Question: ఆంధ్రప్రదేశ్ అధికంగా ఉత్పత్తి చేసే వనరు ఏంటి?

జల వనరులు



జల వనరులు అనేవి మానవులకు ఉపయోగపడే లేదా మూలాధార నీటి సముదాయాలు. వ్యవసాయక, పారిశ్రామిక, గృహ, పునరుత్పాదక మరియు పర్యావరణ సంబంధిత కార్యకలాపాలు సహా నీటి వల్ల పలు ప్రయోజనాలున్నాయి. నిజానికి అన్ని రకాల మానవ అవసరాలకు స్వచ్ఛమైన నీరు అవసరం.
భూమిపై 97% ఉప్పు నీరు ఉండగా, మిగిలిన 3% స్వచ్ఛమైన నీటిలో సుమారు మూడింట రెండొంతులు హిమనీనదాలు, ధ్రువ హిమవేష్టనం వద్ద గడ్డకట్టుకుంటోంది.[1] మిగిలిన గడ్డకట్టని స్వచ్ఛమైన నీరు భూగర్భజలంగా లభ్యమవుతుండగా, అతి తక్కువ భాగం మాత్రమే భూమిపై లేదా గాలిలో ఉంటోంది.[2]
ప్రపంచంలో శుభ్రమైన, స్వచ్ఛమైన నీరు క్రమంగా తగ్గుతున్నప్పటికీ, స్వచ్ఛమైన నీరు పునరుత్పాదక వనరు. ప్రపంచంలోని పలు ప్రాంతాల్లో నీటి అవసరం ఇప్పటికే అదనపు సరఫరాను మించిపోయింది. మరియు ప్రపంచ జనాభా పెరుగుతూనే ఉండటం కూడా నీటి అవసరతను పెంచుతోంది. పర్యావరణవ్యవస్థ పరిస్థితులకు నీరును నిల్వ చేయాలన్న భౌగోళిక ప్రాముఖ్యతపై ఇటీవలే అవగాహన వచ్చింది. 20వ శతాబ్దిలో ప్రపంచంలోని సగానికిపైగా చిత్తడినేలలు తమ విలువైన పర్యావరణ పరిస్థితులతో పాటు నాశనమైపోయాయి. జీవోవైవిద్య సంబంధిత స్వచ్ఛమైన నీటి పర్యావరణవ్యవస్థలు ప్రస్తుతం సముద్ర లేదా భూ పర్యావరణ వ్యవస్థల కంటే శరవేగంగా క్షీణిస్తున్నాయి.[3] జల వినియోగదారులకు నీటి వనరులను కేటాయించే ముసాయిదాను (ముసాయిదా అమల్లో ఉన్న చోట) జల హక్కులు అని అంటారు.

స్వచ్ఛమైన నీటి వనరులు
ఉపరితల జలం

నది, సరస్సు లేదా చిత్తడి నేలల్లోని స్వచ్ఛమైన నీటిని ఉపరితల జలం అంటారు. ఉపరితల జలం సాధారణంగా అవక్షేపణం ద్వారా తిరిగి భర్తీ చేయబడుతుంది మరియు సముద్రాలలోకి విడుదలవడం,ఆవిరవడం, ఉప ఉపరితలంపై ప్రవహించడం ద్వారా సాధారణంగా నష్టపోతుంది.
ఏదైనా ఉపరితల జల వ్యవస్థకు పరీవాహక ప్రాంతాల మధ్య భాగం పరిధిలోని అవక్షేపణం ఏకైక సహజ మూలమైనప్పటికీ, నిర్ణీత సమయంలో సదరు వ్యవస్థలోని మొత్తం నీటి పరిమాణం పలు అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అవి సరస్సులు, చిత్తడి నేలలు, కృత్రిమ జలాశయాలలోని నీటి నిల్వ సామర్థ్యం, నిల్వ ప్రదేశాల అడుగున ఉన్న నేల యొక్క పారగమ్యత, పరీవాహక ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న నేల యొక్క ప్రవాహవేగం లక్షణాలు, అవక్షేపణ సమయం మరియు స్థానిక నీటియావిరి శాతాలు. ఈ అంశాలన్నీ నీటి నష్ట నిష్పత్తులను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి.
ఈ అంశాలపై మానవ కార్యకలాపాల ప్రభావం అధికంగానూ కొన్ని సందర్భాల్లో నాశనం చేసే విధంగా ఉండవచ్చు. నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని మానవులు రిజర్వాయర్లను నిర్మించడం ద్వారా తరచూ పెంచడం మరియు చిత్తడినేలలను ఎండిపోయేలా చేసి తగ్గిస్తున్నారు. నీటి ప్రవాహానికి అడ్డుగా ఉన్న ప్రదేశాలను శుభ్రంచేయడం, కాల్వలు ఏర్పాటుచేయడం ద్వారా ప్రవాహవేగ పరిమాణాలు, వేగాలను మానవులు తరచూ పెంచుతున్నారు.
నిర్ణీత సమయంలో అందుబాటులో ఉన్న మొత్తం నీటి పరిమాణం ముఖ్యంగా గమనించదగ్గది. కొంతమంది జల వినియోగదారులకు అప్పుడప్పుడు మాత్రమే నీరు అవసరమవుతుంటుంది. ఉదాహరణకు, వసంతంలో పలు పంటలకు ఎక్కువ పరిమాణంలో నీరు అవసరమవగా చలికాలంలో అస్సలు అవసరముండదు. అటువంటి పంటకు నీటిని సరఫరా చేయాలంటే, ఏడాది పొడవునా నీటిని సేకరించి తక్కువ వ్యవధిలో విడుదల చేసేలా అధిక నిల్వ సామర్థ్యమున్న ఉపరితల జల వ్యవస్థ అవసరమవుతుంది. విద్యుత్ కేంద్రం వంటి ఇతర వినియోగదారులకు చల్లబరచడం కోసం నీరు నిరంతరం అవసరమవుతుంది. అలాంటి విద్యుత్ కేంద్రానికి నీటిని పంపిణీ చేయాలంటే, నీటి ప్రవాహం దాని అవసరం కన్నా తక్కువగా ఉన్నపుడు సరఫరా చేయడానికి తగిన నిల్వ సామర్థ్యమున్న ఒక ఉపరితల జల వ్యవస్థ అవసరం.
అయినప్పటికీ, దీర్ఘకాలంలో పరీవాహక ప్రాంతాల మధ్య భాగంలోని సరాసరి అవక్షేపణం అందులోని సహజ ఉపరితల నీటి సగటు వినియోగానికి గరిష్టంగా ఉంటుంది.
కాలువ లేదా గొట్టం సాయంతో వేరొక పరీవాహక ప్రాంతాల మధ్య భాగంలోని ఉపరితల నీటి ద్వారా సహజ ఉపరితల జలాన్ని పెంచవచ్చు. ఇక్కడ తెలిపిన ఏదైనా ఇతర వనరుల ద్వారా కూడా సహజ ఉపరితల జలాన్ని కృత్రిమంగా పెంచవచ్చు. అయితే ప్రయోగాత్మకంగా నీటి పరిమాణాలను పరిగణలోకి తీసుకోరు. కాలుష్యం ద్వారా ఉపరితల జలం నష్టపోవడానికి(అంటే నిరుపయోగంగా మారడం)మానవులు కూడా కారణమవుతున్నారు.
స్వచ్ఛమైన నీటిని అధిక మొత్తంలో పంపిణీ చేస్తున్న ప్రపంచ దేశాల్లో బ్రెజిల్ అగ్రస్థానాన్ని ఆక్రమించగా, తర్వాతి స్థానాల్లో రష్యా, కెనడా నిలిచినట్లు అంచనా.[4]
భూగర్భ నదీ ప్రవాహం
నదీ మార్గమంతా, దిగువ ప్రాంతానికి రవాణాయైన మొత్తం నీటి పరిమాణం తరచూ నది కింద ఉండే ఉప ఉపరితల రాళ్లు మరియు గులకరాళ్ల ద్వారా ప్రవహించే ప్రధాన ప్రవాహంతో కలిసి ప్రవహించేటటువంటి కనిపించే ఉచిత నీటి ప్రవాహం మరియు హైపోరిక్ జోన్‌గా పిలిచే దాని వరదప్రాంతం మిశ్రమంగా ఉంటుంది. అతిపెద్ద లోయ ప్రాంతాల్లోని పలు నదుల్లో కనిపించని ఈ విధమైన నీటి ప్రవాహం దృశ్య ప్రవాహం కంటే ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. ఉపరితల జలం మరియు రాతిపొరలు సంపూర్ణంగా నిండి ఉన్నప్పుడు భూగర్భజలం నుంచి పొందిన వాస్తవిక భూగర్భజలం మధ్య ప్రవాహ మట్టానికి అడుగున మరియు పక్కనున్న ప్రాంతం తరచూ క్రియాశీలక సమన్వయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది మరియు భూగర్భజలాలు క్షీణించినప్పుడు భూగర్భజలానికి నీటిని అందిస్తుంది. గొయ్యిలు మరియు భూగర్భ నదులు సాధారణంగా ఉండే కార్బనేట్ లేదా సున్నపురాయ వంటి నీటిలో కరిగే రాళ్ల మట్టపు ప్రాంతములలో ఇది ప్రత్యేకించి విశిష్టమైనది.
నా పెరు రాజివ్.
భూగర్భ జలం


ఉప ఉపరితల జలం లేదా భూగర్భ జలం నేల మరియు రాళ్ల పొరల్లో ఉండే స్వచ్ఛమైన నీరు. జల పీఠం దిగువ భాగంలోని రాతి పొరల్లో ప్రవహించే నీరు కూడా అదే. ఉపరితల నీటికి అతి చేరువగా ఉండే ఉప ఉపరితల నీరు మరియు రాతి పొరలోని నిగూఢ ఉప ఉపరితల నీరు (కొన్ని సందర్భాల్లో శిలా జలం అంటారు)కి మధ్య విలక్షణతను తెలియజేయడం కొన్నిసార్లు ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.
ఉపరితల జలానికి మాదిరిగానే ఉప ఉపరితల నీటిని కూడా ఆగతం, నిర్గతం, నిల్వ అని పిలవగలమని భావించవచ్చు. నెమ్మదిగా ప్రవేశించడం వల్ల ఆగతంతో పోల్చితే ఉపరితల నీటి నిల్వ కంటే ఉపరితల నీటి నిల్వ సాధారణంగానే ఎక్కువగా ఉండటం క్లిష్టమైన తేడాగా చెప్పొచ్చు. ఉప ఉపరితల నీటిని ఎలాంటి తీవ్ర పరిణామాలు లేకుండా దీర్ఘకాలం పాటు మానవులు అస్ధిరంగా ఉపయోగించుకునేందుకు ఈ తేడా దోహదపడుతుంది. అయినప్పటికీ, దీర్ఘకాలంలో ఉప ఉపరితల జల వనరుపై సగటు నీటిపారుదల రేటు అదే వనరులోని సగటు నీటి వినియోగానికి గరిష్టంగా ఉంటుంది.
ఉప ఉపరితల జలానికి ఉపరితల జల ప్రవాహం సహజ ఆగతమవుతుంది. సముద్రంలోకి చేరే ఊటలు, చిన్నపాటి ప్రవాహాలు ఉప ఉపరితల నీటి యొక్క సహజ ఉత్పాదకాలు.
ఉపరితల జల వనరు ఒకవేళ స్థిరంగా ఆవిరవుతున్నట్లయితే, ఉప ఉపరితల నీటి వనరు ఉప్పుగా మారవచ్చు. ఇలాంటి పరిస్థితి సాధారణంగా నీటిని బయటకు పంపే వీలులేని నీటి గుంటలు వంటి కొన్ని జల సముదాయాల్లో లేదా సాగునీరు ఉండే పంట పొలాల్లో కృత్రిమంగా కనిపిస్తుంది. తీరప్రాంతాల్లో, మానవులు ఉపయోగించే ఉప ఉపరితల నీటి వనరు సముద్రంలోకి చేరే నీటి ప్రవాహ దిశను మార్చడం వల్ల నేల లవణీకరణ చెందే అవకాశముంటుంది. కాలుష్యం ద్వారా ఉప ఉపరితల నీరు నష్టపోయే (అంటే నిరుపయోగంగా) విధంగా మానవులు కూడా కారణమవుతున్నారు. జలాశయాలను నిర్మించడం లేదా గుంటలను సక్రమంగా నిర్వహించడం ద్వారా ఉప ఉపరితల నీటి వనరు యొక్క ఆగతాన్ని మానవులు పెంచవచ్చు.
డీశాలినేషన్
ఉప్పు నీరు (సాధారణంగా సముద్రపు నీరు)ను స్వచ్ఛమైన నీరుగా మార్చే కృత్రిమ ప్రక్రియను డీశాలినేషన్ అంటారు. స్వేదనక్రియ, వ్యతిరేక ద్రవాభిసరణ డీశాలినేషన్ ప్రక్రియల్లో సర్వసాధారణమైనవి. ప్రత్యామ్నాయ జల వనరులతో పోల్చితే, ప్రస్తుతం డీశాలినేషన్‌కు ఖర్చు అధికం. మొత్తం మానవ ప్రయోజనాల్లో కొద్దిశాతం మాత్రమే ఈ ప్రక్రియ ద్వారా తీరుతున్నాయి. నిర్జల ప్రదేశాల్లో ఖరీదైన ప్రయోజనాల(గృహ మరియు పారిశ్రామిక సంబంధిత ప్రయోజనాలు)కు ప్రయోగాత్మకంగా మాత్రమే దీనికి మితవ్యయం అవుతుంది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో డీశాలినేషన్‌ ప్రయోజనాన్ని చాలా విరివిగా వాడుకుంటున్నారు.
ఘనీభూత నీరు

