Question: 2008 నాటికి భారతదేశంలో వ్యవసాయ రంగంలో ఏ రాష్ట్రం ముందంజలో ఉంది?

మనేసర్



భారతదేశంలోని హర్యానా రాష్ట్రంలో ఉన్న గుర్‌గావ్ జిల్లాకు చెందిన మనేసర్ వేగవంతంగా పెరుగుతున్న పారిశ్రామిక పట్టణం, మరియు ఇది ఢిల్లీ నేషనల్ కాపిటల్ రీజన్ (NCR) యెుక్క భాగంగా ఉంది. ఇది భారతదేశంలో ఉన్న ఒక నిద్రావస్థ గ్రామం నుండి వేగవంతంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పట్టణ సముదాయంగా మార్పు చెందింది. ఇది పురోభివృద్ధి చెందుతున్న NCR ప్రాంతం. కొంతమంది అభివృధ్ధి కారకులు మనేసర్ ‌ను `నూతన గుర్‌గావ్'గా పిలుస్తూ కొత్త పేరును జతచేశారు.[1] రాజకీయ ముఖ్య కేంద్రం అయిన- ఢిల్లీకి దగ్గరగా ఉండటం వల్ల ప్రభుత్వం జాతీయ ప్రాముఖ్యం ఉన్న కొన్ని పరిశ్రమల యెుక్క ప్రధాన కార్యాలయాల స్థాపనకు దారితీసింది, ఇందులో నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్స్ (మరియు దాని శిక్షణా కేంద్రం), నేషనల్ బాంబ్ డేటా సెంటర్ మరియు నేషనల్ బ్రెయిన్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ఉన్నాయి. 
చుట్టుప్రక్కల ఉన్న ప్రాంతాలలోని 100,000 కన్నా ఎక్కువ మంది ప్రజలు మనేసర్‌లో పని కొరకు వెళతారు. గుర్‌గావ్-మనేసర్ మాస్టర్ ప్లాన్‌ 2021 నాటికి 37,00,000ల జనాభా ఉంటుందని తెలుపుతోంది.[2] ఇక్కడ అనేక కర్మాగారాలు, కార్యాలయాలు, హోటళ్ళు మరియు విద్యా సంస్థలు ఉన్నాయి. దీని చుట్టుప్రక్కల అనేక సందర్శనీయ స్థలాలు ఉన్నాయి, అందులో కొన్ని గుర్‌గావ్‌తో కలసి ఉన్నాయి.
శబ్ద ఉత్పత్తి శాస్త్రం
మనేసర్ పేరు యెుక్క మూలంను హిందూ పురాణాలలో కలిగి ఉంది. సంస్కృతం నుండి మనేసర్‌ను అనువాదం చేసినప్పుడు దానర్థం "మనస్సు దేవుని యెుక్క భూమి" లేదా దేవుడు శివుడు యెుక్క భూమిగా ఉంది.
చరిత్ర
దాదాపుగా 1000 గృహాలతో ఢిల్లీ జైపూర్ హైవే (NH-8) మీద వాస్తవంగా మనేసర్ నిద్రావస్థలో ఉన్న గ్రామం, కానీ తొంభైల చివరినుండి ఇక్కడ ప్రపంచ స్థాయి బ్రాండులు ఆరంభమయ్య దీనిని ఒక పురోగమిస్తున్న పట్టణంగా చేశాయి. దీని అభివృద్ధికి ముఖ్యంగా ప్రభుత్వం కర్మాగారాలను ఢిల్లీ నుండి బయటకు తరలించాలని అలానే గుర్‌గావ్ నగర అభివృద్ధి (15 నిమిషాల దూరంలో ఉంది) ఇంకనూ ఇది ఢిల్లీలోని ఇందిరాగాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (దాదాపు 40 నిమిషాల దూరంలో ఉంది) దగ్గరలో ఉండటం కారణమయ్యాయి. నిజానికి మనేసర్ గ్రామం వేరువేరు సమాజ ప్రజలను కలిగి ఉంది, కానీ 80% నివాసితులు యాదవులు (వారి ప్రముఖ ప్రాచీనుడు కృష్ణ భగవానుడు వల్ల పేరొందారు) మరియు వారి ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం. అయినప్పటికీ ఇప్పుడు ఇక్కడ ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రజలు నివసిస్తున్నారు, మరియు ఆధునిక భారతదేశంలో ఆలోచించదగిన ఏ వృత్తినైనా ఇక్కడ చేసేవారు ఉన్నారు.
రవాణా
మనేసర్ నేషనల్ హైవే 8 మీద ఉంది మరియు స్థానిక బస్సులు ఆ మార్గం వెంట నడుస్తాయి. దీనికి అతి సమీపాన ఉన్న రైల్వే స్టేషను గుర్‌గావ్ స్టేషను.
