Depreme dayanıklı yapı tasarımında sismik izolatör kullanımı ve kullanıcı tercihine etkisi
Seismic isolator usage in earthquake-resistant building design and its impact on user preference
Yazar: ALİ ENİŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÖZDE ÇAKIR KIASIF
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapısal tasarım sürecinde dünya genelinde çeşitli tasarım yöntemleri kullanılmaktadır. Özellikle depremlerin etkili olduğu coğrafyalarda, bu tasarımlar yaygın olarak binaların depreme dayanıklı olması için ülkelerin kendi deprem yönetmeliklerine uygun şekilde yapılmaktadır. Bu yönetmelikler ülkeden ülkeye bazı farklılıklar gösterse de temel olarak aynı amacı hedeflemektedirler. Bu alanda gelişen teknoloji ve yeniliklerle birlikte yapısal tasarım yaklaşımları da sürekli olarak gelişmektedir. Son zamanlarda bu alanda popülerlik kazanan sismik izolasyon, geleneksel tasarım metotlarına göre depreme karşı daha dirençli yapıların geliştirilmesi için nispeten yeni bir alternatif olarak karşımıza çıkmaktadır.
Sismik yalıtım (İzolatörler), yapının ve zeminin dinamik özelliklerini değiştirerek deprem enerjisinin yapılara geçişini sınırlar. Bu teknolojik yaklaşım, özellikle yüksek katlı binalar, hastaneler, köprüler ve diğer kritik yapılar için oldukça hayati bir öneme sahiptir. Sismik izolatörler, deprem riski yüksek bölgelerde özellikle Türkiye gibi ülkelerde yapılara sağladıkları avantajlar açısından, yapının depreme dayanıklılığını artırmada kritik bir role sahiptir. 
1999 Marmara depremi, Türkiye için bir dönüm noktası olmuştur. Hem 1999'daki felaketten alınan dersler hem de 2023'teki deprem sonrasında elde edilen deneyimler, sismik izolasyonun önemini bir kez daha vurgulamıştır. Özellikle 1999 Marmara depremi ülkenin depreme ne kadar hazırlıksız olduğunu açıkça ortaya koymuş ve binlerce insanın ölümüne neden olmuştur. Bu olayın ardından, yapıların depreme dayanıklılığına olan farkındalık ve ilgi artış göstermiştir. Buna bağlı olarak yapı mühendisliği alanında, sismik izolatörler gibi deprem dayanıklılığı sağlayan yapı tasarım metotlarına olan ilgi önemli derecede artmasına yol açmıştır.
Şubat 2023'te yaşanan Türkiye'deki büyük depremlerin ardından, sismik izolatörlerin yapıya sağladığı avantajlar açıkça görülmüş ve bu teknolojinin değeri daha da  anlaşılmıştır. 1999  depreminden farklı  olarak,  2023'deki depremde sismik izolatörlerle güçlendirilmiş binalar önemli ölçüde daha iyi bir dayanıklılık göstermişlerdir. Bu tür binaların çoğunda ciddi anlamda herhangi bir hasar ya da yıkım meydana gelmemiştir.

Abstract:
In the realm of structural design globally, diverse design methodologies are employed. Particularly in regions prone to seismic activity, these designs are extensively implemented to ensure buildings are earthquake-resistant, in accordance with each nation's seismic codes. Although these regulations vary from country to country, their fundamental aim is consistent. In this field, technological advancements and innovations have led to the continuous evolution of structural design approaches. Recently, seismic isolation has emerged as a relatively new alternative to traditional design methods, offering enhanced resistance to earthquakes.
Seismic isolation (Isolators) curtails the transmission of earthquake energy to structures by altering the dynamic characteristics of both the structure and the ground. This technological approach is of vital importance, especially for high-rise buildings, hospitals, bridges, and other critical structures. In areas with high seismic risk, particularly in countries like Turkey, seismic isolators play a critical role in improving the earthquake resilience of structures.
The 1999 Marmara earthquake was a turning point for Turkey. The lessons from this disaster and the experiences from the 2023 earthquake have once again underscored the importance of seismic isolation. Specifically, the 1999 Marmara earthquake starkly revealed the country's unpreparedness for such events, resulting in thousands of deaths. This incident led to increased awareness and interest in building earthquake resilience. Consequently, in the field of structural engineering, interest in earthquake-resistant design methods like seismic isolators has significantly increased.
Following the major earthquakes in February 2023 in Turkey, the benefits provided by seismic isolators to structures were clearly observed, underscoring the value  of  this  technology. Unlike  the  devastation of the   1999  earthquake,    buildings  
reinforced with seismic isolators in 2023 showed considerably better resilience, with many avoiding serious damage or destruction.
On the other hand, considering user preferences in the luxury housing sector, it has become evident that structures reinforced with seismic isolators have gained increasing attraction among potential buyers and renters. Additionally, as a result of the rise in safety awareness, there has been an increase in the tendency of people to prefer living in earthquake-resistant dwellings. This trend has become a critical issue for both structural engineers and the general public.