Bitkisel gıda destek ürünlerinin endokrin bozucu etki potansiyellerinin in vitro olarak belirlenmesi
In vitro screening of endocrine disrupting effects of several dietary supplements
Yazar: YASEMİN TOKER
Danışman: DOÇ. DR. HANDE GÜRER ORHAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitkisel ürünler = Vegetable products ; Diyet = Diet ; Endokrin sistem = Endocrine system ; Endokrin sistem hastalıkları = Endocrine system diseases ; Gıda maddeleri = Food materials ; Reseptörler-östrojen = Receptors-estrogen ; Östrojenler = Estrogens ; İn vitro = In vitro

Özet:
Endokrin sistem fonksiyonlarını değiştirerek maruz kalan organizma ve/veya gelecek nesiller üzerinde olumsuz sağlık etkilerine neden olan kimyasal maddelere genel olarak endokrin bozucular (EB) denmektedir. Son 30 yıldır yapılan çalışmalar EB'ın insanlarda ve hayvanlarda neden oldukları olumsuz sağlık etkilerini detaylı bir biçimde ortaya koymaktadır. Son yıllarda tüketimleri hızla artan, bitkisel kaynaklı oldukları için zararsız oldukları düşünülen ve yeterli denetim olmadığı için bilinçsizce kullanılan bitkisel gıda destek ürünlerinin olası EB etkileri konusunda fazla araştırma yapılmamaktadır. Bu tez kapsamında ülkemiz piyasasında yer alan bazı bitkisel gıda destek ürünlerinin potansiyel EB etkinliği araştırılmıştır. Bu amaçla floresans bir izleme ligandının kullanıldığı in vitro `östrojen reseptörüne bağlanma' yöntemi ile bitkisel gıda destek ürünlerinin reseptöre bağlanma afiniteleri taranmıştır. Taranan on iki örnek arasında reseptöre bağlanma afinitesi yüksek bulunan St. John's Wort örneğinde bulunan aktif madde/maddelerin yapısı aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bunun yanı sıra aktif olduğu saptanan örneklerde aktiviteden sorumlu olabilecek izoflavonların da varlığı araştırılmıştır.

Abstract:
Endocrine disruptors (ED) are chemicals that may change functions of the endocrine system and cause adverse health effects on the exposed organism or its future generations. Investigations that have been performed for last 30 years reveal adverse health effects of the endocrine disrupting chemicals in humans and animals. In recent years, consumption of the herbal dietary supplements has dramatically increased. Since these supplements have natural origins, they are believed to be harmless and they are used unconsciously without going through sufficient ?safety assessments?. Moreover there are limited numbers of scientific research on the endocrine disrupting effects of herbal dietary supplements. In the present study, the potential endocrine disrupting effects of some herbal dietary supplements collected from the market were evaluated. For this aim, a fluorescence tracer ligand was used in an in vitro 'estrogen receptor binding' assay and the receptor binding affinities of the herbal dietary supplements were screened. St. John's Wort was found to have the highest receptor binding affinity amongst twelve the studied samples. Furthermore the substance that responsible for the bioactivity of St. John's Wort was isolated and its structure was determined. In addition, the presence of active isoflavones that might be responsible for the receptor binding activity were investigated in the active samples.