Question: కజకిస్థాన్ దేశ విస్తీర్ణత ఎంత?

రష్యన్ భాష



రష్యన్ (русский язык, russkiy yazyk, ఉచ్ఛారణ [ˈruskʲɪj jɪˈzɨk]) అనేది ప్రధానంగా రష్యా, బెలారస్, ఉక్రెయిన్, కజకిస్థాన్ మరియు కిర్గిజ్‌స్థాన్‌లలో ఉపయోగించే ఒక స్లావిక్ భాష. అనధికారిక భాషగా ఉన్నప్పటికీ, ఉక్రెయిన్, లాట్వియా మరియు ఈస్టోనియా దేశాల్లో దీనిని విస్తృతంగా మాట్లాడుతున్నారు, ఒకప్పుడు USSRలో రిపబ్లిక్‌లుగా ఉన్న ఇతర దేశాల్లోనూ కొంత వరకు ఈ భాష ఉపయోగంలో ఉంది.[4]
భౌగోళికపరంగా యూరేషియా భూభాగంలో ఈ భాషను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తుండటంతోపాటు, స్లావిక్ భాషల అన్నింటిలో అత్యధికంగా మాట్లాడే భాషగా, యూరోప్‌లో అతిపెద్ద స్థానిక భాషగా ఇది గుర్తించబడుతుంది. రష్యన్ భాష అనేది ఇండో-యూరోపియన్ భాషల కుటుంబానికి చెందినది కావడంతో పాటు ఉనికిలో ఉన్న మూడు (లేదా రష్యన్‌తో సహా నాలుగు) తూర్పు స్లావిక్ భాషలలో ఒకటిగా ఉంది. పురాతన తూర్పు స్లావోనిక్‌కు సంబంధించిన లిఖితపూర్వక ఉదాహరణలు 10వ శతాబ్దం నుంచి ఉన్నట్లుగా ధ్రువీకరించబడింది. ఐక్యరాజ్యసమితిలో ఉపయోగించే ఆరు అధికారిక భాషల్లో ఇది కూడా ఒకటి.
తాలవ్య ద్వితీయ ఉచ్ఛారణ మరియు మృదు మరియు కఠిన శబ్దాలుగా పిలవబడే భాగాలు లేకుండా ఉండడం ద్వారా రష్యన్ భాష హల్లు వర్ణాల మధ్య స్పష్టమైన వ్యత్యాసాన్ని చూపుతుంది. ఈ రకమైన వ్యత్యాసం అనేది దాదాపు అన్ని హల్లు జతల మధ్య కనిపించడంతో పాటు రష్యన్ భాషకు సంబంధించి ఇదొక అతిముఖ్యమైన విలక్షణ అంశంగా ఉంది. ఒత్తి పలకని అచ్చులను తగ్గించడం అనేది కూడా రష్యన్ భాషలో మరో ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది, ఈ రకమైన ఒత్తి పలకని అచ్చులనేవి కొంతవరకు ఆంగ్ల భాషలో ఉపయోగించే వాటిని పోలి ఉంటాయి. ఈ భాషలో ఒత్తి పలికే వర్ణాలను ఊహించలేము, లేఖన శాస్త్రం ప్రకారం సాధారణంగా సూచించబడనప్పటికీ[5], ఆక్యూట్ యాక్సెంట్ (знак ударения )అనే రూపంలో ఇందుకోసం ఒక ఎంపిక అందుబాటులో ఉండడంతో పాటు ఒత్తి పలికే పదాల కోసం దీన్ని తప్పకుండా ఉపయోగించడం జరుగుతోంది (మరోరకంగా చెప్పాలంటే ఒకేరకంగా ఉండే పదాల మధ్య తేడాను చూపేందుకు లేదా అసాధారణ పదాలు లేదా పేర్ల యొక్క స్పష్టమైన ఉచ్ఛారణను గుర్తించడం కోసం కూడా దీన్ని ఉపయోగించడం జరుగుతుంది).
వర్గీకరణ
రష్యన్ అనేది ఇండో-యూరోపియన్ కుటుంబానికి చెందిన ఒక స్లావిక్ భాష. మాట్లాడే భాష రూపంలో చూసినపుడు తూర్పు స్లావిక్ బృందానికి చెందిన ఉక్రెనియన్ మరియు బెలారుసియన్‌లు దీనికి సంబంధించిన సన్నిహిత భాషలుగా ఉంటాయి. తూర్పు మరియు దక్షిణ ఉక్రెయిన్‌లోని అనేక ప్రాంతాల్లో మరియు బెలారస్ వ్యాప్తంగా, ఈ భాషలను ప్రత్యామ్నాయంగా మాట్లాడుతుంటారు, కొన్ని నిర్దిష్ట ప్రాంతాల్లో సంప్రదాయకంగా రెండు భాషలు ఉపయోగించడం వల్ల భాషా మిశ్రమానికి దారితీసింది, తూర్పు ఉక్రెయిన్‌లోని సుర్జైక్ మరియు బెలారస్‌లోని ట్రాసియాన్కాలు ఇందుకు ఉదాహరణలు. తూర్పు స్లావిక్ ఓల్డ్ నోవ్‌గోరోడ్ మాండలికం అనేది 15వ లేదా 16వ శతాబ్దంలోనే మాయమైనప్పటికీ, ఆధునిక రష్యన్ భాషా నిర్మాణంలో ఇది గణనీయమైన పాత్ర పోషించినట్లు కొన్నిసార్లు భావిస్తుంటారు. వీటి తర్వాత పశ్చిమ స్లావిక్ భాషలు, ప్రత్యేకించి పోలీష్ మరియు స్లోవాక్‌లనేవి రష్యన్ భాషకు సంబంధించి దగ్గరి సంబంధం కలిగిన భాషలుగా ఉంటాయి; ప్రత్యేకించి బల్గేరియన్ భాష కొంతవరకు విభిన్నమైన వ్యాకరణాన్ని కలిగి ఉన్నప్పటికీ, దక్షిణ స్లావిక్ భాషలనేవి రష్యన్ భాషకు సన్నిహిత భాషల్లో ఆ తరువాతి స్థానంలో ఉంటాయి. 
పదజాలం (ప్రధానంగా సంగ్రహించబడినవి మరియు సాహిత్య పదాలు), పద నిర్మాణాల యొక్క సూత్రాలు, మరియు, కొంత విస్తృతిలో రూపభేదాలు మరియు రష్యన్ యొక్క సాహిత్య శైలి లాంటివి చర్చి స్లావోనిక్ ద్వారా కూడా ప్రభావితమవుతాయి, అలాగే అభివృద్ధి చెందిన మరియు పాక్షికంగా స్వీకరించబడిన రూపంలోని దక్షిణ స్లావిక్ ఓల్డ్ చర్చి స్లావోనిక్ భాషలనేవి రష్యన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి ద్వారా ఉపయోగించబడుతాయి. అయినప్పటికీ, తూర్పు స్లావిక్ రూపాలనేవి వేగంగా క్షీణించిపోతున్న వివిధ రకాల మాండలికాల్లో ఉపయోగించడానికి మొగ్గు చూపుతుంటాయి. మరికొన్నిసార్లు, తూర్పు స్లావిక్ మరియు చర్చి స్లావోనిక్‌ రూపాలు రెండూ కూడా అనేక విభిన్న రకాల అర్థాలతో ఉపయోగంలో ఉంటాయి. వివరాల కోసం, రష్యన్ ఉచ్ఛారణ శాస్త్రం మరియు రష్యన్ భాష చరిత్ర చూడండి.
రష్యన్ ఉచ్ఛారణ శాస్త్రం మరియు వాక్య నిర్మాణం (ప్రత్యేకించి ఉత్తర మాండలికాల్లో) సైతం ఫిన్నో-అగ్రిక్ ఉపకుటుంబం యొక్క విస్తారమైన ఫిన్నిక్ భాషలైన మెర్యా, మోక్ష, ముర్రోమియన్, మెష్‌చెరా, వెప్స్, ఎట్ సెటేరా భాషలతో సైతం కొంతమేర ప్రభావితమై ఉంటుంది. ఈ భాషల్లో కొన్ని ప్రస్తుతం కనిపించకుండా పోయాయి, ఈ భాషలను ప్రస్తుతం రష్యా యొక్క యూరోపియన్ భాగమైన కేంద్ర మరియు ఉత్తర ప్రాంతాల్లో ఉపయోగించేవారు. చాలాకాలం ముందే, అనగా ప్రారంభ మధ్య కాలంలోనే ఇవి తూర్పు స్లావిక్‌తో సంబంధంలోకి రావడంతో పాటు చివరకు ఆధునిక రష్యన్ భాషకు సంబంధించి ఆధారంగా పరిణమించాయి. మాస్కో యొక్క ఉత్తరం, ఈశాన్యం మరియు వాయువ్యంలో మాట్లాడే రష్యన్ మాండలీకాలన్నీ గుర్తించదగిన సంఖ్యలో ఫిన్నో-అగ్రిక్ మూలానికి సంబంధించిన పదాలను కలిగి ఉంటాయి.[6][7] శతాబ్దాల కాలగమనంలో రష్యన్‌కు సంబంధించిన పదజాలం మరియు సాహిత్యం లాంటివన్నీ పాశ్చాత్య మరియు సెంట్రల్ యూరోపిన్ భాషలైన పోలిష్, లాటిన్, డచ్, జర్మన్, ఫ్రెంచ్, మరియు ఇంగ్లీష్ భాషల ద్వారా ప్రభావితం కావడం జరిగింది.[8]
మోంటిరే, కాలిఫోర్నియాలోని డిఫెన్స్ లాంగ్వేజ్ ఇనిస్టిట్యూట్ ప్రకారం, స్థానికంగా ఇంగ్లీష్ మాట్లాడేవారు నేర్చుకోవడానికి అవసరమైన క్లిష్టతను అనుసరించి రష్యన్‌ను స్థాయి III భాషగా వర్గీకరించడం జరిగింది, ఈ భాష మాట్లడడంలో మధ్యస్థ స్థాయి స్పష్టత సాధించేందుకు సరాసరిగా 780 గంటల సూచనలు అవసరమవుతుంది. దీంతోపాటు ఆంగ్లం మాట్లాడే వారికి ఈ భాషలో నైపుణ్యం సాధించడం కష్టతరమైన విషయం కావడం మరియు అమెరికన్ ప్రపంచ విధానం దీనికి కీలక పాత్ర ఉండటం రెండు కారణాల వల్ల యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఇంటెలిజెన్స్ కమ్యునిటీ ఈ భాషను ఒక "కఠినమైన లక్ష్య" భాషగా పరిగణిస్తుంది.
భౌగోళిక విస్తరణ
సోవియట్ కాలంలో, వివిధ ఇతర జాతి సమూహాల యొక్క భాషల విషయంలో ఉపయోగించిన విధానం ఆచరణలో అస్థిరత్వాన్ని కలిగివుంది. రాజ్యాధికారం కలిగిన రిపబ్లిక్‌లు సొంత అధికారిక భాష కలిగి ఉన్నప్పటికీ, జాతి మొత్తాన్ని ఏకం చేసే పాత్ర మరియు అద్వితీయమైన హోదా మాత్రం రష్యన్‌కే కేటాయించారు, అయితే కేవలం 1999లో మాత్రమే రష్యన్‌ను అధికార భాషగా ప్రకటించడం జరిగింది.[9] 1991లో USSR యొక్క విభజన తర్వాత, స్వతంత్రం పొందిన అనేక రాష్ట్రాలు తమ స్థానిక భాషలను ప్రోత్సహించాయి, దీంతోపాటు రష్యన్‌కు ప్రత్యేక హోదా ఇచ్చే అంశాన్ని ఇవి పాక్షికంగా నిర్లక్ష్యం చేశాయి, రష్యన్‌ను పోస్ట్-సోవియట్ జాతీయ సంభాషణ రూపంలో ఈ ప్రాంతం మొత్తం కొనసాగించారు.