మంచుకొండలను జల వనరుగా వినియోగించుకోవడానికి వివిధ పథకాలను ప్రతిపాదించినప్పటికీ, ఈ రోజు వరకు అధునాతన పనులకు మాత్రమే దీనిని వాడుతున్నారు. హిమనీనదం ప్రవాహవేగాన్ని ఉపరితల జలంగా భావించవచ్చు. 

స్వచ్ఛమైన నీటి ప్రయోజనాలు
స్వచ్ఛమైన నీటి ప్రయోజనాలను వినియోగిత, వినియోగరహిత (కొన్ని సందర్భాల్లో పునరుత్పాదక అంటారు) అని విభజించవచ్చు. మరో వాడకానికి తక్షణం అందుబాటులో లేని నీటి యొక్క ఒక ప్రయోజనం వినియోగం. ఏదైనా ఉత్పత్తి (పంట ఉత్పత్తి వంటిది)కి వాడే ఉప ఉపరితల నీటిపారుదల మరియు బాష్పీభవనం నష్టపు నీటిని వినియోగితమైనదిగా భావిస్తారు. శుద్ధీకరణ చేయగలిగి మరియు ఉపరితల జలంగా పొందడం ద్వారా అదనపు ప్రయోజనానికి వాడే నీటిని సాధారణంగా వినియోగరహితమైనదిగా భావిస్తారు.
వ్యవసాయ సంబంధిత

15-35% నీటిపారుదల పనులు అస్ధిరంగా ఉండటంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న నీటిలో 69% నీరు సేద్యానికి అవసరమవుతుందని అంచనా వేశారు.[5]
ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఎలాంటి పంటను సాగు చేయాలన్నా నీటిపారుదల అవసరం. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటిపారుదల ద్వారా లాభదాయక పంటలను పండించడం లేదా పంట దిగుబడిని పెంచవచ్చు. పరికరాలు, నిర్మాణాలపై మూలధన వ్యయం మరియు పంట దిగుబడి, నీటి వినియోగం మధ్య వివిధ రకాలైన వ్యాపార విరమణలకు పలు నీటిపారుదల పద్ధతులతో సంబంధం ఉంటుంది. ముడతల నీరుకట్టు మరియు పిచికారీ సేద్యం వంటి నీటిపారుదల పద్ధతులకు సాధారణంగా ఖర్చు తక్కువ మరియు నీరు అధికంగా బాష్పీభవనం చెందడం లేదా వృధా అవడం వల్ల తక్కువ సమర్ధ్యం కలిగి ఉంటుంది. బిందు లేదా బొట్టు సేద్యం, తరంగ సేద్యం మరియు నేలమట్టానికి దగ్గరగా స్ప్రింక్లర్లు పనిచేసే కొన్ని రకాల పిచికారీ వ్యవస్ధలు చాలా సమర్ధవంతమైన నీటిపారుదల పద్ధతులు. ఖర్చు ఎక్కువయ్యే ఈ విధమైన వ్యవస్ధలు నీటి ప్రవాహవేగాన్ని మరియు బాష్పీభవనాన్ని తగ్గించగలవు. సక్రమంగా నిర్వహించని ఏ వ్యవస్ధయైనా వృధా అవుతుంది. ఉప ఉపరితల నీటి లవణీకరణ ప్రక్రియ తరచూ స్వల్పంగా ఎదురయ్యే మరో జటిలమైన సమస్య.
జలవ్యవసాయం అనేది చిన్నపాటిదే అయినప్పటికీ, వ్యవసాయక నీటి వినియోగం మాత్రం పెరుగుతోంది. స్వచ్ఛమైన నీటి వాణిజ్య చేపల పెంపక కేంద్రాల్లోని నీటిని వ్యవసాయానికి అనువైనదిగా భావించవచ్చు. అయితే దానికి సాధారణంగా సేద్యం ఆరల్ సముద్రం మరియు పిరమిడ్ సరస్సును వీక్షించండి) కంటే తక్కువ ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.
ఖగోళ జనాభాలు పెరుగుతుండటం వల్ల నిర్దుష్టమైన జల పంపిణీతో ప్రపంచంలో ఆహారానికి గిరాకీ పెరగటంతో నీటిపారుదల[6] పద్ధతులు[7], సాంకేతిక నైపుణ్యాలు, వ్యవసాయ సంబంధిత జల నిర్వహణ, పంట రకాలు, జల పర్యవేక్షణల్లో వినూత్న మార్పుల ద్వారా తక్కువ నీటితో అధిక ఆహారోత్పత్తికి ప్రయత్నాలు ఊపందుకుంటున్నాయి.
పారిశ్రామిక

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న నీటిలో 15% నీటిని పరిశ్రమ సంబంధిత కార్యకలాపాలకు వాడుతున్నట్లు అంచనా. భారీ పారిశ్రామిక వినియోగదారులైన వస్తు ఉత్పత్తి కేంద్రాలు నీటిని ద్రావణిగా, ఖనిజ మరియు ఇంధన శుద్ధి కర్మాగారాలు రసాయన ప్రక్రియల్లోనూ, చల్లబరచడానికి లేదా విద్యుత్ వనరు జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాలు)గా విద్యుత్ కేంద్రాలు వాడుకుంటున్నాయి.
పారిశ్రామిక నీటి వాడకంలో హెచ్చుతగ్గులున్నప్పటికీ, మొత్తంమీద వ్యవసాయ వాడకం కన్నా తక్కువే.
విద్యుత్ ఉత్పత్తికి నీటిని వాడుతున్నారు. నీటిశక్తి ద్వారా జలవిద్యుత్ అనే విద్యుత్‌ ఉత్పత్తవుతోంది. ఒక జనరేటర్‌కు అనుసంధానం చేసిన టర్బైన్‌పై నీరు వేగంగా దుమకడం ద్వారా జలవిద్యుత్ పుడుతుంది. జలవిద్యుత్ అనేది చౌకైనది, కాలుష్యరహితం, పునరుత్పాదక ఇంధన వనరు. ఈ శక్తి సూర్యుడి నుండి లభిస్తుంది.సూర్యుడి వేడికి ఆవిరైన నీరు కొంత ఎత్తులో వర్షం మాదిరిగా బాష్పీభవనం చెంది, కింద పడుతుంది.



