Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi "Y/ 460" numarada kayıtlı bulunan  cönk üzerine bir inceleme (İnceleme- metin- MESTAP'a göre tasnif)
An analysis on the cönk registered in the Library of the Turkish History Institution Numbered "Y/460" (Review-text-classification according to MESTAP)
Yazar: AYŞE NUR KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. TUBA ONAT ÇAKIROĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk Dili ve Edebiyatı kaynakları arasında yer alan cönkler, yazıldığı dönemin dilini
ve edebî anlayışını, duygu ve düşüncelerini, gelenek ve göreneklerini yansıtan,
geçmişten günümüze ışık tutan edebî eserlerdir. Bu eserlerin gün ışığına çıkarılarak
bugün bilinmeyen şair veya şiirlerin tespit edilmesi edebiyat ve kültür tarihimiz için
önemlidir. Çalışmamızı kapsayan eser ise Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi,
Yazmalar Bölümü Y/460 numarada kayıtlı "Cönk" tür. Eserde yazılı tarihe göre
cöngün, H.15 Ramazan 1225 / M.14 Ekim 1810'da derlendiği ve mürettibin "Eyüp
Rehî" olduğu anlaşılmaktadır. Tamamı klasik Türk edebiyatına ait manzum ve
mensur örneklerden oluşan cönkte 81 şaire ait 398 şiir mevcuttur. Ancak mahlası
olmayan, şairini tespit edemediğimiz nesir ve nazımlar ile birlikte cönkteki toplam
edebî ürünlerin sayısı 432'dir.
Çalışmamız, eserin inceleme ve metni olmak üzere iki ana bölümden
oluşmaktadır. Giriş bölümünde cönkler hakkında bilgi verilerek cönklerin
mahiyeti, cönk-mecmua ilişkisi, Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi
(MESTAP) üzerinde durulmuştur. İncelememizi oluşturan birinci bölümde
cöngün nüsha tavsifi, tertip hususiyetleri, dil ve imla özellikleri örneklerle
açıklanmış; cönkte tespit edilen şairlerin biyografilerine yer verilmiştir. Şairler
ve şiirleri, nazım şekilleri, aruz kalıpları sayısal verilerle desteklenerek
belirtilmiştir. Cönkte var olan ancak kaynaklarda bulunmayan şiirler tabloda
ayrıca sunulmuştur. İkinci bölümde cöngün MESTAP'a göre tasnifi ve çeviri
yazılı metni yer almaktadır. Cönkte dikkat çeken ilginç görsel şiirler ise ekte mevcuttur.

Anahtar Kelimeler: Cönk, Şiir, Klasik Türk Edebiyatı, MESTAP

Abstract:
Cönks, which are among the sources of Turkish Language and Literature, are
literary works that reflect the language and literary understanding, feelings and
thoughts, traditions and customs of the period in which they were written and shed
light on the past to the present. It is important for our literary and cultural history to
unearth these works and to identify poets or poems that are unknown today. The
work that covers our study is the "Cönk" registered in the Turkish Historical Society
Library, Manuscripts Section, number Y/460. According to the date written in the
work, it is understood that the cönk was compiled on 15 Ramadan 1225 / 14 October
1810 and the compiler was "Eyüp Rehî". There are 398 poems by 81 poets in the
cönk, which consists entirely of classical Turkish literature poems. However, the total
number of literary outputs the conk is 432, including the prose and poems that don't
have a pseudonym and whose poet we could not identify.
Our study consists of two main parts: the analysis and the text of the
work. In the introduction section, information about cönks is given; the nature
of cönks, the relationship between cönk and majmua, and the Systematic
Classification of Majmuas Project (MESTAP) are emphasised. In the first part
of our analysis, the copy description, organisation, language and spelling
features of the cönk are explained with examples, and the biographies of the
identified poets are given. The poets and their poems, verse forms and
prosody patterns are supported by numerical data. Poems that are present in
the cönk but not found in the sources separately in the table. In the second
part; the classification of the cönk according to MESTAP and the translated
text are included. Interesting visual poems that attract attention in the cönk
are available in the appendix.

Key Words: Cönk, Poetry, Classical Turkish Literature, MESTAP (Systematic Classification of Majmuas Project)