Non diyabetik metabolik sendrom hastalarında serum zonulin düzeyinin metabolik parametrelerle ilişkisi
Serum zonulin level and their relationship with metabolic parameters in patients with nondiabetic metabolic syndrome
Yazar: TAHİR ÇATALBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FEVZİYE BURCU ŞİRİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Bağırsak geçirgenliği = Intestinal permeability ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Zonulin = Zonulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Son yıllarda metabolik bozukluklarla anormal bağırsak mikrobiyotası ve artmış bağırsak geçirgenliği ilişkilendirilmektedir. Zonulin, bağırsak epitel hücreleri arasındaki sıkı bağlantıları düzenleyen bir proteindir. Serum zonulin düzeylerinin artışı bağırsak geçirgenliğinin artışının göstergesi olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada obez olup NCEP ATP3 kriterlerine göre metabolik sendrom tanısı alan ve almayan kişilerde serum zonulin düzeylerinin metabolik parametreler ve inflamasyon düzeyi ile ilişkisi incelenmek istendi. Çalışmaya 18-63 yaş aralığında 96 obez hasta ve 42 sağlıklı kontrol dahil edildi. Obez olan kişiler metabolik sendrom tanısı alan (n=47), metabolik sendrom tanısı almayan (n=49) olarak gruplandırıldı. Kan basıncı ve bel çevresi ölçümü, vücut kitle indeksi hesaplaması yapıldı. Açlık kan şekeri, HbA1c, insülin, ALT, kreatinin, lipid profili, hsCRP ve serum zonulin düzeyleri ölçüldü. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, serum kreatinin, LDL-K, HDL-K düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmadı (p >0,05). Gruplar arasında açlık kan şekeri (p <0,001), vücut kitle indeksi (p <0,001), HbA1c (p <0,001), insülin (p <0,001), trigliserid (p <0,001), total kolesterol (p=0,002), hsCRP (p <0,001) ve zonulin seviyeleri (p <0,001) istatistiksel olarak farklı bulundu. Zonulin ve hsCRP düzeyleri obez MetS (+) ve obez MetS (-) gruplarda sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksekti ancak obez MetS (+) ve obez MetS (-) grubu arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Serum zonulin düzeyi ile; VKİ, insülin ve HOMA-IR arasında orta derecede pozitif yönde korelasyon (sırasıyla rho: 0,503, p <0,001; rho: 0,456, p <0,001; rho: 0,481, p <0,001), AKŞ ve hsCRP arasında düşük-orta derecede pozitif yönde korelasyon (sırasıyla rho: 0,300, p <0,001; rho: 0,323, p <0,001), HbA1c arasında düşük derecede pozitif yönde korelasyon (rho: 0,231; p <0,001) saptanmıştır. Logistik regresyon analizinde HOMA-IR artışının metabolik sendrom gelişim riskini 1,3 kat artırdığı (p=0,023), zonulin ve hsCRP düzeylerinin ise etkisinin olmadığı gözlendi. Obez kişilerde zonulin düzeyi artışının hsCRP düzeyi ve bel çevresi uzunluğundan bağımsız olarak insülin direnci gelişiminde rolü olduğu gözlendi. Sonuç olarak obez kişilerde serum zonulin seviyesindeki artışın insülin direnci gelişimi üzerinden, dolaylı olarak metabolik sendrom riskini arttırdığı söylenebilir.

Abstract:
In recent years, abnormal gut microbiota and increased intestinal permeability have been associated with metabolic disorders. Zonulin is a protein that regulates tight junctions between intestinal epithelial cells. An increase in serum zonulin levels is used as an indicator of increased intestinal permeability. This study aimed to examine the relationship between serum zonulin levels and metabolic parameters, and inflammation levels in obese individuals with and without metabolic syndrome according to NCEP-ATP3 criteria. 96 obese patients and 42 healthy controls between the ages of 18-63 years were included in the study. Obese individuals were grouped as metabolic syndrome (n=47) and non-metabolic syndrome (n=49). Blood pressure and waist circumference were measured, and body mass index were calculated. Fasting blood glucose, HbA1c, insulin, ALT, creatinine, lipid profile, hsCRP, and serum zonulin levels were measured. There was no significant difference between the groups in terms of age, gender, serum creatinine, LDL-C, and HDL-C levels (p >0.05). Between groups, fasting blood glucose (p <0.001), body mass index (p <0.001), HbA1c (p <0.001), insulin (p <0.001), triglyceride (p <0,001), total cholesterol (p=0,002), hs-CRPP (p <0.001) and zonulin levels (p <0.001) were statistically different. Zonulin and hsCRP levels were significantly higher in the obese MetS (+) and obese MetS (-) groups compared to the healthy control group, but no significant difference was found between the obese MetS (+) and obese MetS (-) groups. Serum zonulin level were moderately positive correlated with BMI, insulin and HOMA-IR (rho: 0.503, p <0.001; rho: 0.456, p <0.001; rho: 0.481, p <0.001, respectively), low-to-moderate positive correlated with FPG and hsCRP (rho: 0.300, p <0.001; rho: 0.323, p <0.001, respectively), and low positive correlated with HbA1c (rho: 0.231; p <0.001). In logistic regression analysis, it was observed that HOMA-IR increase increased the risk of metabolic syndrome development 1.3 times (p=0.023), while zonulin and hsCRP levels had no effect. It has been observed that the increase in zonulin level in obese individuals has a role in the development of insulin resistance independent of hsCRP level and waist circumference. As a result, it can be said that the increase in serum zonulin level in obese individuals increases the risk of metabolic syndrome indirectly through the development of insulin resistance.