Question: ద్రవ్యోల్బణం కనుగొనడానికి సూత్రం ఏంటి?

ద్రవ్యోల్బణం










Part of a series onEconomics

Index
Outline
Category

HistoryBranchesClassification
History of economics
Schools of economics

Mainstream economics
Heterodox economics
Economic methodology

Economic theory
Political economy

Microeconomics
Macroeconomics

International economics

Applied economics

Mathematical economics
Econometrics

JEL classification codes
ConceptsTheoryTechniques
Economic systems
Economic growth
Market
National accounting
Experimental economics
Computational economics

Game theory
Operations research

By application
Agricultural
Behavioral
Business
Cultural
Demographic
Development
Digitization
Ecological
Education
Engineering
Environmental
Evolutionary
Expeditionary
Economic geography
Financial
Health
Economic history
Industrial organization
Information
Institutional
Knowledge
Labour
Law
Managerial
Monetary
Natural resource
Organizational
Personnel
Economic planning
Economic policy
Public economics
Public/Social choice
Regional
Rural
Service
Socioeconomics
Economic sociology
Economic statistics
Urban
Welfare
Welfare economics

Notable economists
François Quesnay
Adam Smith
David Ricardo
Thomas Robert Malthus
John Stuart Mill
Karl Marx
Léon Walras
Alfred Marshall
John Maynard Keynes
Arthur Cecil Pigou
Paul Samuelson
more

Lists
Economists
Publications(journals)
Glossary
Glossary of economics
 Businessportalvt
అర్ధశాస్త్రంలో, ద్రవ్యోల్బణం అంటే కొంత కాలానికి ఆర్ధిక వ్యవస్థలో వస్తువులు మరియు సేవల సాధారణ ధరల స్థాయి పెరగడమే.[1]
ధర స్థాయి పెరిగినప్పుడు, ద్రవ్యం యొక్క ప్రతీ పరిమాణం తక్కువ వస్తువులు మరియు సేవలను కొనుగోలు చేస్తుంది; దీని కారణంగా, ద్రవ్యోల్బణం అనేది ధనం యొక్క కొనుగోలు సామర్థ్యంలో - మార్పిడి యొక్క అంతర్గత మాధ్యమంలో నిజ విలువ నష్టం మరియు ఆర్ధిక వ్యవస్థలో ఖాతా ప్రమాణం - కోత విధిస్తుంది.[2][3] ధర ద్రవ్యోల్బణం యొక్క ప్రధాన ప్రమాణం ద్రవ్యోల్బణ రేటు అంటే సాధారణ ధర సూచికలో కొంత కాల వ్యవధిలో వార్షిక మార్పు శాతం (సాధారణంగా వినియోగదారు ధర సూచిక).[4]
ద్రవ్యోల్బణం ఆర్ధిక వ్యవస్థపై ధనాత్మక మరియు బుణాత్మక ప్రభావాలను కలిగి ఉంటుంది. ద్రవ్యోల్బణం యొక్క ఋణాత్మక ప్రభావాల్లో ఇవి ఉంటాయి: కొంత కాల వ్యవధిలో ధనం యొక్క నిజ విలువ స్థిరత్వాన్ని కోల్పోవడం; భవిష్య ద్రవ్యోల్బణంలోని అనిశ్చిత పెట్టుబడి మరియు నిల్వను తగ్గించవచ్చు మరియు అధిక ద్రవ్యోల్బణం కారణంగా భవిష్యత్తులో ధరలు పెరగవచ్చని భావించి వినియోగదారు దొంగ నిల్వను ప్రారంభిస్తే, వస్తువుల కొరత ఏర్పడవచ్చు.ధనాత్మక ప్రభావాల్లో ఆర్ధిక మాంద్యాలను తగ్గించడం మరియు రుణం యొక్క అసలు స్థాయిని తగ్గించడం ద్వారా రుణ విముక్తి వంటి ప్రయోజనాలు ఉంటాయి.
ధన సరఫరా అధికం కావడం వలన ద్రవ్యోల్బణం మరియు శక్తివంతమైన ద్రవ్యోల్బణం రేటు అధికమవుతాయని ఆర్ధికవేత్తలు సాధారణంగా అంగీకరిస్తారు.[5] స్వల్ప ద్రవ్యోల్బణ రేట్ల నుండి మితం కావడానికి కారణమయ్యే కారకాలపై అభిప్రాయాలు తరచూ మారుతూ ఉంటాయి.స్వల్ప లేదా మిత ద్రవ్యోల్బణం, వస్తువుల మరియు సేవల నిజమైన గిరాకీలో హెచ్చుతగ్గులకు లేదా కొరతల సమయంలో లభించే సరఫరాలో మార్పులకు మరియు ధన సరఫరాలో కూడా పెరుగుదలకు కారణం కావచ్చు. అయితే, అంగీకార అభిప్రాయం ఏమిటంటే అధిక ద్రవ్యోల్బణ కాల వ్యవధి వలన ధన సరఫరా ఆర్ధిక పెంపు రేటు కంటే వేగంగా పెరుగుతుంది.[6][7]
ప్రస్తుత కాలంలో, అత్యధిక ప్రధాన ఆర్ధికవేత్తలు తక్కువ స్థిర ద్రవ్యోల్బణ రేటును ఆశిస్తున్నారు.[8] తక్కువ (సున్నా లేదా బుణాత్మకానికి వ్యతిరేకంగా) ద్రవ్యోల్బణం, త్వరగా కార్మిక విపణిలో అమ్మకాల క్షీణతను సర్దుబాటు చేయడం ప్రారంభించడం ద్వారా ఆర్ధిక మాంద్యాల తీవ్రతను తగ్గించవచ్చు మరియు ఆర్ధిక వ్యవస్థ స్ధిరత్వాన్ని అడ్డుకునే ద్రవ్యనిధి విధానాన్ని ద్రవ్యత్వం ఉచ్చు నివారించడం ద్వారా ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తుంది.[9] ద్రవ్యోల్బణ రేటును అల్పంగా మరియు స్థిరంగా ఉంచే విధిని సాధారణంగా ద్రవ్యనిధి అధికార వ్యవస్థకు అప్పగిస్తారు.సాధారణంగా, ఈ ద్రవ్యనిధి అధికార వ్యవస్థలు, వడ్డీ రేటును నిర్ణయించడం ద్వారా, స్వేచ్ఛా విపణి చర్యల ద్వారా మరియు బ్యాంకింగ్ మూలనిధి అవసరాలను నిర్ణయించడం ద్వారా ధన సరఫరా పరిమాణాన్నికేంద్ర బ్యాంకులు నియంత్రిస్తాయి.[10]
పుట్టుక
ద్రవ్యోల్బణం సాధారణంగా ద్రవ్యం యొక్క విలువలో తరుగుదలను సూచిస్తుంది. స్వర్ణాన్ని ద్రవ్యంగా ఉపయోగించేటప్పుడు, స్వర్ణ నాణేలను ప్రభుత్వం సేకరించి, వాటిని కరిగించి, వెండి, రాగి మరియు సీసం వంటి ఇతర లోహాలతో కలిపి, అదే నామమాత్ర విలువ వద్ద మళ్లీ విడుదల చేసేవారు. స్వర్ణాన్ని ఇతర లోహాలతో విలీనీకరణం చేయడం వలన, ప్రభుత్వం నాణేలను తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే స్వర్ణాన్ని పెంచకుండానే విడుదల చేసే నాణేల సంఖ్య పెంచవచ్చు. ప్రతీ నాణెం యొక్క ఖర్చును ఈ విధంగా తగ్గించినప్పుడు, నాణాల సంఖ్యని పెంచడం ద్వారా ప్రభుత్వం లాభాలను పొందవచ్చు.[11] ఈ ప్రక్రియ ధన సరఫరాను పెంచుతుంది, కానీ అదే సమయంలో ప్రతీ నాణెం యొక్క సంబంధిత విలువ క్షీణిస్తుంది. నాణేల సంబంధిత విలువ క్షీణించిన కారణంగా, వినియోగదారులు అదే వస్తువులు మరియు సేవలకు అధిక నాణేలను మార్పిడి చేయాల్సి ఉంటుంది.ప్రతీ నాణెం విలువ క్షీణించిన కారణంగా, ఈ వస్తువులు మరియు సేవల ధర పెరుగుతుంది.[12]
19వ శతాబ్దానికి, వస్తువుల ధరలో పెరుగుదల మరియు తగ్గుదలకు కారణమయ్యే వాటిని ఆర్ధికవేత్తలు మూడు వేర్వేరు కారకాలుగా వర్గీకరించారు: విలువ లేదా వస్తువు యొక్క వనరు ధరల్లో మార్పు, సాధారణంగా ద్రవ్యంలోని లోహపు విషయంలో హెచ్చుతగ్గుల వలన ధన ధర</i>లో మార్పు, ద్రవ్యానికి మద్దతు ఇచ్చే విమోచనీయ లోహాల పరిమాణానికి సంబంధించి ద్రవ్య సరఫరా పెరిగినందుకు ద్రవ్య తరుగుదల సంభవిస్తుంది. అమెరికన్ అంతర్యుద్ధం సమయంలో ముద్రించిన ప్రైవేట్ బ్యాంక్ నోటు ద్రవ్యం యొక్క విస్తరణ తర్వాత, విమోచనీయ బ్యాంకు కాగితాలు వాటిని మార్చడానికి అవసరమయ్యే లోహపు మొత్తాన్ని మించిపోవడంతో సంభవించిన ద్రవ్య తరుగుదల</i>ను సూచించే "ద్రవ్యోల్బణం" అనే పదం సృష్టించబడింది.ద్రవ్యోల్బణం అనే పదం ఇప్పుడు వస్తువుల ధర పెరగడాన్ని కాకుండా ద్రవ్య అపమూల్యనాన్ని సూచిస్తుంది.[13]
బ్యాంకు నోట్ల అధిక-సరఫరా వలన వాటి విలువలో సంభవించే తరుగుదల మధ్య సంబంధాన్ని డేవిడ్ హ్యూమ్ మరియు డేవిడ్ రికార్డో వంటి ప్రామాణిక ఆర్ధికవేత్తలు ముందుగా గమనించారు, వారు మరింతగా పరిశోధిస్తూ ద్రవ్య అపమూల్యనం (తర్వాత దీన్ని ద్రవ్యనిధి ద్రవ్యోల్బణం అని పిలుస్తున్నారు) వస్తువుల ధరను (తర్వాత ధర ద్రవ్యోల్బణం</i>గా పిలిచి, ఇప్పుడు ద్రవ్యోల్బణం</i>గా పిలుస్తున్నారు) ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తుందని పరీక్షించి, చర్చించారు.[14]
సంబంధిత నిర్వచనాలు
"ద్రవ్యోల్బణం" సాధారణంగా ఆర్ధిక వ్యవస్థలోని వస్తువుల మరియు సేవలలోని మొత్తం ధరల స్థాయిను సూచించే బోర్డ్ ధర సూచికలో లెక్కించగల పెరుగుదలను సూచిస్తుంది.వినియోగదారు ధర సూచిక (CPI), వ్యక్తిగత వినియోగ వ్యయం ధర సూచిక (PCEPI) మరియు GDP కారకం వంటివి బోర్డ్ ధర సూచికలకు కొన్ని ఉదాహరణలు.ద్రవ్యోల్బణం అనే పదాన్ని ఆర్ధిక వ్యవస్థలో సరుకులు (ఆహారం, ఇంధనం, లోహాలతో సహా), ఆర్ధిక ఆస్తులు (స్టాక్‌లు, బాండ్లు మరియు స్థిరాస్తులు) మరియు సేవలు (వినోదం మరియు ఆరోగ్య రక్షణ వంటివి) వంటి స్వల్ప ఆస్తుల వర్గం, వస్తువులు లేదా సేవలలో ధరల స్థాయి పెంపును పేర్కొనడానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.ఆర్ధిక వ్యవస్థలోని నిర్దిష్ట విభాగాల్లో ధర ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించడానికి ఉపయోగించే పరిమిత ధర సూచికలకు ఉదాహరణలు: ది రాయిటర్స్-CRB సూచిక (CCI), ఉత్పత్తిదారు ధర సూచిక మరియు ఉద్యోగ వ్యయ సూచిక (ECI).ఆస్తి ధర ద్రవ్యోల్బణం అంటే సరుకులు మరియు సేవలకు వ్యతిరేకంగా ఆస్తుల ధర పెరుగుదల.ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణం అంటే ఆహారం మరియు శక్తి ధరలను మినహాయించే బోర్డ్ ధర సూచిక యొక్క ఉప-సమితిలో ధర హెచ్చుతగ్గులకు కొలత. సాధారణ ఆర్ధిక వ్యవస్థలో, భవిష్యత్తులో అధిక ద్రవ్యోల్బణ కాల వ్యవధి సరళి లెక్కింపును వక్రీకరించే స్వల్ప వ్యవధి ధర హెచ్చుతగ్గుల వ్యతిరేకతను తగ్గించడానికి ఆహార మరియు శక్తి ధరల మినహాయింపుతో మొత్తం ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించడానికి ఫెడరల్ రిజర్వ్ బోర్డు ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణ రేటును ఉపయోగిస్తుంది.[15]
ఇతర సంబంధిత ఆర్ధిక వ్యవస్థ విషయాలు: ప్రతి ద్రవ్యోల్బణం – సాధారణ ధర స్థాయిలో తరుగుదల; ద్రవ్యోల్బణ రాహిత్యం – ద్రవ్యోల్బణ రేటులో తరుగుదల; అధిక ద్రవ్యోల్బణం – నియంత్రణరహిత ద్రవ్యోల్బణ పెరుగుదల చక్రం; ధర పెరుగుదల – ద్రవ్యోల్బణం, నిదాన ఆర్ధిక వ్యవస్థ అభివృధ్ది, అధిక నిరుద్యోగం మరియు పునరుల్బణం – ప్రతి ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లను తగ్గించడానికి సాధారణ ధరల స్థాయిని వ్యతిరేకదిశలో పెంచడానికి చేసే ప్రయత్నం.
చర్యలు

