Question: భారతదేశంలో మొట్టమొదటి శస్త్రచికిత్స ఎప్పుడు జరిగింది?

మానవ హక్కులు


మానవ హక్కులు (Human Rights) అనేవి "మానవులకు సంక్రమించే హక్కులు మరియు స్వేచ్ఛలు."[1] ఈ భావనను ప్రతిపాదించిన వారు సాధారణంగా ప్రతి ఒక్కరు వారు కేవలం మానవులు అయిన కారణంగానే కొన్ని హక్కులకు అర్హులని పేర్కొన్నారు.[2] కాబట్టి మానవ హక్కులు అనేవి ఒక సార్వత్రిక మరియు సమసమాజ శైలికి చెందినవి. వాస్తవ మానవ నైతికత యొక్క భాగంగా మాత్రమే అటువంటి హక్కులు ఉంటాయి, ఎందుకంటే న్యాయబద్ధ నైతిక సూత్రాలు లేదా సహజ హక్కులు బలమైన కారణాలచే లభిస్తాయి, లేదా అంతర్జాతీయ చట్టం పరిధిలో లేదా జాతీయ స్థాయిలో చట్టబద్ధమైన హక్కులుగానో లభిస్తాయి.[3] కానీ, పైన చెప్పిన భావనలలో ఎందులోనూ దేనిని మానవ హక్కుగా పరిగణించాలో, పరిగణించకూడదో అనే విషయంపై ఏకాభిప్రాయం లేదు మరియు మానవ హక్కుల అమూర్త భావన అనేది ఎప్పుడూ తీవ్ర వేదాంత చర్చ మరియు విమర్శకు దారితీస్తూనే ఉంది.
మానవ హక్కుల ఉద్యమం 1970లలో, ముఖ్యంగా పూర్వ మరియు పశ్చిమ ఐరోపాలోని మాజీ సమాజ వాదులతో, ప్రధానంగా ఐక్యరాజ్యసమితి మరియు లాటిన్ అమెరికాల తోడ్పాటుతో ప్రారంభమైంది. ఎన్నో దేశాలు దీనిని ప్రపంచ స్థాయిలో ఉన్నత చర్చనీయాంశంగా భావించడంతో ఈ ఉద్యమం త్వరితంగా ఒక సామాజిక కార్యశీలత మరియు రాజకీయ శైలిగా రూపుదిద్దుకుంది.[4] 21వ శతాబ్ద సమయానికి మానవ హక్కుల ఉద్యమం దానియొక్క అసలైన నిరంకుశ-వ్యతిరేక వాదం నుండి మానవత్వ వాదం మరియు తృతీయ ప్రపంచంలో సామాజిక మరియు ఆర్థిక అభివృద్ధి వంటి ఎన్నో విషయాలకు విస్తరించిందని మెయ్న్ వాదించాడు.[5]
ఈ ఉద్యమాన్ని తీర్చిదిద్దిన ఎన్నో మౌలిక భావనలు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం పరిణామ ఫలితంగా అభివృద్ధి చెందాయి, చివరికి ఇది 1948లో యునైటెడ్ నేషన్స్ జనరల్ శాసనసభ ద్వారా పారిస్‍లో మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన</i>కు దారితీసింది. "మానవ హక్కులు" అనే పదం సాపేక్షంగా ఆధునికమైనది అయినప్పటికీ, ఈ ఆధునిక భావన యొక్క సైద్ధాంతిక పునాదులు వేదాంత చరిత్రలో పురాతన గ్రీస్ నగరం మరియు రోమన్ చట్టం అభివృద్ధి సమయంలో సహజ న్యాయ హక్కులు మరియు స్వేచ్ఛలు మొదలయ్యాయని చెప్పవచ్చు. మానవ హక్కుల భావన యొక్క నిజమైన పూర్వరూపం మధ్యయుగ సహజ చట్టం సంప్రదాయంలో భాగంగా ఏర్పడిన సహజ హక్కులు, ఇవి జాన్ లోకే, ఫ్రాన్సిస్ హచిసన్, మరియు జీన్-జాక్వెస్ బర్లమక్వివంటి తత్వవేత్తలచే జ్ఞానోదయం సమయంలో ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుని, అమెరికన్ విప్లవం మరియు ఫ్రెంచ్ విప్లవం సమయంలోని రాజకీయ ఉపన్యాసాలలో ప్రధానంగా వినిపించేది.
All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.—Article 1 of the United Nations Universal Declaration of Human Rights (UDHR)[6]

చరిత్ర

మానవ చరిత్రలో ఎక్కువకాలం హక్కులు మరియు స్వేచ్ఛ వంటి భావాలు ఉనప్పటికీ, వాటిని ఏ స్థాయి వరకూ ఆధునిక భావనలో "మానవ హక్కులు"గా చెప్పవచ్చనేది అస్పష్టం. హక్కులు అనే భావన తప్పకుండా ఆధునిక-పూర్వ సంస్కృతులలో ఉండేది; అరిస్టాటిల్ వంటి ప్రాచీన తత్వవేత్తలు పౌరులకు సంపద మరియు ప్రజా వ్యవహారాలలో భాగస్వామ్యంలో హక్కులపై విస్తారంగా రచనలు చేశారు (పురాతన గ్రీకులో తో దికాయియన్ , స్థూలంగా 'న్యాయబద్ధ హక్కు'). కానీ, గ్రీకులు లేదా రోమన్లకు (హీబ్రూలకు సైతం) ఎటువంటి విశ్వజనీన మానవ హక్కుల భావన ఉండేది కాదు; ఉదాహరణకు బానిసత్వం అనేది ప్రాచీన కాలంలో సహజ పరిస్థితిగా చెప్పబడేది.[7] ఇంగ్లీష్ మాగ్న కార్టా వంటి స్వేచ్ఛకు చెందిన మధ్యయుగ శాసనపత్రాలు మానవ హక్కుల శాసనపత్రాలు కావు, సాధారణ హక్కుల శాసనపత్రాలు అసలే కావు: బదులుగా అవి నిర్దిష్ట రాజకీయ పరిస్థితులలో తయారైన పరిమిత రాజకీయ మరియు చట్టబద్ధమైన ఒప్పందాల రూపంగా ఆవిర్భవించాయి, మాగ్న కార్టా అటుపై హక్కుల గురించి ఆధునిక చర్చల ప్రారంభ సమయంలో పౌరాణిక గాథగా రూపొందింది.[8]
చాలావరకూ ఆధునిక చట్టబద్ధమైన మానవ హక్కుల వ్యాఖ్యానాలకు ఆధారం ఇటీవలి యూరోపియన్ చరిత్రకు ఆపాదించవచ్చు. పన్నెండు నిబంధనలు (1525) యూరోప్‍లో మానవ హక్కుల మొట్టమొదటి లిఖిత రూపంగా భావిస్తారు. అవి కర్షకుల కోరికలలో భాగంగా మొదలై, జర్మనీలో జర్మన్ కర్షకుల యుద్ధంలో స్వాబియన్ లీగ్ ఆవిర్భావానికి దారితీశాయి. స్పెయిన్‍లో 1542లో ప్రసిద్ధ వల్లడాలిడ్ చర్చలో జువాన్ గినెస్ దే సెపూల్వేడాకు ప్రతిగా బర్తోలోమే దే లాస్ కాసాస్ వాదించాడు, ఇందులో సెపూల్వేడా మానవ జాతి విభిన్న విలువల ఆధారంగా వర్గాలుగా విభజించబడిందన్న అరిస్టాటిల్ దృక్కోణాన్ని బలపరచగా, లాస్ కాసాస్ మానవులు తెగ లేదా మతంతో సంబంధం లేకుండా బానిసత్వం నుండి విముక్తి పొందేందుకు సమాన హక్కులు కలిగి ఉన్నారని వాదించాడు. బ్రిటన్లో 1683లో, ఇంగ్లీష్ హక్కుల బిల్లు (లేదా "వ్యక్తి యొక్క హక్కులు మరియు స్వేచ్ఛల ప్రకటన మరియు సింహాసన వారసత్వ నిర్ధారణ") మరియు స్కాటిష్ హక్కు అర్హత రెండూ ఎన్నో అణచివేత ప్రభుత్వ చర్యలను చట్ట విరుద్ధం చేశాయి. రెండు ప్రధాన విప్లవాలు 18వ శతాబ్దంలో సంభవించాయి, ఇవి వరుసగా సంయుక్త రాష్ట్రాలు (1776) మరియు ఫ్రాన్సు (1789) లో సంయుక్త రాష్ట్రాల స్వాతంత్ర్య ప్రకటన మరియు ఫ్రెంచ్ పురుషుడు మరియు పౌరుల హక్కుల ప్రకటనకు దారితీశాయి, ఈ రెండూ కొన్ని చట్టబద్ధమైన హక్కులను ఏర్పరచాయి. అదనంగా, వర్జీనియా హక్కుల ప్రకటన 1776లో ఎన్నో ప్రాథమిక పౌర హక్కులు మరియు పౌర స్వేచ్ఛలను చట్టం పరిధిలోనికి చేర్చింది.







“We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.”—United States Declaration of Independence, 1776
వీటి తరువాత థామస్ పైన్, జాన్ స్టువర్ట్ మిల్ మరియు G.W.F. హెగెల్ వంటి తత్వవేత్తలు 18వ మరియు 19వ శతాబ్దాలలో మానవ హక్కుల తత్వాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. మానవ హక్కులు అనే పదం బహుశా పైన్ యొక్క ది రైట్స్ అఫ్ మాన్ మరియు "మానవ హక్కుల గొప్ప కారణం"లో తన పాఠకులను వివరిస్తానని చెప్పిన విలియం లాయ్డ్ గారిసన్ యొక్క 1831 రచనలు ది లిబరేటర్ మధ్య ఉపయోగానికి వచ్చి ఉండవచ్చు.[9]
19వ శతాబ్దంలో, మానవ హక్కులు బానిసత్వం సమస్య కారణంగా అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించాయి. బ్రిటన్‌లో విలియం విల్బర్‍ఫోర్స్ వంటి ఎందరో సంస్కర్తలు, బానిసత్వ నిర్మూలనకై పాటుపడ్డారు. దీనిని బ్రిటిష్ రాజ్యంలో బానిసల మార్పిడి చట్టం 1807 మరియు బానిసత్వ నిర్మూలన చట్టం 1833 ద్వారా సాధించారు. సంయుక్త రాష్ట్రాలలో, అన్ని ఉత్తరాది రాష్ట్రాలు 1777 మరియు 1804 మధ్యకాలంలో బానిసత్వ వ్యవస్థను నిర్మూలించగా, దక్షిణాది రాష్ట్రాలు మాత్రం ఈ "విచిత్ర వ్యవస్థ"ను కొనసాగించాయి. బానిసత్వం క్రొత్త ప్రాంతాలకు విస్తరించడంపై వివాదం మరియు చర్చల కారణంగా చివరికి దక్షిణాది రాష్ట్రాల వేర్పాటు మరియు అమెరికన్ పౌర యుద్ధం సంభవించాయి. యుద్ధం తరువాత వెనువెంటనే సంభవించిన పునర్నిర్మాణ వ్యవధిలో సంయుక్త రాష్ట్రాల రాజ్యాంగం ఎన్నో మార్పులకు గురైంది. వీటిలో 13వ సవరణ, బానిసత్వ నిషేధం, 14వ మార్పు, సంయుక్త రాష్ట్రాలలో జన్మించిన అందరికీ పూర్తి పౌరసత్వం మరియు పౌర హక్కులు ప్రదానం చేయడం మరియు 15వ మార్పు, ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లకు వోటు హక్కు ప్రదానం చేయడం ఉన్నాయి.[10]
ఎన్నో సమూహాలు మరియు ఉద్యమాలు మానవ హక్కుల పేరిట 20వ శతాబ్దంలో కాలక్రమేణా బలీయమైన సామాజిక మార్పులను సాధించాయి. పశ్చిమ యూరోప్ మరియు ఉత్తర అమెరికాలలో, కార్మిక సంఘాలు కార్మికులకు సమ్మె చేసే హక్కు లభించేలా చట్టాలను ఏర్పరచాయి, దీంతో కనీస పని పరిస్థితులు కల్పించడం మరియు బాల కార్మికత్వం నిషేధించడం లేదా నియంత్రించడం మొదలైంది. స్త్రీ హక్కుల ఉద్యమం ఎందరో స్త్రీలకు వోటు వేసే హక్కు కల్పించింది. జాతీయ స్వాతంత్ర్యం ఉద్యమాలు ఎన్నో దేశాలలో వలస శక్తులను వెళ్ళగొట్టడంలో విజయం సాధించాయి. వీటిలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన ఒకటి మహాత్మా గాంధీ తన స్వదేశమైన భారతదేశానికి బ్రిటీష్ పాలన నుండి విముక్తికై చేసిన ఉద్యమం. ఎంతో కాలంగా అణచబడ్డ తెగలు మరియు మతపరమైన బలహీనవర్గాల ఉద్యమాలు ప్రపంచంలో ఎన్నో చోట్ల విజయం సాధించాయి, వాటిలో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ పౌర హక్కుల ఉద్యమం, మరియు ఇటీవలే జరిగిన భిన్నత్వ అస్తిత్వ రాజకీయ ఉద్యమాలు, సంయుక్త రాష్ట్రాలలో స్త్రీలు మరియు బలహీనవర్గాల తరఫున జరిగిన ఉద్యమాలు ఉన్నాయి.
అంతర్జాతీయ రెడ్ క్రాస్ సమితి స్థాపన, 1864 లీబర్ కోడ్ మరియు 1864లో మొట్టమొదటి జెనీవా సమావేశాలు అంతర్జాతీయ మానవత్వ చట్టం పునాదుల్ని ఏర్పరచాయి, ఇవి రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల తరువాత మరింతగా వృద్ది చెందాయి.
ఈ ప్రపంచ యుద్ధాలు, మరియు అవి జరిగిన సమయంలో సంభవించిన అధిక ప్రాణ నష్టం మరియు మానవ హక్కుల తీవ్ర ఉల్లంఘనల వలన, ఆధునిక మానవ హక్కుల సాధనాల అభివృద్ధికి దారితీశాయి. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత వెర్సైల్లెస్ ఒడంబడికలో జరిగిన చర్చల ఫలితంగా 1919లో నానాదేశ సమితి స్థాపించబడింది. ఈ సమితి లక్ష్యాలు నిరాయుధీకరణ, సామూహిక భద్రత ద్వారా యుద్ధ నివారణ, దేశాల మధ్య వివాదాల్ని చర్చలు మరియు రాయబారం ద్వారా పరిష్కరించడం, మరియు ప్రపంచ సంక్షేమాన్ని అభివృద్ధి పరచడం. ఆ సమితి శాసనపత్రంలో ఎన్నో హక్కులను ప్రోత్సహించే అధికార పత్రం ఉండేది, అవి తరువాత మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటనలో పొందుపరచబడ్డాయి.
1945 యాల్టా సమావేశంలో, మిత్ర రాజ్యాలు సదరు సమితి పాత్రను కొనసాగించేందుకు కొత్త సంస్థను సృష్టించేందుకు సమ్మతించాయి; ఇది ఐక్యరాజ్యసమితిగా రూపొందింది. ఐక్యరాజ్యసమితి ఏర్పాటైన సమయం నుండి అంతర్జాతీయ మానవ-హక్కుల చట్టం విషయంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. ప్రపంచ యుద్ధాల తరువాత, ఐక్యరాజ్యసమితి మరియు అందులో సభ్యదేశాలు కలిసి ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ మానవత్వ చట్టం మరియు అంతర్జాతీయ మానవ హక్కులు చట్టంగా చలామణీ అవుతున్న చట్టం యొక్క భావనలు మరియు విభాగాలను అభివృద్ధి చేశాయి.
తత్వశాస్త్రం

