Türkistan’ın Esbâb-ı Tedennîsi

برانسان صحت وسلامتی عقله موقوف اولداغی کپی برهیئت مليهتك دوام وسعادتی دخی علمه منوطدر نته كيم عقلى مرتبة كافيه ده اولمیان انسان بيك درلو مخاطراته اوغرايه جغندن راحت با شايه من كذلك علم الله منحلى اولمیان برقوم جمعيت مدنيه ايجنده مستريحا معمر اوله من برزمانلر عثمانلی نامی جهانی دتره در ایکن شیدی امر بر عکس اولدی زیرا اوروبا دولتلرينك قوة حربيه وماليه لری و اداره ملكيه لری منتظم وبزم حالمز هر یوزدن شایان اسف والمدر وظاهر درکه انلرك ايلر ولمسنه سبب مستقل علم ومعرفت و بزم كيرو قا لما مزه باعث جهل وغفلتدر تدبير د وا ايچون مرضك تشخيصي لازم اولديغندن بو علت انحطاط بزه نه زماندن برو عارض اولدی ونيجون تداو بسته همت اولنمدي واليوم تركستانك علمی ندن عبارتدر بورالر بنی موضوع بحث ايتمك اقتضا ایدر
سلطان عثمان غازیدن فاتح سلطان محمدك جلوسته قدر اراده جریان ایدن زمانك اكثرى توسيع ملك مشاغليله مرور ایتدیکندن علم ومعارفجه بيوك اثار برافا مشدر لكن اندلس و عراق و ایرانده بولنان دول اسلاميه او وقتلر اکثریت اوزره انقراض حالنده بولند قاری جهته برچـوق ارباب هنر هنوز هلال کی ترقی اقبال حالند. بولنان رایت عدالت عثمانيه نك سايه سنه التجا ايلد كارندن وطنزك طو پراقلری دشمن قاتيله صولا نوب طوررکن هر جانبه نخی معرفت اکیلوردی وقتا كه استانبولك تحبله تخت سلطنت عثمانيه مركز استقرار ینی بولدى بوفتح عاليشان ممالك شرقيه ده ترقيات معارف تاريخنك بدايتي اولدی هر دولتك مدت عمرنده برعصر معارف صاییلدیغی کی دولت عليه لك عصر معارفی دخی تاریخ مذکوردن اعتبار ایله یوز يوز اللي سنه قدر سوروب بعده انحطاطه مبل اتمشدر بعض مؤلفلر دولت عليه نك اسباب تدنيسنی تحرى صره سنده سلطان سليما نك موقع اجرایه کوردیکی قانون اداره بی وسائل انحطاطدن عد ایدرلر اكمن بنبان علومى تأسيس وتشييد مقصد بله طریق علمی مراتب مدارسـه ربط ايدن سلطان سليماندر اوروپا ایله اختلاط معاملات وفتوحات وغزوات جديده اوزرینه ( ورد امر السلطانی ) مسنديله توسيع مسائل شرعیه ایدن سلطان سليماندر بونجه اسفارده بالذات اختيار مشقت ابدن وا ك صكره عليل و خسته و پیرفانی اولديغي حالده سكتوار اوکنده جان و برن سلطان سليماندر عصرنده بوانان علمایی مظهر انواع الطـاف ابدن وحتى ابوالسعودك تفسير بني الاى والا ایله سرای همایونه کتور وب با لذات قبودن استقبال وتعظيم ایلیان سلطان سليما ندر ملكك اكثر شهر وقصبا تنده جامع ومدرسه وعمارت وكبرى ومكتب كبي ملك حصول سعادتنه متعلق بونجه ابنيه واثاره موفق اولان سلطان سليماندر بوناره و بونار کی آثار تاريخه به نظر انصاف الله با قلد يغي حالده سلطان سليمانك حركاتنده برجوق مضر شيار اولمغله برابر مدنيت ومعرفته بك بيوك خد متاری دخی ثابت اولور خصوصیله کندندن صکره تأسیس ایتدیکی اصول سؤ استعمال اولنمش ایسه اندن کندیسی مسئول اوله من زرا ابديت انجق ذات احد ينك شابدر الحاصل سلطان سليمان دولتی حال وقوفه کتوردی انحطاطنه اندن صکره کلا نار سبب اوادی بزده علوم دينيه وسياسيه نك مسندی اولان قرآن کریم و احاديث نبويه لسان عرب اوزره وارد اولد يغيجون اولسان لسـان معرفت حكمنه كبرهرك جميع كتب شرعبه و اکثر فنون عقلیه دخی لسان عرب اوزره با زادی و بنابرین هر دولت اسلامیه ده لسان عربك نشر ورواجی فوق الغايه التزام اولنه رق علوم شرعيه نك اسباب تحصیلنی تسهیله صرف مساعی ایدلدی انجق عجم ايجون نكات قرآن واحادیثی استنباط قولای اولما.غله بومقصدی تسهيل وتهوين ايجون صرف و نحو ومنطق ومعاني ولغت کی برطا قم علوم البه وضمنه حاجت کورلدی و نیجه کتابلر ألف ابدادی بواساس و بومقصد بيك تاريخلرينه کنجه قدر اونودلمش اولديغندن اول زمانلرك تحصيلي بالكن علوم اليه يه منحصر اولميوب حتى علوم اليه معلومات عاديه دن معدود اولمغله فقه وتفسير وتاريخ وكلام و ریاضیات فنلرنده کسب مهارت ايدنلره عالم دینلور وبرمدرسه نك مدرسلکی و یا بر مملكتك حكومت شرعیه سی محلول ا واسه نیچه اهل استحقاق بردن طلب كوستروب بالامتحان اك اهليتلوسنه توجیه اولنوردی اول تار يخلردن صکره دولتك اختلالات داخليه ومشاغل خارجيه سى بواسـاسه بحق رعايته مبدان ويرميوب مدرسلکار خاطر و با کشی زاده لك ايجون وبرلكه وبوجهتله ارباب استحقاق كيرو قالوب فتوركتوره كله اهليتلوار بنشماسكه باشلادی و بو حال مع التنزل شو عصره قدر دوام ابتدی اليوم استانبولده و طشـره لرده تکمیل نسخ علوم ايتمش نيجه ارباب كمال واردرکه هنوز روسه مالك اولميوب فقر و ضرورنده ايكلرلر ونجد علما وكبار زاده لر والف با بیلمز جاهلار واردرکه کیمی کبار مدرسېندن کمی اشراف قضاتدن و بلکه موالی ودهـا بيوك رتبه لردن متعیش و مستفید اولورار مادامكه علم موجب رفاه وشرف دکلدر نيجون خلق رغبت وتحصيليجون سندلرجه اختيار زحمت اينسون بوندن طولاییدرکه ایکییوز سنه دن بری بزد. علمای شرع ندرنده و بوند ندركه محاكم شرعيه تأسف اولنه جق جالنده و رسیده بودرکه دولتمر دخی ضعف و تنزاده در كله لم شو علوم اليه نك صورت تحصيليله ثمراتنه بزده برجوجق بش التي باشند . محله مكتبنه و بريلور الف بادن باشلار برتاچ آیدن صکره اوکنه ابجد چیقار که نه اولد يغنى نه خواجه افندی بیلور و نه کیسه اکلار ( اگر ابجد بحثنه مراق اولنورسه  الف با شرحنه مراجعت اولنسـون ) بوندن صکره سبحانك تحبات صلوات دعای قنوت امنت اوقيد بلور واقعا بونلرك نماز ايجـون لزوم اولمغله بر جوجنه جمله دن اول تعلیمی لازمه دن ایسه ده چوجغك بلوغيله نمازه باشلامسنه دها سكن طقوز سنه مدت اولدینی حالده بونلری از بلکله اشتغال ایدر حالبوكه بونلر عربی اولمغله مال ومفهوم:دن قطعا تلذذ اتمز زيرا من صباوت دائما اونجقدن وهنوز مرتبه كماله كليان قوه ادراكيه نك حظ و قبول ایده چکی شیلردن محظوظ اراور بعده كلام قديمه باشلار انك حتى ايجون سنه لرجه اوغراشور وختم ايهه بالدفعات تكرر ایدر اگر حفظه چالشدیر بلورسه بر قاچ سنه ده اویله کچر نہایت جوجق حافظ اولور واقعا بو چو جق طریق علمی به و امامت وخطابت کی خدمات شرعیه به سوق ايديله جکسه بويول يك مناسبدر لكن طرق ساره ده بولندینی حالده از مدت ایچنده حفظ ايجون ویردیکی امکلر زائل و حافظ اولمانلر درجه سنه متنزل اولور
چوجق بوشیاری محله مكتبنده تحصیل ابدنجه به قدر اون اوچ اون درت باشلرينه كلوب اول وقت ا قرباسی علم تحصیلنه سوق الدرر والنه بر صرف جمله سی ويريله رك جامع د رسلرندن برینه اوتوردرلر نصر بن صردن باشلار بنايه چيقوب اوتوز بش بایی صیار مقصودده اعلا للره بولا شور « اما ترین » نك ترجمة حالي بتمك توكنك بيلد يكندن انده بتون تون ذهنی طولاشـور هرنه ايسه علم صرف اوبله برقرا نلقلقله کچر عوامله چيقوب عامل معمول اعراب کی صرفده کورمد یکی برطاقم شباره تصادفله حيران قالور نهایت اظهار و كافيه ده صرفدن مقصود كله لك صور تصريفيه سى ونحودن مراد عبـاره نك صورت ترکیبیه سی اولد یعنی کو جله حس ایدر بوندن صکره ايساغوجي ويا استعاره رساله سنه صار بلور انده ایسه ماضی مضارع مبتدا خبر کی شیلر اولديغندن قضايا ونتايج واستعارات وكتابات ابله اوغراشور نهایت مطول اوکنه چیقار اوراده ده بدیع و بیان ذهنی پریشان ایدر اگر بوارالقـده ایکندی در سازنده جلبی وقدوری کپی فقهدن برازشـی اوقورسه ارتق كيسه نك ابدست ونمازيني بكميه جك برغروره دوشر و آره ده تعطیل در سارند. برده قاضی میر کوروب جزء لا يتجزى وهبولى بحثنه طا لارسه ابن سینا یی کندینه شا کرد اتمكه تنزل التمر والحاصل جوامع شمر ينه تك برنده ترتیب اولنان جهنده اذن الور کند بسی دخی رحله باشنه جوب کوردیکی بولده نر علوم اندر بوترك ايجنده حقيقة علم وعمل ابله منصف بوشان ذوات معارف سمات بوراد. بحث اولسان طافدن مستنـادر بو مثالو زي عماده بواناثاره الجوائب کی پر عربی عزبه ويراسه لغته في الجمله ایکی ساعت مطالعه النينجه مال استخراج ایده مزار علم فقدن برمسئله صوراسه جوابدن عاجز قالوب بزم فقوله توغمز بود در دیرار عابد اوزرینه بر بخشه كبريشلسه الله سير تعصب آلوب هر سوزده حصی تكفير الله اسکانه جبالارا قرآن كر بمدن برايتك مناسی صورله قاضی بیضاوی به مراجعت یوانی کو سترو پولیشیقه دن سوز اجله دنیاده انكلتر، و امر بقا و ژاپونيا و فاس کی اقاليم وممالك اولديغنى حيرتله استماع الدول احبابندن برینه ترکه ومكتوب بازمی اقتضا ابنه شوكا بوكا با نوار زار شهدی بومشاوره خواجه افندی دولت عليه سرك علم وكما لكزى تقدير الله ذاتكره برمأموريت تكلف ايده حك سر مخبر سكر قنغی ایشده سزك معلوماتكن معيد ايه اني اختبار ابدیگر دله عجبا نه جواب وبروز قائممقام و منصرف و والی کی اور ملکیه دن برینی انتخاب اینه اوراره لازم اولان ترکه بازمی اوقومق دولت معاهداتني بينك امور ماليه دن اولد چه خبردار اولمق وخدمت ایند یکی دولتك مال و موقعه واقف بولاق و بر مجلس محا كه ده بولند مجه قوانین موجوده اوزره فصل دعوا اتمك ودول اجنبيه مأمور لريله پولیشینه به دائر صحبته كبيرسمك كي شيارك هيج بريسيله اشتغال اتمامشدر حکومت شرعه الله فن فقه الله توغلى بوقدر عسکر ضابطلکی ایسه هیچ او به من نهايت بنه جامع شريفده بیلدیکی بولده درس اوة وتمدن غيري دوات وامتلك خبرينه برار برایش بوله من یا بوذا ترك شـونجه سنه ل امك وعمر صرف
ایندکاری بویله بر نمره اینجونېدر بو عمره بو امکار يازق دکلی بودولته بو ماته بوملکه آجری نظر غبطه ایله کور لیورکه سائر دولتلرد. اصول تحصيليه بویله اولیور و جوجی گنبد كروب الف بایی سوكر سوكر هم بازی او قومند. ملکه بولمق و همده ابلروده کوره جکی علومك مقدماته علم اجمال حاصل ايك ايجون مثلا جغرافيا وحكمت طبيعيه وتاریخ کی علامرك قولای مسئله رینی دستی او کرنیورار حتى اوزان کنکه به حاجت استانبولده ارمنی و روم مكتبلرنده کی جوجقاردن ایکسی اله بزم مكتبلرد کی چوچار دن ایکس هم سن اوله رق ميدان امانه چکاسون او زمان فرق ظاهر اولور انارك ايجنده اون باشند. جوجق از بولنور که کندی الانده بازی بیلسون وعنه اوتومسون بركلرك ايجنده اون اش باشند. جوجق يك نادر بولشور که ترکه ایکی سطر بر مذكره بازا بیلسون و یاخود تقويم وقایعی اوقوسون بوندن دها قولای بر تجربه وار اناطولی و روم ايلينك قنغی شهر بنه کیدیاورسه ايش ايجون كاتب ارائيلسون ملت اسلاميه تك بوزده ایکیسی بازی بیلور جیفر مال مساره تك بوزده یکریسی اوفور بازار بولتور بوندن ظاهر اولورکه دنباحه لازم اولان علومده همشهر بالرمز بودن ابرو کنار و تجارت و صنعتی یعنی اسباب رفاه و ثروتی اثار المشاردر فرانسه و انگلتره و المانيا و ایتالیا و امر بقـاده نجاريه مشغول اهالی ساکنددن پر مسلمان كورلور لكن ارمنی و روم ملتلرندن جوشه تصادف اولنور و بوندن طولابی در که مالك شرقیدن دسته کیداسه مات اسلاميه مجلسی خرا به یوز طوتمش و ملل ساره محلاتی کسب موریت ایتش کور بلور
شهدی بویله تا اوب بالممی بوفه هر ملت نه بولده ابرو کنده بورسه برده ایشهری او بدروب پوری په لی وانه قدر طولد يغمر بول بری نسو بولند بهمن مرتبه یه ایدردی بودن بویله 
دها ایند بره جکه به دلیل استری استانبولدن وبدکاری خبرره کوره فضیلت عليه وكثرت طلبه ایله معروف ایک مدرس ایاصوفیه جامده فن سياستك بعض مساحته تعلیق افکار ايدركن سوق کلام اقتضا سنجه براسی اصطلاح ابله