gimmy256/lumasaba_dialects huggingface dataset:
Buliimi nibwo kumwoyo nalundi kumusingi kwe linambo lyosi.
Bilyo byesi khilima bikhuyeta khwatsowa nga khuli bekamani,nalundi khwatsowa maangu.
Babaandu bakali bayiminila naabi mubyebuliimi tsinakhu tsino.
Paapa wefwe akulisile bilimwa byewe wakula tsiyeyi tsitaaru.
Bali bulayi abo babamanya khulima,khuba ibatamba bilyo ta.
Balimi befwe ibali ni khataale khe bilyo byawe taa.
Ifuula namatoolo yayonakisa biliimwa bye baliimi.
Baliimi bali khubonabona ni kumu kumwakha kuno.
Biliimwa bya maayi bya khubaala bulayi ta khulwe kumumu kumukali.
Nga khwakhulima ni kamani,bilayi ingo shalelo mbawo ta.
Kafumende yalooba khuyeta baliimi ni kamalesi kekhufuwa biliimwa.
Baliimi bali khukhwingulungunya khulwe kamalesi kesi nashitsolongo abawele.
Ikhuli ni khataale kha nashimya ni buulo kumwakha kuno ta.
Khuli ni lubusano lwe baliimi boosi be khushisintsa kumukamba.
Banaanu batsya khukhuyeta khukyesa buulo bwowo?
Kamatoore kase koosi kafunikhile,kakaandi kesikhile mwilooba.
Nbutaama uwanisiila kufuula kukali aramo bulayi taa.
Mu bubayi,khufunamo tsinusu tsesi khwiyetesela mu'ngo mwefwe.
Nashindi,khufunamo tsinyaama tsesi khulya ni kamabeele.
Umulekeeli yuno wabaya bibyayo bikaali mu'ngo mwewe.
Buli mundu khwilekeelo lyase wamanya ari umusomesa wase umubayi.
Ne akhaba nga ali umubayi,imbawo lunakhu lwesi akoselakho ta.
Nashindi,wakaana naabi khukhwayisa tsikhaafu tsewe umwene.
Aloma ari tsikhaafu tsewe tsimuwa kamabeele makaali naabi nga umwene wayisile.
Wabaya bibyayo bikali mulimo tsikhaafu,tsimbusi,kamashese ni matuyu.
Ne khufuriisa wabaya tskhaafu tsifurisa bukaali.
Uli twiyakho bunyalu mu'ngo mwo musomesa yuno ta
Wayombekhela bibyayo byewe litaala liboofu naabi.
Buli shayo shili ni shisenge shesi shikonamo ate nimwo isi bilila.
Bibyayo byewe bilya bunyasi bubisi ni bubwomu,kimisukusa kye kamatoore ni kamoola.
Tsikhaafu tsewe tsamamo kamabeele kamakali nga umwene watsayisile.
Kamabeele kesi akhama banywa,kakandi wakulisa wafunamo tsinusu.
Nga karamilekho, akabilakho balekeeli bashe khwisomelo.
Nga tsikhaafu tsalwalile, alanga umusawo we bisoolo weetsa watsikanga.
Buli ikhaafu ilya tsisawu tsibili tsye bunyaasi
Ulitwiya kamasisye ni kamasungulula mwitaala lyewe ta.
Ayila shibiina shoosi mwitaala lyewe wabalekela awo.
Ne bikuwa ni bitaluusi byaluma ikhaafu ndwela khu'mbeele.
Lutwela umulekeeli yuno anyola ikhaafu ndwela yakwile asi nga ili khusambakana.
Buli musomesa khwilekeelo lyefwe amwikomba naabi.
Niye alindilila kumusala khumwesi ta khuba afuna tsinusu mu byayo byewe.
Umulekeeli yuno alikho ni babaana khwisomelo besi ayeta.
Abasasulilakho tsinusu, wabakulila nibyesi bakana khurambisa isomelo.
Khulwebulayi bwo musomesa yuno,basaali bamukana naabi khwisomelo.
Itsya khumusaba akyende ninase nga andekela ni khukhundewula.
Babaana bewe boosi basomela mumasomelo kamalyi konyene.
Wakwarisa babaana bewe,imbawo ishindu shesi bekomba ta.
Nu mukyelema wewe naye wamiliya ate ali ni tsisambo tsindayi.
Nga tsinakhu tsikhulu tsolile,babukulatsaka imbusi ndela ni basala.
Bakabilakho basaali bawe tsinyama,tsiramakho babene baalya.
Tsinyama tsindala,basiika khulusala batsomesa bulayi.
Nashitsolongo wefwe wakhulalikhile mulubusano kumukamba.
Maayi wange watsowesa litsuune lyewe atte limiliyu.
Kumusiro kwefwe kumulayi nalundi kwikombesa babaandu bakali nabi.
Shisela shiino khuli  mubwile  bwefula ni kumumu.
Paapa numukyelema wewe, bama khuwelekhela bakyeni.
Babaana bakhana bamanya khuramba kyimilimo bulayi khumimyisa babaana be sinde.
Tsiifi tso musakhulu tsakhosa naabi nga kamoya  ke tsi nyanjje.
Umurangirisi   wekumulukha  ali  khukhwitsa  khukanikha  isi babaandu bewe.
Busheye umwana umukyibole bamuyila nga shekhubonelakho m'ungo.
Ingokho yamanya  khutakhulila  tsi  nywinywi  tsayo  byakhulya  mwilloba.
Tsimoni tsa puusi tsakhosa naabi, nalundi tsimulikha nga itawasa.
Umwaana wefwe umutini eyikina naabi paapa uwewe lwekhuba ali ni bwangali.
Kumukamba umwawule akhakhusomele lunyilili khukhwama mushitabo shewe.
Kumukamba babandu balikhutsya khurobola umurangirirsi uwe mushisitsa.
Umwayi wefwe shalelo walwalile wakhunyalisa khutsya khukhwayisa bibyayo ta.
Umusomesa wefwe ali ni kumukhono kumulayi nalundi aroona bulaayi.
Umukwatsoli yuuno wafunikha shikyele shewe nalundi anyala khukyenda ta.
Shisolo shesi balanga baari italanyi sharafuwa nalundi ushisyenda shiimbi ta.
Istoofu illi  shishayo  shitsowo naabi nalundi ili  nikumushinga kumwimbi.
Umusinde alikhutsya khukwingila imbalu niyo ekile umusaani.
Paapa  alikhubetsa  bitsangi  bye  bibyawo  bwewe.
Inyaama  ye  mbooko yanula naabi khufurisa inyaama ye khaafu.
Linambo lyefwe lyayibotokhelela ni  babandu  be kamausu ni kamarikirane.
Indi khukana khulya inyama itsoshe ni kamatoore kamoshe.
Tsindenbe tsase tsa kyukyukha irangi yamwo yoosi.
Nga ifuula yakwile,ishikana wambukha kameetsi ta.
Lwekhuba kaba ketsuule naabi,tae kanyala kakhwiira.
Babaana batini bananikha khulya ni khunywa khumyesi kisesaba.
Baloma bari nga banunisile,kamabeele kawe ka lepukha kakwe khushifuba.
Nga uli ni kamabeele kamala ta,ukula kebufu watekhela umwaana.
Inyala khulinda umwaana uwikhala elislisa busa taa.
Nga uli umwana umukhana,uli ni khukhwibirisa bulayi mu'ngo.
Babaandu bakhwingilila kumukunda kwefwe kwe njelekha.
Baleebe bomuseetsa wowo bakhukana nga ashili mulaamu.
Nga umuseetsa wafwile,balebe bewe bakhushukhakho bakhutimisa.
Nga ta,bakhunyakasa namwe babukula buli shindu sho .
Balala bakhutimisa ingo ni babaana boosi,ubalekha inyuma ta.
Khuli ni khulinda mu'ngo mwefwe nga mukhumiliyu.
Nenga ango akhukyaafu,bakyeni ibeetsa bakhukyeniyila ta.
Umaya waba nu mukyelema umumiliyu khufurisa umunyalu.
Khutsya khungona shisawe shesi bakhakamilemo kumupila.
Mukhalekhatsaka umwana khumbewo taa,busa anabasumbuwa paka.
Nyowa ureebekho basho ne busa unakyendela bungara.
Tsimoni nga tsananikhile ukhutsina,tsirooba busa.
Baloma bari khulya pilipili umubisi ayeta khungona tsimoni.
Umusawu wase alikhukana bari abaake imooni ndweela.
Kanikha nuulekeeli bulayi anakhufukilisa utsye ingo.
