Vücut ağırlığını azaltmaya yönelik uzaktan beslenme tedavisine uyumun farklı besin tüketim günlüğü yöntemleri ile değerlendirilmesi
Assessment of adherence to online dietary treatment to reduce body weight by different dietary record methods
Yazar: İREM KASKIR
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP GÖKTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Diyet = Diet ; Günlük tutma = Diary keeping ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Kilo verme = Weight loss ; Mobil uygulama = Mobile application ; Obezite = Obesity ; Vücut ağırlığı = Body weight

Özet:
Bu çalışmanın amacı, pre-obez ve obez yetişkin bireylerde vücut ağırlığını azaltmaya yönelik uzaktan beslenme tedavisinde besin tüketimlerini ve fiziksel aktivitelerini kağıt günlüğe ve mobil uygulamaya kaydettiklerindeki diyete uyumları ve fiziksel aktivite seviyeleri üzerindeki etkisini değerlendirmek ve kağıt günlük ile mobil uygulamanın kullanılabilirliğini karşılaştırmaktır. Çalışmaya 19-65 yaş arası, BKİ'si 25,0-39,9 kg/m2 arası olan 39 birey katılmıştır (nE=8, nK=31). Bireyler toplamda 4 kez değerlendirilmiştir. İlk değerlendirmede (0. Hafta) bireylere anket uygulanmış ve uygun zayıflama diyeti hazırlanarak bir hafta süreyle bir kayıt tutmadan diyete uyum sağlamaları istenmiştir. İkinci değerlendirmede (1. hafta) bireylerden iki gün besin tüketim kaydı araştırmacı tarafından alınmıştır. Rastgele olacak şekilde üç hafta süreyle bazı bireylerden kağıt günlük, bazı bireylerden mobil uygulama kullanarak besin tüketimlerini ve fiziksel aktivite kayıtlarını kaydetmeleri istenmiştir. Üçüncü değerlendirmede (4. hafta), kağıt günlük kullanan bireylerden mobil uygulama, mobil uygulama kullanan bireylerden kağıt günlük kullanmaları istenerek günlük yöntemi değiştirilmiştir. Dördüncü değerlendirmede (7. hafta), kağıt günlük ve mobil uygulama kullanımının uygulanabilirliği değerlendirilmiştir. Ayrıca bireylerin antropometrik ölçümlerinin değerlendirilebilmesi için ilk değerlendirmede bireylere online eğitim verilmiştir ve her değerlendirmede bireyler antropometrik ölçümlerini almıştır. Çalışma sonunda bireylerin kağıt günlük ve mobil uygulama kullandıkları dönemdeki ağırlık, BKİ, bel ve kalça çevresi, bel/kalça oranı ölçümleri değişiminde anlamlı bir fark bulunmamıştır. Enerji ve besin ögelerinden yalnızca A vitamini (p=0,040), riboflavin (p=0,042), B12 vitamini (p=0,037) ve sodyum (p=0,001) alımlarında anlamlı fark bulunmuştur. Ayrıca bireylerin bu dönemlerdeki aktivite sıklıkları (p=0,003) ve süreleri (p=0,001) arasında da anlamlı fark bulunmuştur. Bireylerin vücut ağırlığını azaltmaya yönelik uzaktan beslenme tedavisine uyumu mobil uygulama kullandıkları dönemde kağıt günlüğe göre daha fazla olduğu görülmüştür. Bireylerin kağıt günlük ve mobil uygulama kullandıkları dönemdeki enerji ve besin ögeleri alımları, fiziksel aktivite sıklık ve süreleri, ağırlık ve BKİ değişimleri arasında korelasyon gözlenmiştir. Bireyler çoğunlukla mobil uygulama kullanımını kolay (%79,5), zaman alıcı değil (%64,1), ulaşılabilir (%61,5), diyete uyum sağlamaya yardımcı (%66,6) olarak değerlendirmiştir.  Sonuç olarak diyete uyumu takip etmek için mobil uygulamalar kağıt günlüğe alternatif olabilir. Ancak kağıt günlük ve mobil uygulamaların diyete uyumdaki ve fiziksel aktivite durumlarındaki etkilerinin doğrulanabilmesi için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the effect of recording their food consumption and physical activities in a paper diary and mobile application on the online diet therapy, to reduce body weight in overweight and obese adults, and to compare the usability of the paper diary and the mobile application. A total of 39 individuals aged 19-65 years with BMI of between 25,0 and 39,9 kg/m2 participated in the study (nM=8, nW=31). Individuals were evaluated 4 times in total. In the first assessment (Week 0), a questionnaire was applied to the individuals and they were asked to adapt to appropiately tailored diet for a week without keeping a record. In the second assessment (Week 1), two-day food consumption records were taken by the researcher. For three weeks, randomly, some individuals were asked to record their food consumption and physical activity records using a paper diary and some individuals using a mobile application. In the third assessment (Week 4), individuals using a paper diary were asked to use a mobile application, and individuals using a mobile application were asked to use a paper diary. In the fourth assessment (Week 7), the feasibility of using a paper diary and mobile application was evaluated. In addition, in order to evaluate the anthropometric measurements of the individuals, online training was given to the individuals in the first assessment and the individuals took their anthropometric measurements in each assessment. At the end of the study, no significant difference was found in the changes in weight, BMI, waist and hip circumference, waist/hip ratio measurements when individuals used paper diary and mobile applications. A significant difference was found only in the intake of vitamin A (p=0,040), riboflavin (p=0,042), vitamin B12 (p=0,037) and sodium (p=0,001) from energy and nutrients. In addition, a significant difference was found between the activity frequency (p=0,003) and duration (p=0,001) of the individuals during these periods. It was observed that the adherence of individuals to online dietary treatment to reduce body weight was higher when they used mobile applications compared to paper diary. A correlation was observed between energy and nutrient intakes, physical activity frequency and duration, weight and BMI changes during the period when individuals used paper diaries and mobile applications. Individuals mostly evaluated the use of mobile applications as easy (79,5%), not time-consuming (64,1%), accessible (61,5%), and helping to adapt to the diet (66,6%). As a result, mobile applications can be an alternative to a paper diary to adopt the diet. However, more comprehensive studies are needed to confirm the effects of paper diary and mobile applications on diet adherence and physical activity status.