Okuyup Yazmak

او قوبوب يازمق علی، و ـ دها طوغر بسی - صنعتنى او كرنك بوك برشی دکلدر، لكن بوندن حاصل اولان قائده يك بيوكدر، دیاسر و ساغر بر آدم ایله قوه سامعه و ناطقه سی پرنده اولان بر آدم بیننده نه قدر فرق وارایسه، او قوبوب يازمق بیلین آدماه بونی بیلن آره سنده دخی او قدر فرق واردر؛ و بلکه بوتلرك بيننده کی فرق دها بیو کدر، چونکه دياسين وطاقم اشار تار له لسانك ايفا ايده جکی وظیفه بی ایفا ایده لير، واو اشار تار صاغره ده مرام آكلانه بیلبر؛ حالمو که او قوبوب يازمن بيلين آدم بونی پیلار ك بو كله کوردکاری ایشاری هیچ بروجهله ايفا ايده من .
انسان قوة ناطقه سیله، یعنی ایستدیکی سوزله افاده ايده بيلك قوتيله، سایر حیواناردن فرق و تمييز اولنور؛ مرامنی آكلاته بيلمك ايجون ايسه انسائك النده ابكى واسطه واردر : بری بر نعمت طبیعیه و موهبة الهيه اولان نطق، و دیگری بر آلت صنعيه اولان بازیدر - بازی نطفت تصو. برندن بشقه برشی دکل ایسه ده، نطقت كنديسندن دها زیاده ایش کورور، ودها زیاده ایشه بارار؛ نطق الله بالکن تار شیرده بولنانلره مرا زی آ کلا . ته لديكمن حالده، بازی ایله مقصد مری بزدن مكاناً وزمانا اوزاق بولنا لمره دخی آكلاتمنه مقتدرز؛ سويلديكمن شي بالمزده بولنان بر و بابر نایج کشی طرفندن ایشي ديله رك، برثانیه ده او چوب محو اواور، وابشسیدار له برابر سويلين دخی اونی او نودور کیر؛ بازدیغمر سوز ایسه کړه ارضك تا اوبر. طرفنده بولنان، وبوكون وجودلری اولميوب، بر قاچ یوز و بابر تاچ بيك سنه صكره كله جك اولان - آدمار طرفندن دخی اوقونه بيلير. اوقومق بالمين آدم بر بشفه آدمك عادى سوزلرینه محتاج اولور؛ اوقومق بیان آدم ابسه ، قونيشمن ایجون، آدم آرامغه محتاج اولميوب، البنه بر تاج بايراق كاغددن عبارت بر کتاب الديني کي، دنيانك اك بيوك حكما سيله، بوزلوو بکارجه سته از اول کلوب کیش مشهور آدمار له قونیشور، وسوزله افهامی محال نجه شیار او کړنبر، نتیجه معلومات کسب اندر بناء عليه، او قويوب يازمن بيلمين آدم، مجرد نطقه مالك اولديفيجون،
سائر حيوالمردن بالتميز انسان دیمکه مستحق السه، او قويوب يازمق بیلن آدم ايجون « انسان » عنوانك مافوقنده بر عنوان بولمق اقتضا ایدر علوم و فنون متنوعه تعلم واكناه موفق اوله عيوب، بالكن تحريراً افاده مرام اينكه، وتحريرا افاده اولنمش بر مقصدی آ کلاءنه مقتدر اولان آدمارك دخی بوندن محروم اولانلردن يك چوق فرقاری واردر . او قوبوب يازمق صنعني كافة علوم وفنونك تحصيلنه آلت وواسطه اولد. انی کی، حدفاننده دخی زیاده سیله لازم و نافع برصنعت، و بلکه انسانك قوای طبیعیه سنی تضعیف اندر بوشهر در بونك ايجون، نوع بشردن هیچ بر فردك او قويوب يازمق صنعتادن
محروم را لمسی جائز دکلدر. ممالك متمدنه ده كور و صاغر ابله دلسرارك دخی او قوبوب بازمق صنعتندن محروم براغلمی تجویز اولیه رق، کورل ایچون قبار نمه بازی الله مخصوص کتابلر باصلدیغی کی، صاغر ودیلسزاره دنی، حرفلر ال بارمقر ينك مختلف وضعيتلريله آكلاندير له رق، بازیلی اولان هر شيئك مألنى آكلامق، وبازی ابله مراملرینی اکلانمق فوتی کسب ابندر بلير ، كرك كورلر وكرك صاغر و دلسرل ايجون هر مملکده مخصوص مكتبار واردر، قولز آدمارده آياقله و یا دیشله بازی بازمنه آليشدير البر . یا بویله بر نقصان طبیعیسی اولمیان بر آدمك او قويوب يازمن صنعتندن محروم براغمسي فصل تجویز اولنه بيلير ؟
حال بویله ایکن، نوع بشرك عوام و كويلي دنيلن قسم كلينك حالي دنيانك همان هر طرفنده او قدر مهملدر، كه اك متمدن مملكتلرده دخی بونارك چوغی او قويوب يازمن نعمتندن بيهره المقده در ، بو خصوصده كافة مالكك اك مسعودی آلمانیا اولدینی حالده، اوراده دخی مجموع اها . لينك بوزده پيش بشی او دور بازار اولوب و ربعی بند امی حالنـده قالمقده در . انكلير استنك ترقيات مادية ومعنويه ی محبر مفسول اوله جق بر درجه ده ایکن، بو خصوصده آلمانلردن و فرانسزلردن دخی کړی او اوب او قور بازار افرادی مجموع افرادينك نصفندن آشاهبدر برده، و بانده استانستيق حسابی اجرا اولنسه، او ذور بازار افرادك مