İş sağlığı ve güvenliğinde güvenlik farkındalığı ve güvenli davranış: Ego durumları modeli açısından bir inceleme
Safety awareness and safe behaviour in occupational health and safety: A review of in terms of ego states model
Yazar: ELİF BARAN
Danışman: PROF. DR. SERAP ALP ; PROF. DR. OLCA SÜRGEVİL DALKILIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma ile, Türkiye'de elektrik sektöründeki bir firmanın mavi yaka
çalışanlarının ego durumları ile güvenlik farkındalığı ve güvenli davranış arasındaki
ilişkinin saptanması amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli kullanılarak
yapılan betimsel nitelikte bir çalışmadır. Çalışmaya 309 elektrik çalışanı katılmıştır.
Araştırmada Güvenlik Farkındalığı ve Yetkinliği, Güvenli Davranış, Ego Durumları
ölçekleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler ile frekans, güvenilirlik, faktör analizleri
ve korelasyon analizi yapılmıştır. Verilerin analizi sonucunda, Güvenli Davranış ile
Güvenlik Farkındalığı & Yetkinlik kavramları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir
ilişki olduğu tespit edilmiştir. Güvenli Davranış ile Ego Durumları alt boyutları
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Güvenlik
Farkındalığı & Yetkinlik ile Ego Durumları alt boyutları arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, iş sağlığı ve güvenliğini
geliştirmek için çalışanlara davranış odaklı eğitimler vererek farkındalıklarını
arttırmak hedeflenebilir. İş sağlığı ve güvenliğinde kayda değer gelişmeler
katetebilmek için psikoloji anabilim dalından yararlanılabilir. İş sağlığı ve güvenliği
alan yazınında daha önce transaksiyonel analiz kuramının kavramlarından bir tanesi
olan ego durumları kavramı ele alınmadığı için bu çalışma sonuçlarının gelecek
çalışmalara katkı sağlayabileceği düşünülebilir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the relationship between the ego states of
blue-collar employees of a company in the electricity sector in Turkey and their
security awareness and safe behavior. The study was a descriptive study conducted
using the relational scanning model. 309 electrical workers participated in the study.
Safety Awareness and Competence, Safe Behavior, and Ego States scales were used
in the study. Frequency, reliability, factor analyzes and correlation analysis were
conducted with the data obtained. As a result of the analysis of the data, it was
determined that there was a statistically significant relationship between the Safe
Behavior and the Safety Awareness & Competence. It was determined that there was
no statistically significant relationship between the Safety Behavior and the Ego States
sub-dimensions. In order to improve occupational health and safety, it can be aimed to
increase the awareness of employees by providing behavior-oriented trainings. In
order to make significant improvements in occupational health and safety, the benefits
of the psychology department should be utilized. Since the concept of ego states, one
of the concepts of transactional analysis theory, has not been discussed before in the
occupational health and safety literature, it is expected that the results of this study will
contribute to future studies.