Republika Srbija
Vrhovni Kasacioni Sud
Rev. 5981/2021
10. 11. 2022. godine
Beograd
Vrhovni kasacioni sud , u veću sastavljenom od sudija : Branislava Bosiljkovića , predsednika veća , Branke Dražić i Dragane Boljević , članova veća , u vanparničnom postupku predlagača Vinke Dragić iz Božinovca , Kristine Kostić iz Kruševca i Stefana Petrovića iz Kruševca , čiji je punomoćnik Milenko Mijajlović advokat iz Petrovca i Goran Goksić iz Šušnja , čiji je punomoćnik Vladimir Rajković advokat iz Uba , protiv protivnika predlagača Grada Beograda , kojeg zastupa Gradsko pravobranilaštvo i krajnjeg korisnika Direkcije za građevinsko zemljište i izgradnju Beograda JP , čiji je punomoćnik Gradsko pravobranilaštvo Grada Beograda , radi određivanja naknade za eksproprisanu nepokretnost , odlučujući o revizijama predlagača Gorana Goksića i krajnjeg korisnika izjavljenim protiv rešenja Višeg suda u Beogradu Gž 2650/20 od 11. 06. 2021. godine , u sednici veća održanoj dana 10. 11. 2022. godine , doneo je Rešenje
ODBACUJE SE kao nedozvoljena revizija krajnjeg korisnika izjavljena protiv rešenja Višeg suda u Beogradu Gž 2650/20 od 11. 06. 2021. godine , u pogledu odluke o naknadi za predlagača Kristine Kostić .
DELIMIČNO SE USVAJA revizija krajnjeg korisnika i PREINAČUJE rešenje Višeg suda u Beogradu Gž 2650/20 od 11. 06. 2021. godine i rešenje Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 363/16 od 21. 03. 2019. godine , ispravljeno rešenjem tog suda R1 363/2016 od 04. 10. 2019. godine , u stavu prvom izreke - alineja 1 , tako što SE ODBIJA predlog predlagača Vinke Dragić za određivanje naknade u iznosu od 675.882,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 21. 03. 2019. godine do isplate .
U preostalom delu revizija krajnjeg korisnika , izjavljena protiv rešenja Višeg suda u Beogradu Gž 2650/20 od 11. 06. 2021. godine , ODBIJA SE kao neosnovana .
USVAJA SE revizija predlagača Gorana Goksića i PREINAČUJE rešenje Višeg suda u Beogradu Gž 2650/20 od 11. 06. 2021. godine i rešenje Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 363/16 od 21. 03. 2019. godine , ispravljeno rešenjem tog suda R1 363/2016 od 04. 10. 2019. godine , u drugom stavu izreke tako što SE OBAVEZUJE krajnji korisnik da ovom predlagaču isplati iznos od još 5.612.837,30 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 21. 03. 2019. godine do isplate i naknadi mu troškove drugostepenog postupka u iznosu od 198.728,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti rešenja do isplate .
OBAVEZUJE SE krajnji korisnik da na ime troškova postupka po reviziji isplati predlagaču Gorana Goksića iznos od 429.320,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti rešenja do isplate .
Obrazloženje
Rešenjem Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 363/16 od 21. 03. 2019. godine koje je ispravljeno rešenjem tog suda R1 363/2016 od 04. 10. 2019. godine , stavom prvim izreke , određena je naknada za zemljište eksproprisano pravnosnažnim rešenjem Odeljenja za opštu upravu i imovinsko-pravne poslove , Odsek za imovinsko-pravne poslove Gradske opštine Grocka I-12 broj 11/2015 od 21. 04. 2016. godine , čija je deoba izvršena pravnosnažnim rešenjem Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 77/15 od 23. 11. 2015. godine , i obavezan krajnji korisnik da isplati : predlagaču Vinki Dragić , kao pravnom sledbeniku pokojnog Perice Dragića , na ime 3/4 idealna dela parcele 2/6 površine 226 m2 upisane u list nepokretnosti 2354 KO Grocka i 3/4 idealna dela parcele 2/7 površine 1148 m2 upisane u list nepokretnosti 7767 KO Sopot iznos od 6.082.938,45 dinara ( alineja 1 ) ;
predlagaču Kristini Kostić , kao pravnom sledbeniku pokojnog Perice Dragića na ime 1/4 idealna dela parcele 2/6 površine 226 m2 upisane u list nepokretnosti 9334 KO Grocka i na ime 1/4 idealna dela parcele 2/7 površine 1148 m2 upisane u list nepokretnosti 1002 KO Sopot iznos od 2.027.646,15 dinara ( alineja 2 ) ;
predlagaču Stefanu Petroviću za cele parcele 2/1 površine 380 m2 , 2/2 površine 919 m2 i 2/3 površine 965 m2 i deo parcele 2/4 površine 160 m2 i deo parcele 2/4 površine 160 m2 sve upisane u list nepokretnosti 4510 KO Grocka i deo parcele 2/7 površine 65 m2 upisane u list nepokretnosti 7012 KO Grocka iznos od 12.803.390,10 dinara ( alineja 3 ) i predlagaču Goranu Goksiću , kao pravnom sledbeniku pokojnog Milivoja Goksića i pokojnog Radovana Goksića , za deo parcele 2/7 površine 1567 m2 upisane u list nepokretnosti 2354 KO Grocka iznos od 9.249.844,30 dinara ( alineja 4 ) , sa zakonskom zateznom kamatom na ove iznose od 21. 03. 2019. godine do isplate .
