Question: తక్షణ సందేశం కోసం తయారుచేసిన మొట్టమొదటి ఆప్ పేరేమిటి?

సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్


సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవ అనేది ప్రజల మధ్య, ఉదాహరణకు, ఒకే అభిరుచులు మరియు/లేదా ఇష్టాలు కలిగిన వారి మధ్య, సోషల్ నెట్‍వర్కులు లేదా సాంఘిక సంబంధాలు నిర్మించి మరియు వృద్ధిచెందేలా పనిచేసే ఆన్‍లైన్ సేవ, వేదిక లేదా సైట్. ఒక సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవలో ముఖ్యంగా ప్రతి వినియోగదారుడి గురించి వివరణ (తరచూ ప్రొఫైల్), అతడి/ఆమెకు చెందిన సాంఘిక లింకులు, మరియు ఎన్నో రకాల అదనపు సేవలు ఉంటాయి. చాలావరకూ సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవలు వెబ్ ఆధారితంగా ఉంటాయి మరియు వినియోగదారులు, ఇ-మెయిల్ మరియు తక్షణ సందేశం వంటి వాటి ఆధారంగా, ఇంటర్నెట్లో సంబంధాలు కలిగి ఉండడానికి మాధ్యమంగా తోడ్పడతాయి. ఆన్‍లైన్ సమాజ సేవలు కూడా కొన్నిసార్లు సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవలుగా పరిగణించబడతాయి. మరింత విశాలమైన దృక్పథంలో, సామాన్యంగా సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవలు వ్యక్తిగత-సేవలు కాగా, ఆన్‍లైన్ సమాజ సేవలు సమూహం-ఆధారితమై ఉంటాయి. వినియోగదారులు ఆలోచనలు, చర్యలు, సంఘటనలు మరియు ఇష్టాలను వారి వ్యక్తిగత నెట్‍వర్కుల్లో పంచుకునే సౌకర్యాన్ని సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లు అందిస్తాయి.
సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవల్లో ప్రధాన రకాలు, వర్గీకృత ప్రదేశాలు (పాత పాఠశాల-సంవత్సరం లేదా సహ-విద్యార్థుల వంటివి), స్నేహితులతో కలిసే మాధ్యమం (సామాన్యంగా స్వీయ-వివరణ పేజీలతో) మరియు నమ్మకానికి సంబంధించిన సిఫారసు వ్యవస్థ. ప్రస్తుతం ప్రసిద్ధిచెందిన పద్ధతులు వీటిలో ఎన్నింటినో కలిపి అందిస్తాయి, ఇందులో విస్తృతంగా ఫేస్‍బుక్ (Facebook) మరియు ట్విట్టర్ (Twitter) ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉపయోగంలో ఉన్నాయి; ఉత్తర అమెరికాలో మైస్పేస్ (MySpace) మరియు లింక్డ్‌ఇన్ (LinkedIn) విస్తారంగా వాడుకలో ఉన్నాయి;[1] నెక్సోపియా (Nexopia) (చాలావరకూ కెనడాలో);[2] బెబో (Bebo),[3] హై5 (Hi5), హైవ్స్ (Hyves) (చాలావరకూ నెదర్లాండ్స్ లో), స్టూడిVZ (StudiVZ) (చాలావరకూ జర్మనీలో), iWiW (చాలావరకూ హంగరీలో), టుయేంటి (Tuenti) (చాలావరకూ స్పెయిన్లో), నస్జా-క్లాస (Nasza-Klasa) (చాలావరకూ పోలండ్లో), డెకాయెన్నె (Decayenne), టాగ్డ్ (Tagged), గ్జింగ్ (XING),[4] బడూ (Badoo)[5] మరియు స్కైరాక్ (Skyrock) ఐరోపాలో ప్రాంతాలలో;[6] దక్షిణ అమెరికా, భారత్ మరియు మధ్య అమెరికాలలో ఆర్కుట్ (Orkut) మరియు హై5 (Hi5);[7] మరియు ఆసియా ఇంకా పసిఫిక్ ద్వీపాలలో ఫ్రెండ్స్టర్ (Friendster), మిక్సి (Mixi), మల్టిప్లై (Multiply), ఆర్కుట్ (Orkut), రెచ్ (Wretch), రెన్రెన్ (renren) మరియు సైవరల్డ్ (Cyworld), మరియు భారతదేశంలో ట్విట్టర్ (Twitter), ఆర్కుట్ మరియు ఫేస్‍బుక్.
స్నేహితులు మరియు ఇష్టాల గురించి నకలు వివరాలు తెలియజేయడాన్ని నివారించడానికి ఈ సేవలను ప్రామాణికంగా మార్చే ప్రయత్నాలు జరిగాయి (చూడండి FOAF ప్రమాణం మరియు ఓపెన్ సోర్స్ ఇనీషియేటివ్).
ప్రత్యక్ష ప్రపంచ పరిచయాలను డిజిటల్ గా మార్చే ఉద్దేశంతో కొన్ని అతి పెద్ద సోషల్ నెట్‍వర్కులు స్థాపించబడినప్పటికీ, ఎన్నో నెట్‍వర్కులు, ఒకేరకమైన అభిరుచులను కలిగిన వ్యక్తులకు, సేవలు మరియు సమూహాల్ని, పుస్తకాలు మరియు సంగీతం నుండి లాభరహిత వ్యాపారం నుండి మాతృత్వం వంటి వర్గీకరణ ద్వారా అందించేందుకు ప్రయత్నిస్తాయి.
చరిత్ర
కంప్యూటర్-మాధ్యమంగా సాంఘిక సమ్మేళనాల క్రొత్త రూపాల్ని సృష్టించేందుకు కంప్యూటర్ నెట్‍వర్కింగ్ ఉపయోగాన్ని ఎంతో ముందుగానే సూచించడం జరిగింది.[8] కంప్యూటర్-మాధ్యమ సమాచారం ద్వారా సోషల్ నెట్‍వర్కులకు సహకారం అందించే ప్రయత్నం ఎన్నో ప్రారంభ ఆన్‍లైన్ సేవల్లో, యూజ్-నెట్ (Usenet), అర్పానెట్ (ARPANET), లిస్ట్‌సర్వ్ (LISTSERV), మరియు బులెటిన్ బోర్డ్ సేవల (BBS)లో కూడా చేయబడింది. ఎన్నో సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ల నమూనా లక్షణాలు, ఇతర ఆన్‍లైన్ సేవలైన అమెరికా ఆన్‍లైన్, ప్రాడిజీ, మరియు కంప్యుసర్వ్ లలో కూడా ఉండేవి.
వరల్డ్ వైడ్ వెబ్లో ప్రారంభ సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్, సాధారణమైన ఆన్‍లైన్ సమూహాలు, దిగ్లోబ్.కామ్ (Theglobe.com) (1994),[9] జియోసిటీస్ (Geocities) (1994) మరియు ట్రైపాడ్.కామ్ (Tripod.com) (1995) వంటి రూపాల్లో మొదలైంది. వీటిలో ఎన్నో ప్రారంభ సమూహాలు ప్రజలను కలిపి, వారు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకునేందుకు చాట్ గదులను ఉపయోగించేవి, మరియు వ్యక్తిగత వెబ్-పేజీలను, సులువుగా ఉపయోగించగల పబ్లిషింగ్ ఉపకరణాలను మరియు ఉచితమైన లేదా తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన వెబ్-స్థలాన్ని అందించడం ద్వారా వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని పంచుకునే అవకాశం కల్పించేవి. కొన్ని సమాజాలు - క్లాస్‍మేట్స్.కామ్ (Classmates.com) వంటివి - విభిన్నంగా, ప్రజలు ఒకరితో ఒకరు కేవలం ఇ-మెయిల్ అడ్రసుల ద్వారా కలుసుకునే అవకాశం కల్పించేవి. 1990ల చివర్లో, వినియోగదారుల వివరాలు సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లలో ప్రధానాంశంగా మారాయి, దీంతో వినియోగదారులు "స్నేహితుల" జాబితాలు తయారు చేసుకుని, ఒకే అభిరుచులు కలిగిన వారి కొరకు వెతికే అవకాశం కలిగింది.
క్రొత్త సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ పద్ధతులు 1990ల చివర్లో అభివృద్ధి చెందాయి, మరియు ఎన్నో సైట్లు, వినియోగదారులు స్నేహితులను కనుగొనడానికి మరియు నిర్వహించుకోవడానికి మరింత ఉన్నత సౌకర్యాలు అభివృద్ధి చేయడం ప్రారంభించాయి.[10] ఈ క్రొత్త సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ల తరం, 2002లో ఫ్రెండ్స్టర్ ప్రారంభంతో మొదలైంది,[11] మరియు వెంటనే ఇంటర్నెట్ ధోరణిలో భాగమైంది. ఫ్రెండ్స్టర్ తరువాత ఒక సంవత్సరానికి మైస్పేస్ మరియు లింక్డ్‌ఇన్ ప్రారంభమయ్యాయి, మరియు చివరగా, బెబో. సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ల ప్రాచుర్యానికి రుజువుగా, 2005లో, మైస్పేస్, గూగుల్ కన్నా ఎక్కువగా పేజీ వ్యూలను పొందినట్టూ చెప్పడం జరిగింది. 2004లో ప్రారంభించబడిన ఫేస్‍బుక్,[12], అప్పటి నుండి, ప్రపంచంలో అతి పెద్ద సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ గా మారింది.[13]
ప్రస్తుతం, సుమారు 200కు పైగా, వివిధ రకాల సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ నమూనాలను ఉపయోగించే పనిచేసే సైట్లు ఉన్నాయని అంచనా.[14]
సాంఘిక ప్రభావాలు

వెబ్ ఆధారిత సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవల ద్వారా ప్రజలు, రాజకీయ, ఆర్థిక మరియు భౌగోళిక సరిహద్దులతో సంబంధం లేకుండా, ఒకే అభిరుచులు మరియు ఇష్టాలు కలిగిన వ్యక్తులను కలుసుకోవచ్చు.[15] ఇ-మెయిల్ మరియు తక్షణ సందేశం ద్వారా, ఆన్‍లైన్ సమాజాలు తయారవుతాయి, వీటిలో బహుమతి ఆర్థికతత్త్వం మరియు తిరుగు నిస్వార్థపరత్వం అనేవి, సహకారం ద్వారా ప్రోత్సాహం పొందుతాయి. సమాచారం అనేవి ప్రత్యేకంగా బహుమతి ఆర్థికతత్త్వానికి అనుకూలమైనది, ఎందుకంటే సమాచారం అనేది పోటీలేని వస్తువు మరియు నిజానికి ఖర్చు లేకుండా బహుమతిగా ఇవ్వవచ్చు.[16][17]
ఫేస్‍బుక్ మరియు ఇతర సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ ఉపకరణాలు ఎక్కువగా పండితుల పరిశోధనా వస్తువుగా ఉంటున్నాయి. ఎన్నో రంగాల్లో పండితులు సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ల ప్రభావాన్ని పరిశీలించడం మొదలుపెట్టారు, ఇందులో అటువంటి సైట్లు ఉనికి, గుప్తత[18], సాంఘిక సంపద, యువత సంస్కృతి, మరియు విద్యవంటి విషయాలపై ఎటువంటి ప్రభావాన్ని చూపుతాయని పరిశీలిస్తారు[19]
ఎన్నో వెబ్ సైట్లు, ప్రజా సంక్షేమానికి సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ నమూనా శక్తిని ఉపయోగించుకునే ప్రయత్నాలు ప్రారంభించాయి. అటువంటి నమూనాలు ఇతరత్రా విడివిడిగా ఉన్న పరిశ్రమలు మరియు వనరులు లేని చిన్న సంస్థలను కలిపి, ఇష్టపడే వినియోగదారులు కలిగిన విస్తారమైన ప్రజానీకానికి దగ్గరగా చేయడం జరుగుతుంది.[20] సోషల్ నెట్‍వర్కులు వ్యక్తులు డిజిటల్ రూపంలో సంభాషించుకునే భిన్నమైన మార్గాన్ని అందిస్తున్నాయి. ఈ హైపర్‍టెక్స్ట్ సమాజాల ద్వారా డిజిటల్ వాతావరణంలోని పాత భావన, సమాచారం మరియు ఆలోచనల్ని పంచుకునే అవకాశం కలుగుతుంది.
సామాన్య స్వరూపం
ప్రాథమిక అంశాలు
సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లు కొన్ని సంప్రదాయ లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. చాలా తరచుగా, ప్రతి ఒక వినియోగదారులకూ తమ గురించి వివిధ సమాచారం కలిగిన ప్రోఫైల్స్ తయారుచేయమని ప్రోత్సహించడం జరుగుతుంది. వినియోగదారులు తరచూ తమ ప్రొఫైల్లో తమ చిత్రాల్ని అప్‍లోడ్ చేయవచ్చు, ఇతరులు చదివేందుకు బ్లాగులు వ్రాయవచ్చు, ఒకే అభిరుచులు కలిగిన ఇతర వినియోగదారులను వెతుకవచ్చు, మరియు పరిచయస్తుల పట్టికను తయారు చేయవచ్చు మరియు పంచుకోవచ్చు. అదనంగా, తరచూ వినియోగదారుల ప్రోఫైల్స్ లో స్నేహితులు మరియు ఇతర వినియోగదారుల నుండి వ్యాఖ్యల కొరకు ప్రత్యేకంగా ఒక విభాగం ఉంటుంది. గుప్తతను రక్షించేందుకు, వినియోగదారులు సామాన్యంగా తమ ప్రొఫైల్ ను చూడగల వ్యక్తులను ఎంచుకోవచ్చు, వారిని కలుసుకోవచ్చు, పరిచయస్తుల జాబితాకు వారిని చేర్చవచ్చు, మరియు ఎన్నో చేయగల నియంత్రణలను సోషల్ నెట్‍వర్కులు అందిస్తాయి.
ఇటీవలి కాలంలో, ఎన్నో రకాల సంస్థలు తమ ఉత్పత్తులు మరియు సేవల ప్రకటనల కొరకు సైతం ప్రోఫైల్స్ తయారుచేయడం సర్వసాధారణం అయిపోయింది.
అదనపు సౌలభ్యాలు:
కొన్ని సోషల్ నెట్‍వర్కుల్లో అదనపు సౌలభ్యాలు ఉంటాయి, ఇవి ఒకే అభిరుచులు లేదా అనుబంధాలు కలిగిన సమూహాలు తయారు చేయడం, వీడియోల ప్రత్యక్ష ప్రసారం లేదా చేర్చడం, మరియు వేదికల్లో చర్చలు నిర్వహించడం వంటివి. జియోసోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ ద్వారా వినియోగదారులు భౌగోళిక లక్షణాలు మరియు స్వభావాలకు అనుగుణంగా పాల్గొనే ఇంటర్నెట్ మాపింగ్ సేవలను ఎన్నుకుంటుంది.
ఓపెన్ID మరియు ఓపెన్-సోషల్ వంటి సాంకేతికతల ద్వారా మరింత సోషల్ నెట్‍వర్కుల మధ్య సేవల వినిమయం ఉండే ధోరణి కూడా ఉంది.
ఇటీవల, మొబైల్ సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ ప్రసిద్ధి చెందింది. ఎన్నో మొబైల్ సమాజాలలో, మొబైల్ ఫోన్ వినియోగదారులు ప్రస్తుతం తమ స్వంత ప్రోఫైల్స్ తయారుచేసుకోవచ్చు, స్నేహాలు మొదలుపెట్టవచ్చు, చాట్ గదుల్లో పాల్గొనవచ్చు, చాట్ గదులను తయారుచేయవచ్చు, వ్యక్తిగత సంభాషణలు నిర్వహించవచ్చు, ఫోటోలు మరియు వీడియోలను పంచుకోవచ్చు, మరియు వారి మొబైల్ ఫోన్ ఉపయోగించి బ్లాగుల్ని పంచుకోవచ్చు. ప్రాథమికంగా మొబైల్ ఫోన్ వినియోగదారులకు, కంప్యూటర్ ముందు కూర్చున్న వ్యక్తికి ఉన్న అన్ని ఎంపికలూ ఉంటాయి. కొన్ని కంపెనీలు తమ ఖాతాదారులు వారి స్వంత మొబైల్ సమాజం ఏర్పరచి దానిని బ్రాండ్ చేయడానికి వైర్‍లెస్ సేవలను అందిస్తాయి, కానీ ఉత్తర అమెరికాలో సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ కొరకు అత్యంత ప్రసిద్ధమైన వైర్‍లెస్ సేవల్లో ఒకటి, ఫేస్‍బుక్ మొబైల్.
సోషల్ నెట్‍వర్కుల్లో ప్రస్తుత ధోరణి
సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ యొక్క ప్రాచుర్యం ఎప్పటికీ పెరుగుతూ ఉండడంతో,[21] ఈ సాంకేతికతకు క్రొత్త ఉపయోగాల్ని ఎల్లప్పుడూ గమనిస్తూ ఉండడం జరుగుతుంది.
ప్రస్తుతం సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లలో మొదలవుతున్న ధోరణిలో ప్రధానమైనవి "ప్రత్యక్ష సమయం" మరియు "ప్రదేశ ఆధారితం." ప్రత్యక్ష సమయం అనేది వినియోగదారులు విషయాన్ని అందించాక, అప్పుడు దానిని అప్‍లోడ్ చేస్తూన్న సమయంలోనే ప్రసారం చేయబడుతుంది - ఈ భావన టెలివిజన్లో ప్రత్యక్ష ప్రసారాలను పోలినది. ట్విట్టర్ మొదటిసారి "ప్రత్యక్ష సమయం" సేవలను ప్రారంభించింది, ఇందులో వినియోగదారులు తాము ఏమి చేస్తున్నారో, లేదా వారి మనస్సులో ఏముందో, దానిని 140 అక్షరాల పరిమితిలో ప్రపంచానికి తెలియజేయవచ్చు. ఫేస్‍బుక్ కూడా వారి "లైవ్ ఫీడ్"లో, వినియోగదారులు తమ చర్యలను అవి జరిగిన వెంటనే ప్రసారం చేసే పద్ధతి ద్వారా, అదే పంథాను అనుసరించింది. ట్విట్టర్ పదాలపై కేంద్రీకృతం కాగా, క్లిక్స్‌టర్ (క్లిక్స్‌టర్ (Clixtr)), మరొక ప్రత్యక్ష సమయ సేవ, గ్రూప్ ఫోటో షేరింగ్ పై శ్రద్ధ చూపుతుంది, ఇందులో, వినియోగదారులు వారి ఫోటోలను ఒక కార్యక్రమంలో పాల్గొంటూనే ప్రసారం చేయవచ్చు. స్నేహితులు మరియు దగ్గరి వినియోగదారులు తమ స్వంత ఫోటోలను మరియు వ్యాఖ్యలను ఆ కార్యక్రమ ప్రసారానికి చేర్చవచ్చు, తద్వారా అప్‍లోడ్ చేసే సమయంలోనే ఫోటోలు మరియు వ్యాఖ్యలను చేర్చే "ప్రత్యక్ష సమయ" భావనకు బలం చేకూర్చవచ్చు. ప్రదేశ ఆధారిత సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ పరిధిలో, ఫోర్‍స్క్వేర్ ప్రసిద్ధి చెందింది, ఎందుకంటే అందులో వినియోగదారులు ఆ క్షణంలో తాము చూసే ప్రదేశాలలో "ప్రవేశించే" వీలు కల్పిస్తుంది. గోవల్లా (Gowalla) అటువంటిదే మరొక సేవ, ఇది కూడా చాలావరకూ ఫోర్‍స్క్వేర్ లాగే పనిచేస్తుంది, ఇందులో ఫోన్లలోని GPS ఉపయోగించి, ప్రదేశ ఆధారిత వినియోగదారుల అనుభవాన్ని సృష్టించడం జరుగుతుంది. క్లిక్స్‌టర్ (Clixtr), ప్రత్యక్ష సమయంలో ఉన్నా కూడా, ప్రదేశ ఆధారిత సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్, ఎందుకంటే వినియోగదారులు సృష్టించిన కార్యక్రమాలు వాటంతట అవే, జియో-టాగ్ చేయబడతాయి, మరియు వినియోగదారులు దగ్గరలో జరిగే కార్యక్రమాలను క్లిక్స్‌టర్ (Clixtr) ఐఫోన్ (iPhone) అప్లికేషన్ ద్వారా చూడవచ్చు. ఇటీవల, యెల్ప్ (Yelp), వారి మొబైల్ అప్లికేషన్ల చెక్-ఇన్ల ద్వారా ప్రదేశ ఆధారిత సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ పరిధిలో ప్రవేశించడాన్ని ప్రకటించింది; ఇది ఫోర్‍స్క్వేర్ లేదా గోవల్లా లకు ప్రతికూలంగా పరిణమించే అవకాశం గురించి ఇంకా తేలలేదు, ఎందుకంటే, దీనిని ఇప్పటికీ ఇంటర్నెట్ సాంకేతికత పరిశ్రమలో క్రొత్తదిగానే పరిగణింపబడుతోంది.[22]
ఈ క్రొత్త సాంకేతికత యొక్క ప్రముఖ ఉపయోగం, వ్యాపారాల మధ్య సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్. తమ బ్రాండ్ ఇమేజ్ నిర్మాణానికి ఫేస్‍బుక్ మరియు ట్విట్టర్ వంటి సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లు గొప్ప మార్గాలని కంపెనీలు కనుగొన్నాయి. మార్కెటింగ్ జైవ్ రచయిత, జోడీ నిమేట్జ్ అభిప్రాయం ప్రకారం,[23] వ్యాపారాలు మరియు సాంఘిక మాధ్యమాలకు అయిదు ప్రధాన ఉపయోగాలున్నాయి: బ్రాండ్ గురించి ఎక్కువగా తెలియజేయడం, ఆన్‍లైన్ కీర్తి నిర్వహణ ఉపకరణంగా, నియామకానికి, క్రొత్త సాంకేతికతలు మరియు పోటీదారుల గురించి తెలుసుకోవడానికి, మరియు ప్రగతి అవకాశాలను తెలుసుకునేందుకు ప్రధాన ఉత్పన్న ఉపకరణంగా.[23] ఈ కంపెనీలు, తమ వినియోగదారులు మరియు ఖాతాదారులను తమ స్వంత ఆన్‍లైన్ సైట్లకు ట్రాఫిక్ తీసుకురావడం, మరియు ఉత్పత్తులు లేదా సేవలు అభివృద్ధి పరచడం ఎలాగని చర్చలు జరపడం జరుగుతుంది.
చర్చలో ఉన్న మరొక ఉపయోగం విజ్ఞాన సమాజాలలో సోషల్ నెట్‍వర్కుల ఉపయోగం. జూలియా పోర్టర్ లీబెస్కిండ్ మొదలైనవారు, క్రొత్త జీవసాంకేతిక సంస్థలు తమ వైజ్ఞానిక జ్ఞానాన్ని పంచుకోవడానికి సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లను ఎలా ఉపయోగిస్తున్నాయని ఒక పరిశోధనను ప్రచురించారు.[24] వారు, తమ పరిశోధనలో ఇలా తెలియజేసారు, సమాచారం మరియు జ్ఞానం ఒకరితో ఒకరు పంచుకోవడం ద్వారా, వారు "జ్ఞానం మరియు వశ్యతను స్వకీయ స్వరూపం కలిగిన సంస్థలో కుదరని మార్గాలలో పెంచుకోగలరు." వైజ్ఞానిక బృందాలు వారి జ్ఞాన సంపదను విస్తారం చేసుకోవడానికి మరియు ఆలోచనలను పంచుకోవడానికి సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ ఉపయోగపడుతుంది, మరియు ఈ రకమైన క్రొత్త సమాచార మాధ్యమం లేకపోతే, వారి సిద్ధాంతాలు "వేరుపడినవి మరియు అసంబద్ధం" అయినవి అవుతాయి.
సోషల్ నెట్‍వర్కుల్ని ఉపాధ్యాయులూ మరియు విద్యార్థులూ, సమాచార సాధనంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఎందఱో విద్యార్థులు విస్తారమైన సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లను ఉపయోగిస్తూండడం వలన, ఈ ధోరణితో ఉపాధ్యాయులు పరిచయాన్ని పెంచుకోవడం జరిగింది మరియు ప్రస్తుతం వారు ప్రస్తుతం దీనిని లాభకరంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఉపాధ్యాయులు మరియు ప్రొఫెసర్లు, తరగతి చర్చలను విస్తరించడం నుండి, అభ్యాసాలు, పరీక్షలు మరియు ప్రశ్నావళులనూ తయారు చేయడం నుండి, తరగతి వాతావరణం వెలుపల అభ్యాసాలకు సాయం చేసేందుకు, చాట్-గది చర్చలు మరియు బృందాలు సృష్టించడం చేస్తున్నారు. సోషల్ నెట్‍వర్కులు, ఉపాధ్యాయులు-తల్లిదండ్రుల మధ్య సంబంధాలను బలపరిచేందుకు కూడా ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఈ సైట్ల ద్వారా తల్లిదండ్రులు ప్రశ్నలు అడగడం మరియు ముఖాముఖిగా కలిసే అవసరం లేకుండా వారి ఆలోచనలు వ్యక్తం చేసేందుకు సాధ్యమవుతుంది మరియు మరింత సౌకర్యవంతం అవుతుంది.
సోషల్ నెట్‍వర్కుల్ని క్రియాశీలకవాదులు ప్రాథమిక నిర్వహణకు తక్కువ-ఖర్చుతో కూడిన మాధ్యమంగా ఉపయోగిస్తారు. ఎన్నో రకాల సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లను విస్తారంగా ఉపయోగించడం ద్వారా 2009 నేషనల్ ఈక్వాలిటీ మార్చి నిర్వాహకులు మునుపటి పద్ధతులకన్నా ప్రతి పాల్గొనే వ్యక్తికీ 85% తక్కువ ఖర్చుతో వాషింగ్టన్ నడకకు సుమారు 200,000 మంది పాల్గొనే వారిని తీసుకురావడం జరిగింది.[25]
గ్రంథాలయాలు ఆన్‍లైన్ సోషల్ నెట్‍వర్కుల్ని ఉపయోగించడం కూడా ఎక్కువవుతోంది మరియు గ్రంథాలయ వినియోగదారులయే అవకాశం ఉండే వారితో సమాచారం పంచుకోవడానికీ, వివిధ గ్రంథాలయాలు అందించే సేవలను విస్తారం చేసేందుకు సాధనంగా ఇవి ఉపయోగపడుతున్నాయి.
చివరగా సోషల్ నెట్‍వర్క్ ఉపయోగం పెరగడం అనేది, కళాశాల విద్యార్థులు ఈ సేవలను వృత్తి నిపుణులతో విద్యార్థి అనుభవం మరియు ఉద్యోగావకాశాల కోసం ప్రయత్నించడం వలన జరిగింది. కళాశాల నేపథ్యంలో నెట్‍వర్కింగ్ ఆన్‍లైన్ ప్రభావం గురించి ఎన్నో పరిశోధనలు జరిగాయి, మరియు వాటిలో ముఖ్యమైనది ఫిప్స్ అరబీ మరియు యోరం విండ్ లు అడ్వాన్సేస్ ఇన్ సోషల్ నెట్‍వర్క్ అనాలిసిస్</i>లో ప్రచురించడం జరిగింది.[26]
సోషల్ నెట్‍వర్క్ అందించే సేవ
సోషల్ నెట్‍వర్క్ అందించే సేవ అనేది ఒక వెబ్ హోస్టింగ్ సేవ, ఇందులో ప్రత్యేకంగా వినియోగదారులు తయారుచేసిన వెబ్-ఆధారిత సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవలను, సంబంధిత అనువర్తనాలతో కలిపి అందిస్తుంది. అటువంటి సేవలను వెర్టికల్ సోషల్ నెట్‍వర్కులు అంటారు, ఎందుకంటే ప్రత్యేక వినియోగదారుడికి చెందిన ఇష్టాలు మరియు ప్రదేశాలు అందించే SNSలు తయారు చేయడం వలన; ఉదాహరణకు పెద్ద, ఇష్టంతో సంబంధం లేని SNSలు, అటువంటి ప్రాదేశిక నెట్‍వర్కింగ్ సేవలు పెరిగే-వినియోగదారుల ప్రాదేశిక బృందాలను సృష్టించే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటాయి.
వ్యాపార నమూనా
అతి తక్కువ సోషల్ నెట్‍వర్కులు ప్రస్తుతం సభ్యత్వ రుసుము వసూలు చేస్తాయి. దీనికి కారణం, సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ అనేది ఒకరకంగా క్రొత్త రకమైన సేవ కావడమే, మరియు దాని వాడకం విలువ వినియోగదారుల మనస్సులో దృఢంగా స్థిరపడలేదు. మైస్పేస్ మరియు ఫేస్‍బుక్ వంటి కంపెనీలు వారి సైట్లో ఆన్‍లైన్ ప్రకటనలు అందిస్తాయి. వారి వ్యాపార నమూనా అత్యధిక సభ్యత్వంపై ఆధారపడింది, మరియు సభ్యత్వ రుసుము వసూలు చేయడం ప్రతికూలం కావచ్చు.[27] కొందరి అభిప్రాయంలో, ఈ సైట్లలో ప్రతి వినియోగదారుడి గురించి లోతైన సమాచారం ఉండడం వలన, ప్రస్తుతం ఎలాంటి ఇతర సైట్ అందించలేని విధంగా కోరిన వర్గానికి ప్రకటనలు అందించవచ్చు.[28]
సోషల్ నెట్‍వర్కులు స్వకీయ వ్యాపార నమూనా వలె పనిచేస్తాయి, ఇందులో సోషల్ నెట్‍వర్క్ సభ్యులు, సమాచారాన్ని అందించడం మరియు ఉపయోగించుకోవడం అనే రెండు పాత్రలు పోషించడం జరుగుతుంది. ఇది సంప్రదాయ వ్యాపార నమూనాకు విరుద్ధం, అక్కడైతే పంపిణీదారులు మరియు వినియోగదారులు రెండు విభిన్న పాత్రలు పోషిస్తారు. సామాన్యంగా స్వకీయ వ్యాపార నమూనాల్లో ఆదాయం ప్రకటనల ద్వారా లభిస్తుంది, కానీ చందా-ఆధారిత నమూనా అనేది, సభ్యత్వం మరియు సమాచార స్థాయి రెండూ గణనీయంగా ఎక్కువగా ఉంటేనే సాధ్యపడుతుంది.[29]
వివాదాంశాలు
గుప్తత
పెద్ద సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవల్లో, వినియోగదారులు తమ గురించి ఎక్కువ వ్యక్తిగత సమాచారం అందించడం మరియు లైంగిక వేటగాళ్ళ ప్రమాదం గురించి చింత పెరుగుతూ ఉంది. ఈ సేవల వినియోగదారులు కూడా వివరాల చౌర్యం లేదా వైరస్‍ల గురించి తెలుసుకుని ఉండాలి. కానీ, మైస్పేస్ మరియు నెట్‍లాగ్ (Netlog) వంటి పెద్ద సేవలు, తరచూ అటువంటి సంఘటనలను నివారించడానికి చట్ట విధానాలతో కలిసి పనిచేస్తాయి.
అదనంగా, పెద్ద సంస్థలు లేదా ప్రభుత్వ విభాగాల చేతుల్లో ఎక్కువ వ్యక్తిగత సమాచారం ఉంచడం ద్వారా గుప్తతకు ప్రమాదం ఉందన్న భావం ఉంది, దీని వలన ఒక వ్యక్తి ప్రవర్తనకు చెందిన ప్రొఫైల్ అందుబాటులో ఉంచి, దాని ఆధారంగా, వ్యక్తికి ప్రతికూలమైన నిర్ణయాలు తీసుకోబడవచ్చు.
అంతేకాక, వినియోగదారుడు మార్చిన లేదా తొలగించిన వివరాల-సమాచారం ఉంచడం మరియు/లేదా 3వ వ్యక్తికి అందించడం పట్ల నియంత్రణ గురించి కూడా వివాదం ఉంది. ఈ అపాయం, వివాదాస్పద సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ క్వెచప్ (Quechup) వినియోగదారుల ఇ-మెయిల్ అకౌంట్ల నుండి ఇ-మెయిల్ చిరునామాలు ఉపయోగించి స్పామింగ్ చర్య చేయడంలో బయటపడింది.[30]
వైద్య మరియు వైజ్ఞానిక పరిశోధనలో, వ్యక్తులను వారి ప్రవర్తనల గురించి ప్రశ్నించడం, సామాన్యంగా సంస్థాగత సమీక్ష బోర్డుల ద్వారా కఠిన పరీక్షలకు గురవుతుంది, ఉదాహరణకు, కౌమారదశలోని పిల్లలు మరియు వారి తల్లిదండ్రులకు వివరమైన అనుమతి ఉండడం అవసరం. ఇదే సూత్రం సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ల నుండి వివరాల్ని సేకరించే పరిశోధకులు పాటిస్తారా అన్నది అస్పష్టం. ఈ సైట్లు తరచూ సంప్రదాయపరంగా సేకరించడం కష్టమైన ఎన్నో వివరాలు కలిగి ఉంటాయి. వివరాలు బహిరంగం అయినప్పటికీ, వాటికి పరిశోధనా పత్రాల్లో పునఃప్రచురించడాన్ని గుప్తతపై దాడిగా పరిగణించడం జరుగుతుంది.[31]
సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లలో గుప్తత ఎన్నో కారణాల వలన మరుగున పడవచ్చు. ఉదాహరణకు, వినియోగదారులు వ్యక్తిగత సమాచారం తెలియజేయవచ్చు, సైట్లు వినియోగదారుడి గుప్తతను కాపాడే అవసరమైన ఏర్పాట్లు చేయకపోవచ్చు, మరియు మూడో వ్యక్తులు తరచూ సోషల్ నెట్‍వర్కుల్లో ఉంచిన సమాచారాన్ని వేర్వేరు ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగిస్తారు. "నెట్ తరానికి సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లు, సాంఘిక కలయికలకు అనువైన వేదికగా మారాయి, వేషధారణ మరియు పాత్రపోషణ నుండి కేవలం గళం వినిపించడానికి ఉపయోగపడతాయి. కానీ, అటువంటి వేదికలలో ప్రవేశం సులువు కావడం వలన, వినియోగదారుల వ్యక్తిగత సమాచారం పట్ల కుతూహలం కలిగిన ఎవరైనా అందులోని విషయాల్ని తెలుసుకోవచ్చు".[32][33][34]
సోషల్ నెట్‍వర్కుల్లో ట్రాఫిక్ ను గమనించడం గురించి UK ప్రభుత్వం ప్రణాళికల్ని అనుసరించి [35] ట్విట్టర్ మరియు ఫేస్‍బుక్ వంటి నెట్‍వర్కుల్లో ఇ-మెయిల్ జామింగ్ వంటి ఉపాయాలు ప్రతిపాదించడం జరిగింది. ఇందులో ఎంతో మంది అపరిచితులతో "స్నేహం" మరియు "అనుసరణ" ద్వారా, నెట్‍వర్క్ విశ్లేషణ ప్రయత్నాల్ని నివారించవచ్చు.
వెబ్‍సైట్లలో ప్రకటనలు
సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లు కేవలం 'ధనాత్మక' ప్రకటనలు మాత్రమే వినియోగదారులకు తెలియజేసే ధోరణి ఉంది. ఉదాహరణకు, బెబో, ఫేస్‍బుక్, మరియు మైస్పేస్ వంటి సైట్లు ఒక వ్యక్తి స్నేహితుల జాబితా నుండి వాటిని తొలగించాక, వినియోగదారులకు ప్రకటనలు పంపవు. అదేవిధంగా బెబో, ఒక వినియోగదారుడు ఇతర వినియోగదారుడి స్నేహితుల జాబితాలో పైకి చేరినప్పుడు, ప్రకటనలు పంపినా, అతడు జాబితాలో క్రిందికి జరిగితే, ప్రకటనలు పంపాడు.
ఇందువలన వినియోగదారులు తమ జాబితా నుండి అనవసరమైనవి సులువుగా తొలగించడం మరియు తరచూ సమస్యలు లేకుండా చేయవచ్చు, ఎందుకంటే ఒక వినియోగదారుడు అరుదుగా తన స్నేహితుల జాబితా నుండి ఒక వ్యక్తి అదృశ్యం అయిన విషయం గమనించడం జరుగుతుంది. ఇందువలన స్నేహితులు తొలగడం, తిరస్కారం మరియు పాడయిన సంబంధాలు వంటి విచారకర సంఘటనలు లేకుండా, వెబ్-సైట్ యొక్క సాధారణ అనుకూల వాతావరణాన్ని అలాగే ఉంచుతుంది.
సమాచారం అందుబాటు
ఎన్నో సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవలు, ఫేస్‍బుక్ వంటివి, వినియోగదారులకు, తమ ప్రొఫైల్ ఎవరు చూడవచ్చో ఎంచుకునే అవకాశం కల్పిస్తాయి. ఇందువలన అనుమతిలేని వినియోగదారుడు(లు) వారి సమాచారానికి చేరుకోవడం నివారింపబడుతుంది.[36] వారి పిల్లల మైస్పేస్ లేదా ఫేస్‍బుక్ ఎకౌంటు చూడాలనుకునే తల్లిదండ్రులు, టీనేజర్ల దృష్టిలో, వారి తల్లిదండ్రులు తమ ప్రొఫైల్ చూడడం ఇష్టపడని కారణంగా పెద్ద సమస్యగా తయారయ్యారు. వారి ప్రొఫైల్‍ను వ్యక్తిగతంగా మార్చడం ద్వారా, టీనేజర్లు వారి పేజీని ఎవరు చూడవచ్చో ఎంచుకోవచ్చు, ఇందువలన "స్నేహితులు"గా చేర్చబడ్డ వ్యక్తులు మాత్రమే వారి ప్రొఫైల్ చూడవచ్చు మరియు చూడకూడని తల్లిదండ్రులు దానిని చూడడం నివారించవచ్చు. టీనేజర్లు ఎల్లప్పుడూ తమ వ్యక్తిగత జీవితం మరియు వారి తల్లిదండ్రుల మధ్య ఒక సరిహద్దు రేఖ సృష్టించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు.[37]
ఒక ప్రత్యేక సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవ అకౌంట్ సమాచారంలో మార్పుచేర్పులు చేసేందుకు, సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లలో మీరు లాగిన్ కావడం లేదా ఒక ప్రవేశ సంకేతం అందించడం అవసరం. దీనివలన అనుమతిలేని వినియోగదారుడు(లు) వ్యక్తిగత సమాచారం, చిత్రాలు, మరియు/లేదా ఇతర వివరాలు చేర్చడం, మార్చడం లేదా తొలగించడం నివారింపబడుతుంది.
దుర్వినియోగానికి అవకాశం
సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవలు అందించే కొద్దిపాటి స్వేచ్ఛ వలన వివిధ వ్యక్తులు దీనిని దుర్వినియోగపరచే అవకాశం పట్ల విచారం ఉంది. అక్టోబరు 2006లో, జోష్ ఇవాన్స్ పేరిట లోరీ జానిన్ డ్రూ తయారు చేసిన ఒక నకిలీ మైస్పేస్ ప్రొఫైల్, మేగాన్ మేయిర్ ఆత్మహత్యకు దారితీసింది.[38] ఈ సంఘటన ద్వారా సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవలను బెదిరింపు ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించే విషయం పట్ల దుమారం చెలరేగింది.
జూలై 2008లో, పరువునష్టం మరియు గుప్తత ద్రోహాలకు, ఒక బ్రిటన్ దేశస్తుడు, గ్రాంట్ రాఫెల్, మొత్తం GBP £22,000 (సుమారు USD $44,000) జరిమానా కట్టవలసిందిగా ఆజ్ఞాపించబడింది. రాఫెల్ ఒక నకిలీ పేజీని ఫేస్‍బుక్లో, తన మాజీ సహవిద్యార్థి మాథ్యూ ఫిర్శ్ట్ పేరిట తయారు చేయడం జరిగింది, అతడితో రాఫెల్ 2000లో విడిపోయాడు. ఈ పేజీలో తప్పుగా ఫిర్శ్ట్ స్వలింగ సంపర్కం కలిగిన వాడనీ మరియు అతడు నిజాయితీ లేనివాదనీ చెప్పబడింది.
అదే సమయంలో, సవ్యమైన సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవల ఉపయోగాన్ని కూడా ఆ సేవల దుర్వినియోగం ఆధారంగా అనుమానాస్పదంగా భావించడం జరుగుతుంది. సెప్టెంబరు 2008లో, ఆస్ట్రేలియన్ ఫేస్‍బుక్ వినియోగదారుడు ఎల్మో కీప్ యొక్క ప్రొఫైల్‍ను ఆ సైట్ నిర్వాహకులు, ఆ సైట్ యొక్క ఉపయోగ విధానాలను ఉల్లంఘించిన కారణాన్ని చూపి, తొలగించడం జరిగింది. వారి పేర్లు వాస్తవమైనవి కావని, సెసేం స్ట్రీట్ యొక్క ఎల్మో వంటి పాత్రల పేర్లను పోలి ఉన్నాయన్న భావనతో, సైట్ నుండి నిషేధింపబడిన ఎందఱో ఫేస్‍బుక్ వినియోగదారులలో కీప్ ఒకరు.[39]
పిల్లల క్షేమానికి అపాయం
పిల్లలు మరియు టీనేజర్ల ద్వారా సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవల దుర్వినియోగం గురించి, ప్రత్యేకంగా ఆన్‍లైన్ లైంగిక వేటగాళ్ళ విషయంలో, పౌరులు మరియు ప్రభుత్వాలు తీవ్రంగా ఆలోచించడం జరుగుతుంది.
ఈ సమస్యను మెరుగ్గా అర్థం చేసుకోవడానికీ మరియు పరిష్కారాలు కనుగొనడానికీ, ప్రభుత్వాలు కొన్ని చర్యలు చేపట్టాయి. ఒక 2008 బృందం అభిప్రాయం ప్రకారం, వయసు పరిశీలన మరియు స్కాన్ల వంటి సాంకేతిక మార్గాల ద్వారా ఆన్‍లైన్ వేటగాళ్ళను పట్టుకోవడం ప్రభావవంతం కాదు.[40] మే 2010లో, వందల మంది సభ్యులు కలిగిన ఒక పిల్లల అశ్లీల సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్, చట్టం ద్వారా తొలగించబడింది. అది "ఎక్కడైనా ఎవరిచేతైనా పిల్లల పట్ల చేసే అతిపెద్ద నేరాల కేసు"గా పేరుపొందింది.[41]
ట్రాలింగ్

ఫేస్‍బుక్ వంటి సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ల సామాన్య దుర్వినియోగం ఏమిటంటే, అవి వ్యక్తులను ఉద్వేగపూరితంగా బెదిరించడానికి అప్పుడప్పుడూ ఉపయోగించడం జరుగుతుంది. అటువంటి చర్యలను తరచూ ట్రాలింగ్‍గా పిలుస్తారు. వాస్తవ ప్రపంచంలో శత్రుత్వాలు, ఆన్‍లైన్లోకి మారడం అరుదేమీ కాదు. ట్రాలింగ్ ఎన్నో వివిధ రూపాల్లో సంభవించవచ్చు, ఉదాహరణకు మరణించిన వ్యక్తు(ల) శ్రద్ధాంజలి పేజీలను పాడుచేయడం (కానీ దానికే పరిమితం కాదు), "ఆస్ట్రేలియన్ల"ను "ఆస్ట్రియన్లు"గా పిలవడం, చపల వ్యక్తులపై ఆన్‍లైన్ పరిహాసం చేయడం మరియు కోపం మరియు వాదనలు కలిగించే ఉద్దేశంతో వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేయడం వంటివి. ట్రాలింగ్‍ను సైబర్-బెదిరింపుగా అర్థం చేసుకోకూడదు.