హర్యానా మెట్రో రైల్ కార్పరేషన్
హర్యానా లోపల ఉన్న నేషనల్ కాపిటల్ రీజన్ (NCR) లోని ప్రాంతాలకు మెట్రో-రైలు సౌకర్యాన్ని విస్తరింపచేయటానికి హర్యానా దానియెుక్క సొంత మెట్రో కార్పరేషన్‌ను ఏర్పరుస్తోంది, ఇంకనూ మెట్రో-రైలును మనేసర్ పట్టణం వరకూ విస్తరించాలని యోచిస్తోంది.[3][4]
మనేసర్‌కు ప్రతిపాదిత ఢిల్లీ మెట్రో లింక్ 

IT మరియు ITeS రంగాల నుండి కొనసాగిన డిమాండు ఫలితంగా IMT యెుక్క సెక్టర్ 8 ఏర్పడింది, మనేసర్ "రాబోయే తరాల IT-ITeS గమ్యస్థానం"గా గుర్‌గావ్ జిల్లాలో ఉంది. కచ్చితమైన అవస్థాపన అభివృద్ధి మనేసర్‌లో జరుగుతోంది. ఢిల్లీ - జైపూర్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే ఢిల్లీ నుండి మనేసర్‌కు ప్రయాణ సమయాన్ని 90 నిమిషాల నుండి 30 నిమిషాలకు తగ్గించింది. భవిష్యత్తులో ప్రజా ప్రయాణసౌకర్యాన్ని మరింత మెరుగుపరచటానికి, ఢిల్లీ మెట్రోను మనేసర్ వరకు విస్తరించాలనే ప్రణాళికలు జరుగుతున్నాయి.[4][5]
కుండ్లి-మనేసర్-పల్వాల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే
కుండ్లి-మనేసర్-పల్వాల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేగా కూడా పిలవబడే 135.6 కిమీ పొడవున్న ఢిల్లీ వెస్ట్రన్ పెరిఫరెల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే యెుక్క నిర్మాణ పనులు పూర్తిస్థాయిలో జరుగుతున్నాయి.కుండ్లి-మనేసర్-పల్వాల్ (KMP) ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే ఆరంభాన్ని జూన్ 2009 నాటికి చేయాలని పధకం వేశారు, కానీ అది 2010కు ముందు తయారవ్వదు. దీనివల్ల రాత్రీపూట భారీగా ఉండే ట్రాఫిక్‌ జనసమర్ధం నుండి ఢిల్లీకి సాంత్వన లభిస్తుంది. ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే రాత్రిపూట ప్రయాణం చేసే వాహనాలకు బై-పాస్‌లాగా పనిచేస్తుంది.[6]
హర్యానాలో వెస్ట్రన్ పెరిఫరెల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేగా కూడా పిలవబడే 135-కిమీ పొడవున్న కుండ్లి-మనేసర్-పల్వాల్ (KMP) ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే, ఒకక్కటి 45కిమీ చొప్పున మూడు ప్యాకేజీలలా విభజించబడింది. మూడు అతిపెద్ద కేంద్రాలను కుండ్లి, మనేసర్ మరియు పల్వాల్ వద్ద స్థాపించారు, వీటికి సహకారాన్ని మూడు అనుబంధ ప్రదేశాలైన జస్సౌర్ ఖేరి, బడ్లి మరియు తారు అందిస్తున్నాయి.ఈ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే జాతీయ రహదారులను కలిసే చోట నాలుగు ఫ్లయ్ఓవర్లను ప్రతిపాదించబడినాయి, అవి NH-1, NH-10, NH-8 మరియు NH-57. పదహారు ఓవర్‌పాస్లు మరియు అండర్‌పాస్లలను రాష్ట్ర రహదారులు మరియు జిల్లా రహదారులు కలిసే చోట నిర్మించటం; ఏడు ఓవర్‌పాస్లు మరియు తొమ్మిది అండర్‌పాస్లను మరియు గ్రామ రహదారుల మీద 27 అండర్‌పాస్లను; మరియు 33 వ్యవసాయ వాహన అండర్‌పాస్లను, 31 పశువులు దాటటానికి మార్గాలను, 61 బాటసారులు దాటే దారులను, నాలుగు రైల్వే ఓవర్-బ్రిడ్జిలను, 18 అతిపెద్ద మరియు చిన్నవారధులను, 292 ప్రాంతాలలో క్రాస్ డ్రైనేజీ పనులను (కాలువలు), మరియు రెండు ట్రక్కుల పార్కింగ్ ఇంకా నాలుగు బస్సు మార్గాలు కూడా ప్రతిపాదనలో ఉన్నాయి.[7]
రియల్ ఎస్టేట్
రియల్ ఎస్టేట్‌లో ఇటీవల కనుగొన్న అంశాల ప్రకారం, భారతదేశంలో భవిష్యత్తులో పెట్టుబడిని పెట్టబడే ప్రాంతాలలో మనేసర్ ఉన్నతమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉంది.అయినప్పటికీ, మనేసర్‌లో నివాసగృహ ఆస్తులు ఇంకనూ పురోగమించలేదు, వాణిజ్య ఆస్తులు మాత్రం ఆధునిక కార్యాలయ సముదాయాలను కలిగి ఉన్నాయి. HSIIDC 550 వేర్వేరు నివాస గృహ స్థలాలను మరియు 50 సామూహిక గృహ స్థలాలను కలిగి ఉండి కేవలం నివాస గృహ విభాగంగా IMT మనేసర్‌లోని సెక్టర్-1 అభివృద్ధి చెందింది, 2006లో IMT-మనేసర్ కార్పొరేట్ ఉద్యోగుల యెుక్క సామూహిక గృహ సంఘాల కొరకు కేటాయించబడినాయి.ఇంతేకాకుండా ఇప్పటికే ఇక్కడ ముఖ్య బ్రాండులు టయోటా, మిత్సుబిషి, హోండా, సుజుకీ వంటివి ఉన్నాయి, ఇవి మనేసర్ రియల్ ఎస్టేట్‌లో మిక్కిలి పెట్టుబడులను చేస్తున్నాయి. మరియూ జైపూర్‌కు ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేను నిర్మించే ప్రతిపాదన కూడా మనేసర్ రియల్ ఎస్టేట్ విలువను పెంపొందించే అంశం. భారతదేశంలోని అతిపెద్ద భవన నిర్మాణాలు చేసేవారు రిలయన్స్, DLF, యూనిటెక్, రహేజ, వాటికా ఇతరమైనవి. వారి స్థలాలను ఇక్కడ విస్మయపరిచే పట్టణసమూహాలను నిర్మించటానికి నిల్వచేసి ఉంచుకున్నారు.
