gheero-Leyu/leyu-amharic-gonder-dialect huggingface dataset:
አወ መቆጣጠር አለባቸው ቢቻል ሰልክ እንዲጠቀሙ አለመፍቀድ እና መከልከል ካለሆነ ደግሞ የሚጠቀሚበትን ጊዜ እንዲቀንሡ እና ለአዕምሮቸው ጠቃሚ የሆኑ ጌምችን እንዲጠቀሙ ማድረግ ትምህርት አዘል ምስሎችን ጠጫን እና የተለያየ  የተከፈቱ አላስፈላጊ  ድህረ ገፆች ማጥፍት እና መቀነስ በይለፈ ቃል መዝጋት የተሻለ ነው ምክኒያቱም ከባህል እና እሴት ወጭ የሆኑ መረጃዎችን  በቀላሉ እንዲገኙ ሊረግ ይችላል  ስለቆነም ይሄን በማድረግ ልጆቻቸውን  መቆጣጠር ተገቢ ነው። ብየ አስባለሁ      
ሌላው ግን ስልክ አለመሠጠት ጥሩ ነው
አንድ ውጤታማ መምህር ሊኖረው የሚገባ አስፈላጊ  ባህሪ ለሚጠየቀው ጥያቄ በራሱ ተማምኖ መመለስ ይኖርበታል ከዚም ከተማሪዎቹ ጋር ጥሩ የሆነ ተግባቦት መፍጠር አለበት ማለትም ተማሪዎች ግልጽ ያልሆነላቸውን ጥያቄ ለመጠየቅ እና ለመወያየት እንደ ቤተሰብ አንደ ጓደኛ ቅርብ መሆን አለባቸው። መምህራን ተማሪዎቻቸውን ጥሩ እና የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ ለመርዳት ማድረግ ያለባቸው 1 ከተለያዩ ማጣቀሻ መፅሃፍትን በማምጣት እንዲረዱ ማድረግ 2 በእረፍት ቀናቸው ማጠናከሪያ እየጠሩ ማስተማር 3 የቤት እና የቡድን ስራ በመስጠት እራሳቸውን እንዲፈትሹ ማድረግ ነው
በእኛ ቤት ውስጥ ከበፊት ጀምሮ እንደ ምግብ ማብሰል እና ጽዳት የመሳሰሉ የቤት  ስራወች በአብዛኛው የምንሰራው ሴቶች ነን።አሁን አሁን ግን በትንሹም ቢሆን ወንድሞቸ በቤት ውስጥ ስራዎች እኛን ማገዝ ጀምረዋል። በተለምዶ እኔ ምግብ የመስራት ሀላፊነት ያለኝ ሲሆን ታላቅ እህቴ ደግሞ ታናናሽ እህቶቻችንን 
የመንከባከብና የማስጠናት ስራ ትሰራለች። ወንድሞቸ ደግሞ በፅዳት ያግዛሉ። ይህ ሀላፊነት የሚወሰነው በእርስ በርስ ስምምነት ነው። ነገር ግን ይህ በአብዛኛው የሚሆነው ነው እንጅ እንዳስፈላጊነቱ የምንወስደው ሀላፊነት ሊቀያየር ይችላል።
በማህበረሰባችን ውሰጥ ያየሁት ትልቅ ለውጥ ብየ የማስበው ነገር ማህበረሰቡ ላይ ያለው የጤና አጠባበቅና አገልግሎት የመጠቀም ለውጥ ነው ።ይህን ያልኩበት ምክንያት አሁን ላይ ያለው አብዛኛው ማህበረሰብ ህመም ሲሰማው ወደ ህክምና በመሄድ አገልግሎት ማግኘታቸውና የሚሰጣቸውን መድሀኒት በአግባቡ ስዓት ጠብቀው በትክክል መውሰዳቸው ነፍሰጡር ሴቶች ቅድመ ወሊድ ክትትል በህክምና ተቋማት ማድረጋቸው የወሊድ አገልግሎት ከቤት ይልቅ ወደ ህክምና ተቋማት በመሄድ አገልግሎት በማግኘታቸው የድህረ ወሊድ እንክብካቤና የክትባት አገልግሎት በተገቢው መንገድ መውሰድ መቻላቸው በተጨማሪ ስለ ጤናማ አመጋገብ ያለው ለውጥ ትልቅ ነው ብየ አስባለሁ ።
የድህረ-ወሊድ ጊዜ የሚጀምረው ከወሊድ በሃላ ወዲያውኑ ሲሆን አብዛኛውን ጊዜ ከ6 እስከ 8 ሳምንታት ይቆያል ድጋፍ እና ምክር በመስጠት እንክብካቤ ማድረግ። አንዲት ሴት ከወለደች በሃላ ሊደረግላት የሚገቡ ሙያዊ እገዛ ምክር እና አስተምሮ የድህረ-ወሊድ እንክብካቤ እንለዋለን። ከወሊድ በሃላ ገንቢ እና ጠጋኝ ምግቦችን መመገብ የተለመዱ እና የሚበረታቱ ጉዳይ ሲሆን አትክልት እና ፍራፍሬ ጨምሮ ጤነኛ አመጋገብ ማዘውተር ተገቢ ነው። ከክፋ ነገር ለመጠበቅ እንቅስቃሴዎች ማድረግ የደም መፍሰስ የማህፀን ኢንፌክሽን እንዳያጋጥም እርዳታ ማድረግ።
በአካባቢያችን ስላሉ  ህጻናት ገንዘብ አያያዝና አቆጣጠብ የማስረዳውና የማስተምረው ለየት  ባለና ግልጽ  በሆነ  ምንገድ መሆን አለበት  ህጻናት ለመሰረዳት ትምክህቱን ጭዋታ አዘል ቀልድ አዘል እያረጉ ማስረዳት እና ማስተማር አለብን ህጻናት ማለት  ነጭ ወረቀት ማለት ናቸው ያሳያቸው ነገር መያዝ ለመረዳት ቀላል ናቸው  እነዚህ ነገ ያገሬ ተረካቢ የሆኑ ህጻናትን መንከባከብ እና አሁኑ የብር አያያዥ እና አቆጣጠብ ማስረዳት አለብን ብርን ሲቆጥቡ ምን እደሜገዛ ምን እንደሚሆኑም ማስረዳት አለብን
እስካሁን አላየሁም ችግር የፈጠረም አላጋጠመኝም።
ልጆች በተለያየ አጋጣሚዎች ከገጠር ወደከተማ ይገባሉ ዋናው ምክንያቱም ደግሞ በአካባቢያቸው የተሟላ መደበኛ ትምህርትቤት ባለመኖራቸው ለመማር ከተማን እንደአማራጭ ይጠቀመማሉ።ሌላው ምክንያት ደግሞ  ያለእድሜ ጋብቻን በመሸሸት እና ከሰው ቤት ተቀጥሮ ለመስራት ነው።አንዲሁም በኑሮ ዝቅተተኛ የሆኑ ቤተሰብ ልጆችን ለማስተማር አቅም ማጣት እና መቸገር ምክንያት ልጆች እራቅ ወዳለው ቦታ ሄደው እንዲሰሩ ሌላውኛው ምክንያት ነው።
አዎ አሉ በጣም ብዙ አሉ የሚሰጡት ድጋፍ የተለያዩ በሽታዎች እንዲሁም ጦርነት ፣ ርሀብ  በሚከሰት ሰአት በቦታው በመገኘት ተገቢውን ድጋፍ እንዲሁም ትምህርት ይሰጣሉ
በአካባቢያችን ከሚዘወተሩ ባህለዊ ውዝዋዜዎች ውስጥ ታዋቂ የሆነ የጎንደር ጭፈራ ወይም ውዝዋዜ ሲሆን በከተማው እና በገጠሩ የተለያዩ የአዘፋፈን ስልቶች ያሉ ሲሆን ልክ እንደ ድሰቃ;ዋጫ ልቅለቃ;ሳንኪ እና የመሳሰሉት ጭፈራዎች ይዘዎተራሉ በተለይ እነዚህ ጭፈራዎች በጥምቀት ቀን;እና በሰርግ ቀን ይታያሉ።በከተማው አካባቢ ስፒከር (ሞንታርቦ) በመጠቀም ወጣቱ የሚጨፍር ሲሆን ወደገጠሩ ደግሞ ድምፅን በመጠቀም አንዱ ሲያቀነቅን ሌሎች በመቀበል የጭፈራ አይነት ሲሆን እናቶ እና አባቶች ኩታቸውን በማደግደግ የሚጨፍሩት የጭፈራ አይነት ነው።
አው ነጭሽኩርት ጅጅብል እርድ ዝቃቅቤ
አደንዛዥ እፆች የሰዎችን ሀሳብ፤ ስሜት፤ እንቅልፍ፤ የምግብ ፍላጎት እና ማህበራዊ ግንኙነትን ይቀይራሉ፡፡
አልኮል መጠጥ፤ጫት፤ሲጋራ ናቸው።
አይምሮአዊ እና አካላዊ ጉዳት አለው።
ምንም ያጋጠመኝ ነገር የለም
የጋብቻ ሥነ ሥርዓት የወንድየዉ ቤተሰቦች ወደ ሴት ቤተሰቦች  ሽምግልና ይልካሉ ልጃችሁን ለልጃችን ስንል በአክብሮት እንጠይቃለን የልጂቱ ቤተሰቦች እሽታ ይቀበላሉ የእሽታዉ መግለጫ ቀነ ቀጠሮ ይደረግ እና የሁለቱም ቤተሠቦች ይገናኙና በድግስ ይገለፃል። ከዚያም የሠርጋቸዉ ቀን ይቆረጣል የወንድየዉም የሴቶም ቤተሠቦች ዝግጅት ያደርጋሉ። የሠርጉ ቀን ወንድየዉ ከሚዚወች እና ከአጃቢወቹ ጋር ወደ ልጅቷ ቤት ይሄዳሉ ልጅቷን ይዘዉ ወደ ልጁ ቤት ይሄዳሉ። ሰኞ ቀን የሴቶ ምላሽ ይሆናል ማክሰኞ የወንድየዉ ምላሽ ይሆናል።
አንድ ደስታ ወይም ሀዘን ያሉ ጠንከር ስሜቶችን ለሌሎች ማከፈል የሚወሰነው የብዙዉን ጊዜ በተገኘው ስሜት አይነት ፣በተጋራበት ሰዋች ይህ በሚኖርዋት ግንኙነት አና ትክክል ነት ለይ ነዉ ።
በአጠቃላይ ደስታን ማካፈል ቀላል ይሆናል ምከንያቱም እሱ ከሌሎች ጋረ የሚያጋረ እና የሚስደስት ሰለሆነ ነው ።
ሀዘንን ወይም አለመረጋጋት ማካፈል ግን የበለጠ የሚያስቸግር ሊሆን  ይችላል ሚኪንያቱም ደስተኛ የሆኑ ስሜቶችን በግልፅ ማሳየት እራሱን የበለጠ የግልጽነት አና ሰፋት ይጠይቃል ።
ይሁን እንጂ ፣ሁለቱ ስሜቶችን ሲጋራ የሰውነታችን አሰተሳሰብ ይረብሻል
የኔ ልማድ ለሰዉ ክብር መስጠት ሲሆን እኔ ጋ የቆየው አስፈላጊ እና ጠቃሚ ስለሆነ ነዉ
ፀሎት ፈጣሪን ተስፋ ማድረግ ወደ መፍትሔ መሄድ
የትራንስፖርት  ችግር ባለባቸው አካባቢዎች መንገድ ተደራሺ ማድረግ ምክንያቱም በመንገድ ችግር ምክንያት እሚሞቱ ወላድን እና ህጻናትን ለመታደግ።
ጠንከራ መምህር እና ወላጅ እንዲሁም ማበረታቻ መስጠት
*ርዕሰ ጉዳዩን በደንብ ካነበብኩ በኋላ፤
