gheero-Leyu/leyu-amharic-gonder-dialect huggingface dataset:
በርካታ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት እና ማህበራዊ ሕይወት ላይ በንቃት ይሳተፋሉ። ለምሳሌ ደም በመለገስ ፣ ችግኝ በመትከል ፣ በአካባቢ ፅዳት ፣ በማስተማር ፣ የተቸገሩ ወገኖችን አስተባብሮ በማገዝና በመንከባከብ ፣ በሀዘኑም በደስታውም የአብሮ አደግ ማህበር መስርት መደጋገፍ
የቤት ውስጥ ስራ ተግባራት  በአብዛኛው እናት እና ሴት ልጆች ያከናውናሉ ።በዚህ ላይ እናት  እና አባት ውሳ ሰጭ ናቸው።
አዎ፣ ለሰዎች ጠቃሚ ትምህርት የሚያቀርቡ ብዙ ዘፈኖች እና ጥበባዊ አባባሎች አሉ። እነዚህ ሰዎችን በሕይወታቸው ላይ በጥቅም ላለ መንገድ ማስተማር ወይም ማነቃቃት የሚችሉ ናቸው። ከነዚህ አንዳንዶቹን እነሆ፦መተባበር ቢኖር( በህብረት የተዜመ)፣ ሰላም(መሀሙድ አህመድ)፣ መልካም ይሆናል(ቴዲ አፍሮ)።
መፀለይ አንደኛና ዋነኛ ነገር ሲሆን እስፖርት ደግሞ ጥሩ ነው
ልጆች ከግል ወይም ከመንግሥት ትምህርት ቤቶች የተሻለ ውጤት ያመጣሉ ብየ የማስበው የግል ትምህርት ቤቶችን ነው ብየ አስባለው ልልበት የቻልኩት ምክንያት የግል ትምህርት ቤቶች የሚያስተምሩት ሙሉ ቀን ነው ማለትም ከጠዋቱ 2:00 ሰዓት እስከ 9:30 ድረስ ስለሆነ ብዙውን ጊዜያቸውን በመማማር ነው የሚያሳልፉት የመንግስት ትምህርት ቤቶች ግን ግማሽ ሽፍት ነው የሚያስተምሩ ማለትም የጠዋት እና የከሰዓት ተብሎ ይመደባል ይህም ማለት የጠዋት ሲሆኑ 2:00 ስዓት እስከ 6:00 ሲሆን የከሰዓት ሲሆኑ ደግሞ 6:30 እስከ 11:00 ነው በቀን ውስጥ በትምህርት የሚውሉበት ሰዓት የግል ትምህርት ቤቶች ብዙ ነው።
በመጀመሪያ ሽማግሌዎች ሂደው ልጃችሁን ለልጃችን ስጡን ይላሉ ከዛ እሽ ከሆነ የእሽታ ቀን ይቀጠርና ድግስ ይደገሳል  የሙሽራይቱ ቤተሰብም ሰብሰብ ብለው ይቆያሉ  የሙሽራው ቤተሰብም ሰብሰብ ብለው ይመጡና ትውውቅ ፈጥረው የሰርግ ቀንና ጥሎሽ ወስነው ይሄዳሉ።
ስለ አየር ንብረት ሁኔታ መረጃ የማገኘዉ ከኢትዮጵያ ሜትሮሎጂ ባለስልጣን ነዉ። በጣም የምወደዉ ጊዜ በጋ ነዉ ምክንያቱም እወቀት የምሰበስብበት ወቅት በመሆኑ ነዉ። በጋ ከክረምት የተሻለ ለመማር ምቹ ነዉ ምክንያቱም ዝናብ አይረብሽም ጭቃም አይኖርም ስለዚህ ከክረምት የተሻለ ነዉ። ለመዝናናትም ሆነ ለመጫወት ከሰዉ ጋር እንደፈለጉ ለመገናኘት በጋ የተሻለ ነዉ። በክረምት ወቅት ግን ዝናብ ስላለ መቻወቻ ሜዳወች በጭቃ ወይም በእሳር ስለሚሸፈን ምቹነቱን ያጣል ቀጠሮም ቢሆን ተቀጣጥሮ ለመገናኘት ዝናብ ስለሚሆን ከክረምት  በጋ የተሻለ ነዉ።
ለሕፃናት ማኅበራዊ መስተጋብር እድገት ከቤት ውስጥም ሆነ ከቤት ውጭ የሚደረጉ ጨዋታዎች የራሳቸው ድርሻ አላቸው። ሆኖም ግን፣ ማኅበረሰባዊ እሴትን ለማስተማር፣ የቡድን መንፈስን ለማዳበርና የንግግር ችሎታን ለማሳደግ የሚከተሉት የጨዋታ ዓይነቶች ይበልጥ አስፈላጊ ናቸው ብዬ አምናለሁ፦ 
ከቤት ውጭ የሚደረጉ የቡድን ጨዋታዎች እግር ኳስ፣ ኩኩሉ፣ ስልቻ ድብብቆሽ፣ ወይም ገመድ ዝላይ። ጥቅሙም መተባበርን ያስተምራሉ:: 
የቤት ውስጥ ጨዋታዎች እንደ ገበጣ፣ ካርታ፣ ድብብቆሽ… ጥቅሙም ተራ እስኪደርስ መጠበቅንና ትኩረት መስጠትን ያስተምራሉ። እንዲሁም ከሌላው ሰው ጋር እየተነጋገሩና እየተፎካከሩ እንዴት የተሻለ ውሳኔ መስጠት እንደሚቻል ያሳያሉ።
ለአየር ሁኔታ ትንበያዎች እና ወቅታዊ መረጃዎች፣ የእኔ ዋና የኢንፎርሜሽን ምንጮች ጎግል ዌዘር እና የተለያዩ የዜና ሚዲያዎች ናቸው ። እነዚህ መድረኮች ስለ ሙቀት መጠን፣ ዝናብ እና ሌሎች የአየር ንብረት ሁኔታዎች ወቅታዊ መረጃዎችን ይሰጣሉ።

ከአራቱ የዓመት ወቅቶች መካከል፣ የእኔ ተመራጭ ወቅት በጋ ነው። ይህ ወቅት በጣም የሚወደድበት ዋና ምክንያት የአየሩ ሁኔታ ፀሐያማ መሆኑ ነው። በበጋ ወቅት የፀሐይ ብርሃን መብዛት እና ደስ የሚል ሙቀት መኖር ለእርስዎ ደስታን ስለሚሰጡት በጉጉት የሚጠበቅ ወቅት ነው።
የአንድ ቀን ውሎ የሚመስለው በጠዋት ተነስቸ ንፅህናየን ከጠበኩ  በኋላ ወደ ፆለት ቦታ በመሄድ ፆለት በማድረስ ተመልሸ ቤተሰብ ባዘዘኝ መሰረት ትእዛዜን ፈፅሜ ከዛ ለእራሴ እረፍት አደርጋለው።
ለሴት ልጅ ስጋት የሚሆኑ በቤት ውስጥ ያሉ ስጋቶች ናቸው። የሴት ልጅ ጥቃት በቤት ውስጥ ነው ማለትም በሰራተኝነት የተቀጠሩ ወይም የሚገቡ ሴቶች እና ህፃናት ልጆችን ፆታዊ ጥቃትን በማድረስ በቤት ውስጥ ይባስ ጎልቶ ይታያል የሴቶችና ህፃናት ጥቃት ለመቀነስ ወይም ለመቅረፍ በተለያዪ በሶሻል ሚዲያዎችን በመጠቀም ግንዛቤ መፍጠር ይገባል ለምሳሌ በቲክቶክ, በዩቲቪ , በፌስቡክ በሬድዬ እና በቴሌቪዥን በተለያዩ አጫጭር ስልጠናዎች ሴቶችን በማሳተፍ እራሳቸውን መጠበቅ እንዲችሉና ሴቶችን መጠበቅ ሀገርን መጠበቅ ነውና ልንጠብቃቸው ይገባል። ሴት ልጅ እናት እህት እንደሆነች ማሳወቅ ይገባል። ግንዛቤ በመፍጠር የተለያዩ ጥቃቶችን መቀነስ ትምህርት የማይደርስበትን አካባቢዎች በማድረስ ጥቃቶችን መቀነስ ይገባል። በነዚህ ነገሮች ግንዛቤ በመፍጠር የሴቶችና የህፃናት ጥቃትን ማስቆም ይቻላል።
ከገንዘብና ከማዕረግ ውጭ፣ ስኬት በኔ አገላለጽ የሚኖሩለትን ህልም ማሳካት ማለት ነው። በሚኖሩለት ህልም ውስጥ ደግሞ ሰወችን የመርዳትና ትልቅ አገራዊ እሳቤ ያለበት ሲሆን እና እሱን ህልም ሲያሳኩ ስኬት ብየ እጠራዋለሁ። ተማሪ በነበርኩበት ግዜ የኔ ስኬት እሳቤ ትምህርቴን በጥሩ ውጤት ማጠናቅ እንዲሁም ስራ ሰርቶ ሀፍታም መሆን ነበር ስኬት ሚመስለኝ። ዛሬ ባለሁበት እድሜ ግን ገንዘብ ማግኘት ወደቀጣይና ወደተፈጠሩለት ስኬት እሚያሸጋግር እንጅ ብር በራሱ ስኬት እንዳልሆነ እረዳለሁ።
ልጆች ብዙን ጊዜ ሞባይል ስልኮችን በሚጠቀሙበት ጊዜ አሉታዊ ተፅዕኖ ያሳድርባቸዋል ብየ አስባለው ልጆች ውሎቸው እና ትኩረታቸውን ወደ ስልክ ከሆነ ከቤተሰቦቻቸው ጋር ያላቸውን ግኑኙነት  ማለትም ከዘመድ፣ከእናት አባቶቻቸው፣  ከጓደኞቻቸው ጋር ያለውን ቅርበት ወይም ግኑኝነት ይቀንሳል።  በትምህርትአቸው ጋር ተያይዞ ግን ሚጠቀሙ እንጂ የሚጎዳቸው ያለ አይመስለኝም ምክንያቱም በስልኮቻቸው እያዝናና አስተማሪ የሆኑ ተረት ተረቶች  እንዲሁም በቪዲዮ የሚታዩ ትምህርቶችን ቢያዩ በጣም ይጠቅማቸዋል።
ከምጠቀማቸው ቴክኖሎጂዎችን ውስጥ ዋና ዋናዎቹ ስልክ እና ኮምፒተር ናቸው::
ስልክን የምጠቀመው መረጃ ለመለዋዎጥ ለመደዋዎል፣ ፋይሎችን ለመላላክ፣ የድምፅንም ሆነ የምስል መረጃዎችን ለመላላክ፣ ድምፆችን እና የምስል ቪዲዮዎችን ለመቅዳት እንዲሁም ትምህርታዊ ምስሎችን እና ድምጾችን ለመከታተል እጠቀምበታለሁ::

ኮምፒተርን የምጠቀምበት አብዛኛውን ከስልክ ጋር የሚቀራርባቸው ነገር ቢኖርም በዋናነት ግን ቪዲዮዎችና ምስሎችን ለማቀነባበር (ኤዲት) ለማድረግ፣ የተለያዩ ሶፍትዌሮችን ለማሳደግ እና ለመፍጠር፣ የተለያዩ ፅሁፎችን ለመፃፍ እና መረጃ ለመቀያየር ... እጠቀምበታለሁ::
መረጃ የማገኘዉ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ የፐብሊክ የጤና ሚኒስቴር ባቀረባቸዉ አማራጮች ሲሆን እነሱም በአካል (ጤና ተቋማት በመሄድ)፣ በበይነ መረብ እና በቴሌቪዥን ጣቢያወች ነዉ። በታማኝነት ደረጃ 100 በ 100 ተማኝ ናቸዉ ምክንያቱም የጤና ሚኒስቴሩ ባቀረባቸዉ አማራጮች ስለሆነ በታማኝነቱ ምንም ጥርጥር የለኝም አይኖረኝም። በእርግጥ አንድ አንድ ሰወች ባለማስተዋል የተሳሳቱ  መረጃወችን ከጤና ተቋማት ካልሆኑ ለገንዘብ ሲሉ በበይነ መረብ የሀሰት መረጃወች በሚያሰራጪ ሰወች ስጭበረበሩ እናያለን ለዛም መፍትሄዉ ትክክለኛዉ የጤና ተቋሙን የመረጃ ማስተላለፊያ ድረገፆች በማስተዋል መጠቀም ነዉ።
ወላጆች ለልጆቻቸው የሚጠቀሙበት ስልክ ላይ የሚያዩትን ነገር መቆጣጠር እጅግ በጣም  ወሳኝ ነገር ነው ይህን ለመቆጣጠር የሚያዩትን ነገር መምረጥ ለምሳሌ የትምህርት ይዘት ያላቸውን ምስሎችን ብቻ እንዲያዩ ማድረግ የመዝናኛ ቻናሎችን በሚያዩበት ጊዜ ሌሎች ለህፃናት ያልተዘጋጁ ቪዲዮወችን  እንዳያዩ ስልከችን ላይ ለህፃናት የማይሆኑ ነገሮች ለልጆች ከመስጠታችን በፊት ማጥፍት  ማስጠንቀቂያ መስጠት ከተቻለ  ደግም ለህፃናት የተዘጋጁ ታብሌቶችን መዘጋጀት እና በዚያ እንዲጠቀሙ ማድረግ የተሻለ መፍትሔ ይሆናል ።
በጣም የምዎደው ቦታ ፋሲል ግንብ ነው:: 
ፋሲል ግንብ በዩኔስኮ የዓለም ቅርስነት የተመዘገበ እና በኢትዮጵያ ታሪክ እና ሥነ ሕንፃ ውስጥ ልዩ ቦታ ያለው ታሪካዊ ቦታ ነው። ፋሲል ግንብ እንድወደው ከሚያደርኝ  ቁልፍ ምክንያቶች እና ባህሪያት የሚከተሉት ናቸው።
ግንቡ የተገነባው በአፄ ፋሲለደስ ዘመን ሲሆን ጎንደር የኢትዮጵያ መቀመጫ እና የረጅም ጊዜ መረጋጋትና ብልጽግና ማዕከል የነበረችበትን ዘመን ይወክላል። ግቢው ዙሪያውን በተፈጥሮ ውበትና በሌሎች የንጉሣዊ ሕንፃዎች (እንደ ፋሲል መዋኛ፣ የኢያሱ ቤተ መንግስት ወዘተ) የተከበበ በመሆኑ አጠቃላይ የአካባቢው ውበት በጣም ማራኪ ነው።  …
የዝናብ ለውጦች
 የዝናብ ወቅት መዘግየት – ቀድሞ በመደበኛ ጊዜ የሚጀምር ዝናብ አሁን በኋላ ይጀምራል
 ያልተመጣጠነ ዝናብ – አንዳንድ ዓመታት ብዙ ዝናብ፣ ሌሎች ደግሞ እጥረት
 አንዳንድ ጊዜ ከፍተኛ ዝናብና ጎርፍ መታየት
አጠቃላይ ሙቀት መጨመር – ቀድሞ ቀዝቃዛ የነበሩ ወቅቶች አሁን ሞቃት ሆነዋል
 ረጅም የሙቀት ጊዜ – ሰዎችና እንስሳት ላይ የሚያደርስ ተፅዕኖ
 የመዝራትና የመከር ወቅት
የመዝራት ወቅት መቀየር – ገበሬዎች ቀድሞ ያውቁትን ወቅት አይተማመኑበትም
 የምርት መቀነስ – በዝናብ እጥረት ወይም በድንገተኛ ዝናብ
አንዳንድ ጊዜ ዘር እንደገና መዝራት
በእኛ አከባቢ አንዲት እናት በወሊድ ሰአት ከፍተኛ የሆነ የደም መፍሰስ ያጋማታል እና በተለምዶ የሰወነት አካላትቶችም ክፍት ይሆናል ይባላል የህን ለመጠገን የሚደረጉ ነገሮች መካከል  ከፍተኛ የሀይል ሰጪ እና የኘሮቲን መጠን ያላቸውን እፅዋትና ቅመሞች የተወጣጡ  አጥሚት ተብሎ የሚጠራራ ፈሳሽ መጠጥ ይዘጋጃል አካላዊ ገደቦች  ደግም የማርያም አራስ እየተባለች በቤተስብም ሆነ ከጎረቤት የተለየ ክብር እና እንክብካቤ ታገኛለች ማለት ነው እስክትጠነክር ድረስ ምንም አይነት ስራ እንድትሰራ አይደረግም ማለት ነው።
ከቤተሰብ፦
1. የእምነት እና የአንደበት ድጋፍ
2. በትምህርት ውስጥ በተለያዩ ሁኔታዎች መከታተል
3. ከመምህራን ጋር ትክክለኛ መገናኘት ማስተዳደር
ከትምህርት ተቋም፦
1. ተስማሚ አሰራር
2. እንደ አስቸጋሪ ሁኔታ ተዘጋጅቶ የተለየ እርዳታ
3. አካባቢ የሚመች መማሪያ መንገድ፣ መሳሪያ እና መንቀሳቀስ መተላለፊያ

የሚያስፈልጉ እርምጃዎች፦

የህክምና መረጃ አቅርቦት፣
የተለየ መማሪያ እቅድ እና ዕቃዎች በማስተካከል፣ አዋቂ ምሁራን
እነዚህ ድጋፍ እና እርምጃዎች እኩል ዕድል ለማምጣት በጣም ወሳኝ ናቸው።
አዎ፣ በእርግጠኝነት!