Nga wakhwikanikhakho,mbawo una khuyeta taa.
Umaya wakanikha bituufu khufurisa nu kanikha kamatsi.
Lwekhuba nga wabiyile,unekhala ubiya busa paka.
Khuli ni babaana babili mushibina bakhanyala khurona ni khusoma ta.
Umwaana umulalala ali ni kumukhono mutweal,ukundi wafwa imoni ndwela.
Basomesa bafwe bakhakakho khubona bari babalekela nabo babire.
Babaana bano balinga bakhwana,ate nga bamila tsingo lwayo.
Bakana naabi khukhwinyaya ne ibanyala khutiima taa.
Weele wabawa shilabo she khukhwemba ni khukhupa mukhono.
Nga bananikhile khukhwemba,buli mundu abekomba.
Basomesa ni babaana bakhalilewo khubasoobala tsinusu batsye ni natso.
Hedimasita wabakulila tsikita ni tsibbaga/tsisawu tse khukongo.
Khutsya khulanga basaali bawe betse nio khubawambise biwano byawe.
Bakhatekhe bilyo fwesi khulile atwela nga khubasibula.
Maayi uwase aasalikha mumwiko kwa lukumi lwenda ni kamakhumi karano nashinane.
Aloma ari khutsowa khwewe,aaba umukhaana umuwolu.
Nashindi aaba umwangu ate nga umwikhaliilikhi naabi.
Maayi wewe amusaala nga ashili khukhwalikha ta.
Khunyowa maayi amenya ni kuukaawe ne bakyelawo bamwila wa sengeewe.
Khusoma khwewe akyendatsaka ni sengeewe,wakyelawo warurayo.
Maayi wefwe aaba ni khabi iyekhumanya paapawe nga ashili taa.
Lutweela aaba ama khwilekeelo,watwiya umusaani umuleeyi,umuwenge ate nga etsakamulaka busa.
Umusaani yuno amulomela ari wamanya nga ise paapawo?
Ne maayi abe wakhakakho naabi khukhwikyunga.
Nalundi abe akana umusani yeesi wamwikatsamulakilakho ta.
Abe nga wamubolele,kukawe anyala khumutsuba oba wamulooka.
Nga'soma she kumusaafu,aanyola khu'ntsila umusinde umumali ti.
Umusinde yuno abe atyembukha nga tyetye lukeele.
Umusinde yuno wamuloma ari,Ishesekho namukhaana.
Ne niye amukhwenula busa ate wamala wamunyinyita.
Ibumalilisi,umusinde yuno amukhongelesa waamwila nga umukhasi wewe.
Ela atwela basaala babaana likhumi,bataru baafwa,kharama musaafu.
Maayi wefwe abatsaka umukulaani wetsinyeni ni kamaleeya.
Lipeesa lyesi aafuna,akhupatsakila babaana khwilekeelo.
Abe wayingila mumatuuli kataru isi babusanisila babikha lipeesa lyawe.
Mumatuuli,mubukhwale,yaba ayeeta khuteekha khumikholo.
Abe niye umurangilisi we lituuli lye khutekha.
Maayi abe wamanya khusanikhila bilyo bulayi byekulyenya mufuluya busa.
Imbuuka yolawo paapa wefwe wananikha khubirsia bubi.
Ne shibi shiri aakyelesawo waarekukha lwe bukhupe bukali.
Paapa abe aamupiila kumusariti ate nga akubikha munguriri.
Nga wamubonekho bikyele byewe,byamaliya busa nga imbiilu.
Bulamu bwakyelawo bwaangala naabi nga maayi warekukhile.
Lipeesa lye khukhupa khwilekeelo nalyo lyaangala,ni khufuna bilyo ishaba shangu ta.
Khwakelawo khwatamba ni bikwaro nga khukwara bibyonukhe byonyene.
Akhuyila khuba ni kuukhu wefwe,niye watsya mushirimba.
Wananikha khusingila babaandu tsinanga ni khulela babaana bebaandu.
Aabusa lipeesa lyewe ,letsuula wekulawo liduukha.
Ne mubyosi,maayi wefwe aarama nga umwitubaasi,nalundi umuyiiyi.
Tsinakhukhu tsino wayiyombekhela nalundi waalokokha,aloleelela mu'ngo mwewe bulayi.
Nafwe khwasooma, khwamala khwafuuna kimilimo.
Khuli khstya khukulila maayi wefwe imotokha ,khumale khumwombekhele intsu iyekorofwa.
Nga khwaloleeleye isi khwamile,shisa sha Weele shonyene.
Khuli ni khuba baabaandu bayiiya nga maayi wefwe.
She khabili, shibatsaka shilayi wetubasa mumatuuli wabikhamo lipeesa lyowo.
Lipeesa liino likyelawo lya khuyetwa nga bulaamu bwaangale.
Nashiindi, khukhalekeelesa kimilimo kyositsana ta,kasiita uba uli khufuna lipeesa.
Shibatsaka shiilayi khusomesa babaana bowo,iburangisi bakhuyeta.
Bulaamu buwangafu ibubatsaaka bwabushele ta.
Khumanya khuramba shikhuwonesa naabi khufurisa nga wakhumanya ta.
Intandikha inyala yaaba indafu,ne ikhumalilisi waaba bulayi.
Imbawo umundu yeesi utsya khukhukhasisa khubona kuuka ta.
Inyala khuyila umwaana wase mwilekeelo lye khukoonamo ta.
Nuremakake bibindu mubwimbi,ukhabileyesa ta.
Umukasya alekha khuba ninase kumwakha kuno,abe nakhunyalisa ta.
Shikila imusiima naabi nga imuruya khuba watsamisile aleyi.
Shinyowa nga nonakile,atsiyakhila bibyonako byase byosi.
Ate nga khwamulombelekho ishindu shosi,anyala khukhwima ta.
Nakwisiile lipeesa lyase,abe itsya khukula kumupiila kwe gaali.
Naanu utsya khureera kamasatsa kesi khwakhalile ingoloobe?
Mungulilakho kamafura ke khukhwiyakha ni sabbuni usinga tsinanga.
Nga lipeesa lya ramiilekho,mukuula inyama ikilo ndwela.
Bali ninabwo baninisa tsinusu,ate buliimo kumuyekhe.
Kameno kase ikanyala khulya inanaasi namwe kumwiiba ta.
Nga nakhakiilekho khuluma inaanasi,kameno kelulukha busa.
Uleekha khwila khubasho,khale aari wamala khusoma.
Khale musingilelkho tsibbutu nu muramo kameetsi kakaandi.
Basaali balala bebasa bari babaana bawe bakwarire bulayi.
Babaandi ibali ni mbuuka iye khukanikha ni babaana bawe ta.
Kumulembe kwefwe kwayonekha,imbamo bilayi taa.
Mukhola muryena ne mwafuna babaana bakaali khwisomelo.
Lisomelo lyefwe lyarawo khusoma khwabusa isi bo bakhenyala ta.
Nalundi,umusaali nga ali ni lipeesa,anyala warera bilimwa byewe umwana warama nga nasooma.
Hedimasita wefwe ateela khutimisa babaana bashili khumala khusasula taa.
Balekeeli befwe nabo bali bekumutindo ate balekeela bulayi.
Basaali nabo barambila atwela ni basomesa khuwetsa babaana.
Hedimasita wefwe wara bikukulo khu nakhalondo tsikhali ndweela.
Nakhalondo tsiino tsikanikha khubilayi byesi lisomelo likhola.
Ingeli yesi babaana nabo babiira bulayi,shiyeta lisomelo khumanyikha.
Akana wabonakho khakhandu khoositsana khamali taa.
Buli shindu shewe sha miliya busa,unyolakho khamali khosi taa.
Nga watwiyile bunyalu/bukyafu mu’ntsu,anabalomanisa paaka.
Uli twiiyakho lufumbi khushindu shosi taa.
Nga watwiyile ishindu shimali mu’ntsu,lunakhu lwo maayi akubakho.
Buli mundu khushalo wamanya ari paapa wefwe umimiliyu.
Kumwakha kwe bakhana,ibengililamo imbalu taa.
Nalundi,bengila nga kumwakha kunanikha,ate nga kwikalawo.
Nga uli nu mwana uwoola khukhwingila imbalu:
Ali ni khulalikha/khubolela baleebe bewe nga kumwakha kwo khwingila kushiili.
Atweela ni basaali bewe,bali ni khuliima bilyo bikaali,khufurisa buulo ni nashimya, ni mwoko.
