Question: ใครเป็นผู้ค้นพบทฤษฎี ความเอนเอียงรับใช้ตนเอง?

ความเอนเอียงรับใช้ตนเอง

ความเอนเอียงรับใช้ตนเอง[1]  (English: self-serving bias) เป็นกระบวนการทางประชานหรือการรับรู้ที่มีการบิดเบือนเพื่อที่จะพิทักษ์รักษาหรือเพิ่มความภูมิใจของตน (self-esteem)
เมื่อเราปฏิเสธคำวิจารณ์เชิงลบ  เพ่งดูแต่ข้อดีและความสำเร็จของตน  แต่มองข้ามข้อเสียและความล้มเหลว  หรือให้เครดิตตนเองมากกว่าผู้อื่นในงานที่ทำเป็นกลุ่ม  เรากำลังพิทักษ์รักษาอัตตาจากความคุกคามหรือความเสียหาย
ความโน้มน้าวทางประชานและการรับรู้เช่นนี้ทำให้เกิดการแปลสิ่งเร้าผิดและความผิดพลาด  แต่เป็นความจำเป็นในการรักษาความภูมิใจในตนเอง[2]  
ยกตัวอย่างเช่น  นักเรียนอาจจะอ้างความเฉลียวฉลาดและความขยันของตน  ว่าเป็นเหตุของการได้เกรดดีในการสอบ
แต่อ้างการสอนของคุณครูหรือคำถามที่ไม่ยุติธรรมว่า  เป็นเหตุของการได้เกรดไม่ดี  ซึ่งแสดงถึงพฤติกรรมที่มีความเอนเอียงเช่นนี้
งานวิจัยต่าง ๆ ได้แสดงแล้วว่า  การอ้างเหตุผลอย่างเอนเอียงเช่นนี้
ก็มีในสถานการณ์อื่น ๆ ด้วย  รวมทั้งในที่ทำงาน[3] 
ในความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล[4] 
ในการกีฬา[5] 
และในการตัดสินใจของผู้บริโภค[6]
ทั้งกระบวนการแรงจูงใจ (เช่น การยกตนเอง [self-enhancement] การรักษาภาพพจน์ [self-presentation]) และกระบวนการทางประชาน (เช่น locus of control, ความภูมิใจในตน [self-esteem])
ล้วนแต่มีอิทธิพลต่อความเอนเอียงนี้[7] 
ความเอนเอียงมีความแตกต่างกันทั้งในวัฒนธรรมต่าง ๆ (เช่นความแตกต่างเมื่อเปรียบเทียบในวัฒนธรรมที่เน้นความเป็นตัวของตัวเอง  และวัฒนธรรมที่เน้นส่วนรวม) และในคนไข้บางโรค (เช่นผู้มีภาวะเศร้าซึม)[8][9] 
งานวิจัยโดยมากเกี่ยวกับความเอนเอียงนี้  ใช้การอ้างเหตุผลที่ผู้ร่วมการทดลองรายงาน (self-reports) ในการทดลองที่มีการปรับเปลี่ยนผลของงาน (ที่ไม่ใช่เกิดจากพฤติกรรมของผู้ร่วมการทดลอง) และในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติจริง ๆ[10] 
แต่ว่า  งานวิจัยที่ทันสมัยกว่านั้น  จะใช้การปรับเปลี่ยนทางกายภาพ  เช่นการทำให้เกิดอารมณ์  หรือการกระตุ้นการทำงานในระบบประสาท
เพื่อที่จะเข้าใจกลไกทางชีวภาพที่มีส่วนให้เกิดความเอนเอียงรับใช้ตนเองได้ดีขึ้น[11][12]
ประวัติ
ทฤษฎีความเอนเอียงรับใช้ตนเองเกิดขึ้นระหว่างปลายคริสต์ทศวรรษ 1960 และต้นทศวรรษ 1970
และเมื่องานวิจัยในประเด็นนี้เริ่มมีเพิ่มขึ้น  นักวิชาการบางท่านมีความวิตกกังวลว่า  ทฤษฎีนี้จะกลายเป็นเรื่องล้มเหลวเหมือนกับทฤษฎีทางจิตวิทยาที่เคยมีอย่างหนึ่ง[13]
