Türkiye'de kamu kesimi faaliyetlerinin finansal sektör üzerine etkileri
The effects of public sector activities on financal sector in Turkey
Yazar: MELİKŞAH AYDIN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KARAÇOR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Birim kök testleri = Unit root tests ; Finansal sistem = Financial system ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Kamu = Public ; Kamu borçları = Public debts ; Kamu-özel sektör ilişkileri = Public-private sector relations ; Ticari krediler = Commercial credits ; İç borçlanma = Domestic borrowing

Özet:
Kamu kesimi iç borçlanmasının özel sektör kredileri üzerine etkisini inceleyen
bu çalışmada kullanılan birinci model 2002 Ocak ayından 2019 Aralık ayına kadar
olan süreyi kapsamakta ve kamu harcamaları, kamu iç borç stoku, özel sektör kredileri,
ticari kredi faizleri değişkenlerinden oluşmaktadır. Ayrıca, kamu yatırım harcamaları
ile özel sektör yatırım harcamaları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla oluşturulan
ikinci model 1998-2019 yıllarını içeren kamu yatırım harcamaları ile özel sektör
yatırım harcamaları veri setinden oluşmaktadır. Her iki modeli oluşturan verilerin
birim kök içermesi ve farklı seviyelerde durağan olması nedeniyle VAR analizi
yardımıyla Granger Nedensellik Test'i incelenmiş, sonuçlar Etki-Tepki testi
aracılığıyla açıklanmıştır. Elde edilen bulgulara göre birinci model için kamu iç borç
stoku ticari kredi faizlerinin, ticari kredi faizleri ise özel sektör kredilerinin Granger
nedenidir. Etki – Tepki Testi sonuçlarına göre ticari kredi faizleri, kamu iç borç
stokuna verilecek şok karşısında artış göstererek, özel sektörün kredi kullanımına
olumsuz etkide bulunmaktadır. Böylece kamu iç borç stokunda meydana gelen artış,
faizler üzerinden özel sektörünün krediye ulaşımına olumsuz yönde yansımaktadır.
İkinci model için elde edilen bulgulara göre ise kamu yatırım harcamaları özel sektör
yatırım harcamalarının Granger nedenidir ve kamu yatırım harcamalarına verilen şok, özel sektör yatırım harcamalarının azalmasına neden olmaktadır. Ayrıca, özel sektör
yatırım harcamalarında meydana gelen olumsuzluk, Etki – Tepki analizine göre uzun
süre boyunca etkisini devam ettirecektir.
Sonuç olarak, harcamaların finansmanında özel sektör tarafında da sıklıkla
kullanılan iç kaynakların, kamu kesimi tarafından iç borçlanma yoluyla sağlanması,
ticari kredi faizlerinin olumsuz etkilenmesine neden olmaktadır. Böylece, kaynaklarını
kamu kesimine aktaran bankalar, tembel banka görünümü sergileyerek özel sektör
açısından krediye ulaşımı faiz aracılığıyla olumsuz yönde etkileyecektir. Ayrıca, kamu
yatırım harcamalarındaki artış, özel sektör yatırım harcamalarında azalışa neden
olarak ülke gelişmişliğinin lokomotifi olan özel sektörün piyasadan dışlanması
sorununu beraberinde getirecektir.

Abstract:
In this study the first model used for examining the effect of public sector
domestic borrowing on private sector loans covers the period from January 2002 to
December 2019 and consists of the variables of public expenditures, public domestic
debt, private sector loans, commercial loan interest. In addition, the second model,
which was created to examine the relationship between public investment expenditures
and private sector investment expenditures, consists of the data set of public
investment expenditures and private sector investment expenditures, including the
years 1998 - 2019. Since the data forming both models contain unit root and are
stationary at different levels, the Granger Causality Test was examined with the help
of VAR analysis, and the results were explained through the Impact-Response Test.
According to the findings, for the first model, public domestic debt is the Granger
cause of commercial loan rates, and commercial loan rates is Granger cause of private
sector loans. According to the results of the Impulse – Response Test, commercial loan
rates increase in the face of the shock to the public domestic debt and have a negative
impact on the credit utilization of the private sector. Thus, the increase in the public
domestic debt stock has a negative impact on the private sector's access to credit over
interest rates. According to the findings obtained for second model, public investment expenditures are the Granger cause of private sector investment expenditures and the
shock to public investment expenditures causes a decrease in private sector investment
expenditures. In addition, the negative impact in private sector investment
expenditures will continue to have an impact for a long time, according to the Impulse
– Response analysis.
As a result, the utilization of domestic resources, which are frequently used by
the private sector in financing expenditures, by the public sector through domestic
borrowing, causes the commercial loan interests to be adversely affected. Thus, banks
that transfer their resources to the public sector will display the appearance of lazy
bank and will adversely affect the private sector's access to credit through interest rate.
In addition, the increase in public investment expenditures will cause a decrease in
private sector investment expenditures and will bring the problem of exclusion of the
private sector, which is the prominent of the country's development, from the market.