Kegiatan nak lêm agamo adeba kutê dê kênrêjo dê mnyakut magêa Tuhan Yang Maha Esa, beriman ngen bertakwa. Kegiatan agamo yo coa si cuma nanêu nak dasêi dê jijai kawajiban bêbilai bae tapi nak sêkulah kulo dê jijai lembaga pendidikan wajib kulo dêmorong ngen mbimbing siswanê supayo têmuan sipêt dê baik ngen made kegiatan agamo yo. Ngen manêu kêgiatan agamo nak sêkulah bakêa jêmijai  sipêt murid sesuoi ngen dê najêa nak lêm agamo, ngen majêa kulo cao nam mênêa suasano religius. Dau kêgiatan dê ade nak lêm sêkulah awêi lêm agamo Islam, nak sêkulah kulo bi sêmdio mushallah utuk murid ngen guau nam manêu kegiatan rutin agamonê.


Dau kuwatku amên ngupi pasêt dê makêi gulo, amên uku snang nyên  ngupi coa makêi gulo, têtiko amên gidong mlanai umêak tun si sêmdio pasêt makêi gulo, têpakso nyên uku muk kupi o. Waktau muk coa ade masalah tapi sudo o pas nak dasêi gis ulau pusuak ku têtiko sapêi mutêak, dê niên nê utuk ku dewek bi biaso muk kupi pet, coa si uyo bae memang kuni bêl o sêsi coa pêrnêak makêi gulo amên mênêa kupi. Makonê amên uku nak pnan kuwat dê biaso uku mlanai si bi namên coa pêrlu uku madêak amên utuk kupi, dê kideknê coa tê namên kupi bi sapêi jijai coa padek kulo amên coa uku muk.


Itê dê bi pasêtnê coa gi idup su ang, itê kulo perlu tun dê paok tê jano paok umêak tê dê gennê têtanggo. Uku ade kêkiro duai puluak taun idup ngen dau têtanggo nak iding umêakku, keme biaso amên ade jêjano do o sêsamo, mêak gi lêm sakit mnyakit  têmasuk utuk kebutuhan bêbilai kulo keme nam saling namên. Jijai uku ngen têtanggoku o bi lêbiak kuni sêpasuak, amên uku madêaknê têtanggo o adeba sêpasuak dê paling paok utukku. Itê mêstai sêbaik ngen têtanggo mêak sapêi bribut amên ade masalah do o itê harus smudonê ngen cao kêluargo, amên nam itê dê mngalêak do o coa jêjano dê pêtingnê mêak si jijai masalah. Misalnê anok tê dê gi titik bribut itê tun tuai mêstai mêak mnotoa jano milêm mribut urusan anok titik, amên ade dê silêak mnyilêak do o itê mubêt dê pasêtnê nam smudo masalah ngen cao keluargo yo nano.


Susu dê kuni kacang tahu, lêm dê glas susu amên mnurut ahli kesehatan ade kandungan sotos kalori ngen dau kandungan  awêi protein, karbohidrat, lemak ngen serat. Dau kulo mêcêm vitamin ngen mineral, awêi vitamin A, vitamin B, vitamin D ngen vitamin E, ade kulo kandungan zat besi, kalium ngen fosfor, coa si Cuma do o bae susu yo kulo mengandung anti oksidan awêi flavonoid ngen isoflavon. Mako nê susu yo baik utuk kesehatan muloi kuni titik, tun bi dewasa, tun tênêi lai jano gi mgêp anok sapêi tun tuai. Do o ba mêmêcêm manfaat kuni susu kacang tahu yo,jijai kmbiak bêguno nyên utuk awok tê utuk jêmago kesehatan.


Iduladha amên keme madêak Rayo Ajai, nak bilai yo keme ja ang belek msadêi. Uku biasonê jijai panitia qurban nak masjid iding umêak keme, amên awêi galok nak pnan keme dau tun qurban jijai panitia o sapêi botos tun. Kuwatku biasonê si jijai tukang motongnê, uku cuma têmulung ayok motong ngen bi sudo notong. Biasonê utuk acara yo keme makêi ade tanêak tun di dê kosong, jijai nak muloi kuni pnan mpek qurban dê lok notong sapêi sudo acara magiak kutê daging qurban. Pnan o kuangnê didik agok uak kuni biyoa jijai utuk biyao ngêpuk keme harus sêmlang kuni umêak tun dê paok kuni di, nak lêm acara yo kutê keeme dapêt tugas mêmasing, jijai kutê nak panêu awêi kênloknê.


Luyên kuni lêpuk ciri khas kêmuk kuni pnan keme Jang adeba juadêak tat ade kulo dê madêak juadêak tênoa. Juadêak yo amên critonê waktau zaman mêna o dê muk cuka kêluargo tun têpandang  bae, uyo api bae nam mênêa asal bahannê pas ukurannê. Betuk juadêaknê lêlibêa amên itê lok muk baru itê mêgit jan têmtok awêi klok tê. Juadêak yo kulo tip bilai rayo biasanê itê mudêak têmau kêrno tun dau mênêa. Uku amên belek msadêi coa bilai rayo uku bi pasêt têmukua juadêak yo kêrno bi dau tun jêmuao utuk rubo. Memang ba utuk asainê coa si barêak itê mênêa dewek, tapi jijaiba amên utuk rubo kêrno juadêak yo coa si tun jêmuwoa nak pnan jano daerah luyên luyên kuni daerah Kulau jano Jang.


Banyuwangi dau tun namên kuni di dau asea lemeu dê paling dau nak Jawai Timur. Lemeu siam kuni Banyuwangi yo bi dau tun kenal kulo sapêi luwa negrai, lemeu siam yo asainê mis ngen dau kandungan biyoa, kalêaknê mipis mudêak kêmkoknê do o ba ciri kuni lemeu yo, ukurannv agok titik dêbaning ngen lemeu keprok buaknê bulêt kalêaknê warno ijo agok kuning, kêrno ciri khas nê o ba lemeu siam Banyuwangi jijai pavorit ngen dau tun galok, coa saro tun amên lok mêsoa lemeu yo nak toko buak jano mall jano pasar tradisional. Menurut Agus Ali Maksum, suplier holtikultura asal sadêi Jajag Kecamatan Gambira madêak bi kuni lêmo taun si made lemeu siam Banyuwangi utuk distributor Jawai ngen Bali, muloi kuni Hero supermarket, Mall Asia Plaza, sapêi Tiara Dewata Bali.


Kegiatan ekstrakurikuler jijai pnan utuk kêmbang bakat siswa dê nam mêlêi epek positif. Siswa dê bakêa nam ade karkter dê kreatif ngen jiwo gotong royong, mandiri ngen ade akhlak. Sêkulah ade kêwajiban utuk nam made kegiatan ektrskurukuler ngen majêa utuk kêmbang bakat siswa. Lêm Peraturan Mentri Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia No.62 taun 2014 tentang ekstrakurikuler adeba kegiatan utuk kêmbang karakter siswa ngen cao optimal dê nanêu nak luwêa jam bêlajêa nêbimbing ngen nawas sêkulah. Dê do kegiatan ekstrakurukuler adeba olah raga dê jijai ekstrakurikuler dê dau niliak kêrno olah raga yo dau siswa dê têmuan minat nak bidang yo. Biasonê bidang olah raga dê nanêu nak sêkulah o sêsuoi ngen pasilitas dê ade nak sêkulah, jijai pas siswa bêlajêa nak sêkulah coa si cuma pitar cao akademis tapi nam kulo kêmang bakat dê ade ngen siswa o kêrno milêm kegiatan ekstrakurikuler.


Kêan uku tingêa nak Lampung uku kulo mêlajêa baso ngen lêgau daerahnê. Amên nak Lampung yo lêgau daerahnê tun dau namên mungkin pertamo kêrno paok Jakarta keduainê tun Lampung dewek anok uainê coa mêsing selek utuk mêlajêa lêgau daerahnê. Makonê Legau Lampung yo kuni daerah luyên kulo dau namên, uku waktau gi SD kêkiro kelas lêmo guau keme nak sêkulah kulo majêa lêgau Lampung tapi waktau o gi masiak makêi gitar utuk mi ingnê, uyo jak zaman bi maju lêgau daerah Lampung bi têmasuk makêi musik maderen. Awêi lêgau dê nêmin penyanyi asal Lampung Andi Achmad Lampung Tanah Lada, ngen dau igai penyanyi-penyanyi asal kuni lampung dê min lêgau Lampung dê bi dau tun namên.


Ku ang lêbiak dêtaun dê sudo uku ngen kuwat kantor cêmubo moi pnan wisata dê coa alêak baêsnê, amên uyo tun kuni ipê-ipê dau dê bi namên pnan yo, sapêi tun luwêa nêgrai kulo bi dau dê mini gennê Pulau Pahawang têpatnê nak Kabupaten Pesawaran  Propinsi Lampung. Keme moi mini rêrami kerno keme biasonê ade jadwal mto sêsamo, buliak kulo min kêluargo kêrno nak di keme kulo bi mêsên pnan têmalêm. Kêrno kêmbiak raminê jijai itê mêsênnê dêbulên ayok mini, amên coa o itê coa gi bakêa dapêt pnan. Memang baês niên Pulau Pahawang yo, kuni biding itê têmingia kêpêa titik dê muêt tun kêkiro pat puluak. Jijai pnan tê nak di kulo pas itê sapêi bi sênyap.


Dau tun dê idup nak têbo o rêrato mênêa kêbun gen têtungau amên brasea waktau musim, dê kideknê amên si ku ang rajin mênêa kêbun jano murusnê do o uak kuni brasea, dioba gennê sêsio. Cuboba meker idup bi uak kuni tun dau waktaunê bêbulaên ade kulo dê sapêi têtaun, trus utuk aseanê coa cukup bae utuk kêmuk. Amên tun o malas coa cocok utuk idup nak têbo, dê cocoknê o tun rajin dê biaso kêrjo bênêk. Memangba idup nak têbo o coa dau neker tapi amên kuang lok bêgêrok utuk muk lapên bae saro ipê igai lok dapêt bêlas, makonê tun dê bi sangup idup nak têbo o bêbênêa tun dê ade cêcito lok brasea, amên coa ade cêcito padekba jibêak cêcubo idup nak têbo.


Maso barêak keme gi ttik bêl o uak nyên bisonê ngen maso uyo, waktau zaman keme titik utuk main o keme harus nam mêsoa ngen mênêa dewek utuk alat mainnê, coa si barêak uyo kutênê tingêa itê têmukua alatnê lok main jano. Jijai maso o keme bêbênêa ngen cao mandiri harus meker su ang lok main jano. Dêniênnê kuni pengalaman titik jijai uku bi biaso mandiri ngut uyo, memang biso nyên tun domor ku ngen tun-tun uyo. Mnurutku uyo dê padeknê dau pnan olah raga utuk tun muloi kuni titik sapêi tun tuai ade, amên bêl o muloi kuni alat sapêi pnan itê lok olah raga o saro mêsoa, kêrno titik ade bae gen jênijai pnan olah raga o, têmau pnan lapang didik bi jijaiba nam makêi utuk pnan.


Nak Lampung dau kulo ta ai daerahnê, amên itê lok kêmliak luyên kuni waktau ade tun ulêak blêlai ade kulo amên sêmamut tamu tun pêting nak daerah. Awêi ta ai sêmêak dio nade waktau tamu bi lok masuk nak lêm pnan acara. Ta ai yo dê mêna ainê sêlawêi biasonê tun pat jano num, dê têngêak min pnan kuni kêningên ngen isai ibên nak lêmnê. Utuk ta ai sêmêak yo tip ade acara lai bi pasêt ade amên tun pyo madêak ta ai yo ba ca o itê sêmamut ngen tando itê hormat ngen tamu tê o, itê dê jijai tamu mokasiak ngen cao yo waktau dê min ibên magêa tamu dê têko yo, tamu o mok ibên dê nêmin o mungkin dêlamêa jado duai trus muk tando si mokasiak ngen hormat kulo.


Curug tai nê biyoa jun, dê jijai tujau wisata kerno biyoa jun yo adeba fenomena alam dê itê nam menikmati kêbaêsnê. Itê kulo nam magêi objek wisata barêak yo awêi curug Siliwangi dê ade nak gunung Puntang. Pnannê agok saro mêsoa tapi ade cerito rakyat asal biyoa jun yo. Cerito nê biyoa jun yo asalnê kuni biyoa nyêak Prabu Siliwangi. Bêl o ceritonê Prabu Siliwangi mênyêak kuni  Gunung Reregan, dau tun di pêcayo ngen cerito o makonê jijaiba biyoa jun yo. Kesaktian o kulo mênurut cêritonê gi masiak sapêi uyo, makonê biyoa jun yo dau tun makau kramat, ipê igai tun dê pa ok di, uyo dau kulo tun dê sêngajo moi mini utuk bubêt.


Coa têbayang nyên utuk nam idup nak têbo, bêbilai ulêak tê bogoa murus tanêm, têtiko coa tê namên igai ngen waktau. Amên uku dê pêrnêak mêding, utuk pekeran do o lêbiak tênang itê idup nak têbo, dê neker tê o cuma nam mukmêi ngen nam murus têtanêm tê supayo nam bêrasea. Duai taun uku mêding idup nak têbo waktau anok gi têtitik, amên utuk itê dê bi tuai asaiku padekba kêrno dê niênnê utuk awok nak sehat, kêkêmuk kulo rêrato sehat, utuk pekeran kulo coa bênêk igê awêi itê idup nak kota. Tapi amên utuk anok uai dê gi maso sêkulah mnurutku ku ang baik kêrno utuk dau dapêt informasi o coa gi mungkin ipê igai pnan tê belek agok uak, amên utuk tun uai ku ang cocok.


Utuk umat Islam Nêbai ngen Rasul adeba Tun dê jênijai contoh dê baik. Kutê dê Nêbai jano Rasul kêmrêjo kutênê o padek jênijai contoh utuk tê manêu idup bêbilai. Cao Etimologi, Nêbai o asal katanê kuni Naba dê tainê pnan dê lêkat, pengertian cao umumnê adeba hamba Allah SWT dê dapêt kepercayoan wahyu kuni Allah SWT. Jumlah kutê Nêbai coa têkitung, tapi nak lêm Islam itê wajib namên duai puluak lêmo Nêbai ngen Rasul. Kuni Nêbai Adam as sapêi Nêbai Muhammad SAW mêmasing Nêbai ade riwayat ngen caritonê lêm majêa Tauhid. Ade dau pelajaran dê nam itê mok nak lêm ketauladanan Nêbai jano Rasul ngen têmirau kebaikannê o nam jêmijai tun moi lêbiak baik.


Mbaco kuni Kompas.com (1/5/2022). Wisata Dusun Semilir adeba obyek wisata dê ade nak Semarang Jawai Têngêak, dê jijai obyek wisata dê viral nak taun duai ribau duai puluak duai. Lambang wisata Dusun Semilir adeba bangunan betuknê awêi candi di agok mirip ngen candi Borobudur. Dau tun dê miyo lok cêmubo prosotan dê wêwarno ukurannê lai. Dusun Semilir kulo ade dau wahana dê luyên dê mnarik awêi dusun salju. Srai ngen gennê wahana dusun salju yo muloi nukok bulên Juli duai rubau duai puluak duai, têmawêa wahana main salju utuk kutê kalangan omor, ade utuk tun titik, anok u ai ngen tun tuai kulo.


Coa si didik tun amên coa namên coa mêlnyêp stres do o bakêa tamêak stres, dê daunê dê barêak yo dê knamênku o tunnê ku ang dau kuwat, amên itê dau kuwat ja ang mêding asai stres yo. Mnurutku utuk itê dê bêbilai kêrjo pas waktau libur do o itê makêi utuk nam mêsoa hiburan dê sêmnang atêi tê, misalnê itê majok keluargo mto moi pnan dê coa biaso itê magêa awêi kebun bnatang, pnan hiburan nak das têbo jano mukmêi nak luwêa dê suasanonê luyên ngen dê luyên awêi mukmêi nak pêponok das kulam, mukmêi nak biding sawêak awêi uyo dau umêak makan dê mênêa barêak o pnannê. Amên waktau libur o itê mabis nak dasêi bae têtiko amên nadêak ku agok ku ang, jijai itê mêsoa pnan dê nam mukok pekeran tê supayo coa bogoa meker dê do o bae. Jijai kutênê mudêak utuk itê nam mêlnyêp stres sêbênêanê coa kulo si perlu la ang dê pêtingnê nam mênêa atêi tê snang.


Libur ngen keluargo o adeba kegiatan dê mênêa itê lêbiak snang, genulêak coa ngen majok keluargo libur sêsamo tainê itê nam sêmdio waktau ngen kêrno bêbilai ade kêrjo mêmasing, bebilai cet bogoa têmau ngen kêkuat kêrjo kuni ngên keluargo, makonê dêdêbat itê sêmyap waktau utuk keluargo. Made kegiatan liburan ngen keluargo dê sederhano misalnê majok magêa keluargo naak luwêa kota. Muloi kuni brakat sapêi pnan tujau do o bae bi mênêa snang. Ngen lalau spok do o bakêa têmamêak kêpa ok antaro do ngen dê luyênnê i o kulo ngen sêpasuak dê itê magêa do o kulo bakêa têmamêak it keluargo. Jijai majok libur kêluargo o coa si cuma mto moi ipê-ipê bae tapi mlanai ngen kêluargo kulo jijai kêgiatan liburan ngen kêluargo dê cao nam mlupo.


Gêntai dau tun madêak idup yo mêak min pekeran saro, barêak stres o do o itê dê mênêa dewek. Memangba bêbilai waktaau tê abis utuk kêrjo jano usaho, tapi itê kulo harus dêdêbat waktau libur tê itê misai ngen jano dê galok tê dê nam mênêa itê snang, lêm idup yo kutênê têgatung ngen itê, amên itê coa nam matur waktau ngen pekeran tê nak diba itê mngêding têtiko ade asai jêmaunê. Utuk mêlnyêp asai jêmau oba perlunê itê mto jano manêu hobi tê, amên itê bi ade keluargo dêdêbat itê majok kêluargo tê mto moi pnan dê mênêa itê ngen keluargo snang. Utuk majok keluargo mto o dêbulên dêbat bae bi gênêp utuk sêsênang ngen kêluargo nak luwêa, luyên kuni mêlnyêp stres, itê kulo nam lêbiak paok ngen keluargo dê itê smayang.


Uku sêbênêanê dê paling galok muk o ba cumi, asainê tip bilai kulo lok uku muk. Nêa jano bae lok si nêlapên jano gênureng kutênê uku galok. Amên uku belek kêrjo mlitas kak pasar kan biasonê uku sêngajo singêak, amên ade cumi dê gi bêlau pasêt nyên uku têmukua, ade pernêak uku têmukua duai kilo pas nyên waktau o cumi nak pasar kan gidong dau go nê kulo coa si la ang do kulo agok lêlai. Sapei dasêi sudo siuk uku mêrsih cuminê rencanoku uku lok kêmsok cumi satên awêi lapên tun Padang. Sudo mêrsih uku sêmyap rêrêpêaknê muloi ku kêmsok kêkira dau puluak mênit baru mêsok, keme mukmêi gidong lapên gi agok panês, padek nyên kêmuk nê uku ba dê paling dau muk.


Lalan Belek adeba lêgau Jang têmasuk dê paling an, lêm lêgau yo cêmrito tun dê lalau kuni dasêi cigai belek ngen pnannê kulo coa tau nak ipê. Si lalau kulo kêrno coa taên idup nak sadêi saro ngen dau kulo cêrito amên si o dau kulo tun mimok. Makonê lêm lêgau yo bêkinoi magêa dê lalu o utuk gacang belek. Amên itê têmi uk lêgau yo galok mênêa itê tingêt utuk nam belek mulang sadêi, kêrno dau sêpasuak dê gi minau itê, sêbênêanê lêgau-lêgau Jang khususnê o dau makêi umpamo ngen cao alus utuk kêmluwêa jano dê nding nak atêi. Dê intinê kutê o majêa itê utuk nam sabar, nam bêsyukur ngen mok pelajaran kuni dê bi sudo itê manêu.


Nak lêm kegiatan ibadah sêmyang lêmo waktau do o coa buliak têmingêa, kêrno amal ibadah khususnê sêmyang yo adêba tiang agamo. Kêmrêjo sêmyang lêmo waktau yo, harus gênêp syaratnê awêi beragamo Islam, bi dewasa ngen akêa sehat, bersih kuni najis titik ngen najis lai, kêmrêjo cao sesuoi ngen rukun sêmyang, bi masuk waktau sêmyang, harus madêp kiblat, ngen wajib itê têmutup aurat ( amên sêmanêi batas kêtot minas amês si sêlawêi dê buliak kêten o papêa ngen têlapok tangên ). Amên adê dê do syarat nak das o coa gênêp, walau kutê cao nê bi bênêa mako sêmyang tê coa sah ngen coa dapêt pahalo.


Dê utamo amên itê têmot ngen ulama-ulama nak lê majelis pengajian, ternyato dapêt kemuliaan. Kemuliaan dê itê dapêt adêba dapêt lêmau agamo dê kanyo itê coa namên, coa paham jêmijai itê nam paham, luyên kuni o walau cuma têmi uk jano dê nadêak ternyato dapêt pahalo kulo. Waktau itê têmot sesamo, Allah SWT têmu un rahmat ngen keberkahan nak lêm idup ngen malaikat kulo cêmatetnê jijai kebaikan. Majelis pengajian adêba utuk itê dapêt lêmau agamo ngen pemahamanê. Nak lêm Academic Journal of Homiletic Studies, uyo perkembangan majelis lêmau agamo yo mnikêt nak lêm têmamêak kesadaran beragamo utuk tê khususnê agamo Islam.


Utuk itê dê ati pêrnêak cêmubo maik dana darurat buliakba cêmubo, amên itê cuma meker kebutuhan bêbilai do o coa si bakêa mgênêp, jijai pertamonê memang agok makso amên coa o coa gi bakêa ade dana dê nam itê makêi amên gidong mdêsok nyên. Muloiba kuni dêdidik kilêak misalnê kuni dêpuluak ribau tip mingau jano lêmo puluak ribau tip bulên dio ngêding nyên mnulungnê amên pas itê bêbênêa gidong perlu. Mêak kêmliak didiknê itê nam cêm êi tapi amên bêtaun-taun do o coa itê makêi do o bakêa jijai dau, misalnê bae tip bulên nam smiso lêmo puluak ribau amên dêtaun bi num otos ribau tingêa kmilai bae amên kêdau taun itê coa gêmêak caci dê nam itê maik o.


Amên ngêsok uku têtiko amên gidong nak dasêi galok cêcubo bae, sêbênêanê dio kulo hobiku kuni titik, uku amên gi titik bêl o galok têmulung nak dopoa, kêrno asuak basuak keme dau smanêi makonê khususnê uku cet têmulung ngêsok. Ade pas do bilai waktau uku gidong libur nak dasêi uku kêmsok asam padeh, pas kulo nak dasêi ade kan tonggkol. Lapen asam padeh yo asalnê kuni Padang Sumatera Barat. Jijai uku mênêa asam padeh kan tongkol. Uku kêmsok usaho nam srai asainê awêi dê nak umêak makan Padang. Utuk kuwêaknê uku mênêa kêmbiak likêtnê supayo asainê padek. Kêkiro têngêak jam ba uku kêmsoknê bi sudo kutê uku mpek kutê rêpêak nak blangai ngut gêrgok uku mpek kannê, tingêa mot si mêsok samo uku kêmcêp jano dê ku ang.


Permainan game o dau niên mêcêmnê, lok main makêi PS jano nam kulo onlinê makêi handphone. Uku dau permainan o ade kêkêdau dê uku galok nyên main, dê biaso uku main o balap motor jano moto gp, amên permainan dê dio lok si tip libur amên uku nak umêak gidong coa ade gawe luyên utuk misai waktau uku main game balap motor. Dê mênêa uku galok main yo kêrno uku memang kuni bêl o hobinku nak motor, jijai pas ade game balap motor yo uku awit main game yo. Uku tunnê galok mêding ku ang puês amên main game yo ati ngut sudo makonê nak handphoneku uku kulo mok aplikasi game balap motor yo, jijai amên gidong lêlalau kulo têngen uku lok main uku nam main game makêi handphone.