*አንድ የቅርብ ጓደኛዬ አማንኤል አዱኛ ይባላል፦
 *ሁለታችንም የ12ኛ ክፍል የማትሪክ ተፈታኝ ነበርን እና የሁለታችንም ውጤት አልመጣም ከዚያ በጣም ተናድጀ ተስፋ ቆርጨ በረሀ ሂድኩኝ ጓደኛየ ደውሎ ና እኔ ኮሌጅ በግሌ ልማር ተመዝግቢያለሁ ሲለኝ እረ ተወኝ ባክህ ከእንግዲህ ሰው ልሆን ብየ በብስጭት ተናገርኩት ዩኒቨርስቲም ኮሌጅም ያው ነው ና ተማር እያለ ለመነኝ እና እሱ እየተማረ እኔ በረሀ ቁጭ ብየ አንድ አመት ሞላኝ ሁለተኛው አመት ላይ በጣም ና እያለ ሲጨቀጭቀኝ መጣሁና ኮሌጅ ትምህርት ተመዝግቤ ትምህርቴን ጨርሸ ድግሪየን ተመረቀሁ።
   *ያ ምክር ምን ያህል አስፈላጊ እንደሆነ የተረዳሁት ከብዙ ጊዜ በኋላ ነው።
እኔን ከሚያጋጥሙኝ የገንዘብ ችግሮች መካከል የሚከተሉት ናቸው፡፣-የቤት ኪራይ ክፍያ፤የመብራት ክፍያ ፤የውሃ ክፍያ፤የልብስ እና የምግብ ክፍያ።እነዚህን ክፍያዎች የተለያዩ ስራዎችን በየ ቀኑ በመስራት እሸፍናለሁ።ከምሰራቸው ስራዎች መካከል ለምሳሌ ኤሌክትሮኒክስ እቃዎች ሲበላሹ መጠገን፤የተለያዩ ያገለገሉ እና አዲስ እቃዎችን ማሻሻጥ ፤መደለል፤ ኦንላየን ዲጅታል ማርኬት በመስራት፤ከተለያዩ ማህበራት በመሳተፍ፤ሌሎች እንዚህን የመሳሰሉ ስራዎችን በመስራት ገቢ በማግኘት ከላይ የዘረዘርኮቸውን  ወጭዎች እሸፍናለሁ።
የአየር ሁኔታን በተለየዩ  የማህበራዊ  አውታር አገኛለሁ በተለይ በቴሌቪዥን  ከሬዲዮ  እና በጋዜጦች  አምድ እትም ሲታተሙ በየ ዕለቱ ከሚወጡ ዜና መረጃዎች  እሰበስባለሁ  ሌለው ወቅቶች  በጣም ለእ ሁሉም ይመቸኛል  ምክኒያት  እንደየ ወቅቱን ጠብቀው  የሚመጡ ነገሮች ስለሚስደስቱኝ ሁሉንም እወዳቸዋለሁ  ያስደስቱኛል የግዴታ ምርጫ ካለው ግን ክረምት ወቅት ለእኔ ደስታ ይሰጠኛል ይህ ወቅት ቀዝቃዛ  ከመሆኑም በላይ አካባቢው  በአረንጓዴ ስለሚሆን ለመዝናናት መንፈስን ለማደስ ምቹ ናቸው ብየ ስለማስብ የክረምት ወቅት በጣም ይመቸኛል ።
በአካባቢዎ ለሴቶች እና ለህፃናት በጣም ጉልህ የሆኑ የደህንነት ስጋቶች በቤት ውስጥ ነው።ምክንያቱም ቤት ውስጥ የሚፈፀሙ ጥቃቶች የቅርብ አጋር ጥቃት እና ሌሎች አካላዊ እና ስሜታዊ በደል፣ያልድሜ ጋብቻ፣ግርዛት፣የፆታ አለመመጣጠን፣ሴቶች ብዙን ጊዜ የውሣኔ አሠጣጥ ሀይልና በሀብቶች ላይ ቁጥጥር የሌላቸው ሲሆን ይህም የበለጠ ተጋላጭ ያደርጋቸዋል።ይህም ብዙን ጊዜ በቤት ውስጥ ይከሰታል።እነዚህን ስጋቶች ለመቅረፍ  ማህበረሰቡን ማስተማር፣ማሰልጠን፣ከፍ ሲልም ተገቢውን ቅጣት መስጠት፣ሴቶች እና ህፃናት ይህንን ጥቃት እንዴት እደሚከላከሉ ማስተማር።
ስኬት በብዙ መንገድ ይገለፃል። ለኔ ስኬት ማለት የፈለኩትን ግብ (አላማ) ማሳካት ወይም የምጠብቀውን ውጤት ማግኘት ነው። ስኬት የቤተሰብን ደስታ,ጤናን, ወይም ማህበራዊ ለውጥን ያመለክታል። የራሴን ግብ ወስኜ እንዲሳካ ያደርገኛል። ስኬት አዎንታዊ ውጤት ለግል ህይወቴ የምጠቀም መልካም ነገር መሆኑን እድረዳ ያደርገኛል።የህይወት ፍቺ ,የሙያ እድገት እንዲኖረኝ ያደርጋል። ስኬት ስራ ላይ ሰላም ለማግኘት ይጠቅመኛል። ስኬት በፊት ከነበርኩበት እና አሁን ካለሁበት ጋር ሲነፃፀር ልዪነት አለው ምክንያቱም አሁን በስኬት እንድኖር ሆኛለሁ አላማዬን እንዳውቅ የህይወት ትርጉም እንዲገባኝ ነገሮችን በእቅድ እንድመራ ሁሉን ነገር በስዐት መጠቀም እንዳለብኝ ሆኛለሁ።
ህፃናት ስድስት ወር ከሞላቸዉ በኋላ የእናት ጡት ወተት ለብቻዉ የምግብ ፍላጎታቸዉን እና ለእድገታቸዉ በቂ ስላልሆነ አዲስ ተጨማሪ ሌሎች ምግቦችን መጀመር ይኖሮባቸዋል በየትኛዉም የእድሜ ክልል ዉስጥ ያሉ ህፃናትም ሆነ አዋቂዎች የተመጣጠነ ምግብ መመገብ ይኖርባየዋል የተመጣጠነ ምግብ ማለት መሰረታዊ የሆኑየምግብ ክፍሎችን ያካትታል እነርሱም
- የእህል ዘሮችእና ጥራጥሬዎች 
- አትክልትና ፍራፍሬ
- ወተት እና የወተት ምርቶች 
- እንቁላል 
ከላይ የተጠቀሱትን የምግብ አይነቶች ለለጋ ህፃናት በተለየ መንገድ ማዘጋጀት ይቻላል በሀገራችን የተለመደዉ አሰራር የምጥን ዱቄት ይባላል ይሄም በዉስጡ የተለያዩ የእህል ዘሮችን ማካተት ይቻላል ሶስት እጂ (3/4) ከእህል ዘሮች አጃ፣ ስንዴ ፣ገብስ ፣ቦቆሎማሽላ ፣ጤፍ እና የመሳሰሉት አንድ እጂ(1/4)ደሞ ከጥራጥሬ አይነቶች ባቄላ ፣ሽንብራማካተት ነዉ
የተለያዩ ነገሮችን በማድረግ እረፍት አደርጋለሁ   ከነዚህም ውስጥ ከቤተሰብ ጋር በመጫወት ቡና በመጠጣት ከቤተሰብ ጋር ምንሄድበት ቦታ ካለ አብሮ በመሄድ ሰው መጠየቅ ካለብን በመሄድና በመጠየቅ ከጓደኞቼ ጋር በመገናኘትና ሩቅ ቦታ ያሉትን ስልክ በመደወልና በማውራት የሚያስፈልገኝን ምግብ በመስራት ፊልም በማየት ለቀጣይ ስራ  ሚዘጋጅ ነገር ካለ በማዘጋጀት እረፍት አደርጋለሁ።
ምን ያህል ስዓት እረፍት እንደማደርግ በትክክል ማወቅ ቢከብድም በቀን በአማካኝ ከአንድ እስከ ሁለት ሰዓት እረፍት አደርጋለሁ ብየ አስባለሁ።
ብዙ አይነት ወረርሽኝ በሽታዎች አሉ። ለምሳሌ እንደ ጉንፋን ያሉ ወረርሽኝ ለመቋቋም አካባቢያችን ንፁ በማድረግ የባህል እፅዋት ተክሎችን ከማህበረሰቡ ጋር በመሆን በአካባቢየችን በመትከል እንደ ዳማካሴ , ነጭ ባህር ዛፍ , ጤና አዳም የመሳሰሉትን ድጋፍ በማድረግ ወረርሽኙ መከላከል ይቻላል።ያገኘነው ተሞክሮ ወረርሽኝ በሽታዎችን እንዴት መከላከል እንዳለብን የምንኖርበትን አካባቢ በጋራ ማፅዳት እንዳለብን ደረቅ እና እርጥብ ቆሻሻዎችን ለይተን ማስቀመጥ እንዳለብን። የወባ ትንኝ የመሳሰሉ ነገሮችን አንጎበር መጠቀም ። የማያስፈልጉ ቆሻሻዎችን በማቃጠል ማስወገድ እንዳለብን ተገንዝበናል።
አወ ከፆም ወቅት ዉጭ ቁርስ የመብላት ልምድ አለኝ። እንጀራ በጣም ስለምወድ ብዙ ጊዜ እንጀራ ነው እምጠቀመው።
የስራ እድሎች መረጃ ቢደርስ እመኛለሁ። በሶሻል ሚድያ መረጃው ቢለቀቅ  የተሻለ ነው።
