Question: కుందేలు సగటు జీవితకాలం ఎంత?

సహజ ఎంపిక



సహజ ఎంపిక (ఆంగ్లం: Natural selection) అనేది ఒక ప్రక్రియ, దీని ద్వారా ఒక జనాభాలోని జీవుల మనుగడ లేదా పునరుత్పత్తిపై స్థిరమైన ప్రభావాలు కారణంగా వాటిలో విశిష్ట లక్షణాలు పెరగడం లేదా తగ్గడం జరుగుతుంది. ఇది పరిణామం యొక్క ఒక కీలకమైన ప్రక్రియగా ఉంది.
జీవుల జనాభాలో సహజమైన జన్యు వైవిధ్యం కారణంగా, కొన్ని జీవులు వాటి ప్రస్తుత పర్యావరణంలో ఇతర జీవుల కంటే ఎక్కువగా మనుగడ సాధించడం మరియు ఎక్కువ పునర్పత్పాదక సామర్థ్యాన్ని కలిగివుండటం జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, గతంలో పెపర్డ్ మాత్ (మచ్చలుగల చిమ్మట) యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో తెలుపు మరియు నలుపు రంగులు రెండింటిలో కనిపించింది, అయితే పారిశ్రామిక విప్లవం సందర్భంగా, చిమ్మటలు నివసించే అనేక చెట్లు పొగబొగ్గు కారణంగా నల్లబారాయి, ఈ నలుపు రంగు తమను చంపి తిని బతికే జీవుల బారిన పడకుండా, ఇదే రంగులో ఉండే చిమ్మటలను రక్షించింది. ఈ పరిణామం నలుపు రంగు చిమ్మటలు మనుగడ సాధించేందుకు మరియు వాటి జాతి పునరుత్పత్తికి మెరుగైన పరిస్థితులు కల్పించింది, తరువాత కొన్ని తరాలు గడిచే సమయానికి నలుపు రంగులోని చిమ్మటలు తమ ఉనికిని బాగా విస్తరించుకున్నాయి. పునరుత్పాదక విజయాన్ని ప్రభావితం చేసే అంశాలు కూడా చాలా ముఖ్యమైనవి, ఛార్లస్ డార్విన్ లైంగిక ఎంపికపై తన ఆలోచనల్లో ఈ అంశాన్ని ప్రతిపాదించారు.
సహజ ఎంపిక సమలక్షణంపై లేదా ఒక జీవి యొక్క పరిశీలించదగిన లక్షణాలపై పనిచేస్తుంది, అయితే పునరుత్పాదక ప్రయోజనాన్ని అందించే ఏదైనా సమలక్షణం యొక్క జన్యు (అనువంశిక) మూలం ఒక జనాభాలో బాగా వ్యాప్తి చెందుతుంది (అలీల్ ఫ్రీక్వెన్సీ (యుగ్మ వికల్ప పౌనఃపున్యం) చూడండి). కాలక్రమంలో ఈ ప్రక్రియ, నిర్దిష్ట పర్యావరణ స్థావరాలకు జనాభాలను ప్రత్యేకించే ఉపయోజనాలకు, చివరకు కొత్త జీవుల ఉద్భవానికి దారితీస్తుంది. మరో రకంగా చెప్పాలంటే, సహజ ఎంపిక అనేది ఒక జీవ జనాభాలో పరిణామం చోటుచేసుకునే ఒక ముఖ్యమైన ప్రక్రియ (అయితే జీవుల పరిణామానికి ఇది ఒక్కటే ప్రక్రియ కాదు). మానవులు ప్రత్యేక లక్షణాలకు మొగ్గుచూపే కృత్రిమ ఎంపికకు భిన్నంగా, సహజ ఎంపికలో వాతావరణం ఒక జల్లెడ మాదిరిగా పనిచేస్తుంది, దీని గుండా నిర్ణీత వైవిధ్యాలు మాత్రమే పంపబడతాయి.
ఆధునిక జీవశాస్త్రం యొక్క మూలస్తంభాల్లో సహజ ఎంపిక కూడా ఒకటి. డార్విన్ రాసిన 1889నాటి ప్రభావాత్మక పుస్తకం ఆన్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్‌</i>లో ఈ పదం పరిచయం చేయబడింది,[1] దీనిలో ఆయన సహజ ఎంపికను కృత్రిమ ఎంపికకు సారూప్యమైనదిగా వర్ణించారు, ఈ ప్రక్రియ ద్వారానే మానవ పెంపకదారులు తమకు అవసరమైన విశిష్ట లక్షణాలు గల జంతువులు మరియు చెట్ల పునరుత్పత్తికి ఒక క్రమపద్ధతిలో మద్దతు ఇచ్చారని ప్రతిపాదించారు. అనువంశికతకు ఒక ఆమోదయోగ్యమైన సిద్ధాంతం లేకపోవడంతో సహజ ఎంపిక అనే అంశం అభివృద్ధి చేయబడింది; డార్విన్ ఈ పుస్తకాన్ని రాసిన సమయంలో, ఆధునిక జన్యుశాస్త్రానికి సంబంధించిన ఎటువంటి విషయాలు తెలియవు. సాంప్రదాయిక డార్విన్ పరిమాణ సిద్ధాంతాన్ని తరువాత శాస్త్రీయ మరియు పరమాణు జన్యుశాస్త్రంలో నూతన ఆవిష్కరణలతో కలిపి, ఆధునిక పరిణామాత్మక సంయోజనం</i>గా గుర్తిస్తున్నారు. సహజ ఎంపిక ఇప్పటికీ ఉపయోజన పరిణామానికి ప్రాథమిక వివరణగా ఉంది.
సాధారణ సిద్ధాంతాలు

అన్నిరకాల జీవుల జనాభాల్లోని భాగస్వాముల్లో సహజ వైవిధ్యం సంభవిస్తుంది. అనేక ఈ వైవిధ్యాలు మనుగడను (మానవుల కంటి రంగులో వ్యత్యాసాలు) ప్రభావితం చేయవు, అయితే కొన్ని వైవిధ్యాలు ఒక నిర్దిష్ట జీవి యొక్క మనుగడ అవకాశాలను మెరుగుపరచవచ్చు. ఇతర జీవుల కంటే వేగంగా పరిగెత్తగల ఒక కుందేలు తమను చంపి తినే ఇతర జీవుల నుంచి తప్పించుకునేందుకు ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది, సూర్యరశ్మి నుంచి శక్తిని పొందడంలో బాగా సమర్థవంతమైన ఆల్గే వేగంగా వృద్ధి చెందుతుంది. కొన్నిసార్లు ఒక జంతువు యొక్క మనుగడలో మెరుగుదలలు తరచుగా దాని యొక్క పునరుత్పాదక రేటుపై కూడా ఆధారపడివుంటాయి; అయితే, కొన్నిసార్లు మనుగడ మరియు ప్రస్తుత పునరుత్పాదకత మధ్య ఒక వినిమయం ఉంటుంది. చివరకు, ఒక జంతువు (మరియు దాని యొక్క బంధువు) యొక్క మొత్తం జీవితకాల పునరుత్పాదకత ప్రధానాంశమవుతుంది.
జీవులకు ఒక పునరుత్పాదకత ప్రయోజనాన్ని అందించే విశిష్ట లక్షణాలు అనువంశికంగా కూడా సంక్రమిస్తాయి, అంటే, తల్లిదండ్రులు నుంచి సంతానానికి సంక్రమిస్తాయి, అప్పుడు వేగవంతమైన కుందేళ్లు లేదా సమర్థవంతమైన ఆల్గేల యొక్క తరువాతి తరంలో ఈ లక్షణ ప్రమాణాలు కొద్దిగా ఎక్కువ స్థాయిలో ఉంటాయి. దీనిని భేదాత్మక పునరుత్పాదకత</i>గా గుర్తిస్తారు. పునరుత్పాదక ప్రయోజనం కొద్దిస్థాయిలోనే ఉన్నట్లయితే, అనేక తరాల తరువాతైనా ఎటువంటి వారసత్వ సంక్రమణ ప్రయోజనమైనా జనాభాలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఈ మార్గంలో ఒక జీవి యొక్క సహజ పర్యావరణం విశిష్ట లక్షణాలకు ఎంపిక చేయబడుతుంది, క్రమేణా సంభవించే మార్పులకు లేదా జీవిత పరిణామానికి కారణం కావడం ద్వారా ఇది ఒక పునరుత్పాదక ప్రయోజనాన్ని ధ్రువీకరిస్తుంది. ఈ ప్రభావాన్ని ఛార్లస్ డార్విన్ మొదట వర్ణించి, నామకరణం చేశారు.
అన్ని తెలిసిన జీవ రూపాలకు జన్యువులు అనువంశికత వ్యవస్థగా ఉన్నాయని అర్థం చేసుకోవడానికి ముందు కాలం నుంచి సహజ ఎంపిక అనే భావన ఉంది. ఆధునిక రోజుల్లో, ఎంపిక ఒక జీవి యొక్క సమలక్షణాలు లేదా పరిశీలించదగిన లక్షణాలుపై ఆధారపడివుంటుంది, అయితే ఇది అనువంశికంగా సంక్రమించిన జీవి యొక్క జన్యు నిర్మాణం లేదా జన్యురూపంగా ఉంటుంది. జన్యురూపం మరియు జీవి నివసించే పర్యావరణం ఫలితంగా సమలక్షణం ఏర్పడుతుంది (జన్యురూపం-సమలక్షణ వ్యత్యాసం చూడండి).
ఆధునిక పరిణామాత్మక సంయోజనంలో వర్ణించినట్లుగా, దీనిని సహజ ఎంపిక మరియు జన్యుశాస్త్రం మధ్య సంబంధంగా గుర్తించవచ్చు. మొదటి స్థానంలో జన్యు వైవిధ్యం ఏ విధంగా వస్తుందనేది (ఉత్పరివర్తన మరియు లైంగిక పునరుత్పత్తి వంటివాటి ద్వారా) వర్ణించేందుకు ఒక సంపూర్ణ పరిణామ సిద్ధాంతం కూడా అవసరమవుతుంది మరియు దీనిలో ఇతర పరిణామాత్మక వ్యవస్థలు (జన్యు చలనం మరియు జన్యు ప్రవాహం వంటివి) కూడా ఉంటాయి, ప్రకృతిలో సంక్లిష్టమైన ఉపయోజనాలను సృష్టించేందుకు సహజ ఎంపిక ఒక ముఖ్యమైన వ్యవస్థగా కనిపిస్తుంది[3].
పరిభాష మరియు వాడుక
వివిధ సందర్భాల్లో సహజ ఎంపిక అనే పదానికి కొద్దిస్థాయిలో భిన్నమైన నిర్వచనాలు ఉన్నాయి. తరచుగా ఈ పదాన్ని అనువంశిక విశిష్ట లక్షణాలపై నియంత్రణకు వాడుతున్నారు, ఎందుకంటే ఇవి పరిణామంలో నేరుగా పాలుపంచుకునే విశిష్ట లక్షణాలు కావడం వలన ఈ సందర్భంలో ఉపయోగించడం జరుగుతుంది. అయితే, సహజ ఎంపికను సమలక్షణాల్లో (శారీరక మరియు ప్రవర్తన లక్షణాలు) మార్పులకు కూడా "గుడ్డి"గా ఉపయోగించడం జరుగుతుంది, తద్వారా ఇది విశిష్ట లక్షణం అనువంశికమైనప్పటికీ లేదా కానప్పటికీ ఒక పునరుత్పాదకత ప్రయోజనాన్ని ఇస్తుంది (అనువంశికంకాని విశిష్ట లక్షణాలు పర్యావరణ కారణాలు లేదా జీవి యొక్క జీవిత అనుభవం ద్వారా ఏర్పడవచ్చు).
డార్విన్ యొక్క ప్రాథమిక వినియోగం తరువాత[1] తరచుగా గుడ్డి ఎంపిక యొక్క పరిణామాత్మక పర్యవసానాలు మరియు దాని యొక్క వ్యవస్థలను సూచించేందుకు కూడా ఈ పదం ఉపయోగించబడుతుంది.[2][3] ఎంపిక యొక్క వ్యవస్థలు మరియు దాని యొక్క ప్రభావాల మధ్య ప్రత్యేకతలను వివరించేందుకు ఇది కొన్నిసార్లు ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది; ఈ విలక్షణత ముఖ్యమైనప్పుడు, ఎంపికకు ఆధారం అనువంశికం కానప్పటికీ శాస్త్రవేత్తలు "సహజ ఎంపిక"ను ప్రధానంగా పునరుత్పాదకత గల జీవుల ఎంపికకు ఉపయోగపడే వ్యవస్థలుగా నిర్వచిస్తారు. ఇది కొన్నిసార్లు "సమలక్షణ సహజ ఎంపిక"గా సూచించబడుతుంది.[4]
ఒక జీవి యొక్క ఎక్కువస్థాయి పునరుత్పాదక విజయానికి కారణమయ్యే విశిష్ట లక్షణాలు అనుకూలమైన ఎంపిక చేయబడినవిగా, విజయావకాశాన్ని తగ్గించే విశిష్టలక్షణాలు వ్యతిరేకంగా ఎంపిక చేయబడినవిగా చెప్పబడుతున్నాయి. పునరుత్పాదక ప్రయోజనాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేయలేని ఇతర సహసంబంధ విశిష్ట లక్షణాల ఎంపికలో కూడా ఒక విశిష్ట లక్షణం కోసం ఎంపిక ప్రతిఫలించవచ్చు. ఇది ప్లీయోట్రోపీ లేదా జన్యు బంధనం యొక్క ఒక ఫలితంగా సంభవించే అవకాశం ఉంది.[5]
దృఢత్వం

సహజ ఎంపికకు ఫిట్‌నెస్ (దృఢత్వం) అనే భావన ప్రధానాంశంగా ఉంటుంది. విస్తృత కోణంలో చెప్పాలంటే, "దృఢత్వం గలవారే మనుగడ సాధించగలరనే" ప్రసిద్ధ పదబంధం మాదిరిగా, ఎక్కువ "దృఢత్వం" గల జీవులు మనుగడకు మెరుగైన అవకాశాలు కలిగివుంటాయి. అయితే, పైన పేర్కొన్న సహజ ఎంపికతో మాదిరిగా, ఈ పదం యొక్క అస్పష్టమైన అర్థం మరింత సూక్ష్మంగా ఉంటుంది, రిచర్డ్ డాకిన్స్ తన తరువాతి పుస్తకాల్లో దీనిని పూర్తిగా మినహాయించారు. (తన పుస్తకం ది ఎక్స్‌టెండెడ్ ఫెనోటోప్</i>లో ఏకంగా ఒక భాగంలో ఈ పదాన్ని ఉపయోగించే వివిధ సందర్భాలను చర్చించారు). ఆధునిక పరిణామాత్మక సిద్ధాంతం దృఢత్వాన్ని, ఒక జీవి ఎంతకాలం జీవిస్తుందనే అంశం ద్వారా కాకుండా, పునరుత్పాదకతలో అది ఎంత విజయవంతమైందనే దాని ద్వారా నిర్వచిస్తుంది. ఒక జీవి తన యొక్క ఇతర జాతుల కంటే సగం కాలం మాత్రమే జీవించి, దీనికి పరిపక్వ దశకు జీవించివుండే రెట్టింపు సంతానం రెట్టింపు స్థాయిలో ఉన్నట్లయితే, దీని యొక్క జన్యువులు తరువాతి తరం యొక్క వయోజన జనాభాలో మరింత సాధారణంగా మారతాయి.
సహజ ఎంపిక వ్యక్తులపై పనిచేస్తున్నప్పటికీ, మనుగడ యొక్క ప్రభావాలు వాస్తవానికి ఒక జనాభాలోని భాగస్వాముల సగటుపై మాత్రమే దృఢత్వాన్ని నిర్వచించగలమనే అర్థాన్ని ఇస్తాయి. ఒక నిర్దిష్ట జన్యురూపం యొక్క దృఢత్వం ఈ జన్యురూపంలోని మొత్తం వ్యక్తులపై సగటు ప్రభావానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. అతితక్కువ-దృఢత్వం గల జన్యురూపం దీనిని కలిగివున్న జీవులు అతికొద్ది లేదా ఎటువంటి పునరుత్పత్తి సామర్థ్యం లేకుండా ఉండేందుకు కారణమవుతుంది; ఉదాహరణకు సైస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ వంటి అనేక మావ జన్యు లోపాలు.
దృఢత్వం అనేది ఒక సగటు పరిణామం కాబట్టి, అసంబంధిత కారణాలతో పరిపక్వ దశ వరకు మనుగడ సాధించలేని ఒక ఒక అనుకూలమైన ఉత్పరివర్తన ఏర్పడేందుకు అవకాశం ఉంది. దృఢత్వం పర్యావరణంపై కూడా కీలకంగా ఆధారపడివుంటుంది. సికెల్-సెల్ అనేమియా వంటి పరిస్థితులు సాధారణ మానవ జనాభాలో తక్కువ దృఢత్వం కలిగివుండేందుకు కారణమవతాయి, అయితే సికెల్-సెల్ విశిష్టలక్షణం వలన మలేరియా నుంచి వ్యాధినిరోధకత కల్పిస్తుంది, అధిక మలేరియా ప్రభావిత రేట్లు ఉన్న జనాభాల్లో దీనికి అధిక దృఢత్వ స్థాయి ఉంటుంది.
ఎంపిక రకాలు
ఎటువంటి వంశపారంపర్య సమ విశిష్ట లక్షణంపైనైనా సహజ ఎంపిక పనిచేయగలదు, లైంగిక ఎంపిక మరియు ఒకేరకమైన లేదా ఇతర జాతుల్లోని సభ్యులతో పోటీ వంటివాటితోపాటు, పర్యావరణం యొక్క ఎటువంటి కారణం ద్వారానైనా నిర్ణీత ఒత్తిడి సృష్టించబడవచ్చు. అయితే, సహజ ఎంపిక ఎల్లప్పుడూ దిశాత్మకమని మరియు ఉపయోజన పరిణామమని దీనర్థం కాదు; సహజ ఎంపిక తరచుగా తక్కువ దృఢత్వం గల చలరాశులను తొలగించడం ద్వారా యథాపూర్వ స్థితి యొక్క నిర్వహణలో ఫలిస్తుంది.
పరిమాణ ఎంపిక వ్యక్తిగా లేదా జన్యువులు, కణాలు మరియు బంధు సమూహాలు వంటి జీవ వ్యవస్థ యొక్క అధిక్రమంలో మరో స్థాయిగా ఉండవచ్చు. ఒక భారీ, అసంబంధ సమూహానికి ప్రయోజనం కలిగించే ఉపయోజనాలను సృష్టించేందుకు, సమూహాలు లేదా జాతుల స్థాయిలో సహజ ఎంపిక పనిచేస్తుందా లేదా అనేది ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశంగా ఉంది. జన్యువు వంటి ఒక ప్రత్యేక స్థాయిలో ఎంపిక ఆ జన్యువు యొక్క దృఢత్వం పెంచడంలో ఫలించవచ్చు, ఇదే సమయంలో అంతర్ జన్యు వైరుధ్యం అని పిలిచే ఒక ప్రక్రియలో ఈ జన్యువును కలిగివున్న జీవుల యొక్క దృఢత్వాన్ని ఇది తగ్గిస్తుంది. మొత్తంమీద, అన్ని ఎంపిక ఒత్తిళ్ల యొక్క ప్రభావం వివిధ స్థాయిల్లో ఒక జీవి యొక్క మొత్తం దృఢత్వాన్ని గుర్తించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది, అందువలన సహజ ఎంపిక యొక్క ఫలితం వస్తుంది.

ఒక జీవి యొక్క ప్రతి జీవిత దశలోనూ సహజ ఎంపిక సంభవిస్తుంది. పునరుత్పాదక సామర్థ్యం పొందేవరకు ఒక జీవి తప్పనిసరిగా మనుగడ సాధించాలి, ఈ దశకు చేరుకునే జీవుల ఎంపికను సహనశక్తి ఎంపిక</i>గా పిలుస్తారు. అనేక జీవుల్లో, వయోజన జీవులు లైంగిక ఎంపిక ద్వారా తమ లైంగిక భాగస్వాముల కోసం ఒకదానితో ఒకటి పోటీపడాలి, ఈ పోటీలో విజయం తరువాతి తరానికి ఎవరు జన్మనిస్తారనేది గుర్తిస్తుంది. ఒకసారి కంటే జీవులు ఎక్కువసార్లు పునరుత్పత్తి చేయగలిగినప్పుడు, పునరుత్పాదక దశలో ఎక్కువ కాలం ఉండటం వలన సంతానం సంఖ్య పెరుగుతుంది, దీనిని మనుగడ ఎంపిక</i>గా పిలుస్తారు.
ఆడజీవులు మరియు మగజీవులు రెండింటిలో జననశక్తిని (ఉదాహరణకు, కొన్ని డ్రోసోఫిలా జాతుల్లో పెద్ద వీర్యకణం)[7] "జననశక్తి ఎంపిక" ద్వారా పరిమితం చేయవచ్చు. ఉత్పత్తి అయిన బీజకణాల యొక్క సహనశక్తిలో వ్యత్యాసం ఉండవచ్చు, హాప్లోయిడ్ బీజకణాల మధ్య మీయోటిక్ డ్రైవ్ వంటి అంతర్ జన్యు వైరుధ్యాలు బీజకణ లేదా "జన్యు ఎంపిక"లో ఫలించవచ్చు. చివరకు, అండాలు మరియు వీర్యకణాల యొక్క కొన్ని మేళనాల యొక్క ఐక్యత ఇతరాల కంటే మరింత అనుకూలంగా ఉంటుంది; దీనిని అనుగుణ్యత ఎంపిక గా పిలుస్తారు.
లైంగిక ఎంపిక

"పర్యావరణ ఎంపిక" మరియు "లైంగిక ఎంపిక"ల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం ఇక్కడ ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. పర్యావరణం యొక్క ఒక ఫలితంగా జరిగే ఎటువంటి వ్యవస్థ ఎంపిక అయినా పర్యావరణ ఎంపికలో భాగంగా ఉంటుంది (బంధువులతోసహా, ఉదాహరణకు బంధు ఎంపిక, పోటీ మరియు శిశుహత్య), "లైంగిక ఎంపిక" అనేది లైంగిక భాగస్వాముల కోసం జరిగే పోటీని మాత్రమే సూచిస్తుంది.[8]
లైంగిక ఎంపిక అనేది స్వలింగ ఎంపిక</i>గా కూడా ఉండవచ్చు, ఇది ఒక జనాభాలో ఒకే లింగానికి చెందిన జీవుల మధ్య పోటీ ఉన్న సందర్భాల్లో జరుగుతుంది లేదా ఉభయలింగ ఎంపిక</i>గా కూడా ఉండవచ్చు, ఇది ఒక జనాభాలో అందుబాటులో ఉన్న లైంగిక భాగస్వాముల్లో పునరుత్పాదక ప్రాప్తిని ఒక లింగం నియంత్రించే సందర్భాల్లో జరుగుతుంది. అత్యంత సాధారణంగా, స్వలింగ ఎంపిక అనేది పురుష-పురుష పోటీతో ముడిపడివుండగా మరియు ఉభయలింగ ఎంపిక అనేది తగిన మగజీవిని ఆడజీవి ఎంచుకోవడంతో ముడిపడివుంటుంది, సాధారణంగా ఒక సంతాన కాలంలో ఒక మగజీవి కంటే ఒక ఆడజీవి కోసం ఎక్కువ వనరుల ఉపయోగం జరిగిన కారణంగా ఈ పరిస్థితి తలెత్తుతుంది. అయితే, కొన్ని జీవుల్లో లైంగిక-పాత్ర వ్యతిరేకంగా ఉన్న ప్రవర్తనను కనిపిస్తుంది, లైంగిక భాగస్వామి కోసం మగజీవులే ఎంపిక జరుపుతాయి: దీనికి మంచి ఉదాహరణ సింగ్నాథిడే కుటుంబానికి చెందిన కొన్ని చేపల్లో ఈ క్రమం కనిపిస్తుంది, యాంఫీబియన్ మరియు పక్షి జాతుల్లో కూడా ఇటువంటి ఉదాహరణలను గుర్తించవచ్చు.[9]
కొన్ని నిర్దిష్ట జీవుల్లో ఒక లింగానికి మాత్రమే నిర్ణీతమైన కొన్ని లక్షణాలను ఒక లైంగిక భాగస్వామి యొక్క ఎంపికలో మరో లింగం ద్వారా నిర్వహించిన ఎంపికతో వివరించవచ్చు, దీనికి ఉదాహరణ కొన్ని మగ పక్షుల్లో మితిమీరిన స్థాయిలో ఈకలు ఉంటాయి. ఇదే విధంగా, ఒకే లింగానికి చెందిన జీవుల మధ్య దూకుడు కూడా కొన్నిసార్లు బాగా ప్రత్యేకమైన లక్షణాలతో అనుబంధం కలిగివుంటాయి, ఉదాహరణకు దుప్పుల కొమ్ము వంటివి, ఇతర దుప్పులతో పోరాటం కోసం ఇవి కొమ్ములను ఉపయోగిస్తాయి. ఎక్కువగా, స్వలింగ ఎంపిక తరచుగా లైంగిక ద్విరూపతతో అనుబంధం కలిగివుంటుంది, ఒక జాతిలోని మగ జీవులు మరియు ఆడజీవుల శరీర పరిమాణంలో వ్యత్యాసాలు కూడా దీని పరిధిలో ఉంటాయి.[10]
సహజ ఎంపికకు ఉదాహరణలు

సూక్ష్మజీవుల్లో వ్యాధిజనక క్రిమి నిరోధక శక్తిని అభివృద్ధి చేయడాన్ని ఆచరణలో సహజ ఎంపిక యొక్క ప్రసిద్ధ ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు. అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ 1928లో పెన్సిలిన్‌ను కనిపెట్టినప్పటి నుంచి, బ్యాక్టీరియా వలన వచ్చే వ్యాధులపై పోరాడేందుకు వ్యాధిజనక క్రిమి నాశకాలను ఉపయోగిస్తున్నారు. బ్యాక్టీరియా యొక్క సహజ జనాభాల్లో, వీటిలోని అసంఖ్యాక భాగస్వాముల మధ్య, జన్యు పదార్థంలో గణనీయమైన స్థాయిలో వైవిధ్యం ఉంటుంది, ప్రధానంగా ఉత్పరివర్తనల ఫలితంగా ఇది ఏర్పడుతుంది. వ్యాధిజనక క్రిమి నాశకాలు ఉపయోగించినప్పుడు, ఎక్కువ భాగం బ్యాక్టీరియా వేగంగా మరణిస్తుంది అయితే కొంత బ్యాక్టీరియా మాత్రం ఉత్పరివర్తనల ద్వారా ఈ నాశకాల ద్వారా తక్కువగా ప్రభావితమవుతుంది. వ్యాధిజనక క్రిమి నాశకాల ప్రభావం తక్కువ సమయం మాత్రం ఉన్నట్లయితే, ఈ ప్రభావితంకాని బ్యాక్టీరియా చికిత్సను తట్టుకొని నిలబడుతుంది. ఈ ఉత్పరివర్తన చెందిన జీవులను ఒక జనాభా నుంచి ప్రత్యేకంగా తొలగించడాన్ని సహజ ఎంపిక అంటారు.
జీవించివున్న బ్యాక్టీరియా పునరుత్పత్తి చేస్తుంది, తద్వారా తరువాతి తరానికి జీవం పోస్తుంది. గత తరంలోని ఉత్పరివర్తన చెందిన జీవులను తొలగించడం వలన, ఈ జనాభాలో క్రిమి నాశకాలకు తక్కువ నిరోధక శక్తిని చూపే జీవులు ఎక్కువగా ఉంటాయి. అదే సమయంలో, కొత్త ఉత్పరివర్తనలు సంభవించవచ్చు, తద్వారా ఇప్పటికే ఉన్న జన్యు వైవిధ్యానికి తోడుగా, కొత్త జన్యు వైవిధ్యం ఏర్పడుతుంది. సద్యుజనిత ఉత్పరివర్తనలు చాలా అరుదుగా సంభవిస్తుంటాయి, ప్రయోజనాత్మక ఉత్పరివర్తనలు ఇంకా అరుదుగా సంభవిస్తాయి. అయితే, బ్యాక్టీరియా జనాభాలు భారీస్థాయిలో ఉండటం వలన, వాటిలోని కొన్ని జీవులు ప్రయోజనాత్మక ఉత్పరివర్తనలు పొందేందుకు అవకాశం ఉంటుంది. ఒక కొత్త ఉత్పరివర్తన వ్యాధిజనక క్రిమి నాశకాలకు తట్టుకొని నిలబడే సామర్థ్యాన్ని తగ్గించినట్లయితే, ఈ జీవులు తరువాత క్రిమి నాశకాన్ని ఉపయోగించినప్పుడు వాటిని ఎదుర్కొని మనుగడ సాధించేందుకు ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది.
తగిన సమయం ఉన్నట్లయితే మరియు పదేపదే క్రిమి నాశకాల ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొన్నట్లయితే, సంబంధిత జనాభాలో క్రిమినాశక-నిరోధక బ్యాక్టీరియా ఏర్పడుతుంది. క్రిమినాశక-నిరోధక బ్యాక్టీరియా యొక్క ఈ కొత్త జనాభా అది పరిణామం చెందిన సందర్భాన్ని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకుంటుంది. ఇదే సమయంలో గతంలో క్రిమినాశకం లేని వాతావరణంలో ఇది మనుగడ సాధించగలిగే పరిస్థితి ఉండకపోవచ్చు. సహజ ఎంపికలో తుది ఫలితం ఏమిటంటే, రెండు జనాభాల్లో అవి వాటి నిర్దిష్ట వాతావరణానికి అనుకూలపరచబడతాయి, ఇదిలా ఉంటే ఈ రెండు జనాభాలు ఇతర వాతావరణానికి ఉపప్రామాణికంగా ఉంటాయి.
క్రిమినాశకాలను ఎక్కువగా ఉపయోగించడం మరియు దుర్వినియోగపరచడం వలన ఆస్పత్రిలో ఉపయోగించే క్రిమినాశకాలకు సూక్ష్మజీవుల్లో నిరోధకత పెరుగుతుంది, ఇది మెథిసిలిన్-నిరోధక స్టాఫిలోకోకస్ ఆరెయస్ (MRSA)ను ఒక "సూపర్‌బగ్"గా వర్ణించే స్థితికి చేరుకోవచ్చు, ఆరోగ్యానికి దీని నుంచి ముప్పు ఏర్పడటం మరియు అందుబాటులో ఉన్న మందులకు బ్యాక్టీరియా తట్టుకొని నిలబడటానికి ఇటువంటి ఒక పరిస్థితి దారితీస్తుంది.[11] భిన్నమైన, శక్తివంతమైన క్రిమి నాశకాలను ఉపయోగించడం ఇటువంటి పరిస్థితి యొక్క ప్రతిస్పందన వ్యూహాల్లో భాగంగా ఉంది; అయితే ఇటీవల ఏర్పడిన MRSA యొక్క కొత్త జాతులు వీటికి కూడా నిరోధకతను ప్రదర్శిస్తాయి.[12]
పరిణామాత్మక నాశకాల పోటీకి ఇది ఒక ఉదాహరణ, దీనిలో క్రిమి నాశకాలకు తక్కువగా ప్రభావితమయ్యే జాతులను బ్యాక్టీరియా అభివృద్ధి చేయడం కొనసాగుతుంది, ఇదిలా ఉంటే వైద్య పరిశోధకులు వీటిని కూడా నశింపజేసే కొత్త క్రిమి నాశకాలను తయారు చేసేందుకు తమ ప్రయత్నాలను కొనసాగిస్తుంటారు. మొక్కలు మరియు కీటకాల్లో పురుగుమందుల నిరోధకత విషయంలో కూడా ఇటువంటి పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. నాశకాల పోటీ మానవుల ద్వారా ఏర్పడాల్సిన అవసరమేమీ లేదు; సామోవా ద్వీపంలో హైఫోలిమ్నాస్ బోలీనా అనే సీతాకోకచిలుకలో ఒక జన్యువు విస్తృతంగా వ్యాప్తి చెందడంతో వోల్బాచియా అనే బ్యాక్టీరియా పరాన్నజీవుల ద్వారా మగ-సీతాకోకచిలుకలు చంపివేయబడ్డాయి, దీనికి సంబంధించిన స్పష్టమైన పత్రబద్ధ సమాచారం అందుబాటులో ఉంది, ఈ ద్వీపంలో కేవలం ఐదేళ్ల కాలంలో ఈ జన్యువు వ్యాప్తి జరిగినట్లు తెలుస్తోంది [13]
సహజ ఎంపిక కారకాలు ద్వారా పరిణామం

దృఢత్వ వైవిధ్యాలకు కారణమయ్యే అనువంశిక జన్యు వైవిధ్యం ఉండటం ఉపయోజన పరిణామం, కొత్త విశిష్ట లక్షణాలు మరియు జాతుల పరిణామంలో సహజ ఎంపికకు ముందుగా అవసరమయ్యే అంశంగా ఉంది. ఉత్పరివర్తనలు, పునఃసంయోగాలు మరియు కార్యోటైప్ (క్రోమోజోమ్‌ల యొక్క సంఖ్య, ఆకృతి, పరిమాణం మరియు అంతర్గత అమరిక)లో మార్పుల ఫలితంగా జన్యు వైవిధ్యం ఏర్పడుతుంది. ఏవైనా ఇటువంటి మార్పులు అధిక ప్రయోజనాత్మకంగా లేదా అధిక నిష్ప్రయోజనాత్మకంగా ఉండే ఒక ప్రభావాన్ని కలిగివుండవచ్చు, అయితే పెద్దఎత్తున ప్రభావాలు చాలా అరుదుగా సంభవిస్తుంటాయి. గతంలో, జన్యు పదార్థంలో ఎక్కువ మార్పులను తటస్థమైనవిగా లేదా తటస్థ స్థితికి దగ్గరి మార్పులుగా పరిగణించేవారు, ఇవి ఎందుకంటే నాన్‌కోడింగ్ DNAలో సంభవిస్తాయి లేదా ఒక సారూప్య ప్రతిక్షేపణలో ఏర్పడతాయి. అయితే, నాన్-కోడింగ్ DNAలో అనేక ఉత్పరివర్తనలు కొద్దిస్థాయిలో ప్రమాదకరమైన ప్రభావాలకు కారణమవతాయని ఇటీవలి పరిశోధన సూచిస్తుంది.[14][15] ఉత్పరివర్తన రేట్లు మరియు ఉత్పరివర్తనల యొక్క సగటు దృఢత్వ ప్రభావాలు రెండూ జీవిపై ఆధారపడివుంటాయి, మానవుల్లో ఎక్కువ భాగం ఉత్పరివర్తనలు కొద్దిస్థాయిలో ప్రమాదకరమైనవిగా ఉంటాయని సంబంధిత సమాచారం ఆధారంగా వేసిన అంచనాను సూచించాయి.[16]

దృఢత్వం యొక్క నిర్వచనం ప్రకారం, అధిక దృఢత్వంగల జీవులు తరువాతి తరానికి జన్మనిచ్చేందుకు ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది, ఇదిలా ఉంటే తక్కువ దృఢత్వం గల జీవులు ముందుగానే మరణిస్తాయి లేదా పునరుత్పత్తి చేయడంలో విఫలమవతాయి. దీని ఫలితంగా, అధిక దృఢత్వానికి కారణమయ్యే యుగ్మ వికల్పాలు (అల్లెలెస్) తరువాతి తరంలో సమృద్ధంగా ఉంటాయి, దృఢత్వాన్ని తగ్గించేవి తరువాతి తరంలో బాగా తగ్గిపోతాయి. అనేక తరాల వరకు ఎంపిక శక్తులు ఏమాత్రం మారకుండా స్థిరంగా ఉన్నట్లయితే, ప్రయోజనాత్మక యుగ్మ వికల్పాలు మరింత సమృద్ధి పొందుతాయి, అవి జనాభాలో ఆధిపత్య స్థాయికి వెళ్లే వరకు వీటి అభివృద్ధి జరుగుతుంది, ఇదిలా ఉంటే తక్కువ దృఢత్వం ఉన్న యుగ్మవికల్పాలు అదృశ్యమవతాయి. ప్రతి తరంలో, కొత్త ఉత్పరివర్తనలు మరియు పునఃసంయోగాలు సహజంగా ఏర్పడతాయి, తద్వారా ఇవి ఒక కొత్త సమలక్షణ శ్రేణిని సృష్టిస్తాయి. అందువలన, ప్రతి కొత్త తరంలో ఎంపికలో పరిగణలోకి తీసుకునే ఈ విశిష్ట లక్షణాలకు కారణమయ్యే యుగ్మ వికల్పాల సమృద్ధి పెరుగుతుంది, తరువాతి తరాల్లో ఈ విశిష్ట లక్షణాలు ఇంకా విస్తరించబడతాయి.
కొన్ని ఉత్పరివర్తనలు నియంత్రిత జన్యువులుగా పిలిచేవాటిలో సంభవిస్తాయి. ఇటువంటి జన్యువుల్లో మార్పులు జీవి యొక్క సమలక్షణాలపై పెద్దఎత్తున ప్రభావాలు చూపుతాయి, ఎందుకంటే ఇవి అనేక ఇతర జన్యువులను నియంత్రిస్తాయి కాబట్టి ప్రభావాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. నియంత్రిత జన్యువుల్లో అన్ని ఉత్పరివర్తనలు కానప్పటికీ, పలు ఉత్పరివర్తనలు జీవించలేని సంయుక్త బీజాలకు కారణమవతాయి. ప్రమాదకరంకాని నియంత్రిత ఉత్పరివర్తనలకు ఉదాహరణలు మానవుల్లోని HOX జన్యువుల్లో సంభవిస్తుంటాయి, ఇవి గర్భాశయ పక్కఎముక[17] ఏర్పడటానికి లేదా పాలీడాక్టిలీగా సూచించే చేతివేళ్లు లేదా కాలివేళ్ల సంఖ్య పెరగడానికి కారణమవతాయి.[18] అధిక దృఢత్వం గలవారిలో ఇటువంటి ఉత్పరివర్తనలు సంభవించినప్పుడు, సహజ ఎంపిక ఈ సమలక్షణాలకు మద్దతు ఇస్తుంది, కొత్త విశిష్ట లక్షణాలు జనాభాలో విస్తరిస్తాయి.

స్థిరపడిన విశిష్ట లక్షణాలు ఎటువంటి మార్పులకు లోనుకాకుండా ఉండవు; ఒక వాతావరణంలో అధిక దృఢత్వం గల విశిష్ట లక్షణాలు వాతావరణ పరిస్థితులు మారినట్లయితే తక్కువ దృఢత్వాన్ని పొందవచ్చు. ఇటువంటి ఒక విశిష్ట లక్షణాన్ని కాపాడేందుకు ఒక సహజ ఎంపిక లేనప్పుడు, అది మరింత అస్థిరపడటంతోపాటు కాలక్రమంలో పూర్తిగా నశిస్తుంది, బహుశా ఈ పరిస్థితి విశిష్ట లక్షణం యొక్క ఒక మూలాధార సాక్ష్యాత్కారానికి కారణం కావొచ్చు, దీనిని పరిణామాత్మక సరంజామాగా కూడా పిలుస్తారు. అనేక పరిస్థితుల్లో, స్పష్టమైన మూలాధార నిర్మాణం ఒక పరిమిత ప్రయోజన సామర్థ్యాన్ని కలిగివుండవచ్చు లేదా ముందస్తు ఉపయోజనంగా తెలిసిన ఒక దృగ్విషయంలో ఇతర ప్రయోజనాత్మక విశిష్ట లక్షణాలకు ఇది నియమించబడవచ్చు. మూలాధార నిర్మాణానికి ఒక ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ ఏమిటంటే, గుడ్డి అడవి ఎలుక (బ్లైండ్ మోల్ ర్యాట్)లో నేత్రం ఫోటోపిరయడ్ గోచరతకు ఉపయోగపడుతుందనే భావన ఉంది.[19]
జీవ పరిణామం

జీవ పరిణామానికి వరణాత్మక సంపర్కం అవసరమవుతుంది, దీని ద్వారా ఒక క్షీణించిన జన్యు ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది. వరణాత్మక సంపర్కం అనేది 1. భౌగోళిక పృథక్కరణం, 2. ప్రవర్తన పృథక్కరణం, లేదా 3. తాత్కాలిక పృథక్కరణం ద్వారా ఏర్పడుతుంది. ఉదాహరణకు, భౌతిక వాతావరణంలో (ఒక విజాతీయ అడ్డంకి ద్వారా భౌగోళిక పృథక్కరణం) 1ని అనుసరించడం ద్వారా అవకాశం ఏర్పడుతుంది, 2 కోసం కప్పిపుచ్చడంలో అవకాశాన్ని లేదా 3 కోసం సంపర్క సమయాల్లో మార్పు (అంటే జింకల్లో ఒక జాతి తన ప్రదేశాన్ని మారుస్తుంది, తద్వారా తన యొక్క "రుతుకాలాన్ని" మారుస్తుంది)ను పొందడం జరుగుతుంది.
కాలక్రమంలో, ఈ ఉపసమూహాలు వివిధ జాతులుగా మారేందుకు వేగంగా అపసరణం చెందవచ్చు, వివిధ ఉపసమూహాలపై ఎంపిక ఒత్తిళ్లలో వ్యత్యాసాలు కారణంగా, లేదా వివిధ జనాభాల్లో సద్యుజనితంగా ఏర్పడే వేర్వేరు ఉత్పరివర్తనల కారణంగా లేదా వ్యవస్థాపక ప్రభావాలు కారణంగా ఇది జరుగుతుంది - కొన్ని సభావ్య ప్రయోజనాత్మక యుగ్మ వికల్పాలు వేరుపడిన తరువాత కేవలం ఒకదానిలో లేదా రెండు ఉపసమూహాల్లోని మరొక దానిలోనే ఉండవచ్చు. జాతి పరిణామం యొక్క తక్కువగా తెలిసిన విధానం సాంకర్యం ద్వారా సంభవిస్తుంది, మొక్కల్లో దీనికి సంబంధించిన వివరాలు స్పష్టంగా పత్రబద్ధం చేయబడ్డాయి, సిచ్లిడ్ చేపల వంటి జాతి-సమృద్ధ సమూహాల్లో కూడా ఈ పరిణామాన్ని పరిశీలించడం జరిగింది.[20] వేగవంతమైన జాతి పరిణామం యొక్క ఇటువంటి విధానాలు పరిణామాత్మక మార్పు యొక్క ఒక విధానాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి, దీనిని విరామ సమతౌల్యంగా గుర్తిస్తారు, ఇది పరిణామాత్మక మార్పు మరియు ముఖ్యంగా జాతి పరిణామం ఎక్కువగా సుదీర్ఘకాల నిశ్చలతకు భంగం కలిగిన వెంటనే సంభవిస్తుంది.
సమూహాల్లో జన్యు మార్పులు రెండు ఉపసమూహాల యొక్క జన్యువుల మధ్య విరుద్ధతను పెంచుతాయి, అందువలన సమూహాల మధ్య జన్యు ప్రవాహం తగ్గిపోతుంది. ప్రతి ఉపసమూహాన్ని వర్ణించే విలక్షణ ఉత్పరివర్తనలు స్థిరపడినప్పుడు జన్యు ప్రవాహం పూర్తిస్థాయిలో నిలిపివేయబడుతుంది. కేవలం రెండు ఉత్పరివర్తనలే జీవ పరిణామానికి కారణం కావొచ్చు: వేర్వేరుగా సంభవించినప్పుడు ప్రతి ఉత్పరివర్తనకు దృఢత్వంపై ఒక తటస్థ లేదా సానుకూల ప్రభావం ఉన్నప్పుడు, రెండు ఉత్పరివర్తనలు కలిసి సంభవించినప్పుడు ఒక ప్రతికూల ప్రభావం ఉన్నట్లయితే, సంబంధిత ఉపసమూహాల్లో ఈ జన్యువుల యొక్క స్థిరీకరణ రెండు పునరుత్పాదక వివిక్త జనాభాలకు దారితీస్తుంది. జీవసంబంధ జాతుల భావన ప్రకారం, ఇవి రెండు వేర్వేరు జాతులుగా మారతాయి.
చారిత్రక అభివృద్ధి