మానవ హక్కుల భావన అనేది మానవ హక్కుల భావనకు సంబంధించిన అంతర్గత ఆధారాన్ని పరీక్షిస్తుంది, మరియు ఆ విషయాన్ని మరియు దాని అవసరాన్ని విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలిస్తుంది. సామాజిక కోరికలలో ఎలా మరియు ఎందుకు భాగంగా మారాయి అన్న విషయాన్ని వివరించేందుకు ఎన్నో సిద్ధాంతాలు ప్రతిపాదించ బడ్డాయి.
మానవ హక్కులకు చెందిన అత్యంత ప్రాచీన పశ్చిమ తత్వాలలో ఒకటి ఏమిటంటే, అవి వివిధ వేదాంత లేదా మతపర నేపథ్యాలలో ఉద్భవించిన సహజ చట్టం యొక్క ఫలితం. ఇతర సిద్ధాంతాలు మాత్రం మానవ హక్కులు అనేవి జీవ మరియు సామాజిక పరిణామ ప్రక్రియ నుండి వృద్ధి చెందిన మానవ సామాజిక ఫలితం ద్వారా నిర్దేశింపబడే నైతిక ప్రవర్తన అని చెబుతాయి (హ్యూమే ఇలా చెప్పినట్టు భావిస్తారు). అంతేకాక మానవ హక్కులు అనేవి సూత్రాల ఏర్పాటుకు సంబంధించిన సాంఘిక ధోరణిగా కూడా చెబుతారు (చట్టం యొక్క సాంఘిక సిద్ధాంతం మరియు వెబర్ రచనలలోవలె). ఈ సిద్ధాంతాల భావన ప్రకారం, ఒక సమాజంలోని వ్యక్తులు భద్రత మరియు ఆర్థిక ప్రయోజనం కోసం ఒక చట్టబద్ధ అధికార యంత్రాంగం నుండి విధులను స్వీకరిస్తారు (రౌల్స్ లోవలె) – ఇది ఒక సామాజిక ఒప్పందం. సమకాలీన మానవ హక్కుల చర్చను బలీయంగా ప్రభావితం చేసే రెండు సిద్ధాంతాలు ప్రయోజన సిద్ధాంతం మరియు ఇచ్ఛా సిద్ధాంతం. ప్రయోజన సిద్ధాంతం ప్రకారం మానవ హక్కుల ప్రధాన ఉద్దేశం నిర్దిష్ట అత్యవసర మానవ ప్రయోజనాలను కాపాడి ప్రోత్సహించడం కాగా, ఇఛ్ఛా సిద్ధాంతం అనేది స్వేచ్ఛ కొరకు అద్వితీయ మానవ సామర్థ్యంపై ఆధారపడి మానవ హక్కుల విలువను స్థాపించే ప్రయత్నం చేస్తుంది.[11] మానవ హక్కులు బలీయంగా సార్వత్రికత సాధించే ప్రయత్నం చేయడం నిరంతరం విమర్శకు గురైంది. మానవ హక్కుల భావనను విమర్శించిన తత్వవేత్తలు జెరెమీ బెంతాం, ఎడ్మండ్ బ్యుర్క్, ఫ్రెడరిక్ నీషే మరియు కార్ల్ మార్క్స్. ఇటీవలే ఒక విమర్శను చార్లెస్ బ్లాట్బెర్గ్ తన వ్యాసం "ది ఐరనిక్ ట్రాజెడీ అఫ్ హుమన్ రైట్స్"లో పొందుపరచాడు. బ్లాట్బెర్గ్ అభిప్రాయం ప్రకారం హక్కులు అనేవి అమూర్తం కావడం వలన, వాటి గురించి మాట్లాడడం అనేది హక్కులు బలపరచవలసిన విలువలను పాటించడం నుండి ప్రజలను నిరుత్సాహపరిచే అవకాశం ఉన్నందువలన, లాభం కన్నా నష్టాన్నే కలగజేస్తుంది.[12]
అంతర్జాతీయ చట్టం

మానవ హక్కుల గురించి ఆధునిక అంతర్జాతీయ భావనలు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ ఫలితం మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి స్థాపనతో మొదలయ్యాయి. ఐక్యరాజ్యసమితి శాసనపత్రంలోని ప్రకరణం 1(3) ప్రకారం, UN యొక్క ప్రయోజనాల్లో ఒకటి: "ఆర్ధిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక, లేదా మానవ స్వభావానికి సంబంధించిన అంతర్జాతీయ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి అంతర్జాతీయ సహకారం సాధించడం, మరియు మానవ హక్కుల పట్ల గౌరవాన్ని కల్పించి, ప్రోత్సహించడం మరియు జాతి, లింగభేదం, భాష లేదా మతం ప్రాతిపదిక లేకుండా అందరికీ ప్రాథమిక స్వేచ్ఛలు కల్పించడం".[13] UN శాసనపత్రంలో చెప్పబడిన హక్కులు మానవ హక్కుల అంతర్జాతీయ బిల్లులో పొందుపరచడం జరుగుతుంది, వీటి ద్వారా మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన, పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులపై అంతర్జాతీయ లిఖిత సమ్మతి మరియు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులపై అంతర్జాతీయ లిఖిత సమ్మతి రూపొందుతాయి.
మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన


మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన (UDHR)  ను ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ శాసనసభ[15] 1948లో స్వీకరించింది, ఇది పాక్షికంగా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం యొక్క దురాగతాల కారణంగా జరిగింది. UDHR అనేది నిర్దిష్ట నిర్ణయం కాకపోయినా, దానిని ప్రస్తుతం జాతీయ మరియు ఇతర న్యాయసభల ద్వారా తగిన పరిస్థితులలో అంతర్జాతీయ సంప్రదాయ చట్టంగా బలపడిందని కొందరు భావిస్తారు.[16] UDHR సభ్య దేశాలను ఎన్నో మానవ, పౌర, ఆర్థిక మరియు సామాజిక హక్కులకు ప్రోత్సాహం ఇవ్వమని కోరుతుంది, ఈ హక్కులను "స్వేచ్ఛ, న్యాయం మరియు శాంతిని ప్రపంచంలో స్థాపించే పునాది"లో భాగంగా చెబుతుంది. ప్రభుత్వం మరియు పత్రికారంగం కలిసి హక్కులు-కర్తవ్యం ద్వైదీభావం నమూనాను అనుసరించి పౌరులపై కర్తవ్యాలను అమలు చేసే ప్రవర్తనను పరిమితం చేసే దిశగా ఏర్పడిన మొట్టమొదటి అంతర్జాతీయ చట్టబద్ధమైన ప్రయత్నమే ఈ ప్రకటన.






“...recognition of the inherent dignity and of the equal and inalienable rights of all members of the human family is the foundation of freedom, justice and peace in the world”—Preamble to the Universal Declaration of Human Rights, 1948
UDHR నిర్మాణం 1947లో అంతర్జాతీయ హక్కుల బిల్లు గురించి చర్చించిన మాజీ ప్రథమ మహిళ ఎలెయనార్ రూజ్వెల్ట్ అధ్యక్షతన ఏర్పడిన మానవ హక్కుల కమిషన్ సభ్యులచే జరిగింది. కమిషన్ సభ్యులు వెనువెంటనే సదరు హక్కుల బిల్లు రూపం, మరియు దాని ఆవశ్యకత, లేదా ఎలా అమాలు చేయాలన్న విషయాలపై అంగీకారం తెలుపలేదు. ఈ కమిషన్ అటుపై UDHR నిర్మాణం మరియు అనుబంధ ఒడంబడికలు రూపొందించసాగింది, కానీ UDHR వెనువెంటనే ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది.[17] కెనడియన్ చట్ట నిపుణుడు జాన్ హంఫ్రీ మరియు ఫ్రెంచ్ న్యాయవాది రెనీ కాస్సిన్ వరుసగా జాతీయ బదిలీ పరిశోధన మరియు పత్ర స్వరూపానికి బాధ్యతా వహించారు, ఇందులో ప్రకటన యొక్క నిబంధనలు పీఠికయొక్క సాధారణ నియమాలను అనుసరించి నిర్మించబడ్డాయి. గౌరవం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం మరియు భ్రాతృత్వం యొక్క మౌలిక సూత్రాలు సైతం మొదటి రెండు నిబంధనలలలో ఉండేలా, అటుపై వ్యక్తుల హక్కులు; వ్యక్తులకు పరస్పర సంబంధంతో ఉండే హక్కులు, మరియు సమూహాలతో ఉండే హక్కులు; ఆధ్యాత్మిక, ప్రజా మరియు రాజకీయ హక్కులు; మరియు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులు వరుసగా వచ్చేలా ఈ పత్రం కాస్సిన్ తయారుచేశాడు. కాస్సిన్ అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ చివరి మూడు నిబంధనలు హక్కులను, అవి పొందవలసిన పరిమితులు, కర్తవ్యాలు మరియు సామాజిక మరియు రాజకీయ క్రమంలో చెబుతాయి.[17] పీఠిక యొక్క మూడవ నిబంధనలో చెప్పిన విధంగా, ఏదో ఒక మాధ్యమం ద్వారా UDHRలోని హక్కులను చట్టబద్ధంగా అమలుచేయాలని, హంఫ్రీ మరియు కాస్సిన్ ప్రయత్నించారు.:[17]






“Whereas it is essential, if man is not to be compelled to have recourse, as a last resort, to rebellion against tyranny and oppression, that human rights should be protected by the rule of law.”—Preamble to the Universal Declaration of Human Rights, 1948
UDHRలో కొంతభాగం అన్ని ఖండాలు మరియు అన్ని ప్రధాన మతాల ప్రతినిధులతో కూడిన మానవ హక్కులపై అంతర్జాతీయ నిపుణుల సమితిచే, మరియు మహాత్మా గాంధీ వంటి నాయకులను సంప్రదించి పరిశోధన తరువాత వ్రాయబడింది.[18][19] పౌర, రాజకీయ, ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కుల[17][20] చేర్పు అన్ని మానవ హక్కులూ అవిభాజ్యమని మరియు చెప్పబడిన విభిన్న రకాల హక్కులు అనివార్యంగా పరస్పరం సంబంధం కలిగి ఉంటాయన్న భావన వలన సంభవించింది. ఈ విధానాన్ని అప్పుడు ఏ సభ్య రాష్ట్రాలూ వ్యతిరేకించలేదు (ఈ ప్రకటనను ఏకగ్రీవంగా బైలోరష్యన్ SSR, జెకోస్లోవేకియా, పోలాండ్, సౌది అరేబియా, ఉక్రేనియన్ SSR, దక్షిణాఫ్రికా యూనియన్, USSR, యుగోస్లేవియాలు ఆమోదించాయి.) ; కానీ, ఈ విధానం అనంతరం గణనీయమైన సవాళ్ళను ఎదుర్కొంది.[20]
ఈ సార్వత్రిక ప్రకటన ఒడంబడికలుగా విభజింపబడింది, పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులపై లిఖిత సమ్మతి మరియు మానవ హక్కులపై లిఖిత సమ్మతికి సంబంధించిన ఆర్థిక మరియు సామాజిక ఏర్పాట్ల అవసరం మరియు యాజమాన్యంపై ప్రశ్నల నుండి ఏర్పడిన సామాజిక, ఆర్థిక, మరియు సాంస్కృతిక హక్కులపై మరొకటి. రెండు లిఖిత సమ్మతులు ప్రజల స్వీయ-నిర్ణయ హక్కు మరియు వారి సహజ వనరులపై అధికారంతో ప్రారంభమవుతాయి. ఆర్థిక హక్కులకన్నా మానవ హక్కులు ప్రాథమికమైనవా అన్న చర్చ ఇప్పటికీ కొనసాగుతూ ఉంది.[21]
లిఖిత సమ్మతుల రచయితలు ప్రారంభంలో కేవలం ఒక సాధనాన్నే ఊహించారు. అసలైన ప్రతులు కేవలం రాజకీయ మరియు పౌర హక్కులు కలిగి ఉండేవి, కానీ ఆర్థిక మరియు సామాజిక హక్కులు సైతం ప్రతిపాదించబడ్డాయి. ఎలాంటి హక్కులు మౌలిక మానవ హక్కులు అన్న విషయంపై అసమ్మతి ఫలితంగా రెండు లిఖిత సమ్మతులు ఏర్పడ్డాయి. అందరు ప్రజలూ కేవలం మానవులు కావడం వలన పొందే మౌలిక మానవ హక్కులకు విరుద్ధంగా ఆర్థిక మరియు సామాజిక హక్కులు అవసరమైనవా కావా అన్న చర్చ జరిగింది ఎందుకంటే ఆర్థిక మరియు సామాజిక హక్కులు సంపద మరియు వనరుల లభ్యతపై ఆధారపడతాయి. అదనంగా, కేవలం మానవ (మానసిక మరియు శారీరక సామర్థ్యాలు) స్వభావం వలన నిర్వచింపబడే మౌలిక మానవ హక్కులకు విరుద్ధంగా ఎలాంటి సామాజిక మరియు ఆర్థిక హక్కులు సిద్ధాంతపరంగా లేదా ఆర్థిక సిద్ధాంతాలలో గుర్తింపు పొందాలనేది కూడా చర్చలో చోటు చేసుకుంటుంది. ఆర్థిక హక్కులు అనేవి నిర్బంధ విధులకు సంబంధించిన విషయాలా మరియు అటువంటి హక్కులపై ఏకాభిప్రాయం లేకపోవడం వలన రాజకీయ-పౌర హక్కుల ప్రాబల్యం సంనగిల్లుతుండా అన్నది చర్చించబడింది. సాంఘిక-ఆర్ధిక విధానాలను స్వీకరించడం లేదా అమలు చేయడం కొరకు కావలసిన మాధ్యమాలు పౌర-రాజకీయ హక్కులకు అవసరమైన మాధ్యమాల కన్నా భిన్నమైనవని అందరూ అంగీకరించి, స్పష్టంగా గుర్తించారు.[22]
ఈ చర్చ మరియు అత్యధిక సంఖ్యలో మానవ-హక్కుల చట్టం కొరకు సాక్షుల అవసరం వలన రెండు లిఖిత సమ్మతులు ఏర్పడ్డాయి. సోవియట్ సమూహం మరియు ఎన్నో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు అన్ని హక్కులనూ సదరు ఏకత్వ ప్రతిపాదన</i>లో చేర్చాలని వాదించాయి. రెండు లిఖిత సమ్మతులూ ప్రభుత్వాలకు కొన్ని హక్కులను అలక్ష్యం చేసే అనుమతినిచ్చాయి. ఏకైక ఒడంబడిక కోరుకున్న వారు తగుమాత్రం ఏకాభిప్రాయం సాధించలేకపోయారు.[23][24]
ఒడంబడికలు
1966లో, పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులపై అంతర్జాతీయ లిఖిత సమ్మతి (ICCPR ) మరియు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులపై అంతర్జాతీయ లిఖిత సమ్మతి (ICESCR ) రెండూ ఐక్యరాజ్యసమితిచే స్వీకరించబడ్డాయి, వాటి మధ్య UDHR లో చెప్పబడిన హక్కుల సృష్టి, ఒడంబడికపై సంతకం చేసిన అన్ని ప్రభుత్వాలలో అమలులోకి వచ్చింది, దీంతో మానవ-హక్కుల చట్టం రూపొందింది.
అప్పటి నుండి ఎన్నో ఇతర ఒడంబడికలు (చట్ట నిర్మాణాలు) అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అందుబాటులోకి వచ్చాయి. వాటిని సాధారణంగా మానవ హక్కుల సాధనాలు</i>గా చెబుతారు. అత్యంత గణనీయమైన కొన్నింటిని (ICCPR మరియు ICESCRలతో కలిపి) "ఏడు మూల ఒడంబడికలు"గా చెబుతారు, అవి:
అన్ని రకాల జాతి తారతమ్య నిర్మూలనపై సమావేశం (CERD ) (1966లో స్వీకరించబడి, 1969 నుండి అమలులోకి వచ్చింది) [25]
స్త్రీల పట్ల అన్ని రకాలైన వివక్ష నిర్మూలనపై సమావేశం (CEDAW ) (1979లో స్వీకరించబడి, 1981 నుండి అమలులోకి వచ్చింది) [26]
హింసకు వ్యతిరేకంగా ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశం (CAT ) (1984లో స్వీకరించబడి, 1984 నుండి అమలులోకి వచ్చింది) [27]
శిశు హక్కులపై సమావేశం (CRC ) (1989లో స్వీకరించబడి, 1989 నుండి అమలులోకి వచ్చింది) 
వికలాంగుల హక్కులపై సమావేశం (CRPD ) (2006లో స్వీకరించబడి, 2008 నుండి అమలులోకి వచ్చింది) [28]
మొత్తం వలస కార్మికులు మరియు వారి కుటుంబ సభ్యుల హక్కుల పరిరక్షణపై అంతర్జాతీయ సమావేశం (ICRMW లేదా మరింత తరచుగా MWC ) (1990లో స్వీకరించబడి, 2003 నుండి అమలులోకి వచ్చింది)
మానవత్వ చట్టం


జెనీవా సంప్రదాయాలు 1864 మరియు 1949 మధ్య కాలంలో రెడ్ క్రాస్ అంతర్జాతీయ సమితి స్థాపకుడు హెన్రీ డ్యునాంట్ ప్రయత్నాల ఫలితంగా ఏర్పడ్డాయి. ఈ సంప్రదాయాలు సాయుధ పోరాటంలో పాల్గొన్న వ్యక్తుల మానవ హక్కులను పరిరక్షిస్తాయి, యుద్ధం మరియు యుద్ధ నేరాల చట్టాలను అధికారికం చేసే లౌకిక అంతర్జాతీయ చట్టం యొక్క ప్రారంభ విభాగంలో అంతర్జాతీయ సమాజం యొక్క మొట్టమొదటి ప్రయత్నం అయిన 1899 మరియు 1907 హేగ్ సంప్రదాయాల నుండి వృద్ధి చెందాయి. ఈ సమావేశాలు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం కారణంగా సరిచూడబడి, అంతర్జాతీయ సమాజం ద్వారా తిరిగి 1949లో స్వీకరించబడ్డాయి.
అంతర్జాతీయ సంస్థలు
ఐక్యరాజ్యసమితి


ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ఒక ప్రభుత్వానుసంధాన సంస్థగా సార్వత్రిక మానవ-హక్కుల చట్టం కొరకు అంతర్జాతీయ పరిధిని అన్వయించాలని భావిస్తుంది.[29] UN యంత్రాంగంలో అంతర్గతంగా, మానవ-హక్కుల సమస్యలు ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల మండలియొక్క ప్రాథమిక వ్యవహారంగా ఉంటాయి, మరియు UNలో అంతర్గతంగా వివిధ మానవ-హక్కుల ఒడంబడికలను కాపాడే బాధ్యతా కలిగిన ఎన్నో సమితులు ఉన్నాయి. మానవ హక్కుల రంగంలో UN యొక్క అత్యంత ఉన్నత సంస్థ మానవ హక్కుల హై కమిషనర్ కార్యాలయం. ఐక్యరాజ్యసమితి ఒక అంతర్జాతీయ విధి కలిగి ఉంది:






“...achieve international co-operation in solving international problems of an economic, social, cultural, or humanitarian character, and in promoting and encouraging respect for human rights and for fundamental freedoms for all without distinction as to race, gender, language, or religion.”—Article 1–3 of the United Nations Charter
మానవ హక్కుల మండలి


ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల మండలి, 2005 ప్రపంచ సమావేశంలో ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల కమిషన్ ను భర్తీ చేసేందుకు సృష్టింపబడింది, ఇందులో మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలను పరిశోధించే అధికారపత్రం ఉంది.[30] ఈ మానవ హక్కులు మండలి అనేది జనరల్ శాసనసభ[31] యొక్క ఉపసంస్థ మరియు నేరుగా దానికే నివేదిస్తుంది. ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి శాసనపత్రం అర్థ నిర్ధారణలో సంపూర్ణ అధికారం కలిగిన భద్రతా మండలి తరువాతి స్థానంలో ఉంటుంది.[32] నూట తొంభై ఒక్క సభ్య రాష్ట్రాలలో నలభై-ఏడు ఈ మండలిలో సభ్యులు, ఇవి ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ శాసనసభ యొక్క రహస్య ఎన్నికలో సరళ ఆధిపత్యంతో ఎన్నికవుతాయి. సభ్యదేశాలు గరిష్ఠంగా ఆరు సంవత్సరాలు ఉండవచ్చు మరియు వారి సభ్యత్వం తీవ్రమైన మానవ హక్కుల దుర్వినియోగాలకు తొలగింపబడవచ్చు. ఈ మండలి జెనీవాలో ఉంటుంది, మరియు సంవత్సరానికి మూడు సార్లు సమావేశమవుతుంది, మరియు అత్యవసర పరిస్థితులలో అదనపు సమావేశాలకు పిలుపునిస్తుంది.[33]
స్వతంత్ర నిపుణులు (నివేదకులు ) ఈ మండలిచే మానవ హక్కుల దుర్వినియోగాల ఆరోపణలను పరిశోధించేందుకు మరియు మండలికి నివేదికలు సమర్పించేందుకు నియోగింపబడతారు.
మానవ హక్కులు ఉల్లంఘనలు సంభవించినప్పుడు భద్రతా మండలి చర్య తీసుకోవాలని ఈ మానవ హక్కుల మండలి అభ్యర్థించవచ్చు. ఈ చర్య అనేది ప్రత్యక్ష చర్యలు కావచ్చు, జారీలు కలిగి ఉండవచ్చు, మరియు ఈ భద్రతా మండలి, ICC సాధారణ పరిధిలో లేని వ్యాజ్యాలను సైతం అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం (ICC) దృష్టికి తీసుకురావచ్చు.[34]
ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి యొక్క ప్రాథమిక బాధ్యత అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు భద్రతలను నిర్వహించడం మరియు ఇది UNకు సంబంధించి బలప్రయోగం ఉపయోగించగల ఏకైక సంస్థ. మానవ హక్కులు దుర్వినియోగాలను నివారించడంలో విఫలమైందని ఇది విమర్శింపబడింది, వీటిలో డార్ఫర్ సంక్షోభం, స్రెబ్రేనికా మారణకాండ మరియు ర్వాండన్ జాతి విధ్వంసం ఉన్నాయి.[35] ఉదాహరణకు, విమర్శకులు ఇందులో వైఫల్యానికి కారణంగా భద్రతా మండలిలో అప్రజాస్వామిక శక్తులు ఉండడాన్ని చెబుతారు.[36]
2006 ఏప్రిల్ 28 నాడు భద్రతా మండలి తీర్మానం 1674 స్వీకరించింది, ఇది జనాభాను జాతి విధ్వంసం, యుద్ధ నేరాలు, జాతి శుద్ధీకరణ మరియు మానవాళికి వ్యతిరేకంగా నేరాల నుండి రక్షించే బాధ్యతను తిరిగి ధ్రువీకరించింది" మరియు సాయుధ పోరాటంలో పౌరులను కాపాడేందుకు భద్రతా మండలి చర్య తీసుకునే అవకాశం కల్పించింది.[37]
ఇతర UN ఒడంబడిక సంస్థలు
అసలైన మానవ హక్కుల ప్రకటనకు ఆధునిక అర్థ నిర్ణయం 1993.లో స్వీకరింపబడిన మానవ హక్కుల ప్రపంచ సమావేశంలోని వియన్నా ప్రకటన మరియు కార్యాచరణ ప్రణాళికలో ఉంది. ఈ సమావేశాలపై ఏకగ్రీవ భావం, వివిధ ప్రభుత్వాలు ఏయే స్థాయిలో వాటిని గౌరవిస్తాయి అన్న విషయంలో ఉన్నట్టే, ఎన్ని మరియు ఏయే దేశాలు వాటిని తెలిపాయి అన్న విషయాలలో తేడాలు ఉండవచ్చు, UN ఎన్నో ఒడంబడిక-ఆధారిత సంస్థలను మానవ హక్కుల పర్యవేక్షణ మరియు పరిశీలనకై ఏర్పాటు చేసింది, ఇవి UN మానవ హక్కుల హై కమిషనర్ (UNHCHR) మద్దతుతో ఏర్పడ్డాయి. ఈ సంస్థలు మూల అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల ఒడంబడికల అమలును పర్యవేక్షించే స్వతంత్ర నిపుణుల సమాఖ్యలు. వీటిని CESCR మినహా, అవి పర్యవేక్షించే ఒడంబడికల ద్వారా తయారయ్యాయి.
మానవ హక్కులు సమితి అనేది ICCPR ప్రమాణాలతో పాల్గొనడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. ఈ సమితి యొక్క పద్దెనిమిది సభ్యులు సభ్య దేశాలపై అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేస్తారు మరియు ఒడంబడిక పట్ల ఐచ్ఛిక ప్రాథమిక పత్రం ఏర్పరచిన దేశాలపై ఫిర్యాదులపై స్పందిస్తారు. "దృక్కోణాలు"గా చెప్పబడే ఈ తీర్పులు, చట్టబద్ధంగా నిర్బంధాలు కావు.
ఆర్ధిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కుల సమితి అనేది ICESCRను పర్యవేక్షిస్తుంది మరియు ఆమోదించిన దేశాల ప్రదర్శనపై సాధారణ భాష్యాలు చెబుతుంది. ఇది ఐచ్ఛిక ప్రాథమిక పత్రం అమలిన తరువాత దానిని పాటిస్తున్న దేశాలపై ఫిర్యాదులు అందుకునే అధికారం కలిగి ఉంటుంది.
జాతి తారతమ్య నిర్మూలన సమితి CERDను పర్యవేక్షిస్తుంది మరియు దేశాల ప్రదర్శనపై క్రమ పద్ధతిలో సమీక్షలు నిర్వహిస్తుంది. దీనిని అనుమతించే సభ్య ప్రభుత్వాలపై ఫిర్యాదులపై తీర్పులు చేస్తుంది, కానీ ఇవి చట్టబద్ధంగా నిర్బంధాలు కావు. ఈ సమావేశం యొక్క తీవ్ర ఉల్లంఘనలు నివారించే ప్రయత్నాలపై హెచ్చరికలు జారీ చేస్తుంది.
స్త్రీల పట్ల వివక్ష నిర్మూలన సమితి CEDAWను పర్యవేక్షిస్తుంది. ఇది ప్రభుత్వాల నుండి వారి ప్రదర్శనపై నివేదికలు స్వీకరించి, వాటిపై వ్యాఖ్యలు చేస్తుంది, మరియు 1999 ఐచ్ఛిక అధికార పత్రంలో చేరిన దేశాలపై ఫిర్యాదులపై తీర్పు ఇస్తుంది.
హింసా వ్యతిరేక సమితి CATను పర్యవేక్షిస్తుంది మరియు ప్రభుత్వాల నుండి వారి ప్రదర్శనపై నాలుగేళ్ళకు ఒకసారి నివేదికలు స్వీకరించి, వాటిపై వ్యాఖ్యలు చేస్తుంది. దీని ఉపసమితి ఐచ్ఛిక అధికార పత్రంలోని దేశాలను సందర్శించి, పరిశీలించవచ్చు.
శిశు హక్కుల సమితి CRCను పర్యవేక్షిస్తుంది మరియు ప్రభుత్వాలు ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి సమర్పించే నివేదికలపై వ్యాఖ్యలు చేస్తుంది. దీనికి ఫిర్యాదులను స్వీకరించే అధికారం లేదు.
వలస కార్మికుల సమితి 2004లో స్థాపించబడింది మరియు ICRMWను పర్యవేక్షిస్తుంది మరియు ప్రభుత్వాలు ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి సమర్పించే నివేదికలపై వ్యాఖ్యలు చేస్తుంది. దీనిని నిర్దిష్ట ఉల్లంఘనలపై ఫిర్యాదులు స్వీకరించే అధికారం, పది సభ్య ప్రభుత్వాల అనుమతితో లభిస్తుంది.
వికలాంగుల హక్కుల సమితి 2008లో వికలాంగుల హక్కుల సమావేశం పర్యవేక్షణకై స్థాపించబడింది. దీనికి ఐచ్ఛిక అధికార పత్రంలో చేరిన దేశాలపై ఫిర్యాదులు స్వీకరించే అధికారం ఉంటుంది.
ప్రతి ఒడంబడిక సంస్థకూ జెనీవాలోని మానవ హక్కుల మండలి మరియు మానవ హక్కుల హై కమిషనర్ కార్యాలయ (OHCHR) ఒడంబడికల విభాగం నుండి సచివాలయ మద్దతు లభిస్తుంది, దీనికి మినహాయింపు స్త్రీల ఉన్నతి విభాగం (DAW) నుండి మద్దతు పొందే CEDAW. CEDAW మునుపు అన్ని సమావేశాలనూ ఐక్యరాజ్యసమితి ముఖ్యకార్యాలయం అయిన న్యూయార్క్ లో నిర్వహించేది కానీ ఇప్పుడు తరచూ జెనీవాలోని ఐక్యరాజ్యసమితి కార్యాలయంలో సమావేశమవుతుంది; ఇతర ఒడంబడిక సంస్థలు సైతం జెనీవాలో సమావేశమవుతాయి. మానవ హక్కుల సమితి సాధారణంగా మార్చి సమావేశాన్ని న్యూయార్క్ నగరంలో నిర్వహిస్తుంది.
ప్రభుత్వేతర సంస్థలు
ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్, మానవ హక్కుల పర్యవేక్షణ, మానవ హక్కుల అంతర్జాతీయ సేవ మరియు FIDH వంటి అంతర్జాతీయ ప్రభుత్వేతర మానవ హక్కుల సంస్థలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాటి దృష్టిలో మానవ హక్కుల సమస్యలను గమనిస్తాయి మరియు ఆ విషయంలో వారి దృక్పథాలను తెలియజేస్తాయి. మానవ హక్కులు సంస్థలు "సంక్లిష్ట అంతర్జాతీయ సమస్యలను బాధ్యతాయుతమైన పౌరులు వారి స్వంత సమాజంలో తీసుకోవలసిన చర్యలను తెలియజేస్తాయి" అని చెబుతారు.[38]
మానవ హక్కులు సంస్థలు తరచూ బలప్రయోగం మరియు పక్షవాదం ఉపయోగించి ఐక్యరాజ్యసమితి, జాతీయోన్నత సంస్థలు మరియు జాతీయ ప్రభుత్వాలు మానవ హక్కులపై తమ విధానాలు పాటించేందుకు ఒప్పించే ప్రయత్నం చేస్తాయి. ఎన్నో మానవ-హక్కుల సంస్థలు మానవ హక్కుల పరిరక్షణ బాధ్యత కలిగిన వివిధ UN సంస్థలలో పర్యవేక్షక హోదా కలిగి ఉంటాయి. ఒక క్రొత్త (2009లో) ప్రభుత్వేతర మానవ-హక్కుల సమావేశం ఓస్లో స్వేచ్ఛా వేదిక, ఈ సమావేశాన్ని ది ఎకనామిస్ట్ "దావోస్ ఆర్ధిక వేదికకు సమాంతరంగా మానవ-హక్కుల వేదికగా రూపొందే" అవకాశం ఉందని వివరించింది. ఇదే వ్యాసంలో మానవ-హక్కుల ప్రచారకులు తమలో తామే ఏవి మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలుగా పరిగణింపబడతాయో అన్న విషయంపై ముఖ్యంగా మధ్య ప్రాచ్యం విషయంలో అభిప్రాయభేదాలు కలిగి ఉన్నారని వ్రాయడం జరిగింది.[39]
తమ హోదాను ఉపయోగించుకునే మానవ-హక్కుల సంస్థలు సాధారణంగా వారి చెప్పబడిన లక్ష్యాల నుండి దూరమౌతాయని ఆరోపణలున్నాయి. ఉదాహరణకు, ఇజ్రాయెల్-ఆధారిత విద్యావేత్త గెరాల్డ్ M. స్టీన్బర్గ్ అభిప్రాయంలో, NGOలు "పరివేష ప్రభావం" ఉపయోగించుకుంటాయని మరియు ప్రభుత్వాలు మరియు మీడియాఛే "నిష్పాక్షిక నైతిక పర్యవేక్షకుల హోదా ఇవ్వబడ్డాయి".[40] అటువంటి విమర్శకులు దీనిని వివిధ ప్రభుత్వ స్థాయిలలో మానవ-హక్కుల సమూహాలు పరిశోధన సమితుల ముందు అభిప్రాయాలు ప్రకటించడం భిన్నంగా ఉంటుందని చెబుతారు.[41]
ఒక NGO యొక్క కాంతివలయ ప్రభావం ఎలా దురుపయోగానికి గురవుతుంది అన్న విషయం తెలుసుకోవడానికి NUI గాల్వే యొక్క ఐరిష్ మానవ హక్కుల కేంద్రం ద్వారా పాపులర్ ఫ్రంట్ ఫర్ ది లిబరేషన్ అఫ్ పాలెస్తీన్ (PFLP) ఉగ్రవాద సంస్థకు చెందిన సీనియర్ ఉద్యమకారుడు షవాన్ జబారిన్ "అత్యున్నత పట్టభద్ర బిరుదు" పొందడం ఒక ఉదాహరణ. "PFLPతో సంబంధాలపై అనుమానం మాత్రమే కాకుండా, మిస్టర్ జబారిన్ పాలెస్తీనియన్ ప్రభుత్వేతర సంస్థ (NGO) అల్ హక్ నాయకుడు, ఈ సంస్థ ఇజ్రాయెల్ యొక్క చట్టబద్ధతను తగ్గించడంలో పాలుపంచుకుంటుంది మరియు ఇజ్రాయెలీ అధికారులు మరియు ఇజ్రాయెల్ తో వ్యాపారం చేసే వారిపై 'చట్టరుసుము' వ్యాజ్యాలు ప్రారంభిస్తుంది," అని NGO మానిటర్ అధ్యక్షుడు ప్రొఫెసర్ గెరాల్డ్ స్టీన్బర్గ్ అంటారు. "ఐరిష్ మానవ హక్కుల కేంద్రం ఈ బిరుదును మిస్టర్ జబారిన్‍కు ప్రదానం చేయడం ద్వారా మానవ హక్కుల విలువలను అవహేళన చేసింది. ఈ హక్కులకై ప్రపంచవ్యాప్తంగా పోరాడే వ్యక్తుల ప్రయత్నాల విలువను ఇది పూర్తిగా తగ్గించివేస్తుంది."[42]

ప్రాంతీయ మానవ హక్కులు
మూడు ప్రధాన ప్రాంతీయ మానవ హక్కులు సాధనాలు మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ శాసనపత్రం, మానవ హక్కులపై అమెరికన్ సమావేశం (ది అమెరికాస్) మరియు మానవ హక్కులపై యూరోపియన్ సమావేశం.

