Salat Tepe orta Tunç Çağı küçük buluntuları: Tipoloji ve işlev analizi
Middle Bronze Age small finds from Salat Tepe: Typology and functional analysis
Yazar: İLYAS ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. AYŞE TUBA ÖKSE
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Deprem = Earthquake ; Orta Tunç Çağı = Middle Bronze Age ; Ritüel = Ritual ; Salat Tepe = Salat Tepe ; Tipoloji = Typology ; Yangın = Fire ; Yukarı Dicle Havzası = Upper Dicle Basin ; İşlevsel analiz sistem tekniği = Functional analysis system technique

Özet:
İnsanlar dünyaya geldiği ilk andan itibaren yaşamını sürdürebilmesi için farklı işlevlerde kullanılan çeşitli araç ve gereçler üretmişlerdir. Bu anlamda Yukarı Dicle Havzasında kırsal bir yerleşim olan Salat Tepe'de Orta Tunç Çağı'na tarihlenen IIB:4-3 (OTÇ I-II), IIC:2 (OTÇ III) ve IIC:1 (GTÇ I) tabakalarda ele geçen farklı malzemelerden üretilmiş küçük buluntular "Salat Tepe Orta Tunç Çağı Küçük Buluntuları: Tipoloji ve İşlev Analizi" başlığı altında değerlendirilmiştir. Arkeolojik dolgularda ele geçen pişmiş toprak, taş, metal, kemik (Hayvan kabuğu) ve cam (Frit) gibi küçük buluntular stratigrafik konumları, bağlamlarına göre özellikleri yoğunlukları üzerinden değerlendirildiğinde, yerleşimlerin kültürel gelişiminin, toplumsal bağlamda iş gücü paylaşımının ve işlevlerin anlaşılır hale gelmesini sağlayacak veriler sunmuştur. Bu veriler ışığında ve günümüzdeki araç gereçlerle bağlantı kurularak Salat Tepe'de ele geçen küçük buluntular ritüel gereçleri, dokuma araçları, oyun gereçleri, süs eşyaları, besin hazırlama araçları ve aletler olarak gruplandırılmıştır.
Salat Tepe'nin Orta Tunç Çağına tarihlendirilen dört mimari tabakasında ele geçen 458 buluntu üzerinden yaşayan toplulukların yaşam tarzları, üretim biçimleri, kültürel devamlılık ve değişimlerine ilişkin belirleyici sonuçlara ulaşılmasını sağlamıştır. Örneğin, depremden ve yangından dolayı yoğun tahribata uğrayan Salat Tepe'de yaşayan topluluğun yaşam tarzında ritüellerin önemli yer tuttuğu, ekonomisinin tarımın yanı sıra, küçük buluntulardan en yoğun gruptan biri olan pişmiş toprak ağırlıklar olmasından yola çıkılarak, ihtiyaca yönelik dokuma endüstrisi olduğu anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Salat Tepe, Orta Tunç Çağı (IIB:4-3 ve IIC:2-1), Yukarı Dicle Havzası, Küçük Buluntular, Ritüel, Deprem ve Yangın.

Abstract:
From the first moment they came to the world, humans produced tools and equitment used for different functions in order to survive. In this sense, in Salat Tepe, which is a rural settlement  in the Upper Tigris Basin, various small finds recovered in levels IIB:4-3 (MBA I-II), IIC:2 (MBA III) and IIC:1 (LBA I) dating to the Middle Bronze Age. Have been evaluated under the heading "Middle Bronze Age Small finds from Salat Tepe: Typolog and Functional Analysis". When small finds such as terracotta, stone, metal, bone (shell) and glass (frit) recovered in archaeological fills have been evaluated on the basis of their stratigraphic position, their characteristics according to their context and the date that enable to reconstruct the cultural devolopment of the settlement, sharing of labor in social context, and their functions to in the light of these data and of today's tools and equipment, the small finds found in Salat Tepe are grouped as ritual items weaving tools, gaming objects, ornaments and items for food preparation as well as several tools.
The 485 findings obtained in four architectural levels of Salat Tepe dated to the Middle Bronze Age provide results regarding the lifestyles, production styles cultural continuity and changes of life style of the communities. Ritual seem to have taken an important place in the ritual seem to have taken of the community living in Salat Tepe, which has been heavily damaged by earthquakes and fire. The economy of the community is oriented according to the industry, according to the most intense group of small finds according to the.
Key Words: Salat Tepe, Middle Bronze Age (IIB:4-3 and IIC:2-1), Upper Tigris Basin, Small finds, Ritual, Earthquake and Fire.