డార్విన్ పూర్వ సిద్ధాంతాలు
అనేక మంది పురాతన తత్వవేత్తలు ప్రకృతి అసంఖ్యాక రకాల జీవులను సృష్టిస్తుందనే ఆలోచన వ్యక్తపరిచారు, యాదృచ్ఛికంగా, తమనుతాము సృష్టించుకునేవి మరియు పునరుత్పత్తిలో విజయవంతమైన జీవులు మాత్రమే మనుగడ సాధిస్తాయని అభిప్రాయపడ్డారు; ఎంపెడోక్లెస్[21] మరియు ఆన మేధో వారసుడు ల్యుక్రెటియస్,[22] ఈ ప్రతిపాదనలు చేశారు, వీరి ఆలోచలకు తరువాత అరిస్టాటిల్ మరింత వివరణను చేర్చారు.[23] మనుగడ పోరాటాన్ని ఆపై అల్-జహీజ్ వర్ణించారు, మనుగడ కోసం కొత్త లక్షణాలను అభివృద్ధి చేయడంలో జంతువులను పర్యావరణ కారణాలు ప్రభావితం చేస్తాయని ఆయన వాదించారు.[24][25][26]
అబు రేహాన్ బిరునీ కృత్రిమ ఎంపిక అనే ఆలోచనను వర్ణించారు, ప్రకృతి కూడా దాదాపుగా ఇదే మార్గంలో పనిచేస్తుందని వాదించారు.[27] నాసీర్ అల్-దిన్ తుసీ[28] మరియు ఐబిన్ ఖాల్డున్‌లు కూడా తరువాత ఇటువంటి ఆలోచనలనే వ్యక్తపరిచారు.[29][30] ఇటువంటి శాస్త్రీయ వాదనలను 18వ శతాబ్దంలో పియర్ లూయిస్ మౌపెర్టియస్[31] మరియు ఇతరులు తిరిగి పరిచయం చేశారు, ఛార్లస్ డార్విన్ తాత ఎరాస్ముస్ డార్విన్ కూడా ఈ వాదనలనే వినిపించారు. ఈ పూర్వగాములకు డార్వినిజంపై ప్రభావాన్ని కలిగివున్నారు, ఛార్లస్ డార్విన్ తరువాత వీరు పరిణామాత్మక గతిపథంలో తక్కువ ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్నారు.
19వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు, పశ్చిమ సమాజాల్లో ఉన్న ఆధిపత్య భావన ఏమిటంటే, ఒక జాతిలోని జీవుల మధ్య వ్యత్యాసాలు సృష్టించబడిన జీవుల యొక్క ప్లాటోనిక్ భావవాదం (లేదా టైపుస్) నుంచి నిరాసక్తికరమైన నిష్క్రమణలుగా ఉంటాయి. భూగర్భశాస్త్రంలోని యూనిఫార్మిటేరియనిజం సిద్ధాంతం సాధారణ, బలహీనమైన శక్తులు సుదీర్ఘకాలంలో భూమి యొక్క దృశ్యంలో వేగవంతమైన మార్పులను సృష్టించేందుకు నిరంతరం పనిచేస్తాయనే ఆలోచనను ప్రోత్సహించింది. ఈ సిద్ధాంతం విజయవంతం కావడంతో భూగర్భసంబంధ సమయం యొక్క విస్తృత స్థాయిపై అవగాహన పెంచింది, తద్వారా వరుస తరాల్లో చిన్న, దాదాపుగా అగోచర మార్పులు జాతుల మధ్య అనేక వ్యత్యాసాలపై ప్రభావం చూపగలవనే ఆలోచనను నమ్మశక్యం చేసింది.
19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పరిణాణ శాస్త్రవేత్త జీన్ బాప్టిస్ట్ లామార్క్ పొందిన లక్షణాల అనువంశికతను పరిణామాత్మక మార్పు కోసం ఒక విధానంగా సూచించారు; ఒక జీవి తన జీవితకాలంలో పొందే ఉపయోజన విశిష్ట లక్షణాలు ఆ జీవి యొక్క గర్భధారణ ద్వారా ఏర్పడతాయని సూచించారు, ఇవి చివరకు జీవుల అంతర్ ఉత్పరివర్తనకు కారణమవతాయని పేర్కొన్నారు.[32] ఈ సిద్ధాంతం లామార్కిజంగా గుర్తింపు పొందింది, స్టాలినిస్ట్ సోవియట్ జీవశాస్త్రవేత్త ట్రోఫిమ్ లైసెంకో యొక్క జన్యు వ్యతిరేక ఆలోచనలపై దీని ప్రభావం కనిపిస్తుంది.[33]
డార్విన్ సిద్ధాంతం
1859లో ఛార్లస్ డార్విన్ ఉపయోజనం మరియు జీవ పరిణామానికి సహజ ఎంపికను ఒక వివరణగా ప్రతిపాదిస్తూ తన పరిణామ సిద్ధాంతాన్ని సృష్టించారు. ఆయన సహజ ఎంపికను ఒక నియమంగా నిర్వచించారు, ఈ నియమం ప్రకారం [ఒక విశిష్ట లక్షణం యొక్క] ప్రతి కొద్ది వ్యత్యాసం ఉపయోకరమైనదైతే రక్షించబడుతుందని ప్రతిపాదించారు.[34] ఈ భావన సాధారణంగా కనిపించినప్పటికీ శక్తివంతమైనది: పర్యావరణాలకు బాగా అనుకూలింపజేసుకున్న జీవులు మనుగడ సాధించేందుకు మరియు పునరుత్పత్తి చేసేందుకు ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది. ఈ జీవుల మధ్య కొద్దిస్థాయి వ్యత్యాసం ఉన్నంత వరకు, అక్కడ అత్యంత ప్రయోజనాత్మక వైవిధ్యాలతో ఒక అనివార్యమైన జీవుల ఎంపిక ఉంటుంది. వైవిధ్యాలు అనువంశికమైనట్లయితే, అప్పుడు భేదాత్మక పునరుత్పాదక విజయం, ఒక జాతిలోని నిర్దిష్ట జనాభా యొక్క పురోగమన పరిణామానికి దారితీస్తుంది, తగిన స్థాయిలో వైవిధ్యంతో పరిణామం చెందే జనాభాలు చివరకు మరొక జాతిగా మారడం జరుగుతుంది.[35]
బీగిల్ సముద్రయానంలో జరిపిన పరిశీలనల స్ఫూర్తితో డార్విన్ ఈ ప్రతిపాదనలు చేశారు, రాజకీయ ఆర్థికవేత్త, ఎన్ ఎస్సే ఆన్ ది ప్రిన్సిపుల్ ఆఫ్ పాపులేషన్ రాసిన థామస్ మాల్థుస్ ఆహార సరఫరా పెరుగుదల సామాన్య గణితం ప్రకారం ఉన్నప్పటికీ జనాభా (అనియంత్రితంగా ఉన్నట్లయితే) గణనీయమైన స్థాయిలో పెరుగుతుందని ప్రతిపాదించారు; అందువలన వనరుల విషయంలో అనివార్యమైన పరిమితులు జనాభాపై ప్రభావం చూపుతాయని, "మనుగడకు సంబంధించిన పోరాటానికి" దారితీస్తాయని పేర్కొన్నారు. ఈ ప్రతిపాదనలు కూడా డార్విన్ యొక్క ఆలోచనలను ప్రభావితం చేశాయి.[36] మాల్థూస్ యొక్క ప్రతిపాదనలను 1838లో చదివిన సమయానికే, ప్రముఖ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్తగా డార్విన్‌కు గుర్తింపు ఉంది, ప్రకృతిలో "మనుగడ కోసం పోరాటానికి" సంబంధించిన అంశాలపై ఆయన చేసిన రచనలు ప్రశంసలు అందుకున్నాయి. ఆయన తన రచనల్లో వనరుల పరిమాణం కంటే జనాభా పెరిగేకొద్ది, అనుకూలమైన వైవిధ్యాలు రక్షించబడతాయని, ప్రతికూలమైన వైవిధ్యాలు నాశనం చేయబడతాయని ప్రతిపాదించారు. ఈ పరిణామం కొత్త జీవుల సృష్టికి దారితీస్తుందని తెలియజేశారు."[37]
ఇక్కడ డార్విన్ ఆలోచన యొక్క సొంత సంక్షిప్త రూపం ఇవ్వబడింది, దీనిని ఆరిజన్ యొక్క నాలుగో అధ్యాయంలో గుర్తించవచ్చు:
యుగాలు గడిచేకొద్ది, జీవన పరిస్థితులు మారుతున్నట్లయితే, జీవుల యొక్క నిర్మాణంలో అనేక భాగాల్లో మార్పులు సంభవిస్తాయి, దీనితో విభేదించాల్సిన అవసరం లేదని నేను భావిస్తున్నాను; ఒక వయస్సు, కాలం లేదా ఒక సంవత్సరంలో ప్రతి జాతి పెరుగుదలకు సంబంధించిన అధిక క్షేత్రస్థాయి శక్తుల కారణంగా, మనుగడకు తీవ్రమైన పోరాటం ఎదురైనట్లయితే, దీనితో కచ్చితంగా విభేదించలేము; అప్పుడు, అన్ని జీవుల మధ్య సంబంధాల యొక్క అపరిమిత సంక్లిష్టత మరియు వాటి మనుగడ పరిస్థితులు, సంబంధిత జీవుల యొక్క నిర్మాణం, శరీరతత్వం మరియు అలవాట్లలో ఒక అపరిమితమైన వైవిధ్యానికి కారణమవతాయి, ఈ మార్పులు వాటికి ప్రయోజనకరంగా ఉంటాయి, మానవుడికి ఉపయోకరంగా ఉండేలా సంభవించిన అనేక మార్పులు మాదిరిగానే, ప్రతి జీవి స్వీయ సంక్షేమానికి ఉపయోగకరంగా ఉండేలా మార్పులు సంభవిస్తాయని ప్రతిపాదించారు, ఇలా ఎన్నడూ మార్పులు సంభవించకపోవడాన్ని ఒక అత్యంత అసాధారణ నిజంగా నేను భావిస్తున్నాను. అయితే ఏదైనా జీవికి ఉపయోగకరమైన మార్పులు సంభవించినప్పుడు, అవి సంబంధిత జీవి జీవన పోరాటంలో రక్షించబడేందుకు కచ్చితంగా మెరుగైన అవకాశం ఉంటుంది; అనువంశికత యొక్క బలమైన నియమం కారణంగా, అవి సారూప్య లక్షణాలు ఉన్న సంతానానికి జన్మనిస్తాయి. ఈ రక్షణ నియమాన్ని, క్లుప్తత కోసం, నేను సహజ ఎంపికగా పిలుస్తున్నాను.
"దేనితో పనిచేయాలనే"దానికి సంబంధించి తన సిద్ధాంతాన్ని తయారు చేసిన తరువాత, డార్విన్ దానిని బహిర్గతం చేయడంలో ఆచితూచి వ్యవహరించారు, బహిర్గతం చేయడానికి ముందు తన పరిశీలనలకు సంబంధించిన ఆధారాలను సేకరించడం మరియు సంస్కరించడం ఆయనకు "ప్రధాన అలవాటు"గా ఉండేది. తన పరిశోధనలను పొందుపరుస్తూ "పెద్ద పుస్తకం" రాసే ప్రక్రియలో ఆయన ఉన్నప్పుడు, ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త ఆల్‌ఫ్రెడ్ రసెల్ వాలెస్ స్వతంత్రంగా ఒక సిద్ధాంతాన్ని సృష్టించారు, దానిని ఛార్లస్ లైయెల్‌కు పంపడం కోసం డార్విన్‌కు పంపిన ఒక వ్యాసంలో వివరించారు. లైయెల్ మరియు జోసఫ్ డాల్టన్ హూకెర్ (వాలెస్‌కు తెలియకుండా) కలిసి ఆయన వ్యాసాన్ని ప్రచురితం కాని రచనల్లో వెల్లడించాలని నిర్ణయించారు, దీనిని డార్విన్ తన సహచర ప్రకృతి శాస్త్రవేత్తలకు పంపారు, ఆన్ ది టెండెన్సీ ఆఫ్ స్పీసిస్ టు ఫామ్ వెరైటీస్; అండ్ ఆన్ ది పెర్పెచ్యుయేషన్ ఆఫ్ వెరైటీస్ అండ్ స్పీసిస్ బై న్యాచురల్ మీన్స్ ఆఫ్ సెలెక్షన్ వ్యాసాన్ని చదివిన తరువాత లీనియన్ సొసైటీ జూలై 1858లో సిద్ధాంత సహ-సృష్టికర్తగా ఆయనను ప్రకటించింది.[38] 1859లో తన యొక్క ఆన్ ది ఆరిజిన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ ‌లో డార్విన్ తన ఆధారాలు మరియు నిర్ధారణలకు సంబంధించిన సమగ్ర వివరాలు ప్రచురించారు. 1861లో వచ్చిన మూడో సంచికలో డార్విన్ ఇతరులు-ముఖ్యంగా 1813లో విలియమ్ ఛార్లస్ వెల్స్ మరియు 1831లో ప్యాట్రిక్ మ్యాథ్యూ వంటివారు- ఇటువంటి ఆలోచనలనే ప్రతిపాదించారని గుర్తించారు, అయితే వారు గుర్తించదగిన శాస్త్రీయ ప్రచురణల్లో వాటిని అభివృద్ధి చేయడం లేదా ప్రతిపాదించడం చేయలేదని పేర్కొన్నారు.[39]
రైతులు పునరుత్పత్తి కోసం పంటలు లేదా పశువులను ఎంపిక చేసే విధానానికి సాదృశ్యంగా సహజ ఎంపిక ప్రతిపాదన ఉంటుందని డార్విన్ భావించారు, ఆయన రైతుల విధానాన్ని "కృత్రిమ ఎంపిక"గా పిలిచారు; ప్రారంభ రచనల్లో ఆయన ప్రకృతి కూడా ఎంపిక చేస్తుందని సూచించారు. ఆ సమయంలో, జన్యు గమనం ద్వారా పరిణామం వంటి ఇతర పరిణామ పద్ధతులు స్పష్టంగా ఏర్పాటు కాలేదు, డార్విన్ ఎంపిక అనేది కథలో ఒక భాగంగానే ఉంటుందని భావించారు: "దీనిని ఒక ప్రధానంశంగా అంగీకరిస్తున్నాను, అయితే ఇది మార్పు యొక్క ప్రత్యేకమైన కారకం కాదని నేను భావిస్తున్నాను".[40] ఛార్లస్ లెయెల్‌కు సెప్టెంబరు 1860లో రాసిన ఒక లేఖలో, డార్విన్ "సహజ పరిరక్షణ" అనే పదానికి బదులుగా "సహజ ఎంపిక" అనే పదాన్ని వాడినందుకు విచారం వ్యక్తం చేశారు.[41]
డార్విన్ మరియు ఆయన సమకాలికుల దృష్టిలో, సహజ ఎంపిక అనే పదం సహజ ఎంపిక ద్వారా జరిగే పరిణామానికి పర్యాయపదంగా ఉంది. ఆన్ ది ఆరిజిన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ ప్రచురించబడిన తరువాత, విద్యావంతులైన పౌరులు పరిణామం ఏదో ఒక రూపంలో సంభవించిందని అంగీకరించారు. అయితే, సహజ ఎంపిక ఒక పద్ధతిగా వివాదాస్పదంగానే నిలిచిపోయింది, జీవించివున్న జీవుల్లో అనేక గుర్తించదగిన లక్షణాలను వివరించడంలో ఇది బలహీనమైన సిద్ధాంతంగా గుర్తించబడటం వివాదాస్పదమైంది, పరిణామానికి మద్దతుదారులు కూడా మార్గనిర్దేశం లేని మరియు కాలంచెల్లిన స్వభావం కారణంగా దీనితో విభేదించారు,[42] ఈ ప్రతిపాదనకు సమ్మతి లభించకపోవడానికి అత్యంత ముఖ్యమైన ఏకైక అవరోధంగా ఇది ఉంది.[43]
అయితే, కొందరు ఆలోచనాపరులు సహజ ఎంపికను ఆసక్తితో స్వీకరించారు; డార్విన్ రచనలను చదివిన తరువాత, హెర్బెర్ట్ స్పెన్సెర్ దృఢత్వం గల జీవుల మనుగడ (సర్వైవల్ ఆఫ్ ది ఫిట్టెస్ట్) అనే పదబంధాన్ని పరిచయం చేశారు, ఇది సిద్ధాంతం యొక్క ఒక ప్రసిద్ధ సంక్షిప్త రూపంగా ఉంది.[44] 1869లో ప్రచురించబడిన ఆన్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ ఐదో సంచికలో స్పెన్సెర్ సహజ ఎంపికకు ఒక ప్రత్యామ్నాయంగా ఈ పదబంధాన్ని చేర్చారు; హెర్బెర్ట్ స్పెన్సెర్ తరచుగా ఉపయోగించిన ఈ పదబంధం మరింత కచ్చితత్వంతో ఉండటంతోపాటు మరియు కొన్నిసార్లు సమాన అనుకూలతను కలిగివుందనే వివరణను కూడా దీనిలో చేర్చారు.[45] జీవశాస్త్రవేత్తలు కానివారు తరచుగా ఇప్పటికీ ఈ పదబంధాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు, ఆధునిక జీవశాస్త్రవేత్తలు మాత్రం ఈ పదబంధాన్ని పక్కనపెట్టారు, ఇది పునరుక్తంగా ఉన్న కారణంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు, "ఫిట్టెస్ట్" అనే పదానికి "క్రియాత్మక ఆధిపత్యం" అనే అర్థం వస్తుంది, దీనిని జనాభాల్లో ఒక సగటు పరిమాణాన్ని సూచించేందుకు కాకుండా, వ్యక్తులకు ఉపయోగిస్తారు.[46]
ఆధునిక పరిణామాత్మక సంయోజనం