Bilimwa biino bibayeta khukholamo buseela bwesi bakhanywese basinyisi.
Nga tsinakhu tsikanakhwola,umusinde abolela beshikuka shewe barekekha.
Umusinde yuno ali ni khuwetsa bestingoma bakhamukhupile nga bushili.
Nashindi,ali ni khuwetsa matongo,kimishinga, atwela ni bitsetse byesi akhakware nga ashina.
Nga ali ni lipeesa limala ta, basamba busa kamatungu ni bitsetse.
Nga umusaali aenyala ta,umwana etulula busa mushiilo,bwasha kumutikhini wengila.
Ne khunyowa,umusinde akoya busela bwe babaandu bewe.
Nga atsya khukoya,arera bubwitsi butini mukhayungu watsukha mutsimuma mu khayungu khakhandi.
Nga wamalile,bamuwakha kamamela,ni litoosi/lilooba kumubili kwewe.
Beshikuka bamukwarisa matongo wewe ni bitsetse,bamala bamuwambisa kimishinga.
Nga bamalile,ali ni khushina ebotokhelele intsu kimilundi kitaaru.
Ne basaali basaala imbusi yesi batekha khulunakhu lwe khukoya.
Bikuka bilala,basalila tsimbusi ni tsingokho khutsingani.
Bakhola shino bari ne bafu basambwa babafukilise bengile bulayi.
Mubifo bibindi,waliwo shishili isi bafukilisa bari musambwa we bamasaba aba.
Batsya bakonayo shilo shoosi nga bamulanga abawe tsikhabi.
Basalilayo tsimbusi ni tsingokho,bashina nga bebotokhelela shilo shoosi.
Baloma bari indemu ili ni khurura nga imulikha khukhwokesanisa khuri basambwa babawele tsikhabi.
Ukhwama bakoya,bali ni khushinila tsinakhu tsitaru.
Khulunakhu lwe khataru,nilwo lwesi bamushebela imbalu.
Munuakhu tsitaru,bashina nga batsya mungo mwe balebe ni basaale.
Buli mu’ngo mwesi batsya,baba fuwa bilabo nga tsimbusi,tsingokho ni tsinusu.
Bibindu bino biyeta umusinde khunyalisa khukula kamalesi ni khutsowatsowana.
Bafukilisa bari nga wamalile khukhwingila,umusinde afukha amusana.
Khulunakhu lwe khukhwingila,umusinde atsya ibukhotsa khulya.
Nga ashili khulya kuuka oba khotsa ali ni khumuwa ikhaafu oba imbusi.
Ngali bali khulya,umusinde ibamufukilisa khulya bilyo ta.
Bakhotsa bamala bamuwakha buse bwekhafu oba imbusi isi basalile.
Bakhola shino nga bamukambilila alekhe khurya imbalu.
Nga bamuyila,ibakobolelayo khutsila yesi betsilekho ta.
Umusinde yuno bamushebela khushisawe namwe khulusha nga buli mundu abona.
Lunakhu lwe khukhwingila,babaandu baba bakaali naabi ango.
Umusindi ali ni khurya namwe wakhupakho liyombo ta.
Umukhulu we shikuka niye umuwambisa imimbo niyo watsya khusawu yewe.
Umushebi ali ni khukhwibisa nga umusinde etsa khusawu.
Nga umushebi wamalile, akhupa ifirimbi khumanyisa ari wamalie.
Babaandu bekhoya,bamaayi bakhupa bikalakala ni khushina.
Nga wakhwingila,umanya uri ukhatsyatsake mu matuuli koosi ta.
Nalundi uwakhila khukhwitubasa mu lubusano lwosi namwe wakanikha ta.
Nga wariye imbalu,ibakhufukilisa khukanikha mu basaani basho ta.
Buli lulimi namwekamanambo kali ni kimisiro kyawe.
Buli mundu ali ni khulondelela byesi bikuka byawe bifukilisilamo.
Mu bisaala khufunamo tsimbawo tsesi khukulila tsintsu.
Tsikhu ni kamanda bysesi khutekhela byama mu bisaala.
Tsimeetsa ni tsikabbada natso batsikhola ukhwama mubisaala.
Bisaala bilinda intsu khulekha khukwa nga imbewo ili khuwutsa.
Khunyala khukulisa bisaala khwafuna tsinusu khweyetesela mu’ngo.
Bisaala nabyo bi liinda liloba lyalekha khukhalikha ta.
Basaala biramba nga tsingo/tsintsu tse bisoolo ni binywinywi bye mu chewa.
Tsikalamu tsesi khukhipila bifwani natso batsikhola mu bisaala.
Bitabo, igaamu ni tsirabba tsye khusyangulila tsyama mu bisaala.
Bisaala nabyo bikhuwa shishinyufu nga kumumu kwarafwile.
Kamalesi kesi khunywa namwe khumila kama mubisala.
Tsimpapula tsesi barambisa mumasomelo ni mu yaffesi tsama mu bisaala.
Imbolelekho bilayi byelilekelo mushibala shisinta shenywe.
Khufuna kimilimo nga basomesa,bateekhi,ni barambi bakhali batwela ta.
Kamasomelo kakula bibindu ukhwama khubalimi ni basaali.
Kamasomelo kalekeela babaandu bibindu bikaali busa byekhurambisa.
Khuli ni basilaamu,bakristayo, bakatuliki,balokoole,basosolidoti,ni babaandi bakhafukilisa mu Weele ta.
Buli ddini ili lunakhu lwesi barawo lwekhukhwisaya.
Basilaamu bafukilisila mu muhamadi,ne bakristayo fukilisila mu Weele.
Bakhulu be tsiddini bano nabo bali ni bikwarao bi khafanana ta.
Bakristayo ni balokole atwela ni bakatuliki bafukilisila mu Yesu nga niye umwana wa Weele.
Bafukilisa bari Yesu afwa,wamala walamukha khu lunakhu lwe khataru.
Nalundi bafukilisa bari Yesu akhakobole khukhala kimisango.
Umusaani yuno akhupa tsingoma ni shiyilili mumusikiti.
Khotsawe niye uwamwila khwilekeelo weyika bye kamakhono.
Bino byaba khubeetsa,khunaba bilalo/tsingato ni khusoma lu arabbu.
Nga aatsya khusoma bye kamakhono,niyo isi engilila mu busilaamu.
Nga umusilaamu,bamukhala imbalu nga niyo washukhile.
Aayeetebwa ni barangilisi be bye kimisiro khukanga imbalu.
Lwekhuba aaba ni basaali khumukulila kamalesi ke khumukanga ta.
Umusaani yuno abeyeesa bakhaasi bataru,ne mutwela wamufakho.
Buli mundu khushalo abe akana umusilaamu yuno amubasile bibindu byewe.
Arambisa bisaala/tsimbawo tsikhakwa ifutso ta.
Mu bubeetsi buno,wanyalisa khukhwombekha indayi.
Nalundi,wanyalisa khubusanisa lipeesa lyesi khusasulila babaana bewe.
Aakana babaana bewe basome nyanga babe bulayi iburangisi.
Nga kimilimo mikali,batsya bayetakho umusetsa wabwe.
Umusilaamu yuno apilisa naabi basaali khuyila khusoma.
Nalundi akhupilisa basaali be babaana bakhaana bakhabakaba nga bashili ta.
Lwesi akhakilakho khutekha bilyo,bilyo bilala oba byarura bibisi.
Maayi wakhakakho khumulekela ne aakana weyika ta.
Umuseetsa wewe amutimisa khulwe khulakhumanya khuteekha.
Nga walekhele khukhwiyika,umuseetsa atsya khumulekha.
Nga mwakhurusawo bibindu mangu,bili khutsya khutoora.
Ifuula yafuniakile kamatoore kase koosi mukunda.
Singa shikombe shitweela shatikhakho busa shiri, munakhupiwa.
Muli ni khungoona mu’ntsu mwewe anyole nga mukhumiliyu.
Ate nga wabarereye ishindu shoosi,muli ni khumusima.
Khuli khukhupilisa babaana bakhaana bekhalile basome.
Lekhuba nga bamalile khusoma,bakhabe babaandu be kumutindo naabi.
Babaana ba somela mubyalo ibatelatsaka khusoma bamalakho ta.
Besinde nabo nga bengile imbalu,bateela naabi khururayo isomelo.
Mumwakha kwe mbalu,babaana bakhaan bateela naabi khufuna tsinda.
Isabbiti iyitsa khukheyike khutekha tsikeki.
Bakana khwiyike bye kamakhono wade nga khuli khufuna kamakyesi.
