Birinci basamak sağlık hizmeti veren kurumlarda çalışan sağlık personelinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının belirlenmesi
Determination of the attitudes of the health staff working for the institutions providing primary healthcare towards elderly discrimination
Yazar: FUNDA TUNCER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EVRİM BAYRAKTAR ; YRD. DOÇ. DR. ZELİHA KAYA ERTEN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Geriatri = Geriatrics ; Hemşireler = Nurses ; Pozitif ayrımcılık = Affirmative action ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yaşlılar = Aged

Özet:
BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK HİZMETİ VEREN KURUMLARDA ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN YAŞLI AYRIMCILIĞINA İLİŞKİN TUTUMLARININ BELİRLENMESİ
Funda TUNCER
Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstütüsü
Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Programı Yüksek Lisans Tezi, Ocak 2018
Danışman: Yrd. Doç. Dr. Evrim BAYRAKTAR
Yrd. Doç. Dr. Zeliha KAYA ERTEN
ÖZET
Bu çalışma Kayseri ili merkezinde ve merkeze bağlı ilçelerde Birinci Basamak Sağlık Hizmeti veren kurumlarda görev yapan sağlık personelinin yaşlı ayrımcılığı tutumunu belirlemek amacıyla karma tipte ( Nicel-Nitel) yapılmıştır.  Araştırmanın evrenini toplamda 342 kişi oluşturmaktadır. Evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiş ve çalışmaya katılmayı kabul eden 259 kişi ile çalışma tamamlanmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul etmeyen 73 kişi ve ankette yetersiz veri doldurmaları nedeni ile 10 kişi çalışma kapsamı dışında bırakılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında Literatür taraması yapılarak oluşturulan sağlık çalışanlarının sosyodemografik ve aile özelliklerini tespit etmeye yönelik anket formu ve  Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği kullanılmıştır.  Araştırmanın nitel kısmında Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği (YATÖ) puanları en yüksek ve en düşük çıkan, derinlemesine görüşme yapmayı kabul eden 8 sağlık personeli ile görüşülmüş ve elde edilen veriler tabloların altına uygun şekilde yazılmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında MannWhitney U ve üç ve  daha fazla grubun karşılaştırılmasında Kruskal Wallis kullanılmış ve Sosyo demografik özellikler ile ölçek puanları arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Ayrıca kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ki kare testi kullanılarak verilerin analizi yapılmıştır. Tüm testlerde istatistiksel önem düzeyi 0.05 olarak alınmıştır.  Araştırmada erkek sağlık personeli yaşlı ile birlikte yaşamak  isterken kadın sağlık personelinin  istemediği bulunmuştur (p<0.05). Yaşlı ayrımcılığı tutum ölçeği ortalama puan dağılımlarında ise doktor ve sağlık memurlarının yaşlıya yönelik daha olumlu ayrımcılık yaptıkları, hemşire ve ebelerin yaşlıya yönelik daha olumsuz ayrımcılık yaptıkları belirlenmiştir (p< 0.05). Eğitim durumu yükseldikce yaşlıya yapılan olumlu ayrımcılık puanları da artmaktadır.  Sonuç olarak araştırmada sağlık personelinin farklı noktalarda yaşlı ayrımcılığı yaptığını söyleyebiliriz. Önemli olan ise sağlık personelinin yaşlı konusundaki ön yargılarının ortaya çıkarılması ve yaşlıya hizmet veren sağlık personelinin bu ön yargılarının farkında olarak hizmet vermelerinin sağlanmasıdır.  Bu araştırmanın gerek nicel gerekse nitel verileri ile sağlık çalışanlarına bir iç görü kazandıracağını düşünmekteyiz.  
Anahtar Kelimeler: Yaşlı Ayrımcılığı, Yaşlı, Sağlık Personeli

Abstract:
DETERMINATION OF THE ATTITUDES OF THE HEALTH STAFF WORKING FOR THE INSTITUTIONS PROVIDING PRIMARY HEALTHCARE TOWARDS ELDERLY DISCRIMINATION
Funda TUNCER
Erciyes University, Institute of Health Sciences
Department of Nursing Master's Degree Program
Master's Thesis, January 2018
Advisors : Asst. Prof. Evrim BAYRAKTAR
Asst. Prof. Zeliha KAYA ERTEN
ABSTRACT
This mixed type (Quantitative-Qualitative) study was conducted in order to determine the attitudes of the healthcare staff who works for the institutions providing primary health care services in Kayseri city center. The population of the study includes 342 individuals. It was aimed to reach the whole population and the study was completed with 259 individuals who agreed to participate in the study. 73 people who did not agree to participate in the study and 10 people who provided incomplete data were excluded from the study. In the quantitative part of the study, a questionnaire form to determine the socio demographic and family characteristics of the participants, and the Elderly Discrimination Attitude Scale were used. In the qualitative part of the research, 8 healthcare staff who had the highest and lowest scores of Elderly Discrimination Attitude Scale (EDAS) and who agreed depth interview were interviewed, and the obtained data were written below the tables appropriately. In the analysis of the data, Mann Whitney U was used when comparing two independent groups, and Kruskal Wallis was used when comparing three or more groups and the relationship between socio demographic characteristics and scale scores was examined. In addition, the analysis of the data was done by using chi-square test in comparing categorical variables. The statistical significance level was taken as 0.05 in all tests.
While male healthcare staff were willing to live with elderly people, female healthcare staff were unwilling (p< 0.05). In the distributions of average score of the elderly discrimination attitude scale, it was determined that physicians and medical officers discriminated elderly in a more positive way, and nurses and midwives discriminated elderly in a more negative way (p< 0.05). Consequently, it can be stated that healthcare staff discriminated elderly in different points. The important thing is that to uncover the prejudices of the healthcare staff about elderly and to raise awareness about these prejudices in the healthcare staff that provide services to elderly. It is thought that both quantitative and qualitative data of this study will bring an insight to healthcare staff.
Key Words: Elderly Discrimination, Elderly, Healthcare Staff