แต่ว่า  ในปัจจุบันนี้  ทฤษฎีนี้มีพื้นฐานที่มั่นคงแล้ว  
ทฤษฎีนี้เริ่มพัฒนาขึ้นเมื่อมีการทำงานวิจัยเกี่ยวกับ attribution bias (ความเอนเอียงในการอ้างเหตุผล)
คือนักวิจัยผู้หนึ่งพบว่า  ในสถานการณ์ที่ไม่ค่อยชัดเจน  เราจะทำการอ้างเหตุผล (คือยกย่องความดีหรือโทษความชั่ว) ที่เป็นไปเพื่อความต้องการของตนเอง  เพื่อที่จะพิทักษ์รักษาความภูมิใจในตนและมุมมองของตน
ความโน้มเอียงอย่างนี้  เดี๋ยวนี้เป็นแนวโน้มที่เรียกว่าเป็นการ  "รับใช้ตนเอง" (self-serving)
งานศึกษาในปี ค.ศ. 1975 เป็นงานรุ่นแรก ๆ ที่ตรวจสอบทั้งเรื่องความเอนเอียง
และรายละเอียดเกี่ยวกับการอ้างเหตุผล  ทั้งเมื่อมีความสำเร็จและเมื่อมีความล้มเหลว[14]
วิธีการ
การทดสอบในแล็บ
การตรวจสอบความเอนเอียงนี้ในห้องแล็บมีความแตกต่างกันไป  ขึ้นอยู่กับจุดมุ่งหมายของการทดลอง
แต่ก็จะมีหลักพื้นฐานที่คล้าย ๆ กันบ้าง
คือจะมีการให้ผู้ร่วมการทดลองทำงานบ่อยครั้งเกี่ยวกับเชาวน์ปัญญา ความอ่อนไหวทางสังคม ความสามารถในการสอน และทักษะในการบำบัดโรค[10] 
ซึ่งอาจจะให้ทำคนเดียว เป็นคู่ หรือเป็นกลุ่ม
หลังจากเสร็จแล้ว  จะมีการให้คำวิจารณ์หรือคะแนนที่กุขึ้นโดยสุ่ม
ในงานทดลองบางงาน  จะมีการจูงใจให้เกิดอารมณ์บางอย่างเพื่อตรวจสอบอิทธิพลของอารมณ์ต่อความเอนเอียง[15] 
ท้ายสุดแห่งการทดลอง  จะมีการให้ผู้ร่วมการทดลองอ้างเหตุผลเกี่ยวกับผลที่ได้ (ว่าทำไม่ถึงออกมาดีหรือไม่ดี)
ผู้ทำงานวิจัยจะทำการประเมินการอ้างเหตุผล  เพื่อสำรวจว่ามีความเอนเอียงรับใช้ตนเองในระดับไหน[10]
การทดลองทางระบบประสาท
งานทดลองที่ทันสมัยกว่า  จะใช้การสร้างภาพสมองเพื่อเป็นข้อมูลเพิ่มจากวิธีการทดลองแบบอื่น ๆ ด้วย
มีการตรวจสอบประสาทสัมพันธ์ (Neural correlates) ของความเอนเอียงรับใช้ตนเองโดยทั้งการสร้างภาพแบบการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG)[12] 
และโดย fMRI[11] 
เทคนิคเหล่านี้ช่วยสร้างความเข้าใจ  เกี่ยวกับบริเวณสมองที่มีการทำงานเมื่อเกิดความเอนเอียงนี้
และช่วยในการแยกแยะการทำงานของสมองในคนปกติและในคนไข้[16]
วิธีตรวจสอบโดยธรรมชาติ
การประเมินผลงานย้อนหลังสามารถใช้ในการตรวจสอบความเอนเอียง
ยกตัวอย่างเช่น  เมื่อมีการรายงานงบกำไรขาดทุนของบริษัท  ก็จะมีการให้ผู้ร่วมการทดลองอ้างเหตุผลของผลที่ได้[8] 
ซึ่งสามารถใช้ในการตรวจสอบดูว่า  พนักงานและผู้บริหารงานมีทัศนคติอย่างไรเกี่ยวกับความสำเร็จและความล้มเหลวของบริษัท