Api itê dê coa namên gennê mesin cuci muloi kuni kota sapêi sêsadêi tun bi dau makêi mein cuci yo. Ade sêpasuakku gennê Reni si san igê yo gêmitêi mesin cucinê kêrno dê an bi cigai nam makêi, jijai si têmukua mesin cuci dê bêlau yo dê biaso gonê coa si la ang igê kulo. Agok slen kulo kêmliak si ipê kêrjo têtiko belek pêlbêak sudo o si nêpap ngen ngêsok kulo, anoknê ade duai tapi belek kulo kuni sêkulah têtiko sapêi pêlbêak kulo. Amên pnannê coa ade mesin cuci awêinê coa têkêrjo kêrno waktau o dê ku ang nyên, makonê amên ade mesin cuci yo agok têlngan didik kak waktau, si o amên nadêaknê nêpapnê duai bilai dêbat, amên ndubi nam dêmingau dêbat.


Taun bêlau Islam dê biaso itê mêdêak taun Hijriyah tandonê muloi kuni 1 Muharam jano 1 Suro. Taun bêlau Islm jijai bilai rayo agamo Islam kerno dau peristiwa peting dê jijai nak bilai o awêi pertamo Nêbai Adam AS bertaubat kuni duso-dusonê ngen Allah SWT trus dusonê o napus, kêduai bêlabuaknê kêpêa Nêbai Nuh AS nak têbo Zuhdi ngen slamat sudo dênio kêno banjir lai dê munuak kutê mahluk idup dê kêno banjir, kêtêlau selamatnê Nêbai Ibrahim AS kuni tangên Namrud berupo opoi lai, kêpat Nêbai Yusuf AS selamat kêluwêa kuni tênêi kan Hiu, kêlêmo Nêbai Ayub AS kênaên Allah SWT kuni penyakitnê, dê tarakhir Nêbai Musa AS ngen uamatnê selamat kuni ancaman Fir’un nak Laut Milêak.


Ade dau mêcêm transportasi, ade kulo transportasi gennê delman. Delman o alat transportasi betuknê awêi datai ruda duai dê têmariknê kudo. Kudo kuni bêl o cet tun makêi tênagonê jijai kuat tun bêbilai ade kulo tun makêi utuk kêrjo ade kulo khusus utuk têmarik datai. Biasonê ade pnan wisata dê dau makêi delman utuk sniwo ngen wisatawan. Wisatawan nam kêliling kêmliak kutê pnan wisata ngen têmêngêk dêlman yo, dio kulo mênêa wisatawan dapêt pêngalaman bêlau kêrno coa kutê pnan wisata dê makêi delman. Jijai delman yo dê mudêak itê têmau nak pan wisata dê nak Jawai awêi Jogjakarta, Jawai Timur ngen Jawai Barat.


Asaiku bi lok kutê itê namên ngen gennê Mobile Banking, aplikasi yo mênêa mudêak utuk itê dê sibuk jano têtiko malas lok lêlalau. Utku aplikasi dê do yo itê harus nam têatêi gêmunonê mêak sapêi awêi kuwatku dê têgen Herman, si yo bi biaso makêi plikasi yo utuk jano bae, utuk bêlanjo, utuk mbo caci ngen utuk dê luyênnê dê nam makêi aplikasi yo. Kuwatku yo bi an makêi gennê Mobile Banking yo, amên uku ati kêrno uku lok mlajêa kilêak sapêi uku faham nyên supayo mêak salêak lêm uku gêmuno. Cerito kuwatku yo nano si pêrnêak kebobolan caci kuni aplikasi yo kêrno kêsalêaknê, kêrno si bêbilai agok sibuk kêrjo, jijai si pêrnêak dapêt telepon madêak kuni Bank, kêrno si waktau o coa peker mêmêcêm si têmangêpba telepon o, coa namênnê pêpuweng si dapêt pemberitahuan amên ade transaksi agok lai tapi do o bI têjijai kêlmênnê. Si gêgulut moi Bank utuk murus dapêt kereangan kuni Bank amên dê telpon lêbêak o adeba penipuan.


Hana biasonê mênyu ang nak dasêi amên bi belek skulah. Skulah nê kulo coa si uak kuni umêaknê, amên si moi skulah  têmingia krita cuma kêkiro duai puluak menit. Hana tingêa ngen kêduai tun tuainê dê sibuk trus ngen kêrjo. Inok Hana kêrjo jijai playan nak supermarket agok uak kuni umêaknê. Inok Hana brakat min motor, amên tiaknê kêrjo nak bengkel motor dê têmuan mamaknê. Tiak ngen inok nê biaso belek kêrjo kêkiro jam lemo pêlbêak. Têtiko ja ang ade kêkêmuk nak mija cuma ade sosis, mie instan jano nuget dê ade nak kulkas. Bilai o Hana sudo siyuk si biaso mukêa dua nuget monok lok gnureng utuk mukmêi bilainê, bi mêsok si langsung mukmêi su ang kerno tun tuai nê ati belek, barêak o ba si manêu gesea tip bilai.


Ade dau aktifitas dê nam itê manêu nak waktau luang, kuni itê gêmuno waktau cuma utuk berlaha-leha nak dasêi berbilai-bilai lêbiak baik itê gêmuno waktau o ngen kegiatan dê ade manfaatnê, mislnê itê gêmuno waktau o utuk mêrsih umêak, supayo umêak jijai bersih ngen nyaman. Coa gi bakêa mngêding amên itê misai waktau utuk beberes nak dasêi, awêi mersih bilik, mersih dopoa, mersih ruang tamu ngen mersih glung umêak, mukut latêt supayo kêten bersih ngen rapi. Do igai amên itê cet mbersih umêak ngen glung umêak, umêak tê jijai sehat ngen baês ulêsnê dê niênnê umêak tê uak kuni penyakit.


Luyên kuni acara nikêak ngen cao adat nak Jang kulo ade acara ngut uyo coa nyêp. Uku amên nak sadêi ayok masuk puaso kulo cet milêm acara adat yo. Acara yo gennê bêlangia, jijai ayok masuk puaso itê rêrami moi biyoa lai paok sadêi mênai sêsamo, itê mênai kulo cao si mênai bleseng amên dê sêlawêi makêi kain gennê sahan, amên sêmanêi ade kulo dê makêi sahan tapi dau kulo dê makêi sêruwêa dê pêtingnê sopan. Amên coa salêakku nak Sumatera ade kulo dê makêi cao yo luyên kuni sukau Jang, barêak Plimang, Lampung mungkin ade ugai dê luyên tapi gennê kulo bi lêluyên, amên nak pnan keme gennê bêlangia nak pnan luyên gennê bi pasêtba coa si srai.


Dê paling an uku tinget lêm pelajaran agamo o waktau uku gi SMA. Waktau nak kêlas duai keme dê kelas najêa guau agamo keme waktau o sêmyang jenazah. Kanyo uku kulo coa mlajêa sêmyang jenazah yo, memang waktau SD jano SMP ade bêlajêa tapi kêrno coa meker igê jijai pelajaran yo cigai tingêt igai. Waktau nak SMA o keme nêluak dê do moi muko utuk praktek sêmyang jenazah yo, mingau ayok yo guau bi madêak amên uyo pelajaran prakteknê, kêrno uku sabên mêak coa apêa waaktau praktek jijai kêlmênnê uku bogoa mapêa kutê jano pao dê nêbaco. Kuni di ba akhirnê uku lajau apêa baconê, jijai utuk itê dê ati apêa coa ade bênêknê amên itê lok bêlajêai utuk sêmyang jenazah yo.


Ade pao tu tuai têmgêak nyên amên anoknê main game, mnurutku kunyau ba si main dê pêtingnê main gamenê o coa majêa si jijai kidek. Dau uyo tun nam sukses kêrno si nam jijai juaro nak kompetisi game, amên nam itê mêlêi namên ngen anok tê dê dipê game dê baik ngen dê dipê dê coa baik. Anok kulo asaiku snang ngen itê nam mêlêi waktau jano mênêa si nam bebas main game nak dasêi, itê tingêa matur waktau utuk anok tê nam mpas galoknê nak dasêi. Amên uku anok-anokku uku dêmukung amên memang ade hal dê baik utuknê têmasuk main game yo, sapêi uku kulo lok made gen dê si perlu, misalnê alat utuk main game yo do o kutê pasêt uku usaho made.


Beda nak kulam beda kulo nak laut, Amên ngewea nak laut itê coa perlu dau mêmêcêm upan makonê hobi yo ngut ba uyo ati uku têmingêa. Utuk nak laut luyên kuni pnan dê padek upan o kulo pêngaruh nyên, barêak uku galok amên tu un moi laut biasonê upan bi sênyapku kêkêdau bilai ayok tu un. Nak pnan keme utuk mesoa upan dê gi segar itê cukup moi pnan tun têmarik ja ing nak biding laut, nak di itê nam miliak upan dê gi bêlau jano cumi jan kan dê luyênnê dê nam makêi gen upan. Amên dê nak biaso uku tu un dê pêtingnê kan o gi bêlau, coa miliak kan jano bae, memang amên dê padeknê cumi ngen kan têtitik barêak kan trai, amên kan itê têmukua ngen tukang kan mungkin kan lêbêak dê bi nê es biasonê coa kan garang muk.


Biaso uku amên ngen têtanggo o awit bêbagiak kêkêmuk amên gidong ade kêmuk baik, misalnê amên uku kuni luwêa kota biasonê uku min jano dê khas kuni di cêcoanê bêbuak dê ade nak di uku min belek. Sapêi dasêi do o uku biasonê langsung cêm êi utuk magiak têtanggoku, amên uku beleknê agok gacang coa sapêidasêi uak malêm do o langsung nagiak, amên bi sêkêlmên pêpueng uku magiaknê. Uku nak ipê bae tingêa têtanggo dê paok ngen uku o uku mangêp kêluargoku, jijai amên ade jêjano ngen si do o uku mêstai harus namên gacang, amên nam uku têmulung pasti uku bakêa têmulung, makonê Alhamdulillah nak ipê bae uku tingêa do o tun dê paok umêakku rêrato nginau amên uku bi cigai tingêa nak di.


Kutê barang elektronik lok si TV, rêdio, kulkas jano dê luyênnê kutê barang yo nam bae usak amên itê ati namên caonê. Amên nak umêak keme kutê dê mnyakut ngen barang elektronik yo uku makêi gennê stabilizer, manfaat stabilizer yo utuk alat elektronik tê bêbênêa mnulung utuk alat tê mêak mudêak usak, ipê igai uyo mêak gi nak sêsadêi nak kota bae gi masiak tegangan listriknê awit kênek tu un, ngen adenê listrik barêak yo do o dê gi gacang musak alat elektronik tê. Nak sêsadêi do o dau barang dê usak kêrno listrik yo, do tun sadêi kulo ja ang amên dê makêi gennê stabilizer yo, si malas têmukua jano si ati namên manfaat stabilizer yo do o atiku namên, amên itê dê tingêa nak kota rêrato bi pasêt namên.


Waktau uku gi nak Jogja ade kêmuk utuk kêkucêp dê coa nyên uku lok kêmcêp, kêmliak nê bae asai janying gennê belalang gureng. Amen uku kêmliak tun dau têmukua mungkin asainê padek,tapi uku coa têkêmuk, nak daerah ku jano sadêiku belalang yo dau tapi cao pêrnêak uku kêmliak tun têmakêp utuk nêmuk gen kêkucêp. Tapi ade kuwat ku snang nyên muk belalang gureng o, pêrnêak uku têmnai gen asainê, si madêak bi lok srai ngen asai udang jano kêtêm gureng, amên uku janying kêmliak bêtuknê kadêak ba padek asainê nadêak kuwatku coa gi uku lok muk kêkucêp yo. Awêi coa ade kêkucêp luyên kadêak ba uku nyemen coa gi uku kêmelet belalang gureng yo.


