Entegre atık yönetimi kapsamında ambalaj atıklarının ayrı toplanması: Erzurum ili Yakutiye ilçesi örneği
Implementations for integrated solid waste managment: The case study of Yakutiye district in Erzurum city
Yazar: EMRE ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP EREN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada Erzurum ili Yakutiye İlçesinde oluşan Ambalaj Atıklarının (AA), Entegre Atık Yönetimi kapsamında evsel katı atıklardan ayrı toplanması ve geri dönüşüme kazandırılması çalışmaları incelenmiştir. Erzurum'da AA'nın yönetim süreci incelendiğinde, ilk kez 2011 yılında Erzurum'da yapılan 25. Dünya Üniversiteler Kış Oyunları bünyesinde ayrı toplama çalışmalarının başladığı görülmüştür. Belediyelerin organizasyonu ve kontrolünde ise ilk kez 2012 yılında uygulanmaya başlanan ve mücbir sebeplerden dolayı kesintiye uğrayan ayrı toplama faaliyetleri, 2019 yılında yeniden başlatılmış olup; bu tez kapsamında 2012 ve 2019 yıllarının ilk altı ayında Yakutiye Belediyesinden elde edilen resmi toplama verileri karşılaştırılarak AA'nın geri dönüşüme kazandırılma çalışmaları incelenmiştir. Bu süreçte, İlçe yerel yönetiminin AA'nın ayrı toplanması konusunda yaygın bir eğitim faaliyeti yürüttüğü, her mahalle ve sokağa ulaştığı ve altyapı çalışmalarını tamamladığı gözlenmiştir. Ancak, İlçe nüfusuna göre ayrı toplanması hedeflenen ve toplanan AA miktarları karşılaştırıldığında, AA ayrı toplama verimlerinin düşük olduğu gözlenmiştir. Buna göre, 2012 yılında en çok %6, 2019 yılında ise en çok %14 ayrı toplama verimine ulaşılmıştır. 2012 yılında sahada yaşanan uygulama zorluluklarının 2019 yılında azaldığı görülmekle birlikte, Erzurum il sınırları içerisinde faaliyet gösteren lisanslı firma sayısının yetersizliği, firmaların yaşadığı mali sorunlar, geri dönüşüm tesislerinin geç kurulması vb. nedenler geri dönüşüme kazandırılan AA oranlarının düşük olmasına sebep olmaktadır. Tez kapsamında ayrıca US EPA tarafından geliştirilen WARM atık azaltım modeline göre ayrı toplanan AA'nın sera gazı emisyonları üzerindeki azaltım etkisi de incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, AA'nın geri dönüştrülmesinin sera gazı salımı üzerinde önemli azaltım etkisine sahip olmasına rağmen, kaynağında atık azaltma faaliyetlerinin en ez sera gazı salımına sebep olacağı belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the collection and recycling activities of Packaging Wastes (PW) aside from domestic solid wastes in Yakutiye District of Erzurum city within the scope of Integrated Waste Management has been examined. When the PW management period in Erzurum city is evaluated, it is seen that separate collection practices have started for the first time within the 25th Winter Universiade held in Erzurum in 2011. On the other hand, separate collection activities of PW under the control and organization of municipalities first implemented in 2012 and interrupted due to mandatory reasons have been resumed in 2019 and, the recycling activities of PW have been examined within the scope of this thesis by comparing the official data of first six months for the years of 2012 and 2019 obtained from Yakutiye Municipality. In this period, it was observed that the administration of local district carried out extensive training activities for the separate collection of PW, reached every neighborhood and street and completed their infrastructure works. However, when comparing the amounts of PW targeted and separately collected by the population, it was observed that separate collection yields of PW were low. Namely, separate collection rates reached at most 6% in 2012 and 14% at most in 2019. Although it was observed that the implementation difficulties experienced in 2012 decreased in 2019, the insufficiency of the number of licensed collecting firms operating in Erzurum province, the financial problems experienced by them, the late establishment of recycling facilities etc. causes low rates of PW recycling. The reduction effect of separate collection of PW on the greenhouse gas emissions according to waste reduction model (WARM) developed by US EPA was also examined in this study. According to the results, even though the recycling of PW has a significant reduction effect on greenhouse gas emission, it is determined that waste reduction activities at its source will cause the least greenhouse gas emission.