Sporcu ve sporcu olmayan bireylerin vücut kompozisyonu ve beslenme durumları ile serum leptin düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of body composition, nutrition status and serum leptin levels of athletes and non-athletes
Yazar: PELİN BİLGİÇ
Danışman: PROF. DR. GÜLGÜN ERSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology

Özet:
Bilgiç, P., Sporcu ve sporcu olmayan bireylerin vücut kompozisyonu ve beslenme durumları ile serum leptin düzeylerinin değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Toplu Beslenme Sistemleri Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2003. Bu çalışmada beden kitle indeksleri (BKİ) ve yaşları eşleştirilen üst düzey erkek milli sporcularla (10 güreşçi, 10 halterci) sporcu olmayan 10 yetişkin erkeğin vücut kompozisyonları, beslenme durumları ve serum leptin düzeyleri karşılaştırılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Serum leptin düzeyleri ELISA - Human Leptin (IBL Lab.) kiti ile ölçülmüştür. Kan alımından 1 gün önceki besin tüketim kaydı ve tüketim sıklığı ile fiziksel aktivite kaydı alınmıştır. Vücut yağ yüzdesi tahmininde, bel çevresi, BKİ, biyoelektrik empedans (BIA) (Tanita-215) ve deri kıvrım kalınlığı (DKK) (Holtain kaliper) ölçümleri kullanılmış, kullanılan yöntemler arasında sporcularda BKİ'ye dayalı formüller ile vücut yağ yüzdesinin hesaplanmasının hatalı sonuçlar verdiği, 7 bölge DKK ölçümleri ile Pollock ve ark.'ın vücut yoğunluğu denklemi ile Siri'nin vücut yağ yüzdesi formüllerinin daha uygun olduğu görülmüştür. Vücut yağ yüzdelerinin sporcularda, sporcu olmayanlardan farklı (p<0.001) ve daha düşük olduğu saptanmıştır. Bunlara bağlı olarak sporcu ve sporcu olmayanlar arasında serum leptin düzeylerinde de fark (p<0.05) bulunduğu, sporcuların leptin düzeylerinin sporcu olmayanlardan daha düşük olduğu saptanmıştır. Bireylerin serum leptin düzeyleri ile fiziksel aktivite harcamaları ve enerji alımları arasında ilişki bulunamamıştır. Bireylerin günlük tükettikleri sigara sayısı ile leptin arasında negatif yönde, ancak zayıf korelasyon bulunmuştur. Tüm bireylerde enerjinin besin öğelerinden sağlanan oranlarının uygun olmadığı, sporcuların %50'sinin C ve %45'inin Bı vitamini alımlarının yetersiz (RDA düzeyinin altında) olduğu, sporcu olmayanların ise %50'sinin niasin ve C vitamini alımlarının yetersiz olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Leptin, sporcu, vücut kompozisyonu, obezite.

Abstract:
VI ABSTRACT Bilgiç, P., Evaluation of body composition, nutrition status and serum leptin levels of athletes and non-athletes, Hacettepe University Health Sciences Institute Thesis in Nutrition and Dietetics, Ankara, 2003. The aim of this study is to find out the effect of anthropometrical measurements and nutritional factors on serum leptin levels among body mass index (BMI) and age - matched voluntary 10 male Olympic wrestlers, 10 male Olympic weight lifters, and non-athletes. Serum leptin levels were measured by ELISA- human leptin, IBL kits. Food consumption is evaluated by food frequency questionnaire and 24 hour food recall record of the day previous to blood sampling. Bioelectrical impedance analysis (by Tanita-215), BMI, waist circumference and skinfold measurements (by Holtain skinfold caliper) were taken as anthropometric measurements. The usage of formulas based on BMI was found to be improper for athletes since the body fat percentage results were different from the real values. Skinfold measurements, used in the equation of Pollock et al. and Siri were used and found proper for estimation of body fat percentages of athletes. The body fat percentages and serum leptin levels of the athletes were found to be different (p<0.05) and lower than of non-athletes. The number of cigarettes smoked per day were found to be negatively, but low correlated with the serum leptin levels of the participants. Nutritional and physical activity results were found to be unrelated with the serum leptin levels (r = 0.01 1 ). Non of the athletes skip meal in the pre-competition period. The vitamin C (50%) and tiamin (45%) intakes of the athletes were found to be inadequate when compared with recommended dietary allowances (RDA) levels. The proportion of energy supplied from macro-nutrients were improper both in athletes and non-athletes. The dietary niacin and vitamin C intakes of the non-athletes (50%) were below the recommended dietary allowances (RDA) levels, probably due to the low consumption of meat for niacin and the low consumption of fruit and vegetables for vitamin C. Keywords: Leptin, athletes, body composition, obesity.