Hikmet-i İslamiye'nin İki Kaide-i Esasiyesi (Küllü şey'in yerciu ila aslihi" "La rahate fi'd-dünya)

علوم حكميه وطبيعيه ده بيوك آدمار طرفندن مو بلنمش بعض بـوك سوزا واردر، که هر بری بر علم و فنك اساسي، و برحقيقت عظمانك ركني صورتی آلمشدر . مثلا « یکا برنقطه استاد بولك، كره ارضى فالدبرهيم » سوزی جر اتقال فننك اساسی حکمنه حجمش اولدینی کنی، « کاشاندن برذره انفكاك ايده من و کاشانه برذره ضم اولنه ماز » قاعده سی دخی علوم طبيعيه تك بررکنی حکمنده در . كذلك حكمت اسلامیه ده، بری آیت کریمه ، و دیگری حدیث شریف اولمق اوزره، ایکی بسوك سوز بولیورز، که برنجیسی علوم طبيعيه وكيميائك، والكنجيسي دخی « سوسيولوجيا »، یعنی « علم معاشرة البشر » ك باشليجه رکنی و بلکه اساسی در ل كل شي يرجع الى اصله » آیت کریمه سندن « هرشی طو پر افدندر ، وهرشی نهایت طويراق اولور » معناسنی چهار مقبك ناقص بر تفسرده بولمقدر؛ بوکلام محض حقیقت اولديغندن، كيانك ايندي کي وایده جکی ترقياتله جور ودلك شويله طور سون، او ترقياتك كافه سی دی بو اساس اوزرینه مبنيدر . اگر بو كلام وقتيله كيميا كتابارينك باشنه بازیلوب، يوفنك علمای او اسامدن آبرلمیه رق تعميق فكر ايتمش اوله ابدیار ، هیج شبهه بوقدر که بوفن جلیل چون دها اول و جوق دها زیادہ ترقی ایدوب؛ کیمیاگر نامیله برطاقم بالانجى واف... ونحيلرك ظهورینه دخی محل بر اغلامش اوله جندی
فن كیمیایه آشنا اولانلر بیلیراز که «هرشی طو پر اقدن مخلوقدر، و هرشی نهایت طو پراق او اور » سوزی واهی بر سوز در، چونکه هرشی طوپرا ۔ قدن اولمق شویله طورسون، طوبراغك كندیسی دخی اصحاب کیمیا نظر نده 
طويراق دکل، برجوق عناصر اصلیه دن مرکب بر مخلوط در. بونك ايجون، « اصل » دن مراد الله طويراق اولميوب، هر شيك ماده اصلیه حقيقيه  سیدر  که فن كيميا واسطه سيله تمييز وتعيين اوله بيلير . بر حيوان جسمی و یاخود بر آناج و باريمش كيمياجه حل اولنسه، بر جوق عناصر دن مرکب اولوب، ایجندن مواد الحموضه، آزوت، تاربون، فوسفور، کبریت، سوده ، بوتاس کی پر طلق مواد اصلیه چینه چقدر؛ آغاجار وبشار الله تبانات قبیلندن اولان اجسام سائره بوعناصرك برطاقتی کوکلری واسطه سله طويراغت ايجندن، و بر طاقتی دخی دال و بابر اقاری واسطه سیاه هوادن جذب وجلب ادکاری کی، حیوانلر دخی جمملرینی ترکیب ایدن مواد مذکوره بی مهدهای واسطه سیاه بدکاری نباتاندن و انلردن آلوب، فالرينه دو كه رك، قالك جولايله بتون اعضای بدنه نشر اندرز .
امدی، برجسم نباتی و باحیوانی افغا اولندیغی، یعنی چور و دیکی وقت، او موادك هربری کندی اصلنـه رجوع ایدر؛ مواد الحموضه، وآزوت اصلنده غاز حالنده بولنمش اولان موادينسه فاز حالنه رجوع الدورك، وكيميا خانه طبیعتده بر برلوندن آبراه رق، خالص المعله، ساحه هواده انتشار ایدرلر، واصلنده نوزحالنده بولنمش اولان سوده و پوتاس کی مواد دخی حال اصليلرينه رجوع ابله، طوير اغك ايجنه قار يشبرار ، حيوان بدك وباريمش، بر باران، بر آغاجك چوروبوب محو اولديغی برده، ابرتسی سنه بنه الاجار او نار بستر، بویکی آغاجارك، او ترك كوكاری طو - راغك ايجنده او چورومش جمارك مواد محلوله می چکدی کی کی، یا بر اقاری دنی هوادن او جسمارك اوجش فازليني طويلا به رق، یکیدن تشکیل ابدرار، وديگر بر طاقم حيوانار دخی او آغاجارك بمشاربنی، بابر افرینی بمكله، بر اولمش حيوانك جسمندن آبرلمش اولان مواد كيبوبه طو پراندن، صودن، هوادن و نهایت نباناندن کد کدنصکره، دونوب تكرار حيوان جسمی تشکیل ایدرلر، واکر او حيوان مثلا قویون ایسه، او مواد كيبوبه اونك سوتی والی صورتنده اولارق انسانلرك قارنته كيروب، انسانيتك ترکینه داخل او اورا ، بودور وتسلسل بالكر نباتات وحيواناته مخصوص اولمبوب، معدنیانده دخی، یعنی هر شیده، جاریدر؛ بوراده بر صورته تركب الدوب، اینجه جك بريا براق، كوزل برجك، ادلی پر بمش بر حيوانك طوبی، برانسانك كوزى حالنده کوربین مواد، او نه ده بشته بر صورتله وبشقه مقدارده ترکب ایده رك، بر معدن، برطاش، بر پارچه طويران حالنده کوریدور . 
فن كيميالك ترقيات جديده سنه وحقايق فنيه لك كنهند واقف اولانلردن اشند، کیم دیه بیلیر که بوقدر مختلف و متباين حال و شكاره كوريين بوشيارك مواد اصلیه سی همان براولوب، بری دیگرینه قلب اولنه بيلسين ؟ حالبوكه پور نفسال آغاجنك، هیچ بر بردن شکر المفسرين، او قدر طاقلی پورتق اللر، ليمون آغاجنك، هیچ بر بردن اکشی برشی آلمفسرين، او قدر اکشی لیموناره كل آغاجنك، هیچ بر بردن مسك وعنبر وباقير من وصفران المقسمين، اوقدر گوزل قوقولی ور نکلی کالر و پردیکی کورپورز ، طبيعتك بواسرار غريبه سني فن كما كشف وحل الغردن اول، قرآن کریم بزه بو كشفياتك کافه سنه بر آناختار و براساس اوله له جك بر قاعده عموميه او کر نمشدر، که اوده « كلشي يرجع الى اصله » نص جليليدر. بونك ايجون، بو آیت کر ۔ بمدنك مفهوم جلیلی حکمت اسلاميهتك الك منين واك بارلاق اركاندن عد اولینه شاياندر . هر شيئك اصلنه رجوعندن مراد الهی اجسام وموادك بو تركبات وتبدلاتيله هر شينك دائما اصلنه رجوع اتمکه اولان بوميل طبیعیسندن عبارت اواسه کرکدر . والله اعلم بالصواب . ایک نجی قاعده به، یعنی « لاراحة في الدنيا » حديث شريفتك مالمنفى بحته كليجه، بوکا دخی پاكليش برمعنی و بریله رك، « راحت » دن مراد لسـانزده دخی بوكله الله افاده ایندیکمن « سعادت حال وذوق وصفا » در طن اولنور؛ حالمو که اصل « راحت » « حرکت » و « سعی »ك ضدی اولوب، هیج برشی بابمفسرين طوروب وكلنمك ديمكدر . « لا » حرفته دخی حائز اولديغي قوني ويردي كمز حالـده، بوکلام شريف دن « دنباده ایشسر طوروب ديكلمك اولماز، دنباده ديكلمك ديدكاری شي يوقدر » معنا. سنی چیقاره بیلبرز، سكان مدرسه، كلمات عربيه نك فوني غالب ايندير مه مك مقصد بله، دو شوندکاری تعبیرات غربيه عمره سنده، بو «لا» نك معناسنه دخی بر « جنس » کله سی علاوه ایمکی بکایی دو شونشار در؛ او ترك 
بوحديث شريفه وبردکاری « دنیاده جنس راحت بوقدر » معناسي بك طوفر بدر ؛ آنجق بنه بو مقصد ترکه شیوه سیله افاده اولنمق ايجون، « دنیاده راحت دیدکاری شیبو قدر ـ دنیاده راحت اولماز » ديمك اقتضا ابدر ؛ « راحة » كلمه سنه ده معنای اصلی و حقیقیسی وبرلنجه، مقصود کلام نه اولدینی آکلاشیلبر
اکثر خلق بوحديث شريفه تسلی اله تاریشیق براشتكامالنى و برهرك، بر مصبیت و یا اذيته او غرادقاری وقت، مقام شکانده، و یاخود مصیبت واذينه اوغرايا للرى تسلى مقامنده « لاراحة في الدنيا » دیمکه آلیشمشار در . حالبوكه بوحديث شريفك او بله برحال وموقعله اصلا مناسبتی اولميوب، بونك مجرد سعى وعمل وحركتك ترويجي مقامنده استعمالی اقتضا ایدر .
بو كلام عالی به بووجهله معنای اصلی و حقیقیسی و بریلوب، منامند. استعمال اولندینی حالده، نه قدر حکمت و حقيقتلری جامع اولدینی آ کلا ۔ شيلير . بومفهومی افاده ايده جك برسوز نه اول سویلنمشیدی، نه مسكره سويلمشدر؛ کافه فنونه اساس، وخصوصيله معاشرت بشر به قانونـك برنجی ماده سی اولغه مستحق اولان بوسوز، برنجي وصوك دفعه اوله رق، حضرت فخر كائناتك مبارك اغزندن چیق شدر .
قه ، دوشونيل جاك اولورسه، بو دنیاده مکث، قرار، راحت دنيلن شيئك وجودي بوقدر، هر شي متمادياً ومتصلا بر حر رکنده ، دورده، ایشده بولنبور؛ بو قدر ساکن کوردیگمز و حرکندن ماری ظن ایتدی کمر بو بر، بو کره ارض، هر ثانیه ده بيكارجه ميار الدرق، بر طرفدن كونشك اطرافته و بر طرفدن دخی کندی محوری اوزرینه دور معتاد ومقننني اجرایه چاليشوب، هیچ بر ثانیه طورماز، هیچ بر ثانیه دي کلیمز؛ طويراق عناصر طبیعیه بی محبر عقول اوله جق بر مهارت کیمیاگری الله طويلايوب، فحول علما وارباب فني فهمندن عاجز براقه حق برصورنده مزج و ترکیب ایله، بر بوزینی بو قدر اشجار ونباتات و محصولات متنوعه الله تزیین ایدر؛ بو ایشی، باز قیش، هیچ بر وقت، هیچ بر دقیقه، هیچ بر ثانيه تعطيل ايتيوب، متصل چاليشمقده در ؛ صور راحت طورماز، دکیردن بخاره تحول ایدوب، جو هوا به چیقار، ياغموراواوب، برك اوزرینه دوشی،
طو پراغك الجنه كبرر ، طمارلر بولوب، جسم ارضك ايجنده فان كی جولان
ایدر، طو پرانی تازه اند روب، احیا ایدر، چی اولوب، كارك با برافرینی
طرفنده اندیور، چای اولور، ابرمن اواور، بر بوزينك نيجه طرفارینی طولاشه رق، ونجه ایشاره یارا به رق، نهایت بشه دیره دور؛ بوده متصلا ومنادياً بر فعل ودر کندر؛ انسان بیهوده تقلا کی ارتکاب ایدوب، راحت طورمق زعنده بولنور، اونك كانديني الك زياده راحتده من اندیکی وقت دنی، جسمنك ايجنده نیجه ابشار کور بلور، بورك متصل ثانى بدنك هر طرفته طاغيتوب طويلا مغله، جگر متصل خارجـدن هوا آلوب، نانی تميز لكله، و او داخلي كيميا خانه نك ايجنده هوابی وفاني تحليل الدوب، عنصر لرینی بر برینه تاریشدیر مغله، معده ایجنه آتیلان شیاری هضم ايدوب قانه یکی سرمايه پيدا المكله مشغولدر . الحاصل، هرشی متصل بر درکنده، بر ایشده، بر مشغولینده در دنیاده راحت دنيلن شيك وجودى يوقدر؛ انسانك اراده جز سی خارجنده او اوب، مجرد صاحب طبيعتك اراده کلبه ازایه سیله حرکت ابدن شيارك هيچ بری بر دقیقه راحت ایتدیکی حالده ، انسان کندیسنه و برمش اولان اراده جز یه بی بدون بو قاعده عموميهتك خار جنده استعمال ابنسين؟ مادام که هر شی متصل ودائما و حرکنده در، انسان دخی هیچ بر وقت سعی و حرکندن نهی طور عاملیدر، جمعیت بشر به آنجق افرادينك سعى وحركته قالمدر، هر بر انسان سعی و حرکتله موظفدر؛ بر ایسه « لا راحة في الدنيا » امر نبوسيله دخی بوكا مأمورز ، اوت، چونکه بو کلام بر طرفدن طبيعت وكائناتك بر قاعده عمومیه سنی میدانه قویور بر طرفدن دخی انسانه ده راحتك باقيشمد یعنی اخطار له، سعى وعمل وحركتي امي الديور  عالمده هر شی بر حرکنده، بر سعیده، بر مشغولینده در ، هر شی کیدر ، كلير، دوره طولاشير، بردور وتسلسل در اجرا اولنور، نهایت هر شی اصله رجوع ابدر . عالمك، كائناتك، طبيعتك بو احوال عمومیه سنی تصویر ایچون، شو ایکی سوز کافیدر : « كل شي يرجع الى اصله »، « لا راحة في الدنيا » . يونك ايجون، بو ایکی سوزه حکمت اسلاميهتك ايكى قاعده" اساسیه سی نظر یله بافته حقمز واردر .