İlm-i Servet

علم ثروت الی ال ( ايكنجى فصلك صوكى )
داانت ۲۰ – نمونه لرك تزايدي . - نمونه لرك تزايدي دخی محصول مساعی یی تزييد و تكثير ايدهجك وسائطدن بريدر . بر شيئك اعمالی ايجون اقتضا ایدن آلات و ادواته ونمونه لرينه مالك اولدقدن صكره، اوشیئی بلا مشكلات تزييد وتكثير ايتمك اکثر یا ممکندر . مثلا بر سکه و یاخود بر مدالیه ضرب ايلمك ایچون بر قالب اعمال ايلمك غايت كوج ومصرفلی بر ایشدر؛ لكن بركره قالبسلر الده ابدلدی می ؟ آرتق بر چـوق سـكه ومداليه ضرب ايلمك ممكن ومصرفى دخی از بولمق طبيعيدر . بو خصوصده مطبعه لر يك كوزل بر مثال اوله بیلور . مشاهير قدمادن برينك ومثلا (شكسپيرك) آثاری آنجق ایکی یوز لیرایه استنساخ ایتد بریله بیلدیکی و هر نسخه انجون بو قدر آنجه و يرمك اقتضا ایتدیکی محقق اولوب طباعتك ايجادندن مقدم بو بولده استنساخ ايدلمكده وسهو وخطاء ايله مملو اولدینی حالده سيله يك زياده بهالی ساتلمقده ابدی کتابلر
حالبوكه بو کونکیکونده (شكسبير) ك كلیاتی بر شیلینه – یعنی تخميناً بش يحق غروشه - صاتون آلنه بیلور . بركتابك ترتيب وطبعى يوزلرجه ليرالره دکه بیلور؛ لکن بر دفعه عملیات 

ترتیبیه اکمال اولندقدن صكره بيكلرجه کتاب طبع ايتمك وهمده کاغد بهاسنه صاتمق زمانمزده ممکناندن اولمشدر .
صندالیه، ماصه، فيلجان، شکر وجايدا نلقلر، قاشقلر، چتاللر والی آخرہ کی بوكون قوللانديغمز هر شی ما کنه ايله باسلوب في الاصل هیسی بر نمونه نك عينيدر . اليوم بر كوزل صندالیه یکرمی بش اوتوز غروشه آلنه بیاور ایسه ده آرزو ایدیلن یکی بیچمده بر صندالیه به فیئات مذكوره نك بش آلتي قاتنى ويرمك ايجابايلر. نمونه لرك تزايدى مصنوعات و معمولاتك تهوين فيأتنى واو نسبنده ده رغبت عمومیه یی ایجاب ايلر . ۲۱ - استعداد شخصی. - تقسيم اعمال و مساعينك بر فائدهسی دخی حرف وصنايعجه وقوعه كلن تنوع و تعددك هر كسك اك ابو يا په بله جکی بر ایشی انتخاب اتمسنه مساعد اولمسيدر : قوتلى وصحتی برنده اولان بر آدم دميرجى اولور؛ دها ضعیف اولان بر دیگری قوندره حيلق ايدر؛ ماهر والی ياقيشير بر آدم ساعتچی اولور؛ جاهل و نااهل طاش قرار ويا سوبر ونتيجيلك ايدر... الحاصل هركس اك زياده كار و منفعت کوردیکی ایشی ترجیح ایلر . اگر بر صنعتکاره طاش قرمق و يا حماللق ايتمك كي بر تکلیف حق ناشناسانه ده بولنيله حق اولورسه آنك مهار تنـدن هیچ بر جهتـله استفاده ممکن اوله ماز .
تقسیم اعمال قاعده سی نه قدر انتشار ایلر ایسه فابريقه لر او قدر توسع ايدر وبناء عليه هرکسه استعداد وقابليته كوره ایش بولمق کی ہر منفعت عظیمه تولد ایلر . هرکس مساعی 

واقعه سی اك زياده نمره بخش و ديكر لرينه اك زياده فائده لي وحتى کندیسی ايجون دخى اك زياده قابل استفاده اوله حق بر صنعتی ترجیح ايلر . ها
۲۲ – قابلیت موقعیه . – بونلردن ماعدا تقسيم اعمال و مساعی هر نوع ايشك اك زياده قابل ومساعد اولان محلده یا بلمسنی ده ايجاب ایلر . مثلا آرناو دلق وحلبك ياغاري، شامك قاشي، بمنك قهوه سی، آنقره نك كجی تفتیكی، كريدك صابوني، استانبولك مجوهرات وسائرهمی صماقوك دمير معمولاتی، سلانيكك شرابلری، برزرينك مقاصی و سلاحلري وسائره ممالك عثمانيه نك هر طرفنده مقبول و معتبر در . تجارت تمامیله سربست اولدیغی و تقسیم اعمال قاعده سی ده بحق وضع وتأسيس ايد. لديكى حالده هر مملکنده از چوق بعض شيلر يتيشر و اوراده رغبت بولتهمسه بيله حسن قبول ايديلن محله کتوریلور . . تجارت سربست بر اقلدینی زمان تقسیم اعمال و مساعی اصول وقاعده سى بالكز شهرلر وولايتلر بیننده دکل بلکه مختلف و یکد. يكرينه بعيد ملتلر ومملكتلر بیننده ده جاری اولور . بين الملل وقوعه كله حك تجارب بالكز تزيد ثروتی دکل بلکه ملل مختلفه بیننده کی برودت ومخاصماتك تناقص ويابسـبتون ازاله سنی داعی بولنور .
۲۳ - امتزاج مساعی – برآدمك برصنعت وحرفتي اساسلی اوله رق اوکر نمسنده يك جوق فوائد موجوددر، میدانه قونيله حق اثر هرنه اولورسه اولسون، برجوق عمليات مختلفه ايله حصول پزیر اوله جغندن انسانلرك يكديگر بنه معاوننده

