Eser ve Zat: Tetebbu Karşısında Mehmet Fuat Bey

دون فلسفه دن انكليزيرك، آلمانلرك فرانسرارك اسنی، کی فیلوروف ترندن، صوكرا اجتماعياندن و نهایت ادبیاتدن ، بوواسع ساحهنك اوزاق يانين مرافقندن بحث ایدن کو پر ولی زاده محمد فواد بك مختلف ترجمه لریله برابر بزه آره صره نرمين شعر لرده بازارق مسلكك وسعتى
حقنده حيرت وير مشدر هوز یکرمی ایکی بکرمی اوچ باشنده اولدینی سویله ن بوكنجك ، فرانسزجه يي الده ایتدیکی شوہر ایکی سنه ظرفنده وقدر كنيش بروقوفه مالکیتی تدقیق ایچوندرکه ، بوکون ألمه كين و حيات فكريه » سندن ایشه باشلايه - غم.
د حيات فكريه » سـنك باشـنده مندر جای بازیبور. بومیاننده بالخاصه، فویه» نظره 
چار بمامق قابل او له ميور . فویه ! 
« Psychologie des idees forces
معظم و احي حقنده یکرمی اوچ پاشنده بر كنجك مقاله بازمهسی . .« لكن بو بر خارقه ! . » دیدم؛ چونکه بر ذاتی تدقیق اونك بوتون اثرلری اوقومنه وابسته در . حالبو؟ فوبيهنك بوتون اثرلری او قويه بيلمك ايجون فواد بكلك برياشندن تتبعه باشلامه سی ایجاب ایدییوردی  ! . کتابی آراشديردم . موعود مقاله یی بولامادم . آكلادم که صوكرا يازه - حق..
. ورور تو آردینو کی چنین فلسفه بحنلری ، زورزبرانده س کی بری ایجه اوزاقلره كونوره حك بك مختصر ادبی تدقیقلری آتلایه رق كتابك هان او چنده ایکیسنی اشغال ایدن د قاتول مهندهس و پارناس شاعر لری » قسمنه كلدم . بوايجه اوزون بر مقاله اولدیغی ايجون
شبهه سر فواد بك اكزياده بونى تدقيق ايمش بولونیوردی . اوقومغه باشلادم . لكن بو صحیفه لرده ويريلن تفصیلات بكا او قادار يابانجی کلمبوردی که : « نره ده دییوردم، بن بو نلری
نرهده اوقودم ؟ . هم عيناكي دو شو نو یوردم . نهايت بولدم . مملكتمزك فكرى و حسی حر کند بی اولد قجه کو ستر دیکی ایچون شواجنی مملکننده بیله بانمدن آبير ماديغم و ثروت فنون ، ك اسكی جلدلری آراشد . « ۔ بردم . 546 نجی نومروسندن اعتباراً جاهداك و پارناس شاعر لری » سرلوحه لی مقاله لر می بولدم . او قومغه باشلادم ؛ مثلا فواد بك دييوردی که :
« مع مافيه فيلومهلا يالكز اوفاق ، ظريف واثيرى نشائد غرام وخولياله مملو دکلدر ، مندهس قسماً موفق اولشدر .مثلا بانته ليا Pantélia سك . محتشم موضو علری ده تبلیغه چالیشمش وحتى یو اسمنده کی اوزون بر منظومه سنده بواسمی ویردیکی بر مخلوق مخيلده حسن ابدی بی تمثيل وارائه ايدهرك حسن مجرد فكرينى ياشاتمق ، محسوس برحاله كتيرمك ايسته مشدر .»
جاهدده دمشدی که:
«فيلومهلا  يالكز بونوع شعر لرله دولودکلدر . قاتول مندهس داها يوكسك موضوعلرهده خواهش  كوستر مشدر. 