*የራሴን አስተያየት ከመስጠቴ በፊት፦
፣ሁሉንም አስተያየቶች በደንብ አነባለሁ ፣መረጃ እሰበስባለሁ የተለያዩ አስተያየቶችን ከተከታተልኩ በኋላ በእያንዳንዱ አስተያየት ውስጥ የቀረቡትን ነጥቦች የሚደግፉ ወይም የሚቃወሙ እውነታዎችን እፈልጋለሁ፤
 * የእያንዳንዱን አስተያየት ጥንካሬዎችና ድክመቶችን እገመግማለሁ።
 * የተለያዩ አመለካከቶችን አወዳድራለሁ። የጋራ መግባቢያ ነጥቦችን እና የሚጋጩ ነገሮችን በማሰብ የራሴን  እምነት ግምት ውስጥ በማስገባት ሊያስማሙ የሚችሉ ሀሳቦችን አስቀምጣለሁ።
ትልቁ የማህበረሰቡ ችግር የጤና ተቋማት እርቀት ነው። ከዛም በተጨማሪ መንገዶች የታመመን ሰው ቀርቶ ጤነኛን ሰው ለማጎጎዝ ምቹ ያልሆኑ ብቻ ሳይሆን ጭራሽ መንገድ ያልተሰራላቸው ይገኛሉ።
ወደ ቤተክርስቲያን በመሔድ እና ሰብሰብ ብለን በመመገብ በመጫወት
የተለያዩ የገቢ ማስገኛ እድሎች አሉ
አለ።የተለያዪ ምግቦችንና መጠጦችን በማዘጋጀት ከአካባቢው ማህበረሰብ ጋር አብሮ በመብላት በመጠጣት
የእድር አባል መሆን በጣም ብዙ ጥቅሞች አሉት። ለምሣሌ፦በደስታ ጊዜ አብሮ ለመካፈል፣በሀዘን ጊዜ ለመረዳዳት፣በስራ ለመተጋገዝ ፣ በጋራ ለመኖርና ለመመካከር ይጠቅማል።
ስተት የሰራሁበት ቀን አለ ያውየሰራሁትን ስራ ላለመስራት መጠንቀቅ ያደረብኝ ተፅእኖ የህሊና ፀፀት አሳድሮብኛል።
የተኛውበትን አልጋ  በማስተካከል   ጸሎት ካደረኩ በዃላ የሰውነት እንቅስቃሴ  በማድረግ ሻወር ወስጀ  ቁርስ አዘጋጃለሁ
እንዲያነቡ ማበረታት፣ሽልማት
አዎ ቴክኖሎጂ መጠቀም ለማይችሉ ሰዎች ጠቃሚና ማስቀረትከማንችላቸው የበዓላዊ መረጃ መለዋወጫ መንገዶች ናቸው
ከማህበራዊ ድህረገፅ ከቴሌቪዥን አገኛለሁ በጣም የምወደዉ ወቅት ክረምት ነዉ ምክንያቱም ክረምት ላይ ትምህርት ስለሚዘጋ እና ከሰፈር ልጆች ጋር የተለያዩ ጨዋታዎችን በነፃነት በመጫወት በመዝናናት  የተለያዩ በቴሌቪዥንም ሆነ በዩቱዩብ በተለያዩ ማህበራዋ ድህረ ገፆችን በመጎብኘት የተለያዩ ፊልሞችን በማዉረድ አያለሁ ከጓደኞቸ ጋር ከቤተሰቦቸ ጋር መዝናኛ ቦታ በመሄድና አብሬያቸዉ ስለምዝናና እንዲሁም ዘመዶቸ ሌላ ሀገር ስላሉ አብሬያቸው ለመሆንና ያላወኩትን ያላየሁትን ሀገር ለማየት ስለምሄድ እናም የተለያዩ ታሪካዊ ቦታዎችን የመጎብኘት እድል ያለኝ ክረምት ላይ ስለሆነ የክረምት ወቅት በጣም እወዳለሁ
ትልቅ ለዉጥ አለ
በዘመናዊው የግንባታ ሂደት ውስጥ ጠፍቷል ወይም ተረስቷል ብዬ የማስበው አንድ በጣም አስፈላጊ ባህላዊ የቤት አሰራር ወይም የንድፍ ጥበብ የአካባቢ የአየር ንብረት ተስማሚ እና ለአካባቢው ቁሳቁሶች ቅድሚያ የሚሰጥ አቀራረብ አለመኖር ነው:: 
እንደ ጭቃ፣ ድንጋይ፣ እንጨት፣ ወይም ሣር የመሳሰሉ ከአካባቢው በቀላሉ የሚገኙና አነስተኛ የካርበን አሻራ ያላቸውን ቁሳቁሶች መጠቀም። እነዚህ ቁሳቁሶች ጥሩ የሙቀት መቋቋም ስላላቸው በቀን የሙቀት መጠንን ወስደው ማታ ቀስ ብለው ይለቃሉ፣ በዚህም የቤት ውስጥ ሙቀት ሚዛናዊ ይሆናል።
ወቅታዊ ሁኔታ  ለሴቶች እና ለህፃናት ደህንነት ትልቁን ስጋት የሚጋርጡ በርካታ ጉዳዮች አሉ። እነዚህም በዋናነት የተመሰረቱት በፆታ ላይ የተመሰረተ ጥቃት ፣ ጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች እና የኢኮኖሚ ጥገኝነት ላይ ነው።ለሴቶች እና ለህፃናት ጉልህ የሆኑ የደህንነት ስጋቶች
- በሕዝብ ቦታዎች እና በትራንስፖርት
የፆታ ትንኮሳ እና ጥቃት፡ በታክሲዎች፣ በአውቶቡስ ተርሚናሎች እና በታጨቁ የሕዝብ ቦታዎች ሴቶች እና ልጃገረዶች የቃል፣ የአካል እና የስነ-ልቦና ትንኮሳ ይደርስባቸዋል።
