gentaiscool/nusaparagraph_topic huggingface dataset:
Bulên Pebruari 2022,keme tun pat dapêt tugas kerjo moi Jawai Têngêak tepatnê nak Kabupaten Purbalingga, keme sapêi pêlbeak nak di, pas kêlmênnê keme mto moi alun-alun, nak di dau tun dagang kêkêmuk, uku cêmubo ade gennê Tempe mendoan. Ruponê padek asainê, pêi dêbat yo ba cubo muk tempe mendoan, sêlamo têlau bilai tugas nak di, tip malêm keme kêluwêa mto, uku madêak ngen kêkuwatku amên itê belek tempe mendoan yo nam ba jijai utuk oleh oleh kêrno nak pnan keme ati si nê, sapêi uku têmnai ngen dê jêmuoa awêi ipe ca o mênêa tempe mendoan, si majêa ca o nê, rupunê mudêak, sudo yo amên siniak uku bi nam mênêa dewek. 

Topic: food & beverages
Bi paok si tip bilai itê kêmliak dau berita tehknologi nak ipê-ipê, tingêa itênê dê lok pêpacok miliak tehknologi dê dipê dê itê lok dau namên. Kuwatku dê têgen Anto sanigê yo nguta ngen uku madêak lok têmukua stom, jijai si bi dau dapêt informasi stom dê dipê dê baik nak antaro stom o ngen bi dau stom dê makêi teknologi lêbiak baik igai. Kêrno kuwatku agok bingung utuk miliak dê dipê jijai si têko agêa uku utuk têmnai ipê dê baik antaro stom dê similiak. Jijai uku madêak kutê o bi pasêt ba baik tapi antaro ngen dê luyên bi pasêt kulo ade dê lêbiak ngen ade dê ku ang, tingêa itê bêbênêa lok kêmliak ngen namên sêsuoi ngen dê itê lok, mêak kêmliak kuni go, kêrno ade dê têmawêa go mudêak ngen stom dê nadêak dê jêmuwoa kêlbiaknê dau, itê kulo harus nam mitung ngen go o kêkiro pas coa ngen stom dê tênawêa o nêbaning ngen merek luyên. Mêak mok kak mudêak gonê bae, kênliak kulo pasar ngen pnan itê mênêa amên stom o ade masalah.

Topic: technology
Papua Barat dau tun namên pnan wisata dê lêbiak bêbaês kuni pulêu Jawai. Papua Barat dau pnan wisata dê ati dau tun namên padahal nak yo dau niên wisata alam dê baês niên, api dê biade moi mini kêmliak kêbaêsnê asai coa pêcayo kêrno kêmbiak baêsnê. Wisata dê dau ati tun namên awêi Kali Kaca jano Kali Bawi dê terkenal ade biyoa dê kêmbiak jêniaknê. Pnan yo ade nak sadêi Bawi, Kabupaten Maybrat, Papua Barat. Kêmbiak jêniaknê biyoa yo, tun dê moi mini nam kêmliak bêbutau dê ade nak bêak biyoa kuni das, butau nak bêak o itê kêmliak awêi butau karang nak laut.

Topic: leisures
Madêak masalah wisata do o dê bi pasti makêi alat transportasi, ade transportasi daêt, transportasi udaro ngen transportasi laut. Mêmêcêm alat transportasi yo kutê dapêt mês tun jano itê sapêi moi obyek wisata o. Ade kêkêdau transportasi daêt misalnê bis, delman, krita ngen dê luyênnê. Amên transportasi laut awêi kêpêa ngen biduk. Amên transportasi udaro ade pesawat, helikopter ngen luyênnê. Alat transportasi wisata kulo jijai dê do playanan nak lêm menarik wisatawan kêrno do o adeba utuk tun lêbiak mudêak sapêi moi tujau wisata o. Wisatawan o ade dê rêrami ade kulo tun keluargo, kêrno tujau wisata yo utuk misai waktau libur ngen mêlnyêp kêpayêak slamo bêbilai sibuk ngên kêrjo.

Topic: leisures
Wedang jahe adeba menem tradisional kuni daerah Jawai Têngak, Daerah Istimewa Jogjakarta ngen Jawai Timur. Biasonê wedang jahe yo sêndio pas gidong udaro sêngok, jano gidong coa baik awok, menemnê gidong agok pêpanês ngen kêkêmuk luyênnê awêi gureng pisang, bakwan jano tempe gureng jano dê luyênnê. Bahanê sêbênêa nê coa si payêak igê pêdês têntus tênamêak gulo milêak nêbus, mbus nê sapêi biyoa nê gêlgok, amên nam nêa agok kêtêa, ade kulo tun bi jêmuoa dê bi jijai bubuk bi ade gulonê kulo  mênêa nê cuma tênamêak biyoa panês bae, itê bi nam menem wedang jahe ngen mon dê khas. 

Topic: food & beverages
Rêrato tun Kulau khususnê uku amên mukmêi o dê wajib ade samêa ngen skulêm, utuk samêa nê biasonê keme mênêa samêa ca o keme, gennê samêa unyang. Samêa yo sêbênêa nê agok mudêak kênêa nê utuk bahannê itê sêmyap kan biasonê kan biasonê isosi kan laut, tapi nam kulo makêi kan laut, cabe, lajo, su êi, mdira, dawên salam, mingoi, silai, Bawang putiak, bawang milêak, ngen rêpêak penyedap. Utuk mênêa samêa yo pertamo itê mpek cabe dê bi sudo nisut nak lêm blangai sudo o nasuk kutê rêrêpêak nê bi gêlgok nasuk kannê kulo, kênsok sapêi mdira nê luyêk, sudo o najua nak blangai o ba, kênsok sapêi kan nê mêsok baru nakêt, samêa unyang bi nam muk. Dê padeknê mukmêi makêi samêa unyang ngen skulêm jê ing uai jano kabêu.