ఆన్‍లైన్ బెదిరింపు
ఆన్‍లైన్ బెదిరింపు (లేదా "సైబర్-బెదిరింపు") అనేది ఒకరకంగా సామాన్యంగా జరిగే సంఘటన మరియు దీని ఫలితంగా బాధితులు ఉద్వేగపూరిత బాధకు గురవడం జరుగుతుంది. నెట్‍వర్కింగ్ ప్రదేశంపై ఆధారపడి, సుమారు 39% వినియోగదారులు తాము “సైబర్-బెదిరింపు”కు గురయినట్టూ చెబుతారు.[42] డానా బాయ్డ్, సోషల్ నెట్‍వర్కుల పరిశోధకురాలు తన వ్యాసం, వై యూత్ (హార్ట్) సోషల్ నెట్‍వర్క్ సైట్స్,లో ఒక టీనేజర్ మాటలను చెబుతారు. ఆ టీనేజర్, మైస్పేస్ వంటి నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లపై ఆక్రోశాన్ని వ్యక్తం చేయడం జరిగింది, ఎందుకంటే అవి నాటకీయత మరియు మరింత ఉద్వేగపూరితమైన ఒత్తిడిని కలుగజేస్తాయి.[43] వ్యక్తులు ఆన్‍లైన్లో ఉన్నప్పుడు ఎలాంటి విషయాలు చేర్చవచ్చు అన్న విషయంపై ఎక్కువ పరిమితులు లేవు. ప్రాథమికంగా ఇతర వ్యక్తులకు ఎంతో ఉద్వేగపూరితమైన బాధ కలిగించేలా, కోపం తెప్పించే వ్యాఖ్యలు లేదా చిత్రాలు చేర్చే అధికారం అందరికీ ఉంటుంది.
వ్యక్తుల మధ్య సమాచార మార్పిడి
ప్రజలు సమాచారమార్పిడి కోసం మాధ్యమంగా సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ వైపు మొగ్గుచూపడంతో, వ్యక్తులమధ్య సమాచారమార్పిడి మరింతగా పెరుగుతోంది."సమూహ మాధ్యమాలు క్రమంగా వ్యక్తులమధ్య సమాచారమార్పిడిని సంఘటిత శక్తిగా ఎలా భర్తీ చేసాయో, బెన్నిగర్ (1987) వివరిస్తారు. ఇంకా, యువత సంస్కృతికి తమను తాము మరియు సంబంధాల గురించి తెలుసుకోవడానికి, మరియు సాంస్కృతిక వస్తువుల గురించి తెలుసుకోవడానికి, సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లు పేరుపొందాయి". 
ఎందఱో టీనేజర్లు మరియు సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ వినియోగదారులు, ఫేస్‍బుక్ మరియు మైస్పేస్ వంటి సైట్లను ఉపయోగించడం ద్వారా ఇతర వ్యక్తులతో వారి సమాచార మార్పిడికి హాని కలిగించుకోవచ్చు. ఒక ఆక్స్ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ న్యూరోసైంటిస్ట్, బారన్స్ గ్రీన్ఫీల్డ్ అభిప్రాయం ప్రకారం, "నా భయమేమిటంటే, ఈ సాంకేతికతల ద్వారా మెదడు శిశువుల్లా మారి, సన్నని శబ్దాలు మరియు ప్రకాశవంతమైన వెలుతురూ పట్ల ఆకర్షితులయ్యే చిన్నపిల్లలవలె తయారు చేస్తుంది, దీంతో వారి ఏకాగ్రత సమయం తక్కువ అవుతుంది, మరియు వారు ఆ క్షణంలోనే జీవిస్తారు."[44]
వ్యాపారహక్కుల సమస్యలు
2010 జూన్ 15 నాడు, సంయుక్త రాష్ట్రాల పేటెంట్ మరియు ట్రేడ్-మార్క్ కార్యాలయం, అమెజాన్.కామ్ (Amazon.com)కు, వారి ప్లానెట్-ఆల్ (PlanetAll) యాజమాన్యం ఆధారంగా ఒక "సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ వ్యవస్థ" పేటెంట్ ప్రసాదించింది.[45] ఈ పేటెంట్, ఒక సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ వ్యవస్థను ఇలా వివరిస్తుంది 
ఒక నెట్‍వర్క్ అనుసంధాన కంప్యూటర్ వ్యవస్థ, వినియోగదారులకు ఇతర వినియోగదారులను కనుగొనడం, మరియు పరిచయ సంబంధాలు నెలకొల్పుకోవడంలో వివిధ సేవలు అందిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఒక రూపంలో, వినియోగదారులు ఇతర వినియోగదారులను, ప్రత్యేక పాఠశాలలు లేదా ఇతర సంస్థలతో సంబంధం ఆధారంగా గుర్తించవచ్చు. ఒక వినియోగదారుడు ఇతర వినియోగదారులతో, ఎంపిక ఆధారంగా పరిచయ సంబంధాలు ఏర్పరచుకోవడం, మరియు అటువంటి ఇతర వినియోగదారులు తన వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని చూసే అనుమతి ఇచ్చే, యంత్రాంగాన్ని ఈ వ్యవస్థ అందిస్తుంది. ఈ వ్యస్తలో ఇంకా, వినియోగదారులు తమ పరిచయస్తుల స్నేహితులను గుర్తించే మార్గాలు కూడా ఉండవచ్చు. అదనంగా, ఈ వ్యవస్థ తనంతట తానే, వినియోగదారులకు వారి పరిచయస్తుల నుండి వ్యక్తిగత సమాచారం మార్పు చెందినప్పుడల్లా వివరాలు పంపించవచ్చు.[46]
ఈ పేటెంట్, ప్రసిద్ధ సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ ఫేస్‍బుక్ తో పోలికల వలన, అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించింది.[47]
పరిశోధనలు

సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవలు ఎక్కువగా చట్టపరమైన మరియు నేర పరిశోధనలలో ఉపయోగపడుతున్నాయి. మైస్పేస్ మరియు ఫేస్‍బుక్ వంటి సైట్లలో ఉంచిన సమాచారాన్ని పోలీసులు, (ఫోరెన్సిక్ వివరాల సేకరణ), ప్రొబేషన్, మరియు విశ్వవిద్యాలయ అధికారుల ద్వారా, ఆ సైట్ యొక్క వినియోగదారులను విచారించేందుకు ఉపయోగిస్తున్నారు. కొన్ని సందర్భాలలో, మైస్పేస్ లో ఉంచిన విషయాల్ని న్యాయస్థానంలో ఉపయోగించడం జరిగింది.[48]
ప్రస్తుతం పాఠశాల అధికారయంత్రాంగాలు మరియు చట్టం అమలుచేసే సంస్థలు, విద్యార్థి వినియోగదారులకు ప్రతిగా, సాక్ష్యాధారాల మూలంగా ఫేస్‍బుక్‍ను ఉపయోగిస్తున్నాయి. కళాశాల విద్యార్థులకు మొదటి స్థానం ఆన్‍లైన్ గమ్యం అయిన ఈ సైట్, వినియోగదారులు తమ వ్యక్తిగత సమాచారం కలిగిన ప్రొఫైల్ పేజీలను సృష్టించే అనుమతి ఇస్తుంది. ఈ పేజీలను అదే పాఠశాలకు చెందిన ఇతర నమోదైన వినియోగదారులు చూడవచ్చు, వీరిలో ఆ సేవలు పొందే అక్కడి సహాయకులు మరియు పరిసర పోలీసులు ఉండవచ్చు.[49] ఒక UK పోలీసు బలగం, ఫేస్‍బుక్ నుండి కొన్ని చిత్రాల్ని పరిశీలించి, బహిరంగ ప్రదేశంలో కత్తి వంటి ఆయుధం కలిగి ఫోటోలు తీయించుకున్న కొందరిని అరెస్ట్ చేయడం జరిగింది (బహిరంగ ప్రదేశంలో ఆయుధం కలిగి ఉండడం చట్టవిరుద్ధం).[50]
అనువర్తన క్షేత్రాలు
ప్రభుత్వ అనువర్తనాలు
ఇటీవల సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ వివిధ ప్రభుత్వ సంస్థలు ఉపయోగిస్తున్నాయి. సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సాధనాలు ప్రజల అభిప్రాయం తెలుసుకునేందుకు మరియు వారి చర్యలను ప్రజలకు తెలియజేసేందుకు, ప్రభుత్వానికి ఒక సులువైన మరియు త్వరితమైన మార్గంగా ఉపయోగపడతాయి. ది సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ ప్రముఖ పిల్ల సైట్ వైవిల్లె (Whyville)లో టీకాల ప్రాముఖ్యతను వివరించింది, మరియు ది నేషనల్ ఓషనిక్ అండ్ అట్మాస్ఫెరిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్లోని నమూనా ద్వీపం మరియు రెండవ జీవితంలో, ప్రజలు భూగర్భంలోని గుహలను చూడవచ్చు లేదా గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావాలను తెలుసుకోవచ్చు.[51]
అదేవిధంగా, NASA కూడా ట్విట్టర్ మరియు ఫ్లికర్ (Flickr) వంటి కొన్ని సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సాధనాలను లాభకరంగా ఉపయోగించుకుంది. వారు ఈ సాధనాలను U.S. మానవ అంతరిక్ష విహరణ ప్రణాళికా సంఘం తోడ్పాటుకు ఉపయోగిస్తున్నారు, దీని లక్ష్యం నిర్దిష్టంగా దేశాన్ని 
అంతరిక్షంలో తన అత్యున్నత ఆశయాలను సాధించే తీవ్రమైన మరియు అభివృద్ధి పథంలో నడిపించడం.[52]
వ్యాపార అనువర్తనాలు
వాణిజ్య నేపథ్యంలో సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవల ఉపయోగం ద్వారా ప్రపంచ వ్యాపారం మరియు పనులపై తీవ్ర ప్రభావం ఉండవచ్చు. (Fraser & Dutta 2008).
