Question: అగ్ని క్షిపణి ప్రయాణించే అత్యధిక దూరం ఎంత ?

అగ్ని-5

అగ్ని-5 భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి. ఇది సమీకృత గైడెడ్ క్షిపణి అభివృద్ధి కార్యక్రమంలో భాగంగా భారత్ అభివృద్ధి చేసిన అగ్ని క్షిపణుల శ్రేణికి చెందినది. అగ్ని-5 పరిధి ఎంత అనేది రహస్యమని  DRDO అధినేత చెప్పినప్పటికీ, అది 5,500–5,800కి.మీ. మధ్య ఉంటుందని ఆయనే చెప్పాడు. అయితే చైనా, దీని పరిధి 8,000 కి.మీ. దాకా ఉంటుందని పేర్కొంది.
అభివృద్ధి
అగ్ని-3 ను మెరుగుపరచి అగ్ని-5 ను DRDO అభివృద్ధి చేస్తోందని, అది నాలుగేళ్ళలో సిద్ధమౌతుందనీ 2007 లో రక్షణ శాస్త్రవేత్త ఎం.నటరాజన్ చెప్పాడు.. దాని పరిధి 5,000 కి.మీ. వరకూ ఉంటుంది. అగ్ని-5 నాలుగైదు పరీక్షలు జరుపుకుని 2014, 2015 నాటికి మోహరింపుకు సిద్ధమౌతుందని తొలి అంచనాలు.[15] ఘన ఇంధన చోదిత అగ్ని-5 భారత రక్షణావసరాలకు సరిపోతుందని అధికారులు భావించారు.  ఈ క్షిపణి ఆసియా, ఐరోపాల్లోని లక్ష్యాలను ఛేదించగలదు.[16] క్యానిస్టరు ద్వారా ప్రయోగించగల వ్యవస్థను ఉపయోగించుకుని రోడ్డుమార్గాన తేలిగ్గా రవాణా చెయ్యగలిగేలా దీన్ని రూపొందించారు. ఈ విషయంలో మిగతా అగ్ని క్షిపణుల కంటే అగ్ని-5 విలక్షణమైనది, అవసరాలకు సరిపడేలా తేలిగ్గా మలచుకోగలిగినదీను. ఇది MIRV (మల్టిపుల్ ఇండిపెండెంట్లీ టార్గెటబుల్ రీ-ఎంట్రీ వెహికిల్) పేలోడ్లను కూడా మోసుకెళ్ళగలదు. మిర్వ్ పేలోడ్లు కలిగిన క్షిపణి వేరువేరు లక్ష్యాలపై ఏకకాలంలో వార్‌హెడ్లను ప్రయోగించగలదు.[17]
50 టన్నుల బరువున్న అగ్ని-5 ను  ₹2,500 కోట్ల ఖర్చుతో అభివృద్ధి చేసారు. దిశానిర్దేశం కొరకు రింగ్ లేసర్ గైరోస్కోప్, ఆక్సెలరోమీటర్ వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలను అగ్ని-5 లో వినియోగించారు. దీని మొదటి దశను అగ్ని-3 నుండి తీసుకుని, మరి రెండు దశలను చేర్చి 5,000 కి.మీ. పరిధిని సాధించారు. మెరుగైన దిశానిర్దేశక వ్యవస్థల కారణంగా అగ్ని-5, అగ్ని-4 ల కచ్చితత్వం అగ్ని-1, అగ్ని-2, అగ్ని-3 ల కంటే చాలా ఎక్కువ.[16] అగ్ని-5 తన రెండవ పరీక్షలో 10 మీ. లోపు కచ్చితత్వాన్ని సాధించిందని అగ్ని ప్రాజెక్టు డైరెక్టరు టెస్సీ థామస్ చెప్పింది.
పరీక్షలు
సన్నాహాలు
DRDO అగ్ని-5 యొక్క మూడు దశల భూతల పరీక్షలను విడివిడిగా జరిపినట్లు సంస్థ అధిపతి వి.కె.సరస్వత్ 2011 లో చెప్పాడు. పూర్తి స్థాయి ప్రయోగం 2012 లో ఒరిస్సా తీరంలోని అబ్దుల్ కలాం ద్వీపం నుండి జరుగుతుందని  ఆయన 2011 సెప్టెంబరులో చెప్పాడు.[16][18]
2012 ఫిబ్రవరి నాటికి అగ్ని-5 పరీక్షకు అంతా సిద్ధమని DRDO చెప్పింది. క్షిపణి హిందూ మహాసముద్రంలో సగం దూరం పైగా ప్రయాణిస్తుంది. అక్కడికి దగ్గర్లోని దేశాలు ఇండోనేషియా, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాలను తగువిధంగా హెచ్చరించాలి. ఆ ప్రాంతంలోని నౌకలను కూడా 7 నుండి 10 రోజుల ముందే హెచ్చరించాలి. పైగా క్షిపణిని గమనిస్తూ ఉండేందుకుగాను, శాస్త్రవేత్తలను, సాంకేతిక పరికరాలనూ క్షిపణి మార్గంలోను, లక్ష్యానికి దగ్గరగానూ కూడా మోహరించాలి.[16]
మొదటి ప్రయోగం
సన్నాహాలన్నీ అయ్యాక, 2012 ఏప్రిల్ 19 న ఉదయం 08.05కు, అబ్దుల్ కలాం ద్వీపం లోని లాంచ్ కాంప్లెక్స్-4 నుండి రైలు మొబైలు లాంచరు ద్వారా అగ్ని-5 ను విజయవంతంగా ప్రయోగించారు.[19][20] క్షిపణి ప్రయాణం 20 నిముషాల పాటు జరిగింది. 100 కి.మీ. ఎత్తున పునఃప్రవేశ వాహనం భూవాతావరణంలోకి ప్రవేశించింది. ప్రయోగ స్థలానికి 5,000 కి.మీ. దూరాన హిందూమహాసముద్రంలో ఉన్న లక్ష్యాన్నికొట్టింది.[21] ప్రయోగం అన్ని పరామితులనూ సాధించిందని ప్రయోగ కేంద్రం డైరెక్టరు ఎస్.పి.దాస్ బిబిసికి చెప్పాడు.[22] అగ్ని-5 తన లక్ష్యాన్ని చాలా కచ్చితత్వంతో ఛేదించిందని వార్తలు వచ్చాయి.[23]
అగ్ని-5, 8,000 కి.మీ. పైచిలుకు దూరాలకు చేరగలదని, ఇతర దేశాలకు కలవరం కలగకుండా ఉండేందుకు భారత్ కావాలనే దీన్ని తగ్గించి చెబుతోందనీ చైనా పరిశీలకులు వ్యాఖ్యానించారు.[24][25] దీని వాస్తవ పరిధిని గోప్యంగా ఉంచారు.[10]
రెండవ పరీక్ష
2013 సెప్టెంబరు 15 న రెండవ పరీక్ష జరిగింది. లాంచ్ కాంప్లెక్స్-4 నుండి మొబైలు లాంచరు ద్వారా జరిపిన ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైంది. 20 నిముషాల ప్రయాణం తరువాత లక్ష్యాన్ని కొద్ది మీటర్ల కచ్చితత్వంతో  ఛేదించింది.[13][26]
మూడవ పరీక్ష
2015 జనవరి 31 న అగ్ని-5 మూడవ పరీక్ష విజయవంతంగా జరిగింది. ఈసారి పరీక్షను కానిస్టరు నుండి జరిపారు. ఇంటెగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజి  డైరెక్టరు ఎం.వి,.కె.వి. ప్రసాదు, క్షిపణి ఆటో లాంచి ఎటువంటి లోపమూ లేకుండా  జరిగిందని తెలిపాడు.[27][28]
నాలుగవ పరీక్ష
2016 డిసెంబరు 26 న నాలుగవ పరీక్ష విజయవంతంగా జరిగింది. అబ్దుల్ కలాం ద్వీపం నుండి ఉదయం 11.05 గంటలకు జరిగిన ఈ పరీక్ష కానిస్టరు ద్వారా జరిగింది. దీనితో క్షిపణి అభివృద్ధి పరీక్షలు ముగిసి,  వ్యూహాత్మక బలగాల కమాండు వారి వాడుకరి పరీక్షలకు మార్గం సుగమమైంది. [29][30][31][32]
వివరం


