İngiliz atlarında vücut ölçülerinin yarış performansına etkileri
The effects of body measurements on race performance of thoroughbred horse
Yazar: YAVUZKAN PAKSOY
Danışman: PROF. DR. NECMETTİN ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Atlar = Horses ; Beden ölçüleri = Body measurements ; Yarış = Race ; Yarış performansı = Racing performance ; Çevre faktörleri = Environmental factors

Özet:
Bu araştırma yarışlarda koşan farklı yaşlardan İngiliz atlarında çeşitli vücut ölçüleri ile yarış performansının (m/sn) belirlenmesi ve bu vücut ölçülerinin yarış performansına etkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Araştırmanın hayvan gerecini, resmi yarışlarda koşan ve rastgele belirlenmiş 244 İngiliz Atı oluşturmuştur. Bu atlardan Adana Yeşiloba Hipodromu'nda 2013 yılında cidago yüksekliği, beden uzunluğu, göğüs çevresi, ön göğüs genişliği, ön incik çevresi, göğüs genişliği, göğüs derinliği, sağrı yüksekliği, sağrı uzunluğu, boyun uzunluğu, omuz uzunluğu, bel uzunluğu, baş uzunluğu ve baş genişliği özelliklerine ait veriler alınmıştır. Ayrıca her atın babası, doğum tarihi, yaşı, cinsiyeti ve ana yaşı ile yarış bilgileri (koşu çeşiti, koşu mesafesi, koşuyu tamamlama süresi, koşunun yapıldığı yıl, koşunun yapıldığı tarihte atın yaşı, hipodrom ve pist) kaydedilmiştir. Atlara ait bu bilgiler Yüksek Komiserler Kurulu tarafından tutulan kayıtlardan elde edilmiştir. Yarış performansı ve yarış performansına çeşitli vücut ölçülerinin etkisi incelenirken en az dört baba-bir kardeşi olan ve en az üç yarışta koşmuş 159 at ve bu atların toplam 2888 yarışına ait bilgiler dikkate alınmıştır. Yarış mesafesi ve süresine ait bilgiler kullanılarak her koşuya ait yarış performansı (m/sn) hesaplanmıştır. 
İncelenen vücut ölçülerine aygır, cinsiyet, atın yaşı ve ana yaşının; yarış performansına aygır, cinsiyet, atın koştuğu tarihteki yaşı, ana yaşı, pist, yıl, hipodrom, yarış mesafesi ve koşu çeşitinin etkileri En Küçük Kareler Yöntemi ve Duncan Testiyle incelenmiştir. Ayrıca vücut ölçüleri arasında fenotipik korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. 

	Vücut ölçülerinin yarış performansına etkileri incelenmeden önce vücut ölçüleri ve yarış performansı değerleri, önemli bulunan çevresel faktörler bakımından düzeltilmişlerdir. Her atın en az üç olmak üzere farklı sayıda düzeltilmiş yarış performansı değeri bulunduğundan bu değerlerin ortalaması alınmıştır. İncelenen vücut ölçülerinin sınıflandırılmasında faktör analizlerinden biri olan Temel Bileşenler Yöntemi ve elde edilen faktör yüklerinin döndürülmesinde Varimax metodu kullanılmıştır. Faktörler için özdeğer sınırı 1 olarak alınmıştır. Elde edilen faktörlerin yarış performansına etkilerinin önemliliği çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemiyle incelenmiştir. Regresyon katsayılarının önemliliği t testi ile kontrol edilmiştir.
Esas tanımlayıcı vücut ölçülerine ait en küçük kareler ortalamaları cidago yüksekliği için 169,34±0,52 cm, beden uzunluğu için 168,52±0,75 cm, göğüs çevresi için 187,66±1,12 cm, ön göğüs genişliği için 20,10±0,25 cm ve ön incik çevresi için 20,48±0,11 cm belirlenmiştir. Esas tanımlayıcı vücut ölçülerinin tamamına aygırın etkisi önemli (P<0,05; P<0,001) olurken atın yaşı ve ana yaşının etkileri önemsiz olmuş; cidago yüksekliği ve ön incik çevresine cinsiyetin etkisi önemli (P<0,05) bulunmuştur. Yardımcı tanımlayıcı vücut ölçülerine ait en küçük kareler ortalamaları göğüs genişliği için 42,24±0,38 cm, göğüs derinliği için 84,88±0,64 cm, sağrı yüksekliği için 167,65±0,54 cm, sağrı uzunluğu için 37,22±0,36 cm, boyun uzunluğu için 58,43±0,70 cm, omuz uzunluğu için 72,38±0,44 cm, bel uzunluğu için 62,43±0,56 cm, baş uzunluğu için 52,93±0,28 cm ve baş genişliği için 24,00±0,13 cm tespit edilmiştir. Aygırın etkisi baş uzunluğu ve genişliği hariç diğerlerine önemli (P<0,01; P<0,001); cinsiyetin etkisi baş genişliğine önemli (P<0,05); atın yaşı ve ana yaşının etkileri incelenen yardımcı vücut ölçülerinin tamamına önemsiz bulunmuştur. Yarış performansına ait en küçük kareler ortalaması 15,288±0,057 m/sn olarak hesaplanmıştır. Yarış performansı ortalaması erkeklerde 15,331±0,061 ve dişilerde 15,244±0,057 m/sn (P<0,01); 2, 3, 4, 5 ve 6+ yaşlı atlarda sırasıyla 15,184±0,053; 15,256±0,043; 15,280±0,049; 15,347±0,062 ve 15,374±0,072 m/sn (P<0,05); 800-1000, 1100, 1200, 1300, 1400, 1500, 1600, 1700, 1800, 1900, 2000, 2100, 2200 ve 2400 m yarış mesafelerinde sırasıyla 15,667±0,141; 15,618±0,126; 15,723±0,061; 15,665±0,071; 15,584±0,062; 15,578±0,068; 15,402±0,073; 15,149±0,086; 14,800±0,096; 15,053±0,065; 15,087±0,072; 14,936±0,078; 14,970±0,093 ve 14,798±0,106 m/sn (P<0,001); kum ve çim pistte 15,018±0,057 ve 15,558±0,061 m/sn (P<0,001) düzeylerinde gerçekleşmiştir. 
İncelenen vücut ölçüleri arasında genellikle yüksek ve pozitif yönlü korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. İncelenen vücut ölçülerinin temel bileşenler yöntemiyle yapılan analiz sonucunda özdeğeri 1'den büyük 4 faktör elde edilmiştir. Bu faktörlerden elde edilen döndürülmüş faktörlerin variyansları sırasıyla % 52,46; 15,50; 8,01 ve 7,21; toplamalı variyansları ise % 52,46; 67,96; 75,98 ve 83,19 olmuştur. Elde edilen faktörlerin yarış performansına etkisi, çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre önemsiz bulunmuştur. 
Sonuç olarak, İngiliz atlarında sınırlı sayıda literatürle karşılaştırıldığında vücut ölçülerinin genel olarak daha yüksek olduğu görülmüş ve incelenen vücut ölçülerinin yarış performansına etkilerinin önemsiz olduğu belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Çevre Faktörleri, İngiliz Atı, Vücut Ölçüleri, Yarış Performansı