የእለት  ተዕለት ወሎዬ በጠዋቱ ቤተክርስቲያን እሄዳለሁ ቁርስ በልቼ ስራ ፍለጋ እወጣና ካገኘሁም  እሰራለሁ የአንድ ቀን ውሎዬ  ስፖርት እሰራለሁ ቤተክርስቲያን ሄጄ የበረከት ስራ እሰራለሁ ከጓደኞቼ ጋር ተገናኝቼ እጫወታለሁ ወዘተ ሌሎችም እፈጽማለሁ ።
የጊዜ አጠቃቀሜን ማስተካከል
የተማረ ሰው ሥራ ማጣት በጣም ከባድ ነው ።ምክኒያቱም ያሣለፈው ጊዜ ትንሽ ሚባል አይደለም እና ትልቅ የሀገር ውድቀት እንደሆነ ይስማኛል ።ያም ሚሆንበት የኢንዱስትሪ አለመኖሩ ነው።
ኢሞ ፣ቴሌግርም ፌስቡክና ዩቲቢብ ወዘተ
በጣም ቴክኖሎጅው ዘምኗል በመጻጻፍ እና በድምጽ አንዲሁም በምስል በመደዋወል ቴክኖሎጅው ከጊዜ ግዜ ከሰዎች ጋር ያለንን መስተጋብር በከፍተኛ ሁኔታ ለውጦታል።
ሰውን ማክበር እንዳለባቸው  ውሸት መጥፎ እንደሆነ  መምከር  የራስ ያልሆኑ  ቁሳቁሶችን እንዳይነኩ መምከር ወዘተ። በቀልድ፣ በጨዋታ ፣ ሚወዱትን ነገር በማድርግ
ከወሊድ በኋላ ያለ እንክብካቤ እነ ገንፎ ፣ አጥሚት ያሉ ገንቢ ምግቦትን መመገብ ፣ ለልጁ መብላት በፈለገበት ሰአት  6 ወር እስኪሞላዉ ሳንጠብቅ የተመጣጠነ ምግብ መመገብ ። ጎጂ ልማዶች የምንላቸዉ ደሞ በእርግዝና ወቅት የአይነት ማስወጣት ይህም ማለት ለልጁ በማለት አይነት አስወጥተዉ ወደ ገበያ ሂዱ ይባላል ። ከዛ ወደ ሌላ ሰዉ ይተላለፋል ፣ ድድ ማስቧጠጥ ፣ የሴት ልጅ ግርዛት ፣ እንጥል ማስቆረጥ ፣ ከቤት ዉስጥ መዉለድ ብዙ ደም ሊፈስ ስለሚችል ሞት ያመጣል እና እነዚህ ሁሉ ጎጂ ባህል ናቸዉ ።
ማርን በቡና ለውሶ መውስድ ፣ የተቀቀለ ሩዝ መብላት እና  የተልባ ጭብጥ መመገብ ለተቅማጥ ህመም ማስታገሻ ናቸው ተብለው የሚታመኑ ባህላዊ መድሀኒቶች ናቸው። በመሆኑም ሰወች ሀኪም ቤት ደርሰው ከመጡ በኃላም ሆነ ከመሄዳቸው በፊት እነዚህን ባህላዊ ህክምናወች ይሞክራሉ። ለምሳሌ ማር በቡና የሚዘጋጀው ተቆልቶ የተወገጠን ቡና ከማር ጋር በመለወስ ነው፡፡ የተልባ ጭብጥ ደግሞ በመጀመሪያ የጤፍ ቂጣ ከተጋገረ  በኃላ በትኩሱ ቆርሶ  ተቆልቶ ከተፈጨ ተልባ ጋር እየተለወሰ ይጨበጣል። ይህም በትኩሱ ይበላል።
ስራ የለኝም።ነገር ግን ስራ ቢኖረኝ ቅድሚያ ለስራዬ እሠጣለሁ ማንም በስራዬ እንዲወቅሰኝ ስለማልፈልግ ሁሌም በስራ ቦታ ስራዬን ብቻ አስባለሁ እሠራለሁ።በመዝናኛ ጊዜ ቢሆን ስለስራ አላስብም በዚህ መልኩ እንቅስቃሴዎቼን አስኬዳለሁ።
አስፈላጊ፤ አላስፈላጊ እና ቅድሚያ የሚሠጠው ፤ቅድሚያ የማይሠጠው በማለት ጊዜ እመድባለሁ።
ጥሩ እንደቀኖቹ ይለያያሉ  ጧት ተነስቸ ፀሎት አደርጋለሁ ከዛ የቤትስራዎችን እሰራለሁ  ከዛ የታመም ልጠይቅ እችላለሁ ወይም እለቅሶም ልሄድ እችላለሁ ስራም ሊሆን ይችላል
በቀን በቀን የአመጋገብ ሂደት ውስጥ የተመጣጠነ ምግቦችን ለማካተት እሞክራለሁ። ከነዛም መካከል በካርቦሀይድሬት እና ፕሮቲን የበለፀጉ ምግቦችን እመገባለሁ ለምሳሌ ዳቦ፣ ማር፣ ወተት፣ እንቁላል፣ ስጋ፣ አተር ይገኙበታል። እነዚህን መመገቤ ጥሩ ህይል እንዳገኝና ጥንካሬ እንዲኖረኝ ያደርጋል።
ስፖርት መስራት፣አመጋገብን ማስተካከል
አሉ ለምሳሌ ፊዚክስ አብልጨ የምድበት ምክንያት ቁጥር ካልኩሌት ማድረግ እወዳለሁ
ከመታመማችን በፊት ስለጤንነታችን መታየት ስላለብን እና ችግር ቢኖርብን በስሃቱ ለመታከም ።የተመጣጠነ ምግብ መመገብ
ሰዎች መረጃ ሳይኖራቸዉ ምንም አይነት ሂወት ሊኖሩ አይችሉም ምክንያቱም ያለ መረጃ ምንም እንቅስቃሴ የለም።ሊገጥሙ ሚችሉ ችግሮችም ስራ በአግባቡ  አለምስራት፣ቅጥር አለመቀጠር፣በአደጋ ጊዜ ከአደጋ አለማምለጥ የመሣሠሉት ችግሮች ይኖራሉ።ለምሳሌ እኔ መረጃ ባለማግኘቴ ስራ ቅጥር ብዙ ጊዜ አልፎኛል።
አወ አለ፤
ለምሳሌ በጥምቀት፦ 
በዚያን ቀን ነጭ የባህል ልብስ ለብሸ የኢትዮጵያን ባንደራ ይዠ ከጓደኞቸ ጋር ስዘምር እና ስጨፍር እውላለሁ፤ታቦት ካስገባን በኋላ ባንድ ላይ እራት በልተን በፍቅርና ቀደስታ እንለያያለን።
ማህበረሰባችን በበአላት ስም የማይሰራው ቀን ይበዛ ነበር አሁን ላይ ግን ተቀይሮ  ለስራ ያለው አመለካከት የሚበረታታ ነው
እንግዳ ከተለያየ ቦታ የሚመጣ ሲሆን ከሩቅ እንዲሁም ከቅርብ የሚመጣ እንግዳ አለ።ከሩቅ የሚመጣ ዘመድ ሲሆን ከቅርብ ካለው ዘመድ በተለየ ትኩረት ስለሚሰጠው ዝግጅቱም የተሻለ ነው።በቅድሚያ በሀገር ባህሉ መሰረት ጥሩ የሆነ ሰላምታ ከተለዋወጥን በኃላ ለእንግዳው የተዘጋጀውን ቤት ያፈራውን ምግብ እና ጠላ ይቀርባል።ከምግብ በኃላ ባህላዊ መገለጫችን የሆነውን የቡና ስነስርአት ይጀመራል ከአቦል እስከ በረካ እስኪጠጣ ድረስ ጥሩ የሆነ የቤተሰብ ጭዋታ ይቀጥላል።
ማስጠናት ትምህርት ቤት ከመማራቸው በፊት እና በኋላ አንዲሁም ማበረታቻ መስጠት
ፍራፍሬ ካለበት ቦታ ሂደን
ቤተሰባችን እርስ በርስ በመረዳዳት፣ በመደጋገፍ እና በመማማር መካከል ይኖራል። አንድ ጊዜ እኔ በህመም ላይ ስለነበርኩ፣ እኅቴ የትምህርቴን ስራ እስከምፈጽም ድረስ ወላጅ ሆና ረዳችኝ። ይህ የፍቅርና የአንዱን አንዱ የመረዳዳት ምልክት ነው።
ጥምቀት በጎንደር የተለየ ነዉ
በጣም የምወደዉ ፋሲል ግንብ ሲሆን ፋሲል ግን ትልቅ ቦታም ነዉ ለእኔ ትልቅ ትርጉም የኖረባት ቦታ የኢትጵያን የነገስታት እንዲሁም የከፍታችን የእደ ጥበባችን ማሳያ የሆነ ትልቅ ቦታ በመሆኑ ነዉ ። ከዚህም በላይ ቅዱሱ ንጉስ ፋሲለደስ ጉንደርን የመሰረተበት የኖረበት ትልቅ ቅርስ ያለበት ቦታ በመሆኑ ነዉ። አንድ ነገር ስንወድ መቸም ስኬቱ ጥሩነቱ ጥቅሙን በማየት ነዉ የጉንደሩ ፋሲል ግንብ  ደግሞ ይሄንን ሁሉ ያሟላል ይህንንም ስንል ገንቡ ከቅርስነቱም በላይ የቱሪስት መስህብ ነዉ።
በሳምንት ሰባት ቀናት አሉ ከነዚህ ቀናት ቅዳሜና እሁድ  ጧት ተነስቸ ቤተክርስቲያን ስለምሄድና የታመሙ ፣የወለዱ፣የታሰሩ ሰወችን የምጠይቅበት ቀን በመሆኑ ይለዩብኛል።በአጠቃላይ በነዚህ ቀናት ማህበራዊ ኑሮየን የማጠናክርበት ቀን ናቸው።