లాట్వియాలో తరగతి గదిలో ఈ భాషకు అధికారిక గుర్తింపు మరియు చట్టబద్ధత కల్పించడం గణనీయమైన స్థాయిలో చర్చనీయాంశంగా ఉంది, దేశంలో మూడో వంతు జనాభా రష్యన్ మాట్లాడే వారు (లాట్వియాలో రష్యన్ చూడండి)కావడమే ఇందుకు కారణం. అదేవిధంగా, ఈస్టోనియాలో, దేశం యొక్క ప్రస్తుత జనాభాలో రుస్సోఫోన్స్ 25.6% వాటా కలిగివుండగా, 58.6% స్థానిక ఈస్టోనియా జనాభా రష్యన్ సైతం మాట్లాడే సమర్థత కలిగి ఉండటం పై చర్చకు దారితీసింది.[10] మొత్తం జనాభాలో 67.8% మంది ఈస్టోనియా పౌరులు రష్యన్ మాట్లాడగలరు.[10] అయితే, ఈస్టోనియాలోని యువత విషయంలో మాత్రం రష్యన్ భాషపై పట్టు వేగంగా తగ్గిపోతోంది (ప్రాథమికంగా ఇంగ్లీష్‌పై పట్టు పెరగడమనేది ఇందుకు కారణమవుతోంది). ఉదాహరణకు, జాతిపరంగా 15–19 ఏళ్ల మయసు కలిగిన ఈస్టోనియన్లు 53% మంది కొంతమేర రష్యన్ మాట్లాడగలరు, అయితే, 10–14 ఏళ్ల మధ్య వయసు కలిగిన వారిలో రష్యన్‌పై పట్టు కలిగిన వారి సంఖ్య 19% (ఇంగ్లీష్‌పై పట్టు కలిగిన వారి సంఖ్యలో ఇది మూడో వంతకు సమానం)కు పడిపోయింది.[10]
కజకస్థాన్ మరియు కిర్గిజిస్థాన్‌లలో ఈ రకమైన పరిస్థితి చోటు చేసుకుంది, ఈ నేపథ్యంలో కజక్ మరియు కిర్గిజ్‌లలో వరుసగా రష్యన్ పరిస్థితి ఒక సహ-అధికార భాష స్థాయికి పడిపోయింది. అయితే, ఉత్తర కజక్‌స్థాన్‌లో రష్యన్ మాట్లాడే సమాజాలు నేటికీ ఉనికిలో ఉన్నాయి, మరోవైపు జాతిపరమైన రష్యన్‌లు కజఖిస్థాన్ జనాభాలో 25.6% మేర ఉంటున్నారు.[11]
లిథువేనియాలో ఎవరైతే రష్యన్‌ను మాతృ లేదా ద్వితీయ భాషగా మాట్లాడుతారో వారి సంఖ్య లూథియానా జనాభాలో దాదాపు 60% మేర ఉంటుంది. దీంతోపాటు, బాల్టిక్ స్టేట్స్‌లోని సగానికి పైగా జనాభా రష్యన్ భాషను విదేశీ భాష లేదా మాతృభాష రూపంలో మాట్లాడుతుంటారు.[10][12][13] గ్రాండ్ డచ్ ఆఫ్ ఫిన్‌ల్యాండ్ 1809 నుంచి 1918 వరకు రష్యన్ రాజ్యంలో భాగంగా కొనసాగిన కారణంగా ఫిన్‌ల్యాండ్‌లో నేటికీ రష్యన్ మాట్లాడే వారు ఉనికిలో ఉన్నారు. మొత్తంమీద 33,400 మందిగా ఉన్న రష్యన్ మాట్లాడే ఫిన్‌ల్యాండ్ వాసులు ఆ దేశ జనాభాలో 0.6% వాటా కలిగి ఉన్నారు. వీరిలో ఐదువేల మంది (0.1%) 19వ శతాబ్దం చివరి మరియు 20వ శతాబ్దం వలసదార్లు లేదా వారి వారసులు, ఇక మిగిలినవారు ఇటీవల అంటే 1990లు మరియు అటుతర్వాత వలసవచ్చినవారు.
20వ శతాబ్దంలో తీసుకున్న నిర్ణయం ప్రకారం పాత వర్షా ప్యాక్ట్ మరియు USSRతో పొత్తు కలిగిన ఇతర దేశాల పాఠశాలల్లో రష్యన్‌ని విస్తారంగా నేర్పడం ప్రారంభమైంది. పోలాండ్, బల్గేరియా, చెక్ రిపబ్లిక్, స్లవోకియా, హంగేరీ, అల్బీనియా, మాజీ తూర్పు జర్మనీ మరియు క్యూబాల్లో ఇది అమలైంది. అయినప్పటికీ, యువ తరాలు మాత్రం సాధారణంగా ఈ భాష విషయంలో పట్టు కలిగి ఉండడం లేదు, పాఠశాలల్లో రష్యన్ తప్పనిసరి అనే పరిస్థితి ఎక్కువ కాలం కొనసాగకపోవడమే అందుకు కారణం. అయినప్పటికీ, యూరోబారోమీటర్ 2005 సర్వే,[14] వివరాల ప్రకారం, కొన్ని దేశాల్లో స్పష్టమైన రష్యన్ మాట్లాడే వారి సంఖ్య బాగా ఎక్కువ (20–40%), ప్రత్యేకించి స్లావిక్ భాషలు మాట్లాడేవారు (పోలాండ్, చెక్ రిపబ్లిక్, స్లొవేకియా, మరియు బల్గేరియా లాంటి దేశాలు) రష్యన్ నేర్చుకునే విషయంలో అనుకూలత కలిగి ఉన్నారు. ప్రస్తుతం ఇది మంగోలియాలో ఎక్కువ విస్తారంగా నేర్చుకుంటున్న విదేశీ భాషగా ఉంటోంది, ఇయర్ 7తో ప్రారంభించి 2006 నుంచి రెండో విదేశీ భాషగా ఉంటోంది.[15][16]
ఇజ్రాయిల్‌లోని కనీసం 750,000 మంది (1999 జనాభా గణాంకాల ప్రకారం)మాజీ సోవియట్ యూనియన్ నుంచి వలసవచ్చిన జ్యూయిస్ జాతీయుల ద్వారా కూడా రష్యన్ మాట్లాడబడుతోంది. ఈ కారణంగానే ఇజ్రాయిలీ ప్రెస్ మరియు వెబ్‌సైట్‌లు క్రమం తప్పకుండా రష్యన్‌లో పుస్తకాలను ప్రచురిస్తుంటాయి. అఫ్ఘనిస్థాన్‌లోని కొద్దిపాటి ప్రజల ద్వారా కూడా రష్యన్ ద్వితీయ భాషగా మాట్లాడబడుతోంది (ఆవ్డ్ మరియు సర్వన్, 2003). అక్టోబరు 2009న వెలువడిన BBC నివేదిక ప్రకారం, అఫ్ఘాన్ శరణార్థ పిల్లలు పాఠశాలలో రష్యన్ నేర్చుకుంటున్నారు. ఆ పిల్లలు మళ్లీ అఫ్ఘనిస్థాన్ చేరుకున్నట్టైతే, వారిద్వారా కూడా రష్యన్‌ను రెండో భాషగా మాట్లాడే చిన్నపాటి జనసమూహం అక్కడ తయారు కాగలదు.
కొద్దిపాటి సంఖ్యలో ఉత్తర అమెరికాలోనూ రష్యన్ మాట్లాడే జన సమూహాలు కనిపిస్తాయి, ప్రత్యేకించి U.S. మరియు కెనడాల్లోని న్యూయార్క్ నగరం, ఫిలడెల్ఫియా, బోస్టన్, లాస్ ఏంజెల్స్, నాష్‌విల్లే, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో, సీటెల్, స్పోకన్, టొరంటో, బాల్టిమోర్, మియామీ, చికాగో, డెన్వెర్ మరియు క్లేవ్‌ల్యాండ్ లాంటి అతిపెద్ద పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఈ రకమైన సమూహాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడున్న చాలా ప్రాంతాల్లో ఈ సమూహాలు తమ సొంత వార్తా పత్రికలను జారీచేయడంతో పాటు తమ జాతిపరమైన ప్రత్యేక భూభాగాల్లో నివసిస్తున్నాయి (ప్రత్యేకించి అరవైల ప్రారంభంలో ఇక్కడకు రావడం ప్రారంభించిన వలసదార్లకు చెందిన తరాలు ఈ రకంగా చేస్తున్నాయి). అయినప్పటికీ, ఈ రకమైన సమూహాల్లో కేవలం పావువంతు మంది మాత్రమే జాతిపరంగా రష్యన్లు. సోవియట్ యూనియన్ విభజనకు ముందు, ఉత్తర అమెరికాలోని రుస్సోఫోన్‌లకు సంబంధించిన అత్యధిక మెజారిటీ ప్రజలంతా రష్యన్ మాట్లాడే యూదు‌లు. దీనితర్వాత, మాజీ సోవియట్ యూనియన్‌కు చెందిన దేశాల నుంచి వచ్చిన వలసదార్ల ద్వారా ఈ గణాంకాలు కొంతమేర మార్పు చెందాయి, రష్యన్ జ్యూవ్‌లతో పాటుగా రష్యన్లు మరియు ఉక్రైనియన్ల జాతుల వలసలు సైతం ఇందుకు దోహదం చేశాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్ 2000 జనాభా లెక్కలు ప్రకారం, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో నివసించే 700,000 కుటుంబాలకు చెందిన వ్యక్తుల ద్వారా రష్యన్ ప్రాథమిక భాషగా మాట్లాడబడుతోంది.
పాశ్చాత్య యూరోప్‌లోనూ గుర్తించదగిన స్థాయిలో రష్యన్ మాట్లాడే బృందాలు కన్పిస్తాయి. ఈ రకమైన బృందాలన్నీ 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుంచి ఇక్కడకు చేరిన వలసదారుల ద్వారా రూపొందినవే, వీటిలో ప్రతీ ఒక్క బృందం తనదైన స్వంత భాష శైలిని కలిగి ఉన్నాయి. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, స్పెయిన్, పోర్చుగల్, ఫ్రాన్స్, ఇటలీ, బెల్జియం, గ్రీస్, బ్రెజిల్, నార్వే, మరియు అస్ట్రేలియా లాంటి దేశాలన్నీ నిర్దిష్ట సంఖ్యలో రష్యన్ మాట్లాడే సమాజాలాను కలిగి ఉన్నాయి, అదేసమయంలో దాదాపు 3 మిలియన్ల మంది రష్యన్ మాట్లాడే ప్రజలను కలిగి ఉండడం ద్వారా మాజీ సోవియట్ యూనియన్ వెలుపలి వైపు పెద్ద సంఖ్యలో రష్యన్ మాట్లాడే ప్రజలను కలిగిన దేశం అనే పేరును జర్మనీ సొంతం చేసుకుంది.[17] ఆస్ట్రేలియన్ నగరాలైన మెల్బోర్న్ మరియు సిడ్నీలు సైతం రష్యన్ మాట్లాడే ప్రజలను కలిగి ఉన్నాయి, ఆగ్నేయ మెల్బోర్న్, ప్రత్యేకించి కార్నేజీ మరియు కాల్‌ఫీల్డ్‌ల శివారు ప్రాంతాల్లో రష్యన్లు పెద్ద సంఖ్యలో నివసిస్తున్నాయి. వారిలో మూడింట రెండొంతుల మంది నిజానికి రష్యన్ మాట్లాడే జర్మన్లు, గ్రీకులు, జ్యూవ్‌లు, అజెర్బైజనిలు, ఆర్మేనియన్లు లేదా ఉక్రెనియన్లు వంశావళికి చెందినవారు, వీరంతా USSR విచ్ఛిన్నం తర్వాత లేదా స్వదేశానికి తిరిగివెళ్లేందుకు వేచియున్నవారు లేదా తాత్కాలిక ఉపాధి కోసం చూస్తున్నవారే.
చైనాలో ఉండే రష్యన్లు మెయిన్‌ల్యాండ్ చైనా అధికారికంగా గుర్తించిన 56 జాతుల్లో ఒకరుగా ఉంటున్నారు.