త్రీ జార్జస్ డ్యామ్ అతిపెద్ద జల విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రం 
పీడనం చెందిన నీటిని వాటర్ బ్లాస్టింగ్ మరియు వాటర్ కటర్స్‌లో ఉపయోగిస్తారు. అలాగే కచ్చితమైన విభజన కోసం అత్యధిక పీడనం చెందిన వాటర్ గన్‌లను ఉపయోగిస్తారు. చాలా బాగా పనిచేయడమే కాక సురక్షితం మరియు పర్యావరణానికి ఎలాంటి హాని కలిగించదు. అలాగే అధిక ఉష్ణం నుంచి యంత్రాలను నియంత్రించి, చల్లబరచడం లేదా రంపం బ్లేడులను అధిక ఉష్ణం నుంచి నిరోధించడానికి కూడా దీనిని వాడుతారు.
ఆవిరి యంత్రం మరియు ఉష్ణ వినిమాయకం వంటి యంత్రాలు మరియు పలు పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలకే కాక రసాయన ద్రావకంగా కూడా నీటిని ఉపయోగిస్తున్నారు. పరిశ్రమల నుంచి విడుదలయిన అపరిశుభ్రమైన నీరు కలుషితమయినది.విడుదలయిన ద్రావణాలు (రసాయన కాలుష్యం) మరియు శీతలయంత్రం నుంచి విడుదలయిన నీరు (ఉష్ణ సంబంధిత కాలుష్యం) కలుషితమైనవి. పరిశ్రమ యొక్క పలు కార్యకలాపాలకు స్వచ్ఛమైన నీరు అవసరమవుతుంది. జల పంపిణీ మరియు విడుదల రెండింటికీ వివిధ రకాల శుద్ధీకరణ పద్ధతులను ఉపయోగించుకుంటుంది.
గృహ సంబంధిత

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న నీటిలో 15% నీరు గృహ సంబంధిత కార్యకలాపాలకు వాడుతున్నట్లు అంచనా. అంటే తాగునీరు, స్నానాలకు, వంటకు, పారిశుధ్యం మరియు ఉద్యానవనాలకు వాడుతున్నారు. ఉద్యానవనాలకు నీటిని మినహాయిస్తే, ఒక రోజుకు ఒక మనిషికి సుమారు 50 లీటర్ల నీరు అవసరమవుతుందని స్ధూల గృహ సంబంధిత నీటి అవసరాలను పీటర్ గ్లెయిక్ అంచనా వేశారు. 
నాణ్యత ఎక్కువగా ఉండే నీరు తాగునీరు. తక్షణం లేదా దీర్ఘకాలంలో ఎలాంటి హాని లేకుండా దానిని సేవించవచ్చు లేదా వాడవచ్చు. అలాంటి నీటిని తాగుటకు యోగ్యమైన నీరుగా పేర్కొంటారు. బాగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో ఆహార తయారీకి నీటిని వాస్తవానికి చాలా తక్కువ మొత్తంలో వినియోగించడం లేదా వాడుతున్నప్పటికీ, గృహాలు, వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమలకు మాత్రం తాగునీటి ప్రమాణం కలిగిన నీరే సరఫరా అవుతోంది.
వినోదం

వినోద కార్యక్రమాలకు నీటి ఉపయోగం సాధారణంగా చాలా తక్కువే అయినప్పటికీ, నీటి మొత్తం వినియోగం మాత్రం పెరుగుతోంది. వినోద కార్యక్రమాల నీటి వినియోగం ఎక్కువగా జలాశయాలకు సంబంధించి ఉంటుంది. ఏదైనా జలాశయం సామర్ధ్యానికి మించి నిండినపుడు బయటకు వచ్చిన నిల్వ నీటిని వినోద కార్యక్రమాలకు సంబంధించినదిగా పేర్కొనవచ్చు. వినోద వాడకంగా భావించే శుద్ధ జలం బోటింగ్‌‌ను అభివృద్ధి చేయడానికి కొన్ని జలాశయాల నుంచి నీరు సకాలంలో విడుదలవుతుంది. జాలర్లు, నీటిపై విహరించే వాళ్లు, ప్రకృతి ప్రియులు మరియు ఈతగాళ్లు ఇతర ఉదాహరణలు.
వినోద కార్యక్రమాలకు వాడే నీరు సాధారణంగా వినియోగరహితమైనది. అధిక మొత్తంలో నీటిని ఉపయోగించుకునే ప్రత్యేకించి పొడి ప్రాంతాల్లోని గోల్ఫ్ మైదానాలను తరచూ లక్ష్యంగా చేసుకుంటారు. అయితే ఉద్యానవన సేద్యం(ప్రైవేటు తోటలు సహా)జల వనరులపై గుర్తించదగ్గ ప్రభావం చూపుతుందా అనేది స్పష్టంగా తెలీదు. అందుకు విశ్వసనీయమైన నివేదిక లేకపోవడమే కారణం. కాలిఫోర్నియా ప్రభుత్వం సహా కొన్ని ప్రభుత్వాలు నీటిని వృధా చేస్తున్నారన్న పర్యావరణ శాస్త్రవేత్తల అభియోగాలను కొట్టిపారేయడానికి గోల్ఫ్ మైదానం వాడకాన్ని వ్యవసాయ సంబంధిత వినియోగంగా పేర్కొన్నారు. అయితే, పై గణాంకాలను ప్రామాణికంగా తీసుకోవడం వల్ల తిరిగి నిర్ధేశించిన వాస్తవిక గణాంక ప్రభావం సున్నాకు దగ్గరగా ఉంటుంది.
అదనంగా, వినోద కార్యక్రమాలకు నీటి వాడకం వల్ల ప్రత్యేక సమయాలు మరియు ప్రదేశాల్లో ఇతర వినియోగదారులకు నీటి లభ్యత తగ్గవచ్చు. ఉదాహరణకు, వేసవి చివర్లో పడవ షికారు కోసం ఒక జలాశయంలో నిల్వ చేసిన నీరు రైతులకు ఎండాకాలంలో వరినాట్ల సమయంలో లభించదు. శుద్ధ జల తెప్ప ప్రయాణానికి విడుదల చేసిన నీరు విద్యుత్ అవసరం ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తికి అందకపోవచ్చు. 