సోషల్ నెట్‍వర్కులు ప్రజలను తక్కువ ఖర్చుతో కలుపుతాయి; ఇది తమ పరిచయ పునాదులను పెంచుకోవాలనుకునే వ్యాపారవేత్తలు మరియు చిన్న వ్యాపారాలకు ఎంతో ఉపయోగకరం. ఈ నెట్‍వర్కులు తరచూ ఉత్పత్తులు మరియు సేవల అమ్మకానికి వినియోగదారుల సంబంధ నిర్వహణ సాధనంగా పనిచేస్తాయి. బానర్లు మరియు వాక్య ప్రకటనల రూపంలో ప్రకటనల కోసం కూడా కంపెనీలు సోషల్ నెట్‍వర్కుల్ని వాడుకోవచ్చు. వ్యాపారాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పనిచేస్తూండడం వలన, సోషల్ నెట్‍వర్కులు ప్రపంచం మొత్తం మీద పరిచయస్తులతో నిరంతరం కలిసి ఉండడాన్ని సులభతరం చేస్తాయి.
వ్యాపార ప్రయోజనాల కొరకు సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ ఉపయోగానికి ఒక ఉదాహరణ లింక్డ్‌ఇన్.కామ్, ఇది వృత్తినిపుణులను కలిపే ప్రయత్నం చేస్తుంది. లింక్డ్‌ఇన్ 200కు పైగా దేశాల్లో 40 మిలియన్ పైగా వినియోగదారులను కలిగి ఉంది.[53]
మరొక ఉపయోగం, సోషల్ నెట్‍వర్క్ సభ్యులకు భౌతిక ప్రదేశం లభించడం, ఉదాహరణకు కేవలం వ్యాపారవేత్తలు, మరియు ఇతర వ్యాపార అధికారాలు కలిగిన వారికే ఆహ్వానం పంపే సోషల్ నెట్‍వర్క్ హబ్ కల్చర్, వీరికి లండన్, UK వంటి ప్రధాన నగరాల్లో భవనాలున్నాయి. భౌతికమైన ఉనికి కారణంగా సభ్యులు నమూనా మాత్రమే కాక, వాస్తవ ప్రపంచంలో కూడా పరిచయాలు పెంచుకుని, అదనపు వ్యాపార విలువను చేర్చుకోవచ్చు.
సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ల అనువర్తనాలు వ్యాపారాలకు విస్తరించడం వలన, బ్రాండ్లు తమ స్వంత, ఉన్నత కార్యశీలత సైట్లు, బ్రాండ్ నెట్‍వర్కింగ్ అని పిలువబడే విభాగాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. ఇది ఒక బ్రాండ్ తన వినియోగదారులతో పరిచయం పెంచుకోవడం ద్వారా వినియోగదారులకు సంబంధిత విషయాలు, పాల్గొనే అవకాశం, మరియు ఒక రాంకింగ్ లేదా స్కోరు వ్యవస్థ అందించే ఒక వేదికను కల్పిస్తుందనే ఆలోచన. బ్రాండ్ నెట్‍వర్కింగ్ అనేది సాంఘిక ధోరణులను అమ్మకపు సాధనాలుగా మలుచుకునే క్రొత్త మార్గం.
డేటింగ్ అనువర్తనాలు
ఇంకా చూడండి: ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ సేవ
ఎన్నో సోషల్ నెట్‍వర్కులు ప్రజలు డేటింగ్ ప్రయోజనాల కోసం వ్యక్తిగత సమాచారం తెలియజేయడానికీ మరియు మార్పిడి చేసుకోవడానికీ ఒక ఆన్‍లైన్ వాతావరణాన్ని కల్పిస్తాయి. దీని ఉద్దేశాలు ఒక-సారి డేట్, స్వల్ప-కాల సంబంధాలు, మరియు దీర్ఘ-కాల సంబంధాలలో ఏవైనా కావచ్చు.[54]
ఈ సోషల్ నెట్‍వర్కుల్లో చాలావరకూ, ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ సేవల లాగానే, వినియోగదారుల నుండి కొంత సమాచారాన్ని కోరతాయి. ఇది సామాన్యంగా వినియోగదారుల వయసు, లింగము, ప్రదేశం, అభిరుచులు మరియు బహుశా చిత్రమై ఉండవచ్చు. మరీ వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని తెలియజేయడం సామాన్యంగా సంక్షేమ కారణాల వలన నిరుత్సాహపరుస్తారు.[55] ఇందువలన ఇతర వినియోగదారులు కొన్ని లక్షణాల ఆధారంగా వెతకడం లేదా వెతకబడడం జరుగుతుంది, కానీ అదే సమయంలో ఎన్నో ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ సేవలలో లాగానే, కొంతవరకూ గోప్యత సాధ్యమవుతుంది. ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ సైట్లు, సోషల్ నెట్‍వర్కుల్ని పోలి ఉంటాయి, ఎలాగంటే ఇతరులతో కలవదానికీ, మరియు సమాచారం పంచుకోవడానికి వినియోగదారులు ప్రొఫైల్ తయారు చేస్తారు, కానీ అటువంటి సైట్లలో కోరిన వ్యక్తిని డేట్ కొరకు ఎంచుకోవడం అనే ఏకైక ప్రయోజనం ఉంటుంది. సోషల్ నెట్‍వర్కులు ప్రత్యేకంగా కేవలం డేటింగ్ కొరకే కాదు; ఎందఱో వినియోగదారులు వీనిని కేవలం స్నేహితులు మరియు సహోద్యోగులతో నిరంతరం సంబంధాలు నెరపడానికి ఉపయోగిస్తారు.[56]
కానీ, సోషల్ నెట్‍వర్కులు మరియు ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ సేవల మధ్య ప్రధానమైన తేడా ఏమిటంటే, సామాన్యంగా ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ సైట్లు రుసుము వసూలు చేస్తాయి, కానీ సోషల్ నెట్‍వర్కులు ఉచితమైనవి.[57]
ఎందఱో వినియోగదారులు వీటికి బదులుగా సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవలను ఎంచుకోవడం వలన ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ ఆదాయం తీవ్రంగా తగ్గడానికి, ఈ తేడా కూడా ఒక కారణం. మాచ్.కామ్ (Match.com), యాహూ పర్సనల్స్, మరియు ఇహార్మనీ.కామ్ (eHarmony.com) వంటి ఎన్నో ప్రసిద్ధ ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ సేవలలో వినియోగదారుల సంఖ్య తగ్గుతోంది, కాగా మైస్పేస్ మరియు ఫేస్‍బుక్ వంటి సోషల్ నెట్‍వర్కుల వినియోగదారుల సంఖ్య పెరుగుతోంది.[58]
U.S.లో ఆన్‍లైన్ డేటింగ్ సైట్లను సందర్శించే ఇంటర్నెట్ వినియోగదారుల సంఖ్య 2003లో ఉన్నతంగా 21% నుండి 2006లో 10% వరకూ పడిపోయింది.[59] సేవల ఖరీదు, వేర్వేరు ఉద్దేశాలు కలిగిన ఎన్నో రకాల వినియోగదారులు, లేదా ఎలాంటి ఇతర కారణం ఏదైనా, ఆన్‍లైన్లో డేట్లను కనుగొనేందుకు క్రొత్త మార్గంగా సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్లు త్వరితంగా మారుతున్నాయనేది నిర్వివాదాంశం.
