Türk ve bazı yabancı deprem yönetmeliklerine göre betonarme binaların analizinde düşey deprem yük etkilerinin araştırılması
Investigation of vertical earthquake load effects in the analysis of reinforced concrete buildings according to Turkish and several foreign earthquake codes
Yazar: YUNUS GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN DOĞAN
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Betonarme binalar = Reinforced concrete buildings ; Deprem yönetmelikleri = Earthquake regulations

Özet:
Bu tez çalışmasında, bina analizlerinde, yatay deprem yükü etkilerinin yanı sıra, 2019 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğinde (TBDY-2018) dikkate alınması zorunlu hale gelen düşey deprem etkisi araştırılmıştır. İlk olarak, ülkemizde yatay atımlı olan Kuzey ve Doğu Anadolu Fay (KAF ve DAF) hatları ile düşey atımlı olan Batı Anadolu Fay (BAF) hatlarında meydana gelen bazı deprem kayıtlarının yatay ve düşey yer ivmeleri incelenmiş ve KAF ve DAF'a kıyasla BAF'da oluşan düşey yer ivmelerin yatay yer ivmelerine oranla daha etkili olduğu görülmüştür. Beş katlı bir bina tasarlanarak, P-delta etkilerine ilave olarak, düşey deprem ivmelerinin taban momentlerini ne oranda artırdığı araştırılmış ve bu oranın ihmal edilecek derecede düşük olduğu görülmüştür. Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik (DBYBHY-2007), TBDY-2018, İran ve Amerikan Deprem Yönetmeliklerine göre, eşdeğer deprem yükü yöntemi kullanılarak, aynı bina modeli için ayrı ayrı analizler yapılmış, etkin göreli kat ötelenmeleri, ikinci mertebe gösterge değerleri, bina periyotları, toplam yatay ve düşey deprem kuvvetleri karşılaştırılmış, bu değerler içerisinde TBDY'ye göre bulunan düşey deprem kuvvetinin çok büyük olduğu görülmüştür. Ayrıca, DBYBHY'ye ilave olarak TBDY'de dikkate alınan düşey deprem etkisi araştırılmış, düşey deprem kuvvetinin, kolon ve kirişlerde kesit gerilmelerindeki artışa ilave olarak, büyük oranda temel taban basıncında da artışa sebep olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, the considerable vertical effect of earthquake which became compulsory, in the analysis of buildings, with the Turkish Building Earthquake Code (TBEC-2018) in 2019 is investigated. Firstly, the horizontal and vertical ground accelerations of several earthquake records occurring in the North and East Anatolian Fault (NAF and EAF) lines and the West Anatolian Fault (WAF) lines in Turkey were investigated and it was observed that vertical ground accelerations occurring in the WAF lines were more effective than horizontal ground accelerations in accordance to NAF and EAF lines. A five-storey building was designed to investigate the effect of vertical earthquake accelerations in addition to the P-delta effects. It is observed that increase of the moment caused by effect of vertical earthquake accelerations is negligible within the the total base moment. The same building model, using the equivalent earthquake load method, according to Turkish Code for the Buildings to be built in Earthquake Zones, TBEC-2018, Iranian and American Earthquake Codes, were analysed. Relative displacements of floor, second order indicator values, building periods, total horizontal and vertical earthquake forces were compared for each codes. The vertical earthquake force for TBEC was found much higher than the values obtained for the other codes. Furthermore, in addition Turkish Code for the to Buildings to be built in Earthquake Zones, the vertical earthquake effect considered in TBEC was investigated. In addition to the increase of stress in column and beam cross-sections, it is seen that the vertical earthquake effect was caused much more increase in the soil pressure at the bottom of the foundation.