Allojeneik kök hücre nakli yapılan hastalarda hasta kontrollü analjezinin rolü ve erken dönem toksisite ile ilişkisi
The determinative role of patient-controlled analgesia in the early course of allogeneic hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: KÜBRA HAŞİMOĞLU GÜRÜN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ARZU YEGİN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Analjezi-hasta kontrollü = Analgesia-patient controlled ; Ağrı = Pain ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Stomatit = Stomatitis ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Hasta kontrollü analjezi (HKA), allojeneik kök hücre nakli (AKHN) yapılan hastalarda mukozit ilişkili ağrı palyasyonunda kullanılan, hastanın performasını ve yaşam kalitesini düzeltmeyi amaçlayan bir tedavi yöntemidir. Bu çalışmada, AKHN yapılan hastalara uygulanan HKA etkinliğinin değerlendirilmesi ve erken dönem toksisite ile olan olası ilişkisinin aydınlatılması amaçlanmıştır.  Allojeneik KHN yapılmış 452 hastanın (ortanca yaş:35(15-67) yıl; E/K: 285/167) dosyası geriye dönük olarak incelendi. Çalışma grubu HKA kullanımına göre HKA+ ve HKA- olarak iki alt gruba ayrıldı. Hasta kontrollü analjezi kullanımının genç ve akut lösemi tanılı hastalarda daha sık olduğu görüldü. Myeloablatif rejim, tüm beden ışınlaması ve metotreksat kullanımı HKA gereksinimi için belirleyici olan etkenlerdi. Nötropeni ve hastanede kalış süresi HKA uygulanan hastalarda anlamlı uzun bulundu. Veno okluziv hastalık, bakteriyel/fungal enfeksiyonlar ve organ toksisiteleri (hepatik, renal ve nörolojik toksisite) HKA+ grupta daha sıktı. Hasta kontrollü analjezi kullanımı ile bulantı, kusma, ishal, kabızlık ve hipoksi arasında anlamlı ilişki gösterildi. Çok değişkenli analizde; ECOG ve EBMT skorları, ateşli gün sayısı, hipoksi ve nefrotoksisite sağkalım üzerine anlamlı etki gösteren parametrelerdi. Toplam sağkalım açısından HKA+ ve HKA- gruplar arasında anlamlı farklılık gözlenmedi. Mukozit ve ilişkili ağrının önlenmesi ve tedavi edilmesi AKHN ilişkili toksisite ve komplikasyonların azaltılmasına katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Patient-controlled-analgesia (PCA), which is generally used for the palliation of mucositis-associated-pain in allogeneic hematopoietic stem cell transplantation (allo-HSCT) is considered to improve patient's performance status and prevent posttransplant complications associated with severe mucositis. The aim of this study was to evaluate the role and efficacy of PCA in allo-HSCT recipients and to clarify its possible association with early posttransplant toxicities. Medical records of 452 allo-HSCT recipients (median age: 35(15-67) years; M/F: 285/167) were retrospectively reviewed. The study cohort was divided into two subgroups as PCA+ and PCA-, based on the status of their PCA requirement. Patient-controlled-analgesia was more frequently used in younger patients and patients with acute leukemia. Myeloablative conditioning, total body irradiation and methotrexate use for graft versus host disease prophylaxis were identified as significant predictive factors for PCA requirement. Neutropenic period as well as the length of hospital stay were found to be longer in PCA+ group. Patients in PCA+ group had a significant tendency to develop bacterial and fungal infections and organ toxicities besides increased prevalence of veno-occlusive disease. A significant correlation was indicated between PCA use and nausea, vomiting, diarrhea, constipation and hypoxia. In multivariate analysis, ECOG and EBMT scores, number of febrile days, hypoxia and nephrotoxicity represented significant prognostic impact on survival. Overall survival was not different between PCA+ and PCA- groups. Novel strategies to prevent or treat mucositis and associated pain would reduce the risk of toxicities and improve transplant outcomes.