Stavom drugim izreke , odbijen je predlog kojim je predlagač Goran Goksić tražio da se krajnji korisnik obaveže na isplatu naknade preko dosuđenog iznosa do traženog iznosa od 14.862.681,60 dinara .
Stavom trećim izreke , obavezan je krajnji korisnik da predlagačima Vinki Dragić , Kristini Kostić i Stefanu Petroviću naknadi troškove vanparničnog postupka u ukupnom iznosu od 915.000,00 dinara u roku od 15 dana od dana prijema rešenja .
Stavom četvrtim izreke , obavezan je krajnji korisnik da predlagaču Goranu Goksiću naknadi troškove vanparničnog postupka u iznosu od 514.500,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti rešenja do isplate , u roku od 15 dana od dana prijema pismenog otpravka rešenja .
Stavom petim izreke , odbijen je zahtev predlagača Gorana Goksića kojim je tražio isplatu troškova postupka preko dosuđenog do traženog iznosa od 3.006.000,00 dinara , kao i u delu zahteva kojim je tražio zakonsku zateznu kamatu na troškove postupka počev od dana presuđenja .
Presudom Višeg suda u Beogradu Gž 2650/20 od 11. 06. 2021. godine , stavom prvim izreke , odbijene su kao neosnovane žalbe predlagača Gorana Goksića , protivnika predlagača i krajnjeg korisnika i potvrđeno rešenje Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 363/16 od 21. 03. 2019. godine , ispravljeno rešenjem Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 363/2016 od 04. 10. 2019. godine , u prvom , drugom , trećem i četvrtom stavu izreke .
Stavom drugim izreke , odbijeni su kao neosnovani zahtevi predlagača i protivnika predlagača za naknadu troškova drugostepenog postupka .
Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu revizije su blagovremeno izjavili predlagač Goran Goksić zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava i krajnji korisnik zbog pogrešne primene materijalnog prava .
Odredbom člana 27. stav 3. Zakona o vanparničnom postupku ( ZVP ) propisano je da je u postupku u kome se odlučuje o imovinsko-pravnim stvarima revizija dozvoljena pod uslovima pod kojima se po Zakonu o parničnom postupku ( ZPP ) može izjaviti revizija u imovinsko-pravnim sporovima , ako tim ili drugim zakonom nije drukčije određeno .
Odredbama članova 132 - 140 ZVP , kojima je uređen postupak određivanja naknade za eksproprisanu nepokretnost , pravo učesnika na reviziju nije drugačije regulisano , a to nije učinjeno ni Zakonom o eksproprijaciji .
Prema odredbi člana 403. stav 3. ZPP , revizija nije dozvoljena u imovinsko-pravnim sporovima ako vrednost predmeta spora pobijanog dela ne prelazi dinarsku protivvrednost od 40.000 evra po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan podnošenja tužbe .
Predlagači se u ovom postupku nalaze u procesnom položaju običnih aktivnih suparničara iz člana 205. stav 1. tačka 2. ZPP , koji se na osnovu člana 30. stav 2. ZVP shodno primenjuje u vanparničnom postupku , jer se njihovi zahtevi zasnivaju na istovrsnom činjeničnom i pravnom osnovu .
Zato se vrednost predmeta spora , merodavna za ocenu dozvoljenosti revizije , određuje prema vrednosti svakog pojedinog zahteva a ne prema njihovom zbiru .
Sledstveno izloženom , revizija krajnjeg korisnika nije dozvoljena protiv drugostepenog rešenja u delu kojim je pravnosnažno odlučeno o naknadi koja pripada predlagaču Kristini Kostić .
Visina naknade određena ovom predlagaču niža je od dinarske protivvrednosti od 40.000 evra po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan kada je , dostavljanjem spisa opštinskog organa uprave , po službenoj dužnosti pokrenut postupak određivanja naknade za eksproprisane nepokretnosti .