Nga weya mu’ntsu uli ni khukhwimenyelesa bulayi.
Nakhakilekho khuteekha nabutama yo ne walobele khusha.
Kafumende ili khutsya khukhuwa busa byekhusomelakho bishakha.
Ne basaali bareyewo itolondo iyekhubusa liwumule .
Ibindu byase ikhakakho naabi khubikhola mumbuka.
Maayi niye utsya khunderera kamaleesi keshimaali.
Uli ni khusyena bulayi ni kamaleesi kekameno bulayi.
Kasyene buli lwanyuma lwe khulya bilyo/namwe khabili  mu lunakhu.
Nga kameeno kakhutsinile,shiba shilayi waboona umusawu we kameeno.
Nga uli ni kameeno kamalayi atwela ni likhole,umenya bulayi.
Nga wakhunyalisa khusyena kumusi ta,tsukumbula mu khanwa ni kameesti .
Muli ni khuba ni shishiko nga shilayi ate shimiliyu ango.
Nga wamile mushiko,muli ni khusaaba mukhono ni kameetsi kamamiliyu ni sabuuni.
Be mu'ngo mwowo bali ni khukhwisinga buli lunakhu ate kimilundi kibili lunakhu.
Ango wenywe ali ni khubawo shisagati isi mwisingila.
Nashindi,muli ni khuba ni lilowo lyesi mubusilamo kamaandu mwamala mwakosha.
Nga ango asimbile,sawulatsaka ni lupati,bunyasi bukhaleya naabi ta.
Khakhakho nga mubone muri ango ali akhumiliyu bulisawa.
Mukhebilila khukhola namwe khukhwombekha shitindilo isi khwanikhilakho tsisani ta.
Sotsolatsaka  bisaala ango niyo bilekhe khurera tsindemu.
Khuli nikhubyala bimuuli mutsingo tsefwe niyo wakyila ango abonekhe bulayi.
Khuba nga mwabele bamiliyu,muwona tsindwaye mu'ngo.
Nashindi,bumiliyu buwona tsidwaye nga shiwalukho,kimisujja, ni tsitsindi.
Buli lunakhu,kimibili kyefwe kiwambiwa ni buwukha bukhali butwela taa.
Nashiryo khuli ni khukhwilinda ate khulinde kimibili kyefwe bulayi.
Binanu byesi khunyala khokhola ne khwalinda bumiliyu khu mibili kyefwe?
Khuukhwisinga buli lunakhu nga khurambisa sabbuni ni kameetsi kamamiliyu.
Khusaba mukhono ni sabbuni lwanyuma lwe khurambisa mushiiko.
Khusinga tsinanga tsefwe ate khwamala khwakolola bulayi
Khusinga litsuune lywowo buli lunakhu oba walikhala lyaba litini.
Khukhala kamateere ni khu kasirira bulayi warusamo bumali bwosi.
Singa kamakhono kowo nga utsya khuwamba khubilyo byosi.
Nashindi be mu'ngo mwowo ibateela khulwala taa.
Ninawe wamwene ubonekha bulayi ate wawulila bulayi.
Umumasaala wase ali umundu umutooro,akana khuramba kimilimo ta.
Umuseetsa wewe naye amufakho ta,khuba aekhala ango ta.
Senge ali umundu umurafu nalundi akana umwana wamubirawo ta.
Wangoye wamayi alikho ni shisa mumoni tsewe taa.
Nga wananikhile khukhupa umwaana,amukhupaka bubi.
Umusinde yo akwaraka tsinanga tsimaali tsonyene,ate aesinga ta.
Ingana naabi khushina khufurisa khukhwemba kimyenya.
Kimilimo lelo kimiangafu khukifuna,khuba babaandu bakali basooma.
Nalundi khusoma khwefwe khulekeela barambi be muyafesi khufurisa.
Khunyowa,ibayibuli iloma iri khwabumbiwa mwiloba.
She khabili,liloba nilyo kumusingi kwe bilimwa byoositsana mushibala shino.
Lilooba liyeta tsiindi tse bilimwa khuwangala asi ni khuterera bulayi.
Nashindi liloba libikha bilisa namwe imbolela inyala khutsowesa bilimwa byoosi.
Nga khwombekha tsintsu, khurambisa liloba ne khwombekha.
Liloba nalyo libikha kametsi ke bilimwa,niyo byafuna bunyire byatsowa.
Liloba nalyo libikha khabewo khalayi khayeta bilimwa khutsowa.
Liloa lili ni bilisa bilimwa bikali,ate bilisa bino biyeta bilimwa khutsowa mangu.
Liloba lilayi lishinnga kameetsi khula khukhura lilooba ta(kumwikhururo).
Liloba nilyo kumusingi kwe tsintsu,tsingudo,kamasomelo,ni bibyombakhe byosi.
Bibindu nga tsisani,bikombe ni tsigilasi tsebumba batsikhola mwiloba.
Nashiryo khuli ni khukhakakho lukali khulilinda bulayi.
Khuli ni khubyala bisaala bikali no bilinde liloba bulayi.
Nashindi,khuli ni khukhwakama khukhwosha kamandu mwiloba.
Khunyala khubimba liloba lyefwe ni bunyasi atwela ni kamasafu.
Ishili shilayi khubyala bilimwa bitwela buli mwakha mukunda ta.
Uli ni khutsya ushusangana bilimwa buli mwakha.
Ishili shilayi khurambisa kamalesi kakera biwukha mubulime ta.
Nalundi khunyala khurambisa butwa bubwira biwukha oba lirome .
Balimi bali ni khwumusa liloba lyawe balekhe khulilima buli sawa.
Khupa kimitsababiro(contours) mukunda kameetsi kalekhe khukhwikhisa liloba.
Shusashusa bilime mukunda nga usintila ingeli yesi byaana.
Bibindu bikaali naabi byesi khunyala khwakhola khwayeta liloba lyefwe.
Iliwo babaandu nabo babasomelela byekhulima byonyene.
Lwekhuba bali ni kamakyesi makali kawamba khuliloba ni bilimwa.
Khukhupilisa babaandu bano nabo batsye basomese baliimi mubyalo.
Shino shinayeta balimi khuba nga barambisa kimikhunda namwe liloba bulayi.
Nalundi kane bafune bilimwa bikali bikhabayete iburangisi.
Lwekhuba nga wamalile,akhatambe shekhukhola ta.
Umwene anyala khukhwirambisa oba wananikha khulima.
Khuba ikhuli ni babaandu bakali babasoma byekhukanga bibyayo namwe bulimi ta.
Babaandu bakali bali ni bisoolo ne bakhumanya khubikanga ta.
Nashiryo nga wasomele busawo bwe bisoolo,anayeta shikali.
Iliwo ibindu bilala byesi ikhanyala khukhola taa.
Ibindu nga khukwara bunanga bubwimbi ate bulekha kamabele ibulafu.
Ne ashikhola mushisise khuba nga bamuwambile banyala khumubuwa.
Khuli ni babaandu babewayo khulima iraba mu linambo lyefwe.
Iraaba yino ili ni kumukaso mukali mu linambo lyefwe ni kamanambo kakandi.
Kamanambo kakulisa iraaba yino mumanambo kakandi kafuna tsinusu.
Iliwo kamalesi kamalala nako kesi bakhola ukhwma muraba.
Balimi beraba baloma bari iraba ili ni kumuwendo mukali khufurisa bilimwa byosi.
Ne khufurisila ilala,iraba ili ni bukossi bukalai mushibala.
Ela kamanambo kebungereza karewula babandu khula khulima iraba yino ta.
Iraba bakikholamo sikaala isi babaandu banywa/bafuwa.
Ne khufurisa sikala yino ili ni butwa bukali mumibili kyefwe.
Sikala aboosa kameeno kashukha karandala busa,nalundi kamenyukha.
Sikala yuno naye onakisa kamatsukhu ni kamala munda byaba nga bibola.
Nga warambisile naabi iraba,kumurwe kwowo kutabukha,uwibsa bulayi ta.
Iraba/sikala yonakisa byemunda byowo bulamu bwatsya nga bushendela mangu.
Bulwaye bwa kokolo,sukali ni kamatsukhu khuba nga kalala.
Umundu unywa sikala namwe iraba awunya mukhanwa bubi ate likhole lyewe nalyo lishukha.
Bulamu bwo mundu unywa sikala namwe iraba buwawo mangu/afwa mangu.
Khunywa sikala khukila kwikala busenge bwesi khuwelelamo bwekakha.
Lumoniya ni shikhololo bayo birerewa ni khunywa sikala.
