Türk tarımının OECD ülkeleri karşısındaki rekabet gücü: Endüstriyel verimlilik analizi
The competitive power of turkish agriculture against OECD countries: Industrial productivity analysis
Yazar: HALİL TUNCA
Danışman: PROF. DR. ERTUĞRUL DELİKTAŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Tobit model = Tobit model ; Toplam faktör verimliliği = Total factor productivity ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik analizi = Productivity analysis

Özet:
Bu çalışmada OECD ülkelerindeki tarımsal etkinlik düzeylerinin belirlenmesi, etkinlik farklılıklarının araştırılması ve bu farklılığa yol açan temel faktörlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Tarımsal ürünlere yönelik sürekli artan talebin düzenli olarak karşılanabilmesi için tarım sektörünün istikrarlı bir yapıya kavuşturulması ve sürdürülebilir büyümenin sağlanması gerekmektedir. Bu nedenle tarım sektöründe gerçekleştirilecek etkinlik-verimlilik artışları önem kazanmaktadır. Tarımsal etkinliğin istikrarlı bir şekilde arttırılması ise uzun dönemli bilgilere ve destekleyici olarak politika tedbirlerine ihtiyaç duymaktadır.Çalışmanın birinci bölümünde, OECD ülkelerindeki tarım sektörünün ekonomi içindeki ağırlığı ve özellikleri ile tarım politikaları karşılaştırmalı olarak betimsel analiz kullanılarak incelenmiştir.İkinci bölümde etkinlik ölçümünde kullanılan parametrik ve parametrik olmayan yaklaşımlar teorik olarak incelenmiştir. Çalışma esas olarak Veri Zarflama Analizi yaklaşımına dayanmaktadır ve OECD ülkelerinin tarımsal etkinliğinin analiz edilmesi için bu yaklaşımın literatüre yeni girmiş iki farklı biçimi (Dinamik Veri Zarflama Analizi ve Metafrontier Analizi) kullanılmıştır.Üçüncü bölümde kullanılan Dinamik Veri Zarflama Analizi, tarımsal etkinlik ölçümünde dönemlerarası firma davranışlarının modellenmesine olanak sağlamaktadır. Böylelikle OECD ülkelerindeki dönemlerarası kaynak kullanım etkinliği analiz edilerek, uzun dönem etkinlik skorları hesaplanmıştır. Analiz sonuçları genel etkinsizliğin temel kaynağı olarak dinamik etkinsizliğin ön plana çıktığını göstermektedir.Dördüncü bölümde tarımsal etkinlik düzeyleri Metafrontier yaklaşımı kullanılarak hesaplanmıştır. Bu yaklaşım, örneklemi oluşturan ülkelerin homojen bir yapıya sahip olmadığı bir başka deyişle farklı üretim olanakları kümesi altında çalıştıkları varsayımına dayanmaktadır. Analiz sonuçları global teknoloji seviyesini yüksek ve orta gelirli ülkeler grubunun belirlediğini göstermektedir. Bunun yanında yüksek ve orta gelirli ülkeler grubunda yer alan ülkelerde daha yüksek toplam faktör verimliliği artışları olduğu görülmüştür. Türkiye dışında kalan bütün düşük gelirli ülkeler ise global teknoloji seviyesini yakalama konusunda başarı göstermiştir.Çalışmanın son bölümünde tarımsal etkinlik farklılıklarının temel belirleyicileri tesadüfi etkili tobit modeli kullanılarak araştırılmıştır. Tarımsal etkinlik skorlarının bağımlı değişken olarak alındığı modelde kullanılan açıklayıcı değişkenler ise temel olarak i) demografik ve coğrafi değişkenler, ii) beşeri sermaye ve teknoloji değişkenleri ve iii) makroekonomik değişkenler ve politika değişkenleri olarak üç ana grup altında toplanmıştır. Elde edilen ampirik sonuçlar literatürü destekler niteliktedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine level of agricultural efficiency, to investigate differences of efficiency and to explain the main factors leading to agricultural efficiency differences among OECD countries. In order to meet the continuous increasing demand for agricultural products, it is essential to stabilize the agricultural sector and to ensure its sustainable growth. For that reason, an increase of efficiency-productivity in agricultural sector becomes important. Increasing agricultural efficiency in a stable manner requires long term information and political argument supportively.In the first chapter of the study, the place of importance and characteristics of the agricultural sector in OECD countries, as well as agricultural policies are investigated by employing comparative descriptive analysis.In the second chapter, parametric and nonparametric approaches used for efficiency measure is analyzed theoretically. This study is based on data envelopment analysis. In order to analyze the agricultural efficiency of OECD countries, two different types of this analytical approach found in recent literature ? dynamic data envelopment analysis and metafrontier analysis ? are employed.Dynamic data envelope analysis used in the third chapter let modeling of intertemporal firm behaviors to measure agricultural efficiency. In this way, long term efficiency scores are computed by analyzing intertemporal resource usage efficiency in OECD countries. Empirical results show that dynamic inefficiency is the main source of overall agricultural inefficiency.In the fourth chapter, agricultural efficiency score and Malmquist total factor productivity index are measured by using Metafrontier approach. This approach is based on the assumption that the countries in the sample are not homogenous groups. In other words, it is assumed that these groups operate different production possibility set. Empirical results show that high and middle income countries group determines global technological level. Furthermore, there is more total factor productivity increase in high and middle income countries group are more rapid than the low income countries group. All low income countries except Turkey succeed in technological catch up.In the last chapter, main determinants of agricultural efficiency differences are analyzed by using random effect tobit model. In this model, while agricultural efficiency score is used as dependent variable, Independent variables are categorized into three main groups. These groups are i) demographic and geographical variables, ii) human capital and technological variable and iii) macroeconomic variables and policy variables. Empirical results of this model support empirical results of other studies in the literature.