సహజ ఎంపిక ప్రధానంగా అనువంశికత భావంపై ఆధారపడివుంటుంది, అయితే జన్యుశాస్త్ర సంబంధ ప్రాథమిక భావాలు తెరపైకి రావడానికి చాలకాలం క్రితమే ఇది అభివృద్ధి చేయబడింది. ఆధునిక జన్యుశాస్త్ర పితామహుడిగా పరిగణించబడుతున్న ఆస్ట్రియా క్రైస్తవ సన్యాసి గ్రెగోర్ మెండల్ డార్విన్ సమకాలికుడు, ఆయన రచనలు 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు మరుగున ఉన్నాయి. డార్విన్ యొక్క పరిణామ సిద్ధాంతంలో గ్రెగోర్ మెండల్ యొక్క పునఃసృష్టించబడిన అనువంశికత సూత్రాలను ఒక సంక్లిష్టమైన గణాంక మతింపుతో ప్రవేశపెట్టిన తరువాతనే సహజ ఎంపిక సాధారణంగా శాస్త్రవేత్తల ఆమోదం పొందింది.
రోనాల్డ్ ఫిషెర్ (అవసరమైన గణితశాస్త్ర భాష మరియు సహజ ఎంపిక యొక్క జన్యు సిద్ధాంతాన్ని ఈయన అభివృద్ధి చేశారు),[2] జే.బి.ఎస్. హాల్డేన్ (ఈయన సహజ ఎంపిక "మూల్యం" భావనను పరిచయం చేశారు),[47] సీవాల్ రైట్ (సహజ ఎంపిక మరియు ఉపయోజనాన్ని ఈయన సమగ్రపరిచారు),[48] థియోడోసియస్ డోబ్‌జాన్‌స్కీ (జన్యు వైవిధ్యాన్ని సృష్టించడం ద్వారా ఉత్పరివర్తన అనే భావాన్ని ఈయన ఏర్పాటు చేశారు, సహజ ఎంపిక ముడి పదార్థాన్ని అందించారు: జెనిటిక్స్ అండ్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ చూడండి),[49] విలియమ్ హామిల్టన్ (బంధు ఎంపిక భావాన్ని పరిచయం చేశారు), ఎర్నస్ట్ మేయర్ (జీవ పరిణామానికి పునరుత్పాదక పృథక్కరణ యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఈయన గుర్తించారు: సిస్టమాటిక్స్ అండ్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ చూడండి)[50] మరియు ఇతరులు ఆధునిక పరిణామాత్మక సంయోజనాన్ని సృష్టించారు. ఈ సంయోజనం సహజ ఎంపికను పరిణామ సిద్ధాతానికి పునాదిగా మార్చింది, ఇది ఇప్పటికీ నిలిచివుంది.
ఆలోచన ప్రభావం
ఆడమ్ స్మిత్ మరియు కార్ల్ మార్క్స్‌లతోపాటు, డార్విన్ ఆలోచనలు 19వ శతాబ్దంవ్యాప్తంగా గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపించాయి. సహజ ఎంపిక ద్వారా పరిణామ సిద్ధాంతం యొక్క అత్యంత వ్యతిరేక వాదన ఏమిటంటే "విస్తృత నిర్మాణ రూపాలు" ఒకదానితో ఒకటి బాగా భిన్నంగా ఉంటాయి, కొన్ని సాధారణ సిద్ధాంతాలు ద్వారా జీవితం యొక్క సాధారణమైన రూపాల నుంచి ఏర్పడిన ఈ ప్రతిపాదనలు బాగా సంక్లిష్ట పద్ధతిలో ఒకదానిపై ఒకటి ఆధారపడివుంటాయి. డార్విన్ సిద్ధాంతానికి బలమైన మద్దతుదారులు కొందరికి ఈ వాదన స్ఫూర్తినిచ్చింది-అదే విధంగా తీవ్రమైన వ్యతిరేకతను రెచ్చగొట్టింది. స్టీఫెన్ జాయ్ గౌల్డ్ ప్రకారం,[51] సహజ ఎంపిక యొక్క అతివాదం పశ్చిమ దేశాల ఆలోచనలో కొన్ని లోతుగా పాతుకపోయివున్న మరియు అత్యంత సాంప్రదాయిక సౌఖ్యాలను తొలగించేందుకు ఉన్న దానియొక్క అధికారంలో మూలాలు కలిగివుంది. ముఖ్యంగా, ప్రకృతిలో మానవుల యొక్క ప్రత్యేక మరియు ఉన్నతమైన స్థానం వంటి అంశాల్లో ఈ సిద్ధాంతం సుదీర్ఘకాల విశ్వాసాలను సవాలు చేసింది, ప్రకృతి యొక్క క్రమం మరియు సృష్టిలో దేవుడికి ఉన్న ఉద్దేశాలను కూడా ఈ సిద్ధాంతం సవాలు చేయడం జరిగింది.
కణం మరియు అణు జీవశాస్త్రం
19వ శతాబ్దంలో, ఆధునిక పిండపరిణామ శాస్త్ర సృష్టికర్త విల్హెల్మ్ రౌక్స్ « Der Kampf der Teile im Organismus » (ది స్ట్రగుల్ ఆఫ్ పార్ట్స్ ఇన్ ది ఆర్గానిజమ్) అనే పుస్తకం రాశారు, దీనిలో ఆయన ఒక జీవి యొక్క పరిణామం పిండం యొక్క భాగాల మధ్య ఒక డార్విన్ సిద్ధాంత పోటీ ద్వారా జరుగుతుందని ప్రతిపాదించారు, ఇది అన్ని భాగాల్లో, అణువుల నుంచి అవయవాల వరకు సంభవిస్తుందని సూచించారు. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో, ఈ సిద్ధాంతం యొక్క ఆధునిక రూపాన్ని జీన్-జాక్వస్ కుపియెక్ ప్రతిపాదించారు. ఈ  ప్రకారం, అణువు స్థాయిలో క్రమరాహిత్యం కణాల రకాల్లో భిన్నత్వాన్ని సృష్టిస్తుంది, పిండం యొక్క అభివృద్ధిపై కణ సంకర్షణలు ఒక లక్షణ క్రమాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాయి.
సామాజిక మరియు మానసిక సిద్ధాంతం
సహజ ఎంపిక ద్వారా పరిణామ సిద్ధాంతం యొక్క సామాజిక ప్రభావాలు కూడా నిరంతర వివాదానికి దారితీశాయి. జర్మనీ రాజకీయ తత్వవేత్త మరియు కమ్యూనిజం సిద్ధాంత సహ-సృష్టికర్త ఫ్రైడ్‌రిచ్ ఇంజెల్స్ 1872లో ఒక రచనలో మానవులను తీవ్రంగా పరిహసించే విధంగా ఎటువంటి రచన చేశాడో డార్విన్‌కు తెలియదని రాశారు, డార్విన్ ప్రతిపాదించిన స్వేచ్ఛా పోటీ మరియు మనుగడకు పోరాటం వంటి అంశాలను ఆయన ఈ సందర్భంలో ప్రస్తావించారు, దీనికి ఆర్థికవేత్తలు అత్యంత ఉన్నతమైన చారిత్రక సాధనగా సంబరాలు చేసుకుంటున్నారు, ఇది జంతు సామ్రాజ్యం యొక్క సాధారణ స్థితి అని పేర్కొన్నారు.[52] సహజ ఎంపిక అభ్యుదయకరమైనదిగా ఇచ్చిన వివరణ, మేధస్సు మరియు నాగరికతలో పురోగమనాలకు దారితీసింది, ఈ వివరణను వలసరాజ్య స్థాపనను సమర్థించుకునేందుకు ఉపయోగించారు, సుజనన సంతతి విజ్ఞానం యొక్క విధానాలు, సోషల్ డార్వినిజంగా ఇప్పుడు వర్ణించబడుతున్న విస్తృత సామాజికరాజకీయ స్థానాలకు కూడా ఈ వివరణను ఉపయోగించడం జరిగింది. కోన్రాడ్ లోరెంజ్ 1973లో శరీరధర్మ శాస్త్రం లేదా వైద్య శాస్త్ర విభాగంలో నోబెల్ బహుమతి గెలుచుకున్నారు, సహజ ఎంపిక (ముఖ్యంగా సమూహ ఎంపిక) పాత్ర ద్వారా జంతువుల ప్రవర్తనను విశ్లేషించినందుకు ఆయనకు ఈ బహుమతి లభించింది. అయితే, జర్మనీలో 1940నాటి రచనల్లో ఆయన ఈ సిద్ధాంతంతో ఏకీభవించారు, ఈ సిద్ధాంతాన్ని నాజీ ప్రభుత్వం యొక్క విధానాలను సమర్థించేందుకు ఉపయోగించారు. "...కఠినత్వం, వీరత్వం మరియు సామాజిక సౌకర్యం కోసం ఎంపిక...ఏదో ఒక మానవ సంస్థ ద్వారా సాధించబడాలి, మానవాళి, ప్రత్యేక కారకాలు ద్వారా, మచ్చిక-ప్రేరేపిత హీనతతో పతనం కాకూడదని ఆయన రాశారు. మా దేశానికి ప్రాతిపదికగా ఉన్న జాతి ఆలోచన దీని ద్వారా అప్పటికే సాధించబడిందన్నారు."[53] మానవ సమాజాలు మరియు సంస్కృతి జాతుల పరిణామానికి వర్తించే విధానాలకు సారూప్యమైన విధానాల ద్వారా పరిణామం చెందాయని ఇతరులు ప్రతిపాదనలు అభివృద్ధి చేశారు.[54]
ఇటీవల, మానవ శాస్త్రజ్ఞులు మరియు మనస్తత్వ శాస్త్రజ్ఞులు సామాజిక జీవశాస్త్రం అభివృద్ధికి నేతృత్వం వహించారు, తరువాత పరిణామాత్మక మానసిక శాస్త్రం అభివృద్ధికి వీరి కృషి తోడ్పడింది, ఈ పరిణామాత్మక మానసిక శాస్త్రం పూర్వీక పర్యావరణానికి ఉపయోజనం ద్వారా మానవ మనస్తత్వం యొక్క లక్షణాలను వివరించేందుకు ప్రయత్నిస్తుంది. నోవామ్ చోమ్‌స్కీ యొక్క ప్రారంభ కృషి మరియు తరువాత స్టీవెన్ పింకెర్ కృషి ఫలితంగా ఇటువంటి శాస్త్రాలు అభివృద్ధి చెందాయి, దీనికి ఒక ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ ఏమిటంటే, మానవ మెదడు సహజ భాష యొక్క వ్యాకరణ నియమాలను పొందేందుకు అనుకూలపరచబడిందనే పరికల్పన.[55] వరుసకాని స్త్రీపురుషుల సంగమ నిషేధానికి కట్టుబడి ఉండటం వంటి నిర్దిష్ట సాంస్కృతిక నిబంధనల నుంచి లింగ పాత్రల వంటి విస్తృత శ్రేణుల వరకు ఉన్న మానవ ప్రవర్తన మరియు సామాజిక నిర్మాణాల యొక్క ఇతర కోణాలకు కూడా ఇటువంటి మూలాలే ఉన్నట్లు పరికల్పించబడింది, ఆధునిక మానవలు పరిణామం జరిగిన ప్రారంభ పర్యావరణంలో ఉపయోజనాలు ద్వారా ఇవన్నీ ఏర్పాటయ్యాయని భావిస్తున్నారు. జన్యువుపై సహజ ఎంపిక చర్యకు సారూప్యంగా మెమెల భావన - మెమెల అంటే "సాంస్కృతిక మార్పు యొక్క ప్రమాణాలు", లేదా ఎంపిక మరియు పునఃసంయోగం చెందే జన్యువులకు సంస్కృతి యొక్క సాదృశ్యాలు- తెరపైకి వచ్చింది, మొదట దీనిని ఈ రూపంలో రిచర్డ్ డాకిన్స్[56] వర్ణించారు, తరువాత డేనియల్ డెన్నెట్ వంటి తత్వవేత్తలు దీనిని విస్తరించారు, మానవ చైతన్యంతోపాటు సంక్లిష్టమైన సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలకు దీనిని వివరణగా అభివృద్ధి చేశారు.[57] సాంస్కృతిక దృగ్విషయం యొక్క విస్తృత పరిధి వంటివాటికి సహజ ఎంపిక సిద్ధాంతం యొక్క విస్తరణలు వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి, ఇప్పటికీ వీటిని ఎక్కువగా ఆమోదించడం లేదు.[58]
సమాచార మరియు వ్యవస్థల సిద్ధాంతం
1922లో, ఆల్‌ఫ్రెడ్ లోట్కా ఒక వ్యవస్థ చేత ఉపయోగించబడే శక్తికి సంబంధించిన భౌతిక సిద్ధాంతంగా సహజ ఎంపికను అర్థం చేసుకోవచ్చని ప్రతిపాదించారు,[59] ఈ భావాన్ని తరువాత హోవార్డ్ ఓడుమ్ గరిష్ఠ శక్తి సిద్ధాంతంగా అభివృద్ధి చేశారు, ఈ సిద్ధాంతంలో ఆయన ప్రత్యేక ప్రయోజనం గల పరిణామాత్మక వ్యవస్థలు ఉపయోకరమైన శక్తి పరిణామ రేటును గరిష్ఠం చేస్తాయని ప్రతిపాదించారు. అనువర్తిత ఉష్ణగతిక శాస్త్రం యొక్క అధ్యయనంలో ఇటువంటి భావాలు కొన్నిసార్లు ఉపయోగకరంగా ఉంటాయి.
సహజ ఎంపిక యొక్క సిద్ధాంతాలు వివిధ రకాల గణన పద్ధతులకు కూడా స్ఫూర్తిగా నిలిచాయి, "సాఫ్ట్" ఆర్టిఫిషియల్ లైఫ్ దీనికి ఉదాహరణ, ఇది ప్రత్యేక ప్రక్రియలను ఉద్దీపన పరుస్తుంది, ఒక నిర్ణీత దృఢత్వ క్రియ ద్వారా నిర్వచించబడే ఒక పర్యావరణానికి "ఉపయోజన" హక్కుల్లో ఇది బాగా సమర్థవంతంగా ఉంటుంది.[60] ఉదాహరణకు, జన్యు క్రమసూత్ర పట్టికలుగా తెలిసిన ఒక తరగతికి చెందిన సమస్య పరిష్కార అనుకూలీకరణ క్రమసూత్ర పట్టికలు, జాన్ హాలాండ్ 1970వ దశకంలో వీటిని అభివృద్ధి చేశారు, తరువాత డేవిడ్ ఈ. గోల్డ్‌బెర్గ్ విస్తరించారు,[61] ఒక ప్రాథమిక సంభావ్య పంపిణీ ద్వారా నిర్వచించబడే ఒక జనాభా యొక్క అనుకరణ పునరుత్పత్తి మరియు ఉత్పరివర్తనలతో ఒక ఆశావహ పరిష్కారాలు గుర్తిస్తారు.[62] ముఖ్యంగా పరిష్కార దృశ్యం బాగా అస్పష్టంగా లేదా అనేక స్థానిక కనిష్ఠ పరిమాణాల్లో ఉన్నట్లయితే ఇటువంటి క్రమసూత్ర పట్టికలు ఉపయోకరంగా ఉంటాయి.
సహజ ఎంపిక యొక్క జన్యు ప్రాతిపదిక
సహజ ఎంపిక యొక్క ఆలోచన జన్యుశాస్త్రానికి చాలాకాలం క్రితమే తెరపైకి వచ్చింది. సహజ ఎంపికకు ఆధారంగా ఉన్న అనువంశికతతో ముడిపడివున్న జీవశాస్త్రం గురించి మనకు ఇప్పుడు మెరుగైన అవగాహన ఉంది.
జన్యురూపం మరియు సమలక్షణం
ఇది కూడా చూడండి: జన్యురూపం-సమలక్షణం మధ్య వ్యత్యాసం.