Kumwoyo kwo mundu unywa nakwo kufuna buwangafu khukhupa,ate kimisuya nakyo ikiramba bulayi ta.
Bakhaasi abili bisombo nabo tsinda tsawe tsiteela khururamo.
Babaana be ba maayi banywa nabo balala ibamenya naabi nga bakhafwile ta.
Khunywa naabi sikala khutorwasa kimibili kyefwe ate wakora mangu.
Nga wafunile kamakotsyo,ikatela khuwona mangu ta.
Usakhuluwa mangu abe wakhaba nga kimyakha kyowo mitini.
Mu baana batini,kimirwe kibatsina naabi ate buli khasela.
Babaana nabo bakholola naabi ate baba ni sinyiga/limila buli khasela.
Basoleli nabo kimiorwe kiwunga,ate bekhala bakhupana buli khasela.
Nashiryo ishili shilayi khunywa sikala namwe iraba taa.
Shikana khwa wambila atwela khwasomesa babaandu khukhwilinda.
Buli isi khwolela munakhu tsikhulu,byekamakulanilo babininisa ibeyi.
Basubuzi bebasa bari buli mundu ali ni tsinusu ngali.
Shamilamo babaandu balala bakhasikhana khukula bibindu.
Nga khusoma khwolele,bakulisa bibindu byekamasomelo nabo baninisatsaka ibeyi.
Nashindi basaali mushalo batumilila busa bibyayo byawe khu beyi ndini.
Nga ukana ukulise shishayo showo bulayi,ushikulisa mu nakhu tsikhulu.
Umukhaana yo ali ukhutsinyayila khu bwongo bwase.
Tsinakhu itsindi,nga wambonekho,ebisa mu’ntsu.
Nga wakhwikyunga,bali khutsya khumubuwa mumabusu.
Basaali bewe nabo bandomele bari umuwabile,busa anasasula taa.
Khwatsowa nga khwamanya khuri bakhaasi ibalya ingokho ta.
Basaali befwe abe ibakhufukilisa khwanywa kho ni khasupu khoosi ta.
Ne lelo kumulembe kwa shukha,khulya buli shindu.
Ikhunyala khwalondelela byesi bekhale bakholatsaka ta.
Basani bekhale babatsaka batakha ate nga bali ni kumulungo.
Shikila baresa bakhasi khula khulya tsingokho ni kamaki.
Lelo,unyala walomela umundu uri ukhalya ingokho namwe inyama ta.
Kuukhu wase niye alilakho ilala ingokho,oba inyama ta.
Indi khuteekha nashimya khunywele khu caayi.
Ikhuli ni kamanda kesi khunyala khwoshela nashimya ta.
Ate ikhuli ni tsinusu tsinyala khukula kamanda kakandi ta.
Tsikhu natso tsanyirire itsinyala tsya burukha ta.
Babaandu bakhalaye ingeli yesi umukhulu we shisinta ababirisile.
Kamabala ke tsimwanyi kali khubeyi iye angaki naabi.
Ali khubala ari iburangisi tsimwanyi tsino tsikhamuyete lukali.
Lwekhuba wasaala babaana bakali ate ali ni kifunisi yositsana ta.
Buli lunakhu akhwinyusa sawa likhumi nandwela khutsya khulima.
Ne mukaso shina kwesi khunyola mu khulima tsimwanyi?
Baboola bari tsimwanyi tsilikho khatale khalayi.
Nalundi ikilo ye mwanyi ili khubeyi khufurisa iye bibindu bilimwa byosi.
Buli mundu khushibala shino anyumila khunywa ikawa.
Khukulisa imwanyi khwafuna lipeesa khweyetesa.
Ikawa yesi khufuna ukhwama mu mwanyi ili ni kumukaso .
Ikawa yino nga khwanywele ikhuwa kamaani kaburawa.
Iyeta babaandu barambila tsisawa tsingali khula khukona.
Ikawa yino iyeta khukhupanisa tsindwaye mu bakhasi nga tse kumwoyo ni bibindi.
Nashindi iyeta khulakhufuna bulwaye bukhali bwabutwela ta.
Basawu baloma bari nga wanywele ikawa ufwa mangu ta.
Bawetselesa khubindu baloma bari ishili shangu khufuna lufu lwasukali ta.
Ikawa yino iyeta basani khufuna kamani keshisani mushilo.
Khulima imwanyi khuyeta babaandu khufuna kimilimo.
Khulima imwanyi irera khukhulakhulana mu bisintsa byefwe.
Khufuna imbolela ukhwama mu bikhobolo byemwanyi.
Khubimba liloa kumukhururo kwalekha khuliyila ta
Kamasafu ke mwanyi kayeta khubimbilila liloba ni khubikha liloba nga linyire.
Ifukilisa balimi khuba nga ulima bilyo bikali khufurisa kamajani namwe kimiba.
Intsukhi ilya bumuli bwe mwanyi no khwafuna bubushi.
Khulima imwanyi shifurisa khulima iraba namwe injaye.
Khuba injaye ni raba bili ni bukoosi khumibili kyefwe khufurisa imwanyi.
Imwanyi nayo ili ni khatale khakali khuba buli mundu akirambisa.
Khusomakho shishindu shilayi mu bulamu bwo’ mundu.
Ate kafumende yefwe yarawo khusoma khwa busa ate khwa buli mundu.
Basaali bali ni bufunisi khubona bari babaana bawe batsya mumaleekelo/mumasomelo.
Mu khusoma khfuna basawu,basomesa,ba inginiya ate nga be kumukaso.
Nga ukana khufuna buyindifu ,wakhile khutsya usome.
Nashindi,nga uli mwisomelo,uli ni khuba umurekeresi umulayi nga bali khuleekela.
Uli ni khureba bireebo isi ukhafunile bulayi ta.
Nga basomesa bakhuwele bilomo,uli ni khubikhola mangu.
Ishiba shilayi ukhwilekhanisa ni babaana babandi khwisomelo ta.
Shino shiyeta umundu wasoma bulayi ate waba bulayi iburangisi.
Basaale balayi bakhuyeeta mushibina khukhola bilomo.
Shekhabili,besamo baleekeli ni basaali bawe lukoosi.
Basaale balayi bawulilisa byesi basomesa ni basaali bababolela.
Bayeeta basaali bawe mu’ngo khukhola kimilimo.
Shishindi balli babaana be lukoosi mu’ngo,ibasumbuwa ta.
Ibawulila byesi basaali ni baleekeli byebabalomela ta.
Lwekhuba ibabona khusoma nga shekumukaso mu bulaamu byawe ta.
Basaale bano ibekhalilkha ta,ate bali ni lulimi lubi.
Nalundi ibawulilisa byesi basomesa ni basaali byesi babaloma ta.
Nga ukana khuba umwana umulayi,uli ni khuba ni tsisambo tsindayi
Uli ni khuba umwana uwe lukoosi ate umanye khukhwawula shilayi ni shibi.
Shino shikhuyeta khukhola bibindu bisangasa babaandu mu shisinta
Shishindi,nga bakhurumile,uli ni khukhwiwusa ta.
Uli ni khubona uri wimilisa bulayi ate ukwara tsinanga tsimiliyu.
Wumusa kumubili kwowo khuba kwikomba khuwumulila tsisawa tsisesaba oba shinane.
Ukharambisa bibindu nga kamalwa,sikala,iraba,kamayirungi namwe itsaye yositsana ta.
Ukheminila mu byebaseetsa nga ushili umwaana umutini.
Nga watsowele,ukhafune bibindu bilayi nga mulimo nu museetsa umulayi.
Nalundi,nga sawa tsatsile,uli ni khubamanyisa  bushili uri utsya unakyelewa.
Busa nga wakoboole ingo,banyala khukhubirisa bubi.
Shino shiyeta khula khufuna umundu mutwela kimilimo ta.
Indi khutsya khumenya ni kuukhu khunanikha kumukunda.
Abe ali khukhupa kamabale buli mundu umubirakho.
Nga khwamalile,khukhabe ni lubusano ni hedimasita.
Balimi bekamajjani bali khulila bari ibeyi yekhiile naabi asi.
Nyowa uteekhe kameetsi, no wilekho urekho bilyo.
Inganikha yenywe iyeta babaandu bakhulu bonyene.
Kuuka wowo ama khukhurerera shiina ukhwama mushirimba?
Umusomesa wandumile khumurerera inoni awandikhe khulubawo.
Lisomo lye luzungu lyaluluma khufurisa kamasomo kakandi.
Umusomesa wefwe uwe khubaala akhupa naabi tsimimbo nga wakwiile.
