Bazı değişen yıldızların çoklu periyot değişimlerinin incelenmesi
Investigation of multiple period changes of some variable  stars
Yazar: YASEMİN ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUNCAY ÖZDEMİR
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Katıhal Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Gama ışınları patlamalarının optik bölgedeki kaynaklarını bulmak üzere tasarlanmış olan ROTSE (Robotic Optical Transient Search Experiment)  teleskopları, iki tanesi güney yarıkürede (Avustralya ve Namibya) iki tanesi de kuzey yarıkürede (Amerika ve Türkiye) kurulmuş robotik teleskoplardır. Bu teleskopların temel amacı Compton Gama ışınları teleskobu ile uyumlu bir şekilde çalışarak, uydu tarafından tespit edilen gama ışınları patlamalarının  optik kaynaklarını tespit etmektir. Uydudan herhangi bir uyarı gelmediğinde teleskop filtresiz olarak tarama gözlemleri yapmaktadır. Bizim bu tezde kullanacağımız veriler işte bu tarama gözlemlerinin sonuçlarının bazılarıdır. Tarama gözlemleri sonucunda daha önce incelenmemiş binlerce yıldızın ışık eğrisi elde edilmiştir. Çalışmamızda bu yıldızlardan bazılarının ışık eğrilerini kullanarak periyod analizi yardımıyla henüz tam olarak sınıflandırılmamış değişen yıldızları sınıflandırmaya çalıştık. Yıldız sayısı çok fazla olduğu için çalışmamızı çoklu değişim periyoduna sahip yarı düzenli değişen yıldızlar üzerine temellendirdik. Yarı düzenli yıldızlar zonklama gösteren değişen yıldız tipinden olup özelikle evrim açısından mira tipi değişenler ile ilişkilendirildiği için önemlidir. Yıldızın iç yapısındaki fiziksel olaylar sonucu oluşan ses dalgaları yıldızın biçimini bozarak onun ışık eğrisinde değişime neden olurlar, bu değişim doğrudan yıldızın iç yapısı ile ilgili olduğu için yıldız evrimi ile ilgili bilgi verirler.

Abstract:
ROTSE (Robotic Optical Transient Search Experiment) telescopes, which are designed to find the sources of gamma-ray bursts in the optical region, are robotic telescopes, two of which are located in the southern hemisphere (Australia and Namibia) and two in the northern hemisphere (America and Turkey). The main purpose of these telescopes is to work in concert with the Compton Gamma-ray telescope to detect the optical sources of gamma-ray bursts detected by the satellite. When there is no warning from the satellite, the telescope makes scanning observations without a filter. The data we will use in this thesis are some of the results of these survey observations. As a result of scanning observations, the light curves of thousands of stars that have not been studied before have been obtained. In our study, we tried to classify variable stars that are not yet fully classified with the help of period analysis using the light curves of some of these stars. Since the number of stars is very large, we have based our study on semi-regular variable stars with multiple change periods. Semi-regular stars are of the pulsating variable star type and are especially important for evolution because they are associated with mira-type variables. Sound waves, which occur as a result of physical events in the internal structure of the star, deform the star and cause a change in its light curve. Since this change is directly related to the internal structure of the star, they give information about the evolution of the star.