İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin matematiksel yazma becerilerinin incelenmesi
Investigation of mathematical writing skills of fourth grade students
Yazar: SANİYE NUR ERGAN
Danışman: PROF. DR. NEŞE IŞIK TERTEMİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Matematiksel yazma = Mathematical writing ; Yazma becerisi = Writing skills ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Matematiksel yazma, öğrencilerin öğretmenleriyle veya birbirleriyle olan yazılı iletişim türlerini kapsayan, matematik etkinliğinde iletişim kurmak için kullanılan dilsel araçlar kümesidir. Bu araştırmada ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin matematiksel yazma türleri olan keşfedici, açıklayıcı, ikna edici ve yaratıcı yazma becerilerinin incelenmesi ve bu beceriyi şekillendiren sınıf içi etmenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda bir nitel araştırma deseni olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Ordu il merkezinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında dördüncü sınıfa devam etmekte olan öğrencilerden tipik durum örnekleme yöntemiyle belirlenen 503 dördüncü sınıf öğrencisi ve bu öğrencilerin bulunduğu sınıflar arasından aykırı durum örnekleme yöntemiyle belirlenen iki sınıf ve bu sınıfların sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada matematiksel yazma becerileri araştırmacı tarafından geliştirilen yazma görevleri aracılığıyla incelenmiştir. Belirlenen sınıflarda yürütülen yarı yapılandırılmış gözlem sürecinin (20 ders saati süren) ardından sınıf öğretmenleriyle yapılandırılmamış görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde nitel bir analiz programı kullanılarak veriler üzerinde içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sürecinde inandırıcılık, aktarılabilirlik ve tutarlılıkla ilgili olarak; katılımcıların sayı ve özellikleri, nasıl seçildikleri, veri toplama araçları ve analiz teknikleri ayrıntılı şekilde açıklanmış, veriler doğrudan alıntılarla desteklenmiş ve veri toplama araçlarının geliştirilmesi ve veri analizinde uzman görüşü alınmıştır. Araştırma sonuçları öğrencilerin keşfedici yazılarında genellikle matematiksel dil bakımından geliştirilmesi gereken noktaların bulunduğunu, strateji değerlendirme bakımından öğrencilerin gelişmiş olduğunu ve çoğunlukla tutarlı görüş bildirildiğini göstermektedir. Öğrencilerin açıklayıcı yazma görevlerinde genellikle matematiksel açıklamalar yapabildikleri ve açıklamalarını matematiksel olarak destekleyebildikleri görülmüş ancak yapılan bu açıklamaların doğruluk bakımından geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin ikna edici yazma görevlerinde genellikle iddia oluşturma, iddiayı açıklama/destekleme bakımından gelişmiş olduğu ancak ikna yolları bakımından zayıf kaldıkları görülmüştür. Öğrencilerin yaratıcı yazma görevlerinde genellikle problem kurma akıcılığı ve problem kurma esnekliği bakımından gelişmiş olduğu ancak orijinallik bakımından geliştirilmesi gereken noktalar olduğu görülmüştür. Öğrencilerin yazma becerileri farklı yazı türleri temelinde incelense de araştırmanın sonucu, matematiksel yazmanın bütüncül olarak geliştiğini, bir yazı türünde gelişmiş özellikler gösteren sınıfın diğer türlerde de gelişmiş özellikler gösterdiğini ortaya çıkarmıştır. Araştırma sonucunda matematiksel yazma becerisiyle bağlantılı olan 6 temaya ulaşılmıştır. Bu temalar; öğretmenin kullandığı sorular/problemler, öğretmenin öğrenciye yaklaşımı, öğretme öğrenme ortamı, öğretmen ve öğrenci aktiviteleri ve sınıfta yazma başlıkları şeklinde ele alınmıştır. Araştırmanın sonuçları öğrencilerin matematiksel düşüncelerini yazılı olarak paylaşma becerilerini destekleyen en önemli bileşenin, öğrencileri çözüm yollarını açıklama ve analiz etmeye yönlendiren ve hataları öğrenme fırsatları olarak gören bir sınıf ortamı olduğu söylenebilir. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlardan hareketle ilerde yapılacak olan araştırmalar için öğrencilerin matematiksel yazma becerilerinin geliştirilmesine ilişkin deneysel çalışmalar yürütülmesi önerilir. Ayrıca öğrencilerin içinde bulunduğu sınıf seviyesinden kaynaklanan değişkenlerin kavranabilmesi için farklı sınıf seviyelerinde matematiksel iletişim/yazma becerilerinin inceleneceği araştırmalar yürütülmesi önerilir.

Abstract:
Mathematical writing is the set of linguistic tools that are used to communicate in mathematical activity and that cover the types of written communication that students have with their teachers or with each other. In this context, the aim of this study was to examine fourth-grade primary school students' exploratory, explanatory, argumentative and creative writing skills, which are types of mathematical writing, and to determine the classroom factors that shape this skill. With this aim, a case study, which is a qualitative methods research design, was adopted. The study group comprised 503 fourth grade students, who were selected using the typical sampling from students attending the fourth grade during the 2021-2022 academic year in the provincial centre of Ordu and the teachers of two classes determined by outlier sampling from among the all classes participating in the first part of the study. Following a semi-structured observation process (20 hours) carried out in the specified classes, unstructured interviews were conducted with the classroom teachers. A ready-made analysis software program was used for the analysis and content analysis was performed on the data. The results of the study revealed that in students' exploratory texts, there were areas needing improvement in terms of mathematical language, that students were advanced in terms of strategy evaluation, and that mostly consistent opinions were expressed. It was observed that in their explanatory texts, students were generally able to make relevant explanations but that the explanations needed improvement in terms of accuracy, and that students were able to support their explanations regarding the subject. It was also observed that students' argumentative texts were generally developed in terms of presenting a claim and explaining/supporting the claim, but that they were weak in terms of routes to persuasion. Furthermore, it was observed that students' creative texts were generally developed in terms of fluency and flexibility in problem posing, but that they were underdeveloped in terms of originality. Although students' writing skills were examined on the basis of the different writing types, the results of the study revealed that mathematical writing developed holistically, and that the class that demonstrated advanced features in one type of writing also demonstrated advanced features in the other types. In this context 6 themes related to this skill emerged. These were discussed under the headings of questions/problems used by the teacher, the teacher's approach to the student, the teaching-learning environment, teacher and student activities, and writing in the classroom. In the research findings, it is noteworthy that the most important element supporting students' ability to share their mathematical ideas (in other words, to communicate mathematically) in writing was the creation of a classroom climate that could lead students to explain and analyse solutions and to see mistakes as learning opportunities. In this regard, it can be recommended that teachers become aware of the connection between thought and language so that they can provide their students with a classroom environment where they can share ideas. It is recommended that future studies conduct experimental studies to develop students' mathematical writing skills. Additionally, research should be conducted to examine mathematical communication/writing skills at different grade levels to gain an understanding of the variables arising from the grade level of the students.