วิธีนี้สามารถรวบรวมตัวแปรต่าง ๆ มากมาย  เพื่อใช้ในการกำหนดว่ามีความเอนเอียงแบบนี้หรือไม่
องค์ประกอบและตัวแปร
แรงจูงใจ
มีแรงจูงใจสองอย่างที่มีผลต่อความเอนเอียงนี้  คือ  การยกตนเอง (self-enhancement) และการรักษาภาพพจน์ (self-presentation)[7] 
การยกตัวเองมีจุดมุ่งหมายเพื่อพิทักษ์คุณค่าของตนไว้  คือการอ้างเหตุความสำเร็จภายใน  และอ้างเหตุความล้มเหลวภายนอก  จะช่วยในการรักษาคุณค่าของตนไว้
ส่วนการรักษาภาพพจน์หมายถึงความต้องการที่จะแสดงภาพพจน์ให้คนอื่นเห็น  โดยใช้การอ้างเหตุผลรับใช้ตนเองเพื่อรักษาภาพพจน์ที่คนอื่นมีเกี่ยวกับตน[7] 
ยกตัวอย่างเช่น  เราสามารถอ้างความสำเร็จว่าเป็นของตน  แต่หลีกเลี่ยงความล้มเหลว  เพื่อรักษาภาพพจน์ของตนต่อผู้อื่น
แรงจูงใจต่าง ๆ จะทำงานร่วมกับองค์ประกอบต่าง ๆ ทางประชาน  เพื่อสร้างการอ้างเหตุผลที่น่าพึงใจต่อตนเอง  ซึ่งเป็นการพิทักษ์ภาพพจน์ของตน  สำหรับผลที่ได้นั้น[7]
โลคัสของการควบคุม
โลคัสของการควบคุม (Locus of control) เป็นองค์ประกอบหลักอย่างหนึ่งของสไตล์การอ้างเหตุผล (attribution style)
บุคคลที่มีโลคัสภายในจะเชื่อว่า  ตนมีอำนาจเหนือสถานการณ์และพฤติกรรมของตนจะมีผล
ส่วนบุคคลที่มีโลคัสภายนอกจะเชื่อว่า  ปัจจัยภายนอก  เคราะห์  และโชค  จะเป็นตัวกำหนดสถานการณ์และพฤติกรรมของตนจะไม่มีผล[17] 
ผู้ที่มีโลคัสภายนอกมีโอกาสที่จะแสดงความเอนเอียงประเภทนี้เมื่อเกิดความล้มเหลว  มากกว่าผู้ที่มีโลคัสภายใน[10][18] 
สไตล์การอ้างเหตุผลระหว่างผู้มีโลคัสสองอย่าง  จะไม่แตกต่างกันมากเมื่อเกิดความสำเร็จ
เพราะว่า  บุคคลทั้งสองประเภทไม่มีความจำเป็นที่จะต้องพิทักษ์ภาพพจน์ของตนเองในเมื่อเกิดความสำเร็จ
นักบินผู้มีโลคัสภายใน  มีโอกาสมากกว่าที่จะแสดงความเอนเอียงนี้  ในเรื่องทักษะการบินและประวัติความปลอดภัยของตน[18]
เพศ
งานวิจัยหลายงานแสดงความแตกต่างกันเล็กน้อย  ระหว่างเพศชายและเพศหญิง  ในเรื่องความเอนเอียงนี้
ในงานสำรวจที่ให้คำตอบเอง  ที่ตรวจสอบปฏิสัมพันธ์ระหว่างคู่รัก
ผู้ชายมักจะอ้างว่าเป็นความผิดของคู่  มากกว่าผู้หญิง[19] 
นี้อาจจะเป็นหลักฐานว่า  ผู้ชายมีความเอนเอียงนี้มากกว่าผู้หญิง  แม้ว่า  งานทดลองนี้จะไม่ได้ตรวจสอบการอ้างเหตุผลเมื่อมีผลบวก
อายุ
ผู้ใหญ่วัยสูงกว่า  โทษเหตุภายในเมื่อมีผลลบมากกว่า[20] 
สไตล์การอ้างเหตุผลที่แตกต่างกันตามอายุแสดงว่า  ความเอนเอียงนี้อาจมีน้อยกว่าในผู้สูงอายุกว่า
แต่ว่าผู้ใหญ่สูงอายุที่โทษเหตุภายในว่า  เป็นเหตุของผลลบเหล่านี้  ประเมินตนเองด้วยว่ามีสุขภาพไม่ดี