పర్యావరణ సంబంధిత
పర్యావరణ సంబంధిత ప్రత్యక్ష జల వినియోగం కూడా చాలా తక్కువే అయినప్పటికీ, మొత్తం నీటి వినియోగం మాత్రం పెరుగుతోంది. ఆనకట్టల చుట్టూ వన్యప్రాణి నివాస కేంద్రం, చేపల మార్గాలకు ఉద్దేశించిన కృత్రిమ చిత్తడినేలలు, కృత్రిమ సరస్సులు మరియు చేపల ఉత్పత్తికి సకాలంలో జలాశయాల నుంచి విడుదలయ్యే నీరు పర్యావరణ సంబంధిత నీటి వినియోగం కిందకు వస్తాయి.
వినోద కార్యక్రమాల వాడకం మాదిరిగానే పర్యావరణ సంబంధ వాడకం నీరు కూడా వినియోగరహితమైనది. అయితే ప్రత్యేక సమయాలు మరియు ప్రదేశాల్లో ఇతర వినియోగదారులకు నీటి లభ్యత తగ్గవచ్చు. ఉదాహరణకు, చేపల ఉత్పత్తికి ఒక జలాశయం నుంచి విడుదల చేసిన నీరు ఎత్తులో ఉన్న పంటపొలాలకు అందకపోవచ్చు. 

నీటి కొరత


ప్రపంచ స్ధిర అభివృద్ధి వాణిజ్య మండలి ప్రకారం, వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక లేదా గృహ సంబంధిత అన్ని వినియోగాలకు సరిపడ నీరు లేని పరిస్ధితులను నీటి కొరతగా పేర్కొనవచ్చు. 
కొరత స్ధాయిలను అందుబాటులో ఉన్న నీటి సరాసరితో చెప్పడం చాలా కష్టం. అయితే నీటి వినియోగం మరియు దాని సామర్ధ్యాన్ని ఉజ్జాయింపుగా లెక్కకట్టవచ్చు. అయినప్పటికీ, వార్షిక తలసరి పునరుత్పాదక స్వచ్ఛమైన నీటి లభ్యత 1700 ఘనపు మీటర్ల కన్నా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు నియమిత కాలంలో లేదా సాధారణంగా నీటి కొరతను దేశాలు ఎదుర్కొంటాయని చెప్పబడింది. 1000 ఘనపు మీటర్ల కన్నా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు 
నీటి కొరత ఆర్థిక ప్రగతి మరియు మానవ ఆరోగ్యం, ఆనందాన్ని దెబ్బతీయడం మొదలుపెడుతుంది.
జనాభా పెరుగుదల
2000లో ప్రపంచ జనాభా 6.2 బిలియన్లు. ఇప్పటికే నీటి ఎద్దడిని ఎదుర్కొంటున్న అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో విపరీతమైన పెరుగుదల కారణంగా 2050 కల్లా అదనంగా మరో 3.5 బిలియన్ జనాభా పెరుగుతుందని UN అంచనా వేస్తోంది.[8] అందువల్ల ప్రాణాధారమైన జల వనరును జల సంరక్షణ మరియు పునరావర్తనం ద్వారా పెంచకపోతే నీటి ఆవశ్యకత మరింత పెరుగుతుంది.[9]
పెరిగిన సంపద
ప్రత్యేకించి రెండు అత్యధిక జనాభా దేశాలైన చైనా, ఇండియాల మధ్య పేదరికం నియంత్రణ రేటు పెరుగుతోంది. పేదరిక నియంత్రణ రేటు పెరగడమంటే నీటి వినియోగం ఎక్కువ కావడమే. స్వచ్ఛమైన నీరు రోజుకు 24 గంటలు, వారానికి 7 రోజులు అవసరమవుతుండటం మరియు పారిశుధ్య సదుపాయం మొదలు ఉద్యానవనాలు, కార్లను కడగటం, జాకుజిస్ లేదా ప్రైవేటు ఈత కొలనుల వరకు నీరు అవసరమవుతోంది.
వ్యాపార కార్యకలాపాల విస్తరణ
పారిశ్రామికీకరణ మొదలు విహార మరియు వినోదం వంటి సేవల వరకు వ్యాపారం శరవేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోంది. ఇందుకు సరఫరా మరియు పారిశుధ్యం సహా నీటి అవసరాలు విపరీతంగా పెరగడం వల్ల జల వనరులు మరియు ప్రకృతి పర్యావరణ వ్యవస్ధలపై మరింత ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.
శరవేగమవుతున్న పట్టణీకరణ
పట్టణీకరణ ఒరవడి శరవేగమవుతోంది. తక్కువ జన సాంద్రత ప్రాంతాల్లో సమర్ధవంతంగా పనిచేసే చిన్న వ్యక్తిగత బావులు మరియు కలుషిత నీటిగుంటలు అధిక సాంద్రత ఉన్న పట్టణ ప్రాంతాల పరిధిలో సాధ్యపడవు. నీటిని వినియోగదారులకు విడుదల చేయడం మరియు వ్యక్తిగత, వాణిజ్య కార్యకలాపాల నుంచి వెలువడిన వ్యర్ధజలంపై దృష్టి సారించే విధంగా పట్టణీకరణ దిశగా నీటి మౌలిక సదుపాయాలపై పెట్టుబడి అవసరమవుతుంది. కలుషిత మరియు మురికినీటిని శుభ్రపరచకుంటే ఊహించని విధంగా ప్రజలకు ఆరోగ్య సమస్యలు తలెత్తుతాయి.
100,000 మందికి పైగా ఉన్న 60% యురోపియన్ నగరాల్లో భూగర్భజలాన్ని తిరిగి భర్తీ కావడానికి ముందే శరవేగంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.[10] కొద్దిశాతం అందుబాటులో ఉన్న నీటిని పొందడానికి భారీ ఖర్చు అవసరమవుతోంది.
వాతావరణ మార్పు
వాతావరణం మరియు జలవాతావరణ ఆవర్తనానికి మధ్య దగ్గర సంబంధాలు ఉన్నందు వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న జల వనరులపై వాతావరణ మార్పు పెను ప్రభావం చూపుతుంది. పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు బాష్పీభవనాన్ని పెంచడం ద్వారా వర్షపాతంలో ప్రాంతీయ పరమైన హెచ్చుతగ్గులున్నప్పటికీ, అధిక అవక్షేపణానికి దోహదపడుతాయి. మొత్తంగా, ప్రపంచంలో స్వచ్ఛమైన నీటి పంపిణీ పెరుగుతుంది. వివిధ ప్రాంతాల్లో పలు సమయాల్లో కరువులు, వరదలు సర్వ సాధారణమవడం మరియు పర్వత ప్రాంతాల్లో హిమపాతం, మంచు కరగడంలో నాటకీయ మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. అధిక ఉష్ణోగ్రతలు అర్ధం చేసుకోలేని రీతిలో నీటి నాణ్యతను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి. జీవావరణవ్యవస్ధలో రసాయన పోషకాల సమ్మేళనం పెరగడం సహా సాధ్యపర దుష్ప్రభావాలు తలెత్తవచ్చు. వాతావరణ మార్పు కారణంగా పంట నీటిపారుదల, ఉద్యానవన పిచికారీలు మరియు కొన్ని సందర్భాల్లో ఈతకొలనులకు కూడా గిరాకీ పెరుగుతుంది.
జలశయాల క్షీణత
పెరుగుతున్న మానవ జనాభా కారణంగా నీటికి పోటీ పెరిగి ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద జలశయాలు క్షీణిస్తున్నాయి. అంటే మానవ అవసరాలకు అలాగే వ్యవసాయ సేద్యానికి రెండింటికీ భూగర్భ జలాలనే ఉపయోగించడాన్ని కారణంగా చెప్పవచ్చు. అన్ని రకాల పరిమాణాలు కలిగిన లక్షలాది గొట్టాలు ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న భూగర్భజలాన్ని తోడేస్తున్నాయి. భూగర్భజలం ద్వారా సేద్యం చేస్తున్న ఉత్తర చైనా మరియు ఇండియా వంటి పొడి ప్రాంతాల్లో నీటిని నిరంతరంగా తోడేస్తున్నారు. 
మెక్సికో నగరం, బ్యాంకాక్, మనీలా, బీజింగ్, మద్రాస్, షాంఘై వంటి నగరాలు 10-౫౦ మీటర్ల మధ్య జలాశయ బిందువులను ఉపయోగించుకుంటున్నాయి.[11]
కాలుష్యం మరియు జల సంరక్షణ