అధికారిక హోదా
బాష్కోర్‌టోస్టన్, టటార్‌స్టన్, మరియు యకుటియా లాంటి స్వతంత్ర జాతులు కలిగిన రష్యాలో రష్యన్ భాష అనేది ప్రాంతీయ స్థాయిలో ఇతర భాషలతో కలిసి అధికారిక హోదా పంచుకుంటున్నప్పటికీ, మొత్తం ఈ భాష రష్యా యొక్క అధికారిక భాషగా ఉంటోంది. అంతేకాకుండా బెలారస్, కజఖిస్థాన్, కిర్గిస్థాన్‌లలో కూడా ఇది అధికారిక భాషగా ఉంటోంది, అలాగే ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా లాంటి గుర్తింపు పొందని దేశంకు మరియు పాక్షికంగా గుర్తింపు పొందిన దేశాలు దక్షిణ ‌ఓస్టియా మరియు అబ్ఖాజియా యొక్క నిజమైన అధికారిక భాషగానూ ఉంటోంది. మరోవైపు ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క ఆరు అధికార భాషల్లో ఒకటిగా ఉంటోంది. రష్యాలో స్థానికంగా మాట్లాడేవారి విషయంలో రష్యన్ ఒక ద్వితీయ భాష (RSL)గా మరియు అనేక మాజీ సోవియట్ రిపబ్లిక్‌లలో రష్యన్‌లో విద్యాభ్యాసం సాగించడమనేది ఒక ఆకర్షణీయమైన ఎంపికగా ఉంటోంది. అనేక మాజీ సోవియట్ రిపబ్లిక్‌లలో పిల్లలు నేర్చుకోవడానికి అవసరమైన ఒక ముఖ్యమైన భాష రూపంలో నేటికీ రష్యన్ భాష కొనసాగుతోంది.[18][19]
రష్యాలోని తొంభై నాలుగు శాతం[20] పాఠశాల విద్యార్థులతో సహా, బెలారస్‌లోని 75%, కజఖిస్థాన్‌లోని 41%, ఉక్రెయిన్‌లోని 20%,[21] కిర్గిజ్‌స్థాన్‌లోని 23%, మాల్దోవాలోని 21%, అజర్‌బైజన్‌లోని 7%, జార్జియాలోని 5%, మరియు ఆర్మేనియా మరియు తజకిస్థాన్‌లోని 2% మంది పాఠశాల విద్యార్థులు తమ విద్యాభ్యాసాన్ని పూర్తిగా లేదా ఎక్కువ భాగం రష్యన్‌లోనే సాగిస్తున్నారు. రష్యన్ జాతుల శాతం అనేది రష్యాలో 80%, బెలారస్‌లో 10%, కజఖిస్థాన్‌లో36%, ఉక్రెయిన్‌లో27%, కిర్గిజ్‌స్థాన్‌లో 9%, మాల్దోవాలో 6%, అజర్‌బైజన్‌లో 2%, జార్జియాలో 1.5% మరియు ఆర్మేనియా మరియు తజకిస్థాన్‌లలో 1% కంటే తక్కువగానూ ఉంటోంది.
రష్యన్ భాషలో విద్యాభ్యాసం అనేది లాట్వియా, ఈస్టోనియా మరియు లిథూనియాల్లోనూ లభ్యమవుతుంది. అయితే, లాట్వియాలో ఇటీవల జరిగిన ఉన్నత పాఠశాల సంస్కరణల్లో భాగంగా (దీనిప్రకారం జాతీయ భాషలో విద్యాబోధన జరిపే పాఠశాలలకు ప్రభుత్వం ఒక నిర్థిష్ట మొత్తాన్ని అందజేస్తుంది)దేశంలో రష్యన్ భాషలో బోధించే సబ్జెక్ట్‌ల సంఖ్య తగ్గించబడింది.[22][23] మరోవైపు మాల్దోవాలోని స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కలిగిన గాగూజియా మరియు ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియాల్లో రొమోనియన్‌తో కలిసి ఈ భాష సహ అధికార హోదాను అందుకుంటోంది. ఉక్రెయిన్‌లోని స్వయంప్రతిపత్త రిపబ్లిక్ ఆఫ్ క్రిమియాలో క్రిమేయన్ టటార్‌తో కలసి రష్యన్ భాష అనేది ఒక ప్రాంతీయ భాషగా గుర్తించబడుతోంది. FOM-ఉక్రెయిన్ ద్వారా నిర్వహించబడిన ఒక పోల్ ప్రకారం, రష్యన్ భాష ఉక్రెయిన్‌లో విస్తారంగా మాట్లాడబడుతుండడంతో పాటు ప్రతిఒక్కరూ దీన్ని రాతపూర్వకంగా అర్థం చేసుకుంటారు.[24][25] అయితే, రష్యన్‌ను విస్తారంగా ఉపయోగిస్తున్నప్పటికీ, పాఠశాలలు, సినిమా థియేటర్లు, న్యాయస్థానాలు, ఔషధ చీటీలతో పాటుగా మీడియా మరియు ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల కోసం ఉక్రేనియన్‌ను (తప్పనిసరిగా) ఉపయోగిస్తుండడంపై రష్యన్ క్రిమేయన్ మద్దతుదారులు ఫిర్యాదు చేస్తున్నారు.[26][27]
మాండలికాలు