Abstract:
The aims of the research were to determine various body measurements and racing performance (m/sec) and effects of those of them on the race performance in Thoroughbred horses.
The animal materials were consisted of 244 Thoroughbred horses, runners in the races, from different ages and they were determined randomly. Data of various body measurements such as wither height, body length, chest girth, front chest width, shin circumference, chest width, chest depth, rump height, rump length, neck length, shoulder length, waist length, head length and head width were taken from these horses in Adana Yeşiloba Hippodrome in 2013 year. Also, pedigree (stallion, birth date, age, gender and mother age) and racing (racing type, distance, duration, year, age, hippodrome and track) informations were obtained from the records of The Board of High Stewards, Ministry of Food Agriculture and Livestock. A total of 2888 racing records from 159 horses, had at least 4 paternal half-sibs and 3 official racing records, has been taken into consideration during statistical analysis of race performance. Race performances (m/sec) were calculated from race durations and distances. 

The effects of environmental factors on body measurements (stallion, gender, age and mother age) and race performance (racing type, distance, duration, year, age, hippodrome and track) were analysed with using least squares method. Also, fenotypic correlation coefficients were calculated among body measurements. 
The values of body measurements and race performances were adjusted in terms of important environmental factors before doing analysis of the effects of body measurements on race performance. Since each horse had at least 3 racing records, average race performance for each horse was calculated. Principal components analyses for body measurements were performed, and then the factor loadings were rotated by Varimax method. Factor eigenvalues greater than 1 were accepted. Multiple linear regression analysis was applied for the significance of the obtained factors on the race performance. Also, t test was used for significance of the regression coefficients. 

The least squares means were 169.34±0.52 cm for wither height, 168.52±0.75 cm for body length, 187.66±1.12 cm for chest girth, 20.10±0.25 cm for front chest width, 20.48±0.11 cm for shin circumference, 42.24±0.38 cm chest width, 84.88±0.64 cm for chest depth, 167.65±0.54 cm rump height, 37.22±0.36 cm rump length, 58.43±0.70 cm for neck length, 72.38±0.44 cm for shoulder length, 62.43±0.56 cm for waist length, 52.93±0.28 cm for head length and 24.00±0.13 cm for head width. The stallion effects were significant (P<0.05, P<0.01, P<0.001) on all measurements except for length and width of head, and gender was important (P<0.05) on the wither height and shin circumference and head width, but the effects of horse age and mother age on all of measurements were not prominent. 
The least squares mean for race performance was obtained as 15.288±0.057 m/sec. The means for race performances were 15.331±0.061 and 15.244±0.057 m/sec (P<0.01) for males and females; 15.184±0.053, 15.256±0.043, 15.280±0.049, 15.347±0,062 and 15.374±0.072 m/sec (P<0.05) for 2, 3, 4, 5 and 6+ years horses; 15.667±0.141, 15.618±0.126, 15.723±0.061, 15.665±0.071, 15.584±0.062, 15.578±0.068, 15.402±0.073, 15.149±0.086, 14.800±0.096, 15.053±0.065, 15.087±0.072, 14.936±0.078, 14.970±0.093 and 14.798±0.106 m/sec (P<0.001) for racing distances of 800-1000, 1100, 1200, 1300, 1400, 1500, 1600, 1700, 1800, 1900, 2000, 2100, 2200 and 2400 m; 15.018±0.057 and 15.558±0.061 m/sec (P<0.001) for dirt and turf tracks, respectively.
High and positive phenotypic correlation coefficients were calculated among body measurements. After principal components analysis, 4 factors which had eigenvalues greater than 1 were obtained. Variances of the rotated 4 factors were 52.46, 15.50, 8.01 and 7.21 %, respectively, while cumulative variances were 52.46, 67.96, 75.98 and 83.19 %, respectively. The effects of factors on race performance were not significant according to the results of multiple linear regression analysis. 
In conclusion, body measuremets obtained the present study were generally higher compared with those of little literature and the effects of body measurements investigated on the race performance were not prominent. 

Key words: Body measuremets, Environmental factors, Race performance, Thoroughbred Horse