ద్రవ్యోల్బణాన్ని సాధారణంగా ధర సూచిక, సాధారణంగా వినియోగదారు ధర సూచిక, యొక్క ద్రవ్యోల్బణ రేటును లెక్కించడం ద్వారా అంచనా వేస్తారు[16]
వినియోగదారు ధర సూచిక "ప్రత్యేకమైన వినియోగదారు"చే కొనుగోలు చేయబడిన ఎంపిక చేసిన వస్తువులు మరియు సేవల యొక్క ధరలను లెక్కిస్తుంది.[17] ద్రవ్యోల్బణ రేటు అనేది కొంత సమయంలో ధర సూచికలోని మార్పు రేటు శాతాన్ని సూచిస్తుంది.
ఉదాహరణకు, జనవరి 2007లో, U.S. వినియోగదారు ధర సూచిక 202.416 కాగా జనవరి 2008లో 211.080కు చేరుకుంది. 2007లో CPIలో ద్రవ్యోల్బణ వార్షిక రేటు శాతాన్ని లెక్కించడానికి సూత్రం క్రింది ఇవ్వబడింది:





(



211.080
−
202.416

202.416


)

=
4.28
%


{\displaystyle \left({\frac {211.080-202.416}{202.416}}\right)=4.28\%}


ఈ ఒక్క సంవత్సరంలో CPI కోసం ఫలిత ద్రవ్యోల్బణ రేటు 4.28%, అంటే ప్రత్యేకమైన U.S వినియోగదారులకు సాధారణ ధరల స్థాయి 2007లో సుమారు 4 శాతం పెరిగింది.[18]
ధర ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించడానికి ఎక్కువ ఉపయోగించే ఇతర ధర సూచికలు క్రింద ఇవ్వబడినవి:
జీవన వ్యయ సూచికలు (COLI) అనేవి స్థిర ఆదాయాలు మరియు ఒడంబడిక ఆదాయాల నిజ విలువను నిర్వహించేందుకు వాటిని సరిచేయడానికి ఉపయోగించే CPI వలె సూచికలు.
ఉత్పత్తిదారు ధర సూచికలు (PPIs) అనేవి దేశీయ ఉత్పత్తిదార్ల ఫలితాలకు వారు స్వీకరించిన ధరలలో సగటు మార్పులను లెక్కిస్తుంది. ఇది ధర రాయితీ, లాభాలు మరియు పన్నుల్లో CPIతో విభేదిస్తుంది దీని వలన వినియోగదారులు చెల్లించే మొత్తంతో ఉత్పత్తిదారు స్వీకరించే మొత్తం వేరేగా ఉంటుంది.ఇక్కడ PPIలో పెంపుదల మరియు CPIలో ఏదైనా క్రమ పెరుగుదల మధ్య సాధారణంగా కూడా కొంత ఆలస్యం ఉంటుంది. ఉత్పత్తిదారు ధర సూచిక ఉత్పత్తిదారులు ముడి సరుకుల ధరల ద్వారా వారిపై ఉండే ఒత్తిడిని కొలుస్తుంది.ఇది వినియోగదారులకు "బదిలీ చేయవచ్చు" లేదా లాభాలతో సర్దుబాటు చేయవచ్చు లేదా ఉత్పత్తిని పెంచడం ద్వారా సర్దుబాటు చేయవచ్చు.భారతదేశం మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, PPI మునుపటి సంస్కరణను టోకు ధర సూచిక అని పిలిచేవారు.
సరుకు ధర సూచికలు అనేవి ఎంపిక చేసిన సరుకుల ధరను లెక్కిస్తాయి.ప్రస్తుత సరుకు ధర సూచికల్లో ఒక ఉద్యోగి యొక్క "మొత్తం" వ్యయం అంశాల సంబంధిత ప్రాముఖ్యతల ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.
ప్రధాన ధర సూచికలు: ఆహార మరియు వంట నూనెల విపణుల్లో సరఫరా మరియు గిరాకీ పరిస్థితులలో మార్పుల కారణంగా ఆహార మరియు వంట నూనె ధరలు త్వరగా మారతాయి, ఈ ధరలను పరిగణనలో తీసుకున్నప్పుడు ధరల స్థాయిలో ఎక్కువ కాలం అమలయ్యే సరళిని గుర్తించడం కష్టమవుతుంది.దీని వలన అధిక గణాంక సంస్థలు కూడా CPI వలె బోర్డ్ ధర సూచిక నుండి తరచూ మారే అంశాలు (ఆహారం మరియు వంట నూనె వంటి) తొలగించి, 'ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణ కొలతను నివేదిస్తాయి. నిర్దిష్ట విపణుల్లో స్వల్ప సరఫరా మరియు గిరాకీ అమలుచే ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణం తక్కువగా ప్రభావితం అయ్యే కారణంగా, ప్రస్తుత ద్రవ్యనిధి విధానంపై ద్రవ్యోల్బణ పెంపు ప్రభావాన్ని ఉత్తమంగా లెక్కించడానికి కేంద్ర బ్యాంకులు వీటిపై ఆధారపడతాయి.
ద్రవ్యోల్బణం యొక్క ఇతర సాధారణ లెక్కింపులు:
GDP కారకం అనేది స్థూలదేశీయోత్పత్తి (GDP)లో ఉన్న అన్ని సరుకులు మరియు సేవల ధరను లెక్కిస్తుంది. US వాణిజ్య విభాగం US GDP కోసం ఒక కారక క్రమాన్ని ప్రచురించింది, దీన్ని నామమాత్ర GDP లెక్కింపును నిజ GDP లెక్కింపుతో విభజించి పేర్కొన్నారు.
ప్రాంతీయ ద్రవ్యోల్బణం ది బ్యూరో ఆఫ్ లేబర్ స్టాటిస్టిక్స్ CPI-U లెక్కలను USలో వేర్వేరు ప్రాంతాల వారీగా విభజించారు.
చారిత్రక ద్రవ్యోల్బణం ప్రభుత్వాలకు స్థిర అర్థమితి డేటాను ప్రామాణికంగా నిర్ణయించక ముందు మరియు జీవన సంబంధిత ప్రమాణాల కాకుండా కచ్చితమైన వాటిని సరిపోల్చే అవసరం కోసం ముందు పలు ఆర్ధికవేత్తలు ఆరోపణ ద్రవ్యోల్బణ సంఖ్యలను లెక్కించారు.20వ శతాబ్దం ప్రారంభానికి ముందు అధిక ద్రవ్యోల్బణ డేటాను ఒక సమయంలో సంకలనం చేయకుండా వస్తువుల తెలిసిన ధరల ఆధారంగా ఆరోపించారు.దీన్ని సాంకేతిక విజ్ఞానం ఉనికి కోసం జీవన నిజ ప్రమాణాల్లో తారతమ్యాలను సర్దుబాటు చేయడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
ఆస్తి ధర ద్రవ్యోల్బణం అనేది స్టాక్ (సమాన మూలధనం) మరియు స్థిరాస్తి వంటి నిజ లేదా ఆర్ధిక ఆస్థుల ధరల్లో అకారణ పెరుగుదలను సూచిస్తుంది.ఈ రకం అధిక-ఆమోదిత సూచిక లేనప్పుడు, కొన్ని కేంద్ర బ్యాంకులు CPI మరియు ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణాన్ని మాత్రమే స్థిరంగా ఉంచడానికి బదులు కొన్ని ఆస్తి ధరలతో సహా విస్తార సాధారణ ధర స్థాయి ద్రవ్యోల్బణాన్ని స్థిరంగా ఉంచడానికి ప్రయత్నిస్తే మంచిదని సూచించాయి.దీనికి కారణం, స్టాక్ ధరలు మరియు స్థిరాస్తి ధరలు పెరిగినప్పుడు వడ్డీ రేట్లను పెంచడం మరియు ఈ ఆస్తి ధరలు పడిపోయినప్పుడు తగ్గించడం ద్వారా, కేంద్ర బ్యాంకులు ఆస్తి ధరల్లో అస్థిరత్వ నిరోధం మరియు తగ్గుదలను నివారించడంలో మరింత విజయాన్ని పొందవచ్చు.
లెక్కింపు అంశాలు
ఒక ఆర్ధిక వ్యవస్థలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించడానికి సాధారణ వస్తువులు మరియు సేవల సమితిపై నామమాత్ర ధరల్లో మార్పుల వ్యత్యాసాలను మరియు నాణ్యత మరియు పనితీరు వంటి విలువలో మార్పుల ఫలితంగా వాటి ధరల మార్పు నుండి వాటి వ్యత్యాసాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవాలి. ఉదాహరణకు, ఒక సంవత్సరంలోని, నాణ్యతలో ఎటువంటి మార్పు లేకుండా ఒక 10 oz మొక్కజొన్న డబ్బా ధర 0.90 నుండి 1.00 డాలర్లకు పెరిగితే, అప్పుడు ఆ ధర వ్యత్యాసం ద్రవ్యోల్బణాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ ఏకైక ధర మార్పు మొత్తం ఆర్ధిక వ్యవస్థలో సాధారణ ద్రవ్యోల్బణాన్ని సూచించలేదు. మొత్తం ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించడానికి, ప్రాతినిధ్య వస్తువులు మరియు సేవల భారీ "సామూహిక" ధర మార్పును లెక్కిస్తారు. పలు వస్తువులు మరియు సేవల "సమూహ" ధర తెలిపే మొత్తం ధర సూచిక యొక్క ప్రయోజనం ఇదే. మిళిత ధర అనగా "సమూహం"లోని అంశాల అధిక సగటు ధరల మొత్తాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ అధిక ధరను, ఒక అంశం యొక్క ధరను సగటు వినియోగదారు కొనుగోలు చేసే ఆ అంశాల సంఖ్యతో గుణించడం ద్వారా గణిస్తారు. ఆర్ధిక వ్యవస్థ యొక్క మొత్తం ద్రవ్యోల్బణంపై ఒక అంశం ధర ప్రభావాన్ని లెక్కించడానికి అధిర ధర అవసరం. వినియోగదారు ధర సూచిక, ఉదాహరణకు, సాధారణ వినియోగదారు మొత్తం ఖర్చులో నిర్దిష్ట వస్తువులు మరియు సేవలపై ఎంత శాతం ఖర్చు చేశారో గుర్తించడానికి గృహ పరివారాలను విచారించడం ద్వారా సేకరించిన డేటాను ఉపయోగిస్తారు మరియు దీని ప్రకారం ఆ అంశాల సగటు ధరలను లెక్కిస్తారు.ఆ విధంగా లెక్కించిన సగటు ధరలను మిళితం చేయడం ద్వారా మొత్తం ధరను లెక్కిస్తారు.కొంత సమయంలో ధర మార్పును ఉత్తమంగా అనుసంధానించడానికి, సూచికలు సాధారణంగా ఒక "ఆధారిత సంవత్సర" ధరను ఎంచుకుని, దాని విలువ 100గా కేటాయిస్తారు. తదుపరి సంవత్సరాల్లో సూచిక ధరలు ఆధారిత సంవత్సర ధరకు సంబంధించి విడుదల చేస్తారు.[10]
ద్రవ్యోల్బణ లెక్కింపులు కొంత సమయం తర్వాత సమూహంలోని వస్తువుల సంబంధిత ధర కోసం లేదా ప్రస్తుత వస్తువులు మరియు సేవలను గతంలోని వస్తువులు మరియు సేవలతో సరిపోల్చే విధంగా తరచూ సవరిస్తూ ఉంటారు. 'ప్రత్యేక వినియోగదారుల'చే కొనుగోలు చేయబడిన వస్తువులు మరియు సేవల క్రమంలో మార్పులు ప్రభావితం కావడానికి ఎంచుకున్న వస్తువుల మరియు సేవల రకానికి అదనపు సమయ సర్దుబాట్లను చేస్తారు. కొత్త ఉత్పత్తులు విడుదల కావచ్చు, పాత ఉత్పత్తులు పోవచ్చు, ప్రస్తుత ఉత్పత్తుల నాణ్యత మారవచ్చు మరియు వినియోగదారు ప్రాధాన్యతలు మారవచ్చు. "సమూహం"లో ఉన్న వస్తువులు మరియు సేవల క్రమం మరియు ద్రవ్యోల్బణ లెక్కింపులో అధిక ధర రెండూ కూడా మారుతున్న విపణి స్థానానికి అనుగుణంగా సమయానికి మారుతూ ఉంటాయి.
అంచనా చక్రీయ ధర మార్పుల వ్యత్యాసాలను తెలపడానికి ద్రవ్యోల్బణ సంఖ్యలను తరచూ కాలానుగుణంగా సర్దుబాటు చేస్తారు.ఉదాహరణకు, శీతాకాల నెలలో గృహ ఉష్ణ ఖర్చులు పెరగవచ్చు మరియు శక్తి మరియు ఇంధన గిరాకీలో చక్రీయ పెరుగుదలను పూరించడానికి ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించేటప్పుడు తరచూ కాలానుగుణ సర్దుబాట్లు చేస్తారు. వ్యక్తిగత ధరలలో గణాంక వ్యత్యాసాలు మరియు బాష్పశీలతను తీసివేయడానికి ద్రవ్యోల్బణ సంఖ్యలను సరాసరి చేస్తారు లేదా గణాంక సాంకేతిక ప్రక్రియలను ఉపయోగిస్తారు.
ద్రవ్యోల్బణ ఆర్ధిక సంస్థలు నిర్దిష్ట రకాల ధరలపై లేదా ద్రవ్యనిధి విధానాన్ని రూపొందించే కేంద్ర బ్యాంకులచే ఉపయోగించబడే ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణ సూచిక వంటి ప్రత్యేక సూచికల పై మాత్రమే దృష్టి సారిస్తాయి.