1900 తర్వాత ఒక స్థాయికి వచ్చినప్పటికీ, ప్రత్యేకించి పదజాలం విషయంలో, రష్యాలో అనేక మాండలికాలు ఉనికిలోకి వచ్చాయి. కొంతమంది భాషావేత్తలు రష్యన్ భాషకు చెందిన మాండలికాలను "ఉత్తర" మరియు "దక్షిణ" అనే రెండు ప్రాథమిక ప్రాంతీయ బృందాలుగా విభజించారు, ఈ రెండింటి మధ్య మాస్కో అనేది పరివర్తనం చెందిన జోన్‌గా నిలిచేలా వారీ విభజన చేశారు. ఇతరులు మాత్రం ఈ విషయంలో మాస్కోను కేంద్ర ప్రాంతంలో ఉంచి ఉత్తర, కేంద్ర మరియు దక్షిణ భాషల రూపంలో మూడు భాగాలుగా విభజించారు. అయితే డయలెక్టాలజీ మాత్రం రష్యా లోపల డజను సంఖ్యలో చిన్నపాటి రకాలును గుర్తించింది. ఈ రకమైన మాండలికాలన్నీ తరచూ ప్రధాన భాష నుంచి పూర్తి వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శించడంతో పాటు ఉచ్ఛారణ మరియు శృతి, పదజాలం మరియు వ్యాకరణం విషయంలో అప్రామాణిక లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తుంటాయి. ఇందులో కొన్ని పురాతన ఉపయోగానికి సంబంధించిన అవశేషాలుగా నిలవడంతో పాటు ప్రామాణిక భాష ద్వారా ప్రస్తుతం పూర్తిగా నశించిపోయాయి.
ఉత్తర రష్యన్ మాండలికాలు మరియు వోల్గా రివర్ వెంబడి మాట్లాడే భాషలన్నీ విశిష్టమైన రీతిలో ఒత్తిడి లేకుండా /o/ స్పష్టంగా ఉచ్ఛరించబడుతాయి (ఈ విషయాన్ని okanye/оканье అని పిలుస్తారు.). మాస్కో యొక్క తూర్పులో, ప్రత్యేకించి రియాజెన్ రీజియన్‌లో, ఒత్తిపలకని /e/ మరియు /a/తో పాటుగా తాలవ్య అక్షరాలు మరియు గత కాలానికి చెందిన ఒత్తిపలికే అక్షరమైన [ɪ] (మాస్కో మాండలికంలో మాదిరిగా) క్షీణించలేదు, బదులుగా కొన్ని స్థానాల్లో /a/ ఉచ్ఛరించడం జరుగుతోంది (ఉదాహరణ несл<b data-parsoid='{"dsr":[24527,24534,3,3]}'>и అనేది [nʲasˈlʲi]గా ఉచ్ఛరించబడుతుంది, [nʲɪsˈlʲi]గా ఉచ్ఛరించబడదు) – ఇది yakanye/ яканьеగా పిలవబడుతుంది;[28] అనేక దక్షిణ మాండలికాలు క్రియల యొక్క 3వ వ్యక్తి రూపాల్లో (ప్రామాణిక మాండలికంలో ఇది తాలవ్య రహితంగా ఉంటుంది) ఒక తాలవ్య అంతిమం /tʲ/ను కలిగి ఉండడంతో పాటు [ɣ] అనే తాలవ్య ధ్వనిని కలిగి ఉంటోంది, ప్రామాణిక మాండలికంలో ఇది [ɡ]గా ఉంటోంది.[29]
అయితే, మాస్కో యొక్క దక్షిణంలోని కొన్ని నిర్థిష్ట ప్రాంతాలు, ఉదాహణకు తులలోనూ మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాలు, /ɡ/ని మాస్కోలో లాగా ఉచ్ఛరిస్తాయి, అయితే ఉత్తర మాండలికాలు దీన్ని ఉచ్ఛారణలేని స్పర్శవర్ణంగా లేదా ఒక విరామం రూపంలో ఉపయోగిస్తాయి. ఈ స్థితిలో /ɡ/ అనేది తాలవ్య స్పృష్టోష్మమైన [x]కు సౌమ్యంగా మరియు ఉచ్ఛారణ లేకుండా ఉంటుంది, ఉదాహరణకు друг [drux] (మాస్కో యొక్క మాండలికంలో, కేవలం Бог [box], лёгкий [lʲɵxʲkʲɪj], мягкий [ˈmʲæxʲkʲɪj] ఉండడంతో పాటు కొన్ని సహ భాషలు ఈ నిబంధనని పాటిస్తాయి). ఈ లక్షణాల్లోని కొన్ని (ఉదాహరణకు క్రియల యొక్క 3వ వ్యక్తి రూపంలోని డెబుక్కలైజ్డ్ లేదా లెనిటెడ్ /ɡ/ మరియు తాలవ్య అంతిమ /tʲ/) ఆధునిక ఉక్రేనియన్‌లోనూ కనిపిస్తాయి, ఒక మార్గంలో లేదా మరొక మార్గంలో భాషాపరమైన అవిభక్తత మరియు/లేదా బలమైన ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది.
వెలికి నవగోరోడ్ నగరం చారిత్రకంగా చోకన్యే/సోకన్యే (чоканье/цоканье)అని పిలవబడే ఒక లక్షణాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది, అక్కడ /tɕ/ మరియు /ts/ అనేవి తికమక పెడుతాయి. కాబట్టి, ц апля ("హెరోన్") అనేది 'чапля'గా నమోదు చేయబడింది. అలాగే, అక్కడ వెలార్‌స్ యొక్క రెండవ పలాటలైజేషన్ చోటు చేసుకోదు, కాబట్టి ě² అనేది (ప్రోటో-స్లావోనిక్ సంధ్యాక్షరం *ai నుంచి) /k, ɡ, x/నుంచి /ts, dz, s/కు మార్చేందుకు కారణం కాదు; అందువల్ల ప్రామాణిక రష్యన్‌లో ц епь ("గొలుసు") అని రాసే పదాన్ని, గత గ్రంథాల్లో к епь [kʲepʲ] అని ధ్రువీకరించారు.
రష్యన్ మాండలికాలను చదివేందుకు 18వ శతాబ్దానికి చెందిన లోమోనోసోవ్‌ను మొట్టమొదటిగా చెప్పవచ్చు. 19వ శతాబ్దంలో, వ్లాదిమర్ దాల్ మాండలిక పదజాలాన్ని కలిగిన మొదటి నిఘంటువుని సంకలనం చేశాడు. రష్యన్ మాండలికాల యొక్క వివరణాత్మక గుర్తింపు అనేది 20వ శతాబ్దం మొదట్లో ప్రారంభమైంది. ఆధునిక కాలంలో, స్మరణీయ డయలెక్టోజికల్ అట్లాస్ ఆఫ్ ది రష్యన్ లాంగ్వేజ్ (Диалектологический атлас русского языка [dʲɪɐˌlʲɛktəlɐˈɡʲitɕɪskʲɪj ˈatləs ˈruskəvə jɪzɨˈka]) అనేది మూడు సంపుటాల రూపంలో 1986–1989 మధ్య ప్రచురితమైంది, నాలుగు దశాబ్దాల పాటు ఈ ప్రచురణను సిద్ధం చేయడం జరిగింది.
ఉత్పాదిత భాషలు
బలాచ్కా ఒక మాండలికం, డాన్ కుబాన్ మరియు టెరెక్‌ ప్రాంతాల్లో ప్రాథమికంగా కొసాక్స్ ద్వారా మాట్లాడబడుతుంది.
ఫెన్‌యా అనేది రష్యన్ వ్యాకరణంతో కూడిన పూరాతన జాతి యొక్క ఒక నేరపూరిత రహస్య భాష, అయితే ఇది వైవిధ్యమైన పదజాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
సుర్జైక్ అనేది ఉక్రెయిన్‌కి చెందిన పెద్దమొత్తంలో రష్యన్‌ భాషగా మార్చబడిన ఒక రకం భాష. ఉక్రెయిన్‌ జనాభాలోని పెద్ద భాగం ప్రజల ద్వారా ఈ భాష ఉపయోగంలో ఉంది, ప్రత్యేకించి దేశంలోని తూర్పు మరియు మధ్య ప్రాంతాల్లో దీని ఉపయోగం ఎక్కువ.
ట్రాసియాన్కా అనేది రష్యన్ మరియు బెలారసియన్ అంశాలతో రూపొందిన ఒక భాష, బెలారస్‌లోని గ్రామీణ జనాభాలోని పెద్ద మొత్తం ప్రజల ద్వారా ఇది ఉపయోగించబడుతోంది.
క్యూలియా, అనేది జర్మన్ మరియు రష్యన్ యొక్క ఒక మిధ్యా మిశ్రమభాష.
రుంగ్లీష్, రష్యన్-ఇంగ్లీష్‌ల మిశ్రమభాష. రష్యన్‌లు ఇంగ్లీష్ మాట్లాడే దిశగా రష్యన్ పదజాలాన్ని మరియు/లేదా వాక్య నిర్మాణాన్ని ఉపయోగించడం గురించి వర్ణించడం కోసం ఇంగ్లీష్ మాట్లాడే వారు ఈ రుంగ్లీష్ అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తుంటారు.
రుస్సెనోర్స్క్ అనేది ఒక నశించిన మిశ్రమ భాష, ఇది చాలావరకు రష్యన్ పదజాలం మరియు ఎక్కువ మొత్తంలో నార్వేజియన్ వ్యాకరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది, ఫిన్‌మార్క్ మరియు కోలా పెనిన్సులాలోని పోమర్ వాణిజ్యంలో భాగంగా జరిగే వర్తకంలో రష్యన్లు మరియు నార్వేజియన్లు మధ్య సమాచార పంపిణీ కోసం ఈ భాషను ఉపయోగించేవారు.
అక్షరమాల


