Acil serviste santral ven kateterizasyonu başarısını etkileyen faktörler ve işlem öncesi vasküler değerlendirmenin işlem başarısına etkisi
The factors affecting the success of the central vein catheterization in the emergency service and the effect of pre-process vascular assessment on procedural success
Yazar: ALİ ÇEBİŞLİ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİHAT RANA DİŞEL
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Kateterizasyon = Catheterization ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; İşlem becerisi = Processing skills

Özet:
Amaç: Santral ven kateteri (SVK) geniş bir damar yolu ihtiyacında santral venöz yapının içerisine yerleştirilen bir kanüldür. Santral ven kateteri (SVK) takılması kritik hastalıkların tanı ve tedavisinde yardımcı olabilir. Santral ven kateterinin acil servisteki en yaygın endikasyonları hipovolemi ve şokta sıvı tedavisi, kan ve kan ürünlerinin infüzyonu, hipertonik ilaç ve sıvıların infüzyonu, fazla miktarda kan kaybı beklenen büyük cerrahi girişimler, hastaya periferik venden damar yolu açılamaması, kalp pili yerleştirilmesi ve acil hemodiyaliz için geniş bir damar yolu ihtiyacı gibi durumlardır. Her geçen gün artan teknik gelişmeler ve anatominin daha iyi anlaşılması, santral ven kateterizasyonu girişimlerinin daha kolay, daha hızlı ve daha güvenli olarak yapılmasını sağlamaktadır; buna rağmen hala bazı risklerin görülme olasılığı mevcuttur. Biz bu çalışmada santral ven kateterizasyon işlemi öncesinde statik ultrasonografik değerlendirme ile vasküler yapıları boyut, tıkanıklık, anatomik yapısal farklılıklar ve anomaliler açısından inceleyerek bu işlemin kateterizasyon başarısı ve hasta yararına etkisinin olup olmadığının araştırılmasını ve acil serviste santral ven kateterizasyonu başarısını etkileyen diğer faktörleri ortaya koymayı amaçladık. 

	Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel, prospektif bir klinik araştırma olarak planlanıp, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurulu onayı ile 1 Ocak 2019 - 31 Ocak 2020 tarihleri arasında Balcalı Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalı'nda gerçekleştirildi. Belirtilen zaman diliminde Erişkin Acil Tıp Servisi'ne başvuran, santral ven kateterizasyonu uygulanması gereken ve çalışmaya dahil edilme kriterlerine sahip 67 hasta çalışmaya alındı. Bu hastalardan 33 hastaya santral ven kateterizasyonu yerleştirilmesi öncesinde vasküler yapıları değerlendirmek için statik ultrasonografi incelemesi yapıldı. Hastaların sosyodemografik verileri, hayati bulguları, laboratuvar bulguları, çalışma parametre ve işlem verileri ve işlemi gerçekleştiren araştırma görevlileriyle ilgili veriler daha önceden hazırlanan çalışma föyüne kayıt edildi. Araştırma verileri "SPSS for Windows 21.0 (SPSS Inc, Chicago, IL)" aracılığıyla bilgisayar ortamına yüklendi ve analiz edildi.

	Bulgular: Çalışmaya toplam 67 hasta alındı. Tüm hastaların yaş ortalaması 52,3±16,7 yıl ve hastaların % 73,1'i (n=49) erkekti. 33 hastaya statik USG tekniğiyle, 34 hastaya ise anatomik işaretler tekniği kullanılarak santral ven kateteri yerleştirildi. Her iki hasta grubunda da en sık SVK yerleştirilme nedeni zehirlenme sebebiyle hemodiyaliz uygulanmasıydı ( Statik USG grubu: % 48,5 ve Anatomik İşaretler grubu: % 64,7). Hasta grupları arasında sosyodemografik veriler açısından istatiksel anlamlı farklılık yoktu. Statik USG tekniğinin istatiksel olarak anlamlı oranda işlem başarı oranını arttırdığı (p=0,001), toplam girişim sayısını azalttığı (p=0,001) ve işlem sonrası kateter disfonksiyonu gelişmesini azalttığı (p=0,048) gösterildi. Hasta grupları arasında kullanılan kateter sayısı, SVK yerleştirme sırasında geçen süre, işlemi uygulayan hekim sayısı karşılaştırıldığında istatiksel anlamlı fark saptanmadı.

	Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda statik USG tekniğiyle SVK yerleştirme işlemlerinde istatiksel anlamlı düzeyde yüksek başarı oranı, daha az işlem sonrası kateter disfonksiyonu gelişimi ve daha az girişim sayısı sağlanabildiği gösterildi. Ayrıca SVK yerleştirilmesi öncesi statik USG incelemesi yapılmasının istatiksel olarak anlamlı olmasa da SVK yerleştirilmesi sırasında geçen süreyi kısalttığı, kullanılan kateter sayısını azalttığı ve işlemi deneyen araştırma görevlisi sayısını azalttığı görüldü. SVK yerleştirilmesi için harcanan toplam sürenin ise statik USG yapılan grupta istatiksel olarak anlamlı oranda daha fazla olduğu görüldü. Daha fazla sayıda hasta ile yapılacak çalışmalarla statik USG tekniğinin santral ven kateterizasyonu başarısına etkisi daha net ortaya koyulabilir.

Anahtar Kelimeler: Acil servis, Kateterizasyon, Santral ven kateteri, Statik ultrasonografi.

Abstract:
Introduction and Aim: Central venous catheter (CVC) is a cannula that is placed inside the central vein in need of a wide vascular access. Central venous catheter (CVC) insertion can assist in the diagnosis and treatment of critical diseases. The most common indications of a central venous catheter in the emergency service are fluid treatment in hypovolemia or shock, infusion of blood and blood products, infusion of hypertonic drugs and fluids, large surgical operations where excessive blood loss is expected, the patient who isn't established vascular access with the peripheral vein, pacemaker insertion, and a need for wide vascular access to emergency hemodialysis. Increasing technical developments and better understanding of the human anatomy make central vein catheterization attempts easier, faster and safer; however, some risks are still likely to occur. In this study, we aimed to investigate whether or not the effect of static ultrasonographic vascular evaluation on catheterization success and patient benefit examining the vascular size, obstruction, anatomical structural differences and anomalies before central venous catheter placement and to reveal the other factors affecting the success of the central vein catheterization in the emergency service.

	Material and Method: This study was performed as a prospective and cross-sectionally between January 1, 2019 - January 31, 2020, in the Department of Emergency Medicine at Balcalı Hospital with the approval of Çukurova University Faculty of Medicine Ethics Committee. 67 patients who admitted to the Adult Emergency Medicine Service within the specified time period, who needed central vein catheterization and who had the inclusion criteria, were included in the study. 33 of these patients were examined by static ultrasonography to evaluate vascular structures before central vein catheter placement. Sociodemographic data, vital signs, laboratory findings, study parameters and procedure data of the patients and data related research assistants who made central vein catheterization were recorded in the previously prepared study sheet. Research data was uploaded and analyzed on computer via "SPSS for Windows 21.0 (SPSS Inc, Chicago, IL)".

	Results: A total of 67 patients were included in the study. The average age of all patients was 52.3±16.7 years and 73.1% (n = 49) of the patients were male. Central vein catheters were placed in 33 patients using static USG technique and 34 patients using anatomic landmark technique. The most common reason for placing CVC in both patient groups was hemodialysis due to poisoning (Static USG group: 48.5% and Anatomic Landmark group: 64.7%). There was no statistically significant difference between the patient groups in terms of sociodemographic data. As a statistically significant, it was shown to increase the process success rate (p=0,001), decrease the total number of interventions (p=0,001), and reduce the problems that occur after the procedure (p=0,048) by using static USG examination. When the number of catheters used, the time elapsed between skin to blood aspiration during CVC placement and the number of physicians performing the procedure were compared, there was no statistically significant difference between patient groups.

	Discussion and Conclusions: As a statistically significantly, it was shown that a high success rate, less post-procedure catheter dysfunction development, and fewer attempts were achieved in CVC placement procedures with static USG technique. In addition, although it wasn't statistically significant, it was shown that performing a static USG examination before CVC placement shortened the time spent during CVC placement, decreased the number of catheters used and decreased the number of research assistants who tried the procedure. It was seen that the total time spent for CVC placement was statistically significantly higher in the static USG group. The effects of static USG technique on central vein catheterization success can be more clearly demonstrated by further studies with more patients.

Keywords: Catheterization, Central vein catheter, Emergency service, Static ultrasonography.