Topic: food & beverages
Menem dê ade alkohol do o dê ade kandungan ethanol, nak Indonesia tun madêak nê minuman keras. Ethanol adeba bahan Psikoaktif amên nemuk nam têmu un kesadaran. Nak dau negara dê jêmuoa menem dê ade alkohol nêbatas kêrno ade epek dê coa baik utuk kesehatan. Nak laporan Liputan6.com kênopoa kuni kêkêdau sumber, Senin (13/4/2020) jenis alkohol nak lêm minuman keras dau capua bahan dê nam dapêt jmijai musak sel nak lêm awok dê bakêa jijai dau penyakit. Tênulis P2PTM Kemenkes RI hal dê bakêa coa baik utuk kesehatan amên bogoa muk, musak saraf, gêmangau jatung, gêmangau sistem metabolisme awok, gêmangau sistem reproduksi, têmu un kepitar otok, gêmangau fungsi atêi, dalêak lêkat ngen mênok omor kulo.makonê nê uak ba menem dê mengandung alkohol.

Topic: food & beverages
Nak usaho dé nanéuku bi dépuluak taun lébiak uku bi dau dapét pengalaman kuni o, utuk madép jano bae masalah témasuk usaho gidong kérugai do o uku bi méding. Jijai gené usaho coa gi mungkin ité lok témau utung trus, ade kaloné ité kérugai, utuk nam madép masalah baréak yo dé pertamoné ité méstai témnang awok té kiléak, sudo o ité mésoa namén jano sebab ité nam rugai. Amén ité bi témau sebabné, ité mésoa awéi ipé cao ité nam mubéak méak sapéi kérugai igai, uku bél o waktau pertamo méding kérugai asainé lok uku témutup usahoku, tun dau ati mngasén sedangkan uku kulo bi dau tun nagiak, jijai waktau o coa tau kmasai dé ndingku lok ménéa awéi ipé, lok témkén tun dé butang ngen ité do o asainé coa téknéa, smudoné mujua uku gacang peker utuk nam masén utangku ngen tun kiléak, makoné uku mok keputusan jémuao jano dé ade utuk nam témutup utangku ngen tun kiléak, dé utang tun ngen uku cigaiku meker, dé niénné uku meker awéi ipé cao uku méak sapéi témutup usahoku. Ngen mok keputusan o Alhamdulillah usahoku tép panéu ngen uku dau dapét pengalaman kuni kéjijai o.

Topic: business
Kuni Purwokerto keme lalau moi Purbalingga, coa si brapo uak kuni Purwokerto kêkiro pat puluak menit ba. Sapei nak Purbalingga keme têmalêm nak hotel Braling dio hotel gi bêlau nak yo, pnannê kulo coa si uak kuni kota, fasilitas nak hotel yo agok lêbiak baik ba kuni dê nak Purwokerto, mungkin kêrno hotel bêlau gi, pas kulo kêlmênnê ade acara nak di ade artis kuni Jakarta, jijai malêm o agok rami, utuk mukmêi puengnê termasuk agok mewah nyên kmasaiku kutênê ade, jijai itê lok muk jano bae tingêa miliak do igai ade dê coa itê têmau nak hotel luyên, nak yo kulo ruponê pueng ade sêmdio mêmêcêm jamu, sayangnê bae uku ku ang galok menem jamu. Amên nadêakku pelayanan ngen kênyaman bi jijai ba, tapi ade didik sayangnê pnan brokok agok uak, do kulo nak bilik coa si sêmdio pnan, mêstainê ade sêmdio bêrno utuk dênong.

Topic: leisures
Nak lém manéu usaho awéi uku kérno usaho yo uku témuan dewek jijai kuténé uku dé matur, memang tunku dau tapi uku dé nam miliak api dé bakéa uku nam pécayo utuk mégong kérjo. Ruponé coa si kuté tun o srai ngén pekeran té, dau kulo dé tébelek ngen jano dé ité meker. Bi ade abiak tun télau dé uku mpas kérno si salék gémuno pécayoku, ngen ade kulo dé jémuwoa gen perusahaan utuk pribadiné ngen coa ade tanggung jawab, tun baréak yoba dé kékédau kilai ité mingét gi masiak kulo coa bubéak jibéak an igé ité témaén, képas ba gacang. Itunganku padekba rugai didik kuni sudo yo bakéa rugai lai.

Topic: business
Kansreng gen nê amên nak sadêiku amên bêbasonê dau tun madêak peyek, amên dê dio mênêa nê tersêrêak ngen jano sliro tê, ade dê makêi kacang tanêak, kacang tahu, kacang ijo adekulo dê pakêi kan trai jano kan mêsin ade kulo dê makêi udang, kêkucêp dê dio amên uku lok si makêi jano bae uku galok muk nê, mênêa nê agok mudêak ngen uyo kulodau tun jêmuoa nak ipê bae mudêak itê mêsoa. Dê uku kêmbiak galok igai amên muk dê ade unoknê makêi dawên lemeu, ndingku makêi dawên lemeu yo têmamêak padek asai nê. Amên bi muk kansreng yo biasonê amên uku coa mudêak bêdan.

Topic: food & beverages
Awêi ade kuwatku si amên itê mitung ati brapo an idup umêak tanggo, anoknê bae gi têtitik, tapi kêrno coa ade dê lok mngalêak makonê gesea tip bilai do o bribut. Itê dê jijai têtanggonê bi jêmau utuk mêrwoi tun daui kramin o, amên si bribut uku dê paok di bi pasêtba têgangau, têngen ade waktau si gidong ngênguta ngen uku awit uku madêak mêak galok bribut umêak tanggoba amên galok bribut do o jêrkai bakêa uak nadêakku do igai selek kulo ngen têtanggo amên tip bilai têmi uk bribut. Ade tikonê si bribut nak dasêi do o sapêi kêluwêa umêak, do o saang jalang nak dalên trus sapêi dau tun tmoton, têtiko nekerku jano coa ade asai selek amên bribut ngen prêpuan kênliak tun. 

