Makâlât geleneğinde İmam Eş`arî
Imam Ash`ari in Islamic heresiograph
Yazar: KADİR GÖMBEYAZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. TEVFİK YÜCEDOĞRU
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Din = Religion

Özet:
TEMEL SLAM B L MLER ANAB L M DALISLAM MEZHEPLER TAR H B L M DALIMAKÂLÂT GELENEĞ NDE MAM EŞ`ARÃKadir GÖMBEYAZ(Yüksek Lisans Tezi)?Makâlât Geleneğinde mam Eş`arû? adlı bu çalışma, temelde Ebu'l-Hasen Ali b.smail el-Eş`arû'nin (v. 324/936) ?Makâlâtu'l- slamiyyûn ve'htilâfu'l-Musallûn? adlı eserineodaklanmaktadır. Bu eser tarafsız üslubu, vermiş olduğu bilgilerin güvenilirliği ve ayrıca türüiçerisinde günümüze ulaşan ilk eserlerden biri olması bakımından önemlidir.Çalışmanın ilk bölümü, slam toplumunda zuhur eden itikâdû fırkaları konu edinenmakâlât türü eserlerin tanıtımına ayrılmıştır. Bu tanıtım ise, hem müelliflerin bağlı olduğuitikâdû fırkalar hem de eserlerin genel özellikleri dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Bubölüm, Eş`arû'nin eserinin söz konusu gelenek içerisindeki yeri ve önemini tespit için birkarşılaştırma fırsatı sunmasından dolayı dikkate değerdir.Çalışmanın asıl konusunu teşkil eden ikinci bölüm ise, Eş`arû'nin eserine tahsisedilmiştir. Bu bölümde öncelikle, Eş`arû'nin, bu türde yazılmış olmasına rağmen günümüzeulaşmayan diğer eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra, Makâlât'ın hem genelözellikleri hem de spesifik özellikleri ayrı ayrı ele alınıp incelenmiştir. Bunun yanı sıra, eserleilgili tartışmalı birtakım konular ele alınmış ve tespitler yapılmıştır. Son olarak, Eş`arû'nin sözkonusu eserinin daha sonra gelenek içerisinde ortaya konulan makâlât türü eserler üzerindekietkisi üzerinde durulmuştur.Çalışmada, işlenen konularla ilgili Türkçe, ngilizce ve Arapça eserlere ulaşılmaya veonlardan faydalanılmaya çalışılmıştır.Sonuç olarak, bu çalışma, slam düşünce tarihindeki önemli bir ismin kendi türüiçerisinde kayda değer bir öneme sahip olan bir eserini değişik boyutlarıyla incelemiş olmasıbakımından oldukça önemlidir.Danışmanı. Yrd. Doç. Dr. Tevfik YÜCEDOĞRUSayfa sayısı: 157

Abstract:
IMAM ASH`ARI IN ISLAMIC HERESIOGRAPHYKadir GÖMBEYAZ(Master Thesis)This work named ?Imam Ash`ari in Islamic Heresiography? focuses essentially onAbu?l-Hasan Ali b. Isma`il el-Ash`ari?s work ?Maqalat al-Islamiyyin wa Ikhtilaf al-Musallin?. This book is very important in point of its objective style, reliability of informationthat given in this book, and also being one of the earliest books in its kind.The first part of the work is allocated to presentation of Islamic heresiographicalworks. This presentation is made with consideration of both theological sects their writersbelong to and their general features. This part is precious, because it gives opportunity ofcomparison to ascertain the place and importance of Ash`ari?s book in Islamic heresiography.The second part that constitutes essential subject of the work is appropriated forAsh`ari?s book. In this part, firstly it is given information about Ash`ari?s books in this areathat not reached until now. After, it is investigated Ash`ari?s Maqalat dealing with both itsgeneral and specific features seperately. It is also discussed some controversial topics aboutMaqalat and made some evaluation. Lastly, it is dwelled on Maqalat?s influence on laterheresiographic works.In the work, it is tried to profit from Turkish, English, and Arabic sources regardingmentioned topics.Consequently, the work is valuable, because of investigating a work that has anoteworthy importance in Islamic heresiographic literature, and written by a remarkablemuslim scholar in Islamic thought with different dimensions.Supervisor: Asistant Professor Tevfik YÜCEDOĞRUNumber of pages: 157.