1950'den günümüze Rum azınlık sorunları ve Fener Rum Patrikhanesi
Greek minority problems since 1950 and Fener Greek Patriarchate
Yazar: SALTUK TARHAN
Danışman: PROF.DR. MAHMUT İHSAN ÖZGEN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
Fener Rum Patrikhanesi ve Rum azınlık Osmanlı İmparatorluğu'nda ayrıcalıklara sahip olarak yaşamışlardır. Yaşanan sorunların temelinde sahip oldukları bu ayrıcalıkların Türkiye Cumhuriyeti'nde de devam etmesini istemeleri yatmaktadır. Günümüzde ekümeniklik, Heybeliada Ruhban Okulu ve Azınlık Malları gibi sorunlar Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne miras kalmıştır ve hala önemlerini korumaktadır.Rum azınlık, Rum Vakıfları ve Heybeliada Ruhban Okulu konularında yasalarda yer almayan ayrıcalıklar istemektedirler. Yasalar gereği el konulan vakıflar sadece Azınlık Vakıfları değildir. Aynı özellikteki Türk Vakıflarına da el konulmuştur. Fakat bu durum özellikle göz ardı edilerek sanki yasalar sadece azınlıklara uygulanıyormuş gibi gösterilmek istenmektedir.Fener Rum Patrikhanesi ABD ve AB'nin desteği ile Vatikan statüsüne kavuşmak istemektedir. Bu durum Lozan'da statüsü belirlenen Patrikhane'nin konumuna aykırı olduğundan Türkiye için kabul edilemez bir durumdur. Ekümeniklik kavramını destekleyici dış geziler ve ziyaretçi kabulleri, Ortodoks Kiliseleri'nin tek çatı altında toplanması için yapılan toplantılar, Vatikan ile yakınlaşma, Patrik seçilme sistemini değiştirme çabaları ve Patrikhane'nin binalarını genişletme ve onarma faaliyetleri bu kapsamda değerlendirilebilmektedir.Fener Rum Patrikhanesi'nin ve Rum Azınlığın din adamı yetiştirmede sıkıntılarının giderilmesi için açılmasını istediği Heybeliada Ruhban Okulu da gerçekleri yansıtmamaktadır. Lise bölümü Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olarak açık olmasına rağmen öğrenci olmamasından dolayı eğitim verememektedir. Ruhban Okulu'nun devlet denetiminde olmak kaydıyla yasalar gereği, eğitim verebilmesinde hiçbir sakınca yoktur. Patrikhane devlet denetimini kabul etmeyerek kendine özgü statü istemektedir.IVOsmanlı İmparatorluğu'nun özellikle son dönemlerinde Batılı devletler ve Rusya tarafından Hıristiyan azınlığın haklarını koruma adı altında yapılan girişimler ve alınan tavizler, bugün ABD, AB ve Yunanistan tarafından azınlık sorunları adı altında yeniden gündeme taşınmaktadır.Rum azınlık sorunlarında çözüm arayışında, Türkiye'nin gelecekte karşılaşabileceği sorunlar ile güvenliği ve menfaatleri göz ardı edilemez. İsteklerin bu kapsam içerisinde değerlendirilmesi gerekir.V

Abstract:
Fener Greek Patriarchate and Greek minority lived with many priveliges in borders of the Otoman Empire. In quest of these problems lies the desire for those priveliges to continue in Turkish Republic. Today, ecumenics, Heybeliada Clergy School and minority belongings problems are descended from Ottoman Empire to Turkish Republic and also are stil keeping their importance.For the cases; Greek minority, Greek foundations and Heybeliada Clergy School some priveleges are being demanded which have no place in law. According to the law the seized foundations are not only the foundations of the minority class. Also some Turkish foundations are also seized with the same qualities. But this situation is blinked as it is only applied for the minority class.Heybeliada Clergy School is trying to gain Vatikan status by the help of the USA and UN. But this occasion is unacceptable.in accordance with LozanTreaty. Foreign visits supporting the idea of ecumenics, getting closer with Vatikan, trying to change the system of patriarch election, the meetings cocerning to reunite the Orthodox Church also restorement and enlargement actions of the patriarch building can be evaluated as the supportive actions to this idea.There is also a false representation by Fener Greek patriarchy in the opening of Heybeliada Clergy School to overcome the difficulties in bringing up clergy man for the Greek minority. The lycee department is open and is dependant to the Turkish Ministry of Education but can not serve because of no students. There is no inconvinient situation but to work under control of the Ministry. But the patriarchy rejects the government control and wants priveleges.The attempts of some western countries and Russia for minority rights during the final periods of the Ottoman Reign, is in question today by USA, UN, and Greece as minority rights problem.In search for finding a solution for minority rights problem the problems that Turkey may face can not be neglected. Also benefits and security of Turkey can not be blinked. The demands should be evaluated through this scope. VI