Topic: slice of life
Amên waktau uku gi titik bêl o kêkiro taun sembilan beas tujuak lêmo nak sadêi keme dê têmuan rêdio o ati dau, uku tingêt waktau o amên ade tanding badminton dê sênyar langsung nak rêdio bi pasêtba umêak keme rami tun têmi uk siarang langsung o, waktau o kulo utuk TV ati sinê jijai têmi uk nak rêdio bae do o bi asai têmoton langsungnê. Jijai waktau zaman o tun nak sadêi keme dê têmuan rêdio ade kêkiro pat umêak, pnan keme dê paling lai rêdionê, butaunê kulo dau amên rêdio o bi agok titik suaronê butaunê o nêlak nak bilai têtiko kuni pueng sapêi kêbilai mêlak butau rêdio o, tapi herannê nam baês igai nêpek nam rêdio suaronê nam lek igai.

Topic: technology
Bêl o waktau gi u ai noton film o temasuk hobiku, makonê tip ade film bêlau uku bi pasêt noton. Tetiko kuwatku mnyêsung mdasêi amên ade film bêlau, si namên niên amên magêa uku bi pasêt uku majok. Dê paling uku galok amên noton o film perang, amên coa o film silek, film dê romantis uku agok ku ang tapi amên coa ade luyên têpakso ba uku têmoton. Zaman bêl o waktau gi u ai dau bioskop nam itê magêa, tapi uyo bioskop bi cigai awêi bêl o, kalau gi ade nak kota Cuma do. Kingêtku awênê muloi dau tun bi jêmuwoa CD bioskop muloi cigai lakau, tun bi dau nam noton nak umêak makêi CD. Uku kulo jak bi rami tun makêi do o paling uku mêsoa info film-film bêlau amên ade dê nam smiwo uku smiwo, amên coa bi pasti uku têmukua.

Topic: leisures
Dau manfaatnê amên itê ade sêmyap dana darurat, uku amên galok ngênguta ngen kêkuwat biasonê uku mêlêi saran utuk nam sêmyap dana darurat utuk dasêi. Barêak kuwatku duai taun dê sudo uku madêak ngen si utuk nam cên êi tip bulên utuk maik dana darurat mêak ade tiko perlu caci do o nam makêi. San igê yo baru si madêak amên dana dê si maik o lai nyên gunonê, si cêrito coa an ayok yo si belek msadêinê kêrno niniknê mêningêa waktau si ati gajai, ngen adenê si maik dana daruratnê o mako si coa pusing igê lok belek msadêi. Padêaknê lêm duai taun si maik caci o bêbênêa coa si gêmêak, jijai utuk biaya si belek msdêi o gi dau bêlbiak, si madêak amên coa o mungkin si bi minyêm idêa utuk nam belek msadêi, ipê igai ati waktaunê gajai, ngen adenê barêak yo do omnulung nyên padêaknê.

Topic: slice of life
Mnurutku lém usaho o bi pasétba dau mémécém ade dé ité témau, ade tun dé jujur dau kulo tun dé coa jujur. Utuk madép tun dé coa jujur yo ité harus nam ade coané, awéi dé néaku misalné ade kékuwat lok mok barang kiléak do o si harus mubung kator, jijai uku coa nam langsung méléi keputusan nam jano coané, tun kator kulo bi sudo uku madéak cao amén ade dé lok mok barang buliak bae tapi ade syaratné. Ngen manéu baréak yo uku nak lém usaho nam témitik resiko utuk rugai, do igai kékuwat coa nam kéciwo ngen uku kérno uku coa tu un langsung amén urusan barang, do igai uku kulo nam fokus utuk kémréjo kérjoku mésoa proyek ngen manéu proyek. Jak uku ménéa sistem baréak yo, tun dau amén lok mok barang do o si cigai mubung uku tapi si bi langsung moi kator, kérno si bi namén mubung uku kulo bi pasétba uku méluak moi kator.

Topic: business
Amên nadêakku utuk tun dê tani o dê naêpnê cuma go waktau panen, tapi rêrato waktau panen o ipê igai dau tun dê panên srai ngen itê gonê pasêt mudêak, têtiko asai payêak bae coa têkubêt ngen jêmuwoa asea panen dê mudêak nyên. Mnurutku dê padeknê nêa igai awêi waktau zaman bêl o waktau gi ade koperasi desa, jijai utuk tun dê lok têmukua sêmlan jano têmukua pupuk do o coa si saro. Utuk zaman uyo kutê dê tun tani o perlu gonê la ang, trus utuk jêmuwoa aseanê kulo têtiko coa masuk go, dioba dê mênêa tani dau o prustasi ngen kondisi o, nak yoba mêstainê peran pêmritêak o harus nanêu utuk nam mênêa sejahtera tun tani o.

Topic: slice of life
Cuaco panês cet galok mênêa itê menem mêlnyêp aus. Kuni dau nam itê miliak ade menu dê mudêak mênêa sehat kulo nam mênêa dewek nak dasêi. Resep dê mudêak mênêa nê adeba biyoa lemeu. Menu menem yo coa si Cuma mêlnyêp aus bae tapi kulo nam têmamêak kebutuhan vitamin C nak awok. Lok namên awêi ipê ca o mênêa es lemeu? Ca o nê mudêak nyên api bae nam mênêa, mudêak, praktis ngen mênêa sehat kulo. Dio ca o mênêa es lemeu dê padek: bahan nê lêmo buweak, lêmo sidau gulo pasir najua ngen biyoa panês, es butau ngen biyoa es. Ca o mênêanê nêcit lemeu nêmok biyoanê cênapua ngen biyoa gulo, biyoa es ngen es butau nulek trus bi nam muk.

Topic: food & beverages
Waktau uku gi nak SMP pas nyên waktau o uku masuk nak SMP Muhammadiyah, kêrno lêmau agamoku ku ang makonê tun tuaiku mpek uku masuk nak di. Nak sêkulah o keme dau mlajêa agamo, kuni waktau o uku sabên nyên amên coa nam ngajai ngen sêmyang, jijai kêrno sabên makonv uku tip bilai bêlajêa supayo nam. Nak di kulo amên guaunê o rêrato agok kêtat ipê igai masalah sêmyang, tapi ngen adenê cao guau-guau o majêa barêak o jijainê keme khususnê uku kuni SMP pacok walau ati si kutê tapi bi nam sêmyang ngen ngajai. Makonê waktau keme têmat kuni sêkulah o keme dau dapêt lêmau dê utamonê lêmau agamo dê bêbilai itê wajib manêu.