మిర్వ్‌లు
భవిష్యత్తులో అగ్ని-5 కు మిర్వ్ సామర్థ్యాన్ని కలుగజేస్తారు. ఒక్కొక్క క్షిపణికి 2–10 వేరువేరు అణు వార్‌హెడ్లను మోసుకెళ్లగలిగే సామర్థ్యం ఉంటుంది.[33] ఒక్కో వార్‌హెడ్‌కు ఒక్కో లక్ష్యం ఉంటుంది. ఈ లక్ష్యాలు వందల కి.మీ. దూరంలో ఉంటాయి. లేదా ఒకే లక్ష్యం మీద ఒకటి కంటే ఎక్కువ వార్‌హెడ్లను ప్రయోగించగలదు.[34] 
స్పందనలు
స్వదేశంలో
అగ్ని-5 విజయానికి మాధ్యమాల్లో విస్తృతంగా ప్రచారం లభించింది. "..చైనా వద్ద ఇంకా ఎక్కువ పరిధి గల క్షిపణులున్నాయి. గతంలో భారత్ చైనా క్షిపణులకు అందుబాటులో ఉండేది. ఇప్పుడు చైనా కూడా భారత్ క్షిపణులకు అందుతోంది. దీంతో క్షిపణి నిరోధంలో సమతుల్యత ఏర్పడింది." అని భారత మాజీ విదేశాంగ శాఖ కార్యదర్శి కవల్ సిబల్ రాసాడు [35]
మూలాలు

వర్గం:భారతీయ క్షిపణులు