بولنمسنى وعينى اشيانك مجتمعاً ومشتركا" اعمال و تصنيع اولنمسنی ایجاب ايلر . مثلا بركتابك ميدان مطبوعاته حيقمسی برجوق اصحاب صنعتك توحيد اعمالی موجب اولور : باك حروفات دوكمه جيلرينك حر فلری دوکمسی، ماكينه جيلرك طباعت ماكینه سنی انشا اتملرى، كاغدك اعمال اولنسي، مركك حاضر لانسی لازم اولدینی کی طابعارك دلالت ايلمسی ، محرر لرك آثاری احضار ايتمسى، مرتبلوك حرفلری ترتیب ایلمسی ، مصححلرك برووالري تصحيح ایتملری، برديكرينك باصلمش کاغداری ماكینه آلتندن آلمسی والے کی بر جوق عمليات اقتضا ایلر . آندن صكره كتابلرك مجلدارده تجليد وكتابجيلره توزيع اید لمسیده مقتضيدر . بويولده هیئت اجتماعيه بشريه هربری بلا توقف حرکت وعینی ایشی تکرار ایدن متعدد چرخلری حاوی بر مکمل ماكينه يه بكره ديلور ... نام شوراسیده شایان ذکر درکه اشو تقسيمات صناعيه و حرفیه یی هیچ کیمسه تعيين التمور . بر بيانو ميدانه كتيره بيلمك ايجون هيچ اولمزسه اوتوز آلتی و بر ساعت اعمال ايلمك اوزره قرق و باموق ایشنده یوزی متجاوز نوع عملياتك براشمسی اقتضا ايلر . انسانلر برلشـدکاری حالده حاصل ایده جکاری ایشی هیچ بر وقتده بالكز اوله رق اوقدر مكمليتله ميدانه كتيره مزار ، بناء عليه اعمال ومساعينك هر حالده مثمر اولمسی ايجون اعمال و مساعى بي مزج وتوحيد ايلمك لازم كلور . دا ٤٢. - تقسيم مساعينك محذورلري . – اليوم ممالك متمدنه ده تقسیم اعمال اصولئك اتخاذندن طولایی بعض محذورلر 

کور لمکده ايسه ده محاذير مزكوره تقسیم اعمالدن ایدیلن استفا ده به نسبتاه هیچ مثابه سنده قالور . ان لي به له اول امرده تقسیم اعمال قدرت و استعداد انسانی بی حصر وتحديد ايلر . مثلا دائمی صورتده بر ايكنه نك طوپلوسنى يامغله مشغول اولان برعمله لك الندن بشقه برایش گلمز وتكميل معلو۔ مات انسانیه دن محروم بولنور . بویله بر آدم فابريقه دن قالدير يلوبده آناطولی ایجروسته كتير بله جك اولسه هیچ برایش بهره میه جکی و احتمال که آج بیله قاله جنی طبعيدر . حالبوكه يك نظرده دها آز عقالی طن اولنان اناطولیده برکویلی مسکتنی انشا ایده بیلور، ارضی حراثت ايلر حيواناتی باقار وکندی اونده لازم اولان اشیای بتيه نك کافه سنی بالذات کندیسی اعمال ایدر . اوللری بورالرده و حالا طشره نك بعض برازنده اولدیغی کی بردولکر تکمیل بربنایی یا په بیلوردی؛ حالبوکه شمدی بر بنالك تأسيس وانشاسي ايجون دولکر کی دھا برجوق اصحاب صنعتك معاونتى اقتضا ايلر ارباب علم ثروت تقسیم اعمالده دها بر نوع محذور کور مشلر درکه اوده بر آدم بر نوع صنعتله مشغول اولدیغی و بوصنعتده کسب مهارت ایلدیکی حالده موده نك دكشم سندن وياخود ديگر برسیدن طولایی او آدمك حاصل ایتدیکی اموال و اشیا به طلب ورغبت آزالورسه مستحصلك ديگر بر نوع صنعت اوکر نتیجه به قدر فقير وآج فالمسى ايجابايل.سيدر. بناء عليه تقسيم وتخصيص اعمال تجربه نك كوستر ديکی حدودی تجاوز ايتماملیدر . زيرا يوقارو. دهده سوبلندیکی اوزره عمله به تقسیم ایدیلن اعمال ساده ایکی 
حسبيله قوة عقليه لك ترقيسنه مانع اولور . بوندن بشقه احتيا۔ جات درجه سنی تجاوز ايده جك درجه ده محصولاتك كثرت ووفرتنه سببیت ویرن بر اصول بعضاً بادىء خرابی اوله سلور . تقسيم وتشريك مساعى حقنده دهـا زیادہ تفصیلات ازرو ايد نلرك سعادتلو امحمد مدحت افندی حضر تلرينك ( تشريك ماعی ـ تقسيم مساعی ) عنوانلی اثرلری مطالعه ایلماری اصحاب مطالعه به خاصة اخطار الله اكتفا ايلرم
(ما بعدی وار )