Topic: religion
Ade kêkêdau alat dopoa jano alat utuk ngêsok, makonê amên nak dopoa ku ang alat nê do o jijai mênêa itê agok cênok ngêsoknê. Alat dopoa adeba utuk mênêa mudêak ngêsok, awêi pisêu dê dau ragamnê gunonê, ade kêkêdau mêcêm pisêu, amên dê utuk ngêkok ukuran panjangnê lemo sapêi dêpuluak cm cocok utuk kêmkok bawang, tamot, jano sayuran. Pisêu dê awêi matai gesek, dio utuk sêmisit kêkêmuk dê têlo ngen luyêk. Pisêu utuk daging, pisêu dê biasonê utuk sêmisit daging jano tun Indonesia umumnê  madêak golok ngen dai igai jênis pisêu dê luyênnê, makonê pisêu o adeba dê peting nyên amên lok ngêsok.

Topic: food & beverages
Waktau liburan sê ati pandemi keme belek moi msadêi, sadêi keme nak Lebong Kulau, keme min stom dewek jijai keme brakatnê pêpueng nyên abis subhu. Utuk belek msadêi kêrno keme tingêa nak Lampung jijai perlu waktau kêkiro dêlapên blas jam baru sapêi sadêi. Nak sadêi keme dau pnan itê nam magêa kutênê coa pakêi mbayar, lok mênai nak biyoa panês ade, lok mêsoa kan nak danêu ade, lok mto moi rogok kêbun kulo ade. Keme bilaai pertamo misai mto magêa sêpasuak dê ade nak sadêi, bilai kêduainê keme moi danêu menai samo mok kijing, nak danêu yo dau kijing tapi keme nam mêsoa nak biding bae, dapêt ba tapi coa si lêlai, nadêak tun di amên lok moi agok têngêak nam dapêt lêlai, itê kulo harus makêi biduk amên lok moi têngêak, keme nyap ba nam mênai samo mok kijing. Uku peker amên libur cok igai keme gi bakêa moi danêu yo igai.

Topic: leisures
Dau cao tun utk mêlnyêp stres, mêmêcêm dê nam itê mênêa jano manêu utuk mêlnyêpnê. Uku amên utuk mêlnyêp stres o biasonê uku manêu hobiku bêtanêm nak blakang umêak, Jijai amên gidong nak dasêi coa ade kêrjo dê harus uku kêmrêjo bi pasêtba uku mêrsi glung umêak ngen têtanêm. Nak blakang umêak bi dau tênanêmku muloi kuni pgen lapên sapêi rêrêpêak do o uku têmanêm, ngen manêu hobiku yo uku asainê tênang ngen snang do igai ade aseanê. Dê mngêding nyên waktau go cabe la ang do o keme ja ang têmukua cabe, waktau o agok dau uku têmanêm jijai uku kulo nam magiak pêpasuak dêdidik amên moi umêaknê, i o kulo ngen mdira jano tomat amên bêbuak do o amên utuk dewek coa têkêmuk, makonê awit bêbagiak amên gidong bêbuak.

Topic: slice of life
Anok adeba anugerah kuni Tuhan, itê slaku tun tuai betanggung jawab ngen pertumbuhan i o kulo utuk maso moi mukonê. Uyo dau titik coa galok muk sayuran, titik biasonê sêmerek sayuran amên ade nak dulangnê, amên itê coa mbiaso kuni awal sabên nê titk ngêlai ngen ku ang vitamin jano gizi dê kuni sayuran. Nak lêm sayuran dau kandungan nutrisi ngen gizi dê peting nyên utuk titik. Manfaat sayuran utuk titik dau, dau refrensi masalah sayuran utuk titik nam nê akses nak download Halodoc. Dio kêkêdau manfaat utuk titik, pertamo têmulung mênuak nutrisi, têmulung kêmu ang awok gemuk, merangsang kesehatan pencernaan, têmulung sehatnê têlan ngen dê luyênnê.

Topic: food & beverages
Muk mie instan unok mêi mungkin bi cet itê muk, padahal biaso barêak o harusnê itê milok, kêrno mnurut kêkêdau artikel mêi ngen mie instan o dua kmuk dê dau mngandung korbohidrat dê nam kêmnyang tnêi utuk sêmêntaro, sudo o ngêding nyemen igai. Do o ba dê mênêa itê mudêak nyemen trus muk kêmuk dê luyênnê, akibatnê itê jijai gêmuk ngen dau kulo pênyakit luyênnê, muloi kuni kolesterol sapêi pênyakit kanker. Makonê, galok igê muk mie instan cênapua mêi  mêak mogoa ige supayo awok uak kuni penyakit. Muloi uyo kêmuk ba kêkêmuk dê mênêa awok sehat, ipê igai amên itê bi omor.

Topic: food & beverages
Luasnê wilayah Indonesia sapêi num koma telau puluak duai perairan ngen gais pantai dêlapên puluak do km Indonesia jijai do Negrai ngen lautnê dê kayo nak dênio. Indonesia ade dai panan trumbu karang dê kêmbiak libêa do jijai sa ang utamo lobster. Dê do asea laut Indonesia dê têmuan pranan peting kuni sêgai ekonomi. Rinta Pratiwi kuni LIPI madêak bahwa lobster mcibêa gesea nak kutê perairan Indonesia si idup nak pnan asêt sapêi nak lêm biyoanê sotos sapêi duai otos meter nak bêak laut ngen suhu duai puluak sapêi têlau puluak drajat celsius. Lobster jano dau tun madêak udang karang têmuan go ekonomi ngen komsumsi lêkat kêrno dagingnê dê gmuk, alus, padek ngen kayo protein. Lobster jijai hidangan dê populer nak dênio ngen saefood la ang, luyên kuni asainê padek lobster kulo dau kandungan dê nam mênêa awok sehat.