    *የበዓላት ቀን፦
ከቤተሰብ ጋር በአንድ ላይ ተገናኝተን በደስታ የምናሳልፍበት ቀን ነው።
    *ዝናባማና ደረቅ ወቅቶች፦
በኢትዮጵያ አራት የተለያዩ ወቅቶች አሉ፤የበልግ ፣ የክረምት፣የበጋ እና የመህር ወቅቶች ናቸው።
 *ዝናባማውን ወቅት ክረምት
  *ደረቃማውን ወቅት በጋ ብለን እንጠራዋለን።
በአካባቢ ላሉ ልጆች ወይም ታዳጊ ስለ ገንዘብ ዋጋ እና ቁጠባ አስፈላጊነት ለማስተማር በቀላሉ የሚገባቸው እና በተግባር የሚያዩትን መንገዶች መጠቀም ይጠቅማል። ለምሳሌ
1. በተግባር ማሳየት
ልጆች ከንግግር ይልቅ በማየት ይማራሉ።
ለምሳሌ፣ ትንሽ ገንዘብ እንዲያገኙ  ማድረግ።
ከዚያም ክፍል እንዲቆጥቡ እና ክፍል እንዲጠቀሙ ማሳየት።
2. የቁጠባ ሳጥን (Piggy bank) መጠቀም
ልጆች ገንዘብ በሳጥን ሲያከማቹ በቀጥታ ውጤቱን ያያሉ።በጊዜ ሂደት ገንዘቡ እንዴት እንደሚጨምር ያስተውላሉ።
3. ግብ ማዘጋጀት
ለምሳሌ፣ “አንድ መጫወቻ ለመግዛት ብር ማከማቸት” የሚለውን ግብ ማድረግ።
ይህ ቁጠባ ለምን እንደሚያገለግል እንዲረዱ ይረዳል።
4. ቀላል ታሪክ ወይም ምሳሌ መጠቀም
5. ከገበያ ልምድ ጋር ማስተማር
ልጆችን ከገበያ ጋር ማስተዋወቅ።
እንደ ትልቅ ወንድም እና የመጀመሪያ ልጂ እንደመሆን። በችግር ጊዜ ከጎናቸው በመሆን የምክር አገልግሎት በመስጠት በሃሳብ እና በገንዝ በማገዝ
ጥሩ ስነምግባር እንዲኖራቸው እና ሀገራቸውን እንዲወዱ ጥሩ ስራእንዲኖራቸው የተሳካ ህይወት እንዲኖሩ እጥራለሁ
አዎ ይጠቀማሉ ። ነጭ ሽንኩርት መጠቀም ለጤና ጠቃሚ በመሆኑ ለተለያዩ የጉንፋን በሽታዎች ነፃ ወጥቻለሁ ሌላኛው ማር በባዶ ሆድ መውሰድ ለሆድ ቁርጠት እና ለሳል ጠቃሚ ነው
ብዙም የተለዬ ባይሆንም ገበያ በመገበያየት ፣ ቤተክርስቲያን በመሳም ፣ ከጓደኞቼ ጋር በመጫወት በመዝናናት ነዉ የማሳልፈው
የልጆች ቲቪ ያያሉ ።፣ካስ ይጫወታሉ፣
በጣም የምወደው እስፓርት ብዙ ነው አንደኛ  እሩጫ ሲሆን ምወደው ምክነያት አትሌቶቻችን ብዙ ግዜ ኢትዩጵያን ስላስጠራት ሌላው ስንሮጥ ጤናችን እናገኛለን ሌላው የተስተካከለ አቅም ይኖራል ሁለተኛው ውሹ ወይም ቲካንዶ እሄን እስፖርት ምወደው እራሴን ከአደጋ ስለምጠብቅ እና በራሴ እንድተማመን ያረገኛል  ጤነኛ እንድሆንም  ያረገኛል ሶስተኛ ኳስ መጫወት ሆነ ማየት ደስ ይለኛል ኳስ መጫወት ደስተኛ ጤነኛ ጉልበት እንድኖር ከሰው ጋር አድትግባባ እና ከሰው እንድትተዋወቅ ያረጋል  ምደግፈው ፋሲል ከነማ እና ማንችስተር  ነው
የዕለት ተዕለት ድጋፍ በማድረግ፣ከመምህራን ጋር በመገናኘት ልጆች  በት/ቤት ውስጥ  ያላቸው አጠቃላይ እንቅስቃሴ በመከታተል እና ልዩ ልዩ ሽልማቶችን በመስጠት።
እኔ ቤት አንዲት ሴት ልጅ አለች።እሷም በጣም ደስተኛ፤ተጫዋች፤እረባሽ፤መዘመር የምትወድ እና ደግሞ በጣም ተወዳጅ ልጅ ናት።
ቤተሠብ መጠዬቅ፤ ወክ መሄድ እና የልጆች  መጫወቻ መሄድ ያዝናናታል።
መዘመር፤የልጆች ቲቪ ማዬት፤ፅሁፍ መለማመድ፤እቃቃ መጫወት፤ቤተሠብ ጋር መጫወት ትርፍ ጊዜዋን ታሣልፋለች።
አዎ፣ ከልጅነቴ የሚታወሱ አንዳንድ ትዝታዎች፡-

በትምህርት ቤት አጥንቶ ላይ በአስማት ቀለም ማስታወሻ ደብተር መጻፍ። በሰፈራችን እግር ኳስ ለመጫወት የምንሰበሰብበት ክፍት ሜዳ። የ"ቆላ ጠጋ" ጨዋታ እና ድምፆች። ከባልንጀሮቼ ጋር በቤት ላይ የምናደርጋቸው የፊልም ዘመናት። እነዚህ ቀላል ነገሮች የልጅነቴን ደስታ ይገልጻሉ።
በእኛ ማህበረሰብ በዓል ሲመጣ ከወትሮው ለየት ያለ ድባብ ይኖረዋል።በዓል ሲመጣ ሰው በጣም ደስተኛ ይሆናል፣ አካባቢው ሞቅ ሞቅ ይላል፣እንቅስቃሴ ይጨምራል፣ ለበዓሉ የሚያስፈልገውን ነገር ሁሉም እንደ አቅሙ አሟልቶ በሰላም እና በደስታ በዓሉን ለማሳለፍ ይሞክራል።ለምሳሌ በእኛ አካባቢ አንድ በዓል ሲከበር ከሀይማኖታዊ ክንዋኔው በተጨማሪ ማሕበረሰቡ የተለያዩ ባህላዊ ልብሶችን በመልበስ፣ ባህላዊ ምግቦችና መጠጦችን በማቅረብ፣ባህላዊ ጭፈራዎችን በማሳየት፣ ከተለያዩ ቦታወች የመጡ እንግዶችን በማስተናገድ በጋራ በዓሉን ያከብራሉ።
እኔ እንደ ምሳሌ መልስ እሰጣለሁ፦

በጣም የምወደው የስፖርት አይነት: እግር ኳስ (Football)
የምደግፈው የስፖርት ቡድን: ባርሴሎና (FC Barcelona)

ለምን እንደምደግፈው:
ባርሴሎና በታላቅ የቡድን ጨዋታ (tiki-taka)፣ በኳስ መቆጣጠር እና በፈጣን ንቅናቄ የሚታወቅ ቡድን ነው። ከዚህ በተጨማሪ “Mes que un club” (ከክለብ በላይ) የሚል ፍልስፍናው ቡድኑ ለማህበረሰብ እና ለወጣቶች የሚሰጠውን አስተዋፅኦ ያሳያል።

ትልቁ ስኬቱ:

ብዙ ጊዜ የስፔን ላ ሊጋ ዋንጫ

የUEFA ቻምፒዮንስ ሊግ ድሎች
በ2009 እና 2015 ዓመታት “ትሪፕል” (ላ ሊጋ፣ ኮፓ ዴል ሬይ፣ ቻምፒዮንስ ሊግ) መውሰድ
እንዲሁ ከታላቁ ተጫዋች ሊዮኔል ሜሲ ጋር ያለው ታሪክ ቡድኑን ለብዙ ሰዎች የሚወደድ አድርጎታል።
በባህላዊ ልማድ አዲስ ለተወለደ ህጻን ስም ለማውጣት ብዙ ግዜ መጸሀፍ ቅዱስ እና ቅዱስ ቁራንን መሰረት ተደርጎ ይወጣል። አንዳንድግዜም ወላጅ፣አክስት፣አጎት እና ሌሎች ቤተሰቦች ተሰብስበው አንድ አንድ ስም ካወጡ በኋላ ወረቀት ላይ ተጽፎ ከተጠቀለለ በኋላ እጣ ይወጣል በእጣ የወጣው ስም ይጸድቃል። በሌላ አጋጣሚ ደግሞ ወላጅ ከራሱ ታሪክና ኑሮ ጋር አዛምዶ ስም ያወጣል። በተጨማሪ ደግሞ የተወለደው ከኦርተዶክ ተዋህዶ አማኝ ቤተሰብ ከሆነ ክርስታ በሚነሳበት ግዜ በተክርስቲያን ላይ በሚወጣለት የክርስትና ስም እንዲጠራ ይደረጋል።
አዎ እችላለሁ፣ እናቴ ነበረች የመከረችኝ በዚያን ጊዜ የህፃንነት ፀባይ ስለነበረኝ ሚጠቅመኝ ምክር አልመሰለኝም ነበር። አሁን ሳድግ ኑሮ እየገባኝ ህይወትን እየተረዳኋት ስመጣ ያኔ ሞክሯል ብቀበል አሁን የተሻለ ደረጃ መገኘት እችል ነበር ብየ አስባለሁ።