Ade kêis ade kulo gennê siwar, bedanê amên kêis o bêtuknê agok titik panjangnê kêkiro têlau puluak senti, amên siwar agok lai amên itê kêmliak bi lok si awêi matai kujua tapi pakêi so ong kulo. Uku kulo ade têmuan amên istilah keme dio dêpasang. Siwar yo biasonê nêmin sêpok ngen kêis utuk têaten amên nikêa, jijai kêis nêpek nak pingang siwar o nêgong. Dio kulo dê pasêt ade mêgong o kêtuai adat kêrno uyo gunonê cuma amên ade acara adat bae makêinê. Amên tun kayo bi pasêtba si amên mênêa ulêak lai nak dau itê kêmliak api bae dê makêi jano min siwar yo, nak di ba itê namên apisi do o. Awêi nadêak yo nano sênyatai yo coa si nam api bae makêi do kulo coa kutê tun têmuan sênyai yo. Uku mujua kuni silsilah keme ade têmuan makonê nam tu un ngen uku.


Amên itê ade mesin cuci padeknê dêbulên dêbat itê mêrsih kutê, ade cerito mesin cuci nak pnan kuwatku padêaknê jak si têmukua ati pêrnêak si mêrsih nge mukok arêak ruda nêpapnê. Jijai waktau uku madêak cubo mukok pas kulo uku gidong pnannê si mukok, si têkanjêt kêmliak isainê nak lêm o coa tê namên gen pao, muloi kuni gês bênang sapêi ade caci kricing nak lêm bêak ruda o, tamêak igai bi dau kotor ngen ade lumut kulo nak lêmnê. Utuk itê dê têmuan mesin cuci yo awitba itê mukok ngen mêrsih supayo mesin cuci tê o coa dau pêgas nak lêmnê, dio kulo nam mênêa gacang usak amên itê coa mrawat.


Kutê itê waktau gi titik bi pasêtba ade do permainan dêitê paok si tip bilai main, awêi uku waktau gi titik kêmbiak snang main bal. Umaêak keme coa uak kuni umêak sêkulah jijai paok si tip bilai o nak di ba pnan keme gabok, biasonê ayok moi mini keme kêmnek lemeu lai kilêak, keme moi dê gi agok uai trus nunyea utuk kmem main bal. Uku ngen kêkuwatku belek kuni sêkulah nak lapangan oba pnan keme main bal, dê coa mudêak uku mlupo o waktau o ati si tun jêmuwoa bal kuni plastik awêi uyo, jijai utuk balnê keme makêi lemeu lai tapi harus nunyea kilêak amên coa o têlo, dioba dê utuk titik uyo cigai pêrnêak uku kêmliak awêi keme bêl o.Mok lemeu têtiko sapêi jênalang tun dê têmuan pun lemeu o kêrno keme biasonê coa ngadêak amên lok mok.


Utuk nam témulung kebutuhan kéluargo utuk méméi dau dé coa kérjo biasoné mésoa ide jano cao utuk nam jagéa nak uméak, ngen i o nam manéi kérjo bébilai ngen coa témingéa anok. Ade kékédau ide jagéa nak daséi dé nam cémubo misalné mukok agen pulsa ngen paket internet. Kebutuhan pulsa ngen paket internet uyo taméak dau. Dau tun dé perlu pulsa ngen paket yo kérno biasoné tip bilai dau mabis waktau ngen handphone, utuk nam manéu usaho yo, coa perlu harus témuan konter khusus modal utamoné adeba handphone ngen spanduk do o dé jijai informasi nak muko uméak nam kulo ménéa promosi usaho yo nak media sosial jano pésén kak wa jano sms.


Amên itê mêding jêmau nak dasêi, itê nam misai waktau ngen olah raga. Luyên kuni mênêa itê snang kegiatan yo kulo bakêa mênêa awok jijai sehat. Olah raga kulo nam itê kêmrêjo nak dasêi. Ade kêkêdau olah raga dê nam itê kêmrêjo nak umêak ngen nam kulo nak luwêa. Tênulis nak pexels.com olah raga o ngen itê makêi hula hop memang dio permainan dê sederhano tapi efeknê baik utuk awok. Utuk slawêi cet main hula hop do o dapêt mênêa pinging jiai baês, amên utuk smanêi main dio nam mênêa stamina smanêi dê pêak bêak jijai baik. Olah raga hula hop yo dapêt kulo nam mênêa kuwêt arêak blat, têmulung tê mu un bênêk awok ngen têmamêak energi. Mnurut American council On Exercise, dê tnulis nak New York Magazine, olah raga hola hop ruponê nam kêmu ang tujuak kalori per menit, luyên kuni o aktifitas yo dau manfaat nak blat inti, bêtuk awok ngen sirkulasi awok.


Mngacap coa si cuma nam pueng jano pêlbêak bilai bae. Olah raga dê paling mudêak yo nam kulo nanêu pas kêbilai panês do o dau kulo manfaatnê, tapi mngacap pas bilai panês o memaang perlu têatêi kêrno matai bilai o panês nyên. Makonê pêting utuk kêmliak kracok jano bajau dê nakêi ngen kondisi hidrasi awok. Hidrasi waktau kêbilai panês o awok lêbiak dau kêmluwêa eteng nêbaning ngen pêlbêak bilai. Eteng dê kêluwêa kêrno olah raga ngen  panês matai bilai, kejijai waktau mngacap nak têngêak bilai o coa ade persiapan ngen biyoa dê gênêp do o bakêa mênêa kram nak kekea, ternyato utuk muk biyoa dau o perlu nyên utuk mngacap têngêak bilai, muk biyoa kulo lok dêdidik supayo kram ipê igai sapêi pisan waktau mngacap têngêak bilai o coa têjijai igai.


Nak lêm agamo bi pasêtba ade pnan ibadahnê, amên nak agamo Islam mungkin lêbiak mudêak itê têmau nak ipê bae nak Indonêsia. Ade masjid ade kulo mushallah kaduai yo srai bae gunonê adeba utuk sêmyang, dê mbisonê o amên mushallah cuma utuk sêmyang ngen utuk ngajai bae jano mungkin nam kulo utuk acara agamo dê luyênnê, dê ku angnê mushallah yo coa nam makêi sêmyang Jum’at biasonê kulo bangunannê agok titik, amên masjid bi pasêtba nam utuk sêmyang Jum’at. Uku pernêak singêak nak do masjid nak luwêa kota, bagunannê lai baês kulo tapi waktau uku singêak di pas waktau maghrib sayangnê dê sêmyang didik, dê padeknê ipê igai masjid o lai dê sêmyang o tunnê rami.


Tip dê ade nyabai bi pasêtba bakêa matêi. Matêi adeba dê pasêt iê madêp, dê jijai bang kuni dênio moi akherat. Lêm khotbah dêbat yo temanê adeba makêt dê nêmin sê ati mêningêa. Hal jano bau utuk persiapan tê ayok matêi dê nadêak nak lêm khotbah yo, pertamo beramal sebaik-baiknê. Lêm surah AL-Mulk ayat 1-2 Allah SWT berfirman dê tainê “ Maha suci Allah yang menguasai segala kerajaan, Dia Maha Kuasa atas segala sesuatu, yang menciptakan mati dan hidup untuk menguji kamu. Siapa di antara kamu yang lebih baik amalannya dan Dia Maha Perkasa dan Maha Pengampun “. Persiapan dê keduai  sêmyap amal dê trus mêngalua pahalonê ngen têmamêak dau amal jariah, lêmau dê ade manfaatnê ngen dêmidik anok dê soleh dê dapêt dêmuo itê sudo yo. Persiapan dê terakhir bêduo supayo dapêt husnul khotimah, antaro tando utamo husnul khotimah o nam mbaco duai kalimat syahadat.


Sumatera o dau kêkêmuk kuni diyên, dau barêak juadêak makêi diyên. Utuk kêmuk ngen lapên mukmêi dio kulo kêmuk khas kuni sadêi keme pêgennê kulo kuni diyên. Diyên dê bi mêsok itê mok daging buaknê bae sudo o itê têmamêak silai didik naik nam lêm gêlok mêak sapêi ade udaro masuk, abiak duai têlau bilai bi jijai gennê Têpuyok. Amên têpuyok yo dau tun galok amên tênamêak didik moi lapên jano si pindang jano lapên satên. Uku biasonê têpuyok yo bi pasêt uku sêmatên nunok kan, amên bi mênêa lapên têpuyok mêak coa tingêt sêkulêmnê, utukku biaso pas utuk sêkulêmnê o pêtêa jano kabêu. Lapaên puyok sênatên ngen kan amên asainê kêmbiak padeknê, utuk dê ati pêrnêak muk buliak cêmubo kuni dêdidik, amên bi têmau asainê bi cocok ngen dilêak bi pasêtba sudo yo gi bakêa kêsoa nak ipê ade tun jêmuwoa têpuyok.


Kegiatan liburan ngen kêkuwat dêbat yo keme lalau moi Jogjakarta, keme mêsoa pnan kêkêmuk dê padek nak Jogja. Coa si cuma pnan wisata bae tapi kêkêmuk nak yo kulo dau kêkêmuk dê bi terkenal, awêi gudeg Jogja dio adeba kêkêmuk khas kuni Jogjakarta. Gudeg dê terkenal nak di o Gudeg Yu Djum, gudeg yo coa ade kuwêak ngen asainê mis. Gudeg yo dê paling legendaris nak Jogja, dopoa utamonê ade nak dalên Kaliurang km 4,5 Mbarek si tukok kuni jam lêmo pueng. Itê kulo nam kêmliak ca o kêmsoknê dê gi masiak makêi putung. Gudeg Yu Djum yo dê pertamo mukok adeba ibu Djuwariah (Yu Djum).


Umumné kérjo nak kator o adeba pekérjo dé nak kator brupo matur ngen cématet kérjo dé néa supayo nam jémijai keterangan dé béguno. Utuk nam jijai kérjo nak kator ité wajib nam matur waktau, kérno nak kator do o ade absensi pas masuk ngen belek kérjo, date line tugas sapéi ngen janjai ngen tun o méak sapéi télat, luyén kuni o ngen kérjo nak kator harus ade jano mampu utuk miling lok si langsung jano coa langsung, negosiasi, sapéi nam utuk faham ngen kondisi perusahaan ngen méléi motivasi tun luyén, ngértai ngen cao-cao bisnis, misalné amén kérjo nak distributor mesin digital printing mako ité harus namén ade kédai mécém digital printing sapéi ade dé nam cémitak nak kaco jano dé luyénné.


Alat musik tradisional kuni Lampung ade gennê serdam, utuk main alat musik yo cao nê tên yup, alat musik tradisional dê têgen serdam yo bahannê kuni buluak, serdam yo têmuan irama pentatonis luyên ngen suling, nak alat serdam yo nada dasarnê G = do, lubangnê o ae lêmo dê ade tangga nadanê do, re, mi, sol, la ngen si ( 1, 2, 3, 5, 6 ngen 7 ). Fungsi alat musik serdam yo bi lok srai ngen suling, cao mainnê kulo bi lok srai, tapi lubang nak pakêanê ago lai kuni suling, jijai tip alat misik kuni do daerah ngen daerah luyênnê o dau dê gesea srai, cuma cao madêak ngen cao mainnê dê coa si srai.


Do igai dê uku tingêt nyên waktau muloi bêlajêa sêmyang, kêrno uku bi nam ngajai jijai utuk bêlajêa sêmyang yo coa brapo payêak. Pertamo uku bêlajêa o sêmyang subhu, memang rakaatnê didik dê mênêa uku gacang nam ipê igai guauku waktau o tun Muhammadiyah jijai subhu o coa makêi qunut, kêrno dio kulo uku an coa nam duo qunut. Makonê waktau uku tingêa nak pna dau tun NU do igai nak masjid o kulo tip subhu makêi duo qunut aku kulo harus nam mapêa duo yo, genne bi cigai uai igai agok saro kulo ba mapêanê kêrno ade asai lok nam uku mêlajêa trus ngut uku apêa. Awêi ipê itê nam sêmimok imêm waktau itê jijai makmum amên itê coa apêa duonê.