మనేసర్ క్షీణదశలో ఉన్న పల్లెప్రాంతంలోని ఒక గ్రామం నుండి అమిత వ్యయపూరితమైన పారిశ్రామిక మరియు వాణిజ్య వర్తక కేంద్రంగా పరిణమించింది. ముఖ్యంగా IMT మనేసర్ పారిశ్రామిక ప్రాంతం అభివృద్ధి చెందిన తరువాత, మనేసర్‌లో వాణిజ్యతత్వం అభివృద్ధికి చక్కని ఉదాహరణని అందించింది. మనేసర్ రియల్ ఎస్టేట్ యెుక్క శక్తిని గుర్తించడానికి అనేక పెద్ద సంస్థలు వారి ప్రణాళికలను ఆచరణలో పెట్టడానికి దృష్టిని సారించాయి.
మనేసర్ ఇంకనూ రూపపరిమాణం చెందుతూ ఉంది మరియు అతి క్లిష్టమైన వాటి నుండి అన్ని ప్రాథమిక సౌకర్యాలతో అభివృద్ధి చెందిన నగరంగా మారే రోజు దగ్గరలోనే ఉంది. రియల్ ఎస్టేట్‌లో ఇటీవల కనుగొన్న వాటి ప్రకారం, భారతదేశంలో ఉన్నతమైన పెట్టుబడి ప్రాంతాల జాబితాలో మనేసర్ అగ్రస్థానాలలో ఉంది. మారుతీ సుజుకీ మిలియన్ డాలర్ల విలువున్న అతిపెద్ద R&D కేంద్రాన్ని మనేసర్‌లో 2010లో పూర్తి చెయ్యాలని యోచన చేస్తోంది.
ఆర్థిక వ్యవస్థ


మనేసర్ యెుక్క ప్రజాదరణకి కారణాలను కనుగొనటం చాలా తేలిక. "ఇది అహిర్వాల్ తీరంలో ముఖ్య జైపూర్–ఢిల్లీ హైవే మీద ఉంది మరియు ఢిల్లీతో చాలా బాగా రవాణా సౌకర్యం కలిగి ఉంది. అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం కేవలం 32 కిమీ దూరంలో మరియు కన్నాట్ ప్లేస్ 45 కిమీ దూరంలో ఉంది. ఇక్కడ నుండి కన్నాట్ ప్లేస్ వెళ్ళడానికి గంటన్నర పడుతుంది.,"
"ఇది కేంద్రీకృతమైన ప్రదేశమే కాకుండా, మనేసర్ యెుక్క ఇతర ఆకర్షణీయమైన లక్షణం దాని ఉత్తమ అవస్థాపన మరియు ఈ శ్రేణిలో ఇతర పారిశ్రామిక పట్టణ సముదాయాల కన్నా ఇది ముందంజలో ఉంది. ఈ ప్రదేశానికి విచ్చేసిన ఏ పెట్టుబడిదారుడైనా ఇక్కడ ఉన్న విధానాలతో ఆకర్షితుడవుతాడు. అవస్థాపన అభివృద్ధి పనిని వారి సొంత ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు ఇచ్చే ఇతర రాష్ట్ర కార్పరేషన్లలా కాకుండా, మేము ప్రతిదానికి ప్రపంచవ్యాప్త టెండర్లను పంపిస్తాము. పరిశ్రమలో ఉన్న ఉత్తమమైన వారందరూ వాటి కొరకూ పాటపాడతారు మరియు దాని ఫలితంగా ఈనాడు మాకు ప్రపంచస్థాయి అవస్థాపన ఉంది." సెక్టర్-1 దాదాపుగా 250 acres (1.0km2) భూమిని కలిగి ఉంది, గుర్‌గావ్ నుండి జైపూర్‌కు వెళ్ళేటప్పుడు జాతీయరహదారి-8కి ఎడమవైపున పారిశ్రామిక నివాసాలను కలిగి ఉంది, ఇది అధికారిక గృహాల మరియు అనధికార గృహాల అవసరాల రెంటినీ తీరుస్తుంది. అనధికార గృహాలు దిగువున ఉన్న గృహ సముదాయాల విధానాలను అవలంబించి ప్రణాళిక కాబడినాయి. ఈ భవనసముదాయంలో నివాస సౌకర్యాలను అనుకూల్య షాపింగ్, పాఠశాలలు మరియు ఆరోగ్య సౌకర్యాలతో పాటు ఇతర అవసరమైన సాంఘిక అవస్థాపనతో కలిగి ఉన్నాయి.
మనేసర్ వృద్ధి చెదుతున్న నగరంగా ఉంది. HSIDC ప్రణాళిక బాధ్యతను జూన్, 1997న చేపట్టిన నాటి నుండి పని చాలా వేగవంతంగా జరుగుతోంది. అవస్థాపన దాని స్థానంలో ఉంది మరియు కార్యవర్తన ఇంకా అంతర్జాతీయంగా ఉన్న ప్రముఖ సంస్థలు హోండా స్కూటర్లు మరియు మోటర్ సైకిళ్ళు, డెన్సో, నార్కూల్, మిత్సుబిషి ఎలెక్ట్రికల్స్, విడియోకాన్, మోటొరోల, జాన్సన్ మాథే (ఇండియా) Pvt Ltd, బాక్స్‌టర్ ఇండియా మరియు ప్రఖ్యాతి చెందిన ఆటోమొబైల్ రీసెర్చ్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా వాటి కార్యకాలాపాలను ఇప్పటికే ఆరంభించాయి.