ለሕፃናት ማኅበራዊ መስተጋብር እድገት ከቤት ውጪ የሚደረጉ የጋራ ጨዋታዎች በአጠቃላይ ይበልጥ አስፈላጊ እንደሆኑ ይታመናል። ይህም ቢሆን፣ የቤት ውስጥም ሆኑ የውጪ ጨዋታዎች የየራሳቸው የጎሉ ጥቅሞች አሏቸው። ከቤት ውጪ የሚደረጉ የጋራ ጨዋታዎች (ከፍተኛ አስፈላጊነት)
እነዚህ ጨዋታዎች ሰፊ ቦታ፣ ነፃነት እና ተፈጥሯዊ አካባቢ ስለሚሰጡ ለማኅበራዊ ክህሎት እድገት የተሻሉ ናቸው። 
የሚበረታቱ ጨዋታዎች፦ ተከታታይ ጨዋታዎች ፣ ሀብት አደን ፣ የቡድን ስፖርቶች (ኳስ፣ እሽቅድድም)፣ እና የመሰናክል ውድድሮች ።
በአካባቢያችን ለአራስ ሕፃናት በመጀመሪያዎቹ ስድስት ወራት የሚሰጡ የተለያዩ ፈሳሽ ወይም ጠጣር ምግቦች አሉ። ለምሳሌ
1.የእናት ጡት ወተት
ይህ ለበአካባቢያችን ለአራስ ሕፃናት በመጀመሪያዎቹ ስድስት ወራት የሚሰጡ የተለያዩ ፈሳሽ ወይም ጠጣር ምግቦች አሉ። 
2. ውሃ ወይም ሌሎች ፈሳሾች
አንዳንድ ቤተሰቦች ለሕፃን ትንሽ ውሃ ወይም ሌሎች ቀላል ፈሳሾች ሊሰጡ ይችላሉ። ይህ ብዙ ጊዜ ከባህል የመጣ ልማድ ነው።
3. ቀላል ጠጣር ምግቦች
አንዳንድ ሰዎች ገና 6 ወር ሳይሞላ ለሕፃን ቀላል ጠጣር ምግቦች ሊሰጡ ይችላሉ፣ እንደ ገንፎ ወይም ሌሎች ቀላል ምግቦች። ይህም በአብዛኛው በባህል የተመሠረተ ነው።
በህይወቴ ውስጥ አስፈላጊ ውሳኔዎችን ስወስን መጀመሪያ ጊዜ ወስጀ የእያንዳንዱን አማራጭ ጥቅምና ጉዳት መርምሬ ምክንያታዊ የሆነ ውሳኔ ለመወሰን እሞክራለሁ። የማላዉቃቸው አዲስ ነገሮች ሲገጥመኝ ደግሞ ከሰዎች ምክር እጠይቃለሁ ነገርግን የመጨረሻውን ውሳኔ እምወስነው በእራሴ ነው። ይህንን በማድረግ በተቻለኝ አቅም ከስሜታዊነት የፀዳ ዉሳኔ ለመወሰን እሞክራለሁ ።
የማህበረሰብ አገልግሎቶች ለነዋሪዎች በተሻለ  ሁኔታ አገልግሎት እንዲሰጡ መሻሻል ያለባቸው ሁኔታዎች ሁሉም አገልግሎት ሰጭዎች ሰዓት እንዲያከብሩ ሰውን ማጉላላት እንዲያቆሙ በስራ ሰዓታቸው ሁሌም ቢሮ ውስጥ እንዲገኙ በዝምድና በእውቅና እንዳይሰሩ ሁሉንም ሰው በእኩል አይን እንዲያዩና እንዲያገለግሉ ስለ ስራቸው ግልጽ መረጃና ግንዛቤን እንዲፈጥሩ ለአስቸኳይ ስራ ሲፈለጉ በቅንነትና በፍጥነት እርዳታ እንዲሰጡ  እንዲሁም ለምንጠይቃቸው ጥያቄ ትክክለኛ መረጃ በግልጽና በቅንነት መልስ እንዲሰጡ ከግል ጥቅም ይልቅ ለማህበረሰቡ አገልግሎት ቅድሚያ እንዲሰጡ እነዚህን ነገሮች ቢያስተካክሉ አገልግሎት በተሻለ ሁኔታ ማግኘት ይቻላል።
በዕድሜ የገፉ ሰዎች ስለ ወጣቶች እና ቴክኖሎጂ ያላቸው የተለመዱ ቅሬታዎች ብዙውን ጊዜ በቴክኖሎጂ አጠቃቀም፣ በማህበራዊ ግንኙነት እና በባህሪ ላይ ያተኮሩ ናቸው።
# ትክክል አይደሉም ምክንያቱም:
   ቴክኖሎጂ ለመማር እና በርካታ ዕድሎችን ይከፍታል። ወጣቶች ትምህርታዊ ይዘቶችን ማግኘት፣ ምርምር ማድረግ እና አዳዲስ ክህሎቶችን መማር ይችላሉ።
   * የተለያየ አጠቃቀም: ሁሉም ወጣቶች ቴክኖሎጂን የሚጠቀሙበት መንገድ አንድ አይደለም። ብዙ ወጣቶች ቴክኖሎጂን ለትምህርታዊ ዓላማዎች፣ ለማኅበራዊ ግንኙነት እና ለመዝናኛ ሚዛናዊ በሆነ መንገድ ይጠቀማሉ።
በአጠቃላይ፣ በዕድሜ የገፉ ሰዎች ስጋቶች ትክክለኛ አሳሳቢ ነጥቦች ቢኖራቸውም፣ ቴክኖሎጂ ለወጣቶች የሚያመጣቸውን አዎንታዊ ጥቅሞች ችላ ማለት አይቻልም። ቁም ነገሩ ቴክኖሎጂን በአግባቡ እና በኃላፊነት መጠቀምን ማስተማር ነው።
1. የምግብ ማብሰል፡
በተለምዶ እናት ወይም ሴት አባል ነው የምግብ ማብሰልን የሚይዝ። 
2. ጽዳት እና ቤት መዘጋጀት፡
በተለይ በእናት ወይም በሴት ልጆች ላይ ነው
3. የቤት ውስጥ ሌሎች ተግባሮች፡
የገንዘብ አስተዳደር በብዙ ጊዜ በአባት ወይም በእናት ይኖራል።
4. ውሳኔ መውሰድ፡
በተለምዶ ትልቅ ውሳኔዎች (እንደ ቤት ግዢ፣ እንደ ልጆች ትምህርት መመርጥ ወዘተ) በአባት ላይ ይታያል፣
5. በጊዜ ሂደት ለውጦች፡
በቀድሞ ጊዜ አብዛኛውን የቤት ውስጥ ስራዎች ሴቶች ይይዛሉ
በኢትዮጵያ ውስጥ በሴቶችና ሕጻናት ላይ ዋነኛ ስጋቶች በቤት ውስጥ የሚደርሱ ጥቃቶች፣ ጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች (እንደ ሕጻናት ጋብቻ) እና በሕዝብ ቦታ የሚከሰት ትንኮሳና ብዝበዛ ናቸው። እነዚህን ለመቅረፍ ማኅበረሰብ-መራሽ ንቅናቄዎች ወሳኝ ናቸው። ይህም የጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶችን የሚያስቆም የኃይማኖት መሪዎች እና ሽማግሌዎች ተሳትፎን፣ የወንዶች እና ወጣቶች በሥርዓተ-ፆታ እኩልነት አጋርነት ማጠናከርን፣ እንዲሁም የጋራ ጥበቃ አውታሮችን መፍጠርን ይጨምራል። ከዚህ በተጨማሪ፣ የገንዘብ ነፃነትን ለማረጋገጥ የጥቃቅን ብድር ድጋፍ መስጠት አስፈላጊ ነው።
ዩንቨርስቲዎች ፣ትላልቅ ሆስፒታሎች፣ሀገር አቋራጭ መንገዶች፣በጣም ፈውስ ያለባቸው ፀበል ቦታዎች፣በተለይ በባሕር ዳር አና አካባቢዋ ያሉ ሪዞረቶች ለምሳሌ፦ጎርጎራ ጣና ዳር ለማሕበረሰቡም ለሀገርም ትልቅ የእድገት መሠረት ነው።አሁን ቢሻሻል የምንለው የተጀመሩ መሠረተ ልማቶች ቢጨረሱ፣ አልቀው ወደ አገልግሎት ያልገቡ ተቋማት እንዲገቡ ቢሆን።
የምጠቀመው መጓጓዣ ታክሲ ነው ያጋጠመኝ እክል ታክሲ እርዳቶች ድጋፍ የሚጠቀም አካል ጉዳተኛን ላለመጫን አይመቻችሁም ለዊልቸራችሁ ትከፍላላችሁ የሚሉ እክሎች ገጥመውኛል።
አንድ ሰዉ ደግ ወይም ትሁት ሁኖ ሳገኘዉ ፤ ደግ ስለሆነልኝ እኔም በቻልኩት መጠን ደግ እና ትሁት እሆንለታለሁ ፣ በቃል አመሰግነዋለሁ እና በጣም ደግ ሰዉ ነህ ብዬ አድናቆቴንም እገልፅለታለሁ ። ስጦታዎችን ወይም ሽልማቶችን በመስጠት እናመሰግነዋለሁ (አበረታታዋለሁ) ። ምክንያቱም ደግ ሰዎችን ስናመሰግናቸዉ ደግ እና ትሁት በመሆናቸዉ እንዲኮሩ ያደርጋቸዋል ፣ በዛ ስራ ላይ እንዲበረታቱ እና ሁሌም ደስተኛ እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል ። እና ለሌላ ሰዉ ምሳሌ ይሆናሉ ። ሰዎችም የነሱን እየሰሙ ወይም እያዩ እንደነሱ ይሆናሉ (ያደርጋሉ)። እና ሁሌም ቢሆን ደግ ሰዎችን ባገኘሁት አጋጣሚ ሁሉ አመሰግናቸዋለሁ ።