రష్యన్ భాష రాయడం కోసం సిరిల్లిక్ (кириллица) అక్షరమాల యొక్క మార్పు చేసిన వెర్షన్‌ని ఉపయోగిస్తారు. రష్యన్ అక్షరమాల 33 అక్షరాలను కలిగి ఉంటుంది. దిగువ పేర్కొన్న పట్టిక రష్యన్ అక్షరమాల యొక్క పెద్ద అక్షరాల రూపాలను చూపడంతో పాటు ప్రతి అక్షరం యొక్క విలక్షణమైన శబ్దం గురించి తెలపడం కోసం IPA విలువలను కూడా చూపుతుంది:





































А
/a/Б
/b/В
/v/Г
/ɡ/Д
/d/Е
/je/Ё
/jo/Ж
/ʐ/З
/z/И
/i/Й
/j/К
/k/Л
/l/М
/m/Н
/n/О
/o/П
/p/Р
/r/С
/s/Т
/t/У
/u/Ф
/f/Х
/x/Ц
/ts/Ч
/tɕ/Ш
/ʂ/Щ 
/ɕɕ/Ъ
/-/Ы
 [ɨ]Ь
/-/Э
/e/Ю
/ju/Я
/ja/
రష్యన్ అక్షరమాలకు చెందిన పెద్ద అక్షరాలు <ѣ>ని కూడా కలిగి ఉంటాయి, ఇవి <е> (/je/ లేదా /ʲe/)కు విలీనమవుతాయి; <і> మరియు <ѵ>, అనేవి రెండూ <и> (/i/)కు విలీనమవుతాయి; <ѳ>, అనేది <ф> (/f/)కు విలీనమవుతుంది; <ѫ>, <у> (/u/)కు విలీనమవుతుంది; <ѭ>, <ю> (/ju/ or /ʲu/)కు విలీనమవుతుంది; మరియు <ѧ>/<ѩ>, ఇవి తర్వాత రేఖాచిత్రపరంగా <я> రూపంలోకి పునఃరూపం పొందడంతో పాటు శబ్దంపరంగా /ja/ లేదా /ʲa/కు విలీనమవుతుంది. అదేసమయంలో ఈ రకమైన పెద్ద అక్షరాలు ఒక సమయంలో లేదా మరో సమయంలో వదిలివేయబడుతాయి, అవి ఈ కథనం మరియు సంబంధిత కథనాల్లో ఉపయోగించబడవచ్చు. యెర్‌లైన <ъ> మరియు <ь>లు నిజానికి బాగా తగ్గించబడిన లేదా క్షీణించిన /ŭ/, /ĭ/ను సూచిస్తాయి.
ప్రతిలేఖనం

కంప్యూటరీకరించడంలో ఉన్న అనేక సాంకేతికపరమైన ప్రతిబంధకాల కారణంగా మరియు విదేశాల్లో సిరిల్లిక్ కీబోర్డులు అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల తరచుగా లాటిన్ అక్షరమాలను ఉపయోగించి రష్యన్‌‌ను ప్రతిలేఖనం చేస్తుంటారు. ఉదాహరణకు, мороз (“మంచు”)ను మోరో గాను, మరియు мышь (“ఎలుక”)ను మైష్‌ లేదా myš’ గానూ ప్రతిలేఖిస్తారు. రష్యాకు వెలుపల నివసించే వారిలో ఎక్కువమంది ఒకప్పుడు సాధారణంగా ఉపయోగించిన ప్రతిలేఖనం అనేది రష్యన్ మాట్లాడే టైపిస్టుల ద్వారా అరుదుగా మాత్రమే ఉపయోగించబడేది, రష్యన్ అక్షర మాలను పూర్తిగా కలిగిన యునికోడ్ అక్షర ఎన్‌కోడింగ్ విస్తరించడమే ఇందుకు కారణం. ఉచిత ప్రోగ్రాంలనేవి ఈ యునికోడ్ విస్తరణను పెంచడం వల్ల లభించిన సౌకర్యమనేది పాశ్చాత్య 'QWERTY' కీబోర్డులపై సైతం రష్యన్ అక్షరాలను టైప్ చేసేందుకు ఉపయోగార్థులను అనుమతించింది.[30]
కంప్యూటింగ్
రష్యన్ అక్షరమాల క్యారెక్టర్ ఎన్‌కోడింగ్ యొక్క అనేక వ్యవస్థలను కలిగి ఉంటోంది. ప్రభుత్వం రూపకల్పన చేసిన KOI8-R అనేది ప్రాథమికంగా ప్రామాణిక ఎన్‌కోడింగ్‌కి ఉపయోగపడుతుంది. ఈ ఎన్‌కోడింగ్‌ అనేది UNIX-లాంటి ఆపరేటింగ్ వ్యవస్థల్లో నేటికీ విస్తారంగా ఉపయోగించబడుతోంది. ఏదిఏమైనప్పటికీ, MS-DOS మరియు OS/2 (IBM866) యొక్క విస్తరణ, సంప్రదాయ మెషిన్‌టోష్ (ISO/IEC 8859-5) మరియు మైక్రోసాఫ్ట్ విండోస్ (CP1251) లాంటివి గందరగోళాన్ని సృష్టించడంతో పాటు చివరకు నిజమైన ప్రమాణాలుగా విభిన్న రకాల ఎన్‌కోడింగ్‌లని స్థాపించడం ద్వారా ముగిసింది, విండోస్-1251తో దాదాపు 1995-2005 మధ్య కాలంలో రష్యన్ ఇంటర్నెట్ మరియు ఇ-మెయిల్ సమాచారవ్యవస్థలో వాస్తవ ప్రమాణం ఏర్పడింది.
అయితే, ప్రస్తుతరోజుల్లో అన్ని వాడుకలోలేని 8-బిట్ ఎన్‌కోడింగ్‌లన్నీ సమాచారవ్యవస్థ నియమావళుల్లో ఉపయోగించబడడంతో పాటు టెక్స్ట్ మార్పిడి డేటా ఫార్మాట్లన్నీ దాదాపుగా UTF-8తో స్థానమార్పు చేయబడ్డాయి. ఈ విషయంలో అనేక ఎన్‌కోడింగ్ మార్పిడి అఫ్లికేషన్లు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. "ఐకాన్వ్" అనేది ఇందుకొక ఉదాహరణ, ఇది లీనక్స్, మెషిన్‌టోష్ మరియు కొన్ని ఇతర ఆపరేటింగ్ వ్యవస్థల యొక్క అనేక వెర్షన్ల ద్వారా పనిచేస్తుంది; అయితే, కొన్నేళ్ల క్రితం సృష్టించబడిన టెక్స్ట్‌ల యాక్సెసింగ్ లేకుండా ఉన్నప్పడు మాత్రమే, ఆరకమైన మార్పిడులనేవి ప్రస్తుతం మీకు అరుదుగా మాత్రం అవసరమవుతాయి.
ఆధునిక రష్యన్ అక్షరమాల మూలాక్షరాల సంగతి పక్కనపెడితే, యునికోడ్ (మరియు తద్వారా UTF-8) సైతం ఎర్లీ సిరిల్లిక్ అక్షరమాల యొక్క అక్షరాలకి మద్దతిస్తోంది, ఇవి గ్రీకు అక్షరమాలతో, అలాగే అన్ని ఇతర స్లావిక్ మరియు స్లావిక్‌యేతర భాషల యొక్క అక్షరమాలతో అనేక అంశాల్లో పోలికలు కలిగి ఉంటాయి, అయితే ఇది సిరిల్లిక్ ఆధారతిత అక్షరమాలలుగా ఉంటాయి.
లేఖన శాస్త్రం

