Fiziksel engelli yaşlıların iyilik halleri bağlamında cinsellik
Sexuality in context of the well-being of elderly with physical disability
Yazar: ALİ TAŞCİ
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Cinsellik = Sexuality ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yaşlılar = Aged ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Bu tezin amacı, fiziksel engelli yaşlı bireylerin iyilik haline etki eden cinselliğin değerlendirilmesini kapsamaktadır. Bu tezin amacına uygun olarak, fiziksel engelli bireylerin iyilik halinin subjektif (öznel) bir değerlendirmesi ele alınmıştır.
Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma herhangi bir fiziksel engele sahip 23 yaşlı birey ile yürütülmüştür. Araştırmada amaçlı örneklem yöntemi kullanılarak, katılım gönüllülük esasına bağlı olarak gerçekleştirilmiştir. Fiziksel engelli yaşlı bireylerin sosyo-demografik özelliklerini ortaya koymak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan sosyo-demografik form, bireylerin iyilik halini ortaya koymak amacıyla, uzman araştırmacı ve akademisyenlerin önerdiği kriterlere uygun olarak ve alanyazında yer alan diğer çalışmalardan yola çıkarak 9 soruluk yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmış ve gelen cevaplar değerlendirmeye alınmıştır. Veriler NVivo 12 programı aracılığıyla yine araştırmacı tarafından katılımcıların cevapları doğrultusunda belirlenen temalara göre kodlanarak analiz edilmiştir. 
Araştırma sonuçlarına bakıldığında katılımcılar, cinsel bilgi açısından kendilerini yeterli veya kısmen yeterli gördüklerini belirtmiştir. Bilgi edinme süreçlerinde geçmiş yaşamlarından gelen tecrübeleri kullandıkları ve bunun dışında arkadaş çevrelerinden ve medya araçlarından faydalandıkları saptanmıştır. Evli olan katılımcıların cinsel aktivitelere devam ettiği, eşi vefat etmiş ve eşiyle boşanmış bireylerin sınırlı olarak cinsel aktivitelerde bulundukları saptanmıştır. Ayrıca katılımcılar, cinselliğin duygusal boyutuna daha fazla önem verdiklerini ifade etmiştir. Katılımcıların, yaşlanmaya ve engel durumuna bağlı olarak cinsel sağlıklarının olumsuz etkilendiği saptanmıştır. Cinsel açıdan yaşadıkları problemlere bakıldığında, cinsel ifade özgürlüklerinin olmadığı ve cinsel yaşamlarına yönelik aile, arkadaş, bakım verenler ve toplum tarafından ayrımcılığa ve dışlanmaya maruz kaldıkları saptanmıştır. Cinsel yaşantının toplumsal normlar, değerler ve inançlar tarafından sınırlandırıldığı veya şekillendirildiği katılımcılar tarafından belirtilmiştir. Katılımcıların cinselliğe yönelik herhangi bir eğitim almadığı ancak eğitim ve politikalara yönelik düzenlemeleri gerekli gördükleri araştırma bulguları arasında yer almaktadır. Araştırmanın nitel bir araştırma modelini kullanmasından ve cinsellik konusunun kişisel olmasından dolayı fiziksel engelli yaşlı bireylerin cinselliği, birbirinden farklı ve öznel deneyimledikleri saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Fiziksel Engelli, Yaşlı, İyilik Hali, Cinsellik, Sosyal Hizmet

Abstract:
The aim of this study is to evaluate sexuality which affects the well-being of the elderly individuals. In line with the aim of the study, a subjective evaluation of the well-being of the physically disabled elderly individuals has been discussed. 
Qualitative research method has been used in this study. It has been conducted with 23 elderly individuals with physical disabilities. Purposeful sampling method has been made use of considering the principles of voluntary participation. To collect the socio-demographic features of the physically disabled elderly individuals, a form has been prepared by the researcher. Besides, a semi-structured interview form consisting of 9 questions has been prepared in line with the agreed criteria by the expert researchers and academicians. Taking the other studies in the literature into consideration and the answers have been collected and analysed. The data have been further analysed under the themes determined by the researcher via NVivo 12 program. 
When the results of the research are considered, the participants state that they consider themselves sufficient or partially sufficient in terms of sexual knowledge. It was determined that they used the experiences from their past lives in the process of obtaining information and they also benefited from their friends and other media it was found that married participants continued sexual activities, and the spouses passed away and divorced individuals had limited sexual activities. In addition, it is stated that they give more importance to the emotional dimension of sexuality. Sexual health of the participants was found to be negatively affected due to aging and disability. When the problems experienced by the participants in terms of sexuality were examined, it was found that they did not have the freedom of sexual expression and were exposed to discrimination and exclusion by their families, friends, caregivers and the society. It was stated by participants that sexual life was limited or shaped by social norms, values and beliefs. The research findings that the participants deem necessary to make arrangements for sexuality education and policies are among the findings. As the research uses a qualitative research model, it has been found that elderly people with physical disabilities experience sexuality, different from each other and subjective.
Key Words: Disabled People, Elderly, Well-Being, Sexuality, Social Work