చక్కగా వేయబడిన రోడ్లు (కనీస వెడల్పు: 15 మీటర్లు), మురికికాలవలను శుద్ధి చేసే మరియు తొలగించే ప్లాంటు, పవర్ హౌస్ మరియు నీటి సరఫరా విధానాలతో సుందరమైన భవంతులు నిర్మాణం మరియు పచ్చిక బయళ్ళతో ఉన్న ఉద్యానవనాలు కంటికి ఇంపుగా ఉండటమే కాకుండా దాదాపు నిస్సారంగా ఉన్న ఆరావళీ పాదపర్వతాలను జాగురూకత కలిగిన ప్రణాళికతో అందంగా తీర్చిదిద్దిన పట్టణసమూహానికి ప్రతిబింబంగా ఇది నిలిచింది. నిజానికి, ఆరంభంలోని చిన్న గుట్టలు చదరంగా ఉన్న నేల మీద ఉన్న ప్రాచీన దేవస్థానాలతో చక్కటి దృశ్యాన్ని అందిస్తాయి. "మేము మనేసర్‌ను వీలయినంత పచ్చదనంతో ఉంచడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాం. ఇక్కడ దాదాపు 40 రకాల మొక్కల నమూనా సేకరణలను మొక్కలు నాటడం కొరకు ఎంపికచేయబడినాయి మరియు మొక్కల నాటే కార్యక్రమం దాదాపు పూర్తయ్యింది. ఇది ఖచ్చితమైన హరితవంతమైన పారిశ్రామిక ఎస్టేట్‌గా ఉంది", HSIDC జనరల్ మేనేజర్ తెలిపారు, "దానికితోడూ", అతను చెప్తూ, "జాతీయ రహదారికి ఇరువైపులా 50-మీటర్ల-విస్తారంగా హరిత ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది మరియు ఇది ఈ పారిశ్రామిక నగరం యెుక్క శ్వాసకోశంలాగా పనిచేస్తుంది. 
HSIDC 1,736 acres (7.03km2) భూమిని ఆర్జించింది మరియు మనేసర్ వద్ద పారిశ్రామిక నమూనా పురపట్టణాన్ని ఏర్పరిచింది. భూమిని ఆక్రమించిన తరువాత, HSIDC దాదపు 110 acres (0.45km2) భూమిని MUL యెుక్క విక్రయదారులకు, గుర్‌గావ్ మరియు సెక్టర్-3లోని ఇతరవాటికి కేటాయించింది. వారి పారిశ్రామిక భాగాల యెుక్క నిర్మాణాల ఆరంభ ప్రక్రియలో విక్రయదారులు ఉన్నారు. HSIDC పరిమిత ప్రమాణంలో కేటాయించబడిన వాటికొరకు అవసరమైన భాతిక అవస్థాపనను ఇప్పటికే ఆరంభించారు.
దాదాపు 1,750 acres (7.1km2) భూమి పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిందిం మరియు లక్ష్యంగా ఉన్న శాఖల యెుక్క విస్తారమైన రూపానికి సేవలు అందించే దృష్టితో స్థలాల కేటాయింపు జరిగింది. ప్రత్యేకమైన ప్రాంతాలు విభిన్నమైన ఆసక్తిని వేర్వేరు పారిశ్రామిక రంగాల మీద కలిగి ఉంటాయి, ఇందులో అధిక-సాంకేతికత విభాగాలు, అధిక నిర్దిష్ట విభాగలు మరియు కలుషితం-కాని విభాగాలు ఉన్నాయి. ప్రతి ప్రాంతం కచ్చితమైన అద్దెకు వచ్చేవారి కొరకు నిర్మించబడినాయి, మనేసర్ ప్రాంతంలోని కొన్నింటిలో ఇప్పటికే కొంతమంది వచ్చారు. ఉదాహరణకి, ప్రాముఖ్యతను గుర్‌గావ్ యెుక్క అతిపెద్ద కర్మాగారం మారుతీ ఉద్యోగ్ సహాయక సరఫరాదారులకు ఇవ్వబడుతుంది.
ఈ స్థలంలోని ప్రతి ప్రదేశంలో చిన్న మరియు పెద్ద పరిమాణాలలో ఉన్న స్థలాలు ఉన్నాయి, వీటిని ముఖ్య కర్మాగారాలకు, సహాయక విభాగాలకు మరియు ఉప-సహాయక విభాగాల కొరకు ఆకృతి చేయబడినాయి. ఒక సమూహ-ప్రణాళికా పద్ధతిని అవలంబించారు. ఇంకనూ, స్వల్పకాలిక-నమోదుకాబడిన పరిశ్రమలు ఉన్నాయి, ఇందులో వాహన మరియు వాహన పరికరాలవి, అధిక-సున్నితత్వ పరిశ్రమలు, వస్త్రరంగం, ఔషధసంబంధమైన, సాఫ్ట్‌వేర్ మరియు వైట్ గూడ్స్, IMT కొరకు ముఖ్య విభాగంగా ఉన్నాయి, మరియు ప్రాథమిక అంతర్గత అవస్థాపన వాటికొరకు ఏర్పరచబడింది.