የማስገደድ ጥቃት፡ ከቤት ወጥቶ ስራ ወይም ትምህርት ቤት በሚሄዱበት ጊዜ የሚፈጸም አፈና፣ ዘረፋ እና አካላዊ ጥቃት።
አሁን እምገኝበት ከተማ እራሡ ጎንደር ከተማ እምወደው እና ታሪካዊ ከተማ ነው በተለይ የተለያዮ ቅርሶች እና ታሪካዊ ቦታወች ስላሏት ለምሣሌ  እንደ ፍሲል ግቢ እንደ ቁስቋም ማሪያም እንደ ስላሴ የመሣሠሉት አካባቢ  በጣም ደስ እሚል ታሪክ ያለበት በተለይ ፋሲል በተ መንግስት ትልቅ ታሪክ ያለው በአፄ ፍሲል እያንደንዱ ንጉስ የገነቧቸው ግንባታ በተለይ ለሀገራችን ለኢትዮጵያ  ያበረከቱት አስተዋፅኦ  ከፍተኛ ነው የቦታ አቀማመጡ እንዲሁ ለእይታ በጣም ቆንጆ ነው  አና ጎንደር አካቢዋ በጣም ማራኪ ናት እና ትመቸኛለች
በርግጥ ዘመናዊዉ የቤት አሰራር መልካምእና ደስ የሚል ነዉ ነገር ግን እየጠፋ ያለ የቤት አሰራር ጎጆ ቤት ነዉ የሚሰራዉም በሳር እና በእንጨት ነዉ ቤቱም ሲሰራ ብርሃናማ እና ቀዝቃዛም ደስየሚል ነዉ በፊት ላይ አብዛኛዉን ጊዜ የሚሰሩ ቤቶች ጎጆ ቤት ወይም ደግሞ የሳር ቤት ብለን የምንጠራዉ ነዉ በአሁኑ ጊዜ ግን ዘመኑም በቴክኖሎጂ ስለተራቀቀ ወይም በተራቀቀበት ሰአት የእሳሩ ቤት ጠፍቶ ወደ ቡሉኬት ጭቃቤት ገባን ፎቅ ቤት እያለ ለከተማዋ ዉበት የሚሆኑ ቤቶች ማለትም ፎቆች ተሰርተዋል ዉበትም ሆነዋል
የሙቀት መጠን መጨመር 
በቀድሞ የቀዝቃዛ ወቅት የነበሩ ወራት አሁን ከፍተኛ ሙቀት ያሳያሉ።
ሌሊት ደግሞ ቀዝቃዛነት እየቀነሰ መሄዱ ታይቷል።
2. የዝናብ ልዩነት
አንዳንድ ዓመታት ከፍተኛ ዝናብ (ጎርፍ የሚያስከትል) ሲኖር፣ ሌሎች ዓመታት ዝናብ እጥረት ይኖራል።
3. የመዝራት ወቅት ለውጥ
ዝናብ ስለማይመጣ በጊዜው፣ መዝራት ይዘገያል ወይም ይደጋገማል።
4. ድርቅ እና ጎርፍ
በአንዳንድ ጊዜ ደግሞ ድንገተኛ ጎርፍ ይከሰታል።
ይህ በመሬት ፍርስራሽ እና በከተማ መኖሪያ ቤቶች ላይ ጉዳት ያመጣል።
5. አጠቃላይ ተፅዕኖ
በግብርና ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ (ምርት መቀነስ)
በውሃ አቅርቦት ላይ ችግኝ
እነዚህ ለውጦች የአየር ሁኔታ እየተለወጠ እንደሆነ ያሳያሉ፣ እና ለወደፊት በግብርና፣ በኢኮኖሚ እና በሕይወት ዘዴ ላይ ተጨማሪ ተፅዕኖ ሊኖር ይችላል።
ሐኪምን በመደበኛነት መጎብኘት ለምን አስፈለጊ ነው?
ሐኪምን አዘውትሮ መጎብኘት፣ ባይታመሙም እንኳ፣ ለጤና እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው። ለዚህም ዋነኞቹ ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው። መደበኛ ምርመራዎች እንደ የደም ግፊት፣ የስኳር በሽታ፣ እና አንዳንድ የካንሰር ዓይነቶች ያሉ በሽታዎችን አስቀድሞ ለማወቅ ይረዱኛል።
  የትኞቹ ክትባቶች እንደሚያስፈልጉኝ እና መቼ መውሰድ እንዳለብኝ ያሳውቁኛል።
    *የጤና እንክብካቤ ከማግኘትዎ በፊት ጤናማ ሁነው ለመቆየት ምን ማድረግ ይችላሉ?*የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ
* ጤናማ እና ሚዛናዊ አመጋገብ ማድረግ: 
* በቂ እንቅልፍ መተኛት
* ጭንቀትን ማስወገድ 
* ሲጋራ ማጨስን እና አልኮል መጠጣትን ማስወገድ:
አንድ ሰው ሀቀኝነት የጎደለው ድርጊት ሲፈፀም ማህበረስቡ የማህበረሰቡ ወግ ባህል እሴቶች በእጅጉ ይጎዳል በኢኮኖሚ የማህበረሰቡን መሠረተ ልማቶች( ትምህርት ቤቶች ጤና ጣቢያ መንገድ ውሀ መብራት እና የመሳሰሉት) እንዳይሟሉ ያደርጋል እንዲሁም የገቢ ምንጭ የቀንሳል የኑሮ ውድነት ያባብሳል  በማህበራዊ ሁኔታዎች በማህበረሰቡ ያሉ ሰንበቴ እድር እቁብ የመሳሰሉት ይጠፋሉ ህዝብ ለህዝም መስተጋብሩ  ይጎዳል