ప్రభావాలు
సాధారణ
ధరల సాధారణ స్థాయిలో పెరుగుదల కారణంగా ద్రవ్యం కొనుగోలు శక్తి తగ్గుతుంది.అంటే ధరల సాధారణ స్థాయి పెరిగినప్పుడు, ప్రతీ ద్రవ్యనిధి అంశం తక్కువ వస్తువులు మరియు సేవలను కొనుగోలు చేస్తుంది.[19] ద్రవ్యోల్బణం యొక్క ప్రభావం సమానంగా పంపిణీ కాదు మరియు దీని ఫలితంగా కొంత మందికి అదృశ్య ధరలు మరియు కొనుగోలు సామర్థ్యం తగ్గిన కారణంగా కొంత మందికి ప్రయోజనాలు ఉంటాయి.ఉదాహరణకు, ద్రవ్యోల్బణ అప్పుల ఇచ్చే సంస్థలతో లేదా రుణాలు మరియు నిల్వలపై స్థిర వడ్డీ రేటును చెల్లిస్తున్న పెట్టుబడిదారు వారి వడ్డీ ఆదాయాల నుండి కొనుగోలు శక్తిని కోల్పోతే, వారి రుణకర్తలు ప్రయోజనం పొందుతారు.నగదు ఆస్థులతో ఉన్న వ్యక్తులు లేదా సంస్థలు, వారి పెట్టుబడి మొత్తం యొక్క కొనుగోలు సామర్థ్యం క్షీణిస్తుంది.కార్మికులు మరియు పెన్షన్‌ను తీసుకునేవారికి ప్రత్యేకంగా స్థిర చెల్లింపుల ఉన్నవారికి చెల్లింపుల్లో పెరుగుదల వలన తరచూ ద్రవ్యోల్బణానికి దారి తీస్తుంది.[10]
ధర స్థాయిలో పెరుగుదలలు (ద్రవ్యోల్బణం) ద్రవ్యం (క్రియాత్మక ద్రవ్యం) మరియు ద్రవ్యనిధి స్వభావంతో ఉండి, వాటిని ద్రవ్య రూపంలో లెక్కించే (ఉదా. రుణాలు, బాండ్లు, స్థిర పెన్షన్ చెల్లింపులు) ఇతర అంశాల యొక్క నిజ విలువను తగ్గిస్తాయి. అయితే, ద్రవ్యనిధి కాని అంశాలు, ద్రవ్య రూపంలో స్థిర ధర లేని అంశాల (ఉదా. కార్లు, స్వర్ణం, స్థిరాస్తి వంటి వస్తువులు మరియు సరుకులు) నిజ విలువపై ద్రవ్యోల్బణ ప్రభావం ఏమి ఉండదు.[20]
రుణాత్మకం
మొత్తం ఆర్ధిక వ్యవస్థపై అధిక లేదా అనూహ్య ద్రవ్యోల్బణ రేటులు హానికరమైనవిగా భావిస్తారు.అవి విపణిలో అసమర్ధతను జోడిస్తాయి మరియు దీర్ఘ కాల-వ్యవధికి వార్షిక ప్రణాళిక లేదా నమూనాను రూపొందించడానికి సంస్థలకు కష్టంగా ఉంటుంది.ద్రవ్య ద్రవ్యోల్బణం నుండి లాభం మరియు నష్టాలపై దృష్టి సారించడానికి సంస్థలు వనరులను ఉత్పత్తులు మరియు సేవలను దూరంగా ఉంచడం వలన ఉత్పాదకతను తగ్గించడానికి ద్రవ్యోల్బణం కారణమవుతుంది.[10] ధనం యొక్క భవిష్యత్తు కొనుగోలు సామర్థ్యం గురించి అనిశ్చితి పెట్టుబడులు మరియు నిల్వ ఆసక్తిని తగ్గిస్తుంది.[21] పెరిగిన ఆదాయాల కారణంగా పన్నులను చెల్లించేవారు అధిక పన్ను రేటుల వర్గంలోకి ప్రవేశించి, అకారణ పన్ను పెరగడానికి ద్రవ్యోల్బణం కారణమవుతుంది.
అధిక ద్రవ్యోల్బణంతో, కొనుగోలు సామర్థ్యం పెన్షన్ పొందేవారు వంటి స్థిర ఆదాయాల నుండి ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా ఆదాయాలు ఉన్న మారే ఆదాయాలకు పంపిణీ చేయబడుతుంది.[10] ఈ కొనుగోలు సామర్థ్యం పునఃపంపిణీ అంతర్జాతీయ వ్యాపార భాగస్థుల మధ్య కూడా ఏర్పడుతుంది.స్థిర మార్పిడి రేటులను విధించిన చోట, ఒక ఆర్ధిక వ్యవస్థలో పెరిగిన ద్రవ్యోల్బణం కారణంగా దాని ఎగుమతులు చాలా ఖరీదైనవిగా మారతాయి మరియు వ్యాపార సంతునాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.అనూహ్య ద్రవ్యోల్బణంచే ఏర్పడిన ద్రవ్య మార్పిడి ధరల్లో పెరిగిన అస్థిరత నుండి వ్యాపారంపై చెడు ప్రభావాలు కూడా ఉండవచ్చు.
ధర-పెంచే ద్రవ్యోల్బణం
వినియోగదారు ధరలను అందుకునేందుకు ఉద్యోగులు అధిక వేతనాలను డిమాండ్ చేసే విధంగా పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం ప్రేరేపిస్తుంది. పెరుగుతున్న వేతనాలు ఇంధన ద్రవ్యోల్బణానికి సహాయపడతాయి.సామూహ బేరాల సందర్భంలో, వేతనాలు, ద్రవ్యోల్బణం అధికంగా ఉన్నప్పుడు అధికంగా ఉండే ధర అంచనాలకు కారకాలుగా ఉంటాయి.దీని వలన జీతంలో పెరుగుదల సంభవిస్తుంది.[22] అంటే అధిక ద్రవ్యోల్బణం అంచనాలకు దారి తీస్తుంది.
నిల్వ చేసుకోవడం
ప్రత్యామ్నాయాలు లేనప్పుడు స్థిర ఆస్తులుగా భావించి వారి వద్ద ఉన్న అధిక డబ్బు విలువ తగ్గకముందే, ప్రజలు శాశ్వతమైన వినియోగ వస్తువులు కొని నిల్వ చేసుకుంటారు, దీనివలన నిల్వ చేసుకున్న వస్తువుల కొరత ఏర్పడుతుంది.
అధిక ద్రవ్యోల్బణం
ఒకవేళ ద్రవ్యోల్బణం నియంత్రణలో లేకపోతే (ఎగువ దిశలో), ఆర్థికపరమైన పనులలో స్థూలంగా జోక్యం చేసుకొని, దాని సరఫరా సామర్థ్యాన్ని దెబ్బ తీస్తుంది.
కేటాయింపు సామర్థ్యం
మంచి సంకల్పం కోసం సరఫరా మరియు గిరాకీలోని మార్పు వలన నూతన విపణి పరిస్థితులకు అనుగుణంగా వనరులను వారు పునఃకేటాయించుకోవాలని కొనుగోలుదారులు మరియు విక్రేతలకు సూచిస్తూ దాని ధర మారుతుంది.కానీ ద్రవ్యోల్బణం వలన ధరలలో నిత్యం మార్పు ఏర్పడుతున్నప్పుడు, వాస్తవ ధరలను కోల్పోతాయి, కావున వాటికి ప్రతినిధులు కూడా నెమ్మదిగా స్పందిస్తారు.
ఫలితంగా కేటాయింపు సామర్థ్యంలో నష్టం ఏర్పడుతుంది.
షూ లెదర్ ధర
అధిక ద్రవ్యోల్బణం ధన నిల్వలను నిర్వహించే అవకాశాలను ప్రోత్సహిస్తుంది మరియు ప్రజలు వారి ఆస్తుల్లో ఎక్కువ మొత్తాన్ని వడ్డీ చెల్లించే ఖాతాల్లో జమ చేసే విధంగా ప్రేరేపిస్తుంది.అయితే, ఇటువంటి లావాదేవీలకు ధనం అవసరం అవుతుంది అంటే డబ్బులు తీసుకోవడానికి ఎక్కువసార్లు బ్యాంక్‌కు వెళ్లాల్సి ఉంటుంది, ప్రతిసారీ షూ లెదర్ క్షీణింపజేస్తుంది.
ధరల పట్టిక
అధిక ద్రవ్యోల్బణంతో, సంస్థలు ఆర్ధిక వ్యవస్థలో జరుగుతున్న మార్పులకు అనుగుణంగా వాటి ధరలను తరచూ మార్చుతూ ఉండాలి.కానీ కొత్త పట్టికలను ప్రచురించాలి కనుక నిరంతర ధరల మార్పు ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా చాలా ఖరీదైన చర్య.
వ్యాపార ఆవర్తాలు
ఆస్ట్రియన్ వ్యాపార ఆవర్తన సిద్ధాంతం ప్రకారం, ద్రవ్యోల్బణం వ్యాపార ఆవర్తాన్ని నిలిపివేస్తుంది.ఇది ద్రవ్యోల్బణం వలన కలిగే భారీ నష్టమని ఆస్ట్రియన్ ఆర్థికవేత్తలు భావిస్తారు. ఆస్ట్రియన్ సిద్ధాంతం ప్రకారం, కృత్రిమ స్వల్ప వడ్డీలు మరియు ధన సరఫరాలో సంబంధిత పెరుగుదల వలన సమూహ హానికరమైన పెట్టుబడుల్లో చింతలేని, పరికల్పన రుణాలకు దారి తీస్తుంది, దీని వలన ఇవి స్థిరత్వం కోల్పోవడంతో ద్రవ్యంగా మార్చబడతాయి.[23]
ధనాత్మక ప్రభావాలు
కార్మిక-విపణి అమరికలు
కీనేసియన్‌లు నామమాత్ర జీతాలను తిరోగమన దిశలో అమర్చడం నెమ్మదిగా జరుగుతుందని నమ్మేవారు. ఇది కార్మిక విపణిలో పొడిగించిన అసమతౌల్యం మరియు అధిక నిరుద్యోగానికి దారి తీస్తుంది.  నామమాత్రపు వేతనం స్థిరంగా ఉంచితే, ద్రవ్యోల్బణం నిజ వేతనాన్ని తగ్గిస్తుంది, ఇది కార్మిక విపణులు త్వరితంగా సమతుల్యానికి చేరుకోవడానికి అనుమతించే కొంత ద్రవ్యోల్బణం ఉత్తమమని కీనేసియన్లు వాదిస్తారు.
రుణ విముక్తి
ద్రవ్యోల్బణ రేటు పెరగడం వలన స్థిర వడ్డీ రేటుతో రుణాలు ఉన్న రుణగ్రస్తులు వారి యొక్క రుణ వడ్డీ రేటుల్లో తగ్గుదలను పొందుతారు. రుణంపై "వాస్తవమైన" వడ్డీ అంటే నామమాత్రపు రేటు నుండి ద్రవ్యోల్బణ రేటును తీసివేస్తారు. {R=n-i} ఉదాహరణకి మీరు రుణానికి ముందుగా వడ్డీ రేటును 6%గా నిర్ణయిస్తే మరియు ద్రవ్యోల్బణ రేటు 3% వద్ద ఉన్నట్లయితే, మీరు రుణంపై చెల్లిస్తున్న వాస్తవమైన వడ్డీ రేటు 3%.ఒకవేళ మీరు 6 శాతం స్థిరమైన వడ్డీ రేటుతో రుణం పొందితే మరియు ద్రవ్యోల్బణ రేటు 20 శాతానికి చేరుకుంటే, మీ వాస్తవమైన వడ్డీ రేటు -14 శాతానికి చేరుతుంది. ఈ ద్రవ్యోల్బణ నష్టానికి సర్దుబాటుగా అధిక ప్రారంభ వడ్డీని సృష్టించడం లేదా వడ్డీని సగటు చరరేటు వద్ద ఉంచడం ద్వారా తీసుకుంటున్న ధనం యొక్క వ్యయాల్లో ద్రవ్యోల్బణ ప్రీమియంను బ్యాంకులు మరియు వడ్డీ వ్యాపారులు చేరుస్తారు.
ప్రణాళికలను అమలు చేయడం
ధన సరఫరాను నియంత్రించడానికి ప్రాథమిక సాధనాలు ఏమిటంటే కేంద్ర బ్యాంకు నుండి బ్యాంకులు రుణాలు తీసుకునే రేటు, రాయితీ రేటును నిర్ణయించే సామర్థ్యం మరియు నామమాత్ర వడ్డీ రేటును ప్రభావితం చేసే లక్ష్యంతో బ్యాండ్‌ల విపణిలోకి కేంద్ర బ్యాంకు యొక్క జోక్యాలైన స్వేచ్ఛా విపణి చర్యలు.ఒక ఆర్ధిక వ్యవస్థ ఇప్పటికే స్వల్ప లేదా సున్నా నామమాత్ర వడ్డీ రేటులతో మాంద్యంలో ఉంటే, అప్పుడు బ్యాంకు ఆర్ధిక వ్యవస్థను ప్రేరేపించడానికి ఈ రేటులను మరింత (రుణాత్మక నామమాత్ర వడ్డీ రేటులు అసాధ్యం కనుక) తగ్గించలేదు - ఈ పరిస్థితిని ద్రవ్యత్వం ఉచ్చు అని పిలుస్తారు.ద్రవ్యోల్బణం మిత స్థాయిలో ఉంటే నామమాత్ర వడ్డీ రేటులు సమృద్ధిగా సున్నాకు ఎక్కువగా ఉంటాయి దీని వలన అవసరమైతే బ్యాంకు నామమాత్ర వడ్డీ రేటులను తగ్గించగలదు.
టోబిన్ ప్రభావం
నోబెల్ బహుమతిని సాధించిన ఆర్ధికవేత్త జేమ్స్ టోబిన్ ద్రవ్యోల్బణం మిత స్థాయి వద్ద ఉంటే ఆర్ధిక వ్యవస్థ త్వరితంగా అభివృద్ధి కావడానికి పెట్టుబడులను పెంచుతుంది లేదా కనీసం ఆదాయం అధిక స్థిర స్థాయి వద్ద ఉంటుందని వాదించాడు. దీనికి కారణం, ద్రవ్యోల్బణం శారీరక మూలధనం వంటి స్ధిరాస్తులకు సంబంధించి ద్రవ్యనిధి ఆస్తులపై ఆదాయాలను తగ్గిస్తుంది. ద్రవ్యోల్బణాన్ని తొలగించడానికి, పెట్టుబడిదారులు ధనం వంటి వారి ఆస్తులను (లేదా అటువంటి, ద్రవ్యోల్బణానికి ప్రభావితమయ్యే వాటిని) నిజ మూలధన ప్రాజెక్ట్‌లపై పెట్టుబడి పెడతారు.
టోబిన్ ద్రవ్యనిధి నమూనాచూడండి [24]
కారణాలు