ఆఫ్రికా

ఆఫ్రికన్ యూనియన్ (AU) అనేది యాభై-మూడు ఆఫ్రికన్ రాష్ట్రాలతో కూడిన ఒక అధిజాతీయ సమాఖ్య.[43] 2001లో స్థాపించబడిన ఈ సంస్థ లక్ష్యం ఆఫ్రికా యొక్క ప్రజాస్వామ్యం, మానవ హక్కులు, మరియు ధారణీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను పొందడానికి కృషి చేయడం, ముఖ్యంగా అంతర్-ఆఫ్రికన్ వివాదాలను తగ్గించి, ప్రభావవంతమైన సామాన్య మార్కెట్ సృష్టించడం.[44]
మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ శాసనపత్రం అనేది ప్రాంతం యొక్క ప్రధాన మానవ హక్కుల సాధనం మరియు ఆఫ్రికన్ ఐక్యత సంస్థ (OAU) ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభమైనది (అటుపై ఆఫ్రికన్ యూనియన్ ద్వారా భర్తీ అయింది). మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ శాసనపత్రం 1979లో ప్రకటింపబడింది మరియు ఈ శాసనపత్రం ఏకగ్రీవంగా OAU 1981 శాసనసభలో ఆమోదింపబడింది. అందులోని ప్రకరణం 63ను అనుసరించి (OAU యొక్క సభ్య రాష్ట్రాల "కొద్దిపాటి ఆధిక్యత యొక్క ధృవీకరణ లేదా అవలంబన సాధనాల మూడు నెలల తరువాత సెక్రటరీ జనరల్ అంగీకారం"), మానవ మరియు ప్రజల హక్కుల ఆఫ్రికన్ శాసనపత్రం 1986 అక్టోబరు 21 నాడు అమలులోకి వచ్చింది – ఇందుకు గౌరవార్థకంగా అక్టోబరు 21వ తేదీని "ఆఫ్రికన్ మానవ హక్కుల దినోత్సవం"గా ప్రకటించబడింది.[45]
మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ కమిషన్ (ACHPR) అనేది ఆఫ్రికన్ యూనియన్ యొక్క న్యాయ విభాగం వంటిది, ఇది ఆఫ్రికన్ ఖండం మొత్తమ్మీద మానవ హక్కులు మరియు సామూహిక (ప్రజల) హక్కులను ప్రోత్సహించడం మరియు కాపాడుతుంది , అంతేకాక మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ శాసనపత్రం అర్థనిర్ధారణ మరియు సదరు శాసనపత్రం ఉల్లంఘనలపై వ్యక్తిగత ఫిర్యాదులను పరిగణించడం చేస్తుంది. ఈ కమిషన్ బాధ్యతలు మూడు విస్తార విభాగాలుగా చెప్పవచ్చు:[46]
మానవ మరియు ప్రజల హక్కులను ప్రోత్సహించడం
మానవ మరియు ప్రజల హక్కులను కాపాడడం
మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ శాసనపత్రం యొక్క అర్థ నిర్ణయం చేయడం
ఈ లక్ష్యాలు సాధించడంలో, ఈ కమిషన్ తప్పనిసరిగా "పత్రాలు సేకరించడం, మానవ మరియు ప్రజల హక్కుల రంగంలో ఆఫ్రికన్ సమస్యలపై పరిశీలనలు మరియు పరిశోధనలు చేయడం, సమావేశాలు, సభలు, సమ్మేళనాలు నిర్వహించడం, సమాచారం అందజేయడం, మానవ మరియు ప్రజల హక్కులకు సంబంధించిన జాతీయ మరియు స్థానిక సంస్థలను ప్రోత్సహించడం మరియు, అవసరమైనప్పుడు ప్రభుత్వాలకు సూచనలు మరియు సలహాలు అందజేయడం" (శాసనపత్రం, ప్రకరణం. 45).[46]
మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ న్యాయస్థానం సృష్టింపబడ్డాక (శాసనపత్రం నియమాలను అనుసరించి 1998లో స్వీకరించబడింది మరియు జనవరి 2004 నుండి అమలులోకి వచ్చింది), ఈ కమిషన్ అదనంగా ఈ న్యాయస్థానా పరిధిలో వ్యాజ్యాలను తయారు చేసే బాధ్యతా సైతం తీసుకుంటుంది.[47] AU శాసనసభ జూలై 2004 నిర్ణయంలో, భవిష్యత్తులో మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై న్యాయస్థానం ఆఫ్రికన్ న్యాయస్థానంతో ఏకీకృతం చేయాలని నిర్ణయించింది.
ఆఫ్రికన్ సమాఖ్య న్యాయస్థానం అక్కడి "సమాఖ్య యొక్క ప్రధాన న్యాయసంబంధ విభాగం"గా పనిచేస్తుంది (ఆఫ్రికన్ సమాఖ్య న్యాయస్థానం అధికారపత్రం, ప్రకరణం 2.2).[48] నిరూపించబడనప్పటికీ, మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ కమిషన్ యొక్క బాధ్యతలు స్వీకరించే అవకాశాలు ఉన్నాయి, అంతేకాక ఆఫ్రికన్ సమాఖ్య యొక్క ఉన్నత న్యాయస్థానంగా వ్యవహరిస్తూ, అన్ని అవసరమైన చట్టాలు మరియు ఒడంబడికల అర్థవివరణ చేస్తుంది. ఈ మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ న్యాయస్థానాన్ని స్థాపించిన అధికారపత్రం జనవరి 2004[49]లో కానీ అది న్యాయస్థానంతో ఏకీకృతం కావడం వలన దాని స్థాపన ఆలస్యమయింది. న్యాయస్థానాన్ని స్థాపించే అధికారపత్రం 15 దేశాల ఆమోదం పొందాక అమలులోకి వస్తుంది.[50]
అంతర్జాతీయ సమాజం మరియు NGOలచే ఆఫ్రికాలో ఎన్నో దేశాలు మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనల ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నాయి.[51]
అమెరికాస్

అమెరికన్ రాష్ట్రాల సంస్థ (OAS) అనేది సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని వాషింగ్టన్, D.C.లో ముఖ్యకార్యాలయం కలిగిన అంతర్జాతీయ సంస్థ. ఇందులో అమెరికాలోని ముఫ్ఫై-ఐదు స్వతంత్ర రాష్ట్రాలు సభ్యత్వం కలిగి ఉన్నాయి. 1990ల సమయంలో, అంతర్యుద్ధం ముగిసాక, లాటిన్ అమెరికాలో ప్రజాస్వామ్యం తిరిగి రావడం, మరియు ప్రపంచీకరణ పట్ల ఆసక్తి వలన, OAS క్రొత్త పరిస్థితులలో తనను తాను ఆవిష్కరించుకునే ప్రధాన ప్రయత్నాలు చేసింది. ఇందులో చెప్పబడిన ప్రాధాన్యతలు ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి:[52]
ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం
శాంతికి పాటుపడడం
మానవ హక్కులను పరిరక్షించడం
అవినీతిపై పోరాడడం
స్థానిక ప్రజల హక్కులు
నిరంతర అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం
మానవ హక్కుల ఇంటర్-అమెరికన్ కమిషన్ (IACHR) అనేది అమెరికన్ రాష్ట్రాల సంస్థ యొక్క స్వతంత్ర విభాగం, ఇది సైతం వాషింగ్టన్, D.C.లో ముఖ్యకార్యాలయం కలిగి ఉంది. సాన్ జోస్, కోస్టా రికాలోని మానవ హక్కుల ఇంటర్-అమెరికన్ న్యాయస్థానంతో పాటుగా, ఇది మానవ హక్కుల అభివృద్ధి మరియు పరిరక్షణకై పాటుపడే ఇంటర్-అమెరికన్ వ్యవస్థలోని విభాగాలలో ఒకటి.[53] IACHR అనేది శాశ్వత సంస్థ, ఇది అక్కడి అర్థగోళంలో మానవ హక్కులు ఉల్లంఘనల ఆరోపణలను విచారించేందుకు క్రమం తప్పని మరియు ప్రత్యేక సమావేశాలను సంవత్సరంలో ఎన్నోసార్లు, నిర్వహిస్తుంది. ఇందులోని మానవ హక్కుల కర్తవ్యాలు మూడు పత్రాల నుండి ఉత్పన్నమవుతాయి:[54]
OAS శాసనపత్రం
పురుషుడి హక్కులు మరియు కర్తవ్యాలపై అమెరికన్ ప్రకటన
మానవ హక్కులపై అమెరికన్ సమావేశం
మానవ హక్కుల ఇంటర్-అమెరికన్ న్యాయస్థానం 1979లో స్థాపించబడింది, దీని లక్ష్యం మానవ హక్కులపై అమెరికన్ సమావేశం యొక్క విధానాలను అమలు చేయడం మరియు అర్థ నిర్ధారణ చేయడం. కాబట్టి ఇందులోని రెండు ప్రధాన విధులు నిర్ణయాత్మకం మరియు సూచనాత్మకమైనవి. మొదటి విభాగంలో, ఇది తనకు అందిన మానవ హక్కులు ఉల్లంఘనల నిర్దిష్ట వ్యాజ్యాలను విచారించడం మరియు తీర్పుచెప్పడం చేస్తుంది. రెండవ విభాగంలో ఇది తన దృష్టికి ఇతర OAS విభాగాలు లేదా సభ్య రాష్ట్రాలు చట్టబద్ధమైన అర్థనిర్ధారణకై తీసుకువచ్చిన విషయాలపై అభిప్రాయాలు జారీ చేస్తుంది.[55]
అమెరికాలోని అర్జెంటీనా, బొలివియా, బ్రెజిల్, కొలంబియా, కెనడా, చిలీ, క్యూబా, మెక్సికో, నికారాగువా, పెరుగ్వే, పెరూ, సంయుక్తరాష్ట్రాలు, ఉరుగ్వే మరియు వెనిజ్యులా వంటి ఎన్నో దేశాలు మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనల ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నాయి.
ఆసియా


ఆసియా-వ్యాప్తంగా మానవ హక్కులను ప్రోత్సహించే లేదా రక్షించే సంస్థలు లేదా సమావేశాలు లేవు. మానవ హక్కుల దృక్పథం మరియు వారి మానవ హక్కుల పరిరక్షణ నమోదుపై దేశాలు భిన్నాభిప్రాయాలు కలిగి ఉంటాయి.
ఆగ్నేయాసియా దేశాల సమాఖ్య (ASEAN) [56] అనేది 10 దేశాలకు సంబంధించిన భౌగోళిక-రాజకీయ మరియు ఆర్థిక సంస్థ, ఇది ఆగ్నేయాసియాలో ఉంది, 1967లో ఇండోనేషియా, మలేషియా, ఫిలిప్పీన్స్, సింగపూర్ మరియు థాయిలాండ్ల ద్వారా ఏర్పాటైంది.[57] ఈ సంస్థలో ప్రస్తుతం బ్రూనే, వియత్నాం, లావోస్, మయన్మార్ మరియు కంబోడియాలు కూడా ఉన్నాయి.[56] దీని లక్ష్యాలు అందులోని సభ్యదేశాలలో ఆర్థిక ప్రగతి, సామాజిక ప్రగతి, సాంస్కృతిక అభివృద్ధి సాధించడం మరియు ప్రాంతీయ శాంతిభద్రతల అభివృద్ధి.[56] ASEAN 2009–10 మధ్య ఒక మానవ హక్కుల అంతర్-ప్రభుత్వ కమిషన్‍గా స్థాపించబడింది.
గల్ఫ్ అరబ్ రాష్ట్రాల సహకార మండలి (CCASG) అనేది పర్షియన్ గల్ఫ్ లోని ఆరు అరబ్ రాష్ట్రాలతో కూడిన ఒక వాణిజ్య సమూహం, దీనికి ఎన్నో ఆర్థిక మరియు సామాజిక లక్ష్యాలు ఉన్నాయి. 1981లో ఏర్పాటైన ఈ మండలిలో పర్షియన్ గల్ఫ్ రాష్ట్రాలు బహ్రెయిన్, కువైట్, ఒమన్, ఖతర్, సౌది అరేబియా మరియు యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ ఉన్నాయి.[58]
ఆసియా సహకార సంవాదం (ACD) అనేది ఖండ స్థాయిలో ఆసియన్ సహకారానికి 2002లో ఏర్పడిన సంస్థ, ఇది మునుపు వేర్వేరు రాజకీయ లేదా ఆర్థిక సహకారం కలిగిన ప్రాంతీయ సంస్థలను ఏకీకృతం చేసేందుకు సహాయపడడానికి ఏర్పాటైంది. ACD యొక్క ప్రధాన లక్ష్యాలు ఇవి:[59]
ఆసియన్ దేశాలలో పేదరికం తగ్గించేందుకు ఆసియన్ ప్రజల జీవన ప్రమాణాన్ని పెంచేందుకు, జ్ఞాన-ఆధారిత సమాజాన్ని ఆసియాలో వృద్ధి చేసేందుకు, సమాజం మరియు ప్రజలు అధికారాలను మెరుగుపరచడానికి సాయపడే ఆసియా యొక్క సామాన్యబలాలు మరియు అవకాశాలను గుర్తించి, అన్ని విభాగాలలో పరస్పర ఆధారాన్ని ప్రోత్సహించడం;
ఆసియాలో వాణిజ్యం మరియు ఆర్థిక మార్కెట్ విస్తరించడం మరియు ఆసియన్ దేశాల బేరమాడు శక్తిని పోటీకి ప్రత్యామ్నాయంగా వృద్ధి చేయడం మరియు, తద్వారా, ప్రపంచ మార్కెట్లో ఆసియా యొక్క ఆర్థిక పోటీతత్వాన్ని మెరుగుపరచడం;
ఆసియా యొక్క సామర్థ్యాలు మరియు బలాలను మెరుగుపరచడం మరియు ప్రస్తుత సహకార యంత్రాంగాలను ఇతర ప్రాంతాలకు తగిన భాగస్వాములుగా చేయడం ద్వారా ఆసియన్ సహకారంలో కీలకపాత్ర పోషించడం;
చివరికి మిగిలిన ప్రపంచంతో మరింత సమాన హోదాలో వ్యవహరించేలా, మరియు ఆశాజనకంగా పరస్పర శాంతి మరియు అభివృద్ధికి దోహదపడేలా, ఆసియన్ ఖండాన్ని ఆసియన్ సమాజంగా రూపొందించడం.
పై సంస్థలలో దేనికీ మానవ హక్కులను ప్రోత్సహించే లేదా రక్షించే ఒక నిర్దిష్ట అధికారపత్రం లేదు, కానీ ప్రతిదానికీ కొన్ని మానవ హక్కుల సంబంధిత ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక లక్ష్యాలు ఉన్నాయి.[59][60]
ఎన్నో ఆసియన్ దేశాలలో తీవ్ర మానవ హక్కుల దుర్వినియోగాలు జరుగుతున్నాయని అంతర్జాతీయ సమాజం మరియు మానవ హక్కులు సంస్థలు ఆరోపిస్తాయి.[61]
ఐరోపా

1949లో స్థాపించబడిన యూరోప్ మండలి యూరోపియన్ సమైక్యతకై పనిచేసే అత్యంత పురాతన సంస్థ. ప్రజా అంతర్జాతీయ చట్టం పరిధిలో గుర్తింపు పొందిన చట్టబద్ధమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన అంతర్జాతీయ సంస్థ మరియు ఐక్యరాజ్యసమితిలో పర్యవేక్షక స్థాయి కలిగి ఉంటుంది. యూరోప్ మండలి కార్యాలయం స్ట్రాస్బోర్గ్, ఫ్రాన్సులో ఉంది. యూరోప్ మండలి అనేది మానవ హక్కులపై యూరోపియన్ సమావేశం మరియు యూరోపియన్ మానవ హక్కుల న్యాయస్థానం రెండింటికీ బాధ్యతా వహిస్తుంది.[62] ఈ సంస్థలు తమ మండలిలో సభ్యులపై మానవ హక్కుల విధానాలను అమలుచేస్తాయి, ఇవి కఠినమైనవి అయినప్పటికీ, మానవ హక్కులపై ఐక్యరాజ్యసమితి శాసనపత్రంలో చెప్పబడిన వాటికంటే ఉదారమైనవి. ఈ మండలి ప్రాంతీయ లేదా బలహీనవర్గాల భాషల యూరోపియన్ శాసనపత్రం మరియు యూరోపియన్ సామాజిక శాసనపత్రం రెండింటినీ ప్రోత్సహిస్తుంది.[63] సభ్యత్వం యూరోపియన్ ఏకత్వం కోరుకునే, చట్ట నిబద్ధత సూత్రాలను స్వీకరించే, ప్రజాస్వామ్యం, ప్రాథమిక మానవ హక్కులు మరియు స్వేచ్ఛల హామీ ఇచ్చే అన్ని యూరోపియన్ రాష్ట్రాలకీ వర్తిస్తుంది.[64]
యూరోప్ మండలి అనేది యూరోపియన్ యూనియన్ నుండి భిన్నమైనది, కానీ ఈ రెండవది యూరోపియన్ సమావేశం మరియు సుమారుగా స్వయంగా మండలికీ తలవొగ్గి ఉంటుంది. EU సైతం వేరొక మానవ హక్కులు పత్రం కలిగి ఉంది, ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ యొక్క ప్రాథమిక హక్కుల శాసనపత్రం.[65]
1950 నుండి మానవ హక్కులపై యూరోపియన్ సమావేశం యూరోప్‍లో మానవ హక్కులు మరియు ప్రాథమిక స్వేచ్ఛలను నిర్వచించి, అందించింది.[66] యూరోప్ మండలిలోని అన్ని 47 సభ్య రాష్ట్రాలు సమావేశంలో సంతకం చేశాయి మరియు తత్ఫలితంగా స్ట్రాస్బోర్గ్‌లోని యూరోపియన్ మానవ హక్కుల న్యాయస్థానం పరిధిలోనికి వస్తాయి.[66] హింస మరియు అమానుష లేదా అవహేళనకర ప్రవర్తనను నివారించేందుకు (ఈ సమావేశంలో ప్రకరణం 3), హింసా నివారణ సమితి స్థాపించబడింది.[67]
యూరోపియన్ మానవ హక్కుల న్యాయస్థానం అనేది వ్యక్తులు (ప్రభుత్వాలు కాకుండా) తీసుకొచ్చే వ్యాజ్యాలను విచారించే పరిధి ఉన్న ఏకైక అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం.[66] 2010 ప్రారంభంలో, ఈ న్యాయస్థానంలో 120,000 అసంపూర్ణ వ్యాజ్యాలు మరియు ఎన్నో-సంవత్సరాల వెయిటింగ్ లిస్టులో ఉన్నాయి.[68]
[69]
[70] న్యాయస్థానానికి సమర్పించిన ప్రతి 20 వ్యాజ్యాలలో సుమారు 1 అనుమతి పొందదగినదిగా పరిగణిస్తారు.[71] 2007లో, ఈ న్యాయస్థానం 1,503 తీర్పులు వెలువరించింది. ప్రస్తుత వేగంతో కొనసాగితే, అసంపూర్ణ వ్యాజ్యాలు పూర్తికావడానికి 46 సంవత్సరాలు పడుతుంది.[72]
ఓషియానియా