Topic: food & beverages
Pêtêa adeba dê do tumbuhan jenis bêbuak dê dau tênmau nak Asia Tenggara. Dau tun Indonesia bi dau dê namên ngen pêtêa yo, kêrno mudêak nyen itê têmau nak pasar-pasar tradisional, tukang sayur, warung sayur, jano nak pasar swalayan. Utuk dê galok muk dio dê kêmon yo pasti ba bi namên amên pêtêa nam mênêa jijai mêmêcêm lapên, nam kulo muk sênkulêm do o têmamêak padek mukmêi, cuma bae resiko muk dio mon angêak dê ku ang padek ngen nyêak kulo kêmon pêtêa. Amên muk pêtêa yo sêsiap bae amên miling ngen tun, ipê igai amên nupang mênyêak pnan tun.

Topic: food & beverages
Sayuran ngen buak dau kandungan vitamin ngen mineral, luyên kuni kênsok dau kulo dê biaso tun muk matêak kêrno dau manfaatnê. Misalnê ubai kêmnor dê masuk jenis tanêm dê nêmok bututnê. Ubai kêmnor yo dau tun pêcayo utuk perawatan papêa utuk kêmu ang kêkê ut nak babok papêa. Senyawa nak lêm ubai kêmnor o nam mêlnyêp dê agok mêmêlêu nak papêa, kêmu ang noda nak papêa dêdidik, mêlnyêp hyperpigmentasi. Ca o gêmuno ubai kêmnor yo utuk parawatan papêa nêa jijai masker ubai. Ca o mênêa masker ubai kêmnor yo pertamo, ubai yo narut sapêi alus sudo o tênepek nak papêa nerato nunyau kêkira lêmo bêlas menit baru nêpuk ngen biyoa sapêi bersih. Masker yo kulo nam kêmcang babok amên itê têmamêak mêdau ngen tomat.

Topic: food & beverages
Dau kegiatan agamo dê itê nam manêu baik nak luwêa jano nak sêkulah dê utuk anok sêkulah. Nak lêm pelaksanaan kegiatan mnyakut agamo nak sêkulah ade kulo dê masuk nak kegiatan ekstrakurikuler utuk mêlêi pembinaan iman ngen takwa magêa Tuhan Yang Maha Esa. Pelaksanaan lêm kegiatan nak sêkulah yo ngen harapan nam mêlêi kedisiplinan ngen murid jano siswa utuk nam manêu kegiatan ibadah, kêrno ibadah mnurut agamo Islam coa si cuma kênrêjo nak sêkulah bae tapi jijai kêbiasoan ngen nam itê kêmrejo nak ipê bae. Tingêa ngen itênê maksudnê amên itê kuwêt imên mako kegiatan yo coa gi bakêa itê têmingêa.

Topic: religion
Amên itê gidong kopoa ngen kêkuwat biasonê itê miliak têmoton film komedi, nak yo itê dapêt mêlnyêp stres kêrno bêbilai itê bogoa madêp kêrjo dê têtiko mênêa itê jêmau. Ngen têmoton film dê lêlucu barêak yo itê nam samo têtawai ngen kêkuwat tê. Uku biasonê amên gidong libur cet majok kêkuwat kopoa nak dasêi, têtiko sêngajo niên uku mêsoa utuk kêkêmuk, têtiko keme sêngajo nyên mênêa jadwal kêkopoa nak umêak api bae. Amên nak dasêi dê pasênê uku sêmyap film dê padek utuk têmoton, dê galokku syap o luyên kuni film komedi uku kulo sêmyap film prang kêrno uku nyap têmoton film prang kulo.

Topic: leisures
Tun Jang khususnê dê têtuai bi pasêtba namên ngen snyatai tradisional keme Jang, ade kêis ade kulo siwar. Utuk tun Jang piliak tun dê têmuan snyatai tradisiomal dê dio, coa kutê tun ade maik, kêrno snyatai yo snyatai an jano kuni ninik puyang mêna o, jijai dê têmuan o cuma tun-tun grot nak zaman o. Uyo dê bi pasêt ade jano maik do o ba kêtuai adat Jang, kêrno amên sêmanêi ade lok bêtunok waktau bilai nikêak nê o utuk syarat adat si o coa lêkêp kracok têatennê amên coa makêi siwar yo. Makonê si jano tun tuainê minyêm ngen ketuai adat ngut sudo acara nikêak. Amên nak sadêi coa si saro igê mêsoa tapi amên itê uak kuni sadêi au agok saro. Sêbênêanê amên kêmliak kuni bêtuknê nam bae mênêa dê srai ngen snyatai siwar yo mnurutku kunyau ba si coa asli kuni mêna o tapi amên itê lok têmukua utuk nak dasêi bae ade.

Topic: culture & heritage
Kebutuhan uméak tanggo dé taméak an taméak dau, sdangkan asea kuni smaten ku ang kérno nak kator dau potongan. Jijai ngényan dé nak daséi coa kérjo pasétba agok pusing coa matur caci dé tip bulénné pasét ba ku ang, ipé igai dau kébutuhan anok sékulah ngen nak daséi dé taméan an taméak la ang. Utuk nam témutup kébutuhan o uku harus nam cémubo jagéa, uku cémubo jagéa méi uduk nak muko uméak, kérno nak glung uméak dau tun dé sibuk mungkin ja ang kulo nam sémyap utuk mukméi pueng mokné dau kuni tébo o méléi saran ngen uku utuk mukok méi uduk. Pertamoné uku agok ragau tapi kérno kebutuhan ya nano mako uku cémubo utuk jagéa ngen cubo kuni didik kiléak ngen duai kilo belas do o nam dapét kuang lébiak lémo belas bukus, é an kérno tip bilai abis trus tétiko ku ang sudo o uku témaméak jijai pat kilo débilai, walau tétiko coa abis tapi pekerku génné usaho tép bésyukur bae sapéi uyo méi uduk dé uku jémuwoa o nam témaméak utuk témutup kebutuhan uméak tanggo.

