Hipertansiyonu olan hastalarda kardiyovasküler hastalık risk farkındalığı ve tedaviye uyumun değerlendirilmesi
Evaluation of cardiovascular disease risk awareness and compliance with treatment in patients with hypertension
Yazar: ÜLKÜ NUR KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. KADRİYE SAYIN KASAR
Aksaray Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma; hipertansiyonu olan hastalarda kardiyovasküler hastalık risk farkındalığı ve tedaviye uyumlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışma, Nisan  – Ağustos 2022 tarihleri arasında Niğde Çamardı Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18 yaş ve üzeri, araştırma dâhil edilme kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 412 hipertansiyon hastası ile yürütülmüştür. Araştırma verileri ''Kişisel Bilgi Formu'', ''Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendirme Ölçeği (KHRFDÖ)'' ve ''Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği (HBHTUÖ)''ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; normal dağılımın sağlanmadığı durumlarda, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testi, normal dağılım sağlandığında ise Anova test ve ölçekler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için Sperman's rho analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 52,56±11,43 olup, %67,96'sı kadındır. Çalışmaya katılan hipertansiyon hastalarının KHRFDÖ puan ortalaması 33,35±7,27; HBHTUÖ puan ortalaması 18,35±8,43 olup, KHRFDÖ ve HBHTUÖ toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (r=0,06; p=0,22). Katılımcıların alkol kullanma ve egzersiz yapma durumu hipertansiyon hastası olma süresi, birinci derece akrabalarında kardiyovasküler hastalık bulunması ve açlık plazma glukozunun KHRFDÖ toplam puanlarını etkilediği; gelir durumu, yemeklerde tuz kullanımı ve ilaç kullanma düzeninin HBHTUÖ toplam puanlarını etkilediği bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların eğitim durumu, mesleği ve kullandıkları ilaç sayısı ise KHRFDÖ ve HBHTUÖ puan ortalamalarını etkilediği bulunmuştur (p<0,05). Çalışma sonucunda hipertansiyonu olan bireylerin kardiyovasküler hastalık risk farkındalığı ile tedaviye uyumları arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Hipertansiyon kardiyovasküler hastalıklar için önemli bir risk faktörü olduğundan kardiyovasküler riskler konusunda hastaların farkındalığının oluşturulması için eğitimlerin yapılmasının hem farkındalığı arttıracağı hem de tedaviye uyumu etkileyeceği düşünülmektedir.

Abstract:
This research aims to study and evaluate cardiovascular disease risk awareness and patients' compliance to treatment with hypertension. This descriptive and cross-sectional study was conducted with 412 hypertension patients aged 18 years and older, who met the inclusion criteria and accepted to participate in the study, who applied to Niğde Çamardı Family Health Center between April 2022 and August 2022. Research data were collected through face-to-face interviews,  Personal Information Form, Cardiovascular Disease Risk Awareness Assessment Questionnaire (ABCD), and Hill-Bone Compliance to High Blood Pressure Therapy Scale (HBTS). In the evaluation of the data; the Mann-Whitney U test and Kruskal-Wallis test were used in cases where normal distribution was not provided, and Anova test was used when normal distribution was provided, and Sperman's Rho analysis was used to evaluate the relationship between the scales. The mean age of the individuals who are participating in the study was 52.56±11.43, and 67.96% of them were women. The mean ABCD score of the hypertension patients participating in the study was 33.35±7.27; The mean score of HBTS was 18.35±8.43, and no statistically significant correlation was found between the mean scores ABCD and HBTS (r=0,06; p=0,22). It was found that the  alcohol use of participants, exercise status, the duration of hypertension, the presence of cardiovascular disease in first-degree relatives, and fasting plasma glucose affected the total scores of ABCD. On the other hand income status, salt use in meals, and drug use patterns affected the total scores of HBTS (p<0.05). Besides all these, educational status, profession and the number of medications used by the participants affected the mean scores of ABCD and HBTS (p<0.05). As a result of the study, there is no statistically significant relationship between cardiovascular disease risk awareness and treatment compliance of individuals with hypertension. Hypertension is an important risk factor for cardiovascular diseases, it is believed that conducting training to create awareness of patients about cardiovascular risks will both increase awareness and affect compliance with treatment.