
Yazar: SERDAR AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLŞAT PEKER ÜNAL
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yöneticileri = School administrators ; Stres = Stress ; Stres faktörleri = Stress factors ; Örgütsel stres = Organizational stress ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada öğretmenlerin örgütsel stres kaynaklarının belirlenmesi ve stres kaynaklarının ortadan kaldırılması için öğretmenler tarafından oluşturulan çözüm önerilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırma nicel ve nitel yaklaşımın birlikte kullanıldığı karma desen modeline uygun olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni 2020-2021 eğitim öğretim yılında Yozgat ilinde kamu okullarında görev yapan 1450 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise bu evrenden basit tesadüfi yöntemle ulaşılan 160 öğretmen oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Aslan (1995) tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin Örgütsel Stres Kaynakları Anketi", araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretmen Stresi Üzerindeki Yönetici Etkisi Anketi" ve nitel araştırma kapsamında hazırlanan odak grup görüşme soruları kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik ve içerik analizinden yararlanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar öğretmenlerin; yöneticilerin tutum ve davranışlarını, mesleksel görünümü, örgütsel olanakları, yükselme ve gelişme olanaklarını, velilerin tutum ve davranışlarını, öğrencilerin tutum ve davranışlarını, rol çatışması ve rol belirsizliğini, kararlara katılmayı, mesleksel güvenceyi, denetim biçimini, ı̇letişimi, çalışma koşullarını ve ı̇nsan ı̇lişkilerini örgütsel stres kaynağı olarak gördüğünü ortaya koymuştur.  Yöneticilerin tutum ve davranışları, öğretmenler tarafından örgütsel stres kaynakları arasında en yüksek değeri almıştır. Yöneticilerin tutum ve davranışlarından kaynaklanan örgütsel stresin ortadan kaldırılması için öğretmenler tarafından getirilen önerilerin; öğretmenlerin ve yöneticilerin bazı davranışlarının değişmesi, Milli Eğitim Bakanlığı'nın yönetici seçim ölçütlerinin güncellenmesi, okul ikliminin düzenlenmesi, öğretmen ve yöneticilerin kendi memleketlerinde görev yapmalarının önlenmesi, sendika temsilcilerine eğitimler verilmesi, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından mevzuat düzenlemesi yapılması ve denetim mekanizmasının işletilmesi başlıklarında olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study aims to determine organizational stress sources of teachers, and reveal the solution suggestions made by teachers in order to get rid of the stress resources. This research is designed according to mixed-method study in which qualitative and quantitative research methods were used. Population of the study is consisted of 1450 teachers working in Yozgat province of Turkey in the 2020-2021. Research sample is consisted of 160 teachers who were reached by simple random sampling. Data is collected via "Survey of Teachers' Organizational Stress Sources" which was developed by Aslan (1995); "Survey of School Manager's Effect on Teacher Stress" which was developed by the researcher; and questions of focus group discussion prepared within the context of qualitative research. For the analysis of the data, descriptive statistics and context analysis were utilized. Results of the research showed that teachers perceived school manager's attitudes and behaviors, professional appearance, organizational opportunities, promotion and development opportunities, attitudes and behaviors of the parents, attitudes and behaviors of the students, role conflict and role ambiguity, contribution to the decision making process, professional insurance, control style, communication, working condition and human relations as organizational stress sources. School manager's attitudes and behaviors had the highest value among the organizational stress sources of teachers. The teachers' suggestions in order to deal with the school manager's attitudes and behaviors factor were changing certain behaviors of teachers and school principals, updating the school manager recruitment criteria of Ministry of National Education, regulation of school climate, preventing the recruitment of teachers and managers in their home town, education of union representatives, legislative arrangements by the Ministry of National Education, and running the control mechanism.