ግንዛቤ በመፍጠር  በትምህርት ቤት በማህበራዊ ድህረገፅ ሀይማኖታዊ ግብረገብነት በማስፋት በመተባበርና በመተጋገዝ እንዲሁም ጥፍት ላጠፉት ተገቢዉን እርምጃና ቅጣት ሲወሰድባቸው
እወነት ለመናገር አስተዳደጌ አለም ሙሉ እደሆነች ተደርጌ በመሆኑ ያደጉት አለም ላይ ስለሚጎሉ ነገሮች በአጋጣሚ እንጅ አንዱ የአለም ገጽታ አድርጌ ለመውሰድ ስለምቸገር ነገሮችን ለመቀየር እምብዛም ስጥር አልገኝም።
ለህዝብ መገልገያ ይሆናል ነገሮችን ያቀላል
ቂጣ በቅቤ እወዳለሁ። አሰራሩም መጀመሪያ ዱቄት በውሀ በማቡካት ከዛ በዳቦ መልክ ማድረግ እና ቅቤውን ከጨው ጋር በማቀላቀል ቂጣውን መቀባት የሚበላውም በባዓል ወቅት እና ቡና ሲፈላ ይቀርባል ።
አወ አስታውሳለው ያከራየ ልጅ ነበር በሰአቱ አስፈላጊ ነበር እና ወዲያዉኑ ነበር የተረዳው።
ሀዘን ከሆነ የገጠመዉ ማህበረሰቡ ተሰብስቦ በማስተዛዘን እንዲፅናኑ ይደረጋል ።ጭንቀትም ከሆነ የጭንቀቱን መንሴኤ ተለይቶ የመፈትሄ የምክር አገልግሎት ይሰጠዋል
አስተዳደጌ አሁን ላለሁበት ህይወት ትልቅ አስተዋፆ አድርጎል ለምሳሌ ሰው ማክበር፣ጠንካራ የስራ ባህል፣ ሀይማኖቴን ባህሌን ጠብቄ እንድቆይ እንዲሁም ለልጆቸም እንዳስተላልፍ አግዞኛል።
አንደሰው አስተያየት  ተነስቸ እወስናለሁ
በተለያዩ ስልኮች ላይ "ኪድስ ሞድ" ወይም ስንተረጉመው ቃል በቃል ፍችውም ባይሆን የልጆች ደረጃ የሚል ትርጉም ያለው ልጆች የሚያዪትን ነገር የሚገድብ አሰራር አለ። ከባህላችን አንፃር ሁሉንም ልጆችን የሚመጥን ነገርን ብቻ አጣርቶ ባያሳይም ግን የተሻለ አስተዋጽኦ አለው። በተጨማሪም ለልጆች ለራሳቸው የሚጠቅሙ እና የማይጠቅሙ ነገሮችን ከነምክንያቱ በማስረዳት የሚያዪትን ነገር መቆጣጠር ይቻላል።በተጨማሪም ለልጆች ለራሳቸው የሚጠቅሙ እና የማይጠቅሙ ነገሮችን ከነምክንያቱ በማስረዳት የሚያዪትን ነገር መቆጣጠር ይቻላል።
በኛ ማህበረሰብ ውስጥ ተወዳጅ የሆነው ባህላዊ ምግብ ደሮ ወጥ በእንጀራ ሲሆን አሰራሩም በአጭሩ  እደሚከተለው ነው። ሽንኩርት ይከተፋል የተከተፈው ሽንኩርት እየቁላላ ደሮ ይታረዳል፣ይበለታል፣ይታጠባል፣ከተቁላላው ጨውና ሽንኩርት ውስጥ ይቀላቀላል ከዛ ዘይት ተመጥኖ ይደረግበታል በተጨማሪም የምግብ ቅቤ ይጨመርበታል ከዛ እስኪበስል አየተማሰለ ይታሻል ሊወጣ ሲቃረብ የተቀቀለና የተመለጠ እንቁላል ይጨመርበትና መብሰሉ ተረጋግጦ ይወርድና ቀዝቀዝ ሲል ተጠብቆ  በእንጀራ ተደርጎ ይበላል።
ኤ.ቲ.ኤም ማሽኖች አሉ።ነገር ግን አንዳንድ ጊዜ ኤ.ቲ.ኤም ማሽኖች ገንዘብ መጥፋት ችግር ይኖራቸዋል።
ዲጂታል የባንክ መተግበሪያዎች በቅርብ ዓመታት በጣም ተሻሽለዋል። ለምሳሌ ንግድ ባንክ(CBE) በCBE Birr መተግበሪያ ክፍያዎችን ማድረግ፣እና አቢሲኒያ ባንክ የራሳቸውን ዲጂታል መተግበሪያዎች በማቅረብ ለደንበኞች አሻሽለዋል። 
አቢሲኒያ ባንክ በደንበኞች አገልግሎት ፈጣንነት እና ተገቢ አስተናጋጅነት ይበልጥ የተሻለ ይመስለኛል ።በሌላ በኩል ንግድ ባንክ በብዙ ደንበኞች ምክንያት ረጅም ጊዜ የመጠበቅ ችገር ያጋጥማል፤ 
ስለዚህ የባንክ አገልግሎቶች እየተሻሻሉ ቢሆንም በዲጂታል መረብ ጥራት፣ በኤ.ቲ.ኤም አገልግሎት ቋሚነት እና በደንበኞች አገልግሎት ፍጥነት ተጨማሪ ማሻሻያ ያስፈልጋል።
ቴሌቪዝን   በማየት ስለምናረጋግጥ
በጣም በጥሩ ሁኔታ ማደጌ አሁን ላለሁበት አለም ጥሩ አመለካከት እንዲኖረኝ አግዞኛል  በጥሩ ሁኔታ ማደግ የጠቅማል ምክንያቱም ታላቅን ማክበር እንዳለብን ቅንነትና ታማኝነት እንዲኖረን በአካባቢያችን ያሉ የተቸገሩ ሰዎችን መርዳት  በህይወታችን የሚመጡ ፈተናዎችን ተቋቁሞ ማለፍ ን በቤተሰብ ውስጥ መቻቻልና መተጋገዝ እንዳለብን  የተጣሉ ሰዎችን ማስታረቅ ያለንን ተካፍሎ መብላት እንዳለብን  እንዲሁም ደስታን ያንዱን ደስታ መካፈል እንዳለብን የታመመ መጠየቅን በእምነታችን መፅናት እንዳለብን
