In vitro koşullarda Gentiana cruciata L. bitkisinden sentetik tohum üretimi
Synthetic seed production from Gentiana cruciata L. under in vitro conditions
Yazar: OSMAN TELLİ
Danışman: PROF. DR. AYNUR GÜREL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Kemik kallusu = Bony callus ; Sentetik tohum = Synthetic seed ; Somatik embriyogenez = Somatic embryogenesis

Özet:
Genellikle dağlık bölgelerde yetişen Gentiana cruciata L. bitkisinin kurutulmuş kök ve rizomları, halk hekimliğinde ilaç olarak kullanılmaktadır. Kökleri, sekoiridoid glikozitlerce zengin olan Gentiana türlerinin sindirim sistemini uyarıcı ve sedatif etkileri vardır. Glikozid ekstraksiyonu için köklerinin kontrolsüz tüketilmesinden dolayı bazı Gentiana türleri özelliklede G. cruciata doğal ortamında yok olmak üzeredir. Bu yüzden G. cruciata ve birkaç Gentiana türü tehlike altındaki türler olarak koruma altındadır. Bu tezde, G. cruciata L. bitkisinden sentetik tohum üretimi amaçlanmıştır.Araştırmada eksplant olarak sap ve yapraklar kullanılmıştır. Eksplantlar farklı 2,4-D (0.5 ve 1 mg/l) ve Kinetin (0.1, 0.5, 1 ve 2 mg/l) konsantrasyonları içeren MS besin ortamına aktarılmışlardır. Kallus oluşum oranı % 49.04 ile % 100 arasında değişmiştir. Her iki eksplant içinde en iyi ortamın 0.5 mg/l 2,4-D + 1 mg/l Kinetin içeren ortam olduğu tespit edilmiştir. Sıvı ortama aktarılan kallusların sadece MS tuzları içeren ve 1 mg/l IAA + 0.1 mg/l NAA + 2 mg/l BA ve 80 mg/l Adenin Sülfat içeren ortamlarda gelişme potansiyeline sahip olduğu gözlenmiştir. Embriyo büyütme ortamına aktarılan embriyogenik kalluslardan 1 gram kallus için 141 ile 250 arasında somatik embriyo oluşumu gözlenmiştir. Embriyo büyütme ortamları arasında en yüksek verimlilik 0.1 mg/l IAA + 0.1 mg/l Kinetin içeren ortamda gözlenmiştir. Somatik embriyolar %2 alginik asit (w/v) ile kaplanmıştır ve sentetik tohum üretimi başarılmıştır.

Abstract:
The dried roots and the rhizomes of the Gentiana which usually grows in mountainous regions are used in traditional medicine. Gentiana species, rich in secoiridoid glycosides, have been shown to stimulate digestive system and have sedative effects. Due to the uncontrolled use of roots for glucoside extraction, some of the Gentiana species especially Gentiana cruciata L. are close to extinction in their natural habits. Thus, G. cruciata L. and several gentians are under protection as endangered species. In this thesis, it was aimed to produce synthetic seed from G. cruciata L.Explants source was used as stem and leaf in the treatments. Explants were cultured with 2,4-D (0.5, 1 mg/l) and Kinetin (0.1, 0.5, 1, and 2mg/l) MS medium. The callus formation ratio changed between 49.04 % and 100 %. The best medium of all explants is 0.5 mg/l 2,4-D + 1 mg/l Kinetin MS medium. Growing potential of embryonic callus in suspension medium was only observed the medium which contain 1 mg/l IAA + 0.1 mg/l NAA + 2 mg/l BA + 80 mg/l Adenin Sulfate + MS salts. In order to obtain 1g embryonic callus from embryonic callus transferred from embryo growing medium, 141 and 250 somatic embryo formation was observed. The highest efficiency in embryo growth medium was observed 0.1 mg/l IAA + 0.1 mg/l Kinetin medium. Somatic embryos were encapsulated with 2% (w/v) alginic acid and synthetic seed production was achieved.