Kiểm chứng hiệu ứng lan tỏa giữa biến động giá dầu, lợi nhuận thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư: Bằng chứng thực nghiệm từ Mỹ và Việt Nam

10:25 01/03/2024 Tâm lý từ lâu đã được biết đến là một yếu tố quan trọng trong tài chính hành vi, có thể ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường chứng khoán.
Sử dụng dữ liệu từ tháng 2/2010 đến tháng 12/2018, nghiên cứu của nhóm tác giả Lê Hồng Thái và Lương Trâm Anh (Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN) kiểm tra mối quan hệ giữa giá dầu, lợi nhuận thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư ở Mỹ và Việt Nam.
Từ lâu, diễn biến giá dầu thô đã gây ra các ảnh hưởng khá mạnh đến sự vận động của thị trường chứng khoán.
Điều này diễn ra do giá dầu có mức ảnh hưởng lớn đến khả năng cung cấp hàng hóa và nhu cầu tiêu dùng của nền kinh tế.
Về nguồn cung, giá dầu ảnh hưởng không chỉ đến chi phí đầu vào của khá nhiều ngành nghề kinh doanh mà còn cả chi phí vận tải các loại hàng hóa để đưa đến tay người tiêu dùng.
Về nguồn cầu, giá dầu thay đổi sẽ dẫn đến sự điều chỉnh của giá cả hàng hóa nông nghiệp, giá điện và giá xăng.
Đây đều là loại hàng hóa tiêu dùng thường ngày của người dân trong nền kinh tế.
Mặc dù đã có những bằng chứng thực nghiệm về tác động của giá dầu đối với lợi nhuận của cổ phiếu và ngược lại, ảnh hưởng của giá dầu đến tâm lý nhà đầu tư lại ít được quan tâm hơn.
Trong quá trình “tài chính hóa các thị trường hàng hóa bao gồm thị trường năng lượng, các nhà đầu cơ đã coi dầu thô như một tài sản tài chính cho danh mục đầu tư của họ và do đó, giá dầu có thể có liên quan đến sự chú ý và tâm lý của các nhà đầu tư.
Sử dụng dữ liệu cho thị trường Mỹ và Việt Nam trong giai đoạn 2010-2020, nghiên cứu “Dynamic Spillovers Between Oil Price, Stock Market, and Investor Sentiment: Evidence from the United States and Vietnam công bố trên tạp chí Resources Policy Vol.
78 (2022) của nhóm tác giả Lê Hồng Thái và Lương Trâm Anh đã xem xét tác động lan tỏa giữa các cú sốc của giá dầu, lợi nhuận của thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư.
Kết quả cho thấy sự phụ thuộc lẫn nhau vừa phải giữa biến động giá dầu, lợi nhuận thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư.
Hơn nữa, mối quan hệ này thay đổi theo thời gian, bị chi phối bởi các sự kiện và diễn biến theo các mốc thời gian cụ thể.
Nhìn chung, giá dầu và tâm lý nhà đầu tư là các nhân tố truyền dẫn, gây nên các cú sốc trong lợi nhuận chứng khoán ở Mỹ.
Tuy nhiên, ở Việt Nam, tâm lý nhà đầu tư là tác nhân chính dẫn đến các cú sốc, trong khi giá dầu và lợi nhuận cổ phiếu là tác nhân nhận các cú sốc này.
Như vậy, kết quả nghiên cứu đã khẳng định giá dầu là một trong những yếu tố quyết định đến hoạt động của thị trường tài chính ở các nước phát triển.
Một hàm ý được đưa ra là các nhà hoạch định chính sách ở các nước phát triển cần phải theo dõi chặt chẽ những thay đổi bất thường của giá dầu ở các nước này.
Trong khi đó, tại các thị trường mới nổi như ở Việt Nam, tâm lý nhà đầu tư có xu hướng là yếu tố then chốt nhất.
Do đó, việc ổn định tâm lý nhà đầu tư và niềm tin của nhà đầu tư nên là ưu tiên hàng đầu.
Ngoài ra, bởi vì mối quan hệ giữa giá dầu, lợi nhuận thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư thay đổi theo thời gian, hoàn toàn bị chi phối bởi các diễn biến và sự kiện cụ thể theo thời gian, các nhà hoạch định chính sách nên có một hệ thống giám sát trong cả ba lĩnh vực trên để có những phản ứng kịp thời khi cần thiết.
