Musahabe-i Edebiye: Şiir Hakkında

بر قاچ سنه در شعر حقنده صبراسى 
دو شدکه سویله مكده ، وقت بولد قجه باز مقده اولديغم فكر مخصوصمه دار بوگون بر آز دها ايضاحاتده بولونق ايسته رم :
شعر ایله نظمی بوسبوتون آبری گور ۔ دیگم ایچین بر منظومه یی تشکیل ایدن ابیاندن، حتى مصارعدن بعضيسنه شعر ، بعضينه نظم دبيورم . شهری کیمسه بنم سویله ديكم 
کی سویله مه دی ، 
بوتاقی ، بوتفريق عنديدر . هر كسك اختصاص استدیکی مسلکده کندنه گوره بر ذوقی ، ذوقه گوره بر ایجادی ... هركسك رسوخ فكر بسنه ، محاكمة عقلیه سنه گوره بر اجتهادی واردر . انسان بالكز اوقومقله قالمامالی ؛ اوقوديغنى دوشونه لی ، دوشوند یکنی باز ماليـدر . ارباب اختصاص آثار صنعتی بانقليـد ایدر با خود تجديد . بر اثر ایجاد ، بر فكر اجتهاد بابكينلير ، مقبول اولورياخود تصحيح ايديلير، رد اولونور . بونك ايكنجى صورتی بیله فائده دن خالی دکلدر : هیچ اولمازسه انسانه خطاستی اوکره تير ، هیچ اولمازسه انسانه بیلمه دیگنی بیلدبرر . 
برسوز فوق العاده بليغ ، صوك درجه روحه نافذ ، هله برده وزن ایله قافیه آهنگی حائز بولونورسه بوكا شعر ديمكده كيمسه تردد ايمز . بن ايديورم ! .. روحه نفوذ تأثير بليغي اترك ياموضوعنده ياخود متضمن اولدینی خیالده اولور . بم فكر مجه تقدير او له کوره اترك شعريتنه حكم اتمه مليدر. بر شینی اولدینی کی ـ هله نظماً ـ تصوير البته براقتدار ، برهنر ، بر فضيلتدر. فقط صانيورم شاعرلك بودكل . بنده کړه قطعياً او بله گلیور که بر تصویر عینی نه قدر بليغ ، نه قدر بدیع اولورسه اولسون شعر اوله ماز . ذهنمده بولديغم ادله مصادف
اولديغم اعتراضلردن قوتلي چيقيور . فكرم کندکه تأيد الدبور رواج جهل مرکب رسیده است بجایی که کرده هرکسی خویش را خیال هایی ! بیتی خاطر لره كلهــين . بن کندیمی دگل دوشوند یکمی برشی، دوشونهرك بولديغم شیئی بر حقیقت ادبیه صانيورم . دورم که : بر تصوير عينى موضوعك ، موضوع كوزه له ديمك كه بر شعرك ـ چیزکیسی . گولگه می ، بویایی موافق دوشمش - بر رسمی.. – وزنلی ، قافيه لى ايسه - فصيح بليغ ، مصنع بر نظميدر . بالذات شعر دکلدر . تصوير بذاته شعر اولمق ايجين شاعر مشهودينك لطافت و یا دهشتيله ، آهنك علويتيله ، تأثير فجاعتيله والحاصل هر حال ومن يتله متناسب ومتوافق اوله رق بوکاکندیلکندن ، سرمایه شاعر بتی اولان خیالندن برشی علاوه استمه ليدر . شعریت بالكز موضوعده ايسه شاعريت بالكز طبيعتده متحلى ديمكدر . طبيعتك يابديني شعرى سويلهمك باشقه ، شعر سويلهمك باشقه در .
الك عادي بر تشبيه ، اك مبتذل براستعاره یاخود بر مجاز مرسل بیله بنده کزجه بر اترك شعريتنى تأمين ايدر . آنجاق بوكا بك خابیده ، يك باباغی بر شهر دیرم . شعری بركره قطعيا نظمدن آبیرمانی . صوكره شعرك ده نظم کی ابیسنی ،کونو سنی - چمه لی. برائره و شعر دکل ، ديمك اوني بكنمه مك دکلدر . گوزل بر نظم چركين بيك شعردن البته ابدر . نه در او توجه شو ويرانهنك جوارنده ؟ طوقوندی خاطر مه حال انکسارنده . دكل غريب ، بول هم مدام مست خراب مسافرم وطنك بر خرابه زارنده . بیتلری بلیغدر : بر ویرانه دن بر فریاد چیقمق فاجع ، مؤثر برحال . برخرابه زارك زمیننده ، بر ناله كارك انينند. البته طوقوناقلى برشعر مندمجدر . فقط « بوفاجع شي بني متأثر ابتدى . ، سوزی شعر اولماز . د برخرابه زارده مسافر قالانك مست مدام وخراب اولماستى استغراب اتمه مليدر. سوزنی وزن ، قافيه شعر ايده من . معلمم ناحی افندی مرحومك يومشهور غزلنده :
هواده با مراغه دوندردی روز کار بنی خزانه منتظرم عمرمك بهارنده .
بيتنك مضمونی بر آز مبتذل اولمقـله برابر غايت بديع ، غايت كوزمل افاده اولونمش بر شعر در . « صاراردم ، صولدم. گنجلکمده اولومی کوزلیورم ، سوزی نظم ايدلمش اوله بدی شعر اولمازدی . نظمدن باشقه برشی اولمیان : ایدرسه دلبری واردر وداع ملك وجوده
غریبه پر بولنورمش عدم دیارنده . قرارباب او له مام کرچه مست سرشارم ، حسد او رنده که آسوده در مزارنده . بيتلرينكايكنجي مصر علرنده نه خوش، نه شاعرانه بر ظرافت وار ، نه قدر سليس . يانار قيامته دك نار انتظارنده . مقطعی ایسه – ولو بنه بسیار شنیده مضمونلردن اولسون – بر تشبيه واستعاره یی تضمن ابتدیگی انجین شعرتي حائز اولمقدن زیاده طبیعی اوله رق ایکی اوچ صنعت بدیعی محتوى بولو نمق حيثيتيله نفیسدر . و مقبر ، ك اولادو عيال ايله ، آسودگی حال ایله مرور التمش حيات ماضی بی مصور ، شاعرك او زمان معتاد ایفاسی اولدینی وظائف سپاس . آمیز معاشرتی مفسر – ابياتندن صوكرا گلن : عالمده ايشم ثم او ایشدی کوکلام اوكا الفت ایله مشدی .. باق سویلر ایکن اونوتدم ابواه ،
صاندم که با نمده در او همراه ! الفت ديديكم اوت دكیشدی . تفريقه بزى اجل ينيشدی ؛ كيندك كوبه بر بازار ، شباطده کیم دیردی که آه او صوك كيد شدی  قطعه سنه بنده کز شهر ديمهم ؛ طبیعی ، حسی بر نظم دیرم . چله گذار قهر ممات اولانلرك ـ بويله منظومه لری اوقوركن اولجه کندیلری آغلانمش اولان حاللری تكرار تجربه ايدييورمش کی ـ متـأثر اولمالری طبيعیدر . شیمدی بو تأثير بويله سوزلرك شعر بتنی ناصل تأمين ايده بيلير ؟ شعر ايجين و مؤثر ، بليغ ، روحه نافذ سوزلردر ، ديمك ناصل كافي اوله بلير ؟ برده شو پارچه یی او قويه لم : هي خاك دكل هزار دلبر ، نسیان اوله جق ايكنجي مقبر : نسيان ، او اسفل مقابر .. نسیان ، او مقتل اكابر .. بر دیگری ده بوقلب مغبر ؛ زیرا بوده خاك ايله برابر ؛ او چمنده مزاردن مزاره جانان او فرشته سفر بر ایشته و مقبر ، ك سياه لوحة مندر جاتی آراسنده فوسفور کی پارليان بوقطعه 
حامددن باشقه بر ترك شـاعربنه سويلهمك نصيب اولميان شعر لردن . شاعر – حفرة تاريك فنايه ترك ايديان رادفة حياتك ایک نجی مزار اوله رق مظلمه نسيانه دوشه . گی .. صـوك قرارگاه اولمق اوزره کندی محفظه قلب خاکسارنده قاله جانی سو با دکدن صـوکرا جانانه بریده روانی مزاردن مزاره او چار بر فرشته حالنده – كوستر بيور . موضوعه بر شی علاوه 4 الدبور . کندیل کندن برشی سویله بور بر شی یابیور . ايشته بو شی که بر تشبیه تمثيليدر ، سمانك بر قطعه دورادور ديجورنی برجوق زمانلر ترصدله نوميد اولمش ایکن  مركز عدسة مرصادده ناگه پیدا بر ستاره نوفروغك لمعـان خـده نظيرني حيران و ولهان تماشابه طالمش راصدار گی - هزار گفته مضمونلردن اوصانوب ده یکی بر نکته ، پارلاق بر نقطه كورمك اشتياقنده بولونانلری – ذوقياب استكشاف ايده جك شعر لردندر . مجنون عامر بنك ـ هر اوقو يشهده قلبمه گوزلریمی با شار تمق تأثير نده بولونان : تعلقت ليلى وهي غي صغيرة :
ولم يبد للانراب من ثديها حجم . صغيرين ، ترعى البهم .. ياليت اننا الى الان لم نكبر ولم تكبر البهم .
قطعه مشهورهمى بالذات شهر اوله .از .
« بن ليلايه علاقه ابتديكم زمان هنوز کو کسنده مهمه لري بليرمه مش ، نابالغ بر قيز . جغزدی ، ایکی صبی ، قوزولري او تلاتيردق . آه ، کاشکی بو آنه قدر برده بويومه سه يدك ، اوحيوانجنز لرده بو بو مه سه بدی ! »
افاده سنك موضوعی مؤثر بر شعر در : ایکی نورسته نوتمايلك بر مرعاده كوريه قوزولرله دهگذارانس وموالات اولماسی اشعار علويه طبيعتدندر . بوحالك كما وقع دوامی اوزليش عشقك صاف ، طبیعی ، آجیقلی منیاندندر . لكن او حالی ، بوحسی بویله اولدینی کی تصویر هر حالده شهر سو بله مك دكل بر شعری سویله مکدر . « الله لیلایی باشتمه سنه ، محبتني بكما تقدير
ایتدی . مادام که بویله اوله جقمش، باری بنی ليلادن باشقه برينك سوداسنه مبتلا ایده بدی . » مالنده کی :
قضاها لغيرى وابتلاني بحبها فهلا بشي غير ليلى ابتلانيا .
شو بیت ایله ، د هنوز طفل ایکن مألوف هوى اولدم . يكر منجی سال حياتمده صاحم ، صاقالم آغاردی. نم كنجلكم هاني ؟ قونداندن قورتولمادن اول  زمان نمله اوغراشمغه باشلام شدی . آرتق  شیمدی برده شوبليه لرك هجومی نه اولیور ؟ »
مؤداستى تضمن ايدن :
الفت الهوى طفلاً .. فشابت عوارضی لعشرين من عمري . فاين شبابيا ؟ وحاريني ـ من قبل رفعي تمائمی ـ زمانی : فما للنائيات وماليا ؟
شو قطعه ده او قبیلدندر . بونارده حقیقتی کماهی سویله بور. تأثير اوحقيقتده در. حال بوكه بنه عرب اشعارندن اولمق اوزره ناظمنی تخطر ايده مه ديگم : اقول ، فيخال خد للحبيب ـ وقد تفرق الناس في تأويله فرقا ـ هو الفراش رآى خدا له فرمى بنفسه فوق نارالحد فاحترقا .
بو قطعه که :
« سه وديكمك خال خديني تأويلهه ناس فرقه لره آبرلدی . بن دبورم که بو شامه سودا بر شبتاب ایدی : عارض آتشینی کورر کورمن اوزرینه آتیلدی ، باندی ، کومور اولدی! »
مفهومنده در ، اونه کی بیتلره ، قطعه لره نسبته هیچ بر تأثيرى يوقكن شعر بتنه ده سوز بوقدر .
تفصیلا تمدن شو نتيجه البته استخراج بو بوریلور : شعر، تشبه واستماره اولمادتيه - فصاحتله ، بلاغتله ، بديع ابله ، حكمتله ، فلسفه ایله ، تاریخ ایله ـ تجلى ايمز ، علم بیان-که مجاز و انواع له کنایه کی طرق افاده بی يلديرر ـ شعرك محكى ، شعرك لازم غـير منفكيدر . دیگر اقسام ادب کلامی عینیتدن قور نارماز . خيال شعرك منبع سنوح  وصدوری ، علم بیان ایسه خيالك دستور يدر .
ـ مادام که عادی تشبهلي ، عادی استعاره لی بیتلری ده شعر عد ايديورسك ، او حالده نظم ایله شعری بویله بیرمه به نه لزوم وار ؟ « وزنی ، قافيه لي سوزلرك هبی شعر در . بونلرك قيمتلري بلاغتلری نسبتنده متفاوت اولور ، ديمك دهانمولای
ر تعریف اولمازمی ؟ - افندیم ! تشبيه واستعاره انسانك کندی بولدینی ، کندیلکندن بابدانی بر شيدر. شاعرلك مشهودینی مشاهده ابتدیکی کی سویله مكدن عبارت اولونجه بلبك ويا دیگر گوزهل سسلی برقوشك صوتي تقليد ایده نى حتى هر شرقي سويله بني بسته کار عداتمك لازم كلمز مي ؟