దీని ప్రాథమిక విధిగా పారిశ్రామిక పట్టణసముదాయం ఉన్నప్పటికీ, IMT అన్ని పట్టణ సౌకర్యాలను అందించే ప్రక్రియలో ఉంది. ఒక క్లబ్ హౌస్‌తో ఉన్న నైన్-కోర్సు గోల్ఫ్ కోర్స్ పూర్తవ్వటానికి తయ్యారుగా ఉంది. ఉన్నత సంస్థల అధికారులు వేగవంతంగా తరలి వెళ్ళటానికి అనువుగా దీనికి చేరువలో ఒక హెలీపాడ్‌ను ఏర్పరుస్తారు. దీనితోపాటు కార్మికబలగాలకు ఇతర వినోద సౌకర్యాల నిర్మాణం కూడా ముగింపుకు చేరువలో ఉన్నాయి.
మనేసర్ యెుక్క వేరొక అసాధారణమైన అంశం అధికారిక మరియు అనధికారిక సిబ్బంది కొరకు నివాస భవనసముదాయాలు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి అభివృద్ధి చెదుతున్నాయి. HSIDC 250 acres (1.0km2) భూమిని జాతీయ రహదారి వెంట ఆక్రమించింది మరియు అక్కడ సిబ్బంది వసతిగృహాలను నిర్మించటానికి వేర్వేరు విభాగాలకు కేటాయించింది. జాతీయరహదారి మీద రద్దీని తొలగించడం కొరకు నివాస భవంతుల నుండి పారిశ్రామిక విభాగానికి ఒక వారధిని నిర్మించడమైనది. ఒక చిన్న నగరానికి ఉన్నటువంటి అన్ని సౌకర్యాలను నివాస భవనసముదాయాలు కలిగి ఉన్నాయి.
కుండ్లి-మనేసర్-పల్వాల్ లేదా ఢిల్లీ వెస్ట్రన్ పెరిఫరెల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే యెుక్క నిర్మాణం పూర్తిస్థాయిలో చేపట్టారు. ఈ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే యెుక్క పొడవు 135.6 కిలోమీటర్లు మరియు ఇది జూన్ 2009 నాటికి ఆరంభించబడుతుందని అంచనావేయబడింది. ఈ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేను ఒకక్కటి 45 కిలోమీటర్లుగా మూడు ప్యాకేజీలుగా విభజించబడింది. అందుకే జపాన్, ఫ్రాన్సు మరియు UK యెుక్క పెట్టుబడిదారులు ఇప్పటికే 450 పారిశ్రామిక విభాగాలను మనేసర్ వద్ద ఏర్పరచారని ఆశ్చర్యపోవక్కరలేదు. .
గుర్‌గావ్-మనేసర్ ప్రణాళికలో నివాస ప్రాంతాలు వసతి గృహాలు, సాంఘిక, సమాజ, వినోదకరమైన మరియు సాంస్కృతిక భవంతులు, ఆరోగ్య సంస్థలు, సినిమాలు, వాణిజ్య మరియు వృత్తిపరమైన కార్యాలు, రిటైల్ షాపులు మరియు రెస్టారెంటులు, స్థానిక సేవా పరిశ్రమలు, పెట్రోల్/CNG స్టేషన్లు, బస్సు స్టాప్లు, టాక్సీలు, స్కూటర్ మరియు రిక్షా స్టాండులు, నర్సరీలు మరియు గ్రీన్ హౌస్లు, హోటళ్ళు, సైబర్ మరియు IT పార్కులు, మరియు "నివాసప్రాంతాల ఉపయోగం కొరకు ఉన్న ఇతర సహాయక అవసరాలను" కలిగి ఉన్నాయి. ఇది ఎనిమిదవ నంబర్ జాతీయ రహదారి మీద గుర్‌గావ్ (మిల్లినియం సిటీ) నుండి జైపూర్ దాకా ఉన్న అహిర్వాల్ మార్గం మీద ఉఁది. ఆర్థిక పురోగమనం సాధించక ముందు భారత సైనికదళానికి అనేక మంది సైనికులను అందించిన ఖ్యాతిని మనేసర్ పొందింది. ఇప్పటిదాకా భారత సైనికదళానికి ప్రతి కుటుంబం వారి ఒక కుమారుడిని పంపింది. మనేసర్ చుట్టుప్రక్కల ఉన్న ప్రజలు పొడవుగా మరియు బలమైన శరీరధారుఢ్యాన్ని కలిగి ఉంటారు, అది వారిని శ్రేష్టమైన సైనికులను చేస్తుంది. మనేసర్ వద్ద ఒక పెద్ద సైనికి శిక్షణా కేంద్రం ఉంది. మనేసర్ చుట్టప్రక్కలు ప్రాంతాలలో ఇప్పటికీ గ్రామీణులు పొలాలలో పనిచేస్తూ కనిపిస్తారు. వీరు చాలా స్నేహపూరకంగా ఉంటారు, కానీ చాలా తక్కువ మంది ఆంగ్లంలో మాట్లాడతారు. అయినప్పటికీ మనేసర్‌లో పబ్లిక్ పాఠశాలలు మరియు కళాశాలలు పెరగటంతో నూతన తరంవారు చురుకుగా ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మరియు ఆంగ్లభాష మాట్లాడే శిక్షణలో చురుకుగా పాల్గొంటున్నారు.
 పారిశ్రామిక విభాగాలు
మనేసర్‌లో పనిచేస్తున్న కొన్ని పారిశ్రామిక విభాగాలు:
ALCATEL-LUCENT ఇండియా Ltd.
హోండా మోటర్‌సైకిల్ & స్కూటర్స్‌ఇండియా.
హీరో మోటర్స్ Ltd.
NHK నాపినో ఆటో.