และดังนั้น  องค์ประกอบทางอารมณ์เชิงลบ  อาจจะเป็นตัวแปรสับสนของอายุ (คือทำให้ไม่ชัดเจนว่า  อายุหรืออารมณ์เชิงลบ  เป็นเหตุแห่งความแตกต่างของระดับความเอนเอียงนี้ในผู้สูงอายุ)
วัฒนธรรม
มีหลักฐานที่แสดงความแตกต่างกันระหว่างวัฒนธรรม  โดยเฉพาะในสังคมตะวันตกที่เน้นความเป็นตัวของตัวเอง (individualistic) เปรียบเทียบกับสังคมอื่นที่เน้นส่วนรวม (collectivistic)[21] 
คือ  ประโยชน์จุดมุ่งหมายของครอบครัวและชุมชนจะมีความสำคัญกว่าในวัฒนธรรมที่เน้นส่วนรวม
และโดยเปรียบเทียบกัน  ประโยชน์จุดมุ่งหมายของตนและความเป็นตัวของตัวเองที่เน้นในสังคมตะวันตก  จะเพิ่มความจำเป็นสำหรับคนในวัฒนธรรมเช่นนี้  ในการพิทักษ์และเพิ่มพูนความภูมิใจในตนเอง
ถึงจะมีงานวิจัยที่แสดงความแตกต่างเช่นนี้  ก็ยังมีงานวิจัยที่แสดงผลขัดกัน  คือแสดงการอ้างเหตุผลที่คล้ายกันระหว่างสังคมที่เน้นความเป็นตัวของตัวเองและสังคมที่เน้นส่วนรวม  โดยเฉพาะก็คือ  ระหว่างประเทศเบลเยี่ยม เยอรมนีตะวันตก เกาหลีใต้ และสหราชอาณาจักร[22] 
งานวิจัยเหล่านี้มักจะรวบรวมข้อมูลจากงานทดลองที่ออกแบบและทำกับนักศึกษามหาวิทยาลัย
ส่วนงานที่ใช้วิธีการรวบรวมข้อมูลที่มีอยู่จริง ๆ ระหว่างบริษัทในประเทศสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่นพบว่า[23]
ทั้งบริษัทอเมริกันและญี่ปุ่นทำการอ้างเหตุเกี่ยวกับผลบวก มากกว่าผลลบ
บริษัทอเมริกันจะเน้นการกล่าวถึงผลบวกมากกว่าบริษัทญี่ปุ่น ซึ่งแสดงว่าบริษัทญี่ปุ่นสามารถยอมรับข้อมูลเชิงลบเกี่ยวกับองค์กรได้มากกว่า
ทั้งบริษัทอเมริกันและญี่ปุ่นจะอ้างเหตุภายในสำหรับผลบวก (คืออ้างว่าผลบวกเกิดจากความสามารถการกระทำของบริษัท)
บริษัทญี่ปุ่นจะโทษปัจจัยภายนอกสำหรับผลลบมากกว่าบริษัทอเมริกัน
ดังนั้น  โดยรวม ๆ แล้ว  นักวิทยาศาสตร์ก็ยังไม่มีมติร่วมกันว่า  ความแตกต่างทางวัฒนธรรมมีผลต่อความเอนเอียงนี้อย่างไร
แต่ว่า  ดูเหมือนว่าจะมีความแตกต่างอย่างเป็นระบบ  โดยเฉพาะระหว่างวัฒนธรรมตะวันตกและวัฒนธรรมอื่น ๆ 
บทบาท
งานวิจัยที่แยกบทบาทของผู้ร่วมการทดลองเป็นผู้ทำงานหรือผู้สังเกตการณ์ผู้ทำงาน  พบความคล้ายคลึงกับปรากฎการณ์ actor-observer asymmetry (อสมมาตรระหว่างผู้ทำงานกับผู้สังเกตการณ์)
คือ  ผู้ทำงานจะแสดงความเอนเอียงรับใช้ตนเองในการให้เหตุผลความสำเร็จหรือความล้มเหลวของงาน
แต่ผู้สังเกตการณ์ผลงานของผู้อื่นจะมีการให้เหตุผลที่ต่างกัน[10] 
