Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere tanımadığı kişilere uygun şekilde cevap verme becerilerinin öğretimi
Teaching individuals with autism to respond appropriately to strangers
Yazar: MUHAMMED GÜL
Danışman: PROF. DR. BİNYAMİN BİRKAN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Gül, M. (2024). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Tanımadığı Kişilere Uygun Şekilde Cevap Verme Becerilerinin Öğretimi. Yükseklisans Tezi, Biruni Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal iletişim ve dildeki eksikliklerin yanı sıra kısıtlı ve tekrarlayıcı davranışların varlığından oluşan, yaşam boyu süren bir nörogelişimsel bozukluktur ve her bireyde farklı şekilde ortaya çıktığı için bir spektrum bozukluğu olarak tanımlanmaktadır. Bu eksiklikler erken çocukluk döneminde ortaya çıkma eğilimindedir ve genellikle çeşitli ortamlarda işlevsellikte bozulmalara yol açmaktadır. OSB'li çocuklar, iletişimde zorluklara neden olan nörolojik bir engel ile mücadele ederken sosyal beceri eksikliği belirtileri göstermektedirler. OSB'li çocuklar, yabancılarla ilişki kurmakta zorlandıkları için diğer insanlarla iletişim ve etkileşim kurmakta; dolayısıyla uygun tepkide bulunmakta zorlanmaktadır. Bu, OSB'li bir çocuğun belirli durumlara uyum sağlama ve yabancılarla iletişim kurma becerisine sahip olmadığını göstermektedir. Bu araştırmanın genel amacı OSB'li bireylere tanımadığı kişilere uygun şekilde cevap verme becerisini öğretiminin etkisini ölçmektir. Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası çoklu başlama düzeyi modeli kullanılmıştır. Öğretim sürecinde OSB'li bireylerde kullanılan ve kanıta dayalı uygulamalar arasında kabul kabul edilen rol oynama (rol play) ve video modelle öğretim kullanılmıştır. Araştırmada yabancı kişilere uygun şekilde cevap verme becerileri sergileyemeyen OSB'li üç katılımcı yer almıştır. Araştırmada öğretim sürecine bakıldığında katılımcıların yaklaşık 20 öğretim oturumunun sonunda öğretimi hedeflenen beceriyi edinebildikleri ve öğretim sonrasında genelleme ve izleme oturumlarında da başarılı performans sergileyebildikleri görülmüştür. Uygulamanın sonunda araştırmanın sosyal geçerliliğinin değerlendirilmesi amacıyla alınan öğretmen görüşlerinin de gerçekleştirilen uygulamanın etkili olduğu yönündedir.

Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), Rol Oynama, Video Modelle Öğretim.

Abstract:
Gül, M. (2024). Teaching İndividuals With Autism Spectrum Disorder(ASD) To Respond Appropriately To Strangers. Master Thesis, Biruni University Graduate Education Institute, Istanbul.
Autism spectrum disorder (ASD) is a lifelong neurodevelopmental disorder consisting of deficits in social communication and language, as well as the presence of restricted and repetitive behaviors, and is defined as a spectrum disorder because it manifests differently in each individual. These deficits tend to emerge in early childhood and often lead to impairments in functioning in a variety of settings. Children with ASD show signs of social skills deficits while struggling with a neurological disability that causes difficulties in communication. Children with ASD have difficulty communicating and interacting with other people because they have difficulty establishing relationships with strangers; Therefore, it is difficult to react appropriately. This suggests that a child with ASD does not have the ability to adapt to certain situations and communicate with strangers. The general purpose of this research is to measure the effect of teaching individuals with ASD the ability to respond appropriately to strangers. In the study, the multiple baseline model among participants, one of the single-subject research models, was used. During the teaching process, role play and video modeling, which are used in individuals with ASD and are considered among the evidence-based practices, were used. Three participants with ASD who were unable to demonstrate appropriate response skills to strangers took part in the study. When the teaching process in the study was examined, it was seen that the participants were able to acquire the targeted skill at the end of approximately 20 teaching sessions and that they were able to perform successfully in the generalization and follow-up sessions after the teaching. At the end of the application, the teachers' opinions taken to evaluate the social validity of the research indicate that the application was effective.
Keywords: Autism Spectrum Disorder (ASD), Role Play, video Modeling.