İlim: Kadın ve Cemiyet Hayatı

اجتماعياتك وبرديكى قطعى ولا يتغير قناعته استناداً ادعا ایده برابرم که ، اجتماعی حیاتی ـ مادة ومعناً ـ تأسيس وتنظيمه ، تعديل واصلاحه عزم ايدن جمعيتلر ايشه ، بشريتك بوتون موجوديت لرينك نوه سی ، تملى اولان قادیدن باشلامق مجبوریتنده درلر . . بو تكامل طريقي كوزدن غیب ايديلنجه بوتون سيلر بوشه چیقار . انقراض بولان ملتلرك تاريخلرى تدقيق ايديلسين ، كوروم جکدر که ، مختلف سبير ومحيظلرك تأثيرلرى آلتنده بو 
ملتلرك كرك انحطاط وتدني ، كرك تكامل وترقى عامللری هپ قادين احضارا يتمشدر..
چونکه  بر  ملتك اخلاقیتنی ، روحیتنی ، سجنه لری ـ فاراقته رلری ـ تظاهر ابتديرهان ، محافظه وادامه ایله ین قاديندر بوتون بو موجوديتلر قادينده مختل اولونجه آرتق نسلر وبطنلرك تواليسى نسبتنده وانحطاط واختلال ، متزايداً ، تسلسل ايلر . . حالبوكه ، بزده هنوز تمامیله موجود بيله اولمايان بداغوژی بونی بوسبوتون اهمال ايدييور . .قادينلغه شویله ذکائی بر جلا ويرمكله اکتفا ايليور . .. فقط، سجیه اولمادن، اخلاقیت و روحیت ، مادی و طبیعی ، حقیقی وفنی بر « ارادیت » ه مستند بولو نمادن ذکا هیچ بر شی پاپاماز . جمعیتلرده بو احتیاجلری ، موجوديتلری تأسیس د کلسه بیله انكشاف و تکامل ابتديرهجك، تنميه وتغديه ايله يه جك ، متانت و صلابت ويرهجك انجق جمعیت حياتيدر . تحصيل وتر .
بيه نك بونده هیچ بر دخلى يوق،دکلدر ؛ فقط شخصی اولان بر اخلاقیت وروحيته ، اجتماعی بر ارادیت بخش ایده بیله جك سوسيه ته حياتنك مادي و معنوی محیطلی،عاملاری، مؤثر لريدر . مادیت وطبيعتده هر شی ، کندی وارلغنك وظيفه ، استعداد واحتياجلربی حاصل ایتديرهن ، اونی محیطنه متوافق قيلان ، حیاتیتنی ، به نه رژه تیکی تأمين ايله سين ، بر کلمه ایله « وجود حكمتنی » تشكل ايدهن سيلر ، عامللر تأثيريله ياشـار، وبقا بولور . حالبو که بز جمعیت تشكيل وتأسيسي ايجين ، جمعیت اصل مؤسس و محصلی او له حق اولان عنصری ، اساسی اهمال ايدييورز . بو ، بوتون پیه جکلری بر شیشه به دولدير هرق قار شيدن تيممله « يمش کی اولدم! » ديين ، وبو صورتله يمدن قاری دویورمغه چاليشـان ا دامك حالته يك بكزهر . . قادينك بوتون مادتي ، معنوی ، دماغیتی ، اجتماعیتی اهمال ايديليور ، صو کرهده جمعیت حياتنك تأسيس وتشكيلندن بحث ايديليور . . . قادينلر سوسیه ته به ادخال ايديله دن ، اونلرك اجتماعی حق و وظیفه ری ، موقعيرى تعيين وتأمين اید یلمه دن ، یعنی قادينلر براتيك اوله رق اجتماعيتده يا شاتيلمه دن اونلرك ، ودولا بيسيله ملتمزك ، حقيقي وطبیعی ، علمی وفنی ، متين وجدى ، حياته ، سعيه قدرتلى ومونس بر ارادیته مستند سوسيه ته نك ايجابلرينه موافق واوني أمين وادامه ایله به له جـك اخلاقیت وروحیتنی هیچ بر پداغوژی ، هیچ بر دارالفنون حاصل ايه يا من . . بونك خار جنده تحصلنه چاليشيلان اخلاقیت وروحيتك ، على العموم حيواندده اولین کی ، اجتماعيتله هیچ بر علاقه سی اولمايه رق منحصراً فرديته عائد بولونور . . بو نتيجه نك نه ديمك اولديغني، مليتمزه ، وطنمزه ، اجتماعيتمزه ، حقیقی ولازم اولدینی قدر بر مربوطیت بسله مه يه رك استقبالمزي ، عرقمزي ، ملي ودولي موجوديتمزى بك ناقص بر صورتده بنمسه يه رك اجتماعيته عائد هر شیبی « نه مه لازم! » » کچیشدیرهن شيمد یکی نسلك كور و خائن ، بودالا وجاهل لاقيديسي آلتنده قهر اولان وطنمزك حالي سوي و آكلاتير . . بناء عليه بزده ده بر سو ۔ سیه ته حیاتی ، بر اجتماعی اخلاقیت ، روحیت ، ارادیت تأمینی آرزو يا پليور سه ـ که تأمين ايديله مز سه انقراض محققدر ـ هر شيدن اول قادی اجتماعي حياته ادخال ايتمك ايجين ایجاب ایله بن سبیلری ، محیطلری ، عاملاری استخصار واستكمله چالیشمالی یز . قادين عين زمانده بر سعی و کوسش عاملیدر . . ملتك اجتماعيتنى تأمين واكمال ايتد كدن باشقه ، اونی مدنیته ، اراديته ، فعالیته فردييتيله، حالیله اساسيتيله ، شفقتيلهده تشويق وترغيب ايلر . قاد نسر ياشامق ، غادينسنز چالشمق ، قادينسز اجتماعيته ، عرقه ، ملته خدمت ايتمك ، بركلمه ايله قادينسز برسوسيه ته ده سوروكلنمك يك قورو ، بك أليم اولور . ملتی ، فردلری ، جمعیتی املدن ، آرزودن ، مفکورهدن اوز اقلاشديرر . غايه سنز ، ادار۔ مسز ، مسكين وسفيل ياپار . . ملتمزده بوتون بوشيلرك ، بوتون بوحيات ومدنيت ، ترقی
وتكامل عاملمرينك بولونمامسنه اك بويوكسبب « قادينسزاق » در . ایشته بزم سوسيولوزيمزك اك بويوك اجتماعی مرضی ، جریحه سی ، اك بوبوك مسئله سی . . . بومرض تداوی ابدله دن بو مسئله سوسيولوژيك اوله رق طبیعی و فنی بر صورتده حل اید بله دن ملتمزه، جمعیتمزه بر روح، بر حيات ويرمك قابل اولاماز . . چونکه ، مفکوره سر ، غابه سز ، اداره سر حیات اولماز ايشته بونك ايچين دركه بزم ملتمزك حياتي يوقدر ، او حسسز ، حركتسز ، عادتا مفلوج، عادتا أولو سوروكله نوب طورييور . . سبب : قادیندن و قادينلقدن محروميت . . . قاديتك ناصل برترقى وتكامل عاملی ، برحيات و حرکت مؤثری اولدیغنى آكلامق الحين ترقى ايدهن وايده مهين ، ياشايان وياشامايان ملتلره باقق كافيدر . . قادين بشريتاء بوتون موجوديتلرنده اساس وحاكم ، نوه ومدير اولديغي ايجين ، برايشي اصل اهلنك وصاحبنك يايمسى بالطبع داها باشقه درلواولور . قادين عائله نك اساس وروحي بولنديغی کی ، سوسیه ته حياتنك ده اساس وروحیدر . . چونکه عائله اجتماعيتك تمليدر ايشته بونك ايجون درک حقیقی وطبیعی سوسیه ته حیاتی ، « د عائلوی » اولاندر . عائله سنز جمعیت حیاتی مادی و معنوی بر چوق تهلکه لره ، سفالتلره ، مرضيتلره معروضدر . سوسیه ته حیاتی بهمه حال عائله الله يا شاملي . تم ما دكلسه سيله بوكا الك زياده موفق اولان ملت انكليزلردر. غربك عائله سز، سفيه مريض ، اعصابي بالكز ذوقى ايده جك قدر عليل وايسته ريك سوسيه ته حياتنك بره حسن ازومى يوق . . . بزم روحمز ، عرقمز ، سحبه من انجق عائلوى وذوق وسفاهتدن زیاده « فائده جی » بر سوسیه ته حياتنه توافق وتطابق ايده بيلير . . بناء عليه ، بزده سوسيولوز يمزى بوطبيعي وحقيقى يولده تعقيب ايدهرك جمعيتمزى بويله علمی وفنی اساسدره “مادی واداری عامللمره استناد ابتديرهرك تشكيل وتأسيس ايده بيلميرز . بزم سوسیه ته مفکوره من انجی بوتكامل طريقــده تحصل وتحقق ايده بيلير . بونك خار جنده بزم انجين سوسیه به مفکوره  من بر « برسام » دن عبارت قالير ، بر حس و خیال غلطندن باشقه برشی اولاماز. .