Khukanikha luzungu nga wakhusomakho lwaluluma.
Basomesa ibakana khu syangula lubawo nga bamalile khusomesa ta.
Umusomesa wefwe uwe luzungu wayilayo khusoma.
Khulwashiina wama khwitsa isomelo nga wakyelewele?
Ifuula nga yeyongele khukhupa,inatsya khuramba ta.
Nimubikhe bibindu byenywe bulayi khubikalile mushibina.
Fwesi atwela ni basomesa khutsya khulila atweela.
Nga sawa tse khulota tsolile,uli ni khuwandikha mushitabo no warura.
Wamanya khukyenda paka wawulila nga bikyele bili khustina?
Tsingato tsesi ingwarire natso abe itsinyala ukhunjendesa bulayi ta.
Nga umusomesa engila mushibina,babaana benyukha mungaki.
Nga khwamalile khusinga tsinanga, khutsya khwinyaya mushisawe.
Nga babaana baboone bitabo bishakha,bekhoyele naabi.
Nga wamalile khulya bilyo,uli ni khusinga isani yowo.
Nalundi, baloma bari bubwoya bwa matuuyu buli kamalesi ke kamakotsyo.
Imotokha yama khwinga khumutomela nga ali khurana luggudo.
Khunyala khulindila bisoolo mu'ntsu tsesi khukonamo kweli?
Bisoolo bye mukyewa byaluluma khufurisa bye mu'ngo.
Ukharambisa kamanda ta khukhateekhele nabutama kumukamba.
Nase ngana khunanikha khukwara tsimbale tsindeyi.
Ngonangona kimyoyo kyenywe muwulile shilomo sha Weele.
Lwekhuba bilyo byatso byawelewo ate itsikana khulya mwoko ta.
Nga nakulisile imbitsi ndwela,inyala khusasulila abaana babili isomelo.
Ni mukwarise umwaana tsinanga bulayi atsye anyirire.
Babaandu bama khukhupanila khubilyo khumukholo.
Khuli ni batekhi be bilyo bamala,ikhwikomba babaandi ta.
Ukhalya bilyo bikakile ta,busa inda inakhutsina.
Banaanu bali khutsya khuwelesa khumeetsa ikhulu?
Ingana khubolelela umundu ishindu buli lunakhu ta.
Nga wakhuwulilisa sengewo byesi akhubolela,unakobolayo mushalo.
Ukhwama bambaka,nakhururatsakakho khushitanda ta.
Khuba bikyele byabimba,ate bari kamafuki ikakyenda bulayi ta.
Khuli ni khukwara tsinganga tsifwanana nga khutsya khwemba.
Lishese lyase litwela lyangorerekho,imanya isi litsiile ta.
Ifula nga yananikhile khukwa,muli ni khuwetsa akhundu mwikame.
Khushili khufuna batsya khusoma bisinta mukanisa khusabiti ta.
Nimirewo tsimbaalo niyo buli mundu amanye lunakhu lwesi ali ni khurambila.
Belituuli lyefwe batsya khwikhala mu lubusano kumukamba.
Nonakisile nakhalondo ya paapa,imanya isi itsya khumubolela ta.
Khunateekha khuryena shalelo khuba mwifumbilo mwatorere.
Ingana unjetekho ni tsiyeyi tsowo tsilimisa kimikunda.
Khuba tsiyeyi tsitsange tsikhaafu tsitsange tsishili khwola tsilima ta.
Mushibala muno,khuli ni khuyetana,imbawo umundu uli na buli shindu ta.
Nga wabeele umundu umutakha,imbawo bakhukana ta.
Muli ni khukhwiyika khubolela be mu'ngo mwenywe isi mukyendela.
Lekhuba nga wafunile bukoosi khutsila,bakhutimilila mangu.
Nenga mwakhukanikha ta,imbawo umundu unyala khubayeta ta.
Oba nga sawa tsabirire tse khuloota,kanikhatsaka nga bushili khufurisa nu siila busa.
Shiino shiyeta wamwene atwela ni be mu'ngo mwowo khulekha khwiyembelela ta.
Nakhunyalisa ukhwilamo bireebo byo musomesa byosi taa.
Isingilekho tsingato tsange tsimbesemu khuba tsilikho litoosi likaali.
Khuba nga khwananikhile,imbawo umundu utsya khurura aatsye ta.
Ukhwilamo khurura,khunaba sawa musaafu,nga khutsya khulya shekumusi.
Khunanikhile lubusano khu sawa tsitaru ni shisitsa.
Shikila ikhakakho naabi khubona indi inamba ni kamani.
Nga wandoleleye wibasa uri indi ni kimyakha kyenga?
Ise utamba paapa ni maayi,nga nakhuramba,kene indye wa?
Abe wakhaba nga watsoowa,uli ni khuwulilisa basho.
Shalelo nikhale naabi paka kumukongo kwananikha ukhutsina.
Nga khukana khulinda lukoosi,khuli ni khulondelela kamakambila kesi barawo.
She khabili,buli mundu ali ni khumanya uwashe mu shisinta.
Nga mwabone umundu isi mukhamanyile,manyisakho bakhulu be mu shisinta sho.
Nga khwabele ni khukanana,nalundi khwayetana,shisintsa shefwe shiba bulayi.
Babaandu nabo bali ni khushendesa khunywa tsinguli,buseela,tsiraba ni bibindi.
Nalundi babaandu bali ni khukhwakama khukyenda mushilo.
Khulya kamatunda nga kimiyembe,kamapeera ni bibindi nga khwakhusinga kho ta.
Nga khwawambile khu bye khulya nga khwakhusaba mukhono ta.
Nashindi,iliwo khawukha khakhareera shiwalukho mu baana.
Khulekha khuba umundu umumilyu ango nasho shamamo walwala shiwalukho.
Iliwo kamalesi nako nga khwamilile kakarera shiwalukho mu baandu.
Khunyala khwelinda khuryena niyo khalekha khuba ni shiwalukho?
Nalundi noona uri ubimba khubilyo niyo tsisame tsilekhe khukwakho.
Tsisani ni bikombe bili ni khuba bimiliyu ne mwarambisa.
Boona muri mu’ngo mwenywe muli mukhumiliyu buli khasela.
Nga ushili khuwamba khu she khulya,saba mukhono ni kameetsi kamalayi ni sabbuni.
Buli linambo lili ni kimisiro kyawe kyesi bakhola.
Lwekhuba umukhulu wawe abema tsinusu tsawe tsesi bafuuna lutayi.
Shiino shamilemo babarusakho shikombe she bafuna mu masindano lutayi.
Balala bali khukana khururamo mu timu yino batsye mutsindi
Nga hedimasita wakhubakanikha yo bulayi,batsya khurura khwisomelo lyewe.
Babinyayi bano uli ni khubawamba busa nga shishatikha.
Lekha isuubile ndi atsya khundusakho tsinusu ngali ta.
Ukhekhupa khu shindu shesi ukhanayala khukhola ta.
Wa ronatsakakho paka wawulila nga tsitsala tsowo tsa lulumile?
Binanu byesi uli ni khumanya nga ushili khutsya khukhwalikha ta?
Shinyowa, uli ni khuba umukhaasi uramba kimilimo ango.
Shekhabili,uli ni khuba nga wamanya khuteekha bilyo bulayi.
Uli ni khuwa bamasaala namwe barye bowo lukoosi.
Nga umuseetsa wakobole ango,umwakanila wamuwakho khatunda wanywa.
Nga yabelewo khulekha khufukilisana,shiba shilayi mwashikanikhakho ninaye.
Nga babaana betsiile,muli ni khubakhusa mwembi.
Muli ni khuyetana kimilimo kyeango,kikhafuna umundu mutweela ta.
Nakhakilekho nga ni nyala ne nakhasikhane khukufuna.
Bali mu bunyala khukhuyeta,bakana bari unyowe ubawe tsinusu no.
Nashindi bakana naabi khurambisa bakhaasi no babawa kimilimo.
Tsinakhu tsindala bamala khubarambisa,bamala balekha khubawa kimilomo kyene.
Imbawo lunakhu lwesi ulitwiyila nga wakhalale taa.
Umwaana yo ise imulikho bunyala bwositsana ta.
Nashiryo akhonaka kumusango kwosi,imulolelela busa.
Ishiba shilayi ukhwikhala ulomana ni babaana batini ta.
Khukana naabi khutsya kho isi babayi/babikha bisoolo.
Nalombele paapa nafwe akhwile khutsye khubonekho bisoolo.
