Kur'an ayetleri ışığında havf ve reca
Fear and hope accordi̇ng to verso of the Koran
Yazar: İBRAHİM SÜRÜCÜ
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN SÖNMEZSOY
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Korku = Fear ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Umut = Hope ; Ümit = Expectation ; İslamiyet = Islam

Özet:
Havf/Korku, insan hayatında bir savunma mekanizması olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yönüyle havf, insanı tehlikelere karşı uyaran ve tedbire sevk eden derûnî bir duygudur. Bu duygunun aşırı ve yersiz bir şekilde kullanılması hem insanın ruhsal yapısına hem de sosyal yaşantısına zarar veren bir mahiyeti haizdir. Bu duygunun kontrol altına alınması, sınırları içinde kullanılması bireylerin psikososyal hayatları açısından arzulanan bir durumdur. Havf duygusuna mukabil Recâ/Ümit, havftaki aşırılığı kıran, havfı aslî görevini icra etmeye sevk eden bir denge unsuru olarak zikredilebilir. Nitekim havf ve recâ kavramlarının Kur'ân'da bazen aynı âyette geçmesi, bizi bu iki kavram arasındaki denge üzerinde düşünmeye sevk etmektedir.
İslâmî birer kavram olarak bu iki kelimenin Kur'ân, Hadîs ve Tasavvuftaki ele alınış şekilleri bizi yine aynı sonuca vardıracak bir boyuta sahiptir. Öyleki Allah Rasulü, bir hidâyet argümanı olarak ele aldığı havfı insanların ıslah olmaları için bir vesile olarak kullanmıştır. Aynı şekilde Allah Resulü, ifrat derecesindeki havfın olumsuz sonuçlarına dikkat çekerek insanları Allah Teâla'ya karşı hüsn-ü zan ve recâ içinde olmaya davet etmiştir.
Mutasavvıflar havf ve recâ arasındaki ilişkiyi bir kuşun iki kanadına benzeterek aralarındaki dengeye dikkat çekmişlerdir. Bunun yanında havf kavramını daha çok kaygı kelimesiyle değerlendiren psikanalistler, ifrat derecesindeki kaygının zararlarını net bir şekilde ortaya koymaya çalışmışlardır. Aynı disiplinin ilim adamlarına göre kaygı duygusunun ferde verdiği tahrip ancak recâ duygusuyla dengelenirse tahrip etme yerine yarar sağlar.
Bu iki kavrama ister İslâmî ilimler isterse bilimsel çalışmalar yönüyle yaklaşılsın, bu iki kavramın insan hayatı üzerindeki etkileri, aralarındaki denge unsurunu bariz bir şekilde ortaya koymaktadır.

Abstract:
Fear and Hope are factors in human life, which we face as a defence mechaisms. At this point fear is an instict feeling that warn us and lead to take procations againts dangers. However using this feeling in our life unnecessarily may harm our both physical and our social life. Taking under control of this feeling, and using properly is a situation that is wanted from us. Hope according to the fear can be mentioned as a feeling that halter fear as a balance options. Finally as they mentioned in the Koran in the same Verso's should lead us to think about these feelings are each others' balance factors.
As an İslâmic concept these two words give us same feeling and same results when look from hadith and sufism perspective. Consequently our Prophet Mohammed use fear as way to reform humanity for better life. also our Prophet Mohammed warn us not to fear so much like stop our life and hope good things from our God. 
The people of Sufism resemble these words like a birds Wings and try to show the balance. On the other hands the Physcoanalists who consider the word 'havf' as an anciety  try to show obsessive fear is obviously harmful for human life. The same discipline according to the philosophers, only can be useful if they balanced with hope.
Even with consideration of both by philosophers or scientists, these two factors effects of human life shows us they need to balanced each other all the time.