సామ్‌సంగ్ టెలి‌కమ్యూనికేషన్స్.
డెన్సో హర్యానా.
మారుతీ సుజుకీ మెటల్.
ఫ్రిగో గ్లాస్.
బాక్సెటర్ ఇండియా.
జాన్సన్ మాథే.
బుండి ఇండియా.
ముంజాల్ షావ.
మిత్సుబిషి ఎలేక్ట్రికల్స్.
న్యూ ఢిల్లీలోని ఇందిరాగాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి దాదాపు 20–25 నిమిషాలు పడుతుంది. 5 స్టార్ హోటల్, గోల్ఫ్ కోర్సు, బిజినెస్ కాన్ఫరెన్స్ సౌకర్యాలు, సూపర్ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్, హెలిపాడ్ మరియు త్వరలో అనేకమైన ఇతరవి రాబోతున్నాయి.
IMT మనేసర్- వ్యాపార వాతావరణం 
ఇండస్ట్రియల్ మోడల్ టౌన్షిప్ (IMT) అనేది 1,750-acre (7.1km2) అధునాతనమైన ఇంటిగ్రేటెడ్ ఇండస్ట్రియల్ పార్క్, దానిని ఆరంభంలో కేంద్ర, హర్యానా ప్రభుత్వాలు మరియు జపాన్ సంస్థ ఉమ్మడి పధకంగా ప్రణాళిక చేశాయి. కానీ దీనిని చివరకు HSIDC 1997లో సంపూర్ణ పారిశ్రామిక ప్రాంతంగా అభివృద్ధి చేయడానికి చేజిక్కించుకుంది. IMT వ్యూహాత్మకంగా ఢిల్లీ మరియు జైపూర్‌లను కలిపే జాతీయ రహదారి 8 వెంట ఉంది మరియు ఇది కేవలం గుర్‌గావ్ నుండి 23కిమీ దూరంలో ఉంది. దేశంలో ఉన్న ఈ రకమైన వాటిల్లో ఇది ఒకటి మరియు పారిశ్రామిక పోటీతత్వం ఉన్న ప్రపంచ పటంలో రాష్ట్రానికి స్థానం కల్పించటానికి సేవలను మరియు సౌకర్యాలను అందించటానికి ఏర్పడింది.
మనేసర్‌ను నాలుగు దశలలో అభివృద్ధి చేశారు. HSIDC 1,750 acres (7.1km2) భూమిని I దశలో అభివృద్ధి చేసింది, అయితే పని ఫేజ్ II (180 ఎకరాలు) మరియు ఫేజ్ IV (650 ఎకరాలు) లో పురోగతిలో జరుగుతోంది. HSIDC ఫేజ్ III (600 ఎకరాలను) ను మారుతి ఉద్యోగ్ లిమిటెడ్‌కు వారి విస్తరణా ప్రాజక్టు కొరకు కేటాయించింది. మనేసర్ అనేది ఆ ప్రాంతం యెుక్క పారిశ్రామీకరణాన్ని కలుగచేయటానికి మొత్తం ప్రాథమిక అవస్థాపన ఉన్న సంఘటితమైన మరియు స్వచంచ్రమైన పారిశ్రామిక పట్టణం.
ఈ సౌలభ్యాలలో హై-టెక్ టెలీకమ్యూనికేషన్, 220KV సబ్‌స్టేషను, నీటి సరఫరా, మురికినీటి పరిష్కారం, హెలీపాడ్, షాపింగ్ ఆర్కేడ్లు, ఆరోగ్య కేంద్రాలు, పాఠశాలలు, విశాలమైన మెటాలిక్ రహదారులు, గోల్ఫ్ కోర్సు మరియు క్లబ్లు ఉన్నాయి. IGI విమానాశ్రయం నుండి 32కిమీ మరియు 45కిమీ కన్నాట్ ప్లేస్ నుండి ఉండి మనేసర్ చాలా బాగా రవాణా సౌకర్యాన్ని ఢిల్లీ మరియు గుర్‌గావ్‌కు కలిగి ఉంది. ఇక్కడ పనిచేస్తున్న యజమానులకు మరియు ఉద్యోగులకు మనేసర్ సహజమైన ఎంపికగా ఉంది.
పారిశ్రామిక విభాగాలలో వేల సంఖ్యలో ప్రజలను నియమించడంతో, నివాస గృహాలను కొనుగోలుచేసే వారు కూడా పెరిగారు. న్యూ ఢిల్లీలోని ఇందిరాగాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి వెళ్ళటానికి 20–25 నిమిషాలు ప్రయాణం చేయవలసి ఉంటుంది. 5 స్టార్ హోటల్, గోల్ఫ్ కోర్సు, బిజినెస్ కాన్ఫరెన్స్ సౌకర్యాలు, సూపర్ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్, హెలీపాడ్ మరియు అనేక ఇతరమైనవి త్వరలో రాబోతున్నాయి.
