Üniversite öğrencilerinin başarı yönelimlerinin incelenmesi
Investigating achievement goals of univerity students
Yazar: AHMET RIFAT KAYİŞ
Danışman: PROF. DR. AYDOĞAN AYKUT CEYHAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Akademik yetkinlik = Academic self-efficacy ; Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Başarı = Success ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin başarı yönelimlerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda üniversite öğrencilerinin akademik öz-yeterliklerinin, akılcı olmayan inançlarının, mükemmeliyetçi (yüksek standartlar, düzen, çelişki ve tatminsizlik) kişilik özelliklerinin, kontrol odaklarının, özerkliklerinin ve cinsiyetlerinin onların öğrenme-yaklaşma, öğrenme-kaçınma, performans-yaklaşma ve performans-kaçınma başarı yönelimlerinin yordayıcısı olup olmadığı incelenmiştir. Ayrıca, sınıf düzeyi ve akademik başarı algısına göre başarı yönelimlerinin farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir.
Araştırmanın çalışma grubu toplam 1509 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri 2 x 2 Başarı Yönelimleri Ölçeği, Akademik Öz-yeterlik Ölçeği, Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği-Kısa Formu, APS Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Özerk Benlik Yönetimi Ölçeği, Rotter İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği ve Kişisel Bilgi Anketi ile toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde tek yönlü varyans analizi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve çoklu doğrusal hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır.
Araştırmanın bulgularına göre öğrencilerin öğrenme-kaçınma, performans-yaklaşma ve performans-kaçınma başarı yönelimleri sınıf düzeylerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Buna göre birinci sınıf öğrencilerinin dördüncü sınıf öğrencilerine göre öğrenme-kaçınma başarı yönelimi düzeyi daha yüksektir. Birinci sınıf öğrencilerinin ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerine göre daha yüksek düzeyde performans-yaklaşma başarı yönelimini benimsemektedirler. Birinci sınıf öğrencileri üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerine göre daha yüksek düzeyde performans-kaçınma başarı yönelimini benimsemektedirler. Ayrıca, ikinci sınıf öğrencileri dördüncü sınıf öğrencilerine göre daha yüksek düzeyde performans-kaçınma başarı yönelimini benimsemektedirler.
Akademik başarı algısına göre öğrenme-yaklaşma ve performans-yaklaşma başarı yönelimi düzeylerinin anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Bu çerçevede başarı algısı yüksek-çok yüksek olan öğrenciler başarı algısı orta ve çok düşük-düşük olan öğrencilerden; akademik başarı algısı orta olan öğrenciler akademik başarı algıları çok düşük-düşük olan öğrencilerden daha yüksek düzeyde öğrenme-yaklaşma başarı yönelimini benimsemektedirler. Ayrıca yüksek-çok yüksek düzeyde akademik başarı algısına sahip öğrencilerin çok düşük-düşük ve orta düzeyde akademik başarı algısına sahip öğrencilerden daha yüksek düzeyde performans-yaklaşma başarı yönelimini benimsedikleri bulunmuştur.
Regresyon analizi sonuçlarına göre öğrenme-yaklaşma başarı yönelimlerini önem sırasıyla mükemmeliyetçiliğin yüksek standartlar boyutu, akademik öz-yeterlik, mükemmeliyetçiliğin düzen boyutu, özerklik, kontrol odağı, mükemmeliyetçiliğin tatminsizlik boyutu ve cinsiyet yordamaktadır. Buna göre yüksek standartlar, akademik öz-yeterlik, düzen, özerklik ve dış kontrol odağı düzeyleri arttıkça öğrenme-yaklaşma başarı yönelimi düzeyi artmaktadır. Diğer taraftan tatminsizlik düzeyi arttıkça öğrenme-yaklaşma başarı yönelimi düzeyi azalmaktadır. Cinsiyet açısından ise kız öğrencilerin öğrenme-yaklaşma başarı yönelimi düzeyleri erkeklerden daha yüksektir.
Öğrenme-kaçınma başarı yönelimini önem sırasıyla mükemmeliyetçiliğin yüksek standartlar boyutu, akılcı olmayan inançlar, mükemmeliyetçiliğin düzen ve çelişki boyutları ve cinsiyet yordamaktadır. Buna göre yüksek standartlar, akılcı olmayan inançlar, düzen ve çelişki düzeyleri arttıkça öğrenme-kaçınma başarı yönelimi düzeyi de artmaktadır. Cinsiyet açısından ise kız öğrencilerin öğrenme-kaçınma başarı yönelimi düzeyleri erkeklere göre daha yüksektir.