Abe bakhaba bakonele meso,kumutikhini bali ni khutsya khulima.
Tsinakhu tsindala baseetsa ibabawa byekhurambisa mu’ngo ta.
Bamaayi bano nibo babekhala ni babaana nga balwalile mumadwalilo.
Balala baseetsa babakhupa,bamala babasamba,ne bashikumila.
Bamaayi bekhalilikha bikali bye mu’ngo isi khukhamanya ta.
Nashiryo shiba shilayi khubasiima nalundi khwabakana .
Buli mundu khushalo khwo amukana ta khulwe liloko lyewe.
Shiwukha sha yingila mumatoore kase,koosi kali khukhwoma busa.
Kuuka atomele umundu wabene,bali khumuyila mukooti.
Utsya khumwimilila ali ni khubona ari afuura kumusango kwo.
Khuba nga wakhufuura,bali khutsya khumubuwila kimyakha mikali.
Umwifwi engiile wabula tsindabilo tsemotokha tsosi.
Nga bali khukhupa umwifwi,ise imusasila ta.
Lekhuba nga wengile muntsu mwowo,akhwiba asasila.
Ulinda bulayi kamabeele ka kha tsutsukha mumayika ta.
Umwana aloba busa khununa ta,shikana wamwila umusawo wamushebela.
Kumukunda kwase kwawamo bilayi,khwakurambisa naabi.
Indi ni kumurwe kumulayi kuwambisa maangu nga bali khusomesa.
Lwekhuba ise inyala khukhwikhala nasoma shitabo ta
Maayi tsinakhu tsindala arambisa tsilomo tsitsikaata busa.
Naloleleye inambisa yesi murambisamo bibindu yo ili indayi ta.
Ise inyala khusoma tsinyukuta tsimbofu tsonyene.
Nafilile ibindu bikali ukhwama isiimu yase yakora.
Ifwe isi khwatsowele,abe ikhu bonakho bibindu nga bye anaari bi ta.
shekhubonelakho,abe khukyenda tsinjendi tsindeyi nga khutsya akhundu oba khusikha.
Nalundi tsibbaluwa,abe uwandikha,tsmala kumwesi oba kumwakha no tsatabula.
Ne tsinakhu tsino,khuli ni tsimotokha atwela ni tsigaali.
Nga utsya akhuleyi,uyila tsinakhu ngali khutsila nga khale ta.
Mshifwo she khusindikha ibbaluwa isi umukanwa wowo,urambisa isiimu.
Nga ukana bukangi,shangu busa wabufuna,ili nga khale ta.
Abe khaale khu shamufu,bilyo barusila mu khavela kha wanga oba khamali.
Abe nga mwatsiile khusikha,mumala khulya mwasimulila mukhono kamaru.
Mu shiiko,abe babaandu barambisa kamasafu ukhwingona.
Kumuboolo kwatsile kushukha buli mwakha khulwe babaandu khusoma.
Baseetsa be mu shalo ibakana khuyetakho bakyeleema kimilimo mu’ngo ta.
Akhaba khukhwasaka tsingu,namwe khuwamba umwana,ibakana ta.
Shandibele shilayi khuyetakho umukyelema wowo kimilimo mu’ngo?
Basani bebasa bari kimilimo kye mungo kili ni khuba kyo mukeleema.
Nalundi bari nga wamuyetelekho,umukhasi wowo akhumanyilila.
Bakyelema balala nabo ibakana bakhasi bawe khuramba kimilimo ta.
Bari lwekhuba bayingila imbalu,ibanyala bebasa bari baswala.
Mu’ngo muli ni khukanana ate mwayetana byekhukhola.
Umusani yo imotokha yamwonekhelekho khutsiila.
Wakhalilewo wabukule byesi akana khurambisa atsya khukyenda bikele.
Lekha itsye nikhale isi balindila tsimotokha .
Lwekhuba nakhumanya ungona tsimotokha isi aba khushalo khuno ta.
Nga ukana khufuna uruse ilomo mumundu,umuwa she khulya.
Awo anakanikha buli shindu shosi ni byesi ukhasubila ta.
Atsya khumanyilila nga ni bibyama byositsana wabikanikhile.
Babaandu balala batsowela mu’ngo mukhali mu khulayi ta.
Ukhakhakakho welakho lundi waloota nga sawa tsatsile ta.
Likhole lyase lya bimbile,inyala khunyanya bilyo ta.
Khakakho nga nunyala umalilise khumilisa shifwo sho.
Usalikha mwakha shi,nalundi mumwesi kwa khenga?
Nashiryo ingana nekhala inomana nu mundu buli khasela ta.
Walyakho lipwondi nga uli khutima lya khumiina?
Nalundi shiiba shilayi khumala khulya ne wanywa kameetsi.
Khulimo ni ba inginiya,khwabamo ni basawu,basomesa ni babaandi.
Nga wasalile umwana  waloba khusoma,bebasa bari ali uwemushikuka ta.
Ne shekhabi imbi shiri bakhaba basoma, banywa naabi buseela ni tsinguli bameela.
Nalundi ibali babaandu bayetana nga umundu wakwile khubukosi ta.
Nga wakhakilekho khubasaba buyeti,bakhulangilila nga uli umusabilisi.
Ne shiibi shiri Weele wabiima tsikhabi tse khukhwalikha nadaala bakhaana.
Basaali balala nabo beminila mu bukhwale bwe babaana bawe shakila bwonekha.
Babandi bengila mu bukhwale lwekhuba bakana khufuna bye bugaga.
Babaandi bengilamo khulwe li peesa,nga lyawelewo,barekukha.
Bakhasi balala bakana ukhwifananisa khu byesi balolelela mu bifwni khu tsitivi.
Khulekha khusaala nakhwo khamilamo babaandu khulomana mu’ng bamala barekukha.
Namalile tsisabbiti tsitaaru nga isiinga tsinanga ta.
Umukyelema yo ali umukhalikhe ate ali ni babaana bane.
Lwekhuba imbawo umundu yesi unyala khumulindila babaana bewe ta.
Umukyelema yuno wakhakakho ukhwikhalilikha masalawe.
Lutweela akana khunywa buutwa afwe ni babaana boosi.
Lwekhuba,ali ni basaali bewe,ate ali ni esi atsya nga warekukhile ta.
Ne shakhabi indayi,umundu uwamukulisa kamalesi amonyelakho umusaale wewe.
Lunakhu lwekhukanywa,musaale wewe wetsa wamunyolelela.
Musaale wewe akhakakho naabi khumukambilila ari ali ni khumumila tsimbela tse muntsu.
Ukhwama lwo,musaale wewe wakhalawo khuba nga akyenda ninaye buli lunakhu.
Akana abone ari naye umwene afuna lipesa limubesawo ni babaana bewe.
Khuba umuseetsa wewe wamulekha,wayila umukhasi ukundi.
Babaana bewe bayola khusoma,ne ibali nu mundu unyala khubawelela ta.
Babaana bewe nga balwalile,abakangila kamalesi ke shimali.
Umukyelema yuno asubila ari naye nyanga babaana bewe bakhamemo.
Ela atsiile khusaba be shitongole shiyeta babaana shimuwambilekho babili.
Alomba ari babaana bewe atsoowe,basome nyanga naye abe bulayi.
Khuba unundu umwikhalilikhi ishindu shilayi naabi.
Khuba nga uli umwikhalilikhi ta,unyala khumalakho ni shibala shino ta.
Maayi ali khukhala tsingoye tse kamapwondi.
Naddala nga uli ni shekhukhola ta,unyala khumalakho ta.
Umaya warama mushalo waliima khufurisa nu ba mushirimba.
Umusilikhale abawo atambawo khale inama khunyala khukhalisa luguudo ta.
Khuba abe be tsimotokha bano balobele khuukhwimikha.
Mwibili munanikha khunikina,ate naba nga inyala khukhwibasa bulayi ta.
Kasita inanikha khunikina,indi ni khuwetsa she khunywa oba ishindu shoosi.
Nakhalawo khukyenda ni butunda bwase mubbaga buli lunakhu.
Wamanya intsila isi babirirakho nga batsya khwaya tsikhaafu?
Tsinakhu tsino,babaandu bakali bakulile tsimotokha ni tsikaali.
Mushirimba shikhulu,utwiyamo babaandu be tsikaali ta.
Mwama khukhola muryena niyo mwekulawo lulutsi?
Khootsa wakhalilelekho kumukunda bari imbyale kamatoore.
Basoleli bama khutsila khu motokha iyama khurera kumuyekhe.