చారిత్రాత్మకంగా, ఆర్ధిక సాహిత్యం యొక్క ముఖ్యమైన లక్ష్యం, ద్రవ్యోల్బణానికి కారణం ఏమిటి మరియు దాని ప్రభావం ఏమిటి అనే ప్రశ్నలతో వ్యవహరిస్తుంది. ద్రవ్యోల్బణం ఏర్పడటానికి భిన్న అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.దీనిని రెండు రకాలుగా విభజించారు: ద్రవ్యోల్బణం యొక్క నాణ్యత సిద్ధాంతం మరియు ద్రవ్యోల్బణం యొక్క పరిమాణ సిద్ధాంతం.ద్రవ్యోల్బణం యొక్క నాణ్యత సిద్ధాంతం విక్రేత గహిస్తున్న ద్రవ్యం, తర్వాత అతను కొనుగోలుదారు వలె వస్తువుల కొనుగోలుకు దానికి మార్పిడి సామర్థ్యం ఉంటుందనే అంచనాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ద్రవ్యోల్బణం యొక్క పరిమాణ సిద్ధాంతం ధన సరఫరా, దాని వేగం మరియు మారకాల నామమాత్ర విలువకు సంబంధించి ధనం యొక్క పరిమాణ ఉపమానంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.ఆడమ్ స్మిత్ మరియు డేవిడ్ హ్యూమే ధనం కోసం ద్రవ్యోల్బణం యొక్క పరిమాణ సిద్ధాంతాన్ని మరియు ఉత్పాదకత కోసం ద్రవ్యోల్బణం యొక్క నాణ్యత సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. 
వర్తమానంలో, ధనం యొక్క పరిమాణ సిద్ధాంతాన్ని దీర్ఘ కాలానికి ద్రవ్యోల్బణం యొక్క కచ్చితమైన నమూనా వలె అధికంగా అంగీకరించారు. దీని కారణంగా, ఇప్పుడు ఆర్ధికవేత్తల దీర్ఘ కాలంలో, ద్రవ్యోల్బణ రేటు ధన సరఫరా పెంపు రేటుపై ఆధారపడి ఉంటుందని విస్తారంగా ఒప్పుకుంటున్నారు.అయితే, తక్కువ మరియు మధ్యమ కాల వ్యవధులలో, ద్రవ్యోల్బణం ఆర్థిక వ్యవస్థలో సరఫరా మరియు గిరాకీ ఒత్తిళ్లచే ప్రభావితం చేయబడుతుంది మరియు వేతనాలు, ధరలు మరియు వడ్డీ రేటుల సంబంధిత స్థితి స్థాపకతచే ప్రాబల్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది.[25] స్వల్ప-కాల వ్యవధి ప్రభావాలు దీర్ఘ కాలం ఉంటాయా అనే ప్రశ్నే ఇప్పుడు ఆర్ధికవేత్తలు మరియు కీనేసియన్ ఆర్ధికవేత్తల మధ్య చర్చకు కేంద్ర బిందువైంది. ఆర్ధిక వ్యవస్థ ధరలు మరియు వేతనాలు సాధారణ సంప్రదాయ-వరుసలో ప్రవర్తనను సమీప ఇతర కారకాలను తగినంత సృష్టించడానికి త్వరితంగా తగినంతగా సర్దుబాటు చేయబడతాయి.కీనేసియన్ అభిప్రాయం ప్రకారం, ధరలు మరియు వేతనాలు వివిధ స్థాయిల వద్ద సర్దుబాటు చేయబడతాయి మరియు ఒక ఆర్ధిక వ్యవస్థలోని ప్రజల అభిప్రాయం ప్రకారం ఇటువంటి వ్యత్యాసాల వల్ల నిజ ఫలితంపై ప్రభావాలు "దీర్ఘ కాల వ్యవధిలో" ఉంటాయి.
కీనేసియన్ అభిప్రాయం
కీనేసియన్ అర్ధశాస్త్ర సిద్ధాంతంలో ధన సరఫరాలోని మార్పులు నేరుగా ధరలపైన ప్రభావం చూపవని మరియు ఏర్పడే ద్రవ్యోల్బణం అనేది ఆర్ధిక వ్యవస్థలో ధరల్లో చూపే ఒత్తిళ్ల ఫలితమని ప్రతిపాదించాడు. ద్రవ్యోల్బనానికి ధన సరఫరా ముఖ్యమైన కారకం, కానీ ఇది మాత్రమే కాదు.
రాబర్ట్ జె. గోర్డాన్ పిలిచే "త్రికోణ నమూనా"లో భాగంగా ద్రవ్యోల్బణం యొక్క మూడు ముఖ్యమైన రకాలు ఉన్నాయి:[26]
గిరాకీని తగ్గించే ద్రవ్యోల్బణం అనేది ప్రైవేట్ మరియు ప్రభుత్వ వ్యయాలు మొదలైనవి పెరిగిన కారణంగా మొత్తం గిరాకీలో పెరుగుదలచే ఏర్పడుతుంది. గిరాకీ ద్రవ్యోల్బణం, అధిక గిరాకీ మరియు అనుకూలమైన విపణి పరిస్థితులు పెట్టుబడి మరియు విస్తారణను ప్రోత్సహించడం వలన ఆర్ధిక వ్యవస్థ పెరుగుదల రేటు వేగవంతం కావడానికి క్రియాత్మకమవుతుంది.
ధరను-పెంచే ద్రవ్యోల్బణంను "సరఫరా అఘాత ద్రవ్యోల్బణం" అని కూడా అంటారు, ఇది సగటు సరఫరాలో (సామర్థ్య ఫలితం) తరుగుదల కారణంగా ఏర్పడుతుంది. ఇది సహజమైన దుర్ఘటనలు లేదా ఆగమనాల ధరల పెరుగుదల వలన ఏర్పడుతుంది.ఉదాహరణకు, హఠాత్తుగా నూనె సరఫరాలో తరుగుదల ఏర్పడితే, నూనె ధరలు పెరుగుతాయి, దీని వలన ధరను-పెంచే ద్రవ్యోల్బణం ఏర్పడుతుంది.నూనె వారి ఖర్చుల్లో భాగమైన ఉత్పత్తిదారులు ధరలను పెంచడం ద్వారా ఆ భారాన్ని వినియోగదారులపై మోపుతారు.
అంతర్గత ద్రవ్యోల్బణం అనేది అనుకూల అంచనాలచే ఏర్పడుతుంది మరియు ఇది తరచుగా "ధర/వేతన పెరుగుదల"కు సంబంధించి ఉంటుంది.ఇది ధరలకు (ద్రవ్యోల్బణ రేటుకు ఎగువన) అనుకూలంగా వారి వేతనాలు ఉండాలని ప్రయత్నిస్తున్న కార్మికులు మరియు సంస్థలు ఈ అధిక కార్మిక వ్యయాలను వారి వినియోగదారులకు అధిక ధరలు వలె మోపడం వలన 'విష వలయాని'కి దారి తీస్తుంది.అంతర్గత ద్రవ్యోల్బణం గతంలోని సంఘటనలను ప్రతిబింబిస్తుంది మరియు దీని వలన బాధించే ద్రవ్యోల్బణంగా కనిపిస్తుంది.
గిరాకీ-తగ్గింపు సిద్ధాంతం ప్రకారం సగటు గిరాకీ పెరుగుదల ఆర్ధిక వ్యవస్థ ఉత్పదకత (దాని సామర్థ్య ఫలితం) సామర్థ్యాన్ని మించినప్పుడు ద్రవ్యోల్బణ రేటు వేగాన్ని పెంచుతుంది. దీని వలన, సగటు గిరాకీని పెంచే ఏ కారకమైనా ద్రవ్యోల్బణానికి కారణం కావచ్చు.అయితే, దీర్ఘ కాలంలో, ఆర్ధిక వ్యవస్థ యొక్క నిజ పెంపు రేటు కంటే వేగంగా ధన పరిమాణాన్ని చెలామణీని పెంచడం ద్వారా మాత్రమే సగటు గిరాకీని ఉత్పాదకత ఎగువన ఉంచగలము.1945లో జపాన్ పరాజయం కావడానికి ముందు జపానీస్‌లు ఆక్రమించిన జిల్లాలలో లేదా బ్లాక్ డెత్ సమయంలో యూరోప్‌లో ఏర్పడినట్లు ధనం కోసం గిరాకీ తీవ్రంగా క్షీణించడం కూడా మరొక (తరచుగా కానప్పటికీ) కారణం.
అంతర్యుద్ధం వంటి మాంద్యంలో ప్రభుత్వాల ఆర్ధిక వ్యవస్థ ఉన్నప్పుడు ద్రవ్యోల్బణంపై ధన ప్రభావం అధికంగా ధనాన్ని ముద్రించడం ద్వారా ఎక్కువ స్పష్టంగా ఉంటుంది.ఇది కొన్నిసార్లు, ఒక నెల లేదా తక్కువ సమయంలో ధరలు రెట్టింపు అయ్యే సందర్భం అధిక ద్రవ్యోల్బణానికి దారి తీస్తుంది.ధన సరఫరా ఎంత ముఖ్యమైనది అనే దానిపై విభిన్న అభిప్రాయాలు ఉన్నప్పటికీ ద్రవ్యోల్బణం యొక్క మిత స్థాయిలను కనుగొనడానికి ఇది కూడా ముఖ్య పాత్రను వహిస్తుందని అభిప్రాయం ఉంది.ఉదాహరణకు, అర్ధ శాస్త్ర ఆర్ధికవేత్త ఈ సంబంధం చాలా దృఢమైనదని నమ్ముతున్నారు; కీనేసియన్ ఆర్ధికవేత్తలు దీనికి విరుద్ధంగా, ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించడానికి ధన సరఫరా కాకుండా ఆర్ధిక వ్యవస్థలో సగటు గిరాకీ యొక్క పాత్ర ప్రత్యేకంగా ఉంటుందని ఉద్ఘాటించారు.కనుక, కీనేసియన్‌లు మొత్తం గిరాకీని లెక్కించడానికి ధన సరఫరా మాత్రమే కారకమని చెబుతారు.
కొంతమంది కీనేసియన్ ఆర్ధికవేత్తలు కూడా ధన సరఫరాపై కేంద్ర బ్యాంకులు పూర్తి నియంత్రణను కలిగి ఉన్నాయని అంగీకరించలేదు, వ్యాపార బ్యాంకులచే కేటాయించబడిన బ్యాంకు రుణాల గిరాకీకి ధన సరఫరాను సర్దుబాటు చేయడం వలన కేంద్ర బ్యాంకులు తక్కువ నియంత్రణను కలిగి ఉన్నాయని వాదిస్తున్నారు.దీన్ని అంతర్జాత ధనం యొక్క సిద్ధాంతం వలె పిలుస్తారు మరియు 1960ల నుండి కీనేసియన్‌ల-తదుపరి వారిచే గట్టిగా సిఫార్సు చేయబడింది.ప్రస్తుతం ఇది టేలర్ నియమం సిఫార్సుకు కేంద్రంగా మారింది.ఈ స్థానాన్ని విశ్వవ్యాప్తంగా అంగీకరించలేదు - బ్యాంకులు రుణాల ద్వారా ధనాన్ని సంపాదిస్తాయి కానీ నిజ వడ్డీ రేటులు పెరిగితే ఈ రుణాల సగటు పరిమాణం క్షీణిస్తుంది.ఈ విధంగా, కేంద్ర బ్యాంకులు వాటి ఉత్పాదకతను పెంచడం లేదా తగ్గించడం ద్వారా ధనాన్ని చవక లేదా ఖరీదైనది చేయడంతో ధన సరఫరాను ప్రభావితం చేస్తాయి.
ద్రవ్యోల్బణ విశ్లేషణలో ప్రాథమిక విషయం ద్రవ్యోల్బణం మరియు నిరుద్యోగం మధ్య ఉండే సంబంధం, దీన్నే ఫిలిప్స్ వక్రరేఖ అంటారు.ఈ నమూనా ధర స్థిరత్వం మరియు ఉద్యోగం మధ్య రాజీ మార్పిడిని సూచిస్తుంది.కావున, నిరుద్యోగాన్ని తగ్గించడానికి తగినంత ద్రవ్యోల్బణ స్థాయి అవసరం.ఫిలిప్స్ వక్రరేఖ నమూనా 1960లో U.S.లో సంభవించనదాన్ని మంచిగా వివరించంది కానీ 1970లో ఏర్పడిన పెరిగిన ద్రవ్యోల్బణం మరియు ఆర్ధిక వ్యవస్థ స్తబ్దత (కొన్నిసార్లు దీన్ని ద్రవ్యోల్బణం</i>గా సూచిస్తారు) కలయికను వివరించడంలో విఫలమైంది.
కనుక, ఆధునిక భారీఆర్ధిక వ్యవస్థ ద్రవ్యోల్బణాన్ని మార్పిడి (అంటే ద్రవ్యోల్బణం మరియు నిరుద్యోగం మార్పుల మధ్య రాజీ మార్పిడి) చేసే ఫిలిప్స్ వక్రరేఖను ఉపయోగించి వివరిస్తుంది ఎందుకంటే ఇటువంటి విషయాలు సరఫరా అవరోధాలు మరియు ద్రవ్యోల్బణం ఆర్ధిక వ్యవస్థ సాధారణ అమలులో అంతర్గతంగా ఏర్పడుతుంది.. దీన్ని 1970లో సంభవించిన నూనె అవరోధాలు వంటి వాటని సూచించగా, మరొకటి ద్రవ్యోల్బణం నుండి "సాధారణంగా" నష్టపడే ఆర్ధిక వ్యవస్థకు వర్తించబడే ధర/వేతన చక్రం మరియు ద్రవ్యోల్బణ అంచనాలను సూచిస్తుంది.ఈ విధంగా, ఫిలిప్స్ వక్రరేఖ త్రికోణ నమూనా యొక్క గిరాకీ-తగ్గించే అంశానికి మాత్రమే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది.
మరొక విషయం ఏమిటంటే ఇవ్వబడిన సంస్థలు మరియు సహజ పరిమితుల వద్ద ఉత్పాదకత సామర్థ్యం ఆర్ధిక వ్యవస్థ యొక్క గరిష్ఠ స్థాయి ఆ సామర్థ్య ఫలితం GDP స్థాయి (కొన్నిసార్లు దీన్ని "సహజ స్థూల దేశీయోత్పత్తి"గా పిలుస్తారు).(ఈ స్థాయి ఫలితం నిరుద్యోగం యొక్క హెచ్చుతగ్గుల రహిత ద్రవ్యోల్బణ రేటు NAIRU లేదా నిరుద్యోగం యొక్క "సాధారణ" రేటు లేదా సంపూర్ణ-ఉద్యోగ నిరుద్యోగ రేటును అనుకూలంగా ఉంటుంది.)GDP దాని సామర్థ్యాన్ని మించిపోతే (మరియు నిరుద్యోగం NAIRU కంటే తక్కువగా ఉంటే), సరఫరాదారులు వారి ధరలను పెంచుతారు కనుక ద్రవ్యోల్బణంలో హెచ్చుతగ్గులు ఏర్పడతాయి మరియు అంతర్గత ద్రవ్యోల్బణం హీన పక్షానికి చేరుతుంది.GDP దాని సామర్థ్య స్థాయి దిగువకు పడిపోతే (నిరుద్యోగం NAIRU కంటే ఎక్కువగా ఉంటే), సరఫరాదారులు ధరలను తగ్గించడం ద్వారా అధిక సామర్థ్యాన్ని పూరించడానికి ప్రయత్నించడం వలన ద్రవ్యోల్బణం మందగిస్తుంది మరియు అంతర్గత ద్రవ్యోల్బణం తగ్గుతుంది.
అయితే, పాలసీ-చేసే అవసరాలకు ఈ సిద్ధాంతంతో ఒక సమస్య ఉంది అది ఏమిటంటే సామర్థ్య ఫలితం (మరియు NAIRU యొక్క) యొక్క కచ్చితమైన స్థాయి సాధారణంగా తెలియదు మరియు సమయానికి మారుతూ ఉంటుంది.ద్రవ్యోల్బణం కూడా అసమాన మార్గంలో పయనిస్తుంది అంటే ఇది తగ్గే స్థాయి కంటే వేగంగా పెరుగుతుంది. కనిష్ఠంగా, ఇది పాలసీ కారణంగా మారవచ్చు: ఉదాహరణకు, బ్రిటీష్ ప్రధాన మంత్రి మార్గరేట్ తట్చెర్ ఆధ్వర్యంలో పలు నిరుద్యోగులు వ్యవస్థీకృత నిరుద్యోగం (అలాగే నిరుద్యోగాన్ని కూడా చూడండి) అంటే వారి నైపుణ్యానికి తగిన ఉద్యోగాలను పొందలేకపోవడంతో సంభవించిన అధిక నిరుద్యోగం NAIRUలో పెరుగుదలకు (మరియు సామర్థ్యం తరుగుదలకు) కారణమైంది.వ్యవస్థీకృత నిరుద్యోగంలో పెరుగుదల వలన కొంత మంది కార్మికులు NAIRUలో ఉద్యోగాలను పొందవచ్చు, ఇక్కడ ద్రవ్యోల్బణ హెచ్చుతగ్గులకు కారణమయ్యే స్థాయిని ఆర్ధిక వ్యవస్థ మించదు.
ఆర్ధికవేత్త అభిప్రాయం