ያለንበትን የጤና ሁኔታ ለማወ፤ቅ እንቅስቃሴን መስራት እና አመጋገብን ማስተካከል
ዋጋ በጨመረና በተወደደ ቁጥር ገቢን በዛው ልክ ማሳደግ ግድ ይላል:: ምክንያቱም አለመመጣጠን ማስወገድ ሚቻለው ገቢን ማሳደግ ሲያቅተን እና ወጭን ስናበዛ ነው:: ስለዚህ እቅድ በመመራት እና ጠንክሮ በመስራት እንዲሁም የገንዘብ አያያዛችንን በማጎልበት የዋጋ ውድነትን እና የገቢ አለመመጣጠንን ማስወገድ እንችላለን::
በቤተሰባችን ውስጥ፣ ምግብ ማብሰል በአብዛኛው የእናቴ ኃላፊነት ነው። ነገር ግን አልፎ አልፎ እህቶቸ ያግዟል።
ጽዳትን በተመለከተ፣ ሁላችንም የምንጠቀምበትን ነገር ቤት ልብስ የመመገቢያ እቃ እናፀዳለን።
መሠረተ ልማት  ንፁህ አየር  አእምሮን ለማደስ ናቸው።የጩኸት መብዛት  በቂ አቅርቦት አለመኖር
እንግዶች ወደቤታችን ሲመጡ በተቻለመጠን ቤት ያፈራውን አጣፍጦ በመስራት እንቀበላለን። ለእንግዶች ክብር ሲባል ቡና ይፈላል።
እኔ በምኖርበት ማህበረሰብ ዉስጥ አብሮ መብላት መጠጣት የተለመደ ባህል ነዉ አድረን ስንገናኝ እንዴት አደራችሁ ዉለን ስንገናኝ እንዴት ዋላችሁ አምሽተን ስንገናኝ እንዴት አመሻችሁየምግብ ባህላችን ደግሞ እንጀራ እየተጋገረ እንግዳ ከመጣ ቃተኛ ብላ ይባላል የሩቅ እንግዳ ከመጣ ደግሞ አድሮ ዉሎ በልቶ ጠጥቶ ይሸኛል ከጎረቤት ጋር ደግሞ ቡና ጠጦ ቡና ጠጭ እየተባባለ የመጠራራት ባህላችን ደስ የሚል ነዉ የማይበረዝ ባህል ነዉ
ውሳኔ ማሳለፍ ከባድ ቢሆንም በሰዓቱ መወሰን ያለበት ከተወሰነ  ጥሩ ውጤት ያመጣል
በስድብ እና በዝምታ።አሉ  በዝምታ
እገሌ እኮ የአብርሀም በግ ነው ይባላል።የፀባዩ ጌታ ክፉ ቢናገሩት ደግ የሚመልስ ነው እኮ እንለዋለን።
በጣም ተለውጧል በብዙ እጥፍ
ሰወች ያላቸው አሰተሳሰብ ከኖሩበት ማህበረሰብ ፣ ካለፉበት የህይወት መንገድ ፣ ከተማሩት ትምህርት ወይም ካላቸው የትምህርት ደረጃ እንዲሁም አሁን ላይ ካሉበት ማህበራዊ ፣ ኢኮኖሚያዊ እና የስነልቦና ሁኔታ ሊወሰን ይችላል። በመሆኑም እነዚህን ግምት ውስጥ በማስገባት ለመረዳት እሞክራለሁ።
በጣም አስፈላጊ ነው ምክንያቱም ከቤተሰብ ጋር በምናሳልፍበት ወቅት ከታላላቆች ባህልን እና ትውፊትን ህፃናት ይማራሉ። አብረን ሰብሰብ ብለን ስናሳልፍ እርስ በእርስ መግባባት የአንዱን ፍላጎት እና ሀሳብ አንዱ ይረዳል ። ከዛ በተረፈ የማይረሳ ደስ የሚል ጊዜን ያሳልፋሉ በይበልጥ ደግሞ ሰብሰብ ብሎ በአልን ማሳለፍ ወጭን በደንብ የቆጥባል ስለዚህ በአልን ከቤተሰብ ጋር ሰብሰብ ብሎ ማሳለፍ በጣም አስፈላጊ ነው ።
የቤት ማፅዳት፣ወጥ መሥራት፣ልብስ ማጠብ፣እንጀራ መጋገር የቤቱ እማወራ ተግባር ሲሆን ባል አልጋ በማንጠፍ የጉልበት ስራዎችን እገዛ ማድረግ
የለት እና የተገኘውን ስራ በመስራት
ስራየ የቤተሰብ ከብት እረኛ እና ትምህርት ላይ ነበር የምሰራው።መስራት እንደሚያስከብር፣ማንኛውም ስራ የተከበረ ሙያ መሆኑን፣መስራት የሕይወት መሠረት መሆኑን ተረድቻለሁ።የፊት ማንነቴ የነገ ህይወቴ ትምህርት ሆኖኝ ከዚሕ በኋላ እኔን አና ቤተሠቦቼን ለማገዝ ዝግጁ እንድሆን አግዞኛል።
በጣም አስፈላጊ ነዉ ለቤተሰብ ደስታን ያመነጫል የተጣላን ያስታርቃል ለልጆች ለቤተሰብ ስለበዓል ደስታ ፍቅር ያሳያል።
በሀዘን ጊዜ የአካባቢው ማህበረሰብ እህል፤ብር አዋጥቶ ለሀዘንተኛው ይረዳል።
ለአካባቢያቸዉ የባለቤትነት ስሜት ኑሮአቸዉ ከሚአግዞአቸዉ ተቋማት ጋር በመሆን መሳተፍ ይችላሉ። የወጣት ማህበራት፣የኪነ ጥበብ ቡድኖች....