คือ  ผู้สังเกตการณ์มักจะมีความเป็นกลางมากกว่าในการยกปัจจัยภายในและภายนอกว่าเป็นเหตุของผลงานที่ได้
นี้อาจจะเป็นเพราะว่า  นี่เป็นเรื่องของภาพพจน์ของผู้ทำงานโดยตรง  และดังนั้น  ผู้ทำงานจะต้องพิทักษ์ภาพพจน์ของตน
ส่วนผู้สังเกตการณ์ไม่มีความโน้มเอียงในการพิทักษ์ภาพพจน์ของผู้อื่น[24]
ความภูมิใจในตนและอารมณ์
อารมณ์ต่าง ๆ สามารถมีอิทธิพลต่อความรู้สึกภูมิใจในตน (self-esteem)
ซึ่งก็จะมีผลต่อความรู้สึกว่าต้องทำการปกป้องภาพพจน์ของตน
เชื่อกันว่าบุคคลที่มีความภูมิใจในตนสูง  จะมีการพิทักษ์รักษาภาพพจน์ของตนมากกว่า
และดังนั้น  ก็จะแสดงความเอนเอียงรับใช้ตนมากกว่าผู้ที่มีความภูมิใจในตนที่ต่ำกว่า[10] 
ในงานวิจัยหนึ่ง  ผู้ร่วมการทดลองที่ทำให้เกิดอารมณ์คือความรู้สึกผิด  หรือขยะแขยง  มีโอกาสน้อยลงที่จะอ้างเหตุรับใช้ตนเองในความสำเร็จ  และอ้างเหตุปกป้องตนเองในความล้มเหลว[15] 
นักวิจัยในงานนี้สรุปว่า  อารมณ์คือความรู้สึกผิดหรือความรู้สึกขยะแขยงลดระดับความภูมิใจในตน
และดังนั้น  จึงลดระดับความเอนเอียงรับใช้ตน
ความสำนึกตนและโอกาสพัฒนา
ความสัมพันธ์ระหว่างระดับความสำนึกตน (self awareness) และความรู้สึกว่ามีโอกาสที่จะพัฒนา  มีอิทธิพลต่อความเอนเอียงนี้[25] 
คือ  บุคคลที่มีความสำนึกตนสูง  จะอ้างเหตุภายในว่าทำให้เกิดความล้มเหลวเมื่อรู้สึกว่า  มีโอกาสสูงที่จะพัฒนาในงานนั้น
แต่ว่า  จะเกิดความเอนเอียงนี้  คือโทษปัจจัยภายนอก  เมื่อรู้สึกว่า  มีโอกาสน้อยที่จะพัฒนาในงานนั้น
ส่วนบุคคลที่มีความสำนึกตนน้อย  จะโทษปัจจัยภายนอกไม่ว่าโอกาสการพัฒนาในงานจะมีแค่ไหน
ผลของความเอนเอียงในสถานการณ์จริง ๆ
ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล
การแสดงออกของความเอนเอียงนี้อาจขึ้นอยู่กับความใกล้ชิดกันระหว่างบุคคล  คือความสัมพันธ์ทางสังคม
เมื่อทำงานเป็นคู่ในงานที่สืบเนื่องกัน  คู่ที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดจะไม่แสดงความเอนเอียงนี้  ในขณะที่คู่ที่มีความสัมพันธ์ห่างกันจะแสดง[4] 
งานศึกษาความเอนเอียงในสังคมหนึ่งเสนอว่า  ความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดจะจำกัดความโน้มเอียงในการยกตนของแต่ละบุคคล[26]  
คือแต่ละคนจะถ่อมตัวกว่าเมื่อมีความสัมพันธ์ใกล้ชิด  และเป็นไปได้น้อยกว่าที่จะใช้ความสัมพันธ์นั้นเพื่อประโยชน์ตน
แม้ว่า  ความเข้าใจว่าทำไมคู่ที่มีความสัมพันธ์เช่นนี้จึงเว้นจากความเอนเอียงนี้  ยังไม่ชัดเจน
แต่อาจจะอธิบายได้โดยส่วนหนึ่ง  โดยความรู้สึกดี ๆ ที่มีต่อกันและกัน