అధికారులు RITESను గుర్‌గావ్ లోపల ఉన్న రోడ్ల పరిస్థితిని పరీక్షించడానికి సలహాదారులుగా నియమించిన తరువాత రోడ్ల యెుక్క నాణ్యత మెరుగుపడుతుందని ఆశించబడింది. రోడ్లు వేస్తున్నప్పుడు కావలసిన ప్రమాణాలు పాటిస్తున్నారా లేదా అనేది గమనించడానికి RITES నాణ్యతా నియంత్రణ పరీక్షలను నిర్వహించారు. నాణ్యతా నియంత్రణ పరీక్షలలో సంపూర్ణ స్వీకృతిని పొందితేనే కాంట్రాక్టర్లకు చెల్లింపులు చేయబడతాయి. ఇంతవరకూ వారి ఇంజనీర్లు మరియు సాంకేతిక సిబ్బంది పరీక్షించి చెల్లింపులకు ఆమోదించారు. మూడవ పార్టీ నుండి స్వీకృతి వంటి నియమాలు (RITES) ఆచరణలో ఉండబట్టి, రహదారులు బాగుపడతాయి.ప్రపంచం యెుక్క అతి ప్రఖ్యాత కొలమాన సంస్థ మరియు వార్తారవాణా, ఎలక్ట్రానిక్స్, జీవ శాస్త్రాలు మరియు రసాయన విశ్లేషణలో సాంకేతిక మార్గదర్శిగా ఉన్న అగిలెంట్ టెక్నాలజీస్ ఇంక్, దాని నూతన ఆవరణను మనేసర్‌లో ఆరంభించి దాని యెుక్క ఉనికిని దేశంలో బలోపేతం చేసింది. అగిలెంట్ దాదాపు $40 మిలియన్లను ఈ సౌలభ్యం కొరకు పెట్టుబడి పెట్టింది.[8]
250-పడకలు కల మల్టీ-స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్‌ను మనేసర్‌లో నిర్మించారు. ఇక్కడ అన్ని OPD మరియు అత్యవసర సేవలను, ప్రాణాలను రక్షించే, చికిత్సాసంబంధమైన మరియు రోగ నివారణ చేసే ద్వితీయ శ్రేణి సంరక్షణను సాధారణ ప్రజానీకానికి మరియు అవసరం ప్రకారం మూడోస్థాయి సంరక్షణను జతచేసి అందిస్తారు. ఢిల్లీలోని రాక్‌ల్యాండ్ హాస్పిటల్ మూడో స్థాయి సంరక్షణ కొరకు దాని యెుక్క అతి నైపుణ్యంగల సహకారాన్ని అందిస్తుంది. ఈ సౌకర్యం NH-8 చేరువలో ఉండటంవలన, ప్రధాన ప్రత్యేకతలలో క్లిష్టపరిస్థితులలో మరియు గాయాలకు సంరక్షణ ఉంది.[2]
ఈ హాస్పిటల్ 2010 నాటికి నిధులను నిర్వర్తిస్తుంది. వెనువెంట ప్రభావంగా, ఈ గ్రూప్ ముఖ్య హాస్పిటల్ యెుక్క ప్రదేశంలో ఒక క్లినిక్‌ను ఆరంభించింది.[2]
ఢిల్లీ ముంబాయి ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్ ప్రాజెక్ట్
ఢిల్లీ ముంబాయి ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్ ప్రాజెక్ట్ అనేది భారతదేశ ప్రభుత్వం యెుక్క రాష్ట్రం-చందాలు ఇవ్వబడిన పారిశ్రామిక అభివృద్ధి ప్రణాళిక. భారతదేశంలో ఆరు రాష్ట్రాలలో విస్తరించిన పారిశ్రామిక రంగాన్ని అభివృద్ధి చేయటానికి ఉన్న ఆదర్శాత్మక ప్రణాళిక. ఈ ప్రణాళిక అవస్థాపన మరియు పరిశ్రమ యెుక్క అతిపెద్ద విస్తరణను చూడబోతోంది– ఇందులో పారిశ్రామిక సంస్థల సమూహాలు మరియు రైలు, రోడ్డు, ఓడరేవు, వాయుమార్గాలు ఈ కారిడార్ మార్గంలో ఉన్న రాష్ట్రాలలో ఉన్నాయి.సమున్నతమైన ఢిల్లీ ముంబాయి ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్ (DMIC) అతిపెద్ద సహకారాన్ని ప్రణాళిక అభివృద్ధి నిధి ఏర్పాటుకు భారతదేశం మరియు జపాన్ ఒక ఒప్పందం మీద సంతంకం చేయటం ద్వారా లభించింది.ఆరంభంలో ఈ నిధి పరిమాణం Rs 1,000 కోట్లు (దాదాపు $212 మిలియన్లు) ఉంది. జపాన్ మరియు భారతదేశ ప్రభుత్వాలు సమానంగా తోడ్పాటును అందించాయి.
ఈ కారిడార్ ఒకొక్కటి 200ల చదరపు కిలోమీటర్లు ఉన్న ఆరు మెగా పెట్టుబడి ప్రాంతాలను కలిగి ఉండి ఏడు రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉంది, ఇందులో ఢిల్లీ, పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్, దక్షిణ హర్యానా, తూర్పు రాజస్థాన్, తూర్పు గుజరాత్, పశ్చిమ మహారాష్ట్ర మరియు.[9] ఉన్నాయి. సమున్నతమైన ఢిల్లీ ముంబాయి ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్ యెుక్క మొదటి ఫేజ్‌లో అభివృద్ధి కొరకు ఎంపికకాబడిన పెట్టుబడి ప్రాంతాలలో ఒకటిగా మనేసర్-బవాల్ ఉంది.ఈ సమున్నతమైన DMIC ప్రణాళికలోకి హర్యానా ప్రాంతం యెుక్క 60 శాతం కన్నా ఎక్కువ ప్రాంతం వస్తుంది, ఇది ఢిల్లీ-ముంబాయి డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్ యెుక్క సమరేఖలో రెండువైపులా 150 కిమీ విస్తరించబడింది. ఇది పారిశ్రామిక, పట్టణ మరియు ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు ప్రోత్సాహకాల ద్వారా అవస్థాపనకు సహకరాన్ని పొంది విపరీతమైన అవకాశాలను NH-8, NH-2, NH-1 మరియు NH -10 వెంట అందిస్తాయి, ఏడు పెట్టుబడి ప్రాంతాలు మరియు 13 పారిశ్రామిక ప్రాంతాలను ఈ కారిడార్‌లో నెలకొల్పాలని ప్రణాళిక కాబడినాయి, మరియు మొదటి ఫేజ్‌లో అభివృద్ధి కొరకు ఎంపికకాబడిన పెట్టుబడి ప్రాంతాలలో మనేసర్-బవాల్ ఒకటి.గ్రోత్ సెంటర్ బవాల్ అతిపెద్ద పారిశ్రామిక కేంద్రంగా ఉంది మరియు అనేక సంఖ్యలో బహుళ-జాతీయ సంస్థలు బవాల్‌ను వాటి తయారీ కేంద్రంగా ఎంచుకున్నాయి.
