ISO standartlarına göre termal konfor şartlarının incelenmesi: gıda endüstrisinde örnek çalışma
Investigation of thermal comfort requirements according to ISO standards: a case study in food industry
Yazar: FATİH DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. CENK ÇELİK
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Maruziyetler çoğunlukla işyeri ortamındaki etkenlerden kaynaklanır. Bunlardan bir tanesi de ortamın sıcaklığıdır.  Soğuk ve sıcak ortamlar çalışanların sağlığını bozabilir, performans kayıplarına neden olabilir. Bu durumda ortamın sıcaklığı kontrol edilmelidir. Bu yapılamıyorsa koruyucu önlemler alınmalıdır. Termal konforu değerlendirmek için çeşitli yöntemler vardır.  Bilinen ve sıklıkla kullanılan PMV yöntemidir. Yöntemin bize faydası ortamda bulunanların memnuniyetsizlik oranlarını vermesidir. Fakat sıcaklığın uç değerlerde olduğu yerlerde kullanılamaz.  Yapılan işin gereği olarak soğukta çalışan işçilerin elbise özelliklerinin yeterliliği belirlenmelidir. Yöntem olarak literatürde elbise yalıtımının bir ölçüsü olan IREQ kullanılmaktadır. Sıcak ortamların hızlı bir değerlendirmesi için ise  WBGT yöntemi kullanılır.  Yapılan çalışmada 10 firmada 143 üretim alanlarında termal konfor ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Soğuk, sıcak ve uygun termal koşullarda çalışan 203 işçiye uluslararası standartta (ISO 10551) belirtilen 5 ölçek kullanılarak sübjektif değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda  21 noktada IREQ değeri elbise yalıtım değerinden küçük çıkmıştır. 11 noktada WBGT değeri referans değerin üzerinde çıkmıştır. 38 noktada ise sıcaklık WBGT sınır değerine çok yakın çıkmıştır. Çalışma sonucunda gıda endüstrisinde çalışanların büyük bir kısmı termal olarak rahatsız edici ortamlarda çalıştığı görülmüştür. Çalışma koşulları bazı ortamlarda maruziyet olabilecek seviyededir. Subjektif değerlendirmelere göre ise yaz aylarında sıcak ortam çalışanlarında dış hava koşulları nedeniyle ortam sıcaklığının daha da artmasıyla işçilerde de bu yönde yakınmalar olduğu gözlemlenmiştir. Çalışma ülkemizde soğuk ortamları ilk defa ele aldığı için ve bütün ortamlardaki (soğuk, sıcak ve normal)  termal konforu değerlendirdiği için önemlidir. Ayrıca çalışma sonrasında ölçüm firmalarına İSGÜM tarafından soğuk ortamları değerlendirmek için eğitimler verilmesi planlanmaktadır.

Abstract:
Exposures are mostly caused by factors in the workplace environment. One of them is the temperature of the environment. Cold and hot environments can disrupt employees' health and cause performance losses. In this case the temperature should be controlled. If this can not be done, protective measures must be taken. There are several methods to evaluate thermal comfort. PMV is a well-known and frequently used method. Method gives the dissatisfaction rate of the employees in the environment. But it can not be used where temperatures are extremes. Qualification of dress characteristics of workers working in cold must be determined . IREQ which is a measure of dress isolation is used in the literatüre. The WBGT method is used for rapid evaluation of hot environments. Study conducted at 10 plants in 143 production area. 203 workers working in the cold, hot and temperate environment attended the study and subjective analyses were conducted  by using  five scales given by ISO 10551. According to measurement  conducted in workplaces;  IREQ value was lower than the clothing ısolation value in 21 points and WBGT value  was higher than the reference point in 11 places. In addition to this 38 places WBGT value was very close the refenrence point. . As a result of the study, a large number of food industry workers were found to work in thermally disturbing environments. Working conditions in some environments  are the limit at which exposure can be. Due to weather conditions during the summer months with increasing ambient temperature, an increase in discomfort was observed in hot environment workers. The study is important because it is the first time in our country to handle cold environments and to assess thermal comfort in all environments (cold, hot, and normal). Furthermore, it is planned to give training courses to the measuring companies to evaluate the cold environments by İSGÜM.