Halk dindarlığının bir göstergesi olarak adak ve ziyaret fenomeni-İstanbul örneği
Oblation and pilgrimage phenomenon as a sign of folk religiousness a case study in Istanbul
Yazar: ŞENAY GİDER
Danışman: PROF. DR. ÜNVER GÜNAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Adak = Vow ; Halk dini = Folk religion ; Halk inançları = Public beliefs ; Ziyaret = Visit

Özet:
Toplumda elit kesim ve halk arasındaki ayrımı belirtmek için Büyük Gelenek-Küçük Gelenek, Klasik Kültür-Pop Kültür gibi kavramlaştırmalar yapılmıştır. Dini anlama ve pratikler açısından da bu kategoriler İslam dininde var kabul edilmektedir. Kent tarafından temsil edilen Büyük gelenek Kitap, Sünnet, İcma ve Kıyas şeklinde ifade edilen ana kaynaklara bağlı kitabi bir din anlayışını temsil ederken, büyüsel, araçsal, kutsalla farklı bir ilişkiye giren, pratik faydayı esas alan, amel merkezli küçük gelenek, geri kalmış bir kesimin din anlayışı olarak nitelendirilmiştir. Bu ikisi arasındaki ayrım bir mezhep gibi olmasa da varlığını kabul ettirmektedir.Halk Dini'nin en bariz vasfı, veli kültü etrafında şekillenmiş olmasıdır. Kabilevi ve göçebe yaşam şartlarının geçerli olduğu dönemde Türkler işlenmiş, sistematik, yazılı ve rasyonel Sünni anlayışı hazır olmadıklarından onları İslam ile tanıştıran tasavvufun etkisiyle duygusal yanı ağır basan Halk Dini formunu kabullenmişlerdir.Konumuz açısından Halk Dini'nin en önemli unsuru olarak ziyaret fenomeni baba, dede, evliya, veli, şehit, yatır gibi adlarla nitelenen ve bunun yanında dağ, taş, ağaç, su gibi kültler etrafında şekillenen inanç ve uygulamalar, kutsalın kendisinde tezahür ve sirayet ettiği oluşumlar olarak İstanbul örneğinden hareketle ortaya konulmaya ve bunların toplumsal fonksiyonu açıklanmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Adak, Ziyaret, Halk Dini, Büyük Gelenek, Küçük Gelenek

Abstract:
To indicate the discrimination between the elite society and public, conceptualizations such as Great Tradition-Little Tradition, Classical Culture and Pop Culture have been done.These categories are regarded as it exists in Islamic religious from the point of practices and understanding of religion. While Great Tradition represented by town symbolizes an academic sense of religion depending on basic resources which are expressed as Book, Sunnah, Icma (a consensus view) and Syllogism, Micro Tradition which is magic, instrumental, based on practical benefit and in a different relationship with holy is considered as sense of religion of backward side.Although it isn?t like a creed, the discrimination between them imposes its existence.The sharpest feature of the Folk Religion is the formation around a saint. Because Turkish people were not ready for the processed, systematic, written and rational Sunni theory, During the period of tribal and nomadic life conditions. They accepted Folk Religion by the effect of Muslim mystics who introduces Islam them.From the point of our subject, pilgrimage phenomenon is the most important element of Folk Religion and characterized by father, grandfather, saint, guardian, martyr, entombed saint. On the other hand the cults and practices are shaped around the mountain, stone, tree and water. It will be tried to explain the public function and put forward as the formation of Holy?s appearance in this research in Istanbul model.Key Words: Oblation, Pilgrimage, Folk Religion, Great Tradition, Little Tradition