งานวิจัยอีกงานหนึ่งพบผลที่คล้ายคลึงกัน  เมื่อตรวจสอบเพื่อนและคนแปลกหน้า
มีการให้ผู้ร่วมการทดลองเป็นคู่ ๆ ทำงานสร้างสรรค์ที่สืบเนื่องกัน  แต่บอกว่าผลงานเป็นความสำเร็จหรือความล้มเหลวโดยกุขึ้น
คนแปลกหน้ามักจะแสดงความเอนเอียงนี้ในการอ้างเหตุผล
ส่วนผู้เป็นเพื่อนมักจะยกคุณและโทษให้ทั้งตนเองและเพื่อนเท่า ๆ กันทั้งกรณีสำเร็จและกรณีล้มเหลว
ซึ่งนักวิจัยถือเอาเป็น "ขอบเขตของการยกตนเอง"[4]
ในที่ทำงาน
มีงานวิจัยที่แสดงว่า  ผลการสมัครงานสามารถอธิบายได้ด้วยความเอนเอียงนี้  ถ้าได้งานเราจะอ้างว่าเป็นเพราะเหตุภายใน  แต่ถ้าไม่ได้งานก็จะอ้างว่าเป็นเพราะปัจจัยภายนอก[27] 
แต่ว่า  เมื่อมีการตรวจสอบคำอธิบายความว่างงานด้วยการทดลอง  โดยการให้ผู้ร่วมการทดลองจินตนาการถึงงานที่กำลังรับสมัคร  และความเป็นไปได้ในระดับต่าง ๆ ของการได้งาน  จะไม่พบความเอนเอียงชนิดนี้[3] 
นักวิจัยอ้างว่า  นี้อาจจะเป็นเพราะความแตกต่างกันระหว่างบทบาทของผู้กระทำ-ผู้สังเกตการณ์  ในการแสดงความเอนเอียงนี้
ในที่ทำงานจริง ๆ ผู้ที่รับความบาดเจ็บต่ออุบัติเหตุที่รุนแรงมักจะโทษปัจจัยภายนอก
แต่ว่า  เพื่อนร่วมงานและผู้บริหารมักจะโทษการกระทำของผู้ที่รับความบาดเจ็บ[28]
ความต่าง ๆ กันเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลของความเอนเอียง  ที่กล่าวถึงในหัวข้อที่แล้ว  จะมีผลต่อการอ้างเหตุของผลที่เกิดขึ้นในที่ทำงาน
ในงานทดลองหนึ่งที่ตรวจสอบพลวัตของกลุ่ม  มีการให้ผู้ร่วมการทดลองซึ่งเป็นสมาชิกกลุ่ม  ทำงานตัดสินใจผ่านการสื่อสารกับสมาชิกอื่น ๆ ทางคอมพิวเตอร์
ผลงานทดลองว่า  ในผลล้มเหลว  ผู้ร่วมการทดลองจะมีความเอนเอียงนี้
และความห่างไกลกันเพราะเหตุความสัมพันธ์ที่มีผ่านคอมพิวเตอร์  จะเพิ่มระดับการยกโทษให้กันและกันในกรณีล้มเหลว[29]
มีงานวิจัยหลายงานที่พบว่า  ความรักตัวเอง (narcissism) มีความสัมพันธ์กับการให้คะแนนตัวเองสูงขึ้นของหัวหน้ากลุ่ม  
ในงานวิจัยปี ค.ศ. 2006 นักวิจัยก็พบเหมือนกันว่า  ความรักตัวเองมีความสัมพันธ์กับการชื่มชมตัวเองของหัวหน้ากลุ่ม
แต่ว่า  ความรักตัวเองของหัวหน้ากลุ่มจะมีผลลบต่อการให้คะแนนหัวหน้าจากลูกน้อง 
และงานวิจัยก็แสดงด้วยว่า  ความรักตัวเองของหัวหน้า  จะมีผลเป็นการให้คะแนนบวกกับตัวเองแม้ในการกระทำที่มีผลลบต่อองค์กร  และในการปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น  ซึ่งจะแตกต่างจากคะแนนที่ลูกน้องให้กับหัวหน้า[30]  
และเพราะว่าความรักตัวเองหมายถึงทั้งการชื่มชมตัวเองที่มีกำลัง