విద్యాసంబంధ అనువర్తనాలు
ఇంకా చూడండి: సోషియో-అకాడెమిక్ నెట్‍వర్క్స్
ది నేషనల్ స్కూల్ బోర్డ్స్ అసోసియేషన్, సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ ఉపయోగించేవారిలో, సుమారు 60 శాతం విద్యార్థులు ఆన్‍లైన్లో విద్యాసంబంధ విషయాలు మరియు, ఆశ్చర్యకరంగా 50 శాతం పైగా ముఖ్యంగా విద్యాలయ పనుల గురించి మాట్లాడుకుంటారని తెలియజేసింది. విద్యార్థులు మరియు తల్లిదండ్రులు ఆన్‍లైన్లో ప్రవర్తన సమస్యలు దాదాపు లేవని చెప్పినప్పటికీ, అత్యధిక శాతం విద్యాలయాలు స్కూల్ జరిగేప్పుడు, అన్ని రకాల సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ ప్రతిగా కఠిన నియమాలు కలిగి ఉంటాయి.
సోషల్ నెట్‍వర్కులు ఉపాధ్యాయుల మధ్య సంబంధాలకు సహకారం అందించడంపై శ్రద్ధ చూపడం జరిగింది మరియు వారి విద్యార్థులు ప్రస్తుతం నేర్చుకోవడానికి, శిక్షకుల వృత్తిపరమైన అభివృద్ధికి, మరియు జ్ఞానం పంచుకోవడానికీ ఉపయోగపడుతున్నాయి. నింగ్ ఫర్ టీచర్స్, లెర్న్ సెంట్రల్,[60] టీచ్‍స్ట్రీట్ మరియు ఇతర సైట్లు విద్యాపరమైన బ్లాగులు, ఇ-పోర్ట్‌ఫోలియోలు, అధికారిక మరియు ప్రత్యేక సమాజాలు కలిగిన సంబంధాలను, అంతేకాక చాట్, చర్చ కొనసాగింపులు, మరియు ఏకకాలంలో జరిగే సమావేశాలనూ మెరుగుపరిచేందుకు కృషి చేస్తాయి. ఈ సైట్లలో విషయాలు పంచుకోవడం మరియు రేటింగ్ ఫీచర్లు కూడా ఉంటాయి.
వైద్యసంబంధ అనువర్తనాలు
ఆరోగ్య పరిరక్షణ వృత్తి నిపుణులు, సంస్థాగత విజ్ఞాన నిర్వహణకు, ఒకరినుండి ఒకరికి విజ్ఞానాన్ని పంచుకోవడానికీ, మరియు వివిధ వైద్యులు మరియు సంస్థల గురించి నొక్కి చెప్పడానికీ, సోషల్ నెట్‍వర్కుల్ని మాధ్యమంగా ఉపయోగించుకుంటున్నారు. ఒక అంకితమైన వైద్యసంబంధ సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సైట్ వలన లాభమేమిటంటే, అందులోని అందరు సభ్యులూ వైద్యవృత్తిలో ప్రభుత్వ అనుమతి పొందినట్లూ ధ్రువీకరించడం జరుగుతుంది.[61]
సోషల్ నెట్‍వర్కుల పాత్ర ప్రత్యేకంగా ఔషధ తయారీ కంపెనీలకు ఉపయోగపడుతుంది, వీరు సుమారు "వారి అమ్మకాల డాలర్లలో 32 శాతం" సోషల్ నెట్‍వర్కుల్లోని నాయకుల అభిప్రాయాలను ప్రభావితం చేసేందుకు ఉపయోగిస్తారు.[62]
వివిధ శారీరక మరియు మానసిక వ్యాధులకు గురైన సభ్యులకు సహాయం అందించేందుకు ఏర్పాటైన సోషల్ నెట్‍వర్కుల్లో ఒక క్రొత్త ధోరణి మొదలైంది.[63] జీవితాన్ని మార్చేసే వ్యాధులతో బాధపడే వారికి, అటువంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్న ఇతరులను కలిసేందుకు మరియు వారి పరిస్థితికి సంబంధించి రోగి వివరాల్ని పరిశీలించే అవకాశం పేషెంట్స్‌లైక్‍మీ అందిస్తుంది. త్రాగుబోతులు మరియు వ్యసనపరులకు, ఒకరితో ఒకరు సంభాషించే సామర్థ్యం మరియు వారి పరిస్థితితో సంబంధం కలిగిన ఇతరుల ప్రోత్సాహంతో కోలుకునే శక్తి పొందడానికి, సోబర్‍సర్కిల్ సాయపడుతుంది. డైలీస్ట్రెంగ్త్ కూడా వివిధ విషయాలు మరియు పరిస్థితుల పట్ల సహకార బృందాలను అందించే వెబ్‍సైట్, ఇందులో పేషెంట్స్‌లైక్‍మీ మరియు సోబర్‍సర్కిల్ అందించే సహకారానికి చెందిన విషయాలు కూడా ఉంటాయి. బరువు తగ్గేందుకు ఇతరుల సహకారాన్ని, సమాజం మరియు సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ ఉపకరణాల్ని స్పార్క్‌పీపుల్ అందిస్తుంది.
ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్‌వేర్
సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్ సేవల కొరకు ఉచితమైన మరియు ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్‌వేర్ అభివృద్ధి చేసే లక్ష్యంతో కొన్ని ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. వీటిలో డయాస్పోరా, ఆపిల్-సీడ్ ప్రాజెక్ట్[64] మరియు వన్‍సోషల్‍వెబ్ ఉన్నాయి.[65]
వీటిని కూడా చూడండి.
{{top}} may refer to:{{Collapse top}}{{Archive top}}{{Hidden archive top}}{{Afd top}}{{Discussion top}}{{Tfd top}}{{Top icon}}{{Top text}}{{Cfd top}}{{Rfd top}}{{Back to top}}
విభజించిన సోషల్ నెట్‍వర్క్
ఎంటర్ప్రైజ్ బుక్‍మార్కింగ్
సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవ ఉపయోగంలో లింగ భేదం
జియోసోషల్ నెట్‍వర్కింగ్
పార్శ్వ వ్యాప్తి
సోషల్ నెట్ వర్కింగ్ వెబ్‍సైట్‍ల జాబితా
మొబైల్ సోషల్ నెట్ వర్కింగ్
వృత్తిగత నెట్‍వర్క్ సేవ
సోషల్ బుక్‍మార్క్ లింక్ జనరేటర్

సాంఘిక ఉనికి
సోషల్ నెట్వర్కులు
సోషల్ నెట్‍వర్క్ సమూహం
ఫిలిప్పీన్స్ లో సోషల్ నెట్‍వర్కింగ్
సోషల్ సాఫ్ట్‌వేర్
వినియోగదారుల వివరాలు
వాస్తవ సమూహాలు
వెబ్ 2.0
Hi5 (వెబ్సైట్)

సూచికలు





గమనికలు

మరింత చదవటానికి
అలిమన్, అన M. మార్టినేజ్; వార్ట్మన్, కాథరీన్ లింక్, , న్యూయార్క్ and లండన్: రూట్ లేడ్జ్, 1వ ఏడిషన్, 2009. ISBN 0-691-06962-X.
బారన్, నవోమి S., , ఆక్ష్ఫోర్డ్; న్యూయార్క్: ఆక్ష్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ, 2008. ISBN 978-0-19-531305-5
కక్రేల్, కాథి, , UC బెర్కిలీ న్యూస్, కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయ, బెర్కెలి, న్యూస్సెంటర్, 2008 ఏప్రిల్ 28
డేవిస్, డోనాల్డ్ కార్రిన్గ్టన్, , 16 Kan. J.L. & Pub. Pol'y 237 (2007).
ఎల్స్ లిజ్; టర్కిల్, షెర్రీ. , న్యూ సైంటిస్ట్ , ఇష్యూ 2569, 2006 సెప్టెంబరు 20. (ఇంటర్వ్యూ)
గలసర్, మార్క్, ," PBS మీడియా షిఫ్ట్, ఆగస్టు 2007
పవర్స్, విలియం, హామ్లెట్స్ బ్లాక్బెర్రి: ఏ ప్రాక్టికల్ ఫిలోసఫి ఫర్ బిల్డింగ్ ఏ గుడ్ లైఫ్ ఇన్ ది డిజిటల్ ఏజ్, 1st ed., న్యూ యార్క్: హర్పర్, 2010. ISBN 978-0-06-168716-7



వర్గం:సోషల్ నెట్‍వర్క్ సేవలు
వర్గం:సమాజంలో సాంకేతిక శాస్త్రం
వర్గం:అలైస్ మరియు బాబ్ విశదీకరణలతో వ్యాసాలు
en:Social networking