ఓషియానియాలో మానవ హక్కులపై ఎలాంటి ప్రాంతీయ భావనలు లేదా ఒప్పందాలు లేవు, కానీ చాలావరకూ దేశాలలో ఎంతో గౌరవింపబడే మానవ హక్కుల ప్రమాణాలు ఉన్నాయి. కానీ 2005 పసిఫిక్ ప్రణాళికలో, ఈ ప్రాంతంలో "మానవ హక్కుల పరిరక్షణ మరియు అభివృద్ధి" ప్రణాళిక స్వీకరించడం ఉంది. సంస్థాగత ప్రాంతీయ మానవ హక్కుల నిర్మాణం భావన కొనసాగుతూ ఉంటుంది, దీని లక్ష్యం పసిఫిక్ ద్వీపాల వేదికతో ప్రమేయం లేకుండా ఒక పర్యవేక్షక సంస్థ మరియు భద్రత నిర్మాణాలను ఏర్పాటు చేయడం.[73]
హక్కులకు సంబంధించి చట్టపరమైన బిల్లు లేదా రాజ్యాంగం లేని ఏకైక పశ్చిమ ప్రజాస్వామ్యం ఆస్ట్రేలియా, కానీ ఎన్నో చట్టాలు మానవ హక్కుల పరిరక్షణకై ఏర్పాటయ్యాయి మరియు ఆస్ట్రేలియా రాజ్యాంగం ఉన్నత న్యాయస్థానం నిర్దేశించిన నిర్దిష్ట హక్కులను కలిగి ఉందని గమనించారు. కానీ, ఆస్ట్రేలియా వివిధ సమయాలలో అక్కడి వలస విధానాలు, మానసిక చికిత్సాలయంలో రోగుల చికిత్స, స్థానిక జనాభా చికిత్స, మరియు విదేశీ విధానం గురించి విమర్శింపబడింది.
మానవ హక్కులలో భావనలు
అవిభాజ్యత మరియు వర్గీకరణ
మానవ హక్కుల అత్యంత సామాన్య వర్గీకరణలో వీటిని పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులు, మరియు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులుగా విభజించడం.
మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన (UDHR) 3 నుండి 21వ నిబంధనలలో మరియు పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులపై అంతర్జాతీయ లిఖిత సమ్మతి (ICCPR) లో పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులు పొందుపరచబడ్డాయి. మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన (UDHR) లోని 22 నుండి 28వ నిబంధనలలో మరియు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులపై అంతర్జాతీయ లిఖిత సమ్మతి (ICESCR) లో ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులు పొందుపరచబడ్డాయి.
అవిభాజ్యత
UDHRలో ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులు మరియు పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులు రెండూ పొందుపరచబడ్డాయి, ఎందుకంటే విభిన్న హక్కులు కేవలం కలసికట్టుగానే విజయవంతంగా ఉండగలవనే సూత్రం ఇందుకు ఆధారం.






“The ideal of free human beings enjoying civil and political freedom and freedom from fear and want can only be achieved if conditions are created whereby everyone may enjoy his civil and political rights, as well as his social, economic and cultural rights”—International Covenant on Civil and Political Rights and the International Covenant on Economic Social and Cultural Rights, 1966
ఇది నిజం, ఎందుకంటే పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులు లేకుంటే, ప్రజలు వారి ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులను నిర్వహించలేరు. అదే విధంగా, జీవనోపాధి మరియు పనిచేసే సమాజం లేకుంటే, ప్రజలు పౌర లేదా రాజకీయ హక్కులను ఉపయోగించుకోలేరు (దీనిని నిండిన కడుపు సిద్ధాంతం అంటారు).
అన్ని మానవ హక్కుల అవిభాజ్యత మరియు పరస్పర ఆధారం అనేది 1993 వియన్నా ప్రకటన మరియు కార్యాచరణ ప్రణాళికలో ధ్రువీకరింపబడింది:






“All human rights are universal, indivisible and interdependent and related. The international community must treat human rights globally in a fair and equal manner, on the same footing, and with the same emphasis”—Vienna Declaration and Programme of Action, World Conference on Human Rights, 1993 ఈ ప్రతిపాదనను న్యూయార్క్ లోని 2005 ప్రపంచ సమావేశం (పరిచ్ఛేదం 121) తిరిగి ధ్రువపరచింది.
UDHRలో సంతకం చేసినవారు ఆమోదించినప్పటికీ, నిజానికి చాలామంది విభిన్న రకాల హక్కులకు సమాన ప్రాముఖ్యత ఇవ్వడం జరగదు. కొన్ని పశ్చిమ సంస్కృతులు కొన్నిసార్లు పని, విద్య, ఆరోగ్యం మరియు గృహం హక్కు వంటి ఆర్థిక మరియు సామాజిక హక్కులకు నష్టం జరిగినా తరచూ పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చేవి. ఉదాహరణకు, సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉపయోగ స్థానంలో ఆరోగ్యపరిరక్షణ యొక్క సార్వత్రిక లభ్యత ఉండదు.[74] దీని అర్థం పశ్చిమ సంస్కృతులు ఈ హక్కులను పూర్తిగా విస్మరించాయని కాదు (పశ్చిమ యూరోప్ లోని సంక్షేమ రాష్ట్రాలు దీనికి సాక్ష్యం). అదే విధంగా మాజీ సోవియట్ సంఘ దేశాలు మరియు ఆసియన్ దేశాలు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులకు ప్రాధాన్యతను కల్పించే ప్రయత్నం చేశాయి, కానీ తరచూ పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులు కల్పించడంలో విఫలమయ్యాయి.
వర్గీకరణ
మానవ హక్కుల అవిభాజ్యత వ్యతిరేకులు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులు అనేవి పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులకన్నా ప్రాథమికంగా భిన్నమైనవని మరియు వాటిని పూర్తిగా విభిన్న దృష్టితో చూడాలని వాదిస్తారు. ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులు ఇలా ఉంటాయని వాదిస్తారు:[75]
ఆశావహం, దీని అర్థం ఇవి ప్రభుత్వం ద్వారా కార్యశీలక హోదా పొందడం అవసరం (ప్రభుత్వం కేవలం హక్కుల అతిక్రమణను నివారించాలి అనడానికి వ్యతిరేకంగా)
వనరు-ప్రధానం, అంటే ఇవి ఖరీదైనవి మరియు అందించడం కష్టమైనవి
ప్రగతిశీలం, అంటే ఇవి అమలు కావడానికి గణనీయమైన సమయం పడుతుంది
అస్పష్టం, అంటే వీటిని పరిమాణాత్మకంగా కొలవడం అసాధ్యం, మరియు ఇవి తగినంతగా లభించాయా అన్నది నిర్ణయించడం కష్టం.
సిద్ధాంతపరంగా విభాజ్యం/రాజకీయం, అంటే దేనిని హక్కుగా చెప్పవచ్చు అన్న విషయంపై ఏకాభిప్రాయం ఉండదు
సామ్యవాదం, పెట్టుబడిదారీతనాని విరుద్ధం
న్యాయపరిధిలో లేనివి, అంటే అవి అందించడం, లేదా వాటి అతిక్రమణను ఒక న్యాయస్థానంలో నిర్ణయించడం అసాధ్యం
ఆశయాలు లేదా లక్ష్యాలు, నిజమైన 'చట్టబద్ధమైన' హక్కులకు విరుద్ధంగా
అదే విధంగా పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులను ఇలా వర్గీకరించవచ్చు:
నిరాశాజనకం, అంటే ప్రభుత్వం ఎలాంటి చర్యా తీసుకోకపోవడం ద్వారా వాటిని కాపాడుతుంది
మూల్య రహితం
తక్షణం, అంటే ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన తక్షణమే అందించడం సాధ్యం
నిర్దిష్టం, అంటే అవి అందించడం గురించి తెలుసుకోవడం మరియు వాటిని కొలవడం సులభం
సైద్ధాంతికం కానివి/రాజకీయం కానివి
పెట్టుబడిదారీ
న్యాయపరిధిలోనివి
నిజమైన 'చట్టబద్ధమైన' హక్కులు
ది నో-నాన్సెన్స్ గైడ్ టు హుమన్ రైట్స్,లో ఒలివియా బాల్ మరియు పాల్ గ్రీడీ, పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులు మరియు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులు రెండింటికీ, పై వర్గీకరణలో లేని ఉదాహరణలు కనిపెట్టడం ఎంతో సులభమని వాదించారు. ఎందరో ఇతరులలో, వారు ఒక న్యాయ వ్యవస్థను నిర్వహించడం, న్యాయ ప్రక్రియకు సంబంధించి ఇతర హక్కుల గురించి చట్టం ముందు పౌర హక్కుకై తగిన ప్రక్రియ నడిపే ప్రాథమిక అవసరం అనేది, ఆశావహం, వనరు-ఆధారం, ప్రగతిశీలం మరియు అస్పష్టం కాగా, గృహం కొరకు సామాజిక హక్కు న్యాయపరిధిలోనిది మరియు నిజమైన 'చట్టబద్ధమైన' హక్కు.[76]
కరెల్ వసాక్ చెప్పిన మరొక వర్గీకరణ ప్రకారం మానవ హక్కులకు సంబంధించి మూడు తరాలు ఉన్నాయి: మొదటి-తరం పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులు (జీవించే మరియు రాజకీయ భాగస్వామ్య హక్కు), రెండవ-తరం ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులు (జీవనోపాధి హక్కు) మరియు మూడవ-తరం సంఘీభావ హక్కులు (శాంతి హక్కు, పరిశుభ్ర పర్యావరణ హక్కు). ఈ తరాలలో మూడవ తరం అనేది అత్యధికంగా చర్చింపబడింది మరియు చట్టబద్ధమైన మరియు రాజకీయ గుర్తింపు రెండూ దీనికి లేవు. ఈ వర్గీకరణ హక్కుల అవిభాజ్యతకు భిన్నంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఇది కొన్ని హక్కులు ఇతర హక్కులతో ప్రమేయం లేకుండా ఉంటాయని చెబుతుంది. కానీ వ్యావహారిక కారణాల వలన హక్కుల ప్రాధాన్యత అనేది విస్తారంగా అంగీకరించబడిన అవసరం. మానవ హక్కులు నిపుణుడు ఫిలిప్ ఆల్స్టన్ ఇలా వాదించాడు:






“If every possible human rights element is deemed to be essential or necessary, then nothing will be treated as though it is truly important.”—Philip Alston[77]
అతడు, మరియు ఇతరులు, హక్కుల ప్రాధాన్యతలో జాగ్రత్త పాటించమని అభ్యర్థిస్తారు:






“...the call for prioritizing is not to suggest that any obvious violations of rights can be ignored.”—Philip Alston[77]






“Priorities, where necessary, should adhere to core concepts (such as reasonable attempts at progressive realization) and principles (such as non-discrimination, equality and participation.”—Olivia Ball, Paul Gready[78]
కొన్ని మానవ హక్కులు "రద్దుకాని హక్కులు"గా చెప్పబడతాయి. రద్దుకాని హక్కులు (లేదా రద్దు చేయకూడని హక్కులు) అనే పదం "ప్రాథమికమైన మానవ హక్కులను, మానవ శక్తిచే పొందలేనివి, మరియు వదులుకోలేని వాటిని" సూచిస్తుంది.
సార్వత్రికవాదం వెర్సెస్ సాంస్కృతిక సాపేక్షవాదం


UDHRలో ఎలాంటి భౌగోళిక ప్రాంతం, ప్రభుత్వం, జాతి లేదా సంస్కృతికి చెందిన వారైనా అందరు మానవులకూ సమానంగా అమలయ్యే సార్వత్రిక హక్కులు ఉన్నాయి.
సాంస్కృతిక సాపేక్షవాదం ప్రతిపాదకులు విభిన్న సంస్కృతులను స్వీకరించాలని వాదిస్తారు, ఇది మానవ హక్కులకు ప్రతికూలమైన సంఘటనలకు దారితీయవచ్చు.
ఉదాహరణకు స్త్రీ జననాంగ విరూపణం ఆఫ్రికా, ఆసియా మరియు దక్షిణ అమెరికాలోని విభిన్న సంస్కృతులలో జరుగుతుంది. ఇది ఎలాంటి మతం యొక్క అవసరం కాదు, కానీ ఎన్నో సంస్కృతులలో సంప్రదాయంగా మారింది. దీనిని చాలావరకూ అంతర్జాతీయ సమాజం స్త్రీలు మరియు బాలికల హక్కుల ఉల్లంఘనగా భావిస్తుంది, మరియు ఇది కొన్ని దేశాలలో చట్టవిరుద్ధం.
సార్వత్రికవాదం కొందరిచే సాంస్కృతిక, ఆర్థిక లేదా రాజకీయ సామ్రాజ్యవాదంగా వర్ణింపబడుతుంది. ముఖ్యంగా, మానవ హక్కుల భావన తరచూ మౌలికంగా రాజకీయంగా ఉదార దృక్కోణంగా చెప్పబడుతుంది, ఇది యూరోప్, జపాన్ లేదా ఉత్తర అమెరికాలలో సాధారణంగా అంగీకారం పొందినప్పటికీ, ఇతర ప్రదేశాలలో ప్రామాణికంగా చెప్పబడలేదు.
ఉదాహరణకు, 1981లో ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క ఇరానియన్ ప్రతినిధి, సైద్ రాజాయీ-ఖోరస్సాని, మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన గురించి తన దేశం అభిప్రాయాన్ని ఇలా వివరించాడు, UDHR అనేది "జూడియో-క్రిస్టియన్ సంప్రదాయం యొక్క లౌకిక వ్యాఖ్యానం", దీనిని ముస్లింలు ఇస్లామిక్ చట్టాన్ని అతిక్రమించకుండా అమలు చేయలేరు.[79] సింగపూర్ మాజీ ప్రధాని లీ కువాన్ యూ, మరియు మలేషియా మాజీ ప్రధాని మహాతీర్ బిన్ మొహమద్ ఇరువురూ 1990లలో ఆసియన్ విలువలు పశ్చిమ విలువల నుండి గణనీ యంగా విభిన్నమైనవని మరియు విధేయతను కలిగి ఉంటాయని, అంతేకాక సామాజిక స్థిరత మరియు ప్రగతి కొరకు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలు వదులుకోవడం మంచిదని, కాబట్టి ఆసియాలో ప్రజాస్వామ్యంకన్నా అధికారపూర్వక ప్రభుత్వం మంచిదని చెప్పారు. ఈ దృక్కోణాన్ని మహాతీర్ యొక్క మాజీ సహాయకుడు వ్యతిరేకించాడు:






“To say that freedom is Western or unAsian is to offend our traditions as well as our forefathers, who gave their lives in the struggle against tyranny and injustices.”—A Ibrabim in his keynote speech to the Asian Press Forum title Media and Society in Asia, December 2, 1994
మరియు సింగపూర్' యొక్క ప్రతిపక్ష నాయకుడు చీ సూన్ జువాన్, ఆసియన్లకు మానవ హక్కులు అనవసరమని చెప్పడం జాతి విచక్షణ అవుతుందన్నాడు.[80][81]
జాన్ లోకే మరియు జాన్ స్టువర్ట్ మిల్ వంటి ప్రభావవంతమైన మానవ-హక్కుల ఆలోచనాపరులు అందరూ పశ్చిమ దేశాలకు చెందినవారు మరియు వారిలో కొందరు రాజ్యాలు స్వయంగా నడపాలనే ఆలోచనలు కలిగిన వారనే వాస్తవం గురించి చెప్పడం జరుగుతూ ఉంటుంది.[82][83]
సాంస్కృతిక సాపేక్షవాదం అనేది స్వయం-వినాశక పరిస్థితి; సాంస్కృతిక సాపేక్షవాదం నిజమైతే, అప్పుడు సార్వత్రికవాదం కూడా నిజమవుతుంది. 1948లో UDHR ఏర్పాటుకు పూర్వం లేని ఆధునిక మానవ హక్కులు అన్ని సంస్కృతులకూ క్రొత్తవన్న వాస్తవాన్ని సాపేక్షతా వాదాలు నిర్లక్ష్యం చేస్తాయి. అవి ఇంకా UDHR ప్రతిని తయారుచేసింది మహాత్మా గాంధీ వంటి ఆలోచనాపరుల సలహాతో ఒక US రోమన్ కేథలిక్, ఒక చైనీస్ కన్ఫ్యూషియన్ తత్వవేత్త, ఒక ఫ్రెంచ్ జియానిస్ట్ మరియు ఒక అరబ్ లీగ్ ప్రతినిధి, ఇతరులతో కలిసి, ఎన్నో విభిన్న సంస్కృతులు మరియు సంప్రదాయాల ప్రజలు అన్న వాస్తవాన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తాయి.[20]
మైకేల్ ఇగ్నతీఫ్ సాంస్కృతిక సాపేక్షవాదం అనేది దాదాపుగా కేవలం మానవ హక్కుల దుర్వినియోగాలు జరిగే సంస్కృతులలో అధికారం చేలాయిన్చేవారు మాత్రమే ఉపయోగించిన వాదమని, మరియు బలహీనుల మానవ హక్కులు అలక్ష్యం చేయబడతాయని వాదించాడు.[84] సార్వత్రికవాదం ప్రతిగా సాపేక్షవాదం పోలికను చెప్పడానికి, ఎవరు ఏ నిర్దిష్ట సంస్కృతికి ప్రతినిధిత్వం వహిస్తున్నారో తెలుసుకోవాలన్న వాస్తవం దీంతో తెలియవస్తుంది.
సార్వత్రికవాదం మరియు సాపేక్షవాదం మధ్య వాదం అనేది సంపూర్ణం కాకపోయినా, అది అన్ని అంతర్జాతీయ మానవ హక్కులు సాధనాల ప్రయోజనం మానవ హక్కులు విశ్వజనీనంగా అమలు కావాలన్న సూత్రంపై ఆధారపడిన విద్యాసంబంధ చర్చ. 2005 ప్రపంచ సమావేశం ఈ సూత్రానికి అంతర్జాతీయ సమాజం కట్టుబడి ఉంటుందని తిరిగి ధ్రువీకరించింది:






“The universal nature of human rights and freedoms is beyond question.”—2005 World Summit, paragraph 120
ప్రభుత్వ మరియు ప్రభుత్వేతర పాత్రధారులు
సంస్థలు, NGOలు, రాజకీయ పార్టీలు, అనధికారిక సమూహాలు, మరియు వ్యక్తులను ప్రభుత్వేతర పాత్రధారులు అంటారు. ప్రభుత్వేతర పాత్రధారులు సైతం మానవ హక్కుల దుర్వినియోగాలకు పాల్పడవచ్చు, కానీ వ్యక్తులపై అమలయ్యే అంతర్జాతీయ మానవత్వ చట్టం కాకుండా, సాధారణంగా మానవ హక్కులు చట్టం పరిధిలోకి వస్తారు. ఇంకా, మానవ హక్కుల చట్టం 1998 (UK) వంటి నిర్దిష్ట జాతీయ సాధనాలు మానవ హక్కుల విధులను సంప్రదాయపరంగా ప్రభుత్వంలో భాగం కాని ("ప్రజా అధికార సంస్థలు") నిర్దిష్ట సంస్థలపై విధించవచ్చు.
బహుళజాతీయ సంస్థలు ప్రపంచంలో మరింత ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి, మరియు మానవ హక్కుల దుర్వినియోగాలలో ఎక్కువ శాతానికి బాధ్యత వహిస్తాయి.[85] ప్రభుత్వాల చర్యలకు సంబంధించి చట్టబద్ధమైన మరియు నైతిక పరిసరాలు అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, బహుళజాతీయ సంస్థలకు చెందినవి వివాదాస్పదమైనవి మరియు సరైన నిర్వచనం లేనివి. బహుళజాతీయ సంస్థల యొక్క ప్రాథమిక బాధ్యత వారి చర్యలచే ప్రభావితం చెందేవారిపై కాకుండా, వారి వాటాదారుల పట్ల ఉంటుంది. అటువంటి సంస్థలు అవి వ్యవహరించే ప్రభుత్వాల ఆర్థికవ్యవస్థలకన్నా పెద్దవి కావచ్చు, మరియు గణనీయ ఆర్థిక మరియు రాజకీయ అధికారం చెలాయించవచ్చు. మానవ హక్కులకు సంబంధించి సంస్థల ప్రవర్తన గురించి స్పష్టమైన అంతర్జాతీయ ఒడంబడికలు లేవు, మరియు జాతీయ చట్టం ఎంతో మార్పులతో కూడి ఉంటుంది. జీన్ జీగ్లర్, UN మానవ హక్కుల కమిషన్ యొక్క ప్రత్యేక నివేదకుడు 2003లో ఆహారపు హక్కు గురించి ఒక నివేదికలో ఇలా అన్నాడు:






“the growing power of transnational corporations and their extension of power through privatization, deregulation and the rolling back of the State also mean that it is now time to develop binding legal norms that hold corporations to human rights standards and circumscribe potential abuses of their position of power.”—Jean Ziegler[86]
ఆగస్టు 2003లో మానవ హక్కుల కమిషన్ యొక్క మానవ హక్కుల అభివృద్ధి మరియు పరిరక్షణ యొక్క ఉప-కమిషన్ మానవ హక్కులకు సంబంధించి బహుళజాతీయ సంస్థలు మరియు ఇతర వ్యాపార సంస్థల బాధ్యతల గురించి వ్రాతప్రతిని తయారు చేసింది.[87] వీటిని మానవ హక్కుల కమిషన్ 2004లో పరిశీలించింది, కానీ సంస్థలపై వీటి నిర్బంధ ప్రభావం లేదు, మరియు వీటిని పర్యవేక్షించడం లేదు.[88]
బహుళ-జాతీయ పక్షవాద జాలాలు మరియు మానవ హక్కులు
“ఆక్టివిస్ట్స్ బియాండ్ బోర్డర్స్”లో మార్గరెట్ E. కెక్ మరియు కాతరిన్ సిక్కింక్, బహుళ-జాతీయ పక్షవాద జాలాలను “…వారి ఏర్పాటుకు కారణమైన ఆదర్శ భావనలు లేదా విలువల ద్వారా విభిన్నమైన ఉద్యమకారుల జాలాలు”గా నిర్వచించారు.[89] ఈ నిర్వచనం ఎన్నో మానవ హక్కులు సంస్థలలో చూడవచ్చు.
కెక్ మరియు సిక్కింక్ సమాచార సాంకేతికత యొక్క సార్వత్రిక లభ్యతకు మునుపు సమయం నుండి వ్రాయడం ప్రారంభించారు, మరియు ఆ సమయంలో ప్రధాన పాత్రధారులు ప్రభుత్వాలే.[90] కెక్ మరియు సిక్కింక్ ప్రతిపాదించిన బూమెరాంగ్ ధోరణి ప్రకారం ప్రభుత్వం A అనేది హక్కులను కాపాడడం లేదా ఉల్లంఘించడం అనేది లేకుండా "నిరోధం" కలిగించే పక్షవాదం నమూనా.. ప్రభుత్వేతర పాత్రధారులు ప్రభుత్వం Bకి చెందిన ఇతర ప్రభుత్వేతర పాత్రధారులకు నిరోధం గురించి సమాచారం అందించడం జరుగుతుంది మరియు సదరు ప్రభుత్వేతర పాత్రధారులు ప్రభుత్వం Bకి తెలియబరుస్తారు. ప్రభుత్వం B అటుపై ప్రభుత్వం A పై ఒత్తిడి తెస్తుంది మరియు/లేదా అంతర్జాతీయ సంస్థల ద్వారా ప్రభుత్వం A పై దాని విధానాలు మార్చుకునేలా ఒత్తిడి తెస్తుంది.[91]
బహుళజాతీయ పక్షవాద జాలాలకు సౌకర్యంగా ఉండేందుకు, ఆ జాలంలో సామాన్య విలువలు మరియు సూత్రాలు, సమాచార లభ్యత మరియు ప్రభావవంతమైన ఉపయోగం, వారి ప్రయత్నాలు మార్పు తీసుకు రాగలవని మరియు ప్రభావవంతంగా వారి విలువలు ఏర్పరచుకోవడం ఉండాలి.[92] సమాచార ఉపయోగం మానవ హక్కుల సంస్థలకు చారిత్రికంగా ఎంతో ముఖ్యం. మానవ హక్కుల విధానం “వాస్తవాలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా మార్పును ప్రోత్సహించడం”గా చెబుతారు.[93] వాస్తవాలు ఉపయోగించి, ప్రభుత్వం మరియు ప్రభుత్వేతర పాత్రధారులు సదరు సమాచారాన్ని మానవ హక్కుల అతిక్రమణదారులపై ఒత్తిడి తీసుకురావచ్చు.
మద్దతు పొందడానికి ప్రత్యేక ప్రజల సమూహంపై లక్ష్యం పెట్టె దేశాలు లేదా సమస్యలపై మానవ హక్కుల పక్షవాద జాలాలు దృష్టి సారిస్తాయి.[92] ప్రజలు మద్దతు పొందేందుకు, మానవ హక్కుల సంస్థలు నెట్‍వర్కింగ్ ద్వారా సంబంధాలు మెరుగుపరచుకోవడం, వనరుల లభ్యత మరియు సంస్థాగత నిర్మాణ నిర్వహణ చూసుకోవడం అవసరం.[94]
సమాచార సాంకేతికత మరియు మానవ హక్కులు జాలకీకృత పక్షవాదం
ఇంటర్నెట్, మొబైల్ టెలిఫోన్లు, మరియు సంబంధిత సమాచార సాంకేతికతల విస్తారమైన లభ్యత కారణంగా వినియోగదారులు సామూహిక కార్యకలాపాల ద్వారా లావాదేవీల ఖర్చులను అధిగమించడం వలన మునుపటి పక్షవాద నమూనాలలో మార్పు వచ్చింది.[95]
సమాచార సాంకేతికత మరియు సదరు అత్యధిక సమాచారం అందించే సామర్థ్యం వలన, సమూహం ఏర్పాటుకు ఖర్చు తక్కువ కావడం లేదా అసలు లేకపోవడం ఉంటుంది.[95] ప్రస్తుతం మానవ హక్కుల అతిక్రమణదారులను అన్వేషించేందుకు మరియు అవసరమైన వారికి సదరు సమాచారం అందించేందుకు మానవ హక్కుల సంస్థలకు సహకారం ఎంతో సులభతరమైంది.
ఈ ప్రభావం వలన ప్రభుత్వాలు తమ పౌరులకు అందకూడని సమాచారం చేరకుండా చేయడం కష్టతరం అవుతుంది. సాంకేతికత వృద్ది వలన సమాచారం ప్రపంచంలో అందరికీ అందకుండా ఉండడం అసాధ్యం, తద్వారా మానవ హక్కుల సంస్థలు హక్కులను పర్యవేక్షించడం మరియు కాపాడడం మరింత సులభం అవుతుంది.
అదనంగా, సునాయాసంగా సమూహాల ఏర్పాటుకు ఇంటర్నెట్ ఒక వేదికగా మారడం వలన, ఒక కేంద్ర సంస్థ అంతగా అవసరం ఉండదు. సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లు మరియు బ్లాగులతో, ఏ వ్యక్తి అయినా హక్కు సాధనాలు మరియు ప్రేక్షకులతో సామూహిక కార్యకలాపాలను కొనసాగించవచ్చు. అత్యధిక స్థాయిలో సమాచారం అందుబాటులో ఉండడం చేత, అధికార యంత్రాంగం యొక్క అవసరం తగ్గుతోంది.[95]
ఎలక్ట్రానిక్ మ్యాపింగ్
ఎలక్ట్రానిక్ మ్యాపింగ్ అనేది ఎలక్ట్రానిక్ నెట్‍వర్కులు, శాటిలైట్ చిత్రాలు మరియు అన్వేషణను ఉపయోగించి క్రొత్తగా అభివృద్ధి చేసిన సాధనం. దీనికి ఉదాహరణలు టాక్టికల్ మ్యాపింగ్, క్రైసిస్ మ్యాపింగ్ మరియు జియో-మ్యాపింగ్. టాక్టికల్ మ్యాపింగ్ అనేది ప్రాథమికంగా మానవ హక్కుల దుర్వినియోగాలను అన్వేషణ పరిశీలన మరియు అమలు పర్యవేక్షణ ద్వారా తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగించడం జరుగుతుంది.[96]
చట్టపరమైన అంశాలు
మానవ హక్కులు వెర్సెస్ జాతీయ భద్రత

అప్రధానేతర మానవ హక్కులు (అంతర్జాతీయ సమావేశాల ప్రకారం, జీవించే హక్కు, బానిసత్వం నుండి విముక్తి పొందే హక్కు, హింస నుండి విముక్తి పొందే హక్కు మరియు నేర చట్టాలు గతానికి ఆపాదించడం నుండి విముక్తి పొందే హక్కులు అప్రధానేతర హక్కులుగా చెప్పబడ్డాయి, [97] UN దృష్టిలో మానవ హక్కులు అనేవి జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితిలో పరిమితం చేయవచ్చు లేదా పూర్తిగా విడిచి పెట్టవచ్చు – కానీ






“the emergency must be actual, affect the whole population and the threat must be to the very existence of the nation. The declaration of emergency must also be a last resort and a temporary measure”—United Nations. The Resource[97]
ఎలాంటి పరిస్థితులలోనూ జాతీయ భద్రత కారణంగా అలక్ష్యం చేయకూడని హక్కులను అనుల్లంఘనీయ విధులు లేదా జస్ కోజేన్స్ అంటారు. అటువంటి ఐక్యరాజ్యసమితి శాసనపత్రం విధులను అన్ని దేశాలపై అమలవుతాయి మరియు ఒడంబడిక ద్వారా మార్పు చేయలేనివి.
మానవ హక్కులు ఉల్లంఘనలను సమర్థించేందుకు ఉపయోగపడే జాతీయ భద్రత ఉదాహరణలు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో జపనీస్ అమెరికన్ నిర్బంధం, [98] స్టాలిన్ యొక్క ఘనమైన తొలగింపు, [99] మరియు కొన్ని దేశాల ద్వారా తరచూ ఉగ్రవాదంపై యుద్ధం పేరిట ఆధునిక-కాలపు ఉగ్రవాద-అనుమానితుల హక్కుల దుర్వినియోగాలు.[100][101]
మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనాలు

మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు అనేవి ఏదైనా ప్రభుత్వ లేదా ప్రభుత్వేతర పాత్రధారి ఏదైనా UDHR ఒడంబడికను లేదా ఇతర అంతర్జాతీయ మానవ హక్కులు లేదా మానవత్వ చట్టాన్ని ఉల్లంఘించినప్పుడు సంభవిస్తుంది. ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి చట్టాల యొక్క మానవ హక్కులు ఉల్లంఘనలకు సంబంధించింది. ఐక్యరాజ్యసమితి శాసనపత్రం యొక్క ప్రకరణం 39 ప్రకారం UN భద్రతా మండలి (లేదా నియమిత అధికారసంస్థకు) కి మాత్రమే UN మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలను నిర్ణయించే ఏకైక అధికరణ స్థానంగా నియమించింది.
మానవ హక్కుల దుర్వినియోగాన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి సమాఖ్యలు, జాతీయ సంస్థలు మరియు ప్రభుత్వాలు మరియు ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్ నేషనల్, మానవ హక్కుల అంతర్జాతీయ సమాఖ్య, మానవ హక్కుల పరిశీలకసంస్థ (Human Rights Watch), హింసా వ్యతిరేక ప్రపంచ సంస్థ, స్వేచ్ఛా గృహం (Freedom Home), అంతర్జాతీయ వ్యక్తీకరణ బదిలీ స్వేచ్ఛ మరియు బానిసత్వ వ్యతిరేక అంతర్జాతీయసంస్థ (Anti-Slavery International) వంటి ఎన్నో స్వతంత్ర ప్రభుత్వేతర సంస్థలు గమనిస్తూ ఉంటాయి. ఈ సంస్థలు మానవ హక్కుల దుర్వినియోగ ఆరోపణలకు ప్రతిగా సాక్ష్యాన్ని సేకరించి, నమోదు చేస్తాయి మరియు మానవ హక్కుల చట్టాలు అమలు పరిచేందుకు ఒత్తిడి తెస్తాయి.
ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ అభిప్రాయం ప్రకారం కేవలం అతికొద్ది దేశాలు మాత్రమే గణనీయంగా మానవ హక్కులను ఉల్లంఘించవు. వారి 2004 మానవ హక్కుల నివేదిక (2003 సంవత్సరానికి చెందినది) లో, నెదర్లాండ్స్, నార్వే, డెన్మార్క్, ఐస్‍లాండ్ మరియు కోస్టా రికా దేశాలు మాత్రమే (ప్రపంచపటంలో చూపగలవి) (ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ అభిప్రాయంలో) కనీసం కొన్ని మానవ హక్కులను గణనీయంగా ఉల్లంఘించలేదు.[102]
ప్రభుత్వాలు వాటి ప్రాదేశిక పరిధిలో నిర్దిష్టంగా ఎలాంటి ఉల్లంఘనలకు ఒడిగడతాయో కఠిన రీతిలో కొలిచేందుకు ఎన్నో రకాల డాటాబేస్‍లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. దీనికి ఒక ఉదాహరణ యూనివర్సిటీ అఫ్ నోటర్ డేంలోని క్రాక్ ఇన్స్టిట్యూట్లో ప్రొఫెసర్. క్రిస్టియన్ డావెన్‍పోర్ట్ సృష్టించి, నిర్వహించిన జాబితా.[103]
దాడికి చెందిన యుద్ధాలు, యుద్ధ నేరాలు మరియు జాతి విధ్వంసంతో సహా మానవాళికి ప్రతికూల నేరాలు అనేవి అంతర్జాతీయ మానవత్వ చట్టం అతిక్రమణలు మరియు ఇవి అత్యంత తీవ్రమైన మానవ హక్కులు ఉల్లంఘనలను సూచిస్తాయి.
ఒక ప్రభుత్వం ఒక భౌగోళిక ప్రాంతాన్ని పాత్రికేయులకు ప్రవేశం లేకుండా చేసినప్పుడు, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనల గురించి అనుమానాలు రేపుతుంది. ఏడు ప్రాంతాలు ప్రస్తుతం విదేశీ పాత్రికేయులకు నిషిద్ధం:
చెచ్న్యా, రష్యా [104]
మయన్మార్ (బర్మా)
ఉత్తర కొరియా
పెషావర్, పాకిస్తాన్ [105]
జాఫ్నా ద్వీపఖండం, శ్రీలంక [106]
ఎరిట్రియా[107]
ప్రస్తుతం చర్చింపబడే హక్కులు
సంఘటనలు మరియు క్రొత్త అవకాశాలు ఇప్పటికే ఉన్న హక్కులను ప్రభావితం చెయ్యవచ్చు లేదా క్రొత్తవి కల్పించవచ్చు. సాంకేతికత, వైద్యం మరియు వేదాంతాలలో ప్రగతి నిరంతరం మానవ హక్కుల ఆలోచనాధోరణి యొక్క పరిస్థితిపై సవాలు విసురుతూ ఉంటుంది.
పర్యావరణ హక్కులు
ప్రస్తుత మానవ హక్కుల వ్యవస్థలో పర్యావరణ మానవ హక్కుల గురించి రెండు మౌలిక భావనలు ఉన్నాయి. వీటిలో మొదటిది ఏమిటంటే ఆరోగ్యకరమైన లేదా తగిన పర్యావరణం పట్ల హక్కు అనేది స్వయంగా ఒక మానవ హక్కు (ప్రకరణం 24 మానవ మరియు ప్రజల హక్కులపై ఆఫ్రికన్ శాసనపత్రం, మరియు మానవ హక్కులపై అమెరికన్ శాసనపత్రం యొక్క సాన్ సాల్వడార్ ప్రాథమిక పత్రంలో ప్రకరణం 11 లలో చెప్పబడినట్లు).[108][109] రెండవ భావన ఏమిటంటే పర్యావరణ మానవ హక్కులు అనేవి ఇతర మానవ హక్కుల నుండి సామాన్యంగా ఉత్పన్నమవుతాయి – జీవించే హక్కు, ఆరోగ్యంపై హక్కు, వ్యక్తిగత కుటుంబ జీవితపు హక్కు మరియు ఆస్తి హక్కు (ఎన్నో ఇతర హక్కులలో). ప్రపంచంలోని మానవ హక్కుల న్యాయస్థానాలలో ఈ రెండవ సిద్ధాంతం విస్తారమైన ఉపయోగానికి గురవుతుంది, ఎందుకంటే ఆ హక్కులు ఎన్నో మానవ హక్కుల దస్తావేజులలో లభిస్తాయి.
వివిధ పర్యావరణ సమస్యలు, ముఖ్యంగా వాతావరణ మార్పు, వివిధ మానవ హక్కుల మధ్య విభేదావకాశాలను సృష్టించాయి. చివరికి మానవ హక్కులకు ఒక పనిచేసే వాతావరణ వ్యవస్థ మరియు ఆరోగ్యకర పర్యావరణం అవసరమవుతాయి, కానీ వ్యక్తులకు నిర్దిష్ట హక్కులు జారీ చేయడం వలన వీటికి నష్టం కలుగవచ్చు. ట్రాజెడీ అఫ్ ది కామన్స్ లో చెప్పినట్టూ, సంతానం సంఖ్యను నిర్ణయించుకునే హక్కు మరియు ఆరోగ్యకర పర్యావరణం అవసరమైన సామాన్య హక్కుల మధ్య విభేదం వంటివి.[110] పర్యావరణ హక్కుల రంగంలో, ఇప్పటివరకూ సాపేక్షంగా మానవ హక్కుల చట్టం ద్వారా గుర్తింపబడని బహుళ జాతీయ సంస్థల బాధ్యతలు ప్రధానమైనవి.
పర్యావరణ హక్కులు చాలావరకూ ప్రస్తుత మరియు భవిష్యత్తు తరాలకు జీవించగల పర్యావరణం పట్ల హక్కు యొక్క భావన చుట్టూ తిరుగుతాయి.
భావి తరాలు
1997లో UNESCO భావి తరం పట్ల ప్రస్తుత తరం యొక్క బాధ్యతల ప్రకటనను స్వీకరించింది. ఈ ప్రకటన ఇలా ప్రారంభమవుతుంది:






“Mindful of the will of the peoples, set out solemnly in the Charter of the United Nations, to 'save succeeding generations from the scourge of war' and to safeguard the values and principles enshrined in the Universal Declaration of Human Rights, and all other relevant instruments of international law.”—Declaration on the Responsibilities of the Present Generation Towards the Future Generation
ఈ ప్రకటనలో 1వ ప్రకరణంలో ఇలా చెప్పబడింది "వర్తమాన అవసరాలు మరియు ప్రయోజనాలకు హామీ ఇవ్వడమే కాక, భవిష్యత్తు తరాలు పూర్తిగా సంక్షేమకరంగా ఉండేలా చూసుకోవలసిన బాధ్యత ప్రస్తుత తరాలకు ఉంది." ప్రకటన యొక్క పీఠికలో ఇలా చెప్పబడింది "చరిత్రలోని ఈ సమయంలో, మానవాళి మరియు పర్యావరణం యొక్క అస్తిత్వం అపాయంలో ఉంది" మరియు ఈ ప్రకటనలో పర్యావరణం రక్షణ, మానవ జన్యునిర్మాణం, జీవవైవిధ్యం, సాంస్కృతిక వారసత్వం, శాంతి, అభివృద్ధి, మరియు విద్య వంటి వివిధ రకాల విషయాలు ఉన్నాయి. ఈ పీఠికలో ప్రపంచ సాంస్కృతిక మరియు సహజ వారసత్వ పరిరక్షణ సమావేశం (UNESCO 1972), వాతావరణ మార్పుపై ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్మాణ సమావేశం మరియు జీవవైవిధ్యంపై సమావేశం (రియో డే జనీరో, 1992), పర్యావరణం మరియు అభివృద్ధిపై రియో ప్రకటన (పర్యావరణం మరియు అభివృద్ధిపై UN సమావేశం, 1992), వియన్నా ప్రకటన మరియు కార్యాచరణ ప్రణాళిక (మానవ హక్కులపై ప్రపంచ సమావేశం, 1993) మరియు వర్తమాన మరియు భవిష్యత్తు తరాల కొరకు ప్రపంచ పర్యావరణ పరిరక్షణకు సంబంధించి 1990 నుండి స్వీకరించిన ఎన్నో UN జనరల్ శాసనసభ నిర్ణయాలతో పాటుగా వివిధ అంతర్జాతీయ సాధనాలలో చెప్పబడిన భవిష్యత్తు తరాల పట్ల ప్రస్తుత తరాల బాధ్యతలను గుర్తు చేస్తుంది [111]
లెస్బియన్, గే, బైసెక్సువల్, ట్రాన్స్‌జెండర్ (LGBT) హక్కులు

LGBT హక్కులు అనేవి లైంగిక ధోరణి, లింగ అస్తిత్వం, లేదా లింగ వ్యక్తీకరణకు సంబంధించిన హక్కులు.
77 దేశాలలో స్వలింగ సంపర్కం అనేది నేరం, ఇందుకు వీటిలోని ఏడు దేశాలలో మరణశిక్ష విధిస్తారు.[112] ముఖ్యంగా శారీరక లేదా మరణ దండన ఉండే దేశాలలో వ్యక్తిగత, అంగీకార, వయస్కుల లైంగిక సంబంధాలను చట్టబద్ధం చేయడం అనేది LGBT మానవ హక్కుల సమర్థకుల ప్రధాన లక్ష్యం.[113]
ఇతర సమస్యలు ఈ క్రింద చెప్పబడ్డాయి, కానీ వీటికి మాత్రమే పరిమితం కావు: స్వలింగ సంబంధాలకు ప్రభుత్వ గుర్తింపు, LGBT అమలు, లైంగిక ధోరణి మరియు సైన్య సేవ, వలస సమానత్వం, తారతమ్య-వ్యతిరేక చట్టాలు, LGBT ప్రజలకు ప్రతిగా హింసతో కూడిన నేర చట్టాల పట్ల ఏవగింపు, పుంమైథున చట్టాలు, స్త్రీ-స్వలింగ సంపర్క వ్యతిరేక చట్టాలు, మరియు స్వలింగ-కార్యకలాపాలకు సమాన అంగీకార వయస్సు.[114][115][116][117][118][119]
LGBT హక్కులకై ఒక ప్రపంచ శాసనపత్రం 'యోగ్యకర్త విధానాలు', 29 సూత్రాల పథకంగా చెప్పబడింది, దీని రచయితలు తాము అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల చట్టం విధానాలను ప్రయోగిస్తారని, మరియు LGBT ప్రజల అనుభవాలకు అనుగుణమైన పరిస్థితుల నుండి స్ఫూర్తిని పొందుతామని చెప్పారు.[120] ఈ విధానాలను ఒక ఐక్యరాజ్యసమితి సభలో న్యూయార్క్ లో 2007 నవంబరు 7, నాడు అర్జెంటినా, బ్రెజిల్ మరియు ఉరుగ్వే సహ-సమర్పణలో ప్రతిపాదించడం జరిగింది.
ఈ విధానాలు హింస, నేర దృక్కోణం మరియు మరణ దండనపై దృష్టి పెట్టె ఫ్రెంచ్ ప్రతిపాదిత లైంగిక ధోరణి మరియు లైంగిక అస్తిత్వంపై UN ప్రకటనపై ప్రభావం చూపాయని చెబుతారు, మరియు ఇందులో స్వలింగ వివాహం లేదా ఒక కుటుంబాన్ని ప్రారంభించే హక్కు గురించి వివరించలేదు.[121][122] ఈ ప్రతిపాదనను ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క 192 సభ్య దేశాలలో 67 అంగీకరించాయి, వీటిలో అన్ని EU దేశాలు మరియు సంయుక్త రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రతిపాదనను వ్యతిరేకిస్తూ ఒక ప్రత్యామ్నాయ వాదనను సిరియా ప్రారంభించింది, మరియు అరబ్ సమాఖ్యలోని అన్ని 27 దేశాలు, అంతేకాక ఇరాన్ మరియు ఉత్తర కొరియాతో పాటుగా, దీనికి 57 సభ్య దేశాలు అంగీకారం తెలిపాయి.[123][124]
వాణిజ్యం
మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన మరియు ఆర్థిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులపై అంతర్జాతీయ లిఖిత సమ్మతి రెండూ పనిచేసే హక్కు ప్రాధాన్యతను నొక్కి వక్కాణించినప్పటికీ, ఈ రెండింట ఏదీ కూడా ఈ ప్రాథమిక హక్కు కల్పించేందుకు వాణిజ్యం ఒక యంత్రాంగంగా ఉపయోగపడుతుందని స్పష్టంగా చెప్పలేదు. కానీ, వాణిజ్యం అనేది ఉద్యోగాలు కల్పించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది.[125]
వాణిజ్యం అనేది మానవ స్వభావంలో సహజమని కొందరు విద్వాంసులు వాదిస్తారు మరియు ప్రభుత్వాలు అంతర్జాతీయ వాణిజ్యాన్ని నిరోధించినపుడు, అవి పనిచేసే హక్కు మరియు అధికమైన పని మరియు పెట్టుబడి సహాయం కల్గించే ఇతర పరోక్ష ప్రయోజనాలైన, విద్యా హక్కు వంటి వాటినీ నిరోధిస్తాయి.[126] ఇతరులు వాణిజ్య సామర్థ్యం అనేది ప్రతి ఒక్కరిపై సమాన ప్రభావం చూపదని వాదించారు - తరచూ గ్రామీణ పేదలు, స్థానిక సమూహాలు మరియు స్త్రీల వంటి సమూహాలు పెరిగిన వాణిజ్యం యొక్క ప్రయోజనాలు అందుకోగల అవకాశం తక్కువ.[127]
మరొక వైపు, ఇతరుల దృష్టిలో వాణిజ్యం జరిపేది వ్యక్తులు కాదు సంస్థలు, కాబట్టి దీనిని మానవ హక్కుగా నిర్దిష్టంగా చెప్పడం కష్టం. అదనంగా, మానవ హక్కుగా అర్హమైనవి వాటి అన్నింటినీ ఒకే వర్గం క్రింద తీసుకుని రావడానికి ఎన్నో భావనలు చేర్చడం వలన, వాటి ప్రాముఖ్యత తగ్గే అవకాశం ఉంది. చివరగా, వాణిజ్యం చేసే హక్కును "సవ్యమైనది"[128] లేదా "న్యాయబద్ధం"గా చెప్పడం కష్టం, ఎందుకంటే ప్రస్తుతం వాణిజ్య విధానం విజేతలను, ఓడిపోయేవారిని తయారు చేస్తుంది, కానీ దానిని సంస్కరించడం అనేది (భిన్నమైన) విజేతలు మరియు ఓడిపోయేవారిని తయారు చేయవచ్చు.[129]



ఇంకా చూడండి: ప్రపంచ వాణిజ్య సంఘంలోని కార్మిక ప్రమాణాలు మరియు పెట్టుబడిదారు స్థితి వివాద పరిష్కారం
నీరు

నవంబరు 2002లో ఆర్ధిక, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక హక్కులకు సంబంధించిన ఐక్యరాజ్యసమితి విభాగం నీటిని పొందడం అనేది మానవ హక్కుగా ధృవీకరించింది:






“the human right to water is indispensable for leading a life in human dignity. It is a prerequisite for the realization of other human rights.”—United Nations Committee on Economic, Social and Cultural Rights
ఈ సూత్రాన్ని 3వ మరియు 4వ ప్రపంచ జల మండలిలో 2003 మరియు 2006లలో తిరిగి ధృవీకరించడం జరిగింది. ఇది 2000 సంవత్సరంలో హేగ్‍లో జరిగిన 2వ ప్రపంచ జల వేదికలో నీరు అనేది కొనవలసిన మరియు అమ్మదగిన సరుకు అని, హక్కు కాదనే నిర్ధారణ నుండి తొలగించబడింది.[130] ఎన్నో NGOలు (ప్రభుత్వేతర సంస్థలు) మరియు రాజకీయనాయకులు నీటిని పొందడం మానవ హక్కుగా ఉండాలని మరియు సరుకుగా ఉండరాదని అభ్యర్థించడం జరిగింది.[131][132] ఐక్యరాజ్యసమితి గణాంకాల ప్రకారం, సుమారు 900 మిలియన్ మంది ప్రజలు స్వచ్ఛమైన నీరు పొందడం లేదు మరియు 2.6 బిలియన్ మంది ప్రజలు కనీస శుభ్రతకు నోచుకోలేదు. జూలై 28, 2010 నాడు UN నీరు మరియు శుభ్రతలను మానవ హక్కులుగా ప్రకటించింది. క్షేమకరమైన మరియు శుభ్రమైన త్రాగు నీరు మరియు శుభ్రతలను మానవ హక్కుగా ప్రకటించడం ద్వారా, U.N. జనరల్ అసెంబ్లీ పర్యావరణ భరణీయతను శతాబ్ది అభివృద్ధి ద్వారా సాధించేందుకు నడుం కట్టింది, తద్వారా దీని లక్ష్యం “2015 సమయానికి క్షేమకరమైన త్రాగు నీరు మరియు కనీస శుభ్రతలు లేని జనాభా నిష్పత్తిని సగానికి తగ్గించడం.”
నేరం మరియు శిక్ష
మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన ప్రతి ఒక్కరికీ "జీవించే హక్కు" ఉందని చెబుతుంది.[133] చాలామంది మానవ హక్కుల ఉద్యమకారుల దృష్టిలో, మరణ దండన అనేది ఈ హక్కులను కాలరాస్తుంది.[134] ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రతిధారక రాష్ట్రాలకు మరణ శిక్ష రద్దు కొరకై దానిపై చట్టబద్ధమైన వాయిదాను ఏర్పరచమని సూచించింది.[135] అలా చేయని రాష్ట్రాలు గణనీయమైన నైతిక మరియు రాజకీయ ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది. మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన అనేది హింస మరియు ఇతర క్రూరమైన, అమానుష, మరియు అవమానకర శిక్షలను నిషేధిస్తుంది. జాతీయ భద్రత కొరకై హింసగా భావింపబడే "అధికమైన విచారణ పద్ధతులు" అవసరమని దేశాలు వాదించాయి. మానవ హక్కుల ఉద్యమకారులు క్రిమినల్ నేరస్తులను దండించే కొన్ని పద్ధతులను సైతం విమర్శించారు. ఉదాహరణకు, శారీరక దండనను కొందరు మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనగా భావిస్తారు. ఉదాహరణకు మలేషియా, బ్రూనే, మరియు సింగపూర్‍‌లలో ఉపయోగించే బెత్తంతో కొట్టి శిక్షించే విధానాన్ని ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ క్రూరమైన, అమానుష మరియు అవమానకర దండనగా పరిగణిస్తుంది.[136] మెక్సికోలో, పెరోల్ లేని యావజ్జీవ కారాగారశిక్షను సైతం క్రూరమైన మరియు అసాధారణ శిక్షగా భావిస్తారు. ఇతర పద్ధతులైన పోలీసు క్రూరత్వం మరియు మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనకారులకు శిక్ష మినహాయించడం[137] వంటివి సైతం మానవ హక్కుల సమస్యలుగానే పరిగణిస్తారు.
భ్రూణ హక్కులు