సహజ ఎంపిక ఒక జీవి యొక్క సమలక్షణం లేదా భౌతిక లక్షణాలపై పనిచేస్తుంది. సమలక్షణాన్ని ఒక జీవి యొక్క జన్యు నిర్మాణం (జన్యురూపం) మరియు జీవి నివసించే పర్యావరణం ద్వారా గుర్తిస్తారు. తరచుగా, సహజ ఎంపిక ఒక జీవి యొక్క నిర్దిష్ట విశిష్ట లక్షణాలు ఆధారంగా పనిచేస్తుంది, సమలక్షణం మరియు జన్యురూపం అనే పదాలు ఈ నిర్దిష్ట విశిష్ట లక్షణాలను సూచించేందుకు జాగ్రత్తగా ఉపయోగిస్తుంటారు.
ఒక జనాభాలో భిన్నమైన జీవులు ఒక నిర్దిష్ట విశిష్ట లక్షణం కోసం భిన్నమైన జన్యు రూపాలను కలిగివున్నట్లయితే, ఇటువంటి ప్రతి రూపాన్ని ఒక యుగ్మ వికల్పంగా గుర్తిస్తారు. సమ విశిష్ట లక్షణాల్లో ఈ జన్యు వైవిధ్యం అంతర్లీనంగా ఉంటుంది. మానవుల్లో కంటి రంగుకు సంబంధించిన జన్యువుల యొక్క నిర్దిష్ట సంయోగాలను దీనికి ఒక ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు, ఈ జన్యు వైవిధ్యాలు నీలిరంగు కళ్ల యొక్క సమలక్షణం ఏర్పడటానికి అవకాశాలు పెంచుతాయి. (మరోవైపు, ఒక జనాభాలో జీవులన్నీ ఒక నిర్దిష్ట విశిష్ట లక్షణం కోసం ఒకే యుగ్మ వికల్పాన్ని పంచుకుంటున్నప్పుడు, కాలక్రమంలో ఈ స్థితి స్థిరంగా ఉంటుంది, అప్పుడు జనాభాలో ఈ యుగ్మ వికల్పం స్థిరీకరించబడిందని చెప్పవచ్చు.)
కొన్ని విశిష్ట లక్షణాలు కేవలం ఒకే జన్యువు ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, అయితే ఎక్కువ సమలక్షణాలు అనేక జన్యువుల సంకర్షణలతో ప్రభావితమవతాయి. అనేక జన్యువుల్లో ఒక జన్యువులో వైవిధ్యం మాత్రమే విశిష్ట లక్షణానికి కారణమవుతున్నట్లయితే, సంబంధిత జన్యువుకు సమలక్షణంపై అతికొద్ది ప్రభావం మాత్రమే ఉండవచ్చు; మొత్తంమీద, ఈ జన్యువులు నిరంతర సాధ్యనీయ సమలక్షణ విలువను సృష్టించగలవు.[63]
ఎంపిక యొక్క దిశాత్మకత
ఒక విశిష్ట లక్షణం యొక్క ఏదో ఒక భాగం వంశపారంపర్యమైనప్పుడు, ఎంపిక వివిధ యుగ్మ వికల్పాలు లేదా విశిష్ట లక్షణం యొక్క రూపాలను సృష్టించే జన్యువు యొక్క వైవిధ్యాల పౌనఃపున్యాన్ని మారుస్తుంది. యుగ్మ వికల్ప పౌనఃపున్యాలపై ప్రభావం ఆధారంగా ఎంపికను మూడు తరగతులుగా విభజించవచ్చు.[64]
దిశాత్మక ఎంపిక అనేది ఒక నిర్దిష్ట యుగ్మ వికల్పం ఇతరాల కంటే అధిక దృఢత్వం కలిగివున్నప్పుడు సంభవిస్తుంది, ఇది దానియొక్క పౌనఃపున్యం పెరగడం వలన ఏర్పడుతుంది. యుగ్మ వికల్పం స్థిరీకరించబడే వరకు మరియు మొత్తం జనాభా దృఢత్వంగల సమలక్షణాన్ని పంచుకునే వరకు ఈ ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది. పైన పేర్కొన్న వ్యాధిజనక క్రిమి నాశన నిరోధకత ఉదాహరణలో ఈ దిశాత్మక ఎంపిక వివరించబడింది.
అతితక్కువ సాధారణంగా స్థిరీకరణ ఎంపిక (సహజంగా శుద్ధి ఎంపిక</i>గా దీనిని తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు[65][66]), ఇది యుగ్మ వికల్పాల యొక్క పౌనఃపున్యాన్ని తగ్గిస్తుంది, ఇది సమలక్షణంపై ఒక ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది - అంటే తక్కువ దృఢత్వంగల జీవులు సృష్టించబడతాయి. జనాభాలో యుగ్మ వికల్పం పూర్తిగా తొలగించబడే వరకు ఈ ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది. ప్రోటీన్-సంకేత జన్యువులు లేదా నియంత్రిత శ్రేణులు వంటి క్రియాత్మక జన్యు లక్షణాలు, ప్రమాదకరమైన వైవిధ్యాలను నిరోధించే ప్రత్యేక ఒత్తిళ్లు కారణంగా కాలక్రమంలో రక్షించబడటం వలన శుద్ధి ఎంపిక ఏర్పడుతుంది.
చివరగా, అనేక రూపాల్లో సంతులన ఎంపిక ఉంటుంది, ఇది స్థిరీకరణ వలన కాకుండా, ఒక జనాభాలో ఒక యుగ్మ వికల్పాన్ని మధ్యంతర పౌనఃపున్యాల వద్ద నిర్వహించడం వలన ఏర్పడుతుంది. ఇది ద్వయస్థితిక జాతుల్లో సంభవిస్తుంది (అంటే, రెండు జతల క్రోమోజోమ్‌లు ఉన్న జీవుల్లో ఇది ఏర్పడుతుంది), ఒకే జన్యు బిందుపథం వద్ద ప్రతి క్రోమ్‌జోమ్‌పై భిన్నమైన యుగ్మ వికల్పాలు గల హెటెరోజైగోట్ జీవులకు ఒకే రకమైన యుగ్మ వికల్పాలు గల హోమోజైగోట్ గల జీవుల కంటే అధిక దృఢత్వం ఉంటుంది. దీనిని హెటెరోజైగోట్ ప్రయోజనం లేదా అధిక ఆధిపత్యం అంటారు, దీనికి మంచి ఉదాహరణ హెటెరోజైగోట్ మానవుల్లో కనిపించే మలేరియా నిరోధకత, సికిల్ సెల్ ఎనేమియాకు వీరు ఒక జన్యు ప్రతిరూపాన్ని మాత్రమే కలిగివుంటారు. యుగ్మ వికల్ప వైవిధ్యం యొక్క నిర్వహణ అవాంతర లేదా విభజన ఎంపిక ద్వారా కూడా సంభవించవచ్చు, ఏ దిశలోనైనా నిష్క్రమించే జన్యురూపాలకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది (అంటే, అధిక ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది), విశిష్ట లక్షణ విలువల యొక్క ఒక ద్వినమూనా పంపిణీలో ఇది ఏర్పడవచ్చు. చివరగా, సంతులన ఎంపిక అనేది పౌనఃపున్య-ఆధారిత ఎంపిక ద్వారా కూడా సంభవించవచ్చు, దీనిలో ఒక నిర్దిష్ట సమలక్షణం యొక్క దృఢత్వం జనాభాలో ఇతర సమలక్షణాల యొక్క పంపిణీపై ఆధారపడివుంటుంది. ఈ పరిస్థితుల్లో దృఢత్వ పంపిణీలను అర్థం చేసుకునేందుకు క్రీడా సిద్ధాంతం యొక్క సూత్రాలను అమలు చేస్తారు, ముఖ్యంగా బంధు ఎంపిక మరియు విలోమ పరహితత్వం యొక్క పరిమాణం అధ్యయనంలో వీటిని ఉపయోగిస్తారు.[67][68]
ఎంపిక మరియు జన్యు వైవిధ్యం
మొత్తం జన్యు వైవిధ్యం యొక్క ఒక భాగం క్రియాత్మకంగా తటస్థంగా ఉంటుంది, దీనిలో ఎటువంటి సమలక్షణ ప్రభావం లేదా గణనీయమైన దృఢత్వ వ్యత్యాసం ఉండదు; పరిశీలించిన జన్యు భిన్నత్వం యొక్క పెద్ద భాగానికి ఈ వైవిధ్యం బాధ్యత వహిస్తుందనే పరికల్పనను అణు పరిణామం యొక్క తటస్థ సిద్ధాంతంగా గుర్తిస్తారు, దీనిని మోటో కిమురా అభివృద్ధి చేశారు. జన్యు వైవిధ్యం దృఢత్వంలో వ్యత్యాసాలు కారణంగా సంభవించనప్పుడు, ఎంపిక ఇటువంటి వైవిధ్యం యొక్క పౌనఃపున్యాన్ని ప్రత్యక్షంగా ప్రభావితం చేయలేదు. దీని ఫలితంగా, ఇటువంటి ప్రదేశాల్లో జన్యు వైవిధ్యం, దృఢత్వాన్ని వైవిధ్యాలు ప్రభావితం చేయని ప్రదేశాల కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.[64] అయితే, కొత్త ఉత్పరివర్తన కొంత కాలంపాటు సంభవించనట్లయితే, ఈ ప్రదేశాల్లో జన్యు వైవిధ్యం జన్యు గమనం ద్వారా తొలగించబడుతుంది.
ఉత్పరివర్తన ఎంపిక సంతులనం
తప్పుడు ఉపయోజన జీవుల యొక్క తొలగింపు ద్వారా 
జన్యు వైవిధ్యం యొక్క క్షీణతలో సహజ ఎంపిక ఏర్పడుతుంది, తత్ఫలితంగా తప్పుడు ఉపయోజనానికి కారణమయ్యే ఉత్పరివర్తనలు ఏర్పడతాయి. ఇదే సమయంలో, ఒక ఉత్పరివర్తన-ఎంపిక సంతులనంలో కొత్త ఉత్పరివర్తనలు సంభవిస్తాయి. రెండు ప్రక్రియ యొక్క స్పష్టమైన ఫలితం కొత్త ఉత్పరివర్తనలు సంభవించే వేగం మరియు సహజ ఎంపిక యొక్క బలం రెండింటిపై ఆధారపడివుంటుంది, ఇప్పుడు ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించడం లేదు. తద్వారా, ఒక భిన్నమైన ఉత్పరివర్తన-ఎంపిక సంతులనం కారణంగా ఉత్పరివర్తనలో ఏర్పడే మార్పులు లేదా సహజ ఒత్తిళ్లకు దారితీస్తుంది.
జన్యు బంధనం
రెండు యుగ్మ వికల్పాల యొక్క లెసి బంధనం చేయబడినప్పుడు లేదా క్రోమోజోమ్‌పై ఒకదానికి ఒకటి దగ్గరిగా ఉన్నప్పుడు జన్యు బంధనం సంభవిస్తుంది. సంయోగ బీజాల యొక్క సృష్టి సందర్భంగా, జన్యు పదార్థం యొక్క పునఃసంయోగం యుగ్మ వికల్పాల స్థానచలనానికి దారితీస్తుంది. అయితే, రెండు యుగ్మ వికల్పాల మధ్య ఇటువంటి ఒక స్థానచలనానికి అవకాశం ఆ యుగ్మ వికల్పాల మధ్య దూరంపై ఆధారపడివుంటుంది; యుగ్మ వికల్పాలు ఒకదానికి ఒకటి దగ్గరిగా ఉన్నట్లయితే, ఇటువంటి స్థానచలనం సంభవించేందుకు తక్కువ అవకాశం ఉంటుంది. తత్ఫలితంగా, ఒక యుగ్మ వికల్పాన్ని ఎంపిక లక్ష్యంగా చేసుకున్నప్పుడు, ఇది స్వయంచాలకంగా ఇతర యుగ్మ వికల్పం కూడా ఎంపిక చేయబడటానికి దారితీస్తుంది; అయితే ఈ పద్ధతిలో ఎంపిక, జన్యువులో శ్రేణుల వైవిధ్యంపై బలమైన ప్రభావం చూపవచ్చు.
సానుకూల ఎంపిక ఫలితంగా ఒక యుగ్మ వికల్పం ఒక జనాభాలో బాగా సాధారణీకరించబడినప్పుడు సెలెక్టివ్ స్వీప్‌లు సంభవిస్తాయి. ఒక యుగ్మ వికల్పం యొక్క ప్రాబల్యం పెరిగేకొద్ది, బంధన యుగ్మ వికల్పాలు మరింత సాధారణంగా మారతాయి, అవి తటస్థమైనవి లేదా కొద్ది స్థాయిలో ప్రమాదకరమైనవి అయినప్పటికీ అవి సాధారణంగా మారే అవకాశం ఉంది. దీనిని జెనెటిక్ హిచ్‌హికింగ్ అని పిలుస్తారు. ఒక బలమైన సెలెక్టివ్ స్వీప్ జన్యువు యొక్క ఒక ప్రదేశంలో ఏర్పడుతుంది, సానుకూలంగా ఎంపిక చేసిన హాప్లోటైప్ (యుగ్మ వికల్పం మరియు దాని పొరుగు యుగ్మ వికల్పాలు) అత్యవసరంగా జనాభాలో ఒక్కసారి మాత్రమే ఉంటుంది.
సెలెక్టివ్ స్వీప్ ఏర్పడిందా లేదా అనేదానిని బంధన అసంతులనాన్ని కొలవడం ద్వారా పరిశీలించవచ్చు, లేదా జనాభాలో నిర్ణీత హాప్లోటైప్ ఎక్కువగా ఉందా లేదా అనేదానిని కూడా తెలుసుకోవచ్చు. సాధారణంగా, ఒక హాప్లోటైప్‌లో జన్యు పునఃసంయోగం వివిధ యుగ్మ వికల్పాల యొక్క స్థానచలనం ద్వారా సంభవిస్తుంది, హాప్లోటైప్‌లలో ఏదీ జనాభాలో ఆధిపత్యం కలిగివుండదు. అయితే, ఒక సెలెక్టివ్ స్వీప్ సందర్భంగా, ఒక నిర్దిష్ట యుగ్మ వికల్పం కోసం ఎంపిక పొరుగు యుగ్మ వికల్పాలు ఎంపికలో కూడా ఏర్పడుతుంది. అందువలన, ఒక బలమైన బంధన అసంతులన భాగం ఉండటం ఈ భాగం యొక్క కేంద్రానికి సమీపంలో "ఇటీవల" సెలెక్టివ్ స్వీప్ జరిగినట్లు సూచిస్తుంది, ఇటీవల ఎంపిక చేయబడిన ప్రదేశాలను గుర్తించేందుకు దీనిని ఉపయోగించవచ్చు.
నేపథ్య ఎంపిక అనేది సెలెక్టివ్ స్వీప్‌కు వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది. ఒక నిర్దిష్ట ప్రదేశం బలమైన మరియు నిరంతర శుద్ధి ఎంపికను ఎదుర్కొంటున్నట్లయితే, బంధన వైవిధ్యం దీనితోపాటు తొలగించబడుతుంది, జన్యువులో ఈ ప్రదేశంలో తక్కువ సమగ్ర వైవిధ్యం సృష్టించబడుతుంది. ఎటువంటి హాలప్లోటైప్‌లోనైనా నియమరహితంగా సంభవించే ప్రమాదకరమైన కొత్త ఉత్పరివర్తనలు ఫలితంగా నేపథ్య ఎంపిక ఏర్పడుతుంది కాబట్టి, ఇది బంధన అసంతులనం యొక్క స్పష్టమైన భాగాలను సృష్టించలేదు, అయినప్పటికీ ఇది తక్కువ పునఃసంయోగంతో మొత్తంమీద కొద్దిస్థాయిలో ప్రతికూల బంధన అసంతులనానికి దారితీయవచ్చు.[69]
వీటిని కూడా చూడండి