Pantelia
نامنده کی اوزون بر منظومه سنده ، بواسـمی ویردیکی بر مخلوق مخيلده حسن ابدى يي ياشاتمق ، بوابدى كوزه للك فكريني قابل حس برحاله كتيرمك ايسته . در .» و ارتيق كوزلرم قراردی عقلمه کنج قلملرك ممتاز نسخه سنده کاظم نامى بك قارده شمزك شو سوزلری کلدی : « برکره ترصد و تجربه عصری اولان يكرمنجي عصري، بر کرهده هر مسأله ده بالكز برساممريله مجادله ايدهن زواللي محمد فواد بكي،ونهايت اونك هیچ برفتی اساسه استناد ايتمك شانندن اولمیان داو ول قادار كورولتیلی ، فقط بوش سوزلری دوشونجه بزده علمی مسأله لره قاريشمق ايجون كيملرك ميدانده دولا شدیغنی آ کلامامق و بوحاله آغلامامق قابل دکلدر. » وايشته بنده تکرار ايدييورم ، بوحاله آغلامامق قابل دکلدر .بالذات فواد بكاك «بر نسل متفكر اولماليدر ! » ديديكي بوكونکي نسلك غرته لرده أك چوق امضاسنه تصادف ایتدیکمز بر سیاسی بو قادار زواللیمی اوله جقدی ؟ . . . فاجعه بوزلر له بيتميور . جاهدك 547 نومرولى، ثروت فنون، ك بدنحی صحیفه سنده :
« ويليه ده لیل آدام نیم داهیلر دندر . هر مملكتك حيات ادبيه سنده بویله بم داهيلره تصادف اولونور . او نلره صنعتك كوجوك اهميتسز قسملرى خفيف كلير ، دائما أك علوی جهتلرينه حصر امل و اشتغال ایدرلر . فقط ملكات دماغيه لرنده موازنت ، سانحه لرنده مبذوليت و امتداد يوقدر . اونك ايجون اوج علوی صنعتده پرواز ایتدکلری بر آنده ، بردن أك عادى برموقعه سقوط ايديوير بيورلر . زمان زمان بر ويقتور هوغويه ، بر شکسپیره، بر ميليتونه ، بر دانته یه بگزرلر؛ فقط بومشابهت دواملی دکلدر. كندیلرنده نقصان، غير تمام برشی واردر . لوسبيله ، اصل جدی صنعتکارلر طرفندن پرستش ايديله جك بر موقع علوی یه چیقامازلر . فقط عوام خلقك سوه جکی برسويه ده ده قاله مازلر . نه سالرده پرواز ایدن
بر مخلوق اوله بيليرلر ، نه روی ارضده سوروتن بر مخلوق شیمدی فواد بكى ديكه يه لم ؛ اوكتابنك 190 نجی صحیفه سنده :
« بوتون پارناسيه نلر ، ایچلرنده شعله دهابه آنجاق ويليه دوال آدامك مالك اولديغني تصديق ايدرلر . في الحقيقه Axel آقسهل محررنده بعضاً بارلايان ، يوكسك برشاهقه به دوغرى يوكسلهن بر شعله ؛ غريب برشعله دها واردر . ملكات دماغيهنك عدم توازنندن ، الهام وسانحاتك عين قوتله
دوام ایده مه مسندن نشات ایدن بویم دها صاحبلری ـ نجه ! ـ بدبختدرلر . بعضاً برفوران آنی ابله بر شکسپیره ، بر دانته به ، بر ئوغويه ، برکوته يه بكزه به جـك قدر يوكسك برشاهته صنعته ه يوكسلد کلری حالده ، بنه بردن ، برسقوط ناگهانی ایله عادیلکه قدر اینرلر . هر مملکت ادبیا تنده بویله جنين ساقط حالنده قالمش زواللي داهيلره تصادف اولونور که اينته ويليه دوایل آدام بو نلردن در . بو ، فجيع ، مدهش منظره تشکیل ايدييور . چونکه جاهدك ، و ايشته و بليه دوليل آدام حقنده عموميتله بوفكر قبول اولون يور.» ديه يازدة ينك صرف کندی فکر محصولی اولمادیغنى صميميتله اعترافه قارشی فواديك « نجه ! - ده رك جاهـدك سوزلری تكرار الديبور . اون بش سنه اول، اقدام، ك پارس مخابرينك اتخاللری انصا فسز جه سته بوزینه چار پان و حيات مخيل ، صاحبی اون بش سنه صوكره ايكنجى وداها عجمي بر على كمالك يتيشه جكنى بیلسه یدی ، صوك نسلك شرفي محافظه ايجون يازيلرينك، فواد بك طرفندن و حرفياً ! ،
هیچ باز مازدی ! النماسته راضی اولماز ، یعنی بلکه فواد بكت الكزبر حرکتی مشروع وموافي بولد .. اوده دقیق ابتدیکی طن ابتدیردیکی شاعر لر حقنده بر فکر ويره بيلمك ايجوز و قتیله بنه جاهدك ترجمه ایتدیکی منظومهاری ـ ولو که تصریح ايمه دن اولسون عينا الماسيدر .اگر بو ياه يا تمایوب ده کندیسی باشقم منظومه لر ترجمه ایتسه يدى ، معتادی اوزره يك بويوك خطالر يا به حق ، و بلكه « روح الجماعات ، حقنده اولدینی کی بر ذات چیقارق او خطالری کوستره حك ، زواللي كنجمزی فنا حالده صار صاجقدی
فواد بكك و ثروت قون » ده « علم جمعيت » سرلوحه لى مقاله لری وار . اسکی اجتماعيات نظریه لرینه آنجاق بر صابون کوپوکی خفتیله تماس ايدن بو مقاله لرك نه قدر هیچ اولدیغی مناسب بر زمانده ايضاح ايده جكم. شيمديلاك يالكـز شـونى سوياه به یم که بالانتك فكر لر ي اسم تصريح ايمكسزين اقتباس ايده:الری تخمله ايد. فرأد بك بوكون عجبا کندیسی ایچون نه دوشونيور :
نه يابمالى يز ؟ . . داها کچن کون « مرض تنقيد ، مقاله سيله كنجاره عقل او كر تمت ايستهين فواد بكك ناصل بر متتبع اولديغني شو بر تاچ صحنه کافی در جهده | کلا تمشدر ، ظن ایده رم . او حالده تكرار صور بيورم : نه يا يمالييز ؟ . هر شيدن اول یا به جغمز ایکی حرکت وار :
مرحوم شعیب طرقندن  آ. چیلان عقیم یغری براق  
integral 
شیحی » اولمامق ؛ « انمار مطبوعات ، صاحبنك يابدینی کی اقتصادياتدز ، فل ـ فهدن ، وصو كره ادبیاتدن ، حقوقدن ، سياسياندن ، احصائياندن ، خلاصه هر شيدن بحثه قالقيشامق ؛ مسلك اوله رق بر شيئي قبول وبالكز اونكله اشتغال ايتمك ؛ صبر ، ، اوزون
. - فردی غروری برافق ؛ هنوز کندیسنی عالی بر مكتبك بيلمم قاچ سنه در برنجی و یا خود ایکنجی سنه سنده ایکن یو کسکدن ، چوق بوكسكدن ، هابالا داغلری قدر بو كسكدن باغيرمق : « أي هنوز عالی بر تحصیلی اكمال ایتمه بن كنجلر تنقید خسته امه دوچار اولمايك ؛ زيرا هيچ بر وقوفكز يوق . . اولى بكا ، بالكز بكا براقك ! » ديند کی کولونج حاللردن صرف نظر ايتمك ؛ وبويله ديه نلرك جز اسی کاظم نامي بكك ديديكي کی بر شی بیلمه دیکی حالده هر شدن دم روران علمسز عالماری هیچ انصاف انتمه در بيقا جق بويوك وبك ياقين استقباله ، براقيه رق محیطی كورظن ايدن بوتون بو جرأتكارا بوتون ارتکابلری یوزلرینه چار بمق ، افلاس ابتدير مك لازمدر 
انی فالانه بر زد، به موس صراا