Judul Khotbah dêbat yo cukup mnarik isainê adeba agamo adeba nasehat. Nak lêm khotbah yo sênapêi penjelasan masalah amên tun kêmliak aib jano ade ku ang nak tun luyên mako si harus gacang mêlêi nasehat ngen dê mênêa aib o lêm dapêt ridho Allah SWT, ngen utuk tun dê nêlêi nasehat o cêcoanê lok têmimo jano têmi uk nasehat o amên nam manêu jano nasehat o kêrno nasehat o manfaat nyên utuk nê, dioba dê nadêak agamo adeba nasehat. Allah SWT mêlêi namên ngen itê amên api dê pêcayo ngen beriman bakêa mêlêi ngen têmimo nasehat dê ade manfaatnê utuk dapêt ridho Allah SWT. Nasehat o bêrupo kato dê ade tai i o kulo ngen cao mêlêi nasehat ngen kêkêdau kebaikan nak lêm klok ngen perbuatan.


Ade kêkêdau alasan gêntai jijai koki adeba profesi dê hebat. Nê baco nak Tho Town Dish, kerjo jijai koki o memang mulia, kêrno koki slalu mênêa tun snang utuk muk hidangan dê padêk. Koki yo bi terlatih ngen mahir nak lên ca o sêmyap kêkêmuk biasonê pokus moi hidangan khusus. Juru utamo ngêsok jano koki nak lêm baso Inggris chef brasal kuni istilah chef de cuisine kuni baso francis tainê dê mêlêi arahan jano keplo dopoa. Chef jano koki yo têmuan kemampuan nak lêm tehnik utuk mênê kêkêmuk dê srai asai nê. Luyên kuni o perlu kulo ade ide kreatif utuk mênêa mênu kêkêmuk dê bêlau, makonê chef jano koki mabis waktaunê utuk cêmubo ngen dopoa jijai laboratoriumnê.


Dau kêkuwat tê dau kulo prêngoinê, tingêa ngen itênê bae nam coa itê têmotoa cao kêkuwat tê o. Uku ade kuwat dê kuni titik ngut uyo keme coa pêrnêak putus hubungan walau keme bi sêsamo tuai tapi utuk bêkuwat do o têp ngut uyo keme awit têmau, amên si coa moi umêakku uku dê têtiko moi umêaknê. Keme bêduai o kulo lok saling namên kabar têtiko amên coa nam mubung biasonê uku magêa moi umêaknê walau jarak umêak keme agok uak, i o kulo ngen si amên si ade mlitas moi arah umêak keme si pasêt singêak têtiko nguta sapêi kêkêdau jam, ipê igai amên an coa têmau. Dau dê kuwatku dê luyên tapi ngen kuwatku dê do yo asai bi sêpasuak nyên ipê igai ngen almarhum tun tuainê uku bi mangêp tun tuaiku kulo.


Uku o amên kêmliak tun gidong olah raga ipê igai olah raga o uku kulo snang, biasonê uku galok milêm walau têgoa coma utuk kêmluwêa eteng didik. Ade waktau o uku pas gidong gabok pnan sêpasuakku, si nak belek umêaknê o ade lapangan badminton, pas uku kini si gi rami gidong main ngen tun paok umêaknê, uku lajau ba moi bêlakang kêmliak api pao dê main. Coa an uku têmoton têbo o ade dê bi payêak lok minoi gitêi dê main, sêpasuakku o mêluak uku tu un main, tapi uku coa makêi sêrwêa khusus olah raga, kêrno coa ade dê lok gêmitêi dê main o akhirnê têpakso uku dê gêmitêi, coa an main uku kêrno kêbiak serunê uku coa sadar amên uku makêi sêrwêa biaso. Têtibo ade suaro sreet uku têkanjêt ruponê sêruwêa dê uku makêi sgit, mujuanê coa sêgit pisok. Utuk itê dê biaso olah raga jano bae mêak cêcubo amên coa makêi sêrwêa dê khusus olah raga, têtiko itê coa sadar amên itê makêi sêrwêa biaso.


Utuk tanêm uai do o itê agok gacang nam mêding aseanê, tapi amên itê tanêm tuai aseanê an sapêi pat jano lêmo taun baru itê nam mêding asea do o kulo amên itê mrawat kêbun tê. Barêak uku dê pêrnêak tanêm uai kêrno samo mot tanêm tuai ngêlai do odau uku têmanêm têtanêm uai, awêi cabe, sawi, kol ngen dê luyênnê, asea kuni o uku nam têmutup kêkêmu bêbilai. Sêbênêanê amên uku mêding utuk nam tanêm o coa an itê mlajêa, ngen itê kêmliak bae do o itê bi nam, tapi têtiko itê ku ang sabar kêrno mrawat tanêm uai o lok bêbênêa nrawat, mêak sudo têmanêm trus têningêa sapêi bêbulên bi pasêtba coa brasea. Uku pêrnêak têmanêm cabe pas uku panên go cabe gidong la ang, nak yo ba asai itê têmau jêrkai lainê, do igai tun dau coa ade dê têmanêm cabe gi tê oba dê ade, jijai utuk go coa tun nam milok, kalaupun si têmawêa coa si bêa igê gonê gi masiak la ang.


Wisata dê gidong rami nyên uyo ade do gennê Kahyangan Skyline. Pnan wisata bêlau dê ade nak Lembah Bukit Seroja, Wonosobo jan paok ngen wisata Dieng. Wisata bêlau yo dau têmawêa pemandangan ijo têbo ngen udaro dê sêngok. Kuni tebo yo itê nam kêmliak têbo ndau tebo Sindoro Sumbing nam kêmliak kuni pa ok, coa si Cuma do o ade kulo jamen kaco ngen ja ing lawêak dê nak bêaknê langsung madêp moi Telaga Menjer ngen biyoanê dê kêten ijo agok biru. Ade dau spot foto dê itê nam makêi awêi area outdoor dê nalas tun ngen dukut buatan ngen wahana paralayang dê bakêa mênêa itê tamêak nyap.


Awêi tênulis nak The Tohoku Journal Of Experiment Medicine tawai nam kêmuang kadar hormon stres, awêi kortisol ngen epinefrin. Film nam jijai sarana rileksasi dê nam mubêak suasano atêi ngen nam kulo milok jano kêmuang depresi. Têmoton film komedi nam mpas hormon snang awêi serotin ngen mênêi itê nam lêbiak nyaman. Jijai walau tawai o coa si ubêt dê paling baik, tapi tawai yo nam mêlêi manfaat dê lêbiak baik utuk mental ngen fisik kêrno cet tawai dê itê mênêa. Nak lêm study taun 2008 dê kênluwêa American Phycological Society, dau peneliti têmau amên tawai o nam têmuun têlau kadar hormon.


Amên tun dê ati cubo idup nak têbo do o si coa nam mbayang awêi ipê, uku bi sudo cêmubo kêkiro duai taun. Jijai utuk idup nak têbo do o itê siap utuk nam uak kuni tun dau kêrno utuk nam belek msadêi tip bilai jano tip mingau o coa gi mungkin, awêi dê uku pêrnêak manêu do o bêbulên coa kêmliak tun dau ngen utuk informasi kulo coa itê dapêt. Utuk bêbilai do o ulêakku kêmrêjo kêbun ngen têtanêm jano dê nam têmanêm. Amên utuk kêkêmuk dê pêtingnê ade bêlas, silai ngen minyok, amên bahan yo ade do o utuk lapên coa tê renyeng, ngen itê têmanêm bae do o bi lêbiak kuni gênêp amên utuk tê. Biyoa coa ku ang amên nak têbo ipê igai uku waktau o mênêa pnan jano ponok do o coa si uak kuni biyo dê ngalua kuni têbo, jijai kutênê amên utuk itê idup do o bi gênêp, tapi amên utuk tun dê coa biaso sunyai asaiku coa gi taên idup nak têbo.


Ade kêkêdau sayuran dê nam nêmuk matêak asainê baik tapi kulo dau vitamin ngen mineral dê gi lai. Muk sayuran matêak ca o teratur efektif utuk jêmago kesehatan babok. Ade kulo pa o sayuran nam mênêa itê coa gacang kêten tuai. Kandungan nak lêm sayuran matêak o dau manfaat utuk awok kunyau coa gacang kê ut babok awok. Biasonê sayuran matêak sêndio utuk skulêm mukmêi gen kuwat samêa, biasonê dê cet itê têmau adeba lêpang. Lêpang o nam kulo amên lok mlapên tapi dê daunê lêpang cet tun muk matêak bae kêrno lêpang yo memang dau manfaatnê utuk babok papêa ngen utuk kêmcang babok.


Kêmuk kuni pnan keme Kulau khususnê Jang adeba lapên lêmêa. Lêmêa yo bahannê kuni lêbung, jijai lêbung cêncong dê bi ndêm kêkiro têlau jano pat bilai. Lêmêa yo ade mon khasnê mungkin amêntun ati cobu muk lapên yo ja ang si lok kêrno monnê agok sle. Lêmêa yo amên kênsok sênatên tênamêak kan awêi kan mên, kan mas jano nila asainê kêmbiak padeknê, amên itê makêi kan laut biasonê agok ku ang padek. Barêak keme tun dê idup nak ratau  ja ang têmau lêmêa yo, tapi keme têp inau ngen kêmuk khas Jang yo, makonê amên ade dê belek msadêi amên si bi blipêt belek igai biasonê walau didik si bi pasêt min. Utuk nam muk lêmêa yo itê harus cêmubo didik kilêak mêak meker monnê. Amên biade abiak duai jano têlau kilai muk uku yakin sudo yo gi bakêa lok muk igai.


Ade kêkêdau hobi dê tun têmuan, tapi adê dê cuma sekedar hobi bae ade kulo hobi dê nam mênêa ade manfaat utuk kesehatan mental awêi mênyulam, têtanêm, mênet, ngêsok, melukis ngen dê luyênnê. Ngen hobi mako dio bakêa kêmuang stres ngen nam mênêa pekeran agok lêngan. Tapi nyatonê hobi iso si utuk misai waktau bae tapi hobi kulo nam mênêa itê snang ngen masêak bakat tê, dau kulo hobi o nam dapêt caci. Lêm miliak hobi dê itê meker o jano dê itê galok ngen snang, hal jano dê itê lok manêu, ngen i o hobi bakêa itê nam makêi ca o maksimal.


Kêrno nilai gizi ngen gunonê lêm perkembaangan anok, susu adêba dê baik utuk nênêm titik ngen jêmijai utuk sumber kalsium lêm kesehatan têlan ngen epen. Tetiko dau titik coa galok muk susu. Titik coa galo muk susu kêrno adê kêkêdau alasan misalnê coa galok asai susu ngen warno nê, adê kulo titik coa galok kêrno mon nê adê dê sudo muk susu tênêi gis sapêi diare, mungkin kulo ade dê jêmau ngen ca o mênêa susu nê. Amên titik coa lok muk susu, ade kêkêdau ca o nê utuk tun tuai mênêa misalnê mêlêi dê didik, mênêa kêkêmuk kuni bahan cênapua susu ngen nêa kêkêmuk dê luyên nê. Ade kêmuk dê nam gêmitêi susu awêi juadêak ngen ruti tênamêak butter, kêkêmuk kuni keju dê bi nola, olahan yoguart mislanê salad buak, es krim ngen milkshake jano jus lemeu capua susu.


Waktau libur uku ngen keluargo cubo mêto moi kêbun buak nak pnan keme, nak di ade dê khusus buak lemeu mis, buak apel, buak diyên ade igai buak jamau kristal jenis jamau têlung dê ijatnê didik. Keme moi pnan dê lemeu kutê, jijai nak di o ca o nê itê masên nak luwêa be nak lêm itê nam mok trus nêmuk kêdau baê itê têkêmuk, jijai coa nam min kêliwêa amên lok min itê nam têmukua nak dalên itê belek. Amên nak itunganku coa si rugai dê têmuan kêbun o soalnê tiket masuk dikup tun dewasa o lêmo bêlas ribau, amên titik dêpuluak ribau. Uyo itê mitung go lemeu amên itê têmukua nak pasar jano toko buak dêkilo duai puluaak lêmo ribau,amên itê mini paling kuwêt itê muk yêngêak kilo do o bi dau, ipê igai titik aling grot, mabis têlau soa do o bi sêgêak da.