Zbog toga je , na osnovu članova 410. stav 2. tačka 5 , 413. i 420. stav 6. ZPP u vezi sa članom 30. stav 2. ZVP , odlučeno kao u prvom stavu izreke .
Odlučujući o reviziji predlagača Gorana Goksića i o reviziji krajnjeg korisnika , u odnosu na pravnosnažnu odluku o određivanju naknade ostalim predlagačima , u skladu sa članom 408. ZPP u vezi sa članom 30. stav 2. ZVP , Vrhovni kasacioni sud je našao da je revizija predlagača osnovana , a revizija krajnjeg korisnika delimično osnovana .
U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP , na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti .
Prema utvrđenom činjeničnom stanju , pravnosnažnim rešenjem organa uprave Opštine Grocka od 21. 04. 2016. godine eksproprisane su parcele 2/1 , 2/2 , 2/3 , 2/4 , 2/6 , 2/7 , 2/8 i 2/9 sve u KO Grocka , suvlasništvo više lica .
Pravnosnažnim rešenjem Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 77/15 od 23. 11. 2015. godine suvlasnici označenih parcela izvršili su njihovu deobu .
Deobom u sudskom postupku predlagaču Stefanu Petroviću u svojinu je pripalo zemljište ukupne površine 2169 m2 - cele parcele 2/1 , 2/2 i 2/3 , deo parcele 2/4 u površini od 160 m2 i deo parcele 2/7 površine 65 m2 ; sada pokojnom Mitru Goksiću , čiji je pravni sledbenik predlagač Goran Goksić zemljište u površini od 1567 m2 - deo parcele 2/7 ; predlagačima Vinki Dragić , Kristini Kostić i njihovom ocu , sada pokojnom Perici Dragiću , zemljište ukupne površine 1374 m2 - parcela 2/6 površine 226 m2 i deo parcele 2/7 , površine 1148 m2 .
Pravnosnažnim rešenjem Drugog osnovnog suda u Beogradu O 2259/15 od 11. 04. 2017. godine raspravljena je zaostavština pokojnog Perice Dragića i predlagač Vinka Dragić oglašena za naslednika ostaviočevih prava iz pravnosnažnog rešenja o eksproprijaciji zemljišta od 21. 04. 2016. godine .
Poreska uprava - Filijala Grocka je 30. 10. 2017. godine procenila vrednost eksproprisanog zemljišta na iznos od 4.943,72 dinara po m2 .
Procena je izvršena na osnovu određenog poreza na prenos apsolutnih prava na parcelama 1/2 i 2/7 obe u KO Sopot .
Ovu procenu poreska uprava je korigovala 12. 02. 2018. godine na iznos od 1.000,00 dinara po m2 za parcele 2/6 i 2/7 i na iznos od 1.500,00 dinara po m2 za ostale eksproprisane parcele , sa obrazloženjem da su u prethodnoj proceni tehničkom greškom uneti pogrešni podaci .
Veštačenjem - nalazom od 21. 03. 2018. godine , tržišna vrednost m2 eksproprisanog zemljišta određena je u iznosu od 5.902,90 dinara ( protivvrednost 50 evra na dan veštačenja ) , uzimajući u obzir i to da se zemljište nalazi u građevinskom reonu i da se graniči sa koridorom auto-puta .
Vrednost utvrđena ovim veštačenjem korigovana je 31. 01. 2019. godine na iznos od 9.484,80 dinara ( 80 evra u dinarskoj protivvrednosti ) .
Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja , nižestepeni sudovi su primenom člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji odredili naknadu za eksproprisano zemljište , čiju su visinu odredili u iznosu od 5.902,90 dinara po m2 , sa obrazloženjem da je viši iznos naknade previsok i nerealan .
Po oceni Vrhovnog kasacionog suda , osnovani su navodi krajnjeg korisnika da je predlagaču Vinki Dragić novčana naknada određena za zemljište veće površine od one koja joj je pripala deobom suvlasničke zajednice i nasleđivanjem imovine pokojnog Perice Dragića .
Naime , deobom suvlasničke zajednice predlagačima Vinki Dragić , Kristini Kostić i njihovom ocu Perici Dragiću pripalo je zemljište ukupne površine 1374 m2 na jednake delove , jer pravnosnažnom sudskom odlukom o deobi nisu utvrđeni njihovi drugačiji udeli na tom zemljištu .
Predlagač Vinka Dragić je pravnosnažnim rešenjem o nasleđivanju oglašena za naslednika prava pokojnog Perice Dragića na naknadu za eksproprisano zemljište .
