Sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında WELL V2 ve YeS-TR bina sertifika sistemlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of WELL V2 and YeS-TR building certification systems within the scope of sustainable development goals
Yazar: BERAT CANSU GÜLDAĞLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELİHA BANU YAVUZ PELVAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sertifika = Certificate ; Sertifikalandırma = Certification ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yeşil yapı = Green building

Özet:
Sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma kavramları, artan çevre sorunlarıyla başa çıkmak ve çevresel olumsuzlukları en aza indirmek amacıyla hayatımıza girmiştir. Bu kavramları desteklemek üzere, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (17 hedef) ve Avrupa Yeşil Mutabakatı geliştirilmiştir. 20. yüzyılda yeşil bina kavramının önem kazanmasıyla birlikte, yapı sektöründe sürdürülebilirliği sağlamak için yeşil bina sertifika sistemleri öne plana çıkmıştır. Bu çalışma, WELL v2 ve YeS-TR Bina sertifika sistemlerinin tüm ana kategorileri ve alt kriterleri bakımından, 2030 yılına kadar ulaşılması amaçlanan Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri kapsamında ayrıntılı olarak değerlendirilmesini içermektedir. Çalışmanın temel problemi; Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile WELL v2 ve YeS-TR Bina sertifika sistemlerinin ilişkisini ortaya koymaktır. İncelenmek üzere seçilen bu sertifika sistemlerinin; Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine etki ve katkılarının değerlendirilmesi, tanıtımının yapılarak bu sertifikalara yönelik farkındalık sağlanması ve bu sertifika sistemlerinin yaygınlaştırılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın yöntemi; var olan ilişkilerin analiz edilmesi (mevcut durum değerlendirmesi), yeni ilişkiler kurulması (öneri ilişkilerinin geliştirilmesi) ve bu ilişkilerin sebeplerinin eleştirel bir bakış açısı dahilinde yorumlanmasına dayanmaktadır. Yapılan analizler ve değerlendirmeler neticesinde; WELL v2'nin mevcut durumda en fazla ilişkilendirildiği hedefler sırasıyla: Sağlık ve Kaliteli Yaşam (Hedef 3), Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar (Hedef 11) ve Eşitsizliklerin Azaltılması (Hedef 10) olurken; öneriler sonrası durumda: Sağlık ve Kaliteli Yaşam (Hedef 3), Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar (Hedef 11) ve Sorumlu Üretim ve Tüketim (Hedef 12) olmuştur. En az ilişki kurulan hedefler ise, mevcut durumda: Sudaki Yaşam (Hedef 14), Açlığa Son (Hedef 2), Karasal Yaşam (Hedef 15) ve Amaçlar İçin Ortaklıklar (Hedef 17) iken; öneriler sonrası durumda ise: Sudaki Yaşam (Hedef 14), Karasal Yaşam (Hedef 15) ve Yoksulluğa Son (Hedef 1) olarak karşımıza çıkmaktadır. Benzer şekilde, YeS-TR Bina sertifikası için geliştirilen öneri ilişkileri doğrultusunda bu sertifikanın da en çok ilişkili olduğu hedeflerin sırasıyla: Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar (Hedef 11), Sorumlu Üretim ve Tüketim (Hedef 12) ve Sağlık ve Kaliteli Yaşam (Hedef 3) olduğu görülmektedir. En az ilişki kurulan hedefler ise: Açlığa Son (Hedef 2), Toplumsal Cinsiyet Eşitliği (Hedef 5) ve Eşitsizliklerin Azaltılması (Hedef 10) olarak saptanmıştır. Tüm bulgular, çalışma kapsamında değerlendirilen sertifika sistemlerinin, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini gerçekleştirmek açısından birer araç niteliği taşıdığını göstermektedir. Bu nedenle, WELL v2 ve YeS-TR Bina sertifikalarına sahip yapıların yaygınlaştırılmasıyla, Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ulaşmak daha kolay ve daha kısa sürede mümkün olabilecektir. Tez kapsamında, bu sertifikalara sahip yapıların sayısının artması için çeşitli öneriler sunulmaktadır.

Abstract:
The concepts of sustainability and sustainable development have emerged to address increasing environmental problems and to minimize negative environmental impacts. The United Nations Sustainable Development Goals (17 goals) and the European Green Deal have been established to support these concepts. In the 20th century, as the concept of green building gained significance, green building certification systems came to the forefront to ensure sustainability in the construction sector. This study includes a detailed evaluation of the WELL v2 and YeS-TR Building certificate systems in terms of all main categories and sub-criteria within the framework of the United Nations Sustainable Development Goals, which aim to be achieved by 2030. The primary problem addressed in the study is to reveal the relationship between the Sustainable Development Goals and the WELL v2 and     YeS-TR Building certificate systems. The study aims to assess the impact and contribution of selected these certification systems on the Sustainable Development Goals, to introduce these certification systems, raise awareness by promoting certifications, and encourage the widespread adoption of these certification systems. The methodology of the study is based on analyzing existing relationships (current state assessment), establishing new relationships (development of recommendation relationships), and interpreting the reasons behind these relationships from a critical perspective. As a result of the analyses and assessments, the goals that WELL v2 is most associated with in the current state are: Good Health and Well-being (Goal 3), Sustainable Cities and Communities (Goal 11), and Reduced Inequalities (Goal 10). In the post-recommendation state, they are: Good Health and Well-being (Goal 3), Sustainable Cities and Communities (Goal 11), and Responsible Consumption and Production (Goal 12). The goals with the least associated in the current state are: Life Below Water (Goal 14), Zero Hunger (Goal 2), Life on Land (Goal 15), and Partnerships for the Goals (Goal 17) while in the post-recommendation state, they are: Life Below Water (Goal 14), Life on Land (Goal 15), and No Poverty (Goal 1). Similarly, according to the recommendation relationships developed for the YeS-TR Building certificate, the most associated goals are: Sustainable Cities and Communities (Goal 11), Responsible Consumption and Production (Goal 12), and Good Health and Well-being (Goal 3). The least associated goals are: Zero Hunger (Goal 2), Gender Equality (Goal 5), and Reduced Inequalities (Goal 10). All findings indicate that the certificate systems evaluated within the scope of the study are effective tools for achieving the Sustainable Development Goals. Therefore, with the increased adoption of buildings certified with the WELL v2 and YeS-TR Building certificate systems, it will be possible to achieve the United Nations Sustainable Development Goals more efficiently and in a shorter time. Within the scope of thesis, various recommendations are provided to increase the number of buildings with these certifications.