Khi mà sự thay đổi của một trong ba yếu tố kể trên đều có khả năng ảnh hưởng đến các nhân tố còn lại, điều này dễ dàng tạo nên rủi ro lan tỏa cho toàn bộ hệ thống tài chính.
>>> THÔNG TIN BÀI BÁO Thai Hong Le & Anh Tram Luong (2022). Dynamic Spillovers between Oil Price, Stock Market, and Investor Sentiment: Evidence from the United States and Vietnam.
Resources Policy, 78, 102931. >>> GIỚI THIỆU TÁC GIẢ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TS. Lê Hồng Thái hiện là Phó Chủ nhiệm Bộ môn Tài chính công, Khoa Tài chính – Ngân hàng.
TS. Lê Hồng Thái được đào tạo bài bản tại nước ngoài, là Tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế - Thống kê tại Đại học Bournemouth (Vương quốc Anh), đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học được đăng tải trên các tạp chí khoa học uy tín trong và ngoài nước.
Hướng nghiên cứu chính gồm: Kinh tế vĩ mô, tài chính công, định giá tài sản, mô hình phân tích định lượng.
TS. Lương Trâm Anh hiện là giảng viên Bộ môn Tài chính Doanh nghiệp, Khoa Tài chính - Ngân hàng.
Cô tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành Tài chính Kế toán và Thạc sĩ chuyên ngành Quảng lý tại Đại học Salford (Vương quốc Anh). Hướng nghiên cứu chính gồm: Tài chính doanh nghiệp, tài chính hành vi.
Bài viết khác Phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp bất động sản tại Việt Nam: Vai trò của tâm lý nhà đầu tư Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đã tăng trưởng mạnh nhờ các chính sách mới, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế so với các nước phát triển trong khu ... Chi tiết Dự đoán hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ: Một phương pháp kết hợp DEA và học máy Các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ (MSMEs) với hơn nửa triệu người lao động chiếm tỷ trọng lớn trong khu vực kinh tế tư nhân toàn cầu.
Một câu hỏi quan ... Chi tiết Báo cáo về rủi ro khí hậu và các sáng kiến bền vững toàn cầu: Phân tích khái niệm và đề xuất nghiên cứu Sự tác động, rủi ro và công bố bền vững của biến đổi khí hậu đã thu hút sự quan tâm ngày càng tăng trong lĩnh vực kinh tế và tài chính nhằm hướng tới Mục ... Chi tiết Động lực không gian - thời gian của sự lan truyền tham nhũng: Quan điểm cấp địa phương Các mô hình và yếu tố dự báo tham nhũng theo không gian và thời gian là gì?
Các nghiên cứu hiện tại đã tiếp cận câu hỏi này thông qua thống kê mô tả hoặc ... Chi tiết Vai trò của Chánh niệm trong việc thúc đẩy ý định mua sắm Nhằm trả lời câu hỏi “Chánh niệm ảnh hưởng như thế nào đến ý định mua hàng của khách hàng trong bối cảnh kết nối vận tải trực tuyến tại Việt Nam?
, nghiên ... Chi tiết Đường giới hạn có tính đánh đổi giữa ESG và tỷ lệ Sharpe: Phân tích bao dữ liệu kép dựa trên kỹ thuật Bootstrap Sự cân đối giữa lợi nhuận và rủi ro của cổ phiếu (tức tỷ lệ Sharpe - SR) là một chỉ số quan trọng để tối ưu hóa danh mục đầu tư.
Trong những năm qua, yếu ... Chi tiết Mô hình học máy ước tính chi phí xây dựng nhà máy sơ bộ: Nghiên cứu điển hình ở miền Nam Việt Nam Việc xây dựng các doanh nghiệp công nghiệp trở nên cần thiết hơn trong những năm gần đây.
Điều quan trọng là các nhà quản lý dự án phải ước tính toàn bộ ... Chi tiết Các yếu tố thúc đẩy hành vi tiết kiệm năng lượng ở giới trẻ Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu cấp thiết về bảo tồn năng lượng, việc hiểu rõ các yếu tố thúc đẩy hành vi tiết kiệm năng lượng trở nên cực kỳ ... Chi tiết Xác định và đánh giá các nguyên nhân khiếu nại chính dẫn đến chậm trễ trong xây dựng Nguyên nhân khiếu nại có thể dẫn đến sự chậm trễ nghiêm trọng trong xây dựng.
Hiện chưa có nghiên cứu nào được thực hiện để xác định nguyên nhân khiếu ... Chi tiết