To znači da njoj pripada pravo na naknadu za 2/3 dela zemljišta ukupne površine od 1374 m2 , odnosno zemljište u površini od 916 m2 , u iznosu od 5.407.056,40 dinara .
Međutim , nisu osnovani revizijski navodi krajnjeg korisnika o pogrešnoj primeni člana 42. Zakona o eksproprijaciji .
Navedenom odredbom propisano je da se naknada za eksproprisano poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište određuje u novcu prema tržišnoj ceni takvog zemljišta ako zakonom nije drugačije propisano ( stav prvi ) , kao i da procenu tržišne cene iz stava prvog vrši ogran za utvrđivanje poreza na promet apsolutnih prava na nepokretnostima ( stav drugi ) .
Po stanovištu revizijskog suda , organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnosti ( poreska uprava ) vrši samo procenu tržišne cene za eksproprisane nepokretnosti , što ujedno predstavlja najniži iznos naknade za tu nepokretnost , ali ne određuje tržišnu vrednost eksproprisanog zemljišta .
U slučaju da se o naknadi ne postigne sporazum , naknadu određuje sud u vanparničnom postupku .
Prema odredbi člana 136. stav 2. ZVP , sud može , pored procene koju je dala poreska uprava , izvesti i druge dokaze koje učesnici predlože , pa i veštačenje ako smatra da je to od značaja za određivanje naknade .
Iz tih razloga nisu prihvatljivi navodi revidenta - krajnjeg korisnika da se naknada za eksproprisano zemljište određuje isključivo na osnovu procene poreske uprave .
Procena poreskog organa je samo jedan od dokaza koji se koristi radi utvrđivanja visine naknade , ali to ne isključuje korišćenje drugih dokaznih sredstava ako sud smatra da je to potrebno i opravdano .
U konkretnom slučaju , upravo imajući u vidu razlike u procenama vrednosti eksproprisanog zemljišta koje je poreska uprava dala , određeno je veštačenje kojim je tržišna vrednost zemljišta utvrđivana uzimanjem u obzir i činjenice da se zemljište nalazi u građevinskom reonu i da se graniči sa koridorom auto-puta .
Osnovano se revizijom predlagača Gorana Goksića ukazuje da su nižestepeni sudovi pogrešno primenili odredbu člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji .
Tom odredbom propisano je da se visina naknade u novcu za eksproprisane nepokretnosti određuje prema okolnostima u momentu zaključenja sporazuma o visini naknade , a ako sporazum nije postignut prema okolnostima u momentu donošenja prvostepene odluke o naknadi .
Korekcijom , koju je veštak izvršio 31. 01. 2019. godine , tržišna vrednost zemljišta određena je u iznosu od 9.484,80 dinara po m2 , što odgovara dinarskoj protivvrednosti od 80 evra po tadašnjem srednjem kursu Narodne banke Srbije .
Ova vrednost je inače prihvaćena i od strane poreske uprave kada je rešenjem od 13. 09. 2018. godine određen porez na prenos apsolutnih prava na katastarskoj parceli 1/3 KO Grocka , po ugovoru od 22. 06. 2018. godine .
Stoga taj iznos predstavlja tržišnu vrednost eksproprisanog zemljišta u vreme odlučivanja o naknadi .
Sa svega navedenog , na osnovu člana 416. stav 1. ZPP , odlučeno je kao u drugom i delu četvrtog stava izreke , a primenom člana 414. stav 1. istog zakona kao u trećem stavu izreke .
Odlukama sadržanim u preostalom delu četvrtog i petom stavu izreke odlučeno je o troškovima predlagača Gorana Goksića .
Ovom predlagaču su , na osnovu člana 165. stav 2. u vezi sa članovima 153. stav 1. i 154. ZPP , dosuđeni troškovi za sastav žalbe u iznosu od 45.000,00 dinara , sudske takse za žalbu i drugostepenu presudu u iznosu od po 76.864,00 dinara i tom delu preinačeno rešenje drugostepenog suda kojim je odbijen njegov zahtev za naknadu troškova drugostepenog postupka , a krajnji korisnik obavezan i da naknadi troškove postupka po reviziji u ukupnom iznosu od 429.320,00 dinara - za sastav revizije u iznosu od 45.000,00 dinara , sudsku taksu za reviziju u iznosu od 153.728,00 dinara i odluku po reviziji u iznosu od 230.592,00 dinara .
Na dosuđene troškove drugostepenog i revizijskog postupka predlagaču Goranu Goksiću priznato je i pravo na zateznu kamatu od izvršnosti rešenja , u skladu sa članovima 277. stav 1. i 324. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima .
Predsednik veća - sudija
Branislav Bosiljković , s.r.
Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Marina Antonić