Atweela khootsa wefwe ali ni babaana likhumi na shinane.
Basinde bali likhumi nababili,bakhana bali basesaba.
Lwe khuba basiinde batsya ninaye khuramba kimilimo khu ikunda kyewe.
Nalundi akana bakhaana bakhwalikhe bamurerere imaali.
Akhaba khukula tsinanga,khootsa akulila basinde bonyene.
Bamaayi nibo bali ni khubona bari bakulila bakhaana bawe tsinanga ni tsimbale.
Khootsa akana bakhaana bano bakhwalikhe nga bashili batini.
Maayi umukhulu akhalilewo wayila bakhana bewe wa sengewe.
Maayi yuno wananikhile khuteekha bilyo na kulisa.
Akana khufuna lipeesa asasulile bakhana bewe basome paka bamalekho.
Khootsa yuno aloma ari tsikhabi tsebabaana itsi fwanana ta.
Ne akhaba nga akana bakhaana ta, ali ni shisa isi babaana be babaandu.
Khuba nga bakhaana bewe ibaliwo a,aruuma bebaandi.
Nga khulima khwolele,khoots akhulimisa busa nga tsipunda.
Nalundi akana khumanyikha khushalo nga niye uwe maali ingali.
Ne shakhabi imbi shiri,wakhumanya khulinda lipeesa nga walifunile ta.
Nalundi wara kamalesi  ango,ikamufukilisa khutsowatsowana ta.
Umukhaasi uwe khabili niye uwa mwingisa mubye buloosi byo.
Shikhayile kamalombi kamakali niyo baterere ango wo.
Shibi shiri bisambwa ibibafukilisa khutsya mu mamalombi ta.
Wafuniile batsya khukhuyeta khukhwaka buulo?
Khuba fwenyene ikhunanyala khukhwaka bulo bwo khumale ta.
Ate nga khwakhubwaka maangu,butsya khuroba bwonekhe.
Mwanyala ukhwitsa khukhulilisa paapa wefwe.
Fwesi khuli khutsya khusiikha,mbawo unarama ano ta.
Balimi be kimiba bali khubonabona ni kumumu atwela ni beyi.
Ate bibyuma bitsukhilila kameetsi nabyo byayonekha.
She khabiili,kimiba kikyola khukulisibwa ikili ni khatale naabi ta.
Shamilemo babaandu khukhwiyembelela khuba baramo tsinusu ngali nga balima.
Nalundi sukali lelo tsino wayikha ibeyi,shikila bakhali khufuna khatale ta.
Baloma bari kumwesi kubirire,babaandu baramo kumulilo kimiba kyawe kyasha.
She khubonelakho,ifula nga nikwa,ikwa wa buli mundu.
Akhuwa umwana wewe mutweela yenyene uwa filila khumusalaba.
Imbawo shesi khunyala khumuwa ta,akhali khumwisaya.
Aloma ari nga babaandu bakhumwisaya,kamasaafu kakhamwisaye.
Buli shesi Weele abumba,shimubuyilisa niye yenyene.
Nga khuli mumitambao,umwene wamanya nga nakumisa babaana bewe.
Nashiryo khuli ni khumwiambakho,khuba yenyene ukhuyeta.
Nga boosi batsiile bakhulekhelewo,aramawo nga niye umusaale wowo.
Abaandu boosi banyala khukhuloba ne Weele anyala ta.
Aloma ari niye itsiila,bwangali nalundi niye bulamu bukhawawo.
Ibyo byosi bikhasa umundu,isi Weele binyalikha.
Weele yuno ali paapa uwe bafuubi namwe abo bakhali ni basaali ta.
Akhumanya nga khushili khusalikha ta,nga khushili munda mwe bamaayi.
Nashiryo khuli ni khumuwa kimyoyo kyefwe ni bulamu bwosi.
Ise nakhalilewo khumwiyamba,khuba niye bulamu bwase.
Ikhupilisa babaandu boosi mwiyambe khu mukasya .
Imabawo ishindu shoositsana shinyala khumukhasa ta.
Babaandu benga ano bafukilisa bari baliwo khulwe shisa sha Weele?
Ileekha khuba khulwe shisa shewe,abe fwesi ikhuliwo ta.
Nenga wenyukhile kumutikhini nga uli ushiwela,uli ni khushisimila Weele.
Isi abo babamanyile,ukhwama shalelo,itsya khuba ninanywe ta
Ne ikhakobole ni mbabonatsakakho nga Weele wakanile.
Inoomba indi naye mumukane,nalundi murambile atwela.
Nga mwarambile atwela,kane kimilimo kibatsiile bulayi.
Umuikhulu wefwe ali khutsya ibulafu we linambo lino khumala kimyesi kirano.
Nga arurawo,walekhele umulondelela bukhulu,abe nga niye uramba mushifwo shewe.
Walombele ari buli murambi ali ni khukholakana nu washewe,kimilimo kitsye bulayi.
Akhaba nga ali khutsya, anaba nga akholela kimilimo kyewe khusimu ni kompyuta.
Nase ingana umbileyo itsye ngulekho biteteyi nga likhumi.
Shalelo khwamala kumwakha ukhwama khwingila mubukhwale.
Ibi beye byangu taa,ne Weele wakhulindile mu byosi.
Lukyendo luno lubelemo bisiro bikali ne abe ukuma busa.
Umuseetsa wase abele umusaale wase naabi mu byosi.
Nga shisombo sharurilemo,baleebe base bananikha khukhulomela tsilomo ngali.
Ne Weele wayeta nafuna shisombo shindi,ate ngana khusala.
Nga wakhuba umundu umwikhalilikhi,unyala wekhala mubuwkhwale ta.
Nashiryo ikhupilisa bapaapa mwesi mukane bakyelema benywe.
Bisiiro byakhabamo mungo,ibiba bya buli lunakhu ta.
Imbuka yolawo byakama,ne shifurisa nisho khukana.
Nga imuli ni khukanana ta,bukhwale ibuwangala namwe bwamenya naabi ta.
Bamaayi namwe muli ni khushusakho tsisambo,mube babaandu babekhalilikhi.
Nga akhali khukanana,muli ni khuba nga mwisanamo lukoosi.
Weele eyongele khubawa tsikhaabi mu bukhwale bwenywe.
Paapa ni maayi bali khukhwirekekhela bakyeni.
Bakyeni bano bali ukhwitsa khutesa imaali yo mukoko wase.
Paapa ali khukana bamukhele/bamuwe tsikhafu musafu ni tsimbusi tsirano
Khuli khusubila khuri bakyeni bano banafukilisa byesi khunabasaba.
Nga wasomele,unyala welekhanisila khumundu ukhasoma ta.
Khuba umundu usomelekho ebasa bulayi khufurisa ukhasomelekho.
Nalundi khwamanya khuri umundu usomele ali ni kamakyesi makaali naabi.
Ni shishindi,umundu yuno ali ni khurerawo itsowatsowana mu bisintsa byefwe.
Ne shekhabi imbi,babaandu balala babasoma bebirisa nga bakhasomakho ta.
Utsya khwinyola nga iliwo bakhasoma bafurakho bo babasoma.
Bayila mukhunywa,ni mubakhasi,ibakana ukhwiyombekha ta.
Nga unyala khuramba kimilimo ta,bulamu bukhuwangalakho.
Nashiryo buli mundu ali ni khuyiya ne busa umalakho ta.
Babaayi be tsingokho baloma bari kamaki kawe ikali ni khatale ta.
Mushibala khwetsamo busa,ate nikhukhwilayo,khulilayo busa.
Abe wakhaba nga uli ni byebuggaga namwe imaali ngali,iyo yosi ukhakilekhewo.
Khuli ni khungonangona kimyoyo kyefwe,khuba khuli khulukyendo.
Imbuka niyo yi khwombekhe kimisingi kyefwe khu lwanda lukhawawo.
Busaale ni basho bulayi naabi,ate nyanga bukhuyeta.
Khufurisila ilala ingeli yesi babaana bakhasomele kimyesi kino.
Basaali bariye bari babaana bawe iba nakana khusoma lundi ta.
Shishindi,bakhaana bafurisa bukali bafuna bisombo nga bashili ango.
Basomesa nabo bayila mu byekamakulanilo,ibakana khukhwilayo mushibina ta.
Indi khutsya khulolelela babaana bawandayase.
Inikombakho khutsya khurambila ibulafu we linambo lino ta.
Uli ni khukhwitsusa kameetsi mutsifuluya tsoosi.
Nakhakilekho khukhola bilayi ne buli mwakha ifuna busiro bwonyene.