కృత్రిమ ఎంపిక
సహ-పరిణామం
పరిణామాత్మకత
జన్యు-కేంద్రీకృత పరిణామ కోణం
ప్రతికూల ఎంపిక
ఎంపిక ప్రమాణం
సూచనలు

మరింత చదవడానికి
సాంకేతిక పాఠకుల కోసం


పోపెర్, కార్ల్ (1978) న్యాచురల్ సెలెక్షన్ అండ్ ది ఎమర్జెన్స్ ఆఫ్ మైండ్. డయలెక్టియా 32:339-55. (చూడండి .)
సోబెర్, ఇలియట్ (1984) ది నేచర్ ఆఫ్ సెలెక్షన్: ఎవాల్యూషనరీ థియరీ ఇన్ ఫిలాసఫికల్ ఫోకస్. యూనివర్శిటీ ఆఫ్ చికాగో ప్రెస్.
విలియమ్స్, జార్జి సి. (1966) అడాప్టేషన్ అండ్ న్యాచురల్ సెలెక్షన్: ఎ క్రిటిక్యూ ఆఫ్ సమ్ కరెంట్ ఎవాల్యూషనరీ థాట్. ఆక్స్‌ఫోర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్.
విలియమ్స్ జార్జి సి. (1992) న్యాచురల్ సెలెక్షన్: డొమైన్స్, లెవెల్స్ అండ్ ఛాలెంజెస్. ఆక్స్‌ఫోర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్
సామాన్య పాఠకుల కోసం
డాకిన్స్, రిచర్డ్ (1996) క్లైబింగ్ మౌంట్ ఇంప్రాబుల్. పెంగ్విన్ బుక్స్, ISBN 0-670-85018-7.
డెన్నెట్, డేనియల్ (1995) డార్విన్స్ డేంజరస్ ఐడియా: ఎవాల్యూషన్ అండ్ ది మీనింగ్స్ ఆఫ్ లైఫ్. సైమన్ & షుస్టెర్ ISBN 0-684-82471-X.
గాల్డ్, స్టీఫెన్ జాయ్ (1997) ఎవర్ సిన్స్ డార్విన్: రిఫ్లెక్షన్స్ ఇన్ న్యాచురల్ హిస్టరీ. నార్టాన్, ISBN 0-393-06425-5.
జోన్స్, స్టీవ్ (2001) డార్విన్స్ గోస్ట్: ది ఆరిజిన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ అప్‌డేటెడ్. బాలెంటైన్ బుక్స్ ISBN 0-345-42277-5. ఆల్మోస్ట్ లైక్ ఎ వేల్: ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ అప్‌డేటెడ్ అనే పేరుతో బ్రిటన్‌లో కూడా ఇది ప్రచురించబడింది. డబుల్‌డే. ISBN 1-86230-025-9.
లెవోంటిన్, రిచర్డ్ (1978) అడాప్టేషన్. సైంటిఫిక్ అమెరికన్ 239:212-30
వీనెర్, జోనథాన్ (1994) ది బీక్ ఆఫ్ ది ఫించ్: ఎ స్టోరీ ఆఫ్ ఎవాల్యూషన్ ఇన్ అవర్ టైమ్. వింటేజ్ బుక్స్, ISBN 0-679-73337-X.
చరిత్ర
జిర్కెల్ సి (1941). న్యాచురల్ సెలెక్షన్ బిఫోర్ ది "ఆరిజిన్ ఆఫ్ స్పీసిస్", ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ అమెరికన్ ఫిలాసఫికల్ సొసైటీ 84 (1), పేజి71-123.
కోమ్ ఎం (2004) ఎ రీజన్ ఫర్ ఎవరిథింగ్: న్యాచురల్ సెలెక్షన్ అండ్ ది ఇంగ్లీష్ ఇమాజినేషన్. లండన్: ఫాబెర్ అండ్ ఫాబెర్. ISBN 0-571-22392-3. సమీక్ష కోసం, చూడండి  వాన్ వైహ్ జే (2005) హ్యూమన్ నేచర్ రివ్యూ 5:1-4
బాహ్య లింకులు
 – ఛాప్టర్ 4, న్యాచురల్ సెలెక్షన్
- మోడలింగ్ ఫర్ అండర్‌స్టాండింగ్ ఇన్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ విస్కాన్సిన్
 ఫ్రమ్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ బెర్క్లే ఎడ్యుకేషన్ వెబ్‌సైట్
 ఎవాల్యూషన్: ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అవుట్‌రీచ్


వర్గం:ఎంపిక
వర్గం:పరిణామాత్మక జీవశాస్త్రం
వర్గం:పర్యావరణ ప్రక్రియలు