Alevi müziksel kimliğinde değişim ve süreklilik: Antalya Tahtacıları
Change and continuity in alevi musical identity: The Tahtacıs of Antalya
Yazar: DEREN TURAN
Danışman: PROF. DR. AYKUT BARIŞ ÇEREZCİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Kolektif kimlik = Collective identity

Özet:
Tahtacılar, Çanakkale Kaz Dağlarından başlayarak genellikle güneye doğru uzanan bir hat boyunca Manisa, İzmir, Aydın, Denizli, Muğla, Antalya, Burdur, Isparta, Adana ve Mersin'i içeren, Akdeniz ve Ege Bölgelerinde yer alan dağlık ve ormanlık alanlarda yaşamış Alevi Türkmen topluluklarındandır. Topluluk yerleşik hayata geçmiş olsa da geçmişte genellikle ağaç işçiliğiyle uğraştıkları için kendilerine verilen bu isim, günümüzde de onları tanımlamak için kullanılmaktadır. Tahtacılar, bugüne kadar farklı disiplinlerin yöntemlerinden ve kavram dağarcıklarından yararlanan pek çok çalışmaya konu olmuştur. Bu tezin amacı, odağına Tahtacıların ritüel içi ve ritüel dışı müzik pratiklerini alarak, Antalya Tahtacılarının bugünkü durumlarına değinmek ve Tahtacıların müziksel kimliklerinin sınırlarını, sürekliliğini ve değişimini incelemektir. Derinlemesine görüşme, katılımcı gözlem gibi etnografik alan araştırması yöntemlerini kullanıma alan araştırma, öncelikli coğrafi konum olarak Antalya ilinde gerçekleştirilmiştir. 
Her ne kadar günümüzde kendine özgü bir grup olarak değerlendirilse de Tahtacılar tarihsel süreç içinde diğer topluluklarla sık sık etkileşmiş, bu karşılaşmalar sonucunda bir kimlik inşa etmiş ve içsel ve dışsal şartlar dolayısıyla çok çeşitli değişimlerden geçmiştir. Bu nedenle çalışmanın ilk bölümünde, Tahtacı kimliğinin inançsal, tarihsel ve etnik boyutları ele alınacaktır. Birinci bölüm, Tahtacıların inanç esaslarının ve ritüellerinin incelenmesine, bir çatı kimlik olarak Aleviliğin tarihsel evrimine ve Tahtacıların kökenlerine dair teorilere ayrılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Antalya Tahtacılarının müziksel kimliğini belirleyen unsurlar ve bu kimliğin sınırları konu edilecek; etnografik alan araştırmalarında gözlemlenen ritüel içi ve ritüel dışı müzik pratikleri, Tahtacıların kamusal görünürlüğü, değişim ve süreklilik kavramları bağlamında tartışılacaktır.

Abstract:
Tahtacılar is an Alevi Turkoman community who has historically inhabited the mountainous and forested areas scattered across the Mediterranean and Aegean Regions of Türkiye, predominantly extending southward from Mount Ida in Çanakkale to areas encompassing Manisa, İzmir, Aydın, Denizli, Muğla, Antalya, Burdur, Isparta, Adana, and Mersin. Despite the community has transitioned into settled life, the designation "Tahtacılar", based on their historical involvement in woodworking, persists. Tahtacılar have been the subject of numerous studies that employed methodologies and conceptual frameworks from various disciplines. The aim of this thesis is to investigate their ritualistic and non-ritualistic musical practices as well as the boundaries, the continuity, and the changes of the Tahtacı musical identity while examining the community's current societal conditions. Utilizing ethnographic field research methods such as in-depth interviews and participant observation, the study sets its primary geographical focus on the province of Antalya.
Though considered a sui generis group today, the Tahtacılar have shaped their identity through historical interactions, and undergone transformations. The first section of the study delves into belief-based, historical, and ethnic dimensions of Tahtacı identity, exploring Tahtacı belief principles, rituals, Alevism's historical evolution, and theories on Tahtacı identity origins. The second section examines the differentiating factors and the boundaries of the musical identity of the Tahtacı community. Ritualistic and non-ritualistic music practices observed through ethnographic field research will be discussed along with the visibility of Tahtacıs in the framework of the concepts of change and continuity.