రష్యన్ అక్షరక్రమం అనేది ఉపయోగంలో దాదాపుగా వర్ణ సంబంధితంగా ఉంటుంది. నిజానికి ఇది వర్ణాలు, పదనిర్మాణం, శబ్దవ్యుత్పత్తి, మరియు వ్యాకరణాల మధ్య సమతుల్యంగా ఉంటుంది; మరియు, ఉనికిలో ఉన్న అనేక భాషల మాదిరిగానే, ఇది దాని వంతు అసమానతలను మరియు వివాదాస్పద అంశాలను కలిగి ఉంటోంది. 1880లు మరియు 1910ల్లో అనేక స్థిరమైన అక్షరక్రమ నిబంధనలనేవి గత మరియు తర్వాతి సమస్యలకు ప్రతిస్పందనగా నిలిచాయి.
ప్రస్తుత అక్షరక్రమం అనేది 1918లో తెరమీదకు తెచ్చిన భారీ సంస్కరణను మరియు 1956 యొక్క తుది క్రోడీకరణను అనుసరిస్తోంది. 1990ల చివర్లో ప్రతిపాదించిన ఒక నవీకరణకు ప్రతికూల ఆదరణ ఎదురైంది, అలాగే అది అధికారికంగా దత్తత చేసుకోబడలేదు. ఈ భాషలోని విరామచిహ్నాలనేవి వాస్తవంగా బైజాంటిన్ గ్రీకుపై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఇవి 17వ మరియు 18వ శతాబ్దాల్లో ఫ్రెంచ్ మరియు జర్మన్ నమూనాలపై పునఃసూత్రీకరణ చేయబడ్డాయి.
రష్యన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ యొక్క ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ రష్యన్ లాంగ్వేజ్ సమాచారం ప్రకారం, తీవ్ర స్వరం రూపంలోని ఒక ఎంపిక (знак ударения) ఒత్తిడిని గుర్తించేందుకు కొన్ని సమయాల్లో ఉపయోగించే అవకాశముంది. మిగిలిన ఒకేమాదిరి పదాల మధ్య తేడాను గుర్తించేందుకు, ప్రత్యేకించి సదరు అంశం స్పష్టతను రూపొందించలేని సమయంలో ఇది ఉపయోగపడుతుంది, ఉదాహరణకు: замо́к/за́мок (తాళం/కోట), сто́ящий/стоя́щий (విలువగల/నిలిచిన), чудно́/чу́дно (ఇది విలక్షణమైంది/ఇది అద్భుతమైంది), молоде́ц/мо́лодец (అటాబాయ్/చక్కని యువ పురుషుడు), узна́ю/узнаю́ (నేను దాన్ని నేర్చుకుంటాను/నేను దాన్ని గుర్తిస్తున్నాను), отреза́ть/отре́зать (కత్తరించేందుకు/తెగేలా చేసేందుకు); అసాధారణ పదాలను సరైనరీతిలో ఉచ్ఛరించడం, ప్రత్యేకించి వ్యక్తిగత మరియు కుటుంబ పేర్లు సూచించేందుకు (афе́ра, гу́ру, Гарси́я, Оле́ша, Фе́рми), మరియు వాక్యంలో ఒత్తి పలకాల్సిన పదాన్ని వ్యక్తీకరించేందుకు (Ты́ съел печенье?/Ты съе́л печенье?/Ты съел пече́нье? – కుకీని తిన్నది ఎవరు అది నీవా?/కుకీని నీవు తిన్నావా?/కుకీ నీ భోజనమైందా?) దీన్ని ఉపయోగిస్తారు. పిల్లలు లేదా రష్యన్ నేర్చుకునే వారు ఉపయోగించే లెక్సికల్ డిక్షనరీలు మరియు పుస్తకాల్లో ఒత్తిడి సంకేతాలు తప్పనిసరిగా ఉండాలి.
శబ్దాలు

రష్యన్ యొక్క వర్ణ నిర్మాణ వ్యవస్థ అనేది కామన్ స్లావోనిక్ నుంచి వచ్చినప్పటికీ, 1400 సంవత్సరంలో భారీగా స్థిరపడడానికి ముందుగా ప్రారంభ చారిత్రక కాలంలో అది గుర్తించదగినరీతిలో మార్పులకు గురైంది.
రష్యన్ భాష ఐదు అచ్చులను కలగి ఉంటుంది, ముందు ఉన్న హల్లు తాలవ్యమా కాదా అనే విషయంపై ఆధారపడి అవి వివిధ రకాల అక్షరాలతో రాయబడుతాయి. హల్లులనేవి ప్రత్యేకించి సాధారణ vs నుంచి వస్తాయి. తాలవ్య జంటలనేవి సంప్రదాయకంగా కఠిన మరియు మృదు. అని పిలవబడుతాయి (కొన్ని మాండలికాల్లో వెలరైజేషన్ అనేది కఠినానికి పరిమితంగా /l/ ఉన్నప్పటికీ, ఐరీష్‌లో లాగా ప్రత్యేకించి అచ్చులకు ముందుగా ఉన్నప్పుడు కఠిన హల్లులనేవి తరచూ వెలారైజ్‌ అవుతుంటాయి). రష్యన్ ప్రామాణిక భాష అనేది మాస్కో మాండలికంపై ఆధారపడి ఉండడం వల్ల అధిక ఒత్తిడి మరియు స్వరస్థాయిలో మితమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఒత్తిపలికే అచ్చులు కొంతవరకు దీర్ఘంగా ఉంటాయి, అదేసమయంలో ఒత్తిపలకాల్సిన అవసరం లేని అచ్చులు పక్కనే ఉన్న అచ్చులు లేదా ఒక అస్పష్టమైన ష్క్వాతో కలిసి ఉనికిలో లేకుండా పోతుంది. (రష్యన్‌లో అచ్చు క్షీణత కూడా చూడండి.)
రష్యన్ అక్షరం నిర్మాణం అనేది 4 వరుస శబ్దాల యొక్క ప్రాథమిక మరియు తుది హల్లు సమూహాలతో పూర్తి క్లిష్టమైన నిర్మాణంగా ఉండవచ్చు. కేంద్రకం (అచ్చు) కోసం V మరియు ప్రతి హల్లు కోసం Cతో ఒక సూత్రాన్ని ఉపయోగిస్తే సదరు నిర్మాణం అనేది కింది విధంగా ఉండవచ్చు.:
(C) (C) (C) (C)V (C) (C) (C) (C)
నాలుగు హల్లులు సమూహంగా ఉండడమనేది అత్యంత సాధారణం కాదు, అయినప్పటికీ, ప్రత్యేకించి పదాంశంలో ఇది సాధ్యమవుతుంది. ఉదాహరణలు: взгляд (/vzglʲat/, "చూపు"), строительств (/strʌˈʲitʲɛlʲstf/, "నిర్మాణాల యొక్క").
హల్లులు































































































రెండు పెదాలకి సంబంధించిననోరు-
దంతాలకు సంబంధించినదంతాలు 
 దంతమూలీయాలకు సంబంధించినఉత్తర-
దంతమూలీయాలకు సంబంధించినతాలవ్యకంఠ్యనాసికతో పలికేవికఠిన/m//n/మృదు/mʲ//nʲ/స్పర్శవర్ణంకఠిన/p/  /b//t/  /d//k/  /ɡ/మృదు/pʲ/  /bʲ//tʲ/  /dʲ//kʲ/*  [ɡʲ]స్పృష్టోష్మంకఠిన/ts/మృదు/tɕ/కషాణాక్షరంకఠిన/f/  /v//s/  /z//ʂ/  /ʐ//x/  [ɣ]మృదు/fʲ/  /vʲ//sʲ/  /zʲ//ɕː/*  /ʑː/*[xʲ]  [ɣʲ]కంపన స్వరంకఠిన/r/మృదు/rʲ/
! rowspan=2 style="font-size: 90%; text-align: left;" | Approximant
|style="font-size: 80%;" |hard
| 
| 
| /l/
| 
| 
| 
|-
|style="font-size: 80%;" | soft
| 
| 
| /lʲ/
| 
| /j/
| 
|}
ఎక్కువ భాగం హల్లులు తాలవ్యకేంద్రితం కావడంపై ఆధారపడి రష్యన్ భాష ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు సాధించింది. పరిమిత మరియు సాధారణంగా భేదాన్ని ప్రదర్శించనప్పటికీ, /k/, /ɡ/, /x/ లాంటివి తాలవ్యయుతమైన సవర్ణములు [kʲ, ɡʲ, xʲ], కలిగి ఉన్నసమయంలో కేవలం /kʲ/ మాత్రమే వర్ణంగా భావించబడుతుంది (స్థానిక కనిష్ఠ జంట మాత్రమే /kʲ/ కోసం కోరుతుంది, "это ткёт" (/ˈɛtə tkʲంt/, "అది నేయునది ")/"этот кот" (/ˈɛtət kot/, "ఈ పిల్లి")) లాంటి ప్రత్యేక వర్ణం అయ్యేందుకు అది అవసరమవుతుంది. తాలవ్యయుతం అంటే, హల్లు యొక్క ఉచ్ఛారణ సమయంలో మరియు తర్వాత నాలుక మధ్యభాగం పైకి లేస్తుంది. /tʲ/ and /dʲ/ సందర్భంలో మాత్రం, స్వల్పమైన రాపిడికి తగినతంగా మాత్రమే నాలుక పైకి లేస్తుంది (స్పృష్టోష్మ శబ్దాలు). ఈ రకమైన శబ్దాలు: /t, d, ts, s, z, n and rʲ/ అనేవి దంతియాలు, ఈ రకమైన శబ్దాలు దంతాలతో, దంతమూలీయ ప్రదేశంతో పోలిస్తే కొద్దిమొత్తంలో మాత్రమే నాలుకతో పలుకుతాయి.
వ్యాకరణం


గుర్తించదగిన మార్పులు చోటు చేసుకున్నప్పటికీ, రష్యన్ భాష అనేది ఒక ఇండో-యూరోపియన్ సంయోజిత-పదనిష్పత్తి నిర్మాణంగా సంరక్షించబడుతోంది.
రష్యన్ వ్యాకరణం కింది అంశాలతో నిండి ఉంటుంది
ఒక అత్యధిక సంయోజిత పదనిర్మాణం
వాక్య నిర్మాణం, సాహిత్య సంబంధిత భాషగా ఇది మూడు అంశాల కలయికగా ఉంటుంది:
ఒక మెరుగుపరచిన స్థానిక ఆధారము;
a చర్చి స్లావోనిక్ వారసత్వం;
ఒక పాశ్చాత్య యురోపియన్ శైలి.
మాట్లాడేందుకు ఉపయోగించే భాష సాహిత్య సంబంధితమైన అంశం ద్వారా ప్రభావితమవుతున్నప్పటికీ, అక్షరాల రూపంలో సంరక్షించబడడం కొనసాగుతోంది. ఈ భాషకు సంబంధించిన మాండలికాలు వివిధ రకాల అప్రామాణిక వ్యాకరణ సంబంధమైన అంశాలను ప్రదర్శిస్తాయి,  అయితే ఇందులో కొన్ని పురాతన పదాలుగా మిగిలిపోవడంతో పాటు సాహిత్య సంబంధిత భాష నుంచి వీటిని తొలగించిన సమయం నుంచి ఇవి ప్రాచీన పదాలుగా మిగిలిపోయాయి.
పదజాలం