ቀደም ባለው ጊዜ ትምህርት የእውቀት መሰረት አንድ ሰው ተምሮ ራሱን ቤተሰቡን ብሎም ሀገሩን የሚቀይርበት እሱ ተምሮ ትውልድን የሚቀርፅበት ዋናው ነገር ትምህርት ነበር ። በአሁኑ ጊዜ ግን አንድ ሰው ተምሮ ቢጨርስም የቤተሰብ እንዲሁም የሀገር ሸክም እንደሚሆን፣ በተማረበት የትምህርት ዘርፍ ውጤታማ አለመሆን ፣መማር ጊዜን እንዲሁም ገንዘብን መጨረስ እንጂ ሌላ ጥቅም እንደሌለው ትውልድ እየወደቀ እንደሆነ በማህበረሰቡ ዘንድ ይታመናል ።
አዎ፣  በአንድ አገር መካከል አንዲት ሴት ነበረች። በጊዜው በአካባቢዋ ውስጥ ጦርነት ሲቀጥል እና ሰዎች ቤታቸውን ትተው ሲሸሹ  እሷ አልሸሸችም ነበር። የጦር ሰዎች እያበላሹ ሲመጡ በእሳት ውስጥ እንኳን ገብታ እንጀራ እየጋገረች ለበሽተኞችና ለልጆች መመገብ ትችላ ነበር።

የእሷ ድፍረትና መፍራት አለመቻል በማህበረሰቡ ውስጥ እንደ ጀግናነት ምሳሌ ተቀምጧል።
ትምህርት በጣም አስፈላጊ ነው ለአኗኗር በአጠቃላይ ለሰው ልጆች ሁሉ መሰረታዊ ነወ። በአካባቢየ ትምህርት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሻሻለ መጥቷል ለምሳሌ በቴክኖሎጅ
እኔን  በጣም እርቦኝ  ቤታችን  ውሰጥ  ሚበላ በሌለበት ጊዜ  :ጎደኞቸ የወር  አሰቤዛ ያመጡልኝ ጊዜ
በብዙ መንገድ ተደራሽ ናቸው ብዙ አማራጮችን እንድንጠቀም አድርጎል።ውስጥ ገብተን ብር ለማውጣት ከተጨናነቀ የኤቲኤም አማራጮች እንዲኖር የሞባይል ባንኪንግ ብዙ ግብይት እንድናደርግ ለምሳሌ ተደራሽነቱ የውሀ, የመብራት የመሳሰሉ ወጭወችን በቀላሉ እንድንከፍል አድርጓል።በእኔ አስተሳሰብ የተሻለ አገልግሎት የሚሰጥ የኢትዪጵያ ንግድ ባንክ ነው። ብዙ ሰራተኞችን በመቅጠር ደንበኞች አገልግሎት ማግኘት እንዲችሉ ያደርጋል። ብዙ ቅርንጫፎች ያሉት በማንኛውም አገር ሆነን በቀላሉ እንድናገኝ ያደርጋል ። ለደንበኞች ብዙ አማራጮችን ያቀርባል እንደ ሞባይል ባንኪንግ, ሲቢኢ ብር , የመሳሰሉትን እንድንጠቀም ያደርጋል። እናም ከፍተኛ ማሻሻያ የማስፈልገው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ነው።
የባንክ አገልግሎት በጠማ አሪፍ ነው:: ከሞላ ጎደል ተደራሽ ነው ማለት ይቻላል:: አብዛኛውን ባንኮች የኤ.ተ.ኤም አገልግሎት ይሰጣሉ:: ከሌላው በተሻለ አብሲኒያ ባንክ የተሻለ አገልግሎት ይሰጣል:: የተለያዩ ዘመናዊ መተግበሪያዎችን በተሻለና ጥራት ባለው መልኩ አገልግሎት ይሰጣል::
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ከደንበኛ መብዛት የተነሳ በፍጥነት የማስተናገድ እና ደንበኛ በአክብሮት ማስተናገድ እድሉ አናሳ ነው:: የሞባይል ባንኪንግ ሲስተሙም የመቆራረጥ እና በፍጥነት የመስራት አቅሙ ደካማ ነው::
አንዳንድ ባህላዊ እንደወፌ መድሐኒት ማህበረሰቡ ይጠቀማል እኔ ተጠቅሜ ሰለማላቅ ከዘመናዊ መድሀኒት ማወዳደር አልችልም
እጅግ አዛኝ ሀቀኛ የሚተሳሰብ  በማህበራዊ ግኑኝነት የተጠናከረ ለለዉጥ እና ለስራ የሚታትር አንዱ ለአንዱ የሚተጋገዝ/ተባባሪ የሆነ ደግ ማህበረሰብ መሆኑን እገልፃለሁ
በቂ የሆነ ሰላምታ መለዋወጥ:: 
ከተቀመጥኩበት በመነሳት አክብሮት ማሳየት ዋና ዋናዎቹ ናቸው::
ከጥያቄው ምሣሌ የተሠጡት እንዳለ ሆኖ ፍርድ ቤቶች፣ፓሊስ ጣቢያዎች ፣የሐይማኖት ተቋማቶች፣የወጣት መዝናኛ ቦታዎችና ሌሎችም የሕዝብ አገልግሎት ሰጭ ተቋማት አሉ።
ሰዎችን ሰብስቦ ገንዘብ በማሰባሰብ
ገጥሞኝ ያዉቃል:                                      1ኛ :ችግር ብየ ማስበዉ                               የመጓጓዣ እጥረት የመንገድ ችግርና :                            (የግንዛቤ ችግር) ስል እኔ ያገኘኋት እናት መንገድ ላይ ምጥ ደርሶባት ባጃጅ ሲመጣ አይቷት ይመለሳል ለምንድነው ብየ ስጠይቅ ይበላሽብናል ከሚል ተልካሻ ምክንያት ስለዚህ ችግር  ለመቀነስ_በቅርብ ርቀት ህክምና እርዳታ መሰጫ ማመቻቸትና: ሰዉን የመጀመርያ ርዳታ ግንዛቤ መስጠት።