ఆర్ధికవేత్తలు రుణాన్ని సులభం లేదా కష్టతరం చేయడం ద్వారా ధన సరఫరాను నిర్వహించడాన్నే ద్రవ్యోల్బణం లేదా ప్రతి ద్రవ్యోల్బణాన్ని ప్రభావితం చేసే ప్రధాన కారకంగా భావిస్తున్నారు.వారు ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి ద్రవ్య విధానాన్ని లేదా ప్రభుత్వం ఖర్చు మరియు పన్ను విధానాలను ప్రభావితం లేనివిగా భావిస్తారు.[27]
ఆర్ధికవేత్తలు ద్రవ్యనిధి చరిత్ర అధ్యయనం అనుభావికం ప్రకారం ద్రవ్యోల్బణం అనేది ఎప్పుడూ ఒక ద్రవ్యనిధి దృగ్విషయంగా ప్రకటిస్తున్నారు.ధనం పరిమాణ సిద్ధాంతం ప్రకారం, ఒక ఆర్ధిక వ్యవస్థలో ఖర్చు చేసిన మొత్తం ప్రాథమికంగా ఉనికిలో ఉన్న మొత్తం ద్రవ్యంచే లెక్కిస్తారు.ఈ సిద్ధాంతం గుర్తింపు ఆధారంతో ప్రారంభమవుతుంది:




M
⋅
V
=
P
⋅
Q


{\displaystyle M\cdot V=P\cdot Q}


ఇక్కడ




P


{\displaystyle P}

 అనేది సాధారణ ధర స్థాయి;




V


{\displaystyle V}

 అనేది తుది ఖర్చులలో ధన వేగం;




Q


{\displaystyle Q}

 అనేది తుది ఖర్చుల యొక్క నిజ విలువ యొక్క సూచిక;




M


{\displaystyle M}

 అనేది ధన పరిమాణం.
ఈ సూత్రంలో, ప్రధాన ధర స్థాయి, ఆర్ధిక వ్యవస్థ క్రియ (Q ), ధన పరిమాణం (M ) మరియు ధన వేగం (V )చే ప్రభావితం అవుతుంది.సూత్రం ఒక గుర్తింపు ఎందుకంటే ధన వేగాన్ని (V ) ధన పరిమాణంలో (M ) తుది ఖర్చు (



P
⋅
Q


{\displaystyle P\cdot Q}

) నిష్పత్తిచే పేర్కొంటారు.
ధన వేగాన్ని తరచుగా స్థిరమైనదిగా భావిస్తారు మరియు ఫలితం యొక్క నిజ విలువను ఆర్ధిక వ్యవస్థ యొక్క ఉత్పాదకత సామర్థ్యంచే దీర్ఘ కాల వ్యవధిలో లెక్కిస్తారు.ఈ ప్రమేయాల ప్రకారం, సాధారణ ధర స్థాయిలో మార్పుకు ప్రాథమిక కారకం ధన పరిమాణంలోని మార్పు.స్థిరమైన వేగంతో, ధన సరఫరా స్వల్ప కాలంలో నామమాత్ర ఫలితం (తుది ఖర్చుకు సమానమైన) యొక్క విలువను లెక్కిస్తుంది.వాడుకలో, వేగం స్థిరమైనది కాదు మరియు పరోక్షంగానే లెక్కించడం సాధ్యమవుతుంది కనుక సూత్రం ధన సరఫరా మరియు నామమాత్ర ఫలితం మధ్య స్థిరమైన సంబంధాన్ని సూచించలేదు.అయితే, దీర్ఘ కాలంలో, ధర సరఫరాలోని మరియు ఆర్ధిక వ్యవస్థ క్రియ స్థాయిలోని మార్పులు సాధారణంగా వేగంలోని మార్పులను తగ్గిస్తాయి.వేగం సాపేక్షంగా స్థిరంగా ఉంటే, ధరలల్లో దీర్ఘ కాల రేటు పెంపు, ధన సరఫరా యొక్క దీర్ఘ కాల పెంపు రేటు మరియు నిజ ఫలితం యొక్క దీర్ఘ కాల పెంపు రేటుకు మధ్య వ్యత్యాసానికి సమానంగా ఉంటుంది.[6]
సహేతుక అంచనాల సిద్ధాంతం

సహేతుక అంచనాల సిద్ధాంతం ప్రకారం వాటి శ్రేయాన్ని గరిష్ఠీకరించేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు భవిష్యత్తులో ఆర్ధిక వ్యవస్థ కారకాలు సహేతుకంగా కనిపిస్తాయి మరియు సత్వర అవకాశాల ధరలు మరియు ఒత్తిళ్లకు వ్యక్తిగతంగా ప్రతిస్పందించవు.దీని ప్రకారం, అర్ధ శాస్త్రంలో సాధారణంగా భవిష్యత్తు అంచనాలు మరియు విధానాలు కూడా ద్రవ్యోల్బణానికి ముఖ్యమైనవి.
సహేతుక అంచనాల సిద్ధాంతం యొక్క ప్రధాన ప్రకటన ఏమిటంటే కర్తలు అధిక ద్రవ్యోల్బణం యొక్క భావి కథనాలతో ఏకీభవించే విధంగా వ్యవహరించడంచే కేంద్ర బ్యాంకు నిర్ణయాలను తొలగించడానికి ప్రయత్నిస్తాయి.దీని అర్ధం కేంద్ర బ్యాంకులు ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి వాటి విశ్వసనీయతను పెంచుకోవాలి లేదా కేంద్ర బ్యాంకు మాంద్యాన్ని అనుమతించకుండా ధన సరఫరాను పెంచుతుందని నమ్ముతూ ఆర్ధిక వ్యవస్థ విస్తరింపబడుతుందని పందెం వేసే ఆర్ధిక వ్యవస్థ కర్తలను కలిగి ఉండాలి.
ఆస్ట్రియన్ సిద్ధాంతం
ఈ అంశంపై మరిన్ని వివరాల కోసం, ద్రవ్యోల్బణం యొక్క ఆస్ట్రియన్ అభిప్రాయం చూడండి.
ఆస్ట్రియన్ విద్యాలయం ద్రవ్యోల్బణం అంటే ధన సరఫరాలో పెరుగుదల, పెరిగిన ధరలను మాత్రమే పరిణామాలుగా పేర్కొంది మరియు ద్రవ్యోల్బణాన్ని వివరించడంలో ఈ అర్ధ విచార వ్యత్యాసం చాలా ముఖ్యమైనదని తెలిపింది.[28] ఆస్ట్రియన్ ఆర్ధికవేత్తలు ద్రవ్యనిధి ద్రవ్యోల్బణం మరియు సాధారణ ధర ద్రవ్యోల్బణం యొక్క విషయాల మధ్య భౌతిక వ్యత్యాసాలు ఏమి లేవని నమ్ముతారు. ఆస్ట్రియన్ ఆర్ధికవేత్తలు అదనపు సమయంలో సృష్టించబడి, మార్పిడిలో సత్వర వినియోగం కోసం అందుబాటులో ఉన్న ధనం యొక్క కొత్త ప్రమాణాల పెరుగుదలను లెక్కించడం ద్వారా ద్రవ్యనిధి ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కిస్తారు.[29][30][31] ద్రవ్యోల్బణం అనేది ఎల్లప్పుడూ కేంద్ర ప్రభుత్వం లేదా ధన సరఫరాలో పెరుగుదలను ఆమోదించే లేదా అనుమతించే దాని కేంద్ర బ్యాంకుచే తీసుకోబడిన ఒక ప్రత్యేక చర్యగా ఈ ద్రవ్యోల్బణం యొక్క వ్యాఖ్యానం సూచిస్తుంది.[32] రాష్ట్ర-ప్రేరిత ద్రవ్యనిధి విస్తరణకు అదనంగా, ప్రపంచంలోని ఎక్కువ ఆర్ధిక మరియు ద్రవ్య సంబంధిత వ్యవస్థలో వినియోగిస్తున్న పాక్షిక-నిల్వ బ్యాంకింగ్ ఫలితంగా రుణ విస్తరణతో పెరుగుతున్న ధన సరఫరా ప్రభావాలను పెంచడానికి కూడా ఆస్ట్రియన్ విద్యాలయం నిర్వహిస్తుంది.[33]
రాష్ట్రం దాని చర్యలను (ద్రవ్యోల్బణ పన్ను) పెట్టుబడిచే ద్రవ్యోల్బణాన్ని ఈ మూడింటిలో ఒకదాని వలె ఉపయోగిస్తుందని ఆస్ట్రియన్‌లను వాదిస్తున్నారు, మిగతా రెండు పన్నుల విధానం మరియు రుణాలు.[34] ద్రవ్యోల్బణం మరియు రుణాలకు వనరుల కోసం సైన్యం యొక్క పలు రూపాల వ్యయాలను తరచూ ఉదహరిస్తారు, దీని వలన విక్రయించగల వనరులను సంపాదించడానికి స్వల్ప కాల వ్యవధి మార్గం లభిస్తుంది మరియు ఇది తరచూ అసాధ్య, రుణపడిన ప్రభుత్వాలకు ప్రయోజనంగా ఉంటుంది.[35]
ఇతర సందర్భాల్లో, ప్రభుత్వం ఉత్పాదకతను వక్రీకరించే కృత్రిమమైన అనూహ్య పెరుగుదలను సృష్టించడం ద్వారా ఆర్ధిక ద్రవ్యోల్బణం మరియు ఆర్ధిక మాంద్యాలను సృష్టిస్తుందని ఆస్ట్రియన్‌లు వాదిస్తున్నారు.కేంద్ర బ్యాంకు ధన సరఫరా పెరుగుదలను "ప్రోత్సహించడం" మరియు కృత్రిమ తక్కువ వడ్డీ రేట్ల ద్వారా మరిన్ని రుణాలను తీసుకోవడం ద్వారా ఆర్థిక వ్యవస్థను "ప్రేరిపించడానికి" కృత్రిమంగా ప్రయత్నించడం ద్వారా మాంద్యాలు లేదా ఆర్ధిక మాంద్యాలకు కారణమయ్యే విస్తరించిన దివాలాలను తొలగిస్తుంది లేదా వాయిదా వేస్తుంది.[36] దీని వలన, పలు ఆస్ట్రియన్ ఆర్ధికవేత్తలు కేంద్ర బ్యాంకులు మరియు పాక్షిక-నిల్వ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలను రద్దు చేయడానికి మద్దతు ఇస్తున్నారు మరియు 100 శాతం స్వర్ణ ప్రమాణాలకు తిరిగి చేరడం లేదా తక్కువగా ఉచిత బ్యాంకింగ్‌ను సిఫార్సు చేస్తున్నారు.[37][38] వారు ఇది భరించలేని మరియు అనిశ్చిత పాక్షిక-నిల్వ బ్యాంకింగ్ విధానాలను నిరోధించి, ధన సరఫరా పెరుగుదల (మరియు ద్రవ్యోల్బణం) నియంత్రణను మించిపోకుండా ధ్రువీకరిస్తుందని వాదిస్తున్నారు.[39][40]
నిజ ముసాయిదా సిద్ధాంతం