రష్యన్ భాషపై విదేశీ ప్రభావం ఎంతటి విజయవంతమైన స్థాయిలో పనిచేసిందో తెలుసుకునేందుకు రష్యన్ భాష చరిత్రను చూడండి.
రష్యన్‌లో మొత్తం ఎన్ని పదాలున్నాయనే విషయాన్ని ధ్రువీకరించడం కష్టమైన విషయం, ఇతరత భాషల నుంచి పదాలను సంగ్రహించడం మరియు అనేక సమూహాలను ఏర్పరచడం, చిన్నదిగా చెప్పబడడం లాంటి అనేక లక్షణాలను రష్యన్ భాష సొంతం చేసుకోవడమే ఇందుకు కారణం. (రష్యన్ వ్యాకరణం కింద పద నిర్మాణం చూడండి). గత రెండు శతాబ్దాలుగా ప్రచురితమైన ప్రధాన డిక్షనరీల్లో చోటు చేసుకున్న పదాలు లేదా ఎంట్రీలు, మరియు అలెగ్జాండర్ పుష్కిన్ (ఈయన అత్యంత గొప్పగా రష్యన్ సాహిత్యాన్ని వృద్ధి చేయడంతో పాటు క్రోడీకరించారు) యొక్క మొత్తం పదజాలం లాంటి వివరాలు కింద పేర్కొనడం జరిగింది:

చారిత్రక విషయాలను పక్కనపెడితే, 19వ శతాబ్దం రెండో అర్ధభాగానికి చెందిన డల్ ఇప్పటికీ, русский విశేషణం యొక్క సరైన పదక్రమం కోసం గట్టిగా కోరుతున్నారు, ఇది అప్పటికాలంలో రాజ్యంలోని అన్ని ఆర్థోడక్స్ ఈస్ట్రన్ స్లావిక్ అంశాలకు, అదేవిధంగా దాని ఒక అధికారిక భాషకు, <руский>తో ఒక <с> తప్పకుండా ఒకేవిధంగా వర్తించేది, పురాతన సంప్రదాయంతో అనుగుణంగా ఉన్న కారణంగా దాన్ని ఆయన "భాష యొక్క ఆత్మ"గా పిలిచేవారు. అదేసమయంలో ఆయన ఫిలోలాజిస్ట్ అయిన గ్రోట్‌తో విభేదించారు, గ్రోట్ వైవిధ్యమైన రీతిలో <с>ని దీర్ఘంగా లేదా రెట్టింపుగా వినడం వల్లే డల్ ఆయనతో విభేదించాడు.
జాతీయాలు మరియు సూక్తులు

రష్యన్ భాష అనేక వందల జాతీయాలు (пословица [pɐˈslovʲɪtsə]) మరియు సూక్తుల (поговоркa [pəɡɐˈvorkə])తో నిండి ఉంది. 17వ శతాబ్దంలోనే వీటన్నింటినీ గ్రంథాలుగా రూపొందించడం జరిగింది, అలాగే 19వ మరియు 20వ శతాబ్దాల్లో ప్రత్యేకించి ఫలవంతమైన ఆధారాల రూపంలో జానపద కథలతో పాటుగా వీటిని సేకరించడం మరియు అధ్యయనం చేయడం జరిగింది.
చరిత్ర మరియు ఉదాహరణలు


రష్యన్ భాష చరిత్ర కింద పేర్కొన్న కాలాల్లో విభజించబడి ఉండవచ్చు.
కియేవన్ కాలం మరియు భూస్వామ్య విభజన
టటార్ యోక్ మరియు గ్రాండ్ డచీ ఆఫ్ లీథూనియా
మాస్కోవిట్ కాలం (15వ–17వ శతాబ్దాలు)
సామ్రాజ్యం (18వ–19వ శతాబ్దాలు)
సోవియట్ కాలం మరియు తర్వాత (20వ శతాబ్దం)
చారిత్రక ఆధారాలు తీర్మానించిన ప్రకారం, సరాసరిగా క్రీ.శ 1000 నాటికి ఆధునిక యూరోపియన్ రష్యా, ఉక్రేయిన్ మరియు బెలారస్ యొక్క ప్రధాన జాతి బృందాల్లోని స్లావ్‌ల యొక్క ఈస్ట్రన్ శాఖ చెందిన వారు మాండలికాల యొక్క దగ్గరి సంబంధం కలిగిన భాషలను మాట్లాడేవారు. 880లో ఈ ప్రాంతం కియేవియన్ రస్'లోకి రాజకీయ ఏకీకరణం చెందిన తర్వాత, దీని నుంచి రష్యా, ఉక్రేయిన్ మరియు బెలారస్‌లు తమ మూలాను వెతుక్కోవడంతో పాటు పురాతన తూర్పు స్లావిక్‌ను ఒక సాహిత్యపరమైన మరియు వాణిజ్య భాషగా స్థాపించారు. అటు తర్వాత ఇది త్వరలోనే 988లో క్రైస్తవ్యంను స్వీకరించడం ద్వారా దాన్ని అనుసరించడం ప్రారంభించడంతో పాటు దక్షిణ స్లావిక్ ఓల్డ్ చర్చ్ స్లావోనిక్‌ను సామూహిక ప్రార్థన మరియు అధికారిక భాషగా ఎంచుకోవడం జరిగింది. మరోవైపు పురాతన తూర్పు స్లావిక్‌కు ప్రవేశించేందుకు బైజెంటైన్ గ్రీక్ నుంచి పదాలను స్వీకరణ మరియు కాల్‌క్యూస్‌తో పాటు ఆసమయంలో మాండలికాలు మాట్లాడడం జరిగింది, ఈకారణంగా ఓల్డ్ చర్చ్ స్లావోనిక్‌లో సైతం మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయి.

