Enflasyon ve işsizlik arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Türkiye örneği (1988-2021)
The evaluation of the relationship between inflation and unemployment: Example of Turkey (1988-2021)
Yazar: ERKAN GÖKMEN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT BEŞER
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL = ARDL ; Birim kök = Unit root ; Enflasyon = Inflation ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Nedensellik = Causality ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de 1988-2021 döneminde işsizlik ve enflasyon arasındaki ilişkiyi analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Dünya Bankasından elde edilen yıllık veriler kullanılarak enflasyon (ENF) ve işsizlik (UNEMPLOYMENT) değişkenleri incelenmiştir. Serilerin durağan olup olmadığını belirlemek için birim kök testleri (ADF, PP, DF-GLS, KPSS) uygulanmıştır. Birim kök testi sonuçlarına göre, LNENF ve LNUNEMPLOYMENT serileri düzeyde birim köke sahiptir, yani durağan değillerdir. Ancak, birinci farkları alındığında durağan hale gelmektedirler. ADF, PP ve DF-GLS testlerinde hipotezin birim kök varlığına işaret etmesi reddedildiği için serilerin durağan olduğu söylenebilir. KPSS testi ise serilerin durağan olduğunu desteklemektedir. Ardından, eşbütünleşme testi olan ARDL modelleme yaklaşımı kullanılarak uzun dönem ilişkisi incelenmiştir. ARDL(1,0) modeli kullanılarak elde edilen sonuçlara göre, LNENF değişkeni önceki
dönemlerdeki enflasyonla pozitif bir ilişki göstermektedir. Ancak, LNUNEMPLOYMENT değişkeni istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki
göstermemektedir. Ayrıca, serisel korelasyon, değişen varyans ve kalıntıların normal dağılımı gibi testler yapılmıştır. Serisel korelasyon ve değişen varyans olmadığı, kalıntıların ise normal dağıldığı sonucuna varılmıştır. Son olarak, reset testi yapılarak modelin kurma hatası olup olmadığı kontrol edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, modelin kurma hatası olmadığını göstermektedir. Bu bulgulara göre, çalışmada analiz edilen
dönemde enflasyondan işsizliğe nedensellik ilişkisinin var olduğu söylenebilir.

Abstract:
This study aims to analyze the relationship between unemployment and inflation in Turkey during the period of 1988-2021. In the study, annual data obtained from the World Bank was used to examine the variables of inflation (ENF) and unemployment (UNEMPLOYMENT). Unit root tests (ADF, PP, DF-GLS, KPSS) were applied to determine whether the series are stationary or not. According to the unit root test results, the LNENF and LNUNEMPLOYMENT series have a unit root at the level, indicating that they are not stationary.  However, they become stationary when the first difference is used. Since the hypothesis of a unit root presence was rejected by ADF, PP, and DF-GLS tests, it can be said that the series are stationary. The KPSS test confirms that the series are stationary. Then, the long-term relationship was examined using the autoregressive distributed lag (ARDL) modeling approach, which is a cointegration test. According to the results obtained using the ARDL(1,0) model, the LNENF variable shows a positive relationship with previous periods' inflation. However, the LNUNEMPLOYMENT variable does not show a statistically significant relationship. Additionally, tests such as serial correlation, heteroscedasticity, and normal distribution of residuals were conducted. It was concluded that there is no serial correlation or changing variance, and the residuals are normally distributed. Finally, a reset test was conducted to check for model misspecification. The results obtained indicate that there is no model misspecification. Based on these findings, it can be said that during the analyzed period in this study inflation is caused by unemployment.