Kanserden hayatta kalan çocukların tat alma değişikliği, beslenme alışkanlığı ve durumu
Taste alteration, food habits and nutritional status of children survivors of childhood cancer
Yazar: DİLAN SÜLGER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BİLSİN KOCAMAZ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tat = Taste ; Tat bozuklukları = Taste disorders ; Tat duyusu = Taste perception ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma kanserden hayatta kalan çocukların tat alma değişikliği, beslenme alışkanlığı ve durumunu incelemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Hastanesi pediatri hematoloji ve onkoloji polikliniğinde Mart 2021-2022 tarihleri arasında izlenen, 8-18 yaş arasındaki kanser tedavisi biten çocuklar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem büyüklüğü 82 çocuk olarak güç analizi ile belirlenmiş, araştırmaya katılmayı kabul eden 92 çocuk örnekleme alınmıştır. Verilerin toplanmasında Çocuk Tanıtım Formu, Kemoterapi Alan Çocuklar İçin Tat Alma Değişikliği Ölçeği (KAÇ-TADÖ), Akdeniz Diyet Kalitesi Ölçeği (ADKİ) ve Subjektif Total Tat Keskinliği Ölçeği (STTKÖ) kullanılmıştır. Çocuklara Çocuk Tanıtım Formu, KAÇ-TADÖ, STTKÖ ve ADKİ google anket ile online olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde Kolmogorov Smirnov normallik testi, Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ), ortalama, sayı ve yüzde dağılımları, Cronbach Alfa katsayısı, Spearman Brown Sıra Farkları Korelasyon analizi, Mann Whitney U, Kruskall Wallis ve Ki-kare testi kullanılmıştır. Çocukların Beden Kitle İndeksi (BKİ) Z skoru %80.4'ünde -2 ile +2 arasında (normal), %9.8'inde ≥+2'nin üstünde (obez) ve %7.6'sında ≤-2'nin altında (yetersiz beslenme) olduğu belirlenmiştir. Çocukların %18.5'inin çok düşük beslenme kalitesine (≤3), %48.9'unun orta beslenme kalitesine (4-7) ve %32.6'sının iyi beslenme kalitesine (≥8) sahip olduğu, KAÇ-TADÖ toplam puan ortalamasının ise 5.79±7.77 olduğu saptanmıştır. Çocukların KAÇ-TADÖ puan ortalaması ile kilo, boy ve BKİ Z skoru arasında istatiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Kanser tedavisi sırasında ve şu anda tat alma değişikliği yaşayan çocuklarda tat alma değişikliğinin daha fazla olduğu, tat alma değişikliğinin çocukların beslenme kalitesini ve beslenme durumlarını etkilemediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Beslenme Alışkanlığı, Beslenme Durumu, Hemşirelik, Kanserden Hayatta Kalan Çocuk, Tat Alma Değişikliği

Abstract:
This study was carried out to examine the taste alteration, food habits and nutritional status of children who cancer survivors. The research is descriptive and cross-sectional. The universe of the study was formed by children between the ages of 8 and 18 who ended cancer treatment between March 2021 and 2022, followed by the pediatric hematology and oncology outpatient clinic of Gaziantep University Medical Faculty Oncology Hospital. A power analysis program was used to calculate the sample size of the study. The sample size of the study was determined as 82 children by power analysis, and 92 children who agreed to participate in the study were taken into the sample. Child Introduction Form, Taste Alteration Scale for Children with Cancer Receiving Chemotherapy (TAS-CRC), Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED), Subjective Total Taste Acuity Scale (STTA). Children between the ages of 8 and 18 who were included in the study were applied online with the Children's Introduction Form, TAS-CRC, STTA and KIDMED Google survey. Kolmogorov smirnov normality test, Scope Validity Index (CGI), mean, number and percentage distributions, Cronbach Alpha coefficient, Spearman Brown Rank Differences correlation analysis, Mann Whitney U, Kruskall Wallis and chi-square test were used in the analysis of the data. It was determined that 80.4% of children had a Body Mass Index (BMI) score between -2 and +2 (normal), 9.8% were above ≥+2 (obese) and 7.6% were under ≤-2 (malnutrition). It was determined that 18.5% of children had very poor nutritional quality (≤3), 48.9% had moderate nutritional quality (adherence to the Mediterranean diet needs to be improved) (4-7) and 32.6% had good nutritional quality (optimal Mediterranean diet) (≥8). The average score of TAS-CRC was 5.79±7.77. It was determined that there was no statistically significant difference between the weight Z score of the children, the current height Z score and the BMI Z score and the average score TAS-CRC (p>0.05).It has been determined that children who experience a taste alteration during and current taste alteration during cancer treatment. That the taste  alteration does not affect the nutritional quality and nutritional status of children.

Key words: Child Survivors of Childhood Cancer, Food Habits, Nutritional Status, Nursing, Taste Alteration