భ్రూణ హక్కులు అనేది మానవ పిండాల యొక్క చట్టబద్ధమైన లేదా ధర్మసమ్మతమైన హక్కులు. ఈ పదాన్ని తరచూ మానవ-జీవితాన్ని ప్రోత్సహించే దిశగా వాదం యొక్క పునాదిగా గర్భస్రావ చర్చలలో ఉపయోగిస్తారు.
ప్రత్యుత్పత్తి హక్కులు

ప్రత్యుత్పత్తి హక్కులు అనేది ప్రత్యుత్పత్తి మరియు ప్రత్యుత్పత్తి ఆరోగ్యం సంబంధిత హక్కులు.[138] ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రత్యుత్పత్తి హక్కులను ఇలా నిర్వచిస్తుంది:






“Reproductive rights rest on the recognition of the basic right of all couples and individuals to decide freely and responsibly the number, spacing and timing of their children and to have the information and means to do so, and the right to attain the highest standard of sexual and reproductive health. They also include the right of all to make decisions concerning reproduction free of discrimination, coercion and violence.”—World Health Organisation[62]
ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క 1968 మానవ హక్కుల అంతర్జాతీయ సమావేశంలో ప్రత్యుత్పత్తి హక్కులు మొట్టమొదటి సారిగా మానవ హక్కుల ఉపవిభాగంగా ప్రతిపాదించబడ్డాయి.[139] ఫలితంగా ఏర్పడిన టెహెరాన్ రాష్ట్రాల ప్రకటనలోని పదహారవ నిబంధనలో ఇలా చెప్పబడింది, "తల్లిదండ్రులకు స్వేచ్ఛగా మరియు బాధ్యతాయుతంగా తమ పిల్లల సంఖ్యను మరియు వారి మధ్య అంతరాన్ని ఎంచుకునే మౌలిక మానవ హక్కు ఉంటుంది."[139][140]
ప్రత్యుత్పత్తి హక్కులు అనేవి ఈ క్రిందివాటిలో కొన్ని లేదా అన్నిహక్కులనూ కలిగి ఉంటాయి: చట్టబద్ధమైన లేదా నిరపాయకరమైన గర్భస్రావం హక్కు, తన ప్రత్యుత్పత్తి కార్యకలాపాలపై నియంత్రణ హక్కు, నాణ్యమైన ప్రత్యుత్పత్తి ఆరోగ్య పరిరక్షణ హక్కు, మరియు ఒత్తిడి, విచక్షణ, మరియు హింసకు లోనుకాకుండా ప్రత్యుత్పత్తి ఎంపికలకు సంబంధించిన విద్య మరియు సామీప్యం హక్కు.[141]
ప్రత్యుత్పత్తి హక్కులు అనేవి గర్భనిరోధకత మరియు లైంగికంగా వ్యాపించే వ్యాధులకు సంబంధించిన విద్య, మరియు బలవంతపు కుటుంబనియంత్రణ శస్త్రచికిత్స మరియు గర్భనిరోధకత నుండి రక్షణ, స్త్రీ జననాంగ ఖండన (Female Genital Cutting) (FGC) మరియు పురుష జననాంగ విరూపణం (Male Genital Mutilation) (MGM) వంటి లింగ-ఆధారిత ఆచరణల నుండి విముక్తి వంటివిగా కూడా అర్థం చేసుకోవచ్చు.[138][139][141][142]
ICT & మానవ హక్కులు

2009లో, ఫిన్లాండ్ 1-మెగాబిట్ బ్రాడ్‍బ్యాండ్ వెబ్ ఆక్సెస్ అనేది చట్టబద్ధమైన హక్కుగా అందించిన మొదటి దేశంగా పేరొందింది.[143]
2010లో నిర్వహించిన ఒక సర్వే ప్రకారం, ప్రపంచంలో సుమారుగా ప్రతి ఐదింట నలుగురు ఇంటర్నెట్ అందుబాటులో ఉండడం అనేది ప్రాథమిక హక్కుగా భావిస్తారు.[144]
వీటిని కూడా చూడండి
మానవ హక్కుల పోరాటంలో మరణించిన మహిళలు
సూచనలు

మరింత చదవండి
2009
ఫోర్స్య్తే, ఫ్రెడ్రిక్ P., ఎన్సైక్లోపెడియా అఫ్ మానవ హక్కులు (న్యూయార్క్: ఆక్ష్ఫోర్డ్ యునివర్సిటీ ప్రెస్, 2009)
జోన్స్, లిండ్సే. ఎన్సైక్లోపెడియా అఫ్ రిలీజియన్, రెండోవ అధ్యయనం . ISBN 0-691-06962-X.
బోస్ల్, అంటోన్ & దిస్చో, జోసెఫ్ (Eds), హ్యూమన్ రైట్స్ ఇన్ ఆఫ్రికా. సంరక్షణ మరియు ప్రోత్సాహం గురించి చట్టబద్ధమైన దృష్టి; మాక్ మిల్లన్ ఎడ్యుకేషన్ నమీబియ 2009. ISBN 978-99916-0-956-0
హార్న్, నిచో & బోస్ల్, అంటోన్ (Eds.) హ్యూమన్ రైట్స్ అండ్ ది రూల్ అఫ్ లా నమీబియ, మాక్ మిల్లన్ నమీబియ 2009. ISBN 978-99916-0-915-7
2007
బ్లాట్ట్బెర్గ్, చార్లెస్ (2007). ది ఇరోనిక్ ట్రాజెడీ అఫ్ హ్యూమన్ రైట్స్ ఇన్ పాట్రియోటిక్ ఎలాబోరేషన్స్: ఎస్సేస్ ఇన్ ప్రక్టికల్ ఫిలోసఫి. మోన్ట్రియల్ అండ్ కింగ్స్టన్: మక్ గిల్-క్వీన్స్ యునివర్సిటీ ప్రెస్, 2007 ISBN 9780773535381
బాల్, ఒలివియా; గ్రీడి, పాల్ (2007). ది నో-నాన్ సెన్స్ గైడ్ టు హ్యూమన్ రైట్స్. న్యు ఇంటర్నేష్ణలిస్ట్ ISBN 1-57230-221-6
జోసెఫ్, సాద్; నజ్మాబాది, ఆఫ్సనెహ్ (eds) (2007). ఎన్సైక్లోపెడియా అఫ్ ఉమెన్ & ఇస్లామిక్ కల్చర్స్  . బ్రిల్ పబ్లిషింగ్. ISBN 0520205472
2006
హౌఘ్టన్ మిఫ్ఫ్లిన్ కంపెనీ, (2006). ది అమెరికన్ హెరిటేజ్ డిక్ష్ణరి అఫ్ ది ఇంగ్లీష్ లాంగ్వేజ్ . హౌఘ్టన్ మిఫ్ఫ్లిన్. ISBN 0618701737
ల్యాండ్మాన్, టోడ్ద్ (2006). స్టడియింగ్ హ్యూమన్ రైట్స్ . ఆక్ష్ఫోర్డ్ అండ్ లండన్: రూట్లెడ్జ్ ISBN 0-415-32605-2
2005
ఆల్స్టన్, ఫిలిప్ (2005). "షిప్స్ పాస్సింగ్ ఇన్ ది నైట్: ది కర్రెంట్ స్టేట్ అఫ్ ది మానవ హక్కులు అండ్ అభివృద్ధి డిబేట్ సీన్ త్రూ ది లెన్స్ అఫ్ ది మిల్లినియం డెవ్లప్మెంట్ గోల్స్". హ్యూమన్ రైట్స్ . సం 24, No 7, పే.378.
ఎల్లేర్మన్, డేవిడ్ (2005). హెల్పింగ్ పీపుల్ హెల్ప్ దెంసెల్స్: ఫ్రొం ది వరల్డ్ బ్యాంక్ టు ఏన్ ఆల్టర్నేటివ్ ఫిలాసఫీ అఫ్ డెవ్లప్మెంట్ అస్సిస్ట్యన్స్. ఎన్ ఆర్బోర్: యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిచిగాన్ ప్రెస్ ISBN 0262081504
ఎస్పొసిటో, జాన్ L. (2005). ఇస్లాం: ది స్తైఘ్ట్ పాత్ . ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్. ISBN 0520205472
ఫోర్స్య్తే, డేవిడ్ P. (2005). ది హ్యుమానిటేర్యన్స్: ది ఇంటర్నేష్ణల్ కమిటి అఫ్ ది రెడ్ క్రాస్ కేంబ్రిడ్జ్ యునివర్సిటీ ప్రెస్. ISBN 0520205472
తాహిర్-ఉల్-క్యద్రి, ముహమ్మద్ (2005), హుకుక్ అల్ ఇంసనియ ఫైల్ ఇస్లాం (హ్యూమన్ రైట్స్) . మిన్హాజ్ పబ్లిషేర్స్. 365-M-మోడల్
2004
అమ్నెస్టీ అంతర్జాతీయ (2004). . అమ్నెస్టీ అంతర్జాతీయ ప్రచురణ. ISBN 0862103541 ISBN 1-887204-40-7
క్లేటన్, ఫిలిప్; స్క్లోస్స్, జేఫ్ఫ్రే (2004). ఎవల్యుషన్ అండ్ ఎథిక్స్: హ్యూమన్ మొరాలిటీ ఇన్ బియోలాజికల్ అండ్ రెలిజియస్ పెర్స్పెక్టివ్ Wm. B. ఈర్ద్మన్స్ పబ్లిషింగ్. ISBN 0520205472
చౌహాన్, O.P. (2004). హ్యూమన్ రైట్స్: ప్రోమోషన్ అండ్ ప్రొటెక్షన్ . అన్మోల్ పబ్లికేషన్స్ PVT. LTD. ISBN 812612119X
2003
డోన్నేలి, జాక్ (2003). యూనివర్సల్ హ్యూమన్ రైట్స్ ఇన్ థీరి & ప్రాక్టీస్. 2nd ed. ఇథాకా & లండన్: కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ. ISBN 0520205472
మోల్లెర్, హన్స్-జార్జ్ (2003). హౌ టు డిస్టింగ్విష్ ఫ్రెండ్స్ ఫ్రొం ఎనిమీస్: హ్యుమన్ రైట్స్ ర్హేతోరిక్ అండ్ వెస్ట్రన్ మాస్ మీడియా.
నత్వాని, నిరాజ్ (2003). రీ థింకింగ్ రిఫ్యుజి లా . మార్టినస్ నిజ్హోఫ్ఫ్ పబ్లిషెర్స్. ISBN 0520205472
పాల్, ఎల్లెన్ ఫ్రాన్కేల్; మిల్లెర్, ఫ్రెడ్ డైకస్; పాల్, జేఫ్ఫ్రేయ్ (eds) (2001). నాచురల్ లా అండ్ మోడరన్ మోరల్ ఫిలోసఫీ కేంబ్రిడ్జ్ యునివర్సిటీ ప్రెస్. ISBN 0520205472
2002
హిత్చేన్స్, క్రిస్టోఫర్ (2002). ది ట్రయిల్ అఫ్ హెన్రీ కిస్సిన్గేర్ . వెర్సో. ISBN 0520205472
2001
ఇగ్నతీఫ్ఫ్, మైఖేల్ (2001). హ్యూమన్ రైట్స్ యాస్ పోలిటిక్స్ అండ్ ఐడోలత్రి. ప్రిన్స్టన్ & ఆక్ష్ఫోర్డ్: ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ. ISBN 0520205472
గ్లెన్డన్, మేరీ అన్న్ (2001). ఏ వరల్డ్ మేడ్ న్యూ: ఎలేనోర్ రూసేవేల్ట్ అండ్ ది యూనివర్సల్ డిక్లరేషన్ అఫ్ హ్యూమన్ రైట్స్ . ర్యండం హౌస్ అఫ్ కెనడా Ltd. ISBN 0375506926
2000
ఫోర్స్య్తే, డేవిడ్ P. (2000). హ్యూమన్ రైట్స్ ఇన్ ఇంటర్నేషనల్ రిలేషన్స్ కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్ ఇంటర్నేషనల్ ప్రొగ్రెస్స్ ఆర్గనైజ్యేషన్. ISBN 0-19-579551-2.
1999
మాన్, బషీర్; మక్ ఇంటూష్, అలస్తైర్ (1999).  ది కొరాకిల్ సం. 3 (No. 51) pp.8–11.
లిట్ట్మన్, డేవిడ్ (1999). "యూనివర్సల్ హ్యుమన్ రైట్స్ అండ్ హ్యుమన్ రైట్స్ ఇన్ ఇస్లాం'". మిడ్ స్ట్రీం మాగజిన్ సం. 2 (no.2) పేజీలు.2–7
1997
టీర్నే, బ్రియాన్ (1997). ది ఐడియా అఫ్ న్యాచురల్ రైట్స్: స్టడీస్ ఆన్ న్యాచురల్ రైట్స్, న్యాచురల్ లా, అండ్ చర్చ్ లా . Wm. B. ఈర్ద్మన్స్ పబ్లిషింగ్. ISBN 0520205472
సేన్, అమర్త్య (1997). హ్యుమన్ రైట్స్ అండ్ ఏషియన్ వాల్యూస్ . ISBN 0-520-06083-0.
1996
రోబెర్త్సన్, ఆర్థర్ హెన్రీ; మెర్రిల్ల్స్, జాన్ గ్రహం (1996). హ్యుమన్ రైట్స్ ఇన్ ది వరల్డ్: ఏన్ ఇంట్రడక్షన్ టు ది స్టడి అఫ్ ది ఇంటర్నేషనల్ ప్రొటెక్షన్ అఫ్ హ్యుమన్ రైట్స్ . మాంచెస్టర్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ. ISBN 0520205472
స్టీనర్, J. & ఆల్స్టన్, ఫిలిప్. (1996). ఇంటర్నేషనల్ హ్యుమన్ రైట్స్ ఇన్ కంటెక్స్ట్: లా, పోలిటిక్స్, మొరల్స్. అక్ష్ఫోర్డ్: క్లారెండోన్ ప్రెస్. ISBN 0520205472
1994
జాక్సన్, కెవిన్ (1994). చార్టింగ్ గ్లోబల్ రెస్పొంసిబిలిటీస్: లీగల్ ఫిలోసోఫి అండ్ హ్యూమన్ రైట్స్ . యునివర్సిటీ ప్రెస్ అఫ్ అమెరికా. ISBN 0520205472
1993
శుటే, స్టీఫెన్ & హుర్లీ, సుసాన్ (eds.). (1993). ఆన్ హ్యూమన్ రైట్స్: ది ఆక్ష్ఫోర్డ్ అమ్నెస్టీ లెక్చర్స్. న్యూ యార్క్: బేసిక్ బుక్స్. ISBN 0520205472
1992
సుంగ, ల్యాల్ S. (1992) ఇన్డివిద్వల్ రేస్పొంసిబిలిటి ఇన్ ఇంటర్నేషనల్ లా ఫర్ సీరియస్ హ్యూమన్ రైట్స్ వయోలేషన్స్, మార్టినస్ నిజ్హోఫ్ఫ్ పబ్లిషెర్స్. ISBN 0520205472
1990
కోచలర్, హన్స్. (1990). "డెమోక్రసి అండ్ మానవ హక్కులు". స్టడీస్ ఇన్ ఇంటర్నషనల్ రిలేషన్స్, XV. వియన్నా: ఇంటర్నేషనల్ ప్రొగ్రెస్స్ ఆర్గనైజేషన్.
1989
స్కోట్, C. (1989). "ది ఇంటర్ డిపెన్డెన్స్ అండ్ పర్మిటబిలిటి అఫ్ హ్యూమన్ రైట్స్ నోర్మ్స్: టువార్డ్స్ ఏ పార్ష్యల్ ఫ్యుషన్ అఫ్ ది ఇంటర్నేషనల్ కోవినంట్స్ ఆన్ హ్యూమన్ రైట్స్". ఓస్గుడ్ లా జోర్నాల్  సం. 27
1981
కోచ్‌లేర్, హన్స్ (1981). 

బాహ్య లింకులు


 అభివృద్ధి కార్యక్రమం కోసం మానవ హక్కులు-ఆధారిత విధానం పై UN కేంద్రీకృతమైన వెబ్ పోర్టల్
 (మానవ హక్కుల కోసం అంతర్జాతీయ సేవ)
 అంతర్జాతీయ మానవ హక్కులు చట్టం – సమగ్రమైన ఆన్లైన్ మూలములు మరియు వార్తలు
 at Curlie






వర్గం:మానవహక్కులు
వర్గం:దుర్వినియోగము
వర్గం:నీతిశాస్త్రంలో విషయములు
వర్గం:సంస్కృతి
వర్గం:ఆర్థిక శాస్త్రం
వర్గం:మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన
వర్గం:న్యాయం
వర్గం:విస్తరణ కోరబడిన వ్యాసములు