እያንዳንዱን ስራ በሰአት መከፋፈና ግልጽ የሆነ እቅድ ማዘጋጀት::
ቅድሚያ መስጠት እና መስራት ያለብኝን መለየትና መስራት::
ቴክኖሎጅን መጠቀም:: እንደ ጎግል ካላንደር ተመሳሳይ መተግበሪያዎችን መጠቀም::
የቀን፣ የሳምንት ዕያልኩ ሙሉ ዝርዝር እቅድ ማዘጋጀት::
በቤተሠቤ ውስ የአባወራ ኃላፊነት እና ቤተሰቡን በማገኘው ገቢ የማስተዳደር ሚና እጫወታለሁ
ቤተሰቦቸን በጉልበቴና በሀሳብ እረዳለሁ። በተጨማሪም አልፎ አልፎ በገንዘብ አግዛለሁ።
ሶሻል ሚድያን በጠቀም እንደ ፌስቡክ፣ቴሌግራም ቻናል፣ዋትስአፕ፣ኢሞን በመጠቀም የምስልናደምፅ ቅጆች ጓደኞች ሊያጋሩ ይችላሉ
አዎ፣ እኔን በደንብ ተቀብሎ ያስተናገደኝ አንድ ሰው ያስታውሳልኝ።
ማስታወሻ፦ አንድ ጊዜ በአዲስ ከተማ እየተጓዝኩ ሳለሁ አንድ የአእምሮ ዝምድና ያለኝ የቤተሰብ አባል ቤቱን ከፍቶ በፍቅር እና በአክብሮት ተቀብሎኝ አስተናገደኝ። ምግብ አዘጋጀልኝ፣ መኝታ አዘጋጀ፣ ከተማውንም አሳየኝ። ያ ቀን ተቀባይነት እና የሰውነት እሴት ተሞልቶ ነበር።
ምክንያቱ? በልቡ ያለው ክብር፣ ልጅነትና ሰውነትን የሚከብር ባህላዊ እሴት ነበር። ያ እርሱ ከሰጠኝ ሙያዊ እና ሰውነታዊ አካል የሆነ መንፈሳዊ ትምህርት ነበር።
ወደ ቤተክርስቲያን በመሄድ ፀሎት አደርጋለሁ ።
በምኖርበት ማህበረሰብ በተለይ ባህላትን ምክንያት አድርገው ጎራ የሚሉ እንግዶች የሚበላ የሚጠጣ በስርአት ተዘጋጅቶላቸው እንዲሁም ማደሪያ ተዘጋጅቶላቸው በጥሩ መንፈስ አቀባበል ይደረጋል።
ለስራቸው ትኩረት አይሰጡም፣ ለቤተሰብ ጊዜ የላቸውም ፣ የአካላዊ እንቅስቃሴ ይቀንሳል እና ለአብዛኛው በሽታ መንስኤ ናቸው በማለት ስለቴክኖሎጂ በተለይም ስለ  ስልክ ቅሬታ ያቀርባሉ። ሁሉም ባይሆን አንዳንድ ቅሬታዎች ልክ ናቸው ብየ አምናለሁ :: ለምሳሌ ቤተሰብ ተሰብስቦ በአንድ ላይ  በሚያሳልፍላቸው  ወቅቶች ለንግግሮች  መልስ ባለመስጠት ፣ ትኩረት በመንፈግ ሰውን ያስከፋሉ። የቤተሰብ ጊዜን በመቀነስ ግለኝነትን ያሳድጋል ። በረጅም ጊዜም ብቸኝነትን በማሳደግ ለጭንቀት እና ድብረት ይዳርጋል ። እየባሰ ሲሄድም እራስን ለማጥፋት መንስኤ ሊሆን ይችላል።
በአብዛኛው ግዜ ስራወች ከተደራረቡብኝ ከመዝናኛ ግዜየ ላይም ቢሆን እየሸራረፍኩ ስራየ ላይ ትኩረት አድርጌ እሰራለሁ።
ልጆች ስልክ በያዙ ቁጥር ከምንም በላይ ልንተካዉእና ልንመልሰዉ የማንችለዉን ዉድ ጊዜያቸዉን እያባከኑት ነዉ ለትምህርት ጊዜ አይሰጡም አያነቡም ትኩረት አይሰጡም ከቤተሰብ ጋርም መጫወት ማዉራት የለም ግንኙነትን የሻክራል የሚለቀቁ የተለያዩ ማህበራዊ ገፆችን በማየት ጊዜአችን በከንቱ ይጠፋል በአጠቃላይ መልካም የሚባሉ ግንኙነታችንንም ሆነ ባህላችንንም ይጠፋል ምክንያቱም ባህል የሚጠፋዉ በቲክቶክ በዩቲዩብ የሚለቀቁትን የዉጭ ባህልን እያየን የራሳችንን ባህል ትተን እነሱን መምሰልና መሆን እንፈልጋለን ስለዚህ ወላጆች ለልጆቻቸዉ  በስልክ የሚያዩትን ነገሮች ቢቻል ገደብ ቢያደርጉበት እና መቆጣጠር ቢችሉ መልካም ይሆናል
አወ አግዣለሁ  የትምህርት መገልገያዎችን በማሰባሰብ  ለምሳሌ ደብተር  እስክርቢቶ አግዣለሁ
በማህበረሰባችን ላይ የጤና እንክብካቤ ትልቁ   እንቅፋት የህክምና አገልግሎት የዋጋ መወደድ ሲሆን ይህን የዋጋ መወደድ ማለፍና መቋቋም የሚቻለው መንግስት ያመቻቸውን የጤና መድን አገልግሎት በመጠቀም እንዲሁም ለተጨማሪ የህክምና አገልግሎት ራሱን የቻለ ገንዘብ ተቀማጭ በማድረግ ከግል የህክምና መስጫ ተቋማት ይልቅ የመንግስት ተቋማትን አማራጭ በመጠቀምና ከሚሰሩበት መስሪያ ቤት ለህክምና አገልግሎት ብድር በመጠየቅ እነዚህን ተግባራት በማድረግ በዋጋ መወደድ ምክንያት ህክምና ሳያገኙ እንዳይቀሩ ማድረግ ይቻላል ።
እኔ ያደኩት የእርስ በእርስ ግንኙነቱ በጣም ጠንካራ የሆነ ፣ ባህላችንን እንድንጠብቅ ሀይማኖታችን ላይ ጠንካራ እንድንሆን የሚያደርግ አካባቢ ስለሆነ አሁን ላለኝ ማንነት ትልቅ አስተዋፅኦ አበርክቷል። በዙሪያየ ያለውን አለም የምመለከትበት እይታ የተስተካከለ እንዲሆን ፣ ችግሮች ሲፈጠሩ ለመፍታት የምሄድባቸው መንገዶች ጤነኛ እንዲሆኑ ፣ የሰዎችን አመለካከት በቀላሉ እንድረዳ ረድቶኛል ። በተጨማሪም ሀገሬን ፣ ባህሌን የምወድ ሰው እንድሆን ትልቅ ሚና አለዉ።
እኛ አካባቢ ያሉ ሠዎች ወርሽኝ በሚከሰትበት ጊዜ የምናደርገው 1.ሠፈር ላይ ያሉ ቆሻሻዎችን ሠብስቦ በማቃጠል 2.ውሀ አርከፍክፎ በመጥረግ 3.ውሀ ያቋቱ ጉድጓዶችን በማፋሠስ 4.የቆሻሻ ማስረጊያ በማዘጋጀት በነዚህ አይነት መንገድ ንፅህናቸውን ይጠብቃሉ። በቆሻሻ አወጋገድ የማያቸው ዋና ዋና ችግሮች ውስጥ በጥቂቱ 1.የቆሻሻ አይነት አለመለየት ለምሣሌ፦ደረቅ፣እርጥብ እና በተጨማሪ ጠርሙስና ሌሎች ቆሻሻዎችን አንድላይ መጣል። 2.ማስረጊያ ተዘጋጅቶ ደረቅና ፈሣሽ ማስረጊያው ላይ መጣል። 3.ቤት ወይም ግቢ አፅድቶ ግቢ ውጭ መንገድ ላይ በመድፋት አካባቢውን መበከል ናቸው። እነዚህን ችግሮች ለመቅረፍ ዋናው ነገር ለማህበረሠቡ ግንዛቤ መፍጠር፤ቆሻሻን ቤት ለቤት መረከብ እና ቆሻሻን በስርአት የላስወገደን ሠው መቅጣት።እደዚህ እርምጃዎች መውሠድ አለብን።
በ አካባቢየ ያለው የእንግዳ አቀባበል ምንም እነኳን በታሪክ እንደሰማናቸው ወይም ቀጀሞ እንደምናውቀው ባይሆንም መጥፎ እና ፍፁም ከበህላችን የራቀ ነው ማለት አይቻልም
ማህበረሰባችን  የሚበሰብሱና የማይበሰብሱ ቆሻሻዎችን በመለየት በኬሻ ተቆጥሮ ለደረቅ ቆሻሻ አንሺ ማህበር እንዲያነሱ ይደረጋል። ለማዳበሪያነት መልሶ ጥቅም ላይ ለማዋል የተሻለ ነው።
አዎ ምክንያቱም በወቅቶች መፈራረቅ ምክንያት
በቂ የሆነ ተቆም ቢኖርና በዘመናዊ መሳሪያወች ቢደገፋ
በአካባቢያችን በአሁኑ ወቅት የባንክ አገልግሎት ተደራሽነት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሻሻለ መጥቷል። ይሁን እንጂ እንደየአካባቢው እና እንደ ባንኩ ዓይነት ይለያያል። ቅርንጫፍ ቢሮዎች እና ኤ.ቲ.ኤም (ATM): በዋና ዋና ከተሞች (እንደ አዲስ አበባ እና ደሴ) የቅርንጫፎች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ ጨምሯል። ኤ.ቲ.ኤምዎች በየሆቴሉ እና የገበያ ማዕከላት ቢኖሩም፣ አሁንም የሲስተም መቋረጥ እና የገንዘብ እጥረት ችግሮች አልፎ አልፎ ይታያሉ።ዲጂታል የባንክ መተግበሪያዎች: አብዛኞቹ ባንኮች የሞባይል መተግበሪያ አላቸው። እንደ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ (CBE Birr) እና አቢሲኒያ ባንክ (Apollo) ያሉ መተግበሪያዎች ለክፍያ እና ለገንዘብ ዝውውር ከፍተኛ እገዛ እያደረጉ ነው። ማሻሻያ በማደግ ላይ ያሉ አዳዲስ ባንኮች የኤ.ቲ.ኤም ተደራሽነታቸውን እና የመተግበሪያዎቻቸውን ጥራት ማሻሻል ይኖርባ
በጣም ጥሩ ጥያቄ ነው። እውነተኛ ነው — ጭንቀት የህይወት አካል ነው፣ ግን ካልተቆጣጠረ ግን በአካልና በአእምሮ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ሊኖረው ይችላል።ልምድ እና ዕውቀት የሚያደርጉ ነገሮችን መሳብ (ምሳሌ፦ መነቃቃት፣ መጽሐፍ ማንበብ)

በጭራሽ፣ ጭንቀት ማለት መያዝ ቢሆንም በመልካም መንገድ መቆጣጠር ይቻላል። ካልተቀናጀ ጭንቀት የታሰረ ድብልቅ ችግር ሊያመጣ ይችላል፣ ስለዚህ አካልንና አእምሮን በአንድ መልኩ መጠበቅ አስፈላጊ ነው።
የመጀመሪያው ድካም ነው። ድካም ካለ ምንም ነገር መስራት አይችልም ምክንያቱም አዕምሮው ፈጣን መሆን አይችልም፣በዛ ላይ ክላስ ውስጥ እንቅልፍ ይይዘዋል ፣ትምህርቱን በስርዓት መከታተል አይችልም፣ከጓደኞቹ ጋርም መጫወት አይችልም ምክንያቱም ስለሚደክመው።ሁለተኛው ደግሞ ይሰላቻል ምክንያቱም ወደ ትምህርት ቤት ለመሄድ ሲያስብ ትዝ እሚለው መንገዱ ነው በዚህ ሁሉ ምክንያት ልጁ ውጤታማ መሆን አይችልም
ተወልጄ ያደኩት ጎንደር ነው። አስተዳደጌ ቤተሰብ ጋር ነው ያደኩት፣ ከሰፈር ልጆች ጋር በመጫዎት፣ በትምህርት እና ቤተሰቦቼን በስራ በማገዘ ነው።
በጣም ጥሩ እሚባል ማህበራዊ ኑሮ አለን በደስታም በሀዘንም ተለያይተን አናውቅም አብረን ማእድ ቆርስን አብረን ነው ቡና ምንጠጣው
ወንድሜ ትሁት ነው
አባቴ ቁጡ ነው 
እናቴ ታዛዥ
መደበኛ ባልሆነ ወይም በግል ስራ እራሴን እደግፍለሁ ። ወርሀዊ መተዳደርያየም ቋሚ አደለም ስራ ሲኖርና ሳይኖር ስራ ሲኖር በወር እስከ 7 ሺ እሰራለሁ ስራ የለም ከተባለ ደግሞ 3 እስከ 4 ሺ አገኛለሁ።
ሀላፊነቱ ከቤተሰብ እና ከማህበረሰብ ይጀምራል ብየ አምናለሁ። ምክንያቱም አንድ ልጅ ትምህርት ቤት ከመግባቱ በፊት በወላጆቹ  እና በማህበረሰቡ ያጋድል:: በእነዚህ ጊዜአትም  ክፋ እና ደጉን የመለየት ትምህርት እየተሰጠው  ታላላቆቹን ፣ እንግዳን ማክበር እንዳለበት እየተማረ ያድጋል። ትምህርትቤት በሚገባባትም ሰዓት መምህራን የቀለም ትምህርትን ከመስጠት በተጨማሪ ልጆችን ስለ ማህበረሰብ ባህል እና ወግ እንዲያቁ ታሪኮችን በመናገር በማስተማር እና የልጆችን ቀልብ መግዛት በሚችሉ መዝሙር ወይም ሙዚቃዎች በመታገዝ በማስጠናት ማስተማር አለባቸው። ሁሉም ሰው ሀገር የሚቀጥለው ማህበረቡ በገነባቸው እና በኑሮ መሰረት በሆኑት ጠቃሚ ባህል እና ወጎች በመሆኑን ተረድቶ አዲስ ከሚመጣ ባህል ጋር አብሮ በማስተሳሰር እና በማስቀጠል ለቀጣይ ትውልድ  ማስተላለፍ አለበት።
ማህበረሰቡን የሚያገለግሉ ተቋማት በቴክኖሎጂ የታገዘ እንዲሆንና የተቀላጠፈ አገልግሎ እዲሠጥ ማበረታታት
ሂወታቸው ስኬታማ እንዲሆን እና ታላላቆቻቸውን ወይም ስኬታማ የሆኑ ሰዎችን በማየት ህብረተሰባቸውን ለማገልገል፣ሀገርን ለመረከብ፣ብቁ ዜጋ ለመሆን።
ስለ ምርምር ቢማሩ እደግፋለው ምክንያቱም ወደፊት ለሀገራችን ብዙ ምርምሮች እየተመራመሩ ሀገራተ
ሀገራችን ያስጠራሉ
ዋጋ ምክንያቱም ጥራት ያለው ሲፈለግ ይወደዳል
ቅሬታዎች በወጣቱ ላይ ብዙ ጊዜ በማህበራዊ ገፅታዎች ጊዜያቸዉን ስለሚያጠፉ ለቤተሰብ ጊዜ አለመስጠት እና ያላቸዉን ግንኙነት እንዲላላ ያደርገዋል እናም ወጣቶች ማህበራዊ ሚድያዎችን ሲጠቀሙ አላስፈላጊ የሆኑ ፅሑፎችን በመፃፍ ለግጭትና ለሁከት ስለሚጠቀሙ ስጋታቸዉ ትክክል ነዉ ብየ አምናለሁ
በአካባቢያችን የዳማካሲ ቅጠል ለጉንፋን እና ለምች በሽታ መድሃኒትነት ያገለግላል።
አጠቃቀሙ ለጉንፋን ጨምቆ በሻሂ መጠጣት 
                ለምች ሰውነትን መቀባት
ብዙ ጊዜ የተለመደዉ ከሙሽራው ቤተሰብ የተውጣጡ ሽማግሌዎች ወይም ተወካዮች የሙሽራይቱን ቤተሰብ የሚጎበኙበት ሂደት አለ። ከዛም ፍቃድ ካገኙ በጋራ በቆርጡት ቀን በሚወድአቸው ሰወች መሀል ይሞሸራሉ።
አዎ አሉ በጣም ብዙ ጠቃሚ እንዲሁም አስፈላጊ ባህላዊ እፅዋቶች አሉ። ከእነዚህም ውስጥ ዳማካሴ፣ ጤናአዳም፣ጎርጠብ ወ.ዘ.ተ ዳማካሴ ምች ሲመታን ጉንፋን ሲይዘን ቅጠሉን በማፍላት እንደ ሻይ መጠቀም እንዲሁም የፈላውን ውሀ በመታጠን በቀላሉ መፈወስ እንችላለን ። ጤና አዳምም ራስ ምታት ሲይዘን ቅጠሉን ማሽት እና ከሻይ ጋር መጠቀም እንችላለን። ጎርጠብ ደግሞ ሰውነታችንን ስለት ነገር ሲቆርጠን ስንደማ ቁስል ሲሆንብን ቅጠሉን አሽተን ከቅጠሉ የሚወጣውን ፈሳሽ ቁስሉ ላይ በማድረግ ቁስላችን እንዲሽር ማድረግ እንችላለን። ከብዙ በጥቂቱ ይሄንን ይመስላል።
የቁጠባ ቡድን ለምሳሌ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