Performans-yaklaşma başarı yönelimlerini önem sırasıyla akılcı olmayan inançlar, akademik öz-yeterlik, mükemmeliyetçiliğin çelişki boyutu, özerklik ve cinsiyet yordamaktadır. Bu çerçevede akılcı olmayan inançlar, akademik öz-yeterlik ve çelişki düzeyi artıkça performans-yaklaşma başarı yönelimi düzeyi artmaktadır. Diğer taraftan özerklik düzeyi arttıkça performans-yaklaşma başarı yönelimi düzeyi azalmaktadır. Cinsiyet açısından ise erkek öğrencilerin performans-yaklaşma başarı yönelimi düzeyi kız öğrencilere göre daha yüksektir.
Performans-kaçınma başarı yönelimlerini önem sırasıyla akılcı olmayan inançlar, mükemmeliyetçiliğin çelişki boyutu, özerklik, mükemmeliyetçiliğin yüksek standartlar boyutu ve akademik öz-yeterlik yordamaktadır. Bu çerçevede akılcı olmayan inançlar ve çelişki düzeyi arttıkça performans-kaçınma başarı yönelimi düzeyi de artmaktadır. Diğer taraftan özerklik, yüksek standartlar ve akademik öz-yeterlik düzeyi arttıkça performans-kaçınma başarı yönelimi düzeyi azalmaktadır.

Abstract:
This study aims to examine university students? achievement goals according to some variables. In this context, whether university students? genders, irrational believes, academic self-efficacy, locus of control, perfectionism, (high standards, order, discrepancy, dissatisfaction) and self-determination are important predictors of their mastery-approach, mastery-avoidance, performance-approach and performance-avoidance goals was examined in this study. In addition, it was examined whether achievement goals differ according to grade level and perceived academic achievement in high school.
In this study, participants were 1509 university students. Data of the study were collected via 2 x 2 Achievement Goals Scale, Academic Self-Efficacy Scale, Irrational Belief Scale-Brief Form, Almost Perfect Scale-Revised,  Self-Determination Scale, Rotter Internal-External Locus of Control Scale and Personal Information Survey. The data were analysed using one-way ANOVA, correlation, and hierarchical regression.
According to findings of the research, 1st grade students have higher mastery-avoidance goals than 4th grade students. Also, 1st grade students have higher performance-approach goals than 2nd, 3rd and 4th grade students.  In addition, 1st grade students have higher performance-avoidance goals than 3rd and 4th grade students. Finally, 2nd grade student have also higher performance-avoidance goals than 4th grade students.
Further, results indicated that students having high-very high level of perceived academic achievement have higher mastery-approach goals than students having mid-level and low-too low level of perceived academic achievement. Also, students having mid-level of perceived academic achievement have higher mastery-approach goals than students having low-too low level of perceived academic achievement. Furthermore, students having high-very high level of perceived academic achievement have higher performance-approach goals than students having low-too low and mid-level of perceived academic achievement.
According to the regression analysis results, mastery-approach goals are predicted by high standards subscale of perfectionism, academic self-efficacy, order subscale of perfectionism, self-determination, locus of control, discrepancy subscale of perfectionism and gender respectively. Accordingly, while the level of high standards, academic self-efficacy, order, self-determination and external locus of control increases, the level of mastery-approach increases, too. On the other hand, while the level of discrepancy increases, the level of mastery-approach decreases. In terms of gender, the level of mastery-approach of female students is higher than male students?.
Mastery-avoidance goals are predicted by high standards subscale of perfectionism, irrational believes, order and discrepancy subscales of perfectionism and gender respectively. Accordingly, while the level of high standards, irrational believes, order and discrepancy increases, the level of mastery-avoidance goals decreases. Also, the level of mastery-avoidance goals of female students is higher than male students?.
Performance-approach goals are predicted by irrational believes, academic self-efficacy, discrepancy subscale of perfectionism, self-determination and gender respectively. In this context, while the level of irrational believes, academic self-efficacy and discrepancy increases, the level of performance-approach goals increases, too. On the other hand, while the level of self-determination increases, the level of performance-approach goals decreases. Also, the level of performance-approach goals of male students is higher than female students?.
Performance-avoidance goals are predicted by irrational believes, discrepancy subscale of perfectionism, self-determination, high standards subscale of perfectionism and academic self-efficacy respectively. Accordingly, while the level of irrational believes and discrepancy increases, the level of performance-avoidance goals increases, too. Otherwise, while the level of self-determination, high standards and academic self-efficacy increases, the level of performance-avoidance goals decreases.