ధనానికి నిర్దిష్ట నాణేలు ప్రాతిపదిక సందర్భంలో, ఒక ముఖ్యమైన వివాదం ధన పరిమాణ సిద్ధాంతం మరియు నిజ ముసాయిదా సిద్ధాంతం (RBD)ల మధ్య సంభవించింది.ఈ సందర్భం ప్రకారం, పరిమాణ సిద్ధాంతం బ్యాంకులో ఉన్న నాణేలకు, సాధారణంగా స్వర్ణం మారుగా పాక్షిక నిల్వ లెక్కల స్థాయికి వర్తించబడుతుంది. అర్ధ శాస్త్రం యొక్క ద్రవ్యం మరియు బ్యాంకింగ్ విద్యాలయాలు, ముసాయిదాల వ్యాపారానికి వర్తకుల నుండి "నిజ ముసాయిదాల"ను కొనుగోలు చేసే బ్యాంకులకు ద్రవ్యాన్ని ఇచ్చే సామర్థ్యాన్ని కూడా కల్పించాలని RBDని ప్రశ్నిస్తున్నాయి.ఈ సిద్ధాంతం 19వ దశాబ్దంలోని ద్రవ్యనిధి జ్ఞానం యొక్క "బ్యాంకింగ్" మరియు "ద్రవ్యం" విద్యాలయాల మధ్య చర్చకు మరియు ఫెడరల్ రిజర్వ్ రూపకల్పనలో చాలా ముఖ్యమైనది.1913 అనంతరం అంతర్జాతీయ స్వర్ణ ప్రమాణాలు పడిపోవడం మరియు ప్రభుత్వ పెట్టుబడి కోతకు గురికావడం వంటి వాటి పరిణామంగా, ద్రవ్య బోర్డుల వంటి పరిమితి సందర్భాల్లో ప్రధానంగా ఉన్న RBD, మిగతా వాటిలో స్వల్ప ప్రాధాన్యత గల విషయంగా మారింది.దీన్ని ఈ రోజుల్లో సాధారణంగా చెడు సమయాల్లో ఉపయోగిస్తారు, ఫెడరల్ రిజర్వ్ రాజ్యపాలకుడు ఫెడ్రిక్ మిష్కిన్ ఇప్పటిదాకా కొనసాగుతున్న ఇది "సంపూర్ణగా నాశనం చేయబడింది".ఇలా అయినప్పటికీ, దీనికి సిద్ధాంతపరంగా కొంత మంది ఆర్ధికవేత్తలు అంటే RBDని చాలా మంది స్వాతంత్ర్య ప్రతిపాదక ఆర్ధిక వేత్తలు వ్యతిరేకిస్తున్నప్పటికీ, వ్యక్తి వాదం యొక్క స్వతంత్రవాది నియమాలతో అనుకూలత లేని దాని వలె రుణం యొక్క నిర్దిష్ట తరగతిపై పరిమితులను చూసినవారు నుండి మద్దతు ఉంది.
19వ శతాబ్దం సమయంలో బ్రిటన్‌లో ద్రవ్యం లేదా పరిమాణ సిద్ధాంతం మరియు బ్యాంకింగ్ విద్యాలయాల మధ్య చర్చలో ప్రస్తుతం సమయంలో ద్రవ్యం యొక్క విశ్వసనీయత గురించి ప్రస్తుత ప్రశ్నలను ముందే ఊహించారు.19వ శతాబ్దంలో, ప్రత్యేకంగా లాటిన్ ద్రవ్యనిధి సంఘం మరియు స్కాన్డినావియా ద్రవ్యనిధి సంఘాలు వంటి బ్రిటిషేతర దేశాలు అంటే "ఖండాల్లో" ద్రవ్య విద్యాలయాల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటే యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు గ్రేట్ బ్రిటన్‌లోని విధానాలపై బ్యాంకింగ్ విద్యాలయాల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండేది.
శాస్త్రీయ విరుద్ధ లేదా బ్యాంకింగ్ సిద్ధాంతం
శాస్త్రీయ రాజకీయ ఆర్ధిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన మరొక సమస్య ఏమిటంటే ద్రవ్యం యొక్క శాస్త్రీయ విరుద్ధ పరికల్పన లేదా "బ్యాంకింగ్ సిద్ధాంతం".బ్యాంకింగ్ సిద్ధాంతం ప్రకారం కేటాయించే ప్రతినిధి సంస్థ యొక్క ఆస్తులు మరియు రుణాలచే ధనం విలువను లెక్కించాలి.[41] శాస్త్రీయ రాజకీయ అర్ధ శాస్త్రం యొక్క పరిమాణ సిద్ధాంతం వలె కాకుండా, ధనాన్ని కేటాయించే వ్యవస్థలు రుణాన్ని తిరిగి చెల్లించడానికి తగినంత ఆస్థులను కలిగి ఉన్నంతకాలం, ద్రవ్యోల్బణం ఏర్పడకుండా, దనాన్ని విడుదల చేయవచ్చని మద్దతు సిద్ధాంతం సిఫార్సు చేస్తుంది.
ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడం
ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి పలు రకాల పద్ధతులను ఉపయోగించి ప్రయత్నించారు.
ద్రవ్యనిధి విధానం

ERROR: {{Expand}} is ambiguous; please do not transclude it. Instead, use a more specific template, such as {{expand list}}, {{missing information}}, or {{expand section}}.

నేడు ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించే ప్రధాన పరికరం ద్రవ్యనిధి విధానం.పలు కేంద్ర బ్యాంకులు ఫెడరల్ నిల్వల రుణ రేటును తక్కువ స్థాయిలో సాధారణంగా లక్ష్యం రేటును సంవత్సరానికి దాదాపు 2 నుండి 3 శాతంగా మరియు లక్ష్యపు స్వల్ప ద్రవ్యోల్బణ పరిధిని సంవత్సరానికి 2 నుండి 6 శాతంలోపు ఉంచడాన్ని విధిగా పాటిస్తున్నాయి.ఆర్ధిక వ్యవస్థ స్థితికి ప్రతి ద్రవ్యోల్బణ పరిస్థితులు ప్రమాదకరంగా భావించి సాధారణంగా స్వల్ప ధనాత్మక ద్రవ్యోల్బణాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు.
ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి పలు పద్ధతులు సూచించబడ్డాయి.U.S. ఫెడరల్ రిజర్వ్ వంటి కేంద్ర బ్యాంకులు వడ్డీ రేట్లను నిర్ణయించడం మరియు ఇతర చర్యల ద్వారా విశేష స్థాయిలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.కేంద్ర బ్యాంకులకు వేర్వేరు విధానాలు ఉన్నప్పటికీ ద్రవ్యోల్బణాన్ని తగ్గించడానికి లేదా నిరోధించడానికి అధిక వడ్డీ రేటులు మరియు ధన సరఫరా పెరుగుదలను తగ్గించడమనేవి సాంప్రదాయ మార్గాలు.ఉదాహరణకు, కొంత మంది సుష్ట ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాన్ని అనుసరిస్తుండగా, ఇతరులు ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా ద్రవ్యోల్బణం ఒక లక్ష్యాన్ని మించినప్పుడు మాత్రమే నియంత్రిస్తారు.
ఆర్ధికవేత్తలు ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి ధనం పెంపు రేటు స్థిరంగా ఉంచడం మరియు ద్రవ్యనిధి విధానాన్ని ఉపయోగించడం మంచిదని ఉద్ఘాటిస్తున్నారు (వడ్డీ రేట్లను పెంచడం, ధన సరఫరాలో పెరుగుదలను తగ్గించడం).కీనేసియన్ ద్రవ్యోల్బణాన్ని స్థిరంగా ఉంచడానికి ఆర్ధిక వ్యవస్థ విస్తరణ సమయంలో మొత్తం గిరాకీని తగ్గించడం మరియు మాంద్యం సమయంలో గిరాకీని పెంచడం వంటివి చేయాలని తెలిపాడు.మొత్తం గిరాకీ నియంత్రణను ద్రవ్యనిధి విధానం మరియు ద్రవ్య విధానాలు రెండింటినీ ఉపయోగించడం ద్వారా (గిరాకీని తగ్గించడానికి పన్నుల విధానాన్ని పెంచడం లేదా ప్రభుత్వ వ్యయాలను తగ్గించడం) సాధించవచ్చు.
స్థిర మారక విలువలు

స్థిర మారక విలువ క్రింద ద్రవ్యం నిర్వహించబడుతుంది, ఒక దేశం యొక్క ద్రవ్యం విలువ, మరొక ఏక ద్రవ్యంతో లేదా ఇతర ద్రవ్యాల బుట్టతో (లేదా కొన్నిసార్లు ఇతర లెక్కింపు విలువతో అనగా స్వర్ణంతో) సంబంధించి ఉంటుంది.
ద్రవ్యం అదుపుకు బదులుగా ద్రవ్యం యొక్క విలువను స్థిర పరచడానికి స్థిర మారక రేటుని ఉపయోగిస్తారు.
దీన్ని ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేయడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
అయినప్పటికీ, ద్రవ్య ఉపప్రమాణం యొక్క విలువ పెరగడం మరియు తగ్గడం జరుగుతుంది కావున ద్రవ్యం దాని అదుపులో వుంటుంది. దీని అర్థం స్థిర మారక రేటు గల దేశంలో ద్రవ్యోల్బణ రేటును అది అదుపులో ఉన్న ద్రవ్యం యొక్క దేశం ద్రవ్యోల్బణ రేటుచే లెక్కిస్తారు.
అదనంగా, స్థిర మారక రేటు, స్థూల ఆర్ధిక స్థిరత్వాన్ని సాధించడానికి ప్రభుత్వం దేశీయ ద్రవ్య విధానాన్ని ఉపయోగించుకుండా నిరోధిస్తుంది.
బ్రెటన్ వుడ్స్ ఒప్పందం క్రింద, ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పలు దేశాల ద్రవ్యాలు US డాలర్ అదుపులో ఉన్నాయి.
ఇది ఆ దేశాలలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని తగ్గించింది కానీ వాటిని పరికల్పన ప్రమాదాలకు గురి చేసింది. 
1970‌ల ప్రారంభ రోజులలో బ్రెటన్ వుడ్స్ ఒప్పందం భగ్నం తర్వాత క్రమంగా దేశాలు
సవరించబడే మార్పిడి రేటుకు మారాయి.
అయితే, 20‌వ శతాబ్దపు తదుపరి భాగంలో, కొన్ని దేశాలు ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేసే క్రమంలో తిరిగి స్థిర మారక రేటుకు మారాయి. 
20‌వ శతాబ్దపు తదుపరి భాగంలో దక్షిణ అమెరికా యొక్క చాలా దేశాలలో (ఉదా: అర్జెంటీనా (1991-2002), బొలివియా, బ్రెజిల్ మరియు చిలీ) ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేయడానికి ఈ స్థిర మారక రేటు విధానాన్ని వినియోగించారు.
=== స్వర్ణ ప్రమాణం
===


స్వర్ణ ప్రమాణం అనేది ఒక ప్రాంతం యొక్క సాధారణ మాధ్యమం నగదు కాగితాలను సాధారణంగా ఉచితంగా ముందే-నిర్ణయించబడిన, స్థిర పరిమాణ స్వర్ణాల్లోకి మార్చగలిగే ఒక ద్రవ్యనిధి వ్యవస్థ.
ద్రవ్య యూనిట్‌కు మొత్తం నాణేలతో సహా స్వర్ణం ఎలా సహాయపడుతుందో ప్రమాణం పేర్కొంటుంది.
ద్రవ్యానికి మాత్రమే అంతర్లీన విలువ లేదు కాని ఇది సమాన నాణేలకు మార్చుకోవచ్చు కనుక వర్తకులచే ఆమోదించబడింది.
ఉదాహరణకి, ఒక U.S. వెండి యోగ్యత పత్రం, అసలైన ఒక వెండి తునకగా మార్చవచ్చు.
తనకున్న అరుదత్వం వల్ల, మన్నిక వల్ల, విభజనీయత వల్ల, మారక సామర్థ్యం వల్ల మరియు సులభంగా గుర్తించబడటం వల్ల స్వర్ణం ఒక సామాన్య ధన ప్రతినిధి రూపంగా ఉంది.
[42]భారీ మాంద్యం సమయంలో కొన్ని దేశాల్లో చూసినట్లు అధిక ద్రవ్యోల్బణం మరియు ద్రవ్యనిధి విధానం యొక్క ఇతర దుర్వినియోగాల నుండి పౌరులను రక్షించడానికి ప్రాతినిధ్య ద్రవ్యం మరియు స్వర్ణ ప్రమాణాన్ని ఉపయోగించేవారు.
అయినప్పటికీ, వాటికి సమస్యలు మరియు విమర్శలు లేకుండా లేవు మరియు బ్రెటన్ వుడ్స్ వ్యవస్థను అంతర్జాతీయంగా అనుసరించడం ద్వారా పాక్షికంగా విస్మరించబడ్డాయి.
ఈ పద్ధతి క్రింద, అన్ని ప్రముఖ ద్రవ్యాలు, ఒక్క ఔన్స్ స్వర్ణానికి 35 డాలర్ల చొప్పున ముడి పడి ఉన్న డాలరుకు స్థిర రేటుల వద్ద ముడిపడ్డాయి.
అత్యధిక దేశాలు వ్యవస్థ ద్రవ్యానికి - ద్రవ్యం దేశం యొక్క చట్టాలచే మాత్రమే మద్దతు ఇవ్వబడుతుంది - మారడం కారణంగా 1971లో బ్రెటన్ వుడ్స్ వ్యవస్థ విఫలమైంది. 
ఆస్ట్రియన్ ఆర్ధిక వేత్తలు 100 శాతం స్వర్ణ ప్రమాణానికి తిరిగి వెళ్లుతుందని గట్టిగా నమ్ముతున్నారు.
స్వర్ణ ప్రమాణం క్రింద, ద్రవ్యోల్బణం యొక్క దీర్ఘకాలిక రేటును (లేదా ప్రతి ద్రవ్యోల్బణం) మొత్తం ఫలితానికి సంబంధించి స్వర్ణ సరఫరా యొక్క వృద్ధి రేటుచే లెక్కిస్తారు.[43] ఇది ద్రవ్యోల్బణంలో ఏకపక్ష హెచ్చుతగ్గులకు కారణం అవుతుందని విమర్శకులు వాదించారు మరియు ఆ ద్రవ్యనిధి విధానాన్ని ముఖ్యంగా స్వర్ణ తవ్వకంచే లెక్కిస్తారు,[44][45] ఇది భారీ మాంద్యానికి దోహదపడుతున్నది అని విశ్వసించారు.[45][46][47]
వేతన మరియు ధరల నియంత్రణ

