Irak ve Türkiye tarih ders kitaplarının değer eğitimi açısından karşılaştırılması
Comparison of historical values in Iraqi and Turkish history textbooks
Yazar: RAWAA HAMDOON MOHAMMED YATEEMLR
Danışman: DOÇ. DR. MELİHA KÖSE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Değerler ve değer eğitimi, son yüzyıllarda sosyal bilimlerin en temel araştırma konularından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Değerlerle ilgilenen alanlardan biri de eğitimidir. Bu durum tarih eğitimi için de geçerlidir. Değerlerin yeni nesile aktarılmasında, eğitim-öğretim sürecinin önemli bir parçası olan ders kitapları, güçlü ve önemli bir yere sahiptir. Konu olarak yaşanmış gerçek insan deneyimlerini içeren tarih ders kitapları, değer eğitimine çok önemli katkılar sağlama potansiyeline sahiptir. Bu sebeple olumlu ya da olumsuz örnekler üzerinden milli ve manevi değerlerin öğrencilere aktarılması tarih ders kitaplarının rollerinden biri olmuştur. Tarih dersi ve kitaplarıyla öğrencilere kazandırılmak istenilen davranışlar hem geleneksel hem de demokratik yapıya uygun olacak şekilde günün ihtiyaçlarına göre şekillendirilmelidir. Benzer kültüre ve ortak bir geçmişe sahip olan devletlerin değer eğitimi konusunda birbirini tanıması, anlaması ve birlikte çalışmalar yürütmesi ise oldukça önemlidir. Bu çalışmada, Irak ve Türk tarih ders kitaplarında yer alan değerler karşılaştırılmıştır. Doküman analizi yöntemini kullanıldığı araştırmada, veri araçları 2020-2021'de Irak ve Türk okullarında okulan tarih ders kitaplarıdır. Kitapların analizinde, Arkan Yakup Fadıl'ın, Ralph K.White'ın (1951) değerler sınıflandırmasını kullanarak geliştirdiği, sınıflama yöntemi esas alınmıştır. İçerik analizi ile incelenen kitaplardan elde edilen bulgulara göre, Irak ve Türkiye'de okutulan tarih ders kitapları, en fazla tarihi değerleri vurgulamaktadır. Aynı zamanda Türkiye'de okutulan tarih ders kitapları Irak'ta okutulan tarih ders kitaplarına göre daha fazla değer içermektedir. Türk tarih ders kitaplarında liderlerin ölümsüzleştirilmesi değeri öne çıkarken, Irak tarih ders kitaplarında bağımsızlık ve özgürlük değeri dikkat çekmektedir. Ders kitaplarında yer alan değerlerin tesbiti dışında, iki devletin tarih ders kitaplarının değerler eğitimi kapsamında farklı boyutlarla araştırılması alana önemli katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
Values and value education have emerged as one of the most fundamental research topics of social sciences in recent centuries. One of the fields dealing with values is education. This is also true for history education. Textbooks, which are an important part of the education process, have a strong and important place in the transfer of values to the new generation. History textbooks, which contain real human experiences as a subject, have the potential to make very important contributions to value education. For this reason, transferring national and moral values to students through positive or negative examples has been one of the roles of history textbooks. The behaviors that students are expected to acquire through history lessons and textbooks should be shaped according to the needs of the day in accordance with both traditional and democratic structures. It is very important for states with similar cultures and a common history to recognize, understand and work together on value education. In this study, historical values in Iraqi and Turkish history textbooks were compared. Document analysis method was used in the study, and the data tools were the history textbooks taught in Iraqi and Turkish schools in 2020-2021. The analysis of the books was based on the classification method developed by Arkan Yakup Fazıl using Ralph K. White's (1951) classification of values.  According to the findings obtained from the books analyzed through content analysis, history textbooks used in Iraq and Turkey emphasize historical values the most. At the same time, history textbooks used in Turkey contain more values than history textbooks used in Iraq. While Turkish history textbooks emphasize the value of immortalizing leaders, Iraqi history textbooks emphasize the value of independence and freedom. Apart from determining the values in the textbooks, researching the history textbooks of the two states in different dimensions within the scope of values education will make important contributions to the field.