Kuni itê bogoa muang waktau luang tê utuk dê coa bguno, itê nam kulo misainê ngen kêkêdau aktivitas titik dê ade manfaatnê. Ade kêkêdau ca o itê nam makêi waktau o, misalnê klongon pueng itê nam mêrsih umêak jano mênêa amên ade dê usak, ngen adenê kegiatan o kten aseanê dê niênnê amên itê gêrok awok kulo sehat. Tip tun ade ca o mêmasing utuk misai waktau ade dê majok kuwat kopoa samo ngênguta, ade kulo ngen kuwat lalau ngewea, ade kulo dê misai waktaunê ngen bêbênêa istirahat nak dasêi. Awêi uyo dau pnan misai waktau ngen kêkopoa ngen kêkuwat samo ngupi, trend uyo ngen istilah coffee shop, bi dau pnan ngupi barêak yo dê bi mudêak itê têmau. Ipê igai uyo bi dau kulo mêmêcêm kupi dê nam itê mêsên awêi ipê dê galok tê. Utuk misai waktau luang itê nam mênêa rêncano ngn kêkuwat têmau nak pnan ngupi dê padek samo manêu silahturahmi ngen kêkuwat.


Jenis olah raga ekstrim luyên kuni olah raga dê biasonê. Olah raga yo dau bakêa bahayo ngen dau syarat utuk itê nam cêmubonê antaronê utuk tun dê têmuan kêbinai kêrno olah raga yo adeba dê dau resikonê, makonê utuk tun dê biaso olah raga yo harus dapêt pangawasan jano kêamanan dê nêniên supayo uak kuni bahayo. Ade kêkêdau olah raga ekstrim nak dênio awêi pertamo jun payung, olah raga jun payung yo jijai olah raga ekstrim kêrno mlupat kuni pêtbang kuni pnan dê lêkat, keduai kêmnek têbo, waktau kêmnek têbo o harus ade persiapan ngen harus kulo ade kêbinai dê kuwêt utuk nam manêu kuni kondisi têbo dê pasêt dau resiko, ketêalu arung jeram, olah raga yo nangêp ekstrim kêrno biyoa lai dê niliak o biyoa dê dê ês dio dau kulo dê bakêa jijai bahayo, kepat kêmnêk têbing, olah raga yo kulo nam nadêak ekstrim kêrno dê manêo harus tun dê pacok nyên ngen bi dau pengalaman ngen alat-alat kulo dê gênêp utuk kênek supayo nam milok bahayo.


Nak mêmasing sêkulah pasêt ade gennê ekstrakurikuler adeba kêgiatan nak luwêa pelajaran formal dê nanêu siswa nak sêkulah. Ekstrakurikuler biasonê nak luwêa jam bêlajêa nak kurikulum standar. Ade do kegiatan ekstrakurikuler adeba basket dê têmasuk kegiatan nak luwêa jam bêlajêa utuk smalur minat, bakat ngen galok siswa. Luyên kuni o jijai motivasi siswa kulo nak lêm misai kegiatan sêkulah. Baskêt adeba cabang olah raga beregu nak ipê main baskêt yo dê ainnê ade duai regu tip regunê ade tun lêmo, ngen tujuannê utuk nam mênêa jano dapêt cêmitak nilai dêdau ngen nam pmek masuk bal moi kranjang lawên. Bal buliak nêluk, tênpok, nopêr moi ipê pnan kuwat dê tim tê. Main basket yo itê nam mi ing bal dio cao usaho utuk min bal sapêi moi kranjang lawên, cao mi ing bal dê bênêa o ngen do tangên nam tangên kidêu jano kanên, tujuannê utuk mêsoa peluang têmbus lawên ngen cêmnok waktau main.


Tun dê dau sibuk nak luwêa aktivitasnê tip bilainê nisai ngen kêrjo waktau luang nak dasêi gênunonê utuk dau istirahat kêmaên payêak. Tapi utuk dê biaso kêrjo, gên ulêak nak dasêi coa ade meneng bae, waktau barêak yo gi bakêa mênêa jêmau. Sêbênêanê dau dê nam itê kêmrêjo nak dasêi utuk misai waktau luang tê dê ade manfaatnê, misalnê itê blajêa ngêsok, ngêsok o kulo adeba ulêak dê positif nak dasêi dê nam itê kêmrêjo. Nam itê muloi blajêa kuni medsos barêak tmoton kilêak nak youtube sudo o itê nam lajau blajêa cubo mênêa, ca o nê itê sêmyap menu dê mnurut tê dê agok mudêak, sudo o itê muloi sêmyap bêbahannê itê nam muloi kêmsok. Amên bi mêsok itê kêmcêp padek mako itê nam majok kuwat jano sêpasuk utuk mukmêi spok.


Ubai kiyêu adeba bahan dê nam molah utuk mêmêcêm kêmuk. Bahan yo kêmbiak mudêak itê mêsoa kêrno dau tun jêmuwoa jano têmanêm, sêbênêa nê utuk têmanêm dio coa si saro makonê galok itê kêmliak nak iding umêak jano blakang umêak amên ade tanêak kosong dau tun têmanêm. Amên itê lok mênêa kêkêmuk awêi kroket misalnê, itê perlu ubai kiyêu dê bi kênkok trus kênukus sapêi mêsok, bi mêsok nakêt trus tênutuk sapêi alus, trus tênamêak gulo, mtiga ngen keju, kutê bahan nunok jijai do sudo o nêa bêbulêt jano amên lok agok baês igai tênamêak gêlpung panir, trus gênureng sapêi kten mesok jano kten kuning luwêanê do o tainê bi mêsok sudo o nakêt, dê padêknê nêmuk gi agok panês.


Kêmnek krita gunung adeba olah raga têmasuk ekstrim kêrno makêi krita off road, mlitas dalên dê biaso makonê utuk nam manêu olah raga yo biasonê ade krita dê bi nê coa khusus. Luyên kuni o perlu kulo ade alat tambahan awêi helm, utuk sêkoa ngen utuk kêtot supayo uak kuni resiko bahayo. Min krita nak têbo yo nam kulo mênêa itê snang, luyên kuni mênêa itê sehat awêi jêmago bênêk awok, kesehatan jatung, kêmuwêt awok kuni dau penyakit ngen nam jêmago mental. Ngen krita yo ade tantangan dewek misalnê itê min krita têmu un têbo, nam milok jano dê madang dalên ngen dau igai. Krita gunung yo luyên ngen itê min krita biaso, krita gunung yo itê harus ade kêpacok kêrno dalên dê harus itê manêu o. Luyên kuni o kulo dê min krita yo harus mêrikso amên ruda gigi o coa ade masalah supayo tamên têmêak gigi dê itê makêi mako tamêak padek itê min kritanê, gigi yo biasonê gênuno utuk mêlngan itê min kritanê.


Kêkêdau rupo menem do o ade dê baik utuk kesehatan ade kulo dê bakêa mbahayo nê, awêi susu misalnê dio mênêa awok sehat kêrno si dau mêngandung protein ngen vitamin, ade dê ku ang baik utuk kesehatan kulo awêi dau menem dê mêngandung zat pewarno tênamêak igai bahan kimia dê luyên nê. Nak yo itê lok mbahas masalah susu, susu ade kêdau mêcêm nê ade susu hewani ade kulo susu nabati, susu nabati awêi susu nêa kuni kacang tahu, di o dau nyên manfaatnê utuk kesehatan ipê igai uyo dau mêcêm nê ade dê tênamêak asai strowbery ade kulo dê asai coklat, kêrno dau mêcêm o ba dê têmamêak titik dau galok têmukua ngen menem susu yo.


Badminton dioba uku dê galok main waktau gi titik, kêrno tun tuaiku hobi kulo ngen olah raga yo jijai uku kulo nam main badminton yo kuni titik. Waktau o uku gi tingêt raketnê o atisi luyên dê kuni kiyêu, amên uyo bi dau mêmêcêm ade dê kuni bahan carbon ngen dê luyênnê. Amên keme gi titik bêl o dê coa têmuan raket nam mênêa kuni kiyêu dê pêtingnê nam utuk main, nak latêt keme o jênijai pnan main badminton waktau o, makonê amên pêlbêak pnan keme rami dau tun gabok utuk main badminton yo. Mujuaba utuk zaman uyo utuk permainan olah raga yo bi dau nak ipê-ipê, muloi kuni pnan main biaso sapêi ade klub dê itê nam masuk moi mini, do igai muloi kuni titik sapêi tuai kulo ade pnan main utuk olah raga yo.


Amên itê moi Kulau khususnê moi daerah Jang jano Lebong biasonê nak toko jno umêak makan itê dau kêmliak jêmuwoa kêkêmuk dê nam itê min belek utuk rubo. Uku galok amên gidong musim diyên pnan keme dau kêmuk khas adeba lêpuk, dio utuk rubo kuni pnan keme tapi dê dio tun mênêanê musiman, amên gidong coa musim diyên ade kulo tapi biasonê gonê agok la ang. Nak yo ati dau tun dê mênêa khusus kêbun diyên, amên bi dau asaiku coa saro igê utuk bahan lêpuk yo, jijai gonê kulo stabil. Uku ade kêmliak tun mênêa lêpuk, ruponê coa tun têmamêak gulo igai kêrno diyên kuni pnan keme mêmis, do igai utuk capuanê o makêi bêlas ketan tapi coa si dau makêi, utuk capua o gunonê utuk têmlonê bae, ade kulo tun dê lok utungnê dau dê utuk jênuwoa si makêi dau capua tapi asainê ku ang padek.


Utuk olah raga itê nam miliak jano dê cocok ngen itê, i o kulo amên itê lok awok tê têp sehat itê nam manêu olah raga têngên bae itê nam. Kunyau itê agok sêmangat manêu olah raga yo itê miliak ipê olah raga dê paling itê snang, ipê igai nak olah raga ade pemainnê dê itê jêmijai favorit tê, nak do ba itê nam agok semangat muloi utuk olah raga. Biasonê itê manêu oalh raga o kulo ngen itê nam têmotoa cao pemain dê jijai favorit tê o, misalnê main Badminton utuk cao-cao dê si manêu utuk nam jijai mênang do nam itê mlajêa ngen cet kêmliak videonê jano kêmliak si main cao langsung.


Kegiatan dê sipnê utuk misai liburan dêbat yo dau mabis waktau nak umêak. Awêi ipê ca o nê keluargo nam misai waktau luang dê ade manfaatnê, amên miliak liburan nak dasêi mêstainê misai kegiatan dê nam masêak kreatifitas keluargo. Gegiatan dêbat yo ngêsok sêsamo, pasêt nyên dê padek asainê amên nak liburan yo nam mêmuk spok ngen keluargo. Mnurut fimela.com momên ngêsok spok keluargo yo dapêt mênêa hubungan lêm keluargo tamêak pa ok ngen nam mênêa lêbiak harmonis. Dio manfaat amên ngêsok sêsamo ngen keluargo, pertamo nam miliak menu bêlau dê ati pêrnêak cêmubo, kêduai nam blanjo spok ngen keluargo, do igai nam bêbagiak tugas ngen kutê anggota keluargo sapêi kêkêmuk nam muk spok.


Ngen adenê itê nam bisnis jano umumnê jagêa liwêt online ngen makêi aplikasi dio mênêa mudêak gawe tê. Amên ndingku dio bi mnulung amêk ngen cao yo, tapi itê kulo harus nam miliak aplikasi jano dê itê nam makêi tapi resikonê titik. Jagêa liwêt online yo luyên kuni itê coa brapo payêak, itê kulo nam usaho kuni dasêi tê bae, coa perlu igai itê tip bilai lalau moi toko jano bêbilai mabis waktau nak toko bae, do o dê bakêa mênêa itê jêmau. Ngen adenê dau aplikasi dê mukok peluang tê utuk nam usaho kuni umêak yo dê mênêa itê cigai payêak igai awêi cao jagêa bêl o. Dê pêtingnê itê nam jêmago kwalitas barang dê itê jêmuwoa ngen jêmago pelayanan magêa pelanggan tê.


Uku amên ngewea o memang hobi nê nak laut, amên nak kulam awê kêkuwat dau têtiko uku kulo notoa, kêrno memang hobiku ngewea mako têtiko amên gidong malas moi laut amên ade dê majok moi kulam jijaiba utuk mpas canau. Ade nak paok pnan keme tingêa tip bilai o rami tun ngewea, nak di ade kan mas, kan nila ngen kan patin. Uku biasonê amên coa nak kulam mas bi pasêt nak kulam patin, dêbat yo uku mok kan patin bae amên nadêak dê têmuan kulam kannê bi lêlai bênêknê dêkilo minas. Bilai o ade abiak lêmo likup uku min belek kan patin, kêbênêknê rêrato dêkilo têngêak do. Kan yo amên uku dê galoknê kênsok pindang jano kênsok pepes dê agok pêlgiak.


Nak Padang jano Sumatera Barat alat musik tradisional kulo dau mêcêmnê. Barêak saluang gen alat yo bi lok srai ngen suling cuma beda cao sêmaêinê. Amên suling o pnan itê têmyup memang nêa gromongnê, amên saluang yo coa jijai têmyupnê kuni gromong lai nak das o ba. Utuk itê dê ati namên alat musik tradisional dê dio amên kêmliak bi pasêtba itê agok bungung awêi ipê cao sêmaêinê. Tapi amên itê bi pêrnêak kêmliak baru itê namên caonê tapi utuk itê nam makêi sapêi baês saêinê do o itê perlu bêlajêa agok an amên ati nam suling, amên bi nam sêmaêi suling tingêa itê bêlajêa cao kemluwêa sêinê bae amên lubang utuk iramanê do o bi lok srai ngen suling.


Amên itê pêi tingêa nak pnan bêlau dê dutê itê meker o utuk nam baik ngen têtanggo, biasonê kulo itê dê bêlau têmêi dutê, misalnê majok miling jano mêlêi namên amên itê ayok yo tingêa nak ipê, intinê itê kêmnal awok tê kilêak. Utuk mênnê itê bi nam kêmliak têtanggo tê o si ade asai snang coa ngen adenê itê nak idingnê, amên pas si ade waktau si mot itê lok majok ngênguta igai do o berartai si snang itê ade nak di, tapi amên si ja ang lok miling jano pas si nak umêak ja ang kêluwêa itê bi nam namên amên têtanggo tê o coa buliak gêmangau, mungkin sinê coa galok miling jano coa têbukok ngen tun luyên, ipê igai ngen tun si bêlau kênal.


Islam o agamo dê pênuak ngen toleransi dê mêluak ngen umat utuk nam idup saling tulung, idup harmonis nak antaro umat manusio ngen coa kêmliak agamo, baso ngen keturunan. Tema khotbah dêbat yo adeba toleransi antaro umat beragamo, itê manusio dê cnipto srai coa ade biso antaro tê nak adêp Allah SWT kecuali ketakwaannê. Makonê sêharusnê itê jijai tun muslim utuk nam jêmago hubungan baik ngen sêsamo wargo ipê iga ngen têtanggo tê walau luyên agamo. Têtanggo adeba tun dê paling paok amên ade têjijai nak umêak tanggo, si ba tun dê pertamo dê bakêa bêgêrok. Toleransi awêi yo perlu ade nak tip tun jano kelompok supayo dapêt mbentuk asai damoi antaro umat nak lingkungan tê kêrno tip toleransi memang perlu nyên utuk masyarakat khususnê Indonesia dê ade latar belakang dê bêda.


Do igai ade pnan sêbênêanê dê baês, mungkin bi panêu skitar lêmo jano num taun, dio gi têmasuk pnan blau tapi kêrno playanannê ku ang ngen pnannê kulo auk makonê uyo bi ja ang itê têmi uk. Ruponê pnan yo uyo bi balik fungsi, bêl o kebun binatang uyo jijai pnan tun jano anok skulah kemah bae, amên mênurut Gubernur pnan yo sêbênêanê baês kêrno pnannê nak das têbo amên kuni di itê nam kêmliak kota sapêi laut kulo kêten. Kerno ku ang promosi jijai pnan yo têmasuk dau tun coa namên, makonê sunyai. Nadêak Gubernur amên cigai lok murus pêmritêak siap molah pnan yo, tapi dê têmuan coa mêlêi kerno dio dê têmuan tun pribadi.


Memang padek nyên amên itê nam manêu ngen ade waktau utuk olah raga dê itê snang. Kêrno cet olah raga yo ba awokku uyo ngêding nyên sêhat, dau kêkuwat dê domor ngen uku dê têbo o kulo ku ang utuk manêu olah raga, uyo kênliakku awoknê o agok ku ang sehat ipê igai utuk kêkêmuk kêkuwatku o bi dau cigai binai muk coa si awêi uku, uku Alhamdulillah amên awok sehat ngen kêkêmuk kulo kutê gi têmasuk nak uku muk. Ngen omorku uyo dau tun coa masai amên uku gimasiak muk dê dau tun kêno dalêak lêkat jano kolesteron coa binai muk, utukku dê pêtingnê itê nam kontrol awok têutuk jêmago kesehatan tê, makonê uku coa mêdan utuk sêmpêt nam olah raga tip pueng walau si cuma têgoa.


Api udi dê ade cêmubo udang nangang, uku waktau o lok cêcubo bae pas singêak nak do umêak makan, memang coa si mpek nak menu kêmuk dê do yo, tapi pas uku lok mêsên pegawainê têmawêa udang nangang, jijai uku mêsên ba do o. Pêi dêbat o ba uku cubo muk jijai tagiak, udang yo dau makêi rêpêak coa si srai ngen kan nangang, asainê ade asai rêpêak mon satenê, si makêi kicap kulo tapi nam mêsêp moi lêm asai rêpêaknê, uku mêsê dêporsi kêrno padek jijai uku namêak do igai. Sakuko ba gonê la ang ruponê coa si la ang igê amên bagiku sdang ba, si mpek go dêporsinê duai puluak ribau mêinê lêmo ribau tênamêak samêa ngen skulêm jijai têlau puluak ribau, buliak ba amên udi lok cêmubo, pnannê coa si nak biding dalên igê tapi tip bilai rami.


Tokoh adat o amên nak pnan keme adeba tun dê tênuai nak lêm glung tun keme jano tun Jang khususnê, jijai kutê masalah dê ade sakut paut ngen adat si harus nam mok kêputusan dê adea nak lêm sêmlêsêi masalah o. Tokoh adat nak pnan keme do o tun dê bi faham nyên ngen cao hukum adat nak di, jijai utuk kêtuai jano tokoh adat o coa miliak tuai jano uai dê pêtingnê si bêbênêa namên kutê permasalahan nak lêm sukau keme. Nak sukau keme utuk tokoh adat jano kêtuai adat yo gennê ketuai kutai, utuk miliak kêtuai kutai yo nade kopoa muloi kuni kepalo sadêi, gine, ngen têtuai sadêi, nak dioba nam mutus api dê cocok utuk manêu tugas jijai tokoh adat jano kêtuai kutai yo. Aseanê bakêa numum ngen kutê masyarakat dê ade nak sadêi o.


Nak Indonesia dau niên pnan mêmêcêm wisata dê baês muloi kuni laut, danêu, guo kutênê ade ngen ade kêkêdau wisata nak Indonesia ati dau tun namên. Pnan wisata dê ati dau tun magêa o nam mênêa puês utuk tun dê ade jiwo petualang. Pnan nê kulo idêa coa si nak Jawai bae. Awei nak Jamai, awêi ade itê mbaco kuni kêkêdau sumber, nak Jamai ade danêu dê nak bêak tebo Batuah Kabupaten Kerinci. Danêu yo gennê danêu Kaco, danêu yo biyoanê kêtên warno biru ngen jêniak kulo. Pnan wisata yo memang ati dau tun namên tapi perlu itê namên danêu yo pemandangannê baês ngen udaro dê kêmbiak sêngoknê.


Nak lêm adat tip sukau do o ade gennê tokoh adat amên nak Jang genne kêtuai adat. Uku mêsoa namên jano fungsi tokoh adat yo nak daerahnê, jijai fungsi kêtuai adat yo ade luyên kuni pêting nak ipê si nakêt jijai kêtuai adat si kulo pêting utuk nam cêmrito hal adat nak di supayo sejarah coa nyêp i o bae. Awêi nak Lampung Barat tokoh adat dê têgen Suttan Jaya Kusuma IV Salayar Akbar Puspanera ade kulo  Suttan Sekala Bakhak ke XX Kepaksian Berjalan Di Way. Kêduai tokoh adat yo nêtêp nak Lampung Barat, amên ade dê lok namên dau sejarah nak itê nam têmau tokoh adat yo ngen mênêa janjai kilêak.


Amén nak lém manéu usaho ade waktauné ité méding rugai, nak waktau oba ité méstai lok sabar ngen mésoa ade jano dé ku ang lém ité manéu usaho té yo. Dé nédingku utuk usahoku nak rugai o kérno manajemen dé uku manéu do ade dé ku ang, ku angné o kuni uku dewek kérno uku galok gacang pécayo ngen kékuwat utuk nam méléi barang duté masénné sudo yo, nak lém usaho jano bisnis caoku yo saléak, harusné uku buliak bae pécayo tapi uku harus nak titik aman, misalné ade kékuwat lok mok barang kiléak do o méak uku dé méléiné jano uku madéak ngen kuwatku o utuk nam mubung kator bae urusan barang, tapi uku kulo harus nam témkén tun kator utuk jibéak méléi butang, amén ade tun lok butang do o si harus mpek jano agunanné nak kator ngen ade suét perjanjian, harusné uku ménéa baréak yo jijai uku nam coa rugai.


Ade do menem dê herbal, dau kulo tun madêak padek utuk kesehatan awêi jamu kunir asem, dio umumnê utuk slawêi amên mênêm nê tip bilai jano têlau kilai dêmingau nam utuk jêmago kesehatan. Jamu yo nêa kuni kunik ngen asêm jawai nêbus ngen biyoa sapêi gêlgok, ade kulo biasonê tênamêak ngen mis mêdau. Sêmanêi kulo nam muk jamu yo asai nê pi iak kêrno asêm o, tapi uku pêrnêak menem memang ngêding padek nak awok mênnê. Patut nyên rêrato tun dê jêmuoa jamu pasêt sêmdio dê dio rupo nê dau tun galok muk.Ipe igai mêmêi dê pêi bêlpas, biasonê tip bilai si mêsên jamu yo.


Ade do tokoh nak lêm agamo Islam dê termasuk kutê tun khususnê Indonêsia namên, si o adeba almarhum Zainuddin. M.Z., utuk tokoh dê do yo pertamo dau tun galok têmi uk ceramahnê kêrno lucu, keduai dê snapêinê o itê gacang tingêt kêrno ca o nê sêmapêi gen kloknê madêak o walau samo bragam mênêa tun dau tawai ndingku lêbiak gacang masuk ngen an kulo itê utuk mingêt. Ca o nê yo ati ade dê nam sêmrai, memangba dau dê luyên mungkin coa alêak lucunê tapi utukku siba dê gacang uku têmimo lêmau dê nêlêinê. Memang ba uyo ade gitêinê do oba anok almarhum, kêduainê nam ceramah tapi awêinê gi lok harus dau mêlatih igai ngên têmamêak lêmau, mungkin sudo yo si bêbênêa nam awêi almarhum tiaknê.


Mêlwên o adeba do kegiatan ekstrakurikuler dê nêwajib nak umêak sêkulah. Olah raga yo jijai dê olah raga dê dau snang ngen baik utuk kutê tun, têngen bae tun nam mêlwên yo api bae tuai ngen uai. Ade kêkêdau manfaat mêlwên yo adeba mêlwên nam têmikêt sistem kêrjo awok jêmijai kutê bagian awok gêrok utuk mlawên resistensi biyoa dê akhirnê awok jijai sehat. Mêlwên kulo jijai pilihan olah raga baik utuk dê ade sakit tertentu ngen jijai pelatihan pemulihan sudo kaên kuni struk. Mêlwên nam jêmago kesehatan têlan ngen blat, sêmehat jatung kêrno mêlwên têmulung têmu un takanan dalêak ngen milok kêno gulo dalêak sapêi aliran dalêak lêbiak lacêa, ngen i o kulo utuk latihan nafas nam jijai kuwêt ngen panjang. Luyên kuni o mêlwên kulo nam têmu un bênêk awok ngen kêmu ang stres kêrno amên itê mêlwên sêlamo têlau puluak menit nam têmikêt suasano atêi ngen kêmnua arêak blat.


Utuk mêcêm kêkêmuk dau tun miliak dê kêkêmuk utuk mukmêi ngen dau kulo manfaatnê utuk awok. Kêkêmuk kuni laut tun dau tun namên ade kandungan omega têlau. Coa si Cuma padek kêkêmuk kuni laut kulo kayo kandungan nutrisi dê baik utuk kesehatan. Misalnê kan salmon, kan salmon dau tun muk ngen tun namên do o kêkêmuk sehat, dio coa si coa ade alasan lêm sotos gram kan salmon ade kandungan duai koma dêlapên gram omega têlau, protein, vitamin B, vitamin D ngen mineral kulo. Menurut ahli gizi muk kan salmon ngen teratur bakêa têmu un resiko sakit jatung, dimensia, ngen depresi.


Utuk itê lok makêi kendaraan umum uyo mêsta lok têatêi, memang padek itê nam mêsên kuni umêak bae dapêt, dau itê kêmliak nak brita-brita tun dê jijai korban dê makêi kendaraan umum online. Utuk milok mêak sapêi têjijai ngen itê makonê itê lok lêbiak têatêi ngen usaho amên nam mêak lêlalau kêlmên, amên agok têpakso harus lalau kêlmên kajokba kuwat dê amên ade jêjano si nam têmulung, amên nam kuwat sêmanêi. Itê coa namên ngen tun dê itê têmupang, itê coa kênal ngen si mêak bae si ade niat kidek ngen itê, amên lêlalau mênyu ang ipê igai kêlmên bilai do o dau resiko ngen itê amên sêlawêi.


Utuk ngêsok biasonê amên itê galok makêi skopor gas jano listrik, tapi uku ade moi umêak kuwatku Sarno si nak umêaknê coa makêi skopor tapi si ngêsok makêi putung kiyêu, amên nadêaknê luyên sêsi asai kêmuk ngêsok makêi skopor nêbaning ngen putung. Uku mêding asai asea kênsok nak umêaknê memang luyên sêsi, tapi uku kêmliak dopoanê o kêt ngên palainê bi muloi kêten mêlêu kêno asêp. Jijai sudoku meker memang kutê ade utung rugainê utuk itê dê biaso ngêsok makêi skopor dê niênnê coa bêkasêp, alat ngêsok tê kulo coa si mêlêu ige tapi amên gas cigai itê coa nam ngêsok, amên makêi putung kiyêu kêtennê ku ang bersih tapi utuk ngêsok kêrno makêi kiyêu jijai coa si la ang igê ipê igai kuwatku tingêanê nak sadêi coa si nak kota makonê coa si saro mêsoa kiyêu.


Ade do cerito tun dê salêak guno ngen aplikasi dê ade nak ponsel android, si têpike ngen tun dê si kênal nak aplikasi o. Sêbênêanê bi dau brita nak ipê bae tun dê kêno pike yo, tapi gimasiak bae ade dê kêno ngut ba uyo, utuk itê dê têmuan ponsel android mêak nyên itê ku ang têatêi gêmunonê, misalnê ade tun telepon makau sêpasuak jano anok tê, do o itê mêak gacang pêcayo itê mêstai mcek kilêak jano si niên jano coa. Dêniênnê utuk zaman yo dau cao tun dê coa tanggung jawab mok manfaat kuni ponsel, têtiko itê dê têmuan ponsel dê ku ang têatêi bae.


Uku tingêa nak Bandarlampung sedangkan sadêi ku nak Kabupaten Lebong Propinsi Bengkulu, tip uku belek msadêi uku biaso liwêt lintas Barat, jijai ruteku kuni  Bandarlampung mlitas kak Pesisir Barat, do o langsung berbatasan ngen Propinsi Bengkulu. Biasone amên uku belek antaro bulên Mei sapêi Agustus do o nak daerah Bengkulu Selatan muloi kuni kota  Bintuhan sapei  kota Manna gidong musim diyên. Nak spanjang dalên dau tun jêmagêa diyên ,Uku biasonê pasti bêdan nak dê do dê jêmuoa diyên. Diyên nak daerah yo memang rêrato padek, mon nê um asainê mis ngen isainê kêboa  ijatnê titik go nê mu êak kulo , makonê diyên kuni yo terkenal kulo sapêi Lampung. Ite nam kêmliak spanjang dalên dau stom dê mlitas nak di dau dê bêdan lok têmukua diyên utuk muk nak di ngen min belek kulo utuk rubo.


Cabe adeba rêpêak masakan Indonesia dê rêrato harus  ade nak tip lapên, kêrno biasonê tun Indonesia galok muk pêlgiak. Amên gidong musim ujên go cabe biasonê la ang, makonê amên bok masuk musim ujên biasonê dau tun têmanêm cabe. Utung nê têmanêm cabe adeba caci dê mêstai nê utuk têmukua cabe nam mimêt, kêrno nak dasêi bi ade cabe dê tênanêm bi nam muk. Dê niên nê amên itê têmanêm dewek cabe nê lêbiak padek kêrno nopoa dewek ngen cabe bêlau. Makonê coa heran amên tun dê galok muk cabe tamêak imêt kadêak go cabe gidong la ang kêrno biasonê si têmanêm utuk nêmuk dewek, jijai coa si khawatir ku ang cabe utuk mênêa kêmuk dê pêlgiak.


Nuzululquran adeba malêm tênu unnê wahyu pertamo  liwêt Malaikat Jibril jijai awal tênu unnê ayat-ayat Al-Quran. Ayat pertamo dê tu un adeba Surah Al-Alaq ayat 1-5 pas nêbai gidong nyu ang nak Gua Hiro kekiro lêmo kilometer kuni Mekkêa têpatnê nak bêak Jabal. Nak lêm tradisi Islam Nuzululquran tê jijai num otos dêpuluak Masehi. Peristiwa yo tê jijai 17 Ramadhan makonê umat Islam utuk mingêt dio nade nal lêm bulên Puaso. Nak lêm Al-Quran sênbut amên ayat-ayat suci Al-Quran tu un moi lenget dênio nak malê ke tujuak belas, ngen tu un kuni lenget moi dênio nak lêm malêm Qadar i o penjelasan kuni Habib Idrus Ketuai umum Himpunan Da’i Muda Indonesia dê jijai sumber nak lêm kajian Nuzululquran dê nade nak Majid Ulil Albab Universitas Indonesia.


Waktau moi Jawai tepatnê nak Purwokerto uku ngen keluargo rencano lok dêmingau nak di, jijai keme mêsoa hotel dê mnurut keme dê baês tapi go nê agok mudêak. Ade kêkêdau hotel dê keme dapêt tapi ade do hotel dê bakêa jijai tujau keme. Keme têmujau hotel Java  Heritage nak Karangkobar, Sokanegara Purwokerto Timur. Fasilitas nak hotel yo bi cukup ba, dapêt mukmêi pueng gratis, pnannê kulo pulu rami jijai amên lok moi ipê-ipê mudêak ngen coa si uak kulo, keme nak di mok têlau malêm bae kêrno keme kulo lok moi Purbalingga, jijai keme magiak waktau supayo lêm kêkêdau bilai keme bi belek igai moi Lampung. Nak hotel yo padek tapi ade didik ba dê ku ang nê kênliakku utuk kêbêrsihannê gi agok ku ang, mungkin kulo ku ang tênago nak bidang yo.


Pa o tun madêak cek kêkucêp pacok mênêa awok gemuk, ipê igai utuk tun dê gidong diet. Luyên kuni miliak kêmuk dê sehat itê kulo perlu milik kêmuk dê sehat utuk diet, walau kêten nê didik amên miliak kêmuk dê salêak nam jêjiai kalori lêbiak dê nam mênêa gagal diet. Pas manêu diet biasonê tun lêbiak miliak kêkêmuk dê sehat padahal dau kulo tun gagal diet kêrno salêak milik kêmuk. Ade kêmuk dê kêkêmuk dê didik kalori adeba apel. Buak dê dio cet nyên utuk kêmuk andalan pas gidong diet, makonê muk apel o bi gênêp utuk têmutup serat bêbilai. Jijai utuk tun dê manêu program diat gi masiak nam kêkucêp ngen sêmdio apel bae supayo program diet nam sukses.


Bandarlampung adeba ibu kota Propinsi Lampung têmawêa dau pnan wisata dê bêbaês, Bandarlamung yo têmasuk do kota dê paling dau penduduknê nak Sumatera yo, dau spot wisata alam jano wisata buatan dê buliak itê magêa. Taman wisata Alam Wira Garden adeba obyek wisata nak Bandarlampung dê têmawêa baêsnê pemandangan dê tênamêak kulo ngen fasilitas dê lengkap, nak yo kulo ade cottage, camping ground sapêi fasilitas alam outbond dê cocok itê cêmubo baik ngen kêkuwat jan ngen keluargo. Pnan wira Garden yo pa ok ngen laut. Dau hal dê bakêa itê kêmliak nak pnan yo awêi matai biyoa dê nam mênêa awet muda jano si mitos jano niên tun dê pa ok di mangêp matai biyoa yo makonê cet utuk busêp jano mênai makêi biyoa yo.


Utuk dê gi bêbêlau umêak tanggo baiknê samo o mêstai dau lok bêlajêa ngen tun dê bi an umêak tanggo, mêak sapêi dau coa namên awêi ipê cao mêcuak masalah ngen pasangan. Gennê gi uai kutênê pasêtba coa ade dê lok mngalêak amên ade masalah, ja ang têmau tun uai dê nam têmaên emosi. Nak yo perlunê utuk bêlajêa ngen dau tanye magêa tun dê bi an mêding umêak tanggo, mêak ade asai gengsi ngen mêak sêselek amên ati namên padekba bêtênai. Têtiko dê awit têjijai masalah o amên bi nyêbuau igê, lok si dê sêmanêi jano dê sêlawêi do o srai bae, amên bi bigê nyêbuaunê do o coa an bakêa bribut, ipê igai amên sêmanêi pas kulo pêi belek trus langsung snutok do o pasêt jijai ribut. Dê barêak yo nêuak ba, mêak sapêi mnyêsal sudonê.


Biasoné amén ité manéu usaho trus ade méding rugai do o bi pasétba ade késaléak dé mungkin ité coa sadar. Waktau ité namén amén ité gidong rugai ité harusné nam gacang mésoa nak ipé saléakné, amén ité bi témau késaléak té lém manéu usaho o mako amén ité bi naméndalén kéluwéané langsung ba ité mubéak, amén ité ati namén harusné ité kulo nam témnai jano mésoa tun namén cao-cao tun désukses nak bidang usaho. Utuk madép kérugai yo, ité méstai témnang pekeran té kiléak, méak gacang mok keputusan dé ité ati namén akibat kuni keputusan o, késoaba kiléak utuk dalén kéluwéané ngen meker kéjijai kuni keputusan dé bakéa ité mok.


Sanigê yo ade kêkêdau kota bi makêi TV digital, utuk dê ati digital do o cigai nam tmoton TV amên coa makêi tamêak alat igai utuk dapêt siarannê. Nak pnan keme ati makêi dê sistem digital yo jijai keme gi nam tmoton TV walau ade dê gimasiak têmuan TV dê model an, ade kulo dê gimasiak TV tabung do o gi nam mnoton. Memang ba uyo bi masuk zaman moderen kutênê sêrbo digital tapi mnurutku khususnê utuk TV yo coa perlu igê harus gênitêi ngen cao uyo, gi dau nak toko-toko elektronik dê jêmuwoa TV model an awêi ipê si nam jêmuwoa igai, memangba nam makêi ngen itê têmamêak alatnê tapi itê biasonê coa lok repot ipê igai ngen têmamêak caci igai utuk têmukua alatnê.