ధర మరియు వేతన నియంత్రణ అనే మరొక పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టడానికి ప్రయత్నించారు ("ఆదాయ విధానాలు"). ధర మరియు వేతన నియంత్రణ విధానం యుద్ధ సమయాలలో బత్తెముతో కలిపి బాగా ఉపయోగపడింది. అయినప్పటికీ, ఇతర సందర్భాల్లో దాని ఉపయోగం విఫలమైంది. రిచర్డ్ నిక్సాన్ 1972‌లో విధించిన వేతన మరియు ధరల నియంత్రణతో సహా దాని ఉపయోగం గణనీయంగా విఫలమయ్యింది. 
విజయవంతమైన ఉదాహరణల్లో ఆస్ట్రేలియాలో జరిగిన ధరలు మరియు ఆదాయ సమ్మతి మరియు నెదర్లాండ్‌లో జరిగిన వాసెనార్ ఒప్పందం ఉన్నాయి.
వేతన మరియు ధరల నియంత్రణ తాత్కాలిక విధానంగా పరిగణిస్తారు, ఎందుకంటే వేతన మరియు ధరల నియంత్రణ సమయంలో ద్రవ్యోల్బణ కారణాలను తగ్గించేందుకు సరైన విధానాలు అవలంబిస్తేనే అది ప్రభావం చూపుతుంది, ఉదాహరణకు చేస్తున్న యుద్ధంలో విజయం పొందినప్పుడు. చెడు సంకేతాలను మార్కెట్‌లోకి పంపిస్తుంది కనుక ఇది చాలా దుష్ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. తరచుగా కృత్రిమ స్వల్ప ధరల వలన బత్తెము మరియు కొరతలు ఏర్పడతాయి మరియు భవిష్య పెట్టుబడులను నిర్వీర్యం చేస్తాయి. తక్కువ ధర ఉన్న ఏదైనా వస్తువు లేదా సేవను ఎక్కువగా వినియోగిస్తారని సాధారణ ఆర్ధిక విశ్లేషణ తెలుపుతుంది. ఉదాహరణకు, రొట్టె యొక్క అధికార ధర తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, అధికార ధరలకు అతి తక్కువ రొట్టె లభిస్తుంది మరియు భవిష్య అవసరాలను తృప్తి పరిచేందుకు రొట్టె తయారు చేసేందుకు తక్కువ పెట్టుబడులు ఉంటాయి, ఈ సమస్యను దీర్ఘకాలంగా ప్రకోపిస్తుంది.
ద్రవ్యోల్బణాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు మాంద్యాన్ని మార్గంగా తాత్కాలిక నియంత్రణలు సంపూర్ణం</i>గా కృషి చేస్తాయి: ద్రవ్యోల్బణం ఎదుర్కొనేందుకు మాంద్యాన్ని మరింత సమర్థవంతం చేస్తాయి (నిరుద్యోగాన్ని పెంచే అవసరతను తగ్గిస్తుంది), అలాగే అవసరత ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు నియంత్రణలు కలిగించే కీడును నిరోధిస్తుంది. అయినప్పటికీ, ధరలపై నియంత్రణ విధించడం చేయకుండా ఆర్ధిక వ్యవస్థ నష్టాన్ని కలిగించే ఆర్ధిక పరిస్థితిని సర్దుబాటు చేయడమో లేదా నిరోధించదమో చేసేలా ధరలపై నియంత్రణ ఎత్తివేయాలని సాధారణంగా ఆర్థికవేత్తలు సూచిస్తారు. కూలి లేదా వనరులు లేదా ద్రవ్యోల్బణం ఎదుర్కొంటున్న ఇతర ఏ సరుకులైనా ఈ విధానం గిరాకీని పెంచుతుంది మరియు ఆర్ధిక ఫలితంతో పాటు ద్రవ్యోల్బణం పడిపోతుంది. ఉత్పాద సామర్థ్యం పంపిణీ చేయడం వలన తీవ్రమైన మాంద్యం ఉత్పన్నమవుతుంది అందుకే జీవనోపాధి నాశనం అయిన ప్రజలకు ఈ విధానం ఇష్టం లేదు (సృజనాత్మక విధ్వంసం చూడండి).
జీవన వ్యయ భత్యం

నిజమైన విలువలను ద్రవ్యోల్బణ సర్దుబాటు చేసేంతవరకు స్థిరమైన చెల్లింపుల నిజమైన కొనుగోలు శక్తి ద్రవ్యోల్బణం వలన హరించబడుతుంది. చాలా దేశాల్లో దుయోగ ఒప్పందాలు, ఉపకార వేతన లబ్ధి మరియు ప్రభుత్వం నుంచి రావలసిన హక్కులు (సామాజిక భద్రత) వంటి అంశాలు జీవన వ్యయ భత్యానికి ముడి వేయ బడతాయి, సాధారణంగా వినియోగదారు ధర సూచికకు ముడి వేయ బడతాయి.[48] సాధారణంగా జీవన వ్యయ భత్యం (COLA) జీవన వ్యయ సూచిక మార్పుల ఆధారంగా జీతాలను సర్దుబాటు చేస్తుంది. సామాన్యంగా జీతాలు వార్షికంగా సర్దుబాటు చేయబడతాయి.[48] ఒకవేళ ఉద్యోగి భూగోళంపై స్థానాలు మారిస్తే అప్పడు జీవన వ్యయ సూచికకు ముడి వేస్తారు.
ఉద్యోగ ఒప్పందాల వార్షిక వృద్ధి ఉపవాక్యాలు ఎటువంటి సూచికకు ముడి పెట్టకుండా కార్మిక వేతన చెల్లింపు ప్రభావిత శాతాన్ని అధికం చేస్తుంది. సామాన్యంగా సంప్రదించి పెంచిన చెల్లింపులు జీవన వ్యయ సర్దుబాటు లేదా జీవన వ్యయ పెంపుగా పరిగణిస్తారు ఎందుకంటే వాటి పెరుగుదలను బాహ్య నిర్ణయ సూచికలతో ముడి వేసిన విషయంలో సారూప్యత ఉంది. జీవన వ్యయ పెరుగుదల విషయంలో ముందుగా భవిష్యత్తును నిర్ణయించే ఆలోచన రెండు కారణాల వలన తప్పుదారి పడుతుందని ఆర్థికవేత్తలు మరియు పరిహార విశ్లేషకులు భావిస్తారు: (1) సాధారణ జీవన వ్యయాల కంటే పెరుగుతున్న ఉత్పాదకత మరియు కార్మికుని బేరమాడే శక్తిని ప్రతిబింబించే విధంగా గత కొద్ది కాలంగా పారిశ్రామిక ప్రపంచంలో లెక్కించిన జీవన వ్యయ సూచికల కంటే సగటు వ్యయాలు త్వరగా పెరిగాయి మరియు (2) సాధారణంగా అత్యధిక జీవన వ్యయ సూచికలు ముందడుగు వేయడం లేదు అంతేగాక ఇప్పటి మరియు గత డేటాను సరిపోల్చుతున్నాయి.
వీటిని కూడా చూడండి

ద్రవ్యోల్బణం
నిరంతర కొనుగోలు శక్తి గణనం
వినియోగదారు ధర సూచిక
ప్రతి ద్రవ్యోల్బణం
అరుగుదల
ద్రవ్యోల్బణ రాహిత్యం
అపమూల్యనం
అధిక ద్రవ్యోల్బణం
ద్రవ్యోల్బణ గణనం
ద్రవ్యోల్బణ సర్దుబాటు
ద్రవ్యోల్బణ కంచె
అంతర్జాతీయ ఆర్ధిక నివేదన ప్రమాణాలు
ద్రవ్యోల్బణ రేటు ఉన్న దేశాల జాబితా
జాతీయ అర్ధశాస్త్రం
ధర విప్లవం
నిజమైన వెర్సస్ నామమాత్ర విలువ (అర్ధశాస్త్రం)
72 నియమం
ద్రవ్యోల్బణం
స్థిర జాతీయ ఆర్ధిక వ్యవస్థ
సియోనోరేజ్
సంయుక్త రాష్ట్రాల గణాంకాల విభాగం
1920లో జర్మన్ ద్రవ్యోల్బణం
2007–2008 ప్రపంచ ఆహార ధర సంక్షోభం

గమనికలు

సూచనలు

మరింత చదవడానికి
బామోల్, విల్లియం జె. మరియు అలాన్ ఎస్. బ్లైండర్, జాతీయ అర్ధశాస్త్రం: లక్షణాలు మరియు విధానం, పదో సంస్కరణ. థామ్సన్ సౌత్-వెస్ట్రన్, 2006. ISBN 0-324-22114-2
మిశ్కిన్, ఫ్రెడెరిక్ ఎస్., ది ఎకనామిక్స్ ఆఫ్ మనీ, బ్యాంకింగ్ మరియు పైనాన్షియల్ మార్కెట్ లు, న్యూయార్క్, హర్పెర్ కాలిన్స్, 1995.
ఫ్రైడ్‌మ్యాన్ మిల్టన్ యొక్క నోబెల్ ప్రసంగం:  1977
హెన్రీ హజ్లిట్ట్, 
ఫెడరల్ రిజర్వు బ్యాంక్ ఆఫ్ బోస్టన్, , కాన్ఫరెన్స్ సిరీస్ 53, జూన్ 9–11, 2008, ఛాథం, మసాచుసెట్స్. (కూడా. ఫిలిప్స్ కర్వ్ వ్యాసం చూడండి)
వాసుదేవన్, రామా, "", డాలర్స్ & సెన్స్, సెప్టెంబరు/అక్టోబరు 2006
బాహ్య లింకులు
NASA ద్రవ్యోల్బణ 


 - సమయాన్ని బట్టి డబ్బు యొక్క విలువ మార్పును గురించి చర్చిస్తుంది.
 - స్వీడిష్ రిక్స్‌బ్యాంక్ యొక్క చారిత్రిక వినియోగదారు ధర సూచికపై ఆధార పడింది.


 -1901 నుంచి ప్రస్తుతం మరియు చారిత్రికం రెండు కాలాల మధ్య పోలిక కలని ద్వారా చూడటం
వర్గం:ద్రవ్యోల్బణం
వర్గం:మౌలిక ఆర్ధిక భావాలు
వర్గం:ఆర్ధిక సమస్యలు