በአሁኑ ጊዜ የግል ትምህርት ቤቶች ከመንግሥት ይልቅ የተሻለ ውጤት ያስገኛሉ። ለዚህም ዋናው ምክንያት የተመጣጠነ የተማሪ ቁጥር ነው። በግል ትምህርት ቤቶች አንድ መምህር ለአነስተኛ ተማሪዎች ስለሚመደብ፣ ለእያንዳንዱ ተማሪ ጥብቅ ክትትል ማድረግ ይቻላል። በተጨማሪም የተሟሉ መጻሕፍትና የቤተ-ሙከራ ግብዓቶች መኖራቸው ተማሪዎች ትምህርቱን በተግባር እንዲረዱ ያግዛል። በተለይም በእንግሊዝኛ ቋንቋ ላይ የሚጣለው ጠንካራ መሠረት ለከፍተኛ ትምህርት ዝግጁ ያደርጋቸዋል። በአንፃሩ በመንግሥት ትምህርት ቤቶች የሚታየው የክፍል መጨናነቅና የግብዓት እጥረት ውጤታማነትን ይፈታተናል። ስለዚህ ተገቢው ክትትልና ግብዓት መኖሩ ለተማሪዎች ስኬት ወሳኝ ሚና ይጫወታል።
ስኬት ማለትአንድ ሰዉ ካሰዉ ለመድረስ የሚያደርገዉ ጥረትና ካሰበበት ቦታ ለመድረስ ብዙ ዉጣ ዉረዶችን ማለፍ  አልፍ የሚደርስበት ግብ ማለት ነዉ በዚህ ዘመን ግን ስኬት በአቋራጭ እንደሚባለዉ በተለይ በሶሻል ሚድያ በቲክቶክ በዩትዩብ በነዚህ ነገሮች ስኬት በአቋራጭ ያገኙበታል ተማሪ እያለ አንድ ሰዉ ስኬት ብሎ የሚያስበዉ ትምህርትን ጨርሶ በጋብቻ መጣመርና አይንን በአይን ማየት ማለትም ልጆችን መዉለድ ጥሩ ኑሮ መኖር ናቸዉ አሁን ላይ ከትምህርት በኋላ ቤተሰቦቸን በስራ ማገዝ ደካማ ቤተሰብ ካለ በጉልበትም ሊሆን ይችላል በጉልበት ማገዝ እንዲሁም ራሴን ከእናት ከአባት የተቀበልኩትን እምነት በመያዝ ለወደፊት ጠንካራ ሰዉ መሆን ነዉ
አሰፈላጊ ነው ብዬ የማስበው ከቤት ውጭ የሚደረጉ ጨዋታዎች ለህፃናት ማህበራዊ መስተጋብር ይበልጥ አስፈላጊ ነው። ቤት ውስጥ የሚደረግ ጨዋታ ቀን በቀን ተመሳሳይ ነው የሚሆንባቸው , ከቤተሰባቸው ውጭ ሌላ ሰው እንዲያውቁ አያደርጋቸውም ባጠቃላይ የተለመደ ነው የሚሆንባቸው። ከቤት ውጭ የሚደረግ ጨዋታ ግን ከቤተሰባቸው ውጭ ሌላ ሰው እንዲያውቁ ያደርጋቸዋል, ማፈር ያቆማሉ, ደፋር ይሆናሉ, በራስ መተማመን ይኖራቸዋል," ከቀን ወደ ቀን የተለያዪ ጨዋታዎች ሲጫወቱ ደስተኛ ይሆናሉ ስለሚደክማቸው በቂ እንቅልፍ ይኖራቸዋል, የምግብ ፍላጎት ይኖራቸዋል።
የጣና ገዳማት ምክንያቱም የጣና ገዳማት የኢትዮጵያ የታሪክ፣ የጥበብና የሃይማኖት ቋት ናቸው። በሐይቁ ደሴቶች ላይ በሚገኙት በእነዚህ ቅዱሳት መካናት፣ የሀገሪቱን ሚስጥር የያዙ ጥንታዊ የብራና መጻሕፍትና ውድ ቅርሶች ተጠብቀው ይገኛሉ። ነገሥታት አፅማቸውን ያሳረፉበትና ዘውዳቸውን ያስቀመጡበት ታላቅ ስፍራ ነው። ታቦተ ጽዮን እንኳን በአክሱም ከመቀመጧ በፊት በጣና ቂርቆስ ለዘመናት መቆየቷ የቦታውን ክብር ያጎላዋል። ጣና ለወረራ የማይመች የተፈጥሮ ምሽግ በመሆኑ፣ ቅርሶች ሳይጠፉ የቆዩበት የኢትዮጵያ እውነተኛ ሚስጥር ሳጥን ነው።
የኑሮ ውድነት ተፅዕኖ አሳድሯል ምክንያቱም የምናገኘው ገቢና ወጭ ተመጣጣኝ ስላልሆነ ግብዕይት መፈፀም አልቻልነም። የመግዛት አቅማችን ቀንሷል ፍላጎታችን እንዲቀንስ ሆኗል ሰርተን የምናገኘው እና ወጭ የምናደርገው ሚዛናዊ አልሆነም ። እና የኑሮው ውድነት ፍላጎታችን ካላገኘን ጤናችን ላይ ተፅዕኖ ፈጥሯል ኑሮን ለማሸነፍ በጭንቀት እንድንኖር አድርጎናል ።የልጆች መሰረታዊ ፍላጎት ማሟላት አቅቶናል የትምህርት ወጭ የምግብ የመሳሰሉትን ተፅዕኖ ፈጥሮብናል።ገቢና ወጫችን ተመሳሳይ ባይሆንም ነገር ግን የምናገኘውን ገንዘብ እቁብ በመግባት የልጆች የትምህርት ወጭ እንድንሸፍን ያደርጋል።
በማህበረሰብ ውስጥ በቤተሰብ ወይም በጎረቤቶች መካከል የሚነሱ ከባድ አለመግባባቶች ወደመበኛ የግጭት አፈታት ስርአት ከመሄዱ በፊት የሚፈቱት አንዳንዱ ግዜ ከተወሰደ ወይም አለመግባባቱ ቀን ወስዶ ከበረደ በኋላ የተጋጩት ሁለት ወገኖች ብቻቸውን ቁጭ ብለው በመነጋገር ይፈቱታል። በሌላ ግዜ ደግሞ ግጭቱ ትንሽ ጠንከር ያለ እንደሆነ ሶስተኛ ወገን ወይም ሽማግሌ በጉዳይዮ ገብቶበት የሁለቱንም የግጭት መንሴና ከግጭቱ በኋላ የደረሰው በደል ካዳመጠና ከመረመረ በኋላ ሁለቱንም አንድላ ቁጭ አድርጎ የመፍትሄ ሀሳቦችን በማቅረብ  ግጭቱን ወይም አለመግባባቱን ይፈታል።