Sonradan görme engellilik deneyimine sahip bireylerin psikososyal yaşam süreçlerinin ekolojik yaklaşım çerçevesinde incelenmesi
The examination of the psychosocial life processes of individuals with aquired vision loss within the framework of ecological approach
Yazar: GÜLSÜME ŞENOCAK
Danışman: PROF. DR. AYŞE RESA AYDIN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKLEM TEKDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engellilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ekolojik etki = Ecological effect ; Ekolojik faktörler = Ecological factors ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Görme engelliler = Visually impaired ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Yaşam = Life ; Yaşam koşulları = Life conditions

Özet:
Bu araştırma, sonradan görme engellilik deneyiminin psikososyal yaşam süreçlerine olan etkisini incelemeyi ve bireylerin psikososyal yaşam süreçlerinde ne tür değişimlerle karşı karşıya kaldıklarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma nitel araştırma deseni ve durum çalışması ile tasarlanmıştır. 18-30 yaş arasında olan ve yine bu yaş grubu içinde olan 7'si erkek 5'i kadın olmak üzere toplam 12 görme engelli katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görme kaybı yaşamış katılımcılarla yaklaşık50-60 dakika süren derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerin ses kayıtları Word ortamında yazıya dökülerek deşifre edilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2020 programı ile kodlanarak betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular engellilik öncesi ve engellilik sonrası olmak üzere 2 ana tema altında toplanmıştır. Engellilik öncesi teması engellilik tanımı, görmenin anlamı, geleceğe dair hedefler ve karşılaşılan güçlükler olmak üzere 4 kategoride incelenirken; engellilik sonrası teması görme kaybına yönelik duygular, görmenin anlamı, yeni hayatın inşası, günlük yaşam becerileri, toplumsal yaklaşım, görme kaybıyla birlikte yaşamdaki değişimler olmak üzere 6 kategoride incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, görme kaybı yaşayan katılımcıların psikolojik süreçlerinde farklı değişimler yaşamalarının yanı sıra günlük yaşam becerilerini, toplumsal ilişkilerini ve eğitim, kariyer ve aile kurmaya dair geleceğe dair hedeflerini kapsayan sosyal yaşam süreçlerinde farklı değişimler yaşadıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
This research aims to examine the effect of aquired vision loss experience on psychosocial life processes and to determine what kind of changes persons with vision loss are faced in their psychosocial life. This study was designed with a qualitative research design. The universe of the study composed 12 visually impaired people, 7 men and 5 women, who have experienced vision loss between the ages of 18 and 30 and with different demographic characteristics agree to participate voluntarily. 50-60 minutes of in-depth interviews were conducted with the participants and the audio recordings of these interviews transcribed in the Microsoft Word and deciphered by the manual method. The data obtained were encoded with MAXQDA 2020 program and analyzed descriptively. In the descriptive analysis, findings were collected under 2 major themes that are pre-disability and post-disability. While the pre-disability theme is examined in 4 categories: the definition of disability, the meaning of seeing, future goals and difficulties encountered; The post-disability theme was examined in 6 categories: feelings about vision loss, the meaning of seeing, the construction of a new life, daily living skills, social approach, and changes in life with vision loss. According to the results of the research, it has been determined that the participants with visual loss experience different changes in their psychological processes, as well as different changes in their social life processes, which include their daily life skills, social relations and future goals of education, career and establishing a family.