Türkiye'de blok listeli D'Hondt seçim sistemine alternatif seçim sistemi: Dar bölgeli seçim sistemi
Alternative electoral system to the block-listed D'Hondt electoral system in Turkey: Narrow-zone electoral system
Yazar: SÜLEYMAN DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ERDEM
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Aday seçimi = Candidate selection ; Seçim bölgeleri = Election district ; Seçim sistemleri = Election systems ; Seçimler = Elections ; Siyasi seçimler = Political elections

Özet:
Bu çalışmanın amacı, seçim sistemleri ile ilgili temel bilgiler ışığında Türkiye'de
uygulanan blok listeli D'Hondt nispi temsil seçim sisteminin sakıncalarını belirterek ona
alternatif olabilecek seçim sisteminden bahsetmek olacaktır.
Demokratik olan rejimlerde seçimler, yönetenler ve yönetilenler arasındaki ilişkileri
düzenleyerek siyasi iktidarın meşruiyetini kazanmasına yardımcı olmaktadır. Dolayısıyla

16
seçim sistemleri, hem meşruiyet sağlayabilen hem de seçmenle seçilen arasındaki ilişkiyi
düzenleme konusunda önemli bir araçtır. Yönetenler ve yönetilenler arasındaki ilişkiler, seçim
sistemlerine göre farklılık arz etmektedir. Örneğin, milletvekilliği genel seçimleri için
Türkiye'de tek başına uygulanan blok listeli nispi temsil seçim sisteminde; seçmen-seçilen
arasında kopuk ilişki, temsilcinin seçmene karşı sorumsuzluğu, seçim çevresinin sorunlarına
değinilmemesi ve diğer olumsuz durumlar meydana gelebilmektedir.
Seçim çevrelerindeki seçmen sayılarının mümkün olduğunca birbirine yakın olması,
seçim bölgesindeki sorunların daha iyi anlaşılması, adayın kalitesini yükseltmesi gibi hususlar
dar bölge esaslı seçim sistemi bakımından önem arz etmektedir. Dar bölge sistemi; İngiltere,
Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, Almanya, Avustralya ve Kanada gibi gelişmiş ülkelerde
çeşitli yöntemlerle uygulanmaktadır. Bu sistem, Türkiye'de uygulanan blok listeli D'Hondt
nispi temsil seçim sistemine kıyasla; seçmen-temsilci arası ilişkiyi arttırmasına, yasama
kariyerciliğinin engellenmesine, parti yerine aday esaslı tercihin yapılmasına, temsilcisinin
niteliğini arttırabilmesine ve bölgeyi daha iyi tanıyacak temsilcilerin seçilmesine olanak
sağlayabilir. Dar bölgeli seçim sistemine nispi temsil desteğiyle de parti disiplini sağlanabilir,
hükümet ile meclise ihtiyaç duyulan teknokrat kadro oluşabilir ve temsilde adalet ilkesi
korunabilir.
Bu çalışmada yeni hükümet sistemi, seçim sistemiyle ilgili akademik kaynaklar,
Türkiye'de seçim sistemi tartışmaları, Türkiye'nin demokrasi geçmişinde yaşadığı seçim
deneyimleri, yürürlükteki seçim sistemi gibi hususlar dikkate alınarak milletvekili genel
seçimi için Türkiye özelinde uygun seçim sistemi önerisi yapılacaktır.

Abstract:
The aim of this study will be to explain the drawbacks of the block-listed D'hondt
relative representation electoral system applied in Turkey in the light of the basic information
about electoral systems.
Elections in democratic regimes help to gain the legitimacy of political power by
regulating the relations between those who govern and those who govern. Electoral systems
are therefore an important tool, both capable of providing legitimacy and in regulating the
relationship between the voter and the elected. The relations between those who govern and
those who govern differ according to electoral systems. For example, in the block-listed
relative representation electoral system applied alone in Turkey for parliamentary general
elections; the disjointed relationship between the voter and the elected, the representative's
irresponsibility towards the voter, the failure to address the problems of the electoral
environment, and other adverse situations may occur.
The fact that the number of voters in the election circles is as close together as
possible, better understanding of the problems in the constituency, and improving the quality
of the candidate are important in terms of the narrow district based electoral system. The
narrow zone system is implemented by various methods in developed countries such as
England, United States, France, Germany, Australia and Canada. This system is compared to
the block-listed d'hondt relative representation electoral system implemented in Turkey; it can
increase the relationship between the voter and the representative, prevent legislative
careerism, make a candidate-based preference instead of party, increase the quality of the
representative and elect representatives who will know the region better. With the support of
relative representation to the narrow-zone electoral system; can be achieved party discipline,
can be formed the technocrat cadre needed for the government and Parliament and can be
maintained the principle of fairness in representation.
In this study, an appropriate election system will be proposed in Turkey for the general
election of Deputies by taking into consideration the issues such as the new government
system, academic sources related to the election system, discussions on the election system in
Turkey, election experiences in Turkey's Democratic past, and the current election system.