และความโน้มน้าวทางพฤติกรรมอย่างอื่น ๆ ที่อาจจะดูไม่ดีสำหรับคนอื่น
เป็นไปได้ที่ความรักตัวเองจะมีอิทธิพลต่อความรู้สึกเกี่ยวกับตัวเองและความรู้สึกเกี่ยวกับผู้อื่นที่ต่าง ๆ กัน
และความเข้าใจในเรื่องนี้อาจสำคัญเพราะว่า  ความแตกต่างของความรู้สึกต่อตนเองและต่อผู้อื่น  เป็นรากฐานของการบริหารการปฏิบัติงานและการพัฒนาบางวิธี[30]
ในห้องเรียน
งานวิจัยทั้งในห้องแล็บทั้งในเหตุการณ์จริง ๆ พบว่า  ทั้งคุณครูทั้งนักเรียนต่างก็มีความเอนเอียงรับใช้ตนเอง  เกี่ยวเนื่องกับผลที่ได้ในห้องเรียน[31] 
การยกย่องตนเองและโทษปัจจัยอื่น  อาจจะทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างคุณครูกับนักเรียน  เพราะว่า  ต่างคนต่างไม่รับผิดชอบ (ผลไม่ดีที่เกิดขึ้น)
คือ  นักเรียนอาจจะโทษคุณครู  ในขณะที่คุณครูก็จะถือเอาว่าเป็นหน้าที่ของนักเรียน
แต่ว่า  ทั้งคุณครูทั้งนักเรียนต่างก็มีความเข้าใจว่า  อีกฝ่ายหนึ่งมีความเอนเอียง  ซึ่งอาจจะเป็นตัวบ่งชี้ว่าอาจจะมีวิธีแก้ปัญหานี้
เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์
คอมพิวเตอร์ได้กลายมาเป็นส่วนสำคัญของชีวิต
มีงานวิจัยที่แสดงว่า  เราอาจจะมีปฏิสัมพันธ์กับคอมพิวเตอร์  เหมือนกับมีกับบุคคลอื่น  โดยที่เป็นไปใต้จิตสำนึก[32] 
การมีปฏิสัมพันธ์เยี่ยงนี้  บวกกับทฤษฎีความเอนเอียงรับใช้ตนเอง  ดูเหมือนจะแสดงว่า
ผู้บริโภคที่ใช้คอมพิวเตอร์ซื้อสินค้า  อาจจะยกเครดิตให้ตนเองเมื่อการซื้อสินค้านั้นสำเร็จลงด้วยดี  แต่จะโทษคอมพิวเตอร์เมื่อมีผลลบ
แต่ก็มีผลงานวิจัยที่พบว่า  ผู้บริโภคจะให้เครดิตคอมพิวเตอร์เมื่อเกิดความสำเร็จและจะไม่โยนโทษให้เมื่อมีความล้มเหลว
ถ้ามีการเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวกับคอมพิวเตอร์  ที่ทำให้ผู้บริโภครู้สึกว่าอาจทำให้เกิดความเสียหายได้[6] 
เหตุผลที่ไม่โทษคอมพิวเตอร์อีกอย่างหนึ่งก็คือ  เราคุ้นเคยต่อความใช้งานได้ที่ไม่ค่อยดี  ลูกเล่นสมรรถภาพที่ใช้ยาก  จุดบกพร่องต่าง ๆ   และความล้มเหลวฉับพลัน  ที่พบในโปรแกรมประยุกต์ (ซอฟต์แวร์แอปพลิเคชัน) โดยทั่ว ๆ ไป  ดังนั้น  เราจึงไม่ค่อยบ่นเกี่ยวกับปัญหาคอมพิวเตอร์
และกลับเชื่อว่า  เป็นหน้าที่ความรับผิดชอบของตนที่จะต้องเข้าใจปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น  และที่จะหาวิธีแก้ปัญหาเหล่านั้น
ปรากฎการณ์ที่แปลกนี้  พบในงานตรวจสอบปฏิสัมพันธระหว่างมนุษย์-คอมพิวเตอร์หลายงานเมื่อไม่นานนี้[33]
การกีฬา
มีหลักฐานว่า  นักกีฬามีความเอนเอียงรับใช้ตนเองเมื่อพิจารณาผลของการแข่งขัน