ప్రపంచం నేడు ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సమస్యల్లో నీటి కాలుష్యం ఒకటి. ఈ సమస్యను నియంత్రించడం కోసం పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించడానికి ప్రపంచంలోని పలు దేశాల ప్రభుత్వాలు ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టాయి. పలు వ్యర్ధాలు నీటి సరఫరాకు పెను ముప్పుగా పరిణమిస్తున్నాయి. ప్రత్యేకించి వెనుకబడిన దేశాల్లో ముడివ్యర్ధ పదార్ధాలు సాధారణ నీటిలోకి విడుదలవుతున్నాయి. ఇలాంటివి అక్కడ సర్వ సాధారణం. అలాగే చైనా, ఇండియా, ఇరాన్ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో కూడా సాధారణమైపోతున్నాయి. 

మురికినీరు, బురద, చెత్తాచెదారం మరియు విషపూరితమైన వ్యర్ధాలను కూడా నీటిలోకి విడుదల చేస్తున్నారు. మురికినీటిని శుద్ధిచేసినప్పటికీ, సమస్యలు తలెత్తుతూనే ఉన్నాయి. శుద్ధిచేసిన మురికినీటి వల్ల ఏర్పడిన బురదను భూమిపై విస్తరించి ఉన్న పల్లపు ప్రాంతాలను నింపడం, తగులబెట్టడం లేదా సముద్రంలోకి విడుదల చేస్తారు.[12] మురికినీటికి అదనంగా పట్టణ ప్రాంత వరదనీటి ప్రవాహం మరియు పరిశ్రమలు, ప్రభుత్వాలు విడుదల చేస్తున్న రసాయన వ్యర్ధాలతో పాటు వ్యవసాయ సంబంధిత వరదనీరు వంటి కలుషిత ప్రవాహం ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కాలుష్యానికి ప్రధాన కారకమవుతోంది.
నీరు మరియు వివాదం
నీటి కోసం 2500 మరియు 2350 BC మధ్యకాలంలో సుమేరియా రాష్ట్రాలైన లాగష్ మరియు ఉమ్మా రాష్ట్రాల మధ్య నిజంగా అంతర్ రాష్ట్ర వివాదం చోటు చేసుకున్నట్లు ఏకైక ఉదాహరణగా తెలిసింది.[13] నీటి కోసమే అంతర్జాతీయ యుద్ధాలు జరుగుతున్నట్లు తగిన ఆధారాలు ఇప్పటికీ లేకపోయినా, చరిత్రవ్యాప్తంగా పలు వివాదాలకు నీరే ప్రధాన కారణం. నీటి కొరత రాజకీయ ప్రకంపనలకు దారితీస్తే దానిని నీటి ఎద్దడి అంటారు. స్ధానిక మరియు ప్రాంతీయ స్ధాయి వివాదాలకు నీటి కొరత తరచూ కారణమవుతుంది.[14] నీటి కొరత మరియు అందుబాటులో ఉన్న వ్యవసాయ యోగ్యమైన భూముల కొరతకు హింసాత్మక వివాదాల మధ్య పరస్పర సంబంధాన్ని పూర్తిగా పరిమాణాత్మక పద్ధతిని ఉపయోగించి హోమర్-డిక్సన్ విజయవంతంగా వివరించాడు.[15]
నీటి ద్వారా ప్రత్యక్షంగా సంభవించని సంఘర్షణలు మరియు రాజకీయ ప్రకంపనలను నీటి కొరత మరింత ఉధృతం చేస్తుంది. కాలక్రమంలో స్వచ్ఛమైన నీటి నాణ్యత మరియు/లేదా పరిమాణంలో తగ్గుదల ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీయడం, ఆర్ధికాభివృద్ధిని అడ్డుకోవడం మరియు సంఘర్షణలను ఉధృతం చేయడం ద్వారా ప్రాంతం యొక్క అస్ధిరతకు కారణమవుతుంది.[16]
నీటి కోసం సంఘర్షణలు, ప్రకంపనలు దేశ సరిహద్దుల్లోనూ, దుర్భిక్ష నదీ పరీవాహక దిగువ ప్రాంతాల్లోనూ ఎక్కువగా చోటుచేసుకుంటుంటాయి. ఉదాహరణకు, చైనాలోని ఎల్లో నది లేదా థాయ్‌లాండ్‌లోని కేవో ఫ్రయా నది దిగువ ప్రాంతాలు ఇప్పటికే పలు సంవత్సరాల నుంచి నీటి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి. సేద్యానికి నీటిపై పూర్తిగా ఆధారపడిన చైనా, ఇండియా, ఇరాన్ మరియు పాకిస్ధాన్ వంటి కొన్ని నిర్జల దేశాలు ప్రత్యేకించి జల సంబంధిత సంఘర్షణలను ఎదుర్కొనే అవకాశముంది.[16] నీటి ప్రైవేటీకరణకు నిరసనగా రాజకీయ ప్రకంపనలు, పౌర ఉద్యమం, హింస తలెత్తే అవకాశముంది. 2000లో బొలీవియా జల యుద్ధాలు ఒక ఉదాహరణ.
ప్రపంచ జల పంపిణీ మరియు సరఫరా
ఆహారం మరియు నీరు మానవులకు రెండు కనీస అవసరాలు. అయితే 2002 నుంచి సేకరించిన గణాంకాల ప్రకారం, ప్రతి 10 మందిలో:
ఉజ్జాయింపుగా 5 మందికి తమ ఇంటి (వారి నివాసం, ఇంటి స్థలం లేదా పెరటి) వద్ద గొట్టపు నీటి పంపిణీ సదుపాయం ఉంది.
సురక్షిత బావి లేదా ప్రభుత్వం పంపిణీ చేస్తున్న గొట్టపు నీటిని 3 ఉపయోగింసుకుంటున్నారు.
2 అందడం లేదు.
అదనంగా, ప్రతి 10మందిలో 4 మెరుగైన పారిశుధ్య సదుపాయాలు లేకుండా జీవిస్తున్నారు.[5]
ఖగోళ సదస్సు 2002లో ప్రభుత్వాలు ఒక కార్యాచరణ ప్రణాళికను ఆమోదించాయి:
సురక్షితమైన తాగునీటిని పొందలేని లేదా కొనుగోలు చేయలేని జనాభా నిష్పత్తిని 2015 కల్లా సగానికి తగ్గించడం. వినియోగదారుడి ఇంటికి కిలోమీటర్ పరిధిలోని వనరు నుంచి ఒక వ్యక్తి రోజుకు కనీసం 20 లీటర్లు పొందే విధంగా సహేతుకమైన అందుబాటును కల్పించాలని పేర్కొంది.
కనీస పారిశుధ్య సదుపాయం లేని జనాభా నిష్పత్తిని సగానికి తగ్గించడం. కనీస పారిశుధ్యం అనేది ప్రైవేటు లేదా భాగస్వామ్య పద్ధతిలో ఉండాలే గానీ మానవుడు చెబితే తొలగించే ప్రజా తొలగింపు వ్యవస్ధల మాదిరిగా ఉండరాదని GWSSAR పేర్కొంది.
