Die Grond Was Manhoog Diep Nat (2004)

grond is manhoog diep het Jan-Thomas die aand kom se van die plek in die berg waar hulle gegrou het om die wal te gaan versterk. En deur die nag het die reen weer gekom. Lewendige, teenwoordige ding. Teen grouskemer was dit al vyf-en-negentig millimeter. In daardie berge, midde daardie droogtejaar. hulle is in die Landcruiser teen die kliprant uit om te gaan kyk--sou die damwal nog hou? Die water het self 'n plan gemaak, bo-oor gestroom en met 'n wye bog rivier begin word. Deur daardie nag het die bloukraanvoels ook gekom. Onverwags, onaangekondig. In die glibberige ry het sy die wit sakdoek, nog warm van sy lyf, uit sy hand geneem en die wasem van die ruit probeer weer, uitsig probeer kry. Die skerpblou van sy oe het dit die eerste gesien, dit onderaan die stil kyk van sy lang arm se presiese vingers gehang. Twee van hulle. Die iedergeval gladde klein koppies nog blinker gekam deur die durende lek van die reen. Die donkerder vlerkrande duideliker teen die blougrys vere in die vlerkspan wat presies die kleur van die dag en die nat en die reen aanneem. Hulle harte was skielik geruster. Asof die voels 'n goeie teken was. Die gerusstelling was in die ritme van hulle wei. Al was al wat van hulle sigbaar was die koppies en die kuiwe--'n skrale handbreedte hoog bo die natgereende gras. Lang lywe gras wat met die kurf van koringgerf oorhang van die swaar drag nat, wat oopvou, piekmaak vir die vertroudheid waarmee die voels daardeur stap. Net die twee van hulle--in die Eden van 'n nat grasveld afgepaar. Nou kon hulle die paadjie by die werf verby aandurf, die voertuig sy Ioop versigtig teen die giadde klip van die steiltes af laat kry. Pennie, die mal koei, het vanoggend slegter as ooit gelyk. Die koue en klamte het finaal in haar gebeente ingetrek, tot op die mat swart van haar vel deurgeslaan. hulle kon met 'n skuldige en magtelose oogopslag sien sy sou nou nooit meer herstel na die insident by die dam die vorige week nie. Toe hulle die staaldraad moes afkatrol om haar uit te kry. Arme koei. Al in die rondte, al in die rondte. Met haar kalwers uit die vorige seisoen wat onwetend en ongeraak en self die ene lewenslus, bly bokspring in die sifreen wat steeds uitsak oor die nat stingels gras uit bly sak. Die water het weerskante van die pad stroompies rivier begin maak. Maar die erosieslote aan die noordekant was telkens die diepste skeure, die gapendste wond. Sy het verwonderd gesien dat 'n pad se skouer aan die suidekant nie so maklik uit lit raak nie, die harde spier uit die gewrig laat skeur nie. Gister se vars geskraapte pad was nou net 'n glybaan van geelrooi en blink. Die skuim op die afloopwater met die driftige tred, was worteloranje. Soos die grondkleur van die skuim op Kuaia se geperste groentesap. Sy wou dat hulle stop. Dadelik. Dit in beide bakhande opraap. Wou die effe vrankerige grondwatersmaak van geperste geelwortel verewig tot 'n dringende herinnering in haar mond. En toe was dit daar. Die spierwit kinder-pram. Met die pienk afslaan plastiekkap. Stokoud en op piepklein nuttelose wieletjies. Waarskynlik die eerste maal in die reen gelaat--van roesvlekke was daar geen teken nie. En heeltemaal, absoluut, allesdeurdringend, volkome verlate. Net die wit klein waentjie en die verlatenheid van deurweekte veld en die pad wat sukkel om sigself te handhaaf midde die poeierpienk van nat rooigrond en die wortelbruin skuim van die wegloopwater. Stop, stop. Wou die skree in haar keel styf raak. Maar daar was niks meer aan te doen as om die moment te sien nie. Geen kamera, geen kameraderie, geen kind nie--geen dun laggie plesier om dit wat net die moontlikheid van foto was, tot werklikheid om te skok nie. …