గడచిన మూడు సంవత్సరాలలో, HSIIDC బవాల్‌లో 78 పారిశ్రామిక స్థలాలను పెట్టుబడి మూలధనం 1.18 బిలియన్ల USD ఉన్న ప్రఖ్యాత వర్గానికి చెందిన మధ్యస్థ మరియు అతిపెద్ద ప్రణాళికల కొరకు కేటాయించింది.[10]
విద్య
ప్రభుత్వ పాలిటెక్నిక్ మనేసర్ (గుర్‌గావ్) వృత్తి-సంబంధ విద్యను విద్యార్థులకు అందిస్తోంది, దానిద్వారా వారిని అవసరమైన, ఉత్తీర్ణత మరియు శిక్షణతో తయారుచేస్తోంది. ఇది వారిని లాభధాయకమైన ఉద్యోగాన్ని లేదా వారి సొంత సంస్థను ఆరంభించటానికి మద్ధతును ఇచ్చి వారిని స్వయం-సమృద్ధం చేస్తున్నాయి. ఈ విద్యాసంస్థ నగరం యెుక్క ముఖ్య ప్రాంతంలో ఉంది. పఠనాంశాల యెుక్క అవసరాలను తీర్చడానికి కావలసిన అవస్థాపనను ఇది కలిగి ఉంది, ఇందులో పూర్తి-స్థాయి గ్రంథాలయం మరియు కంప్యూటర్ ప్రయోగశాల ఉన్నాయి. వివిధ గడువులలో ఉన్న డిప్లమా ప్రోగ్రాములను మరియు హాబీ కోర్సులను ప్రస్తుతం సంస్థ అందిస్తోంది. ఈ పఠనాంశాలకు భారతదేశ ప్రభుత్వం యెుక్క అంగీకారం/ గుర్తింపును కలిగి ఉన్నాయి. మరికొన్ని పఠనాంశాల కొరకు గుర్తింపు/ అంగీకారాన్ని పొందటానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ఇంతవరకూ సాధించినవి వారి నిర్వహణా కమిటీ యెుక్క సమర్థ నాయకత్వం మరియు ప్రోత్సాహం వల్ల సాధ్యమయ్యింది, ఇందులో అత్యధిక విద్యావంతులైన విజయవంతమైన వృత్తిపరమైనవారు మరియు సంస్థాపకులు ఉన్నారు.
[11]
ప్రపంచస్థాయి విద్యాసంస్థలు మరియు విశ్వవిద్యాలయాలు
అమిటీ బిజినెస్ స్కూల్
బాల భారతి పబ్లిక్ స్కూల్
ఆడమ్స్ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్
ఆర్మీ పబ్లిక్ స్కూల్
స్టారెక్స్ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్
చైల్ మిలిటరీ స్కూల్
కేంద్రీయ విద్యాలయ
పర్యాటకరంగం
మనేసర్ హర్యానా రాష్ట్రంలోని గుర్‌గావ్ జిల్లాలో ఉంది మరియు ఇది నేషనల్ కాపిటల్ రీజన్‌లో భాగంగా ఉంది.
వేసవిలో, ఉష్ణోగ్రతలు 18 నుండి 45 డిగ్రీల సెల్సియస్ మధ్యలో ఉండగా, చలికాలంలో 4 నుండి 33 డిగ్రీల సెల్సియస్ మధ్యలో ఉంటుంది.
ఈ ప్రదేశంలో మాట్లాడే అధికారిక భాషలలో ఆంగ్లం, హిందీ మరియు హర్యాన్వీ ఉన్నాయి. మనేసర్‌లో అనేక విద్యాసంస్థలు, హోటళ్ళు, కార్యాలయాలు మరియు కర్మాగారాలు ఉన్నాయి.
హోటల్స్
హెరిటేజ్ విలేజ్-మనేసర్ అనేది ఒక లగ్జరీ ఫైవ్-స్టార్ హోటల్
రిసార్ట్ కంట్రీ క్లబ్
సుర్జివన్ రిసార్ట్
రాడిసన్ హోటల్ మనేసర్
క్వీన్స్ అపార్ట్‌మెంటులు
స్వాన్సో పాలస్
వీటిని కూడా చూడండి
నేషనల్ కాపిటల్ రీజన్ (ఇండియా)
గుర్గాన్
భివడి
కుండ్లి-మనేసర్-పల్వాల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే
నేషనల్ హైవే 8 (ఇండియా)
రావు తులా రామ్
పటౌడీ
ధరుహెర
బవాల్
బెహ్రోర్
సూచికలు

వర్గం:గుర్‌గావ్ జిల్లాలోని నగరాలు మరియు పట్టణాలు
వర్గం:గుర్‌గావ్