పటం చూపుతున్నట్లుగా, వనరులు పరిమితంగానూ జనాభా పెరుగుదల అధికంగానూ ఉన్న మధ్యప్రాశ్చ, ఆఫ్రికా మరియు ఆసియాలోని నిరుపేద దేశాల్లో 2025లో నీటి కొరత సర్వసాధారణమవుతుంది. 2025 కల్లా పెద్ద పట్టణాలు మరియు వాటిని ఆనుకుని ఉన్న ప్రాంతాలకు సురక్షిత నీరు, తగిన పారిశుధ్యానికి కొత్త మౌలిక సదుపాయాలు అవసరమవుతాయి. అంటే మానవులు వినియోగిస్తున్న నీటిని ప్రస్తుతం అధికంగా వాడుకుంటున్న వ్యవసాయ సంబంధిత జల వినియోగదారులలో పెరుగుతున్న పోటీని ఇది తెలియజేస్తుంది.
బాగా అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర అమెరికా, ఐరోపా, రష్యా దేశాలు 2025 సంవత్సరాని కల్లా విపరీతమైన నీటి కొరతను ఏర్పడే అవకాశాలు లేవు. అందుకు వాటి సంపద మాత్రమే కాక ముఖ్యంగా నీటి వనరులకు తగ్గట్లుగా వాటి జనాభా ఉండటం. ఉత్తర ఆఫ్రికా, మధ్యప్రాశ్చ, దక్షిణాఫ్రికా, ఉత్తర చైనాలు భౌతిక పరమైన కొరత మరియు నీటి పంపిణీతో వాటి మోస్తున్న సామర్ధ్యానికి సంబంధించిన అధిక జనాభా స్థితి వల్ల విపరీతమైన నీటి కొరతను ఎదుర్కొనబోతున్నాయి. 2025 కల్లా దక్షిణ అమెరికా, దక్షిణ సహారా దేశాలు, దక్షిణ చైనా మరియు ఇండియా ఎక్కువగా నీటి పంపిణీ కొరతలను ఎదుర్కొంటాయి. కొరతకు గల కారణాలు ఈ ప్రాంతాలకు సురక్షిత మంచినీటి అభివృద్ధికి మరియు అదనపు జనాభా పెరుగుదలకు ఆర్థిక అవరోధాలుగా పరిణమిస్తాయి.
1990 నుంచి 1.6 బిలియన్ మంది ప్రజలు సురక్షిత మంచినీటి సదుపాయాన్ని పొందారు.  1970లో 30 శాతంగా ఉన్న అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో సురక్షిత నీటిని పొందుతున్న ప్రజలు నిష్పత్తి 1990లో 71 శాతానికి, 2000లో 79 శాతం నుంచి 2004లో 84 శాతానికి పెరిగింది.[17] ఈ ఒరవడి కొనసాగుతుందని అంచనా.[18]
ఆర్ధిక అంశాలు
నీటి పంపిణీ మరియు పారిశుధ్యానికి గొట్టపు నమూనాలు, గొట్టపు కేంద్రాలు, నీటి శుద్ధీకరణ పనులు వంటి మౌలిక సదుపాయాలపై భారీగా మూలధన పెట్టుబడి అవసరమవుతుంది. నీటి నాణ్యతను కాపాడటం, లీకేజీని తగ్గించడం, భరోసా పంపిణీ కోసం పాత నీటి మౌలిక సదుపాయాలను మార్చడానికి ఆర్ధిక సహకారం మరియు అభివృద్ధి సంస్ధ (OECD)దేశాలు ఏడాదికి కనీసం USD 200 బిలియన్లు వెచ్చించాల్సి ఉంటుందని అంచనా.[19]
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల అవసరాలపై అంతర్జాతీయ దృష్టి కేంద్రీకృతమయింది. సహస్రాబ్ది అభివృద్ధి లక్ష్యాలను చేరుకునే విధంగా, 2015 కల్లా సురక్షిత తాగునీరు మరియు పారిశుధ్య సదుపాయం లేని జనాభా నిష్పత్తిని సగానికి తగ్గించడం, USD 10 నుంచి USD 15 బిలియన్లుగా ఉన్న ప్రస్తుత వార్షిక పెట్టుబడిని ఉజ్జాయింపుగా రెండింతలు చేయడం వంటి లక్ష్యాలున్నాయి. ఇందులో ప్రస్తుతమున్న మౌలిక సదుపాయాల నిర్వహణ పెట్టుబడులను మినహాయించారు.[20]
మౌలిక సదుపాయాలు సిద్ధం కాగానే, నీటి పంపిణీ మరియు పారిశుధ్య వ్యవస్ధల నిర్వహణకు వ్యక్తిగత, ఇంధన, రసాయనాలు, నిర్వహణ మరియు ఇతర ముఖ్యమైన ఖర్చులు అనివార్యమవుతాయి. మూల మరియు నిర్వహణ ఖర్చులకు అవసరమైన డబ్బును వినియోగదారుడి నుంచి రుసుము, ప్రభుత్వ నిధులు లేదా ఈ రెండింటి ద్వారా సమీకరిస్తారు.
జల నిర్వహణకు సామాజిక మరియు విస్తృత ఆర్థిక విధానానికి సంబంధించిన ఆర్థిక అంశాలు చాలా క్లిష్టంగా తయారవడం మొదలయినప్పుడే ఇలా చేస్తారు. అటువంటి విధాన పరమైన ప్రశ్నలు నీటి అందుబాటు మరియు నీటి వినియోగం గురించిన సమాచారంపై దృష్టి సారించిన ఈ కథనం కార్య పరిధికి వెలుపల ఉంటాయి. అయినప్పటికీ, తీవ్రమైన నీటి సమస్యలు ఇబ్బందులు మరియు అవకాశాల పరంగా వ్యాపారం మరియు పరిశ్రమను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో అవగతం చేసుకోవడానికి అవి ఉపయోగపడుతాయి.
వ్యాపార స్పందన
స్ధిర అభివృద్ధి ప్రపంచ వాణిజ్య మండలి దృష్టాంత నిర్మాణ ప్రక్రియలో పేర్కొన్న తన :
కీలక సమస్యలకు వ్యాపారం ద్వారా వివరణ ఇచ్చేందుకు మరియు విస్తృత అవగాహనకు మరియు జల సంబంధ మార్పు పురోభివృద్ధి పరచడం.
జల నిర్వహణ సమస్యలపై వ్యాపారులు మరియు వ్యాపారేతర వాటాదారుల మధ్య పరస్పర అవగాహన కల్పించడం.
స్ధిరమైన జల నిర్వహణకు పరిష్కార మార్గంలో భాగంగా సమర్ధవంతమైన వ్యాపార కార్యాచరణకు మద్దతివ్వడం.
వీటిని తీర్మానించింది:
ఆత్రుత కలిగిన దుందుడుకు వ్యాపారం సమాజంలో మనలేదు.
జల సంక్షోభం తలెత్తే విధంగా ఎవరూ నీటి వ్యాపారాన్ని కొనసాగించరాదు.
వ్యాపారం అనేది పరిష్కారంలో భాగంగా ఉంటూ ఒడంబడిక ప్రకారం దాని సామర్ధ్యం పెరగాలి.
జల వివాదాలు మరియు సంక్లిష్టత పెరగడం వల్ల ఖర్చులు పెరుగుతాయి.
ఇవి కూడా చూడండి

