Sosyal medya kullanımının ortoreksiya nervoza ve beden algısı üzerine etkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the effects of social media use on orthorexia nervosa and body image
Yazar: RUKİYE DİBA ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ANDAÇ ÖZTÜRK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beden algısı = Body image ; Beden imajı = Body image ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sosyal medya = Social media ; Ölçekler = Scales

Özet:
Sosyal medya platformlarında kontrolsüz zaman geçirmenin ve içeriklerdeki bilgi kirliliklerinin bireylerin beden algılarını (BA) olumsuz yönde etkileyebileceği ve yeme bozukluklarının oluşumuna etki edebilecekleri vurgulanmıştır. Yapılan çalışmada hayatımızın önemli bir parçası haline gelen, her alanına etki eden ve her gün sıkça kullandığımız sosyal medya platformlarının yetişkin bireylerin Ortoreksiya Nervoza (ON) eğilimleri ve BA düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi planlanmıştır. Çalışma Ocak 2020 – Aralık 2020 tarihleri arasında 18-45 yaş İstanbul ilinde ikamet eden yetişkin 400 (200 kadın, 200 erkek) birey üzerinde yürütülmüştür. Katılımcılara dört bölümden oluşan anket yüz-yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Anketin ilk bölümünde katılımcıların sosyo-demografik bilgileri sorgulanırken, ikinci bölümde sosyal medya kullanım durumları, anketin üçüncü ve dördüncü bölümlerinde ise ON ve BA'sını belirlemek için ORTO-15 ölçeği ve Beden Algısı Ölçeği (BAÖ) kullanılmıştır. Katılımcılar sosyal medyada bulunan sağlıklı beslenme konusundaki olumlu yorumların tutumlarını pozitif yönde etkilendiklerini ve sağlıklı beslenmeye dair bilgilerden sosyal medya platformları sayesinde daha hızlı haberdar olduklarını beyan etmişlerdir. Çalışma durumunun ON eğilimi etkilediği görülmüştür. Katılımcıların BKİ'leri ve ON eğilimleri arasında negatif yönlü istatistiksel bir ilişki bulunmuştur. Çalışmamızda katılımcıların ORTO-15 puanları ile BAÖ puanları arasında pozitif yönlü istatistiksel sonuç elde edilmiştir (p<0,05). Sosyal medyada geçirilen sürenin katılımcıların ORTO-15 ve BAÖ puanlarına etkisi incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak sosyal medya kullanım süresinin bireylerin beden algısı ve ortoreksiya eğilimleri üzerine etkisi olmadığı saptanmıştır. Bu sonucun katılımcıların sosyal medyada geçirdikleri süreden kaynaklanıyor olabileceği düşünülmüştür. Bu bağlanmada özellikle sosyal medya kullanım sürelerinin uzun vadede ON ve BA etkisinin incelendiği çalışmaların artmasının konuya açıklık getirmede yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
It has been emphasized that spending time uncontrollably on social media platforms and disinformation of the content can negatively affect the body image of individuals and promote eating disorders. In the study, it is planned to examine the effects of social media platforms, which we use everyday and become an important part of our life, orthorexia nervosa tendencies and body image levels of adult individuals. The study was carried out on 400 adults (200 females, 200 males)  resident in Istanbul, aged  between 18-45 during January 2020 and December 2020. The data  were collected with a questionnaire consisting of four parts. In the first part of the questionnaire, the socio-demographic information of the participants were questioned, while in the second part, their social media usage status was questioned. The ORTO-15 scale was used in the third part to determine the orthorexia nervosa tendencies of the participants. The last part of the questionnaire includes the body image scale (BIS). It has been declared that the participants attitudes are positively affected by the positive comments on healthy nutrition in on social media and they think that they became aware of the information about healthy nutrition faster via social media platforms. It was observed that the  working status of the participants affected their tendency towards orthorexia nervosa. It  was also found that body mass index has an effect on body image scores, and a negative statistical relationship was found between the two factors. In our study, we found a positive statistical result was between the participants' ORTO-15 scores and BIS scores (p<0,05). When the effect of the time spent on social media on the ORTO-15 and BIS scores of the participants was examined, no statistically significant difference was found in the current study (p>0,05). It was thought that this result might be due to the time spent by the participants on social media. Because of that, it is thought that the increase of studies examining the effects of social media usage periods on orthorexia nervosa and body image in long term period will be useful in clarifying the issue.