Topic: business
Ade dau profesi mungkin tun ku ang namên, misalnê juru ngêsok, juru ngêsok adeba tun dê sêmyap kêkêmuk utuk nêmuk. Juru ngêsok luyên kuni utuk sêmdio kêkêmuk si kulo mênêa resep kêkêmuk, têmtau jano dê lok kênsok ngen kêdau rêpêaknê supayo kêkêmuk o padek asai ngen kêten baês. Juru ngêsok têmuan keahlian dapêt kuni pendidikan ngen pelatihan. Nak pandidikan ngen latihan yo nêlêi dasar-dasar ngen tehnik ngêsok supayo jijai juru ngêsok dê profesional. Kerjo jijai juru ngêsok coa miliak slawêi jano sêmanêi buliak kutê ade kesempatan de srai. Pnan kerjo juru ngêsok yo nak dopoa, umêak makan, hotel, kêpêa ngen ade kulo nak kem-kem.

Topic: food & beverages
Nak Jogja ade menem dê padek tapi dau manfaat utuk awok gen nê uwuh jano ade dê madêak minuman sampah, menem dê kêmbiak populer nak Jogja yo biaso nê isai nê kiyêu secang, pêdês ngen dêdawên kê ing luyên. Ca o sêmdio nê nam nêbus jano sniram ngen biyoa panês bae, padek itê menem amên awok asai coa baik. Utuk mênêa menem yo itê perlu bahannê  700ml biyoa, 40gr kiyêu secang dê bi narut, 50gr gulo butau,6cm pêdês têntus bae, duai lamêa dawên kulit manis kê ing, têlau lamêa dawên cêkiak kê ing, telau lamêa dawwên palo ngen dêpuluak soa cêkiak. Ca o mênêa nê nêbus kutê bahan o sapêi gêlgok kêkiro lêmo bêlas menit, gidong pêpanês jano ati si sêngok igênenem,coa an biasonê kêluwêa eteng, dio cocok nenem duai jano têlau kilai dêmingau  utuk jago kesehatan buliak cêmubo.

Topic: food & beverages
Pelajaran dê paling uku snang waktau SMP adeba olah raga, kêrno waktau jam olah raga o itê agok bebas main nak lapangan. Bilai o utuk pelajaran olah raga nisai ngen main bal, dê main o cuma anok sêmanêi dêsêlawêinê cuma mênoton bae. Bi nagiak jijai duai tim main bal o muloi, cigai makêi pemanasan mêmasing tun bi mok posisi, ade dê jijai kiper, ade bek, ade pemain têngêak ngen penyerang. Pas waktau o lapangan sêkulah keme ago cêp kêrno sudo ujên dêbilai, tapi gi nam makêi utuk main bal. Permainan keme agok imbang kêrno mêmasing keme bi nam utuk main bal yo. Gidong min bal, ade do pemain lawên masuk moi daerah tim keme ngen coa ade dê kmawal trus têmdang bal kêmbiak kuwêtnê, ruponê coa si bal dê moi gawang tapi sêpatunê dê bêrasea kiper têmakêp, balnê lalau moi pnan luyên. Kutê dê kêmliak do o tawai, dê mainnê jijai selek.

Topic: sports
Misai waktau libur ngen têmoton film streaming nak aplikasi dê pasêtnê seru, ipê igai amên notonnê ngen keluargo jano kuwat. Gêmuno waktau kêlmên ngen têmoton film streaming dê film favorit nak dasêi pas waktau libur jano mingau jijai dê do pilihan nak lêm misai waktau. Ade dau aplikasi mnoton dê resmi dê nam itê têmoton ngen padeknê igai têmoton film liwêt aplikasi itê têmoton kêdau kilai bae, amên itê coa spêt têmoton filmnê sapêi abis itê nam download utuk itê têmoton têngen bae, lok kêlmên jano kêbilai têngen bae itê ade waktau. Amên uku galok ati uku têmoton uku download kilêak supayo amên gidong noton coa têgangau ngen sinyal.

Topic: leisures
Kêkêdau mêcêm wisata adeba wisata bahari, nêmok tai kuni baso Inggris wisata bahari nadêak kulo wisata biyoa, adeba wisata dê masuk lêm bêlayêa ngen têmingia biduk ngen kegiatan liburan. Ca o Etimologi bahari tainê laut, jijai wisata bahari do o ba kêgiatan wisata jano rekreasi dê nanêu nak daerah laut, misalnê nak biding laut, nak pulêu, nyêlêm nak lêm laut. Harusnê Kementerian Perhubungan bi sêmyap Bottom Glass utuk mlayan wisata bahari, ngen itê smiwo kêpêa wisata yo itê nam kêmliak kêbaês pemandangan bêak laut. Wisatawan coa perlu mnyêlêm igai moi bêak laut tapi cukup kuni das kuni lêm kêpêa itê bi nam kêmliak bêak laut.

Topic: leisures
Uku gi tingêt nyên ade spasuakku gennê Ezi prêpuan nê tun Batên, keme kan tun Sumatera jijai masalah kêkêmuk pasêt ba coa si srai, uku tingêt si crito madêak amên nak dasêi galok kêmsok lapên oncom tapi si coa muk, nadêak nê amên kêmliak lapên yo asai lok mutêak nê. Ade tiko si gabok moi umêak ku pas nyên inokku gmureng oncom pakêi gêlpung nêa nê awêi krupuk sisit agok mipis jijai cigai si kten oncomnê, si coa namên amên dê kênsok o oncom. Pas mêsok nêpek nak pingan muk samo ngupi kêmbiak padek nê, uku kêmliak si ba dê dau muk oncom gnureng o, jijai bi an si pêi têmnai ngen uku dio jano? Nadêak nê baik nyên krupuk yo, jijai uku madêak dio ba oncom trus si têkanjêt maso oncom kêbaik yo nadêak nê, uku madêak au ba amên nêlapên uku kulo ku ang galok nadêak ku amên gênureng barêak yo baru uku muk. Sudo o si muloi muk nak dasêi nê si mêluak têmukua tapi kêmsok nê gênureng.