జీవావరణ పారిశుధ్యం
లోటు సేద్యం
వరినాట్లకు శ్రేష్టమైన నీరు
గరిష్ట నీరు
విభాజిత దృష్టి ప్రణాళిక
కుళాయి నీరు
వాస్తవిక జలం
జల ఆవృత్తం
భూ జల పంపిణీ
జల చట్టం
గమనికలు

సూచనలు








పర్యావరణ సంస్ధ నుంచి 
కాలిఫోర్నియా యూనివర్శిటీ, భూగర్భశాస్త్ర విభాగం నుంచి 
కాలిఫోర్నియా యూనివర్శిటీ, భూగర్భశాస్త్ర విభాగం నుంచి 



అంతర్జాతీయ జల నిర్వహణ సంస్ధ నుంచి .
Template:PDFlinkసెంటర్ ఫర్ స్ట్రాటజిక్ అండ్ ఇంటర్నేషనల్ స్టడీస్ (CSIS)/శాండియా నేషనల్ లేబొరేటరీస్ నుంచి
, పట్టణ జల వాడకంలో కొత్త నిర్దేశికాలు



 ఫుడ్ అండ్ అగ్రికల్చర్ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ నేషన్స్

వెలుపల వలయాలు

 వన్‌స్టెప్ రిసోర్స్ ఫర్ వాటర్ ఇన్ఫర్మేషన్ ఇన్‌క్లూడింగ్ డ్రింకింగ్ వాటర్, గ్లోబల్ వాటర్ అండ్ వాటర్ రిసోర్సెస్ (అగ్రికల్చరల్, ఇండస్ట్రియల్, మెడికల్)








-ఆస్ట్రేలియన్ గవర్నమెంట్ ఫండెడ్ ఇన్షియేటివ్ సపోర్టింగ్ వాటర్ మేనేజ్‌మెంట్ డెషిసన్ సపోర్ట్ టూల్స్

OCONUS ఉపరితల జలం మరియు భూగర్భజలంపై 

వర్గం:జల పంపిణీ
వర్గం:నీరు
వర్గం:జలశాస్త్రం
వర్గం:నీటిపారుదల
వర్గం:జలచర జీవావరణవ్యవస్ధ