Farkandalık (Mindfulness) eğitim programı'nın okul öncesi dönem çocuklarının duygusal zekâ, benlik algısı ve yönetici işlev düzeylerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of mindfulness education program on the emotional intelligence, self-perception and executive functioning level of pre-school children
Yazar: AYŞE AYDIN
Danışman: PROF. DR. SAİDE ÖZBEY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik algısı = Self perception ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Eğitim programları = Education programs ; Farkındalık = Awareness ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Ölçekler = Scales ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill

Özet:
Araştırma FarkANdalık (Mindfulness) Eğitim Programı'nın okul öncesi dönem çocuklarının duygusal zeka, benlik algısı ve yönetici işlev düzeylerine etkisini incelemek amacıyla planlanmıştır. Araştırmada karma yöntem araştırma türlerinden iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test, kalıcılık testi ve kontrol gruplu yarı deneysel model, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Burdur ili Bucak ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı iki farklı bağımsız anaokuluna devam eden 60-72 aylık 35 çocuk oluşturmaktadır.  Anaokulları biri deney diğeri kontrol grubu olmak üzere basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Sullivan Duygusal Zekâ Ölçekleri, Demoulin Çocuklar için Benlik Algısı Ölçeği, 4-6 Yaş Çocuklarına Yönelik Öz Düzenleme Becerileri Ölçeği (Öğretmen Formu), Öğretmen Görüşme Formu ve Araştırmacı Gözlem Notları kullanılmıştır. Araştırmada deney grubuna araştırmacı tarafından "FarkANdalık (Mindfulness) Eğitim Programı" 8 hafta boyunca haftada 3 gün olmak üzere uygulanmıştır. Eğitim programı dikkat ve odaklanma, duygu ve davranışların düzenlenmesi, öz şefkat ve farkındalık olmak üzere dört alt temadan oluşan bütünleştirilmiş 24 etkinlikten oluşmaktadır. Araştırma sonucunda; FarkAndalık (Mindfulness) Eğitim Programının çocukların duygusal zeka, benlik algısı ve yönetici işlev düzeylerinde kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı farklılık yarattığı saptanmıştır.  Nitel analiz sonuçlarına göre deney grubu öğretmeni; uygulanan eğitim programının çocukların duygusal zekâ, benlik algısı ve yönetici işlev düzeylerine yönelik olumlu katkı sağladığını belirtmiştir. Araştırmacı gözlemleri de nicel bulguları ve öğretmen görüşlerini destekler niteliktedir. Bu bulgular ışığında okul öncesi eğitim kurumlarında günlük eğitim planlarına uyarlanabilen farkandalık (mindfulness) temelli eğitim programlarının kullanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Mindfulness, farkandalık, duygusal zeka, benlik algısı, yönetici işlevler, okul öncesi

Abstract:
The current study was planned to examine the effect of Mindfulness Education Program on the emotional intelligence, self-perception and executive functioning levels of pre-school children. The study employed the nested design, one of the mixed method designs. In the quantitative dimension of the study, the pretest-posttest, retention test and quasi-experimental model with a control group were used, and in the qualitative dimension, the case study model was used. The study group is comprised of 35 children aged 60-72 months who attend two different independent kindergartens affiliated to the Ministry of National Education in the Bucak district of the city of Burdur. The kindergartens were determined by using the simple random sampling method and one of the kindergartens was assigned to the experimental group and the other to the control group. The study group was determined by the criterion sampling method, one of the purposive sampling methods. As the data collection tools, Sullivan Emotional Intelligence Scales, Demoulin Self-Perception Scale for Children, Self-Regulation Skills Scale for 4-6 Year-Old Children (Teacher Form), Teacher Interview Form and Researcher Observation Notes were used in the study. In the study, the Mindfulness Education Program was applied to the experimental group by the researcher, 3 days a week for 8 weeks. The education program consists of 24 integrated activities gathered under four sub-themes: attention and focus, regulation of emotions and behaviours, self-compassion and awareness. As a result of the study, it was determined that the Mindfulness Education Program created a statistically significant difference in the experimental group children's emotional intelligence, self-perception and executive functioning levels compared to those of the control group. According to the qualitative analysis results, the teacher of the experimental group stated that the education program applied positively contributed to the children's emotional intelligence, self-perception and executive functioning levels. Researcher observations also support the quantitative findings and the opinions of the teacher.  In light of these findings, it is suggested to use mindfulness-based education programs that can be adapted to daily education plans in preschool education institutions. 

Keywords:Mindfulness, emotional intelligence, self-perception, executive functions,pre-school