అయితే, దాదాపు 1100లో కియేవన్ రస్ విచ్ఛిన్నం తర్వాత మాండలికపరమైన వైరుధ్యాలు పెరిగాయి. ఆధునిక బెలారస్ మరియు ఉక్రేయిన్ యొక్క భూభాగాలపై రుథేనియన్ వృద్ధి సాధించగా, ఆధునిక రష్యాలో మధ్యయుగ కాలపు రష్యన్ అభివృద్ధి చెందింది. 13వ శతాబ్దం నుంచి అవి కచ్చితమైన రీతిలో వైరుధ్యాన్ని పెంచుకున్నాయి, అనగా, పశ్చిమంలో గ్రాండ్ డచీ ఆఫ్ లిథూనియా, పోలాండ్ మరియు హంగేరీ మరియు తూర్పులో స్వతంత్ర నవగోరోడ్ మరియు పిస్కోవ్ ఫ్యూడల్ రిపబ్లిక్‌లతో పాటు పెద్ద సంఖ్యలో చిన్నపాటి డచీలు (ఇవి టటార్ల యొక్క సామంత ప్రాంతాలుగా వెలుగులోకి వచ్చాయి) రూపంలో భూభాగపరమైన విభజన పొందాయి.
దీనితర్వాత మాస్కో మరియు నవగోరోడ్‌లో, మరియు తర్వాత వృద్ధి చెందుతున్న ముస్కోవీలోనూ అధికారిక భాషగా చర్చ్ స్లావోనిక్ అవతరించింది, ఇది ఓల్డ్ చర్చ్ స్లావోనిక్ నుంచి ఉద్భవించింది, అలాగే పెట్రెన్ కాలం వరకు శతాబ్దాల పాటు ఇది ఆయా ప్రాంతాల్లో సాహిత్యపరమైన భాషగా వర్థిల్లింది, అయితే బైబిల్ సంబంధమైన మరియు సామూహిక ప్రార్థనల సంబంధమైన రాతలో మాత్రం దీని ఉపయోగాన్ని వేగంగా తగ్గించేశారు. 17వ శతాబ్దం వరకు చర్చ్ స్లావోనిక్ యొక్క పటిష్ఠమైన ప్రభావంతో రష్యన్ అభివృద్ధి చెందింది; ఆతర్వాత ఈ రకమైన ప్రభావం తగ్గిపోవడం అనేది సామూహిక ప్రార్థనలకు సంబంధించిన సాహిత్య అంశాల యొక్క అవినీతికి దారితీసింది.
పీటర్ ది గ్రేట్ (Пётр Вели́кий, Pyótr Velíkiy ) యొక్క రాజకీయ సంస్కరణలనేవి అక్షరమాల సంస్కరణతో కలిసి చోటు చేసుకుంది, తద్వారా భాషకు సంబంధించి లౌకికీకరణ మరియు పాశ్చాతీకరణ లాంటి అంశాలు సాధించబడ్డాయి. ఇందులో భాగంగా ప్రత్యేకమైన పదాల యొక్క బ్లాకులను పాశ్చాత్య యూరోప్ భాషల నుంచి తీసుకోవడం జరిగింది. 1800 నాటికి, గుర్తించదగిన స్థాయిలో కొంతమంది ఉన్నత వర్గాల వ్యక్తులు రోజువారీ పనుల్లో భాగంగా ఫ్రెంచ్ మాట్లాడడంతో పాటు అరుదుగా మాత్రమే జర్మన్ మాట్లాడేవారు. 19వ శతాబ్దంలో వచ్చిన అనేక రష్యన్ నవలలు, ఉదాహరణకు లియో టాల్‌స్టాయ్ యొక్క (Лев Толсто́й) వార్ అండ్ పీస్, లాంటి రచనలన్నీ పూర్తి పేరాగ్రాఫులు మరియు ఒక్కోసారి పూర్తి పుటల వ్యాప్తంగా ఫ్రెంచ్ ఉపయోగించడంతో పాటు దానికి సంబంధించి తర్జుమా కూడా ఇచ్చేవారు కాదు, విద్యావంతులైన పాఠకులకు అలాంటిదేమీ అవసరం లేదనే ఊహతో రచయితలు ఈవిధంగా చేసేవారు.
ఇక ఆధునిక సాహిత్య భాష అనేది సాధారణంగా అలెగ్జాండర్ పుష్కిన్ (Алекса́ндр Пу́шкин) కాలమైన 19వ శతాబ్దం మొదటి మూడవ భాగం నుంచి వచ్చినదిగా భావిస్తారు. మరోవైపు పురాతన వ్యాకరణం మరియు పద సమూహాలను తొలగించడం ("высо́кий стиль" — "అత్యున్నత శైలి"గా పిలుస్తారు) ద్వారా రష్యన్ సాహిత్యంలో పుష్కిన్ విప్లవాత్మక మార్పులు తెచ్చాడు, దీనికి బదులుగా అతను అప్పట్లో సాధారణంగా మాట్లాడే భాష నుంచే వ్యాకరణం మరియు పద సమూహాన్ని గుర్తించడం జరిగింది. పురాతనంగా మారిన లేదా మారిన అర్థంతో కూడిన కొద్ది పదాలను పుష్కిన్ ఉపయోగించినప్పటికీ, యువ తరానికి చెందిన ఆధునిక పాఠకులు సైతం పుష్కిన్ యొక్క రచనలను అర్థం చేసుకోవడంలో తక్కువ ఇబ్బందులను మాత్రమే ఎదుర్కొన్నారు. నిజానికి, 19వ శతాబ్దానికి చెందిన రష్యన్ రచయితలు, ప్రత్యేకించి పుష్కిన్, మైఖైల్ లెర్‌మాంటోవ్ (Михаи́л Ле́рмонтов), నికోలాయ్ గోగోల్ (Никола́й Го́голь), అలెగ్జాండర్ గ్రిబాయేదోవ్ (Алекса́ндр Грибое́дов) లాంటి వారు వ్యక్తీకరించిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు ఆధునిక రష్యన్ వ్యవహారిక మాటల్లో సైతం తరచూ జాతీయాలు లేదా సూక్తుల రూపంలో కనిపిస్తుంటాయి.
Зи́мний ве́чер IPA: [ˈzʲimnʲɪj ˈvʲetɕɪr]
Бу́ря мгло́ю не́бо кро́ет, [ˈburʲə ˈmɡloju ˈnʲɛbə ˈkroɪt]
Ви́хри сне́жные крутя́; [ˈvʲixrʲɪ ˈsʲnʲɛʐnɨɪ kruˈtʲa]
То, как зверь, она́ заво́ет, [to kak zvʲerʲ ɐˈna zɐˈvoɪt]
То запла́чет, как дитя́, [to zɐˈplatɕɪt, kak dʲɪˈtʲa]
То по кро́вле обветша́лой [to pɐˈkrovlʲɪ ɐbvʲɪˈtʂaləj]
Вдруг соло́мой зашуми́т, [vdruk sɐˈloməj zəʂuˈmʲit]
То, как пу́тник запозда́лый, [to kak ˈputnʲɪk zəpɐˈzdalɨj]
К нам в око́шко застучи́т. [knam vɐˈkoʂkə zəstuˈtɕit]
1918 నాటి పదక్రమ సంస్కరణ తర్వాత రాతపూర్వక రష్యన్‌కు 20వ శతాబ్దపు రాజకీయ తిరుగుబాట్లు మరియు రాజకీయ భావజాలంలో పూర్తిస్థాయి మార్పులు లాంటివి దాని ఆధునిక రూపాన్ని సంతరించి పెట్టాయి. రాజకీయ పరిస్థితులు మరియు సైన్యంలో సోవియట్ సాధనలు, శాస్త్రీయ మరియు సాంకేతికపరమైన అంశాల (ప్రత్యేకించి కాస్మోనాటిక్స్) వంటివి ప్రత్యేకించి 20వ శతాబ్దం యొక్క మధ్య మూడో భాగంలో రష్యన్ భాషకు ప్రపంచవ్యాప్త గౌరవాన్ని సాధించిపెట్టాయి.
వీటిని కూడా చూడండి
భాష వర్ణన
రష్యన్ భాష యొక్క చరిత్ర
రష్యన్ భాష అంశాల యొక్క జాబితా
రష్యన్ వర్ణమాల
రష్యన్ వ్యాకరణం
రష్యన్ వర్ణక్రమం
రష్యన్ ఉచ్ఛారణశాస్త్రం
సంబంధిత బాషలు
చర్చ్ స్లావిక్ భాష
తూర్పు స్లావిక్ భాషలు
గ్రేట్ రష్యన్ భాష
ఓల్డ్ చర్చ్ స్లావోనిక్ భాష
పురాతన తూర్పు స్లావిక్ భాష
స్లావిక్ భాషలు
ఇతరాలు
కంప్యూటర్ రషిఫికేషన్
రష్యన్ మూలాల యొక్క ఇంగ్లీష్ పదాల జాబితా
ఇంగ్లీష్ యొక్క స్థానికేతర ఉచ్ఛారణలు
రష్యన్ వర్ణక్రమం యొక్క సంస్కరణలు
రష్యన్ యొక్క రోమనైజేషన్
రంగ్లీష్
రష్యన్ హాస్యం
రష్యన్ సాహిత్యం
రష్యన్ సామెతలు
వొలాపక్ ఎన్‌కోడింగ్
సూచనలు

ఈ కొనసాగింపు అనేది రష్యన్ భాష గురించి వర్ణించే ఈ వ్యాసము మరియు కింద పేర్కొనబడిన సంబంధిత వ్యాసాలు రెండింటికీ సంబంధించిన సూచనలుగా ఉపయోగపడుతుంది:
ఇంగ్లీషులో
CS1 maint: multiple names: authors list (link)
Timberlake, Alan (2004). A Reference Grammar of Russian. Cambridge, UK: Cambridge University Press. 0521772923



CS1 maint: multiple names: authors list (link)



రష్యన్‌లో
Востриков О.В., Финно-угорский субстрат в русском языке: Учебное пособие по спецкурсу.- Свердловск, 1990. – 99c. – В надзаг.: Уральский гос. ун-т им. А. М. Горького.
Жуковская Л.П., отв. ред. Древнерусский литературный язык и его отношение к старославянскому. М., «Наука», 1987.
Иванов В.В. Историческая грамматика русского языка. М., «Просвещение», 1990.
Михельсон Т.Н. Рассказы русских летописей XV–XVII веков. М., 1978.?
Новиков Л.А. Современный русский язык: для высшей школы.- Москва: Лань, 2003.
Филин Ф. П., ; Вопросы языкознания. – М., 1982, № 5. – С. 18–28
Цыганенко Г.П. Этимологический словарь русского языка, Киев, 1970.
Шанский Н.М., Иванов В.В., Шанская Т.В. Краткий этимологический словарь русского языка. М. 1961.
Шицгал А., Русский гражданский шрифт, М., «Исскуство», 1958, 2-e изд. 1983.
బాహ్య లింకులు


 at Curlie
 - ఉచిత ఆన్‌లైన్ రష్యన్ భాష వీడియో కోర్స్



 (విక్టనరీ యొక్క  నుంచి)
 - ఆన్‌లైన్ రష్యన్ కోర్సుల జాబితా
 - రష్యన్ భాష పాఠశాలల యొక్క డిక్షనరీ

వర్గం:రష్యన్ భాష
వర్గం:తూర్పు స్లావిక్ భాషలు
వర్గం:అబ్కాజియా భాషలు
వర్గం:అజెర్బైజన్ భాషలు
వర్గం:బెలారస్ భాషలు
వర్గం:ఈస్టోనియా భాషలు
వర్గం:ఫిన్‌ల్యాండ్ భాషలు
వర్గం:జార్జియా (దేశం) భాషలు
వర్గం:ఇజ్రాయిల్ భాషలు
వర్గం:కజఖిస్థాన్ భాషలు
వర్గం:కిర్గిజ్‌స్థాన్ భాషలు
వర్గం:లాట్వియా భాషలు
వర్గం:లిథానియా భాషలు
వర్గం:మోల్డోవా భాషలు
వర్గం:ట్రాన్స్‌నిస్ట్రియా భాషలు
వర్గం:మంగోలియా భాషలు
వర్గం:రష్యా భాషలు
వర్గం:తజకిస్థాన్ భాషలు
వర్గం:టర్కీ భాషలు
వర్గం:తుర్క్‌మెనిస్థాన్ భాషలు
వర్గం:ఉక్రేనియన్ భాషలు
వర్గం:ఉజ్జెకిస్థాన్ భాషలు
వర్గం:ఆర్మేనియా భాషలు
వర్గం:చైనా భాషలు
వర్గం:కెనడా భాషలు
వర్గం:ఆస్ట్రేలియా భాషలు
వర్గం:న్యూజిల్యాండ్ భాషలు
వర్గం:యునైటెడ్ స్టేట్స్ భాషలు
వర్గం:యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ భాషలు
వర్గం:బ్రెజిల్ భాషలు
వర్గం:అర్జెంటీనా భాషలు
వర్గం:స్పెయిన్ భాషలు
వర్గం:ఇటలీ భాషలు
వర్గం:గ్రీసు భాషలు
వర్గం:రొమేనియా భాషలు
వర్గం:లెబనాన్ భాషలు
వర్గం:చిలీ భాషలు
వర్గం:బల్గేరియా భాషలు
వర్గం:నార్వే భాషలు
వర్గం:పోలాండ్ భాషలు
వర్గం:సైప్రస్ భాషలు
వర్గం:చెక్ రిపబ్లిక్ భాషలు
వర్గం:సిరియా భాషలు
వర్గం:వెనిజులా భాషలు
వర్గం:సెర్బియా భాషలు
వర్గం:దక్షిణాఫ్రికా భాషలు
వర్గం:యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ భాషలు
వర్గం:కాకసస్ భాషలు
వర్గం:SVO భాషలు
వర్గం:స్ట్రెస్-టైమ్డ్ భాషలు