Oyuncak ve kitap kütüphanesi temelli oku oyna aile eğitim programının aile çocuk okuma ve oyun davranışlarına etkisi
The effect of toy and book library based read and play family education program on family child reading and play behaviors
Yazar: ALEYNA SARIKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN FEYMAN GÖK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı, sosyoekonomik açıdan dezavantajlı ebeveyn ve çocukların yer aldığı bağımsız resmi bir anaokulunda; araştırmacı, üniversite ve sivil toplum kuruluş örgütü işbirliğiyle oluşturulan Oyuncak Kitap Kütüphanesini temele alarak, Oku Oyna Aile Eğitim Programının ebeveyn ve çocukların oyun oynama ile kitap okuma davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Literatür taraması ve uzman görüşü çerçevesinde oluşturulan Oku Oyna Aile Eğitim Programında; üç-beş yaş döneminin gelişimsel özellikleri, resimli çocuk kitaplarının önemi ve kriterleri, sesli okuma sürecinin nitelikli kılınması, ebeveyn ile çocuk arasındaki oyun oynama davranışlarının geliştirilmesi konularına değinilmiştir. Oku Oyna Aile Eğitim Programında grup görüşmeleri, bireysel görüşmeler, tartışma, örneklendirme, karşılaştırma, anlatım vb. tekniklerden faydalanılmıştır. 7 haftada toplam 7 saat süren yüz yüze ve çevrimiçi ebeveyn eğitiminin etkilerine çalışmada yer verilmiştir. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden paralel karma desen kullanılmıştır. Nicel aşamada tek gruplu, eşleştirilmemiş, ön test-son test deneysel desen modeli kullanılmıştır. Nitel aşamada ise doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada oyuncak ve kitap kütüphanesinin kurulduğu okulda 2022-2023 eğitim öğretim yılına kayıtlı üç-altı yaş arasındaki çocukların ebeveynlerinden 15'i çalışma grubu olarak belirlenmiş ve ölçüt örneklem yöntemi benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri Ölçeği ve Oyuna Katılım Anket Formu kullanılarak ön test ve son test verileri alınmıştır. Nicel veriler cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir düzeyi gibi sürekli değişkenlerin gruplara göre analizinde Mann Whitney U, genel olarak ve grup ayrımında ölçek puanlarının ön test-son test olarak zamansal karşılaştırma analizinde Wilcoxon İşaretli Sıralı testi kullanılmıştır.  Nitel boyutta veriler ise 5 ila 15 dakikalık ebeveynlerle çocukların birlikte oyun ve okuma davranışına ilişkin video kayıtlarından oluşmaktadır. Video kayıtları doküman analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda ebeveyn eğitimlerinin, ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte oyun oynama ve kitap okuma davranışları üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Bu araştırmadan elde edilen etkili sonuçlar dikkate alınarak özellikle düşük sosyoekonomik statüdeki ebeveynlere yönelik eğitimler yaygınlaşabilir, anaokullarında oyuncak ve kitap kütüphaneleri açılabilir, ebeveynlerin çocuklarıyla hem oyun hem de okuma davranışlarına yönelik daha çok bilimsel araştırma yapılabilir.

Abstract:
The aim of the research is to study in an independent public preschool with socioculturally disadvantaged parents and children; The aim of this study is to examine the effect of the Read and Play Family Education Program on parent and child playing and reading books, based on the Toy Book Library created in cooperation with researchers, universities and non-governmental organizations. Literature review and expert opinion framework system in the Read Play Family Education Program; The developmental characteristics of the three-five year old period, the importance and criteria of children's picture books, the classification of dialogic reading sections, and the growing issues of playing between parents and children were touched upon. In the Read and Play Family Education Program, group meetings, individual interviews, discussion, sampling, comparison, narration, etc. techniques were used. The effects of face to face and online to parent education, which lasted a total of 7 hours in 7 weeks, are included. A parallel mixed design, one of the mixed research methods, was used in the study. In the quantitative phase, a single-group, unpaired, pretest-posttest pattern was used. In the qualitative phase, the document review method was used. In the research, 15 of the records of people between the ages of three and six registered in the 2022-2023 education and training program were determined as the study group and the criterion-based method was adopted. Pre-test and post-test data were collected using the good procedures of the research, the Child-Parent Joint Reading Activities Scale and the Play Participation Survey Form. In quantitative data, Mann Whitney U was used to analyze continuous variables such as gender, education level, and income level by groups, and Wilcoxon Signed Rank test was used in temporal comparison analysis as a pretest-posttest of rating scores in general and group rankings. The data of the qualitative dimensions consist of video recordings of play and reading performance with 5 to 15 children. It was analyzed using the document analysis method presented in the videos. As a result of the research, it was revealed that parental education had an impact on children's ability to play and read books with their children. The results obtained from this research suggest that education, especially for children with low socioeconomic status, can be expanded, toy and book warehouses can be opened in preschools, and more scientific research can be conducted on both the play and reading progress of growing children.