ในงานวิจัยหนึ่ง  ที่นักกีฬามวยปล้ำระดับมหาวิทยาลัยในสหรัฐอเมริกา  กล่าวถึงเหตุของผลการแข่งขัน
ผู้ชนะจะมีโอกาสมากกว่าผู้แพ้  ที่จะอ้างเหตุภายใน (คือชมว่าเป็นความสามารถของตน)[5] 
นักวิจัยให้ข้อสังเกตว่า  มวยปล้ำเป็นการแข่งขันหนึ่งต่อหนึ่งและมีผู้ชนะที่ชัดเจน
ดังนั้น  กีฬาชนิดอื่นที่มีลักษณะเช่นเดียวกัน  อาจจะมีปรากฎการณ์ของความเอนเอียงคล้าย ๆ กัน
แต่ว่ากีฬาทีม  หรือกีฬาที่มีการแพ้ชนะที่ไม่ชัดเจน  อาจจะไม่มีรูปแบบความเอนเอียงในลักษณะเดียวกัน[5]
ภาวะซึมเศร้า
คนไข้ภาวะซึมเศร้ามักจะมีความเอนเอียงนี้ในระดับที่น้อยกว่าคนปกติ[9] 
ในงานทดลองหนึ่งที่สำรวจผลของพื้นอารมณ์ (mood) ต่อความเอนเอียงนี้  โดยที่พื้นอารมณ์ของผู้ร่วมการทดลอง  จะมีการปรับเปลี่ยนให้เป็นไปทางเชิงบวกหรือเชิงลบ
ผู้มีพื้นอารมณ์เชิงลบ  มีโอกาสที่จะให้เครดิตตัวเองเพราะผลสำเร็จน้อยกว่าผู้มีพื้นอารมณ์เชิงบวก  โดยไปให้เครดิตปัจจัยภายนอกแทน[34] 
มีการเสนอว่า  พื้นอารมณ์เชิงลบของผู้มีภาวะซึมเศร้า และความใส่ใจที่มุ่งไปในตน  เป็นตัวอธิบายว่า ทำไมคนไข้คลินิกที่มีภาวะซึมเศร้า  จึงมีโอกาสน้อยกว่าที่จะแสดงความเอนเอียงนี้เทียบกันคนปกติ[9]

งานวิจัยทางประสาท
fMRI
มีการใช้เทคนิค fMRI ในการสร้างภาพสมองของคนปกติเมื่อเกิดความเอนเอียงนี้
เมื่ออ้างเหตุผลที่มีความเอนเอียง  สมองจะเกิดการทำงานในเขต dorsal striatum ซึ่งมีบทบาทในพฤติกรรมที่ประกอบกับแรงจูงใจ  และในเขต dorsal anterior cingulate[12][35] 
แต่ในคนไข้โรคซึมเศร้า  จะมีการเชื่อมต่อกันที่อ่อนกว่าระหว่างเขต dorsomedial prefrontal cortex และระบบลิมบิก  ดังนั้น  การทำงานเชื่อมต่อกันนี้  อาจมีบทบาทเกี่ยวกับการอ้างเหตุผลรับใช้ตนเอง[16]
EEG
ในงานวิจัยหนึ่งที่ใช้เทคนิคการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) ในการเช็คการทำงานของสมอง
ผู้ร่วมการทดลองจะได้รับฟังผลงานที่กุขึ้น  แล้วให้ให้เหตุผล
ปฏิกิริยาที่รับใช้ตนเองจะไม่แสดงการทำงานในระดับที่สูงขึ้นของ dorsomedial frontal cortex ก่อนจะอ้างเหตุผล  โดยต่างจากปฏิกิริยาที่ไม่รับใช้ตนเอง  
การไม่มีทำงานของสมองในเขตนี้บ่งว่า การควบคุมตนเอง  ซึ่งเป็นหน้าที่ของสมองส่วน dorsomedial frontal cortex จะไม่เกิดขึ้นเมื่อรับใช้ตนเอง  ในระดับเดียวกันกับเมื่อไม่รับใช้ตนเอง[11]
ดูเพิ่ม
ความเอนเอียงโดยการมองในแง่ดี
เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:ความเอนเอียงทางประชาน
หมวดหมู่:จิตวิทยาสังคม