Materyalizm (maddecilik) ve İslam'a etkileri
Materialism (materialism) and its effects on İslam
Yazar: İRFAN ÇAVAŞ
Danışman: PROF. DR. SELİM ÖZARSLAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Evren = Universe ; Felsefe = Philosophy ; Madde = Matter ; Materyalizm = Materialism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Materyalizm, varlığın maddi olduğu veya gerçekliğin maddi olduğu iddiasında bulunan bir görüştür. Bu görüşe göre var olan veya gerçek olan sadece maddedir. Madde evrenin aslıdır veya temel kurucu unsurudur. Sadece beş duyu ile algılanabilen olaylar, durumlar vardır ve bunlar gerçektirler. Onun dışında bir gerçeklik yoktur.
Materyalizm Batı düşüncesinin önemli bir felsefi ürünüdür. Bu düşünce Batı ülkelerinde felsefi bir meslek, siyasi bir anlayış, önemli bir medeniyet, eğitim ve ilim meselesi olarak da değerlendirilmiştir. Materyalizm, dünya fikir tarihinde sistemli bir düşünce olarak ilk defa Eski Yunanda görülmektedir. Bu düşünce Yunan filozoflarından Leukippos ve Demokritos, Epikuros ve Lucretius tarafından felsefi bir sistem haline getirilmiştir. İlk Çağlarda materyalizm düşüncesi evrenin ana maddesi nedir? sorusu etrafında şekillenmiştir. Filozoflar bu soruya su, ateş, toprak, hava vb. çeşitli cevaplar vermiştir. Ortaçağlarda ise Skolâstik felsefenin hâkimiyeti neticesinde kendine rahat hareket alanı bulamayan materyalist düşünce teolojinin de güçlenmesiyle 17. yüzyıla kadar yeni gelişmeler kaydedememiştir. 17.yüzyıl ile birlikte özellikle fizikteki gelişmeler sonucunda materyalizmde de yeniden bir canlanma görülmüştür. 
19. yüzyılla birlikte, fizik ve kimyanın yanında biyoloji, zooloji, tıp, psikoloji ve antropoloji gibi bilim dallarındaki gelişmelerin etkisiyle Metafizik düşünceler yavaş yavaş bir kenara bırakılmıştır. Özellikle Charles R.Darwin'in canlıların oluşumu ve üremesiyle ilgili tezleriyle Ludwig Feuerbach'ın insan merkezli felsefesi ve Sigmund Freud'un psikanalizm ile ilgili bulguları, materyalist düşünceye hız kazandırmıştır.
Ortaçağ Cahiliye döneminde ise materyalizm düşüncesi, varlığı var edenin yokluğu yok edenin tanrı değil, ancak hava, su, ateş, toprak gibi zaman olduğunu ileri süren dehriler ile tanrıyı maddeye indirgeyen ve kendilerini tanrıya yaklaştıracak putperest bir şirk inancı olarak kendini göstermektedir.
Günümüze kadar dini kabuller ile materyalist kabuller birbirinden etkilenmişlerdir. Günümüzde itikadi sapmalar, inançsızlık, ataistlik gibi farklı akımların temelinde de materyalizmin etkili olduğunu söyleyebiliriz. Yine dünyevileşme ve bu uğurda harcanan tüm çabalar, hırs, bencillik, cimrilik, zekât vermeme, vb. durumların temelinde maddeciliğin olduğunu söyleyebiliriz. Biz de bu çalışmamızda materyalizmin günümüz İslam ve Müslüman hayatında itikadi, ameli ve özellikle ahlaki konularda ne tür olumsuz etkiler bıraktığını araştırmayı hedefledik.


Anahtar Kelimeler: Materyalizm, Madde, Evren, Varlık, Dehriyyun, Hırs,Bencillik, Ahiret

Abstract:
Materialism is a view that exists in the belief that existence is material or that reality is material. According to this view, what is present or actual is only material. The article is the essence of the universe or the basic founding element. There are incidents, situations, and things that can only be perceived by the five senses. There is no reality beside those.
Materialism is an important philosophical product of western thought. This thought has been considered as a philosophical profession, a political understanding in Western countries, as well as an important issue of civilization, education and knowledge. Materialism is first seen in ancient Greece as a systematic idea in the history of world thought. This idea has been turned into a philosophical system by Greek philosophers Leukippos and Democritus, Epicurus and Lucretius. In the Early Ages, materialist thought was shaped around the question of ' what is the main substance of the universe?'. The philosophers gave various answers to this question such as water, fire, earth, air etc. In the Middle Ages, knowledge has not developed much because of limitation of authorities of churches. Again, when we look at the Middle Ages, the materialistic thought, which can not find a space of motion has not recorded new developments until the 17th century in the result of the domination of the scholastic philosophy. Along with the 17th century there was a revival in materialism, especially as a result of improvements in physics.
Along with the 19th century, metaphysical thoughts have gradually been brought to an end by the influence of developments in science such as biology, zoology, medicine, psychology and anthropology as well as physics and chemistry.
Especially with Charles R. Darwin's thesis on the formation and reproduction of living things, Ludwig Feuerbach's human-centered philosophy and Sigmund Freud's findings on psychoanalysis have accelerated the materialist thought.
In the pre-Islamic period, materialism manifests itself as pagan belief with Dehriyyun whom were believing that neither existence nor nonexistence has been created by God but the air, the water, the fire, the earth, and the time so they were also believing that these thoughts will bring themselves closer to God.
Religious acceptances and materialist assumptions were influenced by each other until nowadays. Today, we can say that materialism is effective on the basis of different movements such as false beliefs, lack of faith and atheism. Again, we can say that there is materialism in the basis of all the struggles for this worldly life, selfishness, stinginess and lack of zakat, etc. So we aimed to investigate materialism and what kind of negative effects it has got on Islamic values and life of Muslims in today' world.


Key Words: Materialism, Matter, Universe, Being, Dehriyun, Greed,Selfishness, Hereafter.