Eğitim aile sağlığı merkezine başvuran hipertansiyon hastalarının ilaç ve hastalık bilgi düzeyi ile tedaviye uyumunun karşılaştırılması
Comparison of drug and disease knowledge level with treatment compliance of patients with hypertension who referred education family health center
Yazar: MEHMET DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT SİNCAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Hastalık = Disease ; Hipertansiyon = Hypertension ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Araştırmamızda hipertansiyon hastalarının kan basıncı düzeylerinin önemli bir belirleyicisi olan tedavi uyumunun, hastaların hastalık ve ilaç bilgi düzeyleri ile ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma Ocak-Şubat 2021 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Saltuklu Eğitim Tipi Aile Sağlığı Merkezine ait iki aile hekimliği biriminde yürütüldü. Çalışmaya polikliniğe başvuran dâhil edilme kriterlerini karşılayan 240 hasta katıldı. Araştırmaya katılanlara Sosyodemografik Özellikler Formu, İlaç Bilgi Düzeyi Anketi (İBDA), Hipertansiyon Bilgi Düzeyi Ölçeği (HİB-DÖ) ve Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği (HBHTUÖ) yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Veriler, SPSS 22,0 paket programında değerlendirildi. Araştırmada hastaların sosyo-demografik ve hastalığa ilişkin özelliklerinin dağılımın incelenmesinde; tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (ortalama, standart sapma, medyan, sayı, yüzde) kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık sınır değeri p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 131'i (%56,4) kadın, 109'u (%45,4) erkek olmak üzere toplam 240 kişi katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 61,05±12,67 ve HT hastalık süresi 9,8±7,27 yıl olarak bulundu. Eğitim durumlarına bakıldığında 163'ü (%67,9) ilkokul mezunu, çalışma durumlarına bakıldığında ise 143'ü (%59,6) çalışmamakta idi. Katılımcılar tarafından HBHTUÖ puanlamasında en düşük 0, en yüksek 17 puan alındı ve puan ortalaması 4.12 ±3,023 olarak bulundu. İlkokul mezunu katılımcıların İBDA puanı ile lise ve yüksekokul mezunu katılımcıların İBDA puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark mevcuttu (p=0.001). Katılımcıların HİB-DÖ puanı ile eğitim durumu ve çalışma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edildi (p=0.05). Katılımcıların yaşları ile İBDA, HBHTUÖ, HİB-DÖ puanları karşılaştırıldığında negatif yönde düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu. Katılımcıların HBHTUÖ puanları ile İBDA puanları karşılaştırıldığında negatif yönde düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu. Katılımcıların HİB-DÖ puanları ile İBDA puanları karşılaştırıldığında pozitif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu.
Sonuç: Çalışmamızda katılımcıların ilaç bilgi düzeyleri arttıkça tedaviye uyumlarının arttığı, hastalığını ve ilaçlarını bilme düzeylerinin korele olduğu saptandı. Katılımcılar yaşlara göre değerlendirildiğinde yaşları arttıkça ilaç ve hastalık bilgi düzeyinin azaldığı ancak tedaviye uyumlarının arttığı bulundu. Çalışmamızın sonuçları, HT hastalarının kullandıkları ilaçlar hakkındaki bilgi düzeylerinin tedaviye uyumlarını etkilediğini göstermektedir. Tedaviye uyumu arttırmak için HT hastalarına hastalığının süreci, tedavisi, izlemi ve yaşam tarzı değişiklikleri konusunda daha fazla bilgilendirici eğitimlerin düzenlenmesi yararlı olabilir.
Anahtar Kelimeler: : Hipertansiyon, ilaç, tedaviye uyum

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to investigate the relationship between treatment compliance, which is an important determinant of the blood pressure levels of hypertensive patients, with the disease and drug knowledge levels of the patients.
Materials and Methods: This research was conducted between January and February 2021 in two family medicine units of the Saltuklu Education Type Family Health Center, affiliated to Atatürk University Faculty of Medicine, Department of Family Medicine. 240 patients who applied to the outpatient clinic who met the inclusion criteria participated in the study. Sociodemographic Characteristics Form, Drug Information Level Questionnaire (DILQ), Hypertension Knowledge-Level Scale (HK-LS) and Hill–Bone Compliance To High Blood Pressure Therapy Scale (HBTS) were applied to the participants during face to face meeting. The data were evaluated in the SPSS 22.0 package program. In examining the distribution of socio-demographic and disease-related characteristics of the patients in the study; descriptive statistical methods (mean, standard deviation, median, number, percentage) were used. Statistical significance level was taken as p <0.05.
Results: 240 people participated in the study. While 131 (56.4%) participants are woman, 109 (45.4%) participants are man. Average age of the participants in the study is calculated as 61.05±12.67 and the duration of HT disease calculated as 9.8±7.27 years. When we analyze the their educational and employment status, 163 (67.9%) participants were primary school graduates and 143 (59.6%) participants were unemployed. The HBTS scores of the participants scores ranged between 0-17 and the mean score was found to be 4.12±3.023. There was a statistically significant difference between the DILQ score of the primary school graduate participants and the DILQ score of the high school and university graduates (p = 0.001). A statistically significant relationship was found between the HK-LS score of the participants and their educational status and employment status (p = 0.05). Comparing the age of the participants and  scores of DILQ, HBTS, HK-LS, a statistically significant low level correlation was found. Comparing the participants' HBTS scores and DILQ scores, a statistically significant low level negative correlation was found. Comparing the participants' HK-LS scores and DILQ scores a statistically significant moderate positive correlation was found.
Conclusion: In our study, it was found that as the drug knowledge level of the participants increased, their treatment compliance increased, their level of knowledge of their disease and drugs was correlated. It was determined that as the age of the participants increased, their drug and disease knowledge levels decreased and their treatment compliance increased. The results of our study show that the knowledge levels of hypertensive patients about their medications affect their treatment compliance. It may be useful to increase treatment compliance, more informative trainings should be organized for hypertensive patients about the process, treatment, follow-up and lifestyle changes of the disease.
Keywords: Hypertension, drug, treatment compliance