Topic: food & beverages
Do igai snyatai tradisional Lampung gennê candung, candung yo adeba snyatai dê biaso bêbilai tun min lalau moi kêbun jano moi imo. Betuk candung yo srai ngen golok biaso tapo ujungnê agok bulêt, amên dê snyatai yo dau kulo tuk jêmuwoa nak toko jano nak pasar. Panjangnê kêkiro pat sapêi lêmo puluak senti ade so ong biasonê amên tun min nêpek nak pingang ade tilainê dê nêlilit nak pingang. Utuk itê dê lok têmuan kulo snyatai dê dio itê nam têmukua do kulo gonê coa si la ang igê, amên nak sadêi-sadêi nak Lampung mudêak mêsoa amên lok têmukua, muloi kuni toko bêsai sapêi warung biaso ade jêmuwoa.

Topic: culture & heritage
Kegiatan rutin dê niênnê nak lêm agamo Islam o sêmyang lêmo waktau, utuk manêu kêgiatan yo itê nam nak ipê bae dê ade pnan sêmyang awêi  pnan itê kêrjo, mall, pasar, kator pemeritêak ngen dê luyênnê. Amên itê paok masjid bi pasêtba moi masjid, kêrno syarat utuk manêu kegiatan dê dio dê pêting pnannê bersih. Uku têtiko amên gidong nak lokasi kêrjo, biasonê uku mêluak mênêa khusus pnan sêmyang walau cuma utuk sêmêntaro dê pêtingnê harus bersih, ipê igai itê kêrjo proyek bi pasêtba ngêi, jijai khusus pnan sêmyang yo harus nêa kulo. Awêi keme pêrnêak kêmrêjo utuk pnan sêmyang agamo luyên, tapi uku minoi isin utuk nam mênêa pnan keme sêmyang utuk sêmêntaro ngut keme sudo kêmrêjo nak di Alhamdulillah kêtuainê misin.

Topic: religion
Itê dê makêi alat canggih zaman uyo yo lok lêbiak têatêi ngen dê itê ati dau namên. Uyo bi dau nak berita tun dau têpike kêrno ku angnê pengetahuan masalah alat canggih dê si têmuan. Bi gesea tip bilai kuo ade bae tun dê jijai korban kêrno kêcanggihan uyo. Jijai utuk itê dê dau ati namên itê harusnê mêsoa namên gentai nam tun dê salêak guno o mike tun. Barêak hand phone yo amên itê mlajêa kilêak ayok itê gmuno asaiku coa jijai masalah igê utuk tê, amên itê ku ang namên makonê dau tun kêno pike liwêt hand phone yo. Misalnê amên ade tun telepon itê coa namên api, si kulo makau amên si kuwat tê jano sêpasuak tê, dio jibêak ba itê gacang pêcayo, mêstainê itê mêsoa informasi kilêak tun dê ngakau kuwat jano sêpasuak tê yo, jibêak sapêi itê kêno pike

Topic: technology
Utuk nam manêu usaho liwêt onlinê yo, itê harrus nam jêmago pelanggan tê mêak sapêi kêciwo, utuk pelanggan bêlau itê kulo harus nam mêlêi pelayanan dê baik kulo amên nam dê bêlau yo bakêa jijai tamêak pelanggan tê moi mukonê. Utuk kuwatku dê bi an makêi cao online utuk usahonê, do o kênliakku uyo tamêak maju usahonê, do igai cao nê utuk jagêa o bi pas amên mnurutku. Si jêmuwoa produknê kulo coa si la ang supayo pelaggannê o coa lalau moi nan luyên. Do igai si ade cao dê luyên kuni dê luyên, utuk pelanggannê do o amên bêlanjo bi dêpuluak kilai utuk dê kêsebelas do o si mêlêi diskon lêmo puluak persen utuk kutê bjenis barang dê si jêmuwoa, ngen cao barêak yo do o pelanggannê cigai bakêa baliak moi pnan luyên.

Topic: business
Amên itê têmi uk olah raga dê ade nak pekeran tê do mêmêcêm, muloi kuni main bal, main tennis, main badminton ngen dê luyênnê. Têtiko itê coa têpeker amên jano bae kêgiatan dê itê manêu ngen nam gêmrok kutê awok do oba bi têmasuk olah raga, awêi itê mêrsih umêak jano glung umaêk do o ngen coa sadar itê bi manêu gennê olah raga. Utuk dê bi têtuai kanêuba kegiatan jano bae dê pêtingnê nam gêmrok awok ipê igai nam sapêi têmeteng, kêsoaba kuni dasêi kegiatan jano dê itê nam, tapi mêak makso dê bêbênêk igê, nêsoa dê lêlêngan bae awêi nyupau  mêrsih kaco, jano mukut glung umêak do o bi jijaiba utuk nam gêmrok awok. 

Topic: sports
Kisah masalah penciptaan adeba kisah dê ade nak Al kitab. Cerito yo majok titik dau utuk belek moi maso bêl o awêi ipê Tuhan ncipto dênio lêm num bilai. Cerito yo nêmok kuni perjanjian lama nak lêm kitêb Kejadian.Pertamonê coa ade jêjano kutê coa ade wujud ngen kêlêm têmutup kutê dê ade cuma Tuhan. Bilai pertamo Tuhan ncipto kêbilai ngen kêlmên, bilai kêduai Tuhan ncipto lenget utuk cêm êi biyoa, bilai ketêlau Tuhan muloi ncipto daêt ngen laut, bilai kê pat Si kulo mêlêi pritêak supayo tanêak masea tumbuhan ngen tumbuhan masea sêmlan, bilai kêlêmo Tuhan ncipto kutê makhluk idup nak laut ngen udaro dê terakhir bilai kê num Tuhan ncipto bnatang daêt ngen Tuhan kulo mênêa manusio kuni dêbu tanêak ngen têmiup kehidupan nak lêm awoknê.

Topic: religion
Ade kulo nak do sadêi dê tokoh adatnê coa pakêi niliak, jijai utuk têmtau api dê jijai tokoh adat o biasonê nêmok kuni tun dê tpandang nak sadêi o, tun dê têpandang o biasonê tun dê kuni tun tuainê memang bi ade pakêt nak di ngen ade kulo kêrno si tun bêcaci. Tapi amên dê barêak yo biasonê cet jijai masalah ngen tun sadêi di, jijai ipê tun dê coa as ngen tokoh adat o si coa bakêa têmotoa jano dê nadêak tokoh adat o, jijainê nak lêm do sadêi o galok coa têmau sêpakat, amên bi barêak yo dê cetnê tun sadêi o coa saling sêtotoa, lêm do sadêi coa saling akur dê kideknê coa didik dê awit ribut sêsamonê. 

Topic: culture & heritage
Ade do umêak makan seafood naak pnan keme, pnannê padek, masakannê kulo padek do igai gonê mudêak kuni pnan luyên dio dê pasti. Memang kêkêmuk kuni laut yo jano seafood dau tun madêak bisonê lêla ang kutê, masalahnê dio dau kulo tun kulo madêak kêkêmuk tun kayo bae. Tapi nak pnan yo udi mêak ragau soaal go, dê pastinê mudêak. Gennê pondok seafood, muloi jam pat pêlbêak bi muloi rami, nak yo kulo ade live musik makonê rami, amên biasonê uku tun duai mukmêi di dê galok nyên keme mêsên kêtêm saos tiram ngen cumi-cumi gurêng krispy tênamêak igai ngen lapên luyên awêi kêkatang tênumis samêa ngen skulêm kulo, keme bêdua paling la ang masên abiak sotos duai puluak ribau, do o bi tênamêak es teh kulo.

Topic: food & beverages
Lêm zaman moderen uyo ponsel jano handphone o bi jijai barang dê wajib itê têmuan, muloi kuni titik dê gi sêkulsh SD sapêi tun têtuai têmuan gennê ponsel. Utuk jênis ponsel yo ade mêmêcêm, muloi kuni dê biaso sapêi gennê android, amên utuk android do o bi lêbiak maderen kuni dê ponsel biaso, ngen android yo itê nam makêi kêkêdau aplikasi dê itê lok gmuno, tapi itê lok têatêi kulo kêrno uyo dau tun manêu penipuan liwêt android yo. Dau kulo kêjadian tun têpike ngen gêmuno aplikasi nak android yo, makonê itê tamêak têatêi utuk gêmunonê, mêak gacang pêcayo ngen mêak mudêak mêlêi identitas tê ngen tun dê itê pêi kênal ipê igai itê kênalnê liwêt aplikasi dê ade nak android dê itê nam download têngen klok tê. 

Topic: technology
Al Quran kitêb suci agamo Islam, nak lêm Al Quran dê tun Islam yakin adeba Firman Allah SWT dê nêwahyu nak lêm baso Arab ngen Nêbai terakhir Nêbai Muhammad SAW, utuk sênapêi magêa umat manusio sapêi akhir zaman. Al Quran adeba do kitêb suci dê paling dau dê gêuno Allah SWT dê isainê kêkêdau sunah jano bab adeba sotos pat belas surah ngen tip surahnê têbagiak nak lêm kêkêdau ayat. Isai nak lêm Al Quran adeba petunjuk masalah kisah bersejarah ngen têmkên pêtingnê moral. Pokok kajai nak lêm Al Quran adeba masalah aqidah ngen tauhid nak ipê kêduainê isainê masalah ibadah, akhlak, hukum sejarah jano kisah manusio ngen dasar-dasar pengetahuan ngen tehknologi.

Topic: religion
Isra Mijraj adeba do peristiwa peting nak lêm hmanêu Nêbai Muhammad SAW nak lêm tê mimo Wahyu kuni Allah SWT ketiko nak Sidrotul Muntaha nak lenget ketujuak. Peritêak dê tênimo Nêbai Muhammad SAW adeba berupa peritêak sêmyang lêmo puluak waktau dê bilai dê malêm. Peristiwa Isra Mijraj jijai dê do bilai rayo umat muslim kêrno peristiwa o peting utuk ningêt umat muslim nak ipê peritêak sêmyang lêmok puluak waktau o Nêbai Muhammad SAW minoi keringanan sapêi jijai lêmo waktau adeba Shubuh, Dhuhur, Ashar, Maghrib ngen Isya. Ngen peristiwa hmanêu Nêbai Muhammad SAW yo jijai têmamêak kuwêt imên umat muslim nak lêm manêu ibadahnê.

Topic: religion
Utuk miliak mesin cuci dê  padek ngen taên an o sêbênêanê mudêak, memangba amên dê go la ang bi pasêt baês, tapi amên cao ku lok si mudêak gonê tapi nam dapêt dê padek ngen taên an kulo. Jijai utuk nam itê dapêt mesin cuci dê awêi nadêakku o, ayok itê têmukua itê mêsoa informasi kilêak amên ade barang dê merek bêlau kêluwêa, amên bi dapêt merek bêlau o itê mêsoa nak ipê tun jêmuwoa merek o. Si biasonê amên pêi kêluwêa barang o rêrato bi pasêtba baês kêrno do o nangêp utuk contoh ngen gonê kulo gi mudêak, amên bi lakau sudo yo biasonê kulo barang o gacang usak. Uku bi sudo cêmubo gesea kutê barang barêak yo têmasuk barang elektronik kulo, ngut ba uyo amên uku lok têmukua jêjano pasêt uku mêsoa kilêak barang dê klokku o dê pêi kêluwêa coa dulai merek jano.

Topic: technology
Dau tun ati namên walau bi an tingêa nak Lampung, coa didik kulo dê laher nak Lampung coa namên ngen ade kêkêdau alat musik tradisional kuni Lampung, awêi alat musik tradisional dê gennê gamolan. Gamolan yo dau tun sako cuma ade nak Jawai bae, utuk nak Lampung dewek tun dau ati namên. Sêbênêanê utuk zaman uyo nam kêmnal alat yo liwêt sêkulah jano nêa ade khusus utuk bêlajêa cao mainnê, memang uyo bi ade kêkêdau sêkulah dê bi made alat musik gamolan yo tapi dau dê ati gênuno mungkin kêrno ati ade dê majêa cao khusus mainnê, mungkin kulo utuk waktau nak luwêa sêkulah o ku ang utuk murid-murid lok mêlajêa. Dê padeknê utuk mêlajêa khususnê alat musik tradisional yo nak tip daerah nasuk moi gêgiatan khusus jano wajib awêi baso ngen tulisan daerah dê nêlajêa uyo.

Topic: culture & heritage