Türkiye'de banka kredileri ile iktisadi büyüme arasındaki nedensellik ilişkisinin analizi
The analysis of causality relationship between bank credits and economic growth in Turkey
Yazar: CİHAN KURT
Danışman: PROF. DR. SELMAN YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Banka kredi kanalı = Bank leading channel ; Banka kredileri = Bank credits ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ticari krediler = Commercial credits ; Tüketici kredileri = Consumer credits ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
İktisadi büyüme, bir ekonominin refah düzeyini artıran, yaşam standartlarını yükselten ve uzun vadeli kalkınmanın temelini oluşturan en kritik dinamiktir. Dolayısıyla iktisadi büyümenin kaynakları, belirleyicileri ve sonuçları çokça tartışılmakta, sermaye birikimi, teknolojik ilerleme ve finansal gelişme gibi faktörlerin iktisadi büyüme üzerindeki etkileri birçok akademik çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. 
Finansal gelişme, birçok yönden iktisadi büyümeyi etkilemektedir. Etkin çalışan bir finansal sistem sermaye akışını hızlandırarak yatırımları teşvik etmek suretiyle iktisadi büyümenin en güçlü belirleyicilerinden biri haline gelmektedir. Finansal sistemin en önemli bileşeni ise bankalardır. Bankalar, sundukları hizmetlerle finansal sistemin sağlıklı bir şekilde işlemesine yönelik birçok fonksiyonu yerine getirmektedir. Tasarruf sahiplerinden fonların toplanması ve bu fonların hanehalkı ile firmalara kredi olarak verilmesi, iktisadi büyümenin temel taşlarını oluşturan tüketimin ve yatırımların gerçekleşmesine olanak sağlaması açısından bankaların en önemli fonksiyonlarıdır. Diğer yandan bankalar, para politikalarının uygulanmasında merkezi bir rol üstlenmektedir. Bankalar, kredi verme faaliyetleriyle kaynakların tahsis ve dağıtım faaliyetlerini gerçekleştirdiklerinden, politika uygulayıcıları bankaların kredi verme davranışlarını etkileyerek sermaye akışını hedeflenen alanlara yönlendirebilmektedirler. Banka kredi kanalı olarak adlandırılan bu mekanizma para politikası otoriteleri tarafından iktisadi büyüme hedeflerine ulaşmak için kullanılmaktadır. Tarafımızca, banka kredi kanalının etkin bir şekilde çalıştığı finansal sistemlerde banka kredi hacmindeki artışların iktisadi büyümeyi teşvik edeceği düşünülmektedir.
Yukarıdaki önermelerden hareketle, banka kredi hacminin iktisadi büyüme üzerindeki rolünün ortaya koyulmasının, para politikalarının etkinliğini sağlama açsından, politika uygulayıcılarına önemli bilgiler sunacağı aşikardır. Bu motivasyonla gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yurtiçi banka kredi hacmi ile iktisadi büyüme arasındaki nedensellik ilişkisinin 2003Ç1-2024Ç1 dönemine ait üçer aylık veriler kullanılmak suretiyle analiz edilmesidir. Bu bağlamda, ilgili dönemlere ait; "Tüketici Kredileri ve Bireysel Kredi Kartları Hacmi", "Ticari Krediler ve Ticari Kredi Kartları Hacmi" ve "Toplam Kredi Hacmi" bağımsız değişkenleri ile GSYH arasındaki nedensellik ilişkisi ayrı ayrı araştırılmıştır. Çalışmada, verilerin durağan olup olmadıklarını test etmek için genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi ve Phillips-Perron (PP) yapısal kırılmalı birim kök testi kullanılmıştır. Akabinde, nedensellik ilişkisi Granger nedensellik testi ve Toda-Yamamoto nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Ek olarak, değişkenler için varyans ayrıştırması analizi yapılmıştır. Her iki nedensellik testi sonucunda her bir bağımsız değişkenden iktisadi büyümeye doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Ayrıca, Toda-Yamamoto nedensellik testi sonuçlarına göre ticari krediler ile GSYH arasında çift yönlü nedensellik bulunmuştur. Yapılan varyans ayrıştırması analizine göre ise banka kredilerinin iktisadi büyümede sınırlı da olsa rol oynadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular literatürdeki arz öncüllü hipotezi destekler niteliktedir.

Abstract:
Economic growth is the most critical dynamic that increases the welfare level of an economy, raises living standards and forms the basis of long-term development. Therefore, the sources, determinants and consequences of economic growth are widely discussed, and the effects of factors such as capital accumulation, technological progress and financial development on economic growth are the subject of many academic studies.
Financial development affects economic growth in many ways. An efficient financial system becomes one of the strongest determinants of economic growth by accelerating capital flows and encouraging investments. The most important component of the financial system is banks. Banks fulfill many functions for the healthy operation of the financial system through the services they provide. Collecting funds from savers and lending these funds to households and firms are the most important functions of banks in terms of enabling the realization of consumption and investments, which are the cornerstones of economic growth. On the other hand, banks play a central role in the implementation of monetary policies. Since banks perform resource allocation and distribution activities through their lending activities, policy makers can direct capital flows to targeted areas by influencing banks' lending behavior. This mechanism, called the bank credit channel, is used by monetary policy authorities to achieve economic growth targets. We believe that in financial systems where the bank credit channel works effectively, increases in the volume of bank credit will stimulate economic growth.
Based on the above propositions, it is obvious that revealing the role of bank credit volume on economic growth will provide important information to policy makers in terms of ensuring the effectiveness of monetary policies. With this motivation, this study aims to analyze the causality relationship between domestic bank credit volume and economic growth in Turkey by using quarterly data for the period 2003Q1-2024Q1. In this context, the causality relationship between the independent variables "Volume of Consumer Credits and Consumer Credit Cards", "Volume of Commercial Credits and Commercial Credit Cards" and "Total Credit Volume" and GDP for the relevant periods were investigated separately. In this study, the augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root test and Phillips-Perron (PP) unit root test with structural break are used to test whether the data are stationary. Subsequently, the causality relationship is analyzed using Granger causality test and Toda-Yamamoto causality test. In addition, variance decomposition analysis is performed for the variables. Both causality tests reveal unidirectional causality from each independent variable to economic growth. Moreover, according to the Toda-Yamamoto causality test, bidirectional causality is found between commercial loans and GDP. According to the variance decomposition analysis, bank loans play a limited role in economic growth. The findings support the supply-led hypothesis in the literature.