Bazı arpa genotiplerinde doku kültürü uygulamaları ile haploid bitki üretiminin ve embriyo kültürünün araştırılması
The research of anther culture for haploid plant production and embryo culture of some barley genotypes
Yazar: MÜNÜRE TANUR ERKOYUNCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YORGANCILAR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu araştırma, farklı arpa genotiplerinde (Karatay-94, Bülbül-89, Karatay-94xBülbül-89) haploid bitki elde etmek için anterden androgenesisin uyarılması üzerine ön uygulama ve besin ortamlarının etkilerinin belirlenmesi ile bu genotiplerin olgun embriyolarından etkili bir kallus oluşumu ve bitki rejenerasyon sisteminin geliştirilmesi için yapılmıştır.
Araştırmanın haploid kültürü kısmında, arpa genotiplerinden in vitro koşullarda elde edilen başaklar 0, 4, 21 ve 28 gün süreyle 4°C?de soğuk ön işleme tabi tutulmuş ve bu başaklardan izole edilen anterler kallus uyarımı için BAC3, FHG, C3 ortamlarında kültüre alınmıştır. Dört haftalık kültür süresinin sununda anterlerde bir şişmenin meydana geldiği ve flamentlerinin uzadığı görülmüş fakat kallus oluşumu meydana gelmemiştir.
Araştırmanın embriyo kültürü kısmında, farklı arpa genotiplerinin (Kartay-94, Bülbül-89, Karatay-94xBülbül-89) olgun embriyoları kullanılarak, kallus oluşumu üzerine, besin ortamının (MS1 ve MS2), oksin tipinin (2,4-D, dikamba, pikloram ve 2.4.5-T ), ve dozlarının (2, 4, 6 mg/l), yeşil bitki rejenerasyonu üzerine ise sitokinin tipinin (TDZ, BAP) ve dozlarının (0.2, 0.5, 1 mg/l) etkileri incelenmiştir. Tüm genotiplerde kallus ve sürgün oluşumu sağlanmıştır.
Sonuç olarak bu arpa genotiplerinde, haploid bitki üretimi için anter kültürü çalışmalarında önemli bir unsur olan, uygun mikrospor aşamasındaki başak morfolojisi belirlenmiş ancak anterleren kallus uyarımı sağlanamamıştır. Embriyo kültüründe ise, genotipe göre farklılık göstermekle birlikte genel anlamda en uygun ortam MS1, kallus oluşumu açısından en uygun büyüme düzenleyicisi ve dozu 4 mg/l dikamba, sürgün oluşumu açısından en uygun büyüme düzenleyici ve dozu 1 mg/l BAP olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, effects of different cold pretreatment and different medium on simulation of androgenesis from anther on different barley genotypes (Karatay-94, Bülbül-89, Karatay-94xBülbül-89) for maintaining haploid plant, formation of effective callus from these genotypes? mature embryo, improving plant regeneration system and response of some barley genotypes to cell culture were aimed to investigate.
In the haploid culture section of the study, spikes which were obtained from barley genotypes with in vitro conditions were cold pretreatment 0, 4, 21 and 28 days in 4 oC and anthers which were isolated from these spikes were taken to BAC3, FHG, C3 medium for excitation callus. Resulting swell in the anthers and growing height of filament were observed, however formation of callus did not come in existence.
In the embryo culture section of the study, using mature embryo of different barley genotypes (Kartay-94, Bülbül-89, KxB), effect of medium (MS1 ve MS2), auxin type (2,4-D, dikamba, pikloram ve 2.4.5-T ) and doses (2, 4, 6 mg/l) on callus formation and effect of cytokinin type (TDZ, BAP) and doses (0.2, 0.5, 1 mg/l) on green plant regeneration were investigated. Callus and shoot formation was successful for all genotypes.
As a result, spike morphology which is an important factor  in anther culture studies for haploid plant production and is in the suitable microspor phase was determined, however callus growing could not be succeed. In embryo culture, as well as changing with genotype, MS1 as the best medium generally, dikamba with 4 mg/l as the best growth promoter for callus formation and BAP 1 mg/l as the best growth promoter for shoot formation were determined.