Question: సింధు నాగరికత ఏ నది ప్రాంతంలో పుట్టింది?

సింధూ నది


సింధూ నది (సంస్కృతం: सिन्धु ; ఆంగ్లం: Indus River) భారత ఉపఖండంలో ప్రసిద్దమయిన హిమ నది. ఇది హిమాలయాలలో టిబెట్లో పుట్టి కాశ్మీర్, పంజాబ్, సింధ్ రాష్ట్రాలలో ప్రవహించి పాకిస్తాన్‍ లోని కరాచీ సమీపంలో అరేబియా సముద్రంలో కలుస్తుంది.[1][2] పాకిస్థాన్లోని అతిపెద్ద, జాతీయ నది సింధు.[3]
సింధు నదికి ఉపనదులు జీలం, చీనాబ్, రావీ, బియాస్, సట్లెజ్ ప్రవహించే ప్రాంతం అంతా అతి సారవంతమయిన నేల. ఈ నదుల మీద పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం మంగళా డాము, సుక్కూలారు బ్యారేజ్, భారతదేశంలో పంజాబ్‍లో సట్లెజ్ నది మీద భాక్రానంగల్ ఆనకట్ట, భారీ డ్యాములు, ఆనకట్టలు కట్టి సాగునేలకు పంట నీటిని అందించి గోధుమ, వరి, చెరకు విరివిగా పండించుటయేగాక జలవిద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేసి పరిశ్రమలకు సరఫరా చేస్తున్నారు. సింధు నది పొడవు 2880 కి.మీ. హరప్పా, మొహంజోదారో ప్రాంతాల్లో ఈ సింధు నదీ లోయలో సుమారు 5,000 ఏళ్ళ ఉజ్జ్వలమైన సింధు లోయ నాగరికత వెలసి వర్థిల్లింది. 
సింధూ నది టిబెట్‌లోని మానస సరోవరం, కైలాస పర్వతాలనుంచి జమ్ము కశ్మీర్‌లోని లడాఖ్‌ మీదుగా- గిల్గిట్‌, బాల్టిస్థాన్‌నుంచి పాకిస్థాన్‌లోని పంజాబ్‌ రాష్ట్రం గుండా ఆ దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ప్రవహించి కరాచీ ద్వారా అరేబియా మహా సముద్రంలో కలుస్తోంది. సింధూ నదికి సంబంధించిన అనేక ఉపనదులు భారత్‌లోని జమ్ము కశ్మీర్‌, హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌, పంజాబ్‌, హరియాణా, రాజస్థాన్‌ల మీదుగా ప్రవహించి పాకిస్తాన్‌లో ప్రవేశిస్తాయి. 3,180 కిలోమీటర్ల పొడవునా ప్రవహించే సింధూనది వార్షిక నీటిప్రవాహం ప్రాతిపదికన ప్రపంచంలో 21వ అతి పెద్ద నదిగా గుర్తింపు పొందింది. చైనా, భారత్‌, అఫ్గానిస్థాన్‌, పాకిస్థాన్‌ల మీదుగా ప్రవహించే ఈ జీవనది పరీవాహక ప్రాంతం మొత్తం 11,65,000 చదరపు కిలోమీటర్లు. వార్షిక ప్రవాహ లెక్కల ప్రకారం సింధు నది ప్రపంచంలో కెల్లా 21వ అతిపెద్ద నదిగా రికార్డు నమోదు చేసింది.[4] భారత పాకిస్తన్‌లు సింధు నదీ జలాలను వినియోగించుకునేందుకు ఒక అంతర్జాతీయ నీటి పంపక ఒడంబడికను కుదుర్చుకున్నాయి.
సింధూ నది ఒకరకంగా పాకిస్థాన్‌కు జీవనాడి! పాకిస్తాన్లోని పంజాబ్‌ రాష్ట్రంతో సహా ఆ దేశంలోని మొత్తం 65శాతం భూభాగం సింధూ పరీవాహక ప్రాంతమే. ఆ ప్రాంతంలో నిర్మించిన కాలువల వ్యవస్థ, ప్రపంచంలోనే అతి పెద్దదిగా గుర్తింపు పొందింది. పాక్‌లోని 90శాతం ఆయకట్టు ఈ కాలువల ద్వారానే సస్య శ్యామలమవుతోంది. పాకిస్థాన్‌లోని మూడు అతి పెద్ద డ్యాములు, అనేక చిన్నాచితకా డ్యాములు సింధూ పరీవాహక ప్రాంతంలోనివే. సింధూ నది పాక్‌ విద్యుత్తు అవసరాలను, తాగు, సాగునీరు అవసరాలను తీర్చే కామధేనువు. ఈ డ్యాముల్లో తర్బేల ఆనకట్ట ఒకటి.
శబ్ద ఉత్పత్తి, పేర్లు
ప్రాచీన కాలంలో భారతదేశ ప్రజలు ఈ నదిని సింధు నదిగా వ్యవహరించారు. సింధు అనేది సంస్కృత పదం. సింధు అంటే అతిపెద్ద జల ప్రవాహం, సముద్రం అని అర్ధాలు ఉన్నాయి.[5] సింధ్ ప్రాంతపు భాష, చరిత్ర, సాహిత్య తదితర విషయాలపై పరిశోధన చేస్తున్న ప్రముఖ సింధాలజిస్ట్ అస్కో పర్పోలా ప్రకారం 850-600 బిసి కాలంలో ప్రోటో ఇరానియన్ భాషీయులు "స"ను "హ"గా మార్చి సింధ్ ను హిందుగా వ్యవహరించారు.[6] ఇరాన్ నుంచీ, ఈ పేరు గ్రీకుకు ఇండొస్ గా చేరగా, ప్రాచీన రోమన్లు దానిని ఇండస్ గా వ్యవహరించారు. ఈ నదికి పర్షియన్ భాషలో డర్యా అని పేరు ఉంది.[7] దానికి కూడా అతిపెద్ద జలప్రవాహం లేదా సముద్రం అనే అర్ధమే వస్తుంది.
అయితే కొందరు భాషావేత్తలు మాత్రం సింధు/హిందుకు జలప్రవాహం అని అర్ధం కాదని, సరిహద్దు లేదా ఒడ్డు అని అర్ధం చెబుతారు. సింధు నది ఇరాన్ ప్రజలకూ, ఇండో-ఆర్యన్ ప్రజలకూ మధ్య సరిహద్దుగా నిలిస్తోంది కాబట్టీ ఆ పేరుకు ఆ అర్ధాన్ని అన్వయించడం కూడా జరుగుతుందని వారి అభిప్రాయం.[8][9][10]
సింధు నదిని అస్సిరియన్ భాషలో సింద అని, పర్షియన్ లో అబ్-ఎ-సింద్, పష్టున్ లో అబసింద్, అరబ్ లో ఆల్-సింద్, చైనీస్ లో సింటో, జావనీస్ లో సంత్రి అని పిలుస్తారు.
ఇండస్ మరియు ఇండియా
ఇండియా అనే పేరు గ్రీక్ మరియు లాటిన్ నుంచి వచ్చింది. ఇండస్ నది ఉన్న దేశం అని ఈ పదానికి అర్ధం. పాకిస్థాన్లోని సింధ్ ప్రావినెన్స్ పేరు కూడా ఈ నది పేరుమీదుగా వచ్చిందే.[11]
మెగస్తనీసు రచించిన ఇండికా పుస్తకం యొక్క పేరు కూడా ఈ నదికి గ్రీక్ లోని ఇండస్ పేరే. అలెగ్జాండర్ ఈ నదిని దాటి భారతదేశంలోకి వచ్చిన విధానాన్ని అతని సైనికాధికారి నీర్చస్ కూడా ఇండికా పేరుతో ఓ పుస్తకం రాశాడు. ప్రాచీన గ్రీకులు భారతీయులను, పాకిస్థానీయులను కలిపి ఇండోయి అని పిలిచేవారు. ఇండోయి అనే పదానికి అచ్చంగా ఇండస్ నదికి చెందిన ప్రజలు అని అర్ధం.
[12]
ఋగ్వేదంలో సింధు నది ప్రస్తావన
ఋగ్వేదం చాలా పౌరాణిక నదుల గురించి ప్రస్తావించింది. అందులో సింధు నది ఒకటి. అందులో ప్రస్తావించిన ఆ నదే ప్రస్తుతపు ఈ సింధు నది అని నమ్మకం. ఋగ్వేదంలో సింధూ నది ప్రస్తావన దాదాపు 176సార్లు వచ్చింది. బహువచనంలో 95సార్లు సాధారణ అర్ధాలలో ఉపయోగింపబడింది. ఋగ్వేదంలో తరువాతి శ్లోకాల్లో అచ్చంగా నది పేరునే ఎన్నోసార్లు వాడారు. నదిస్తుతి సూక్తంలో కూడా సింధు నదిని పేర్కొనబడింది. ఋగ్వేద శ్లోకాల్లో సహజంగా అన్ని నదులనూ స్త్రీ రూపాలుగా వర్ణిస్తే, ఒక్క సింధు నదిని మాత్రం పురుష రూపంగా వర్ణించబడి ఉంది. ఋగ్వేదం ప్రకారం సింధు నది అంటే యోధుడు, ప్రపంచంలోని అన్ని నదుల కంటే గొప్పది అని అర్ధం.
బయటి లంకెలు

వర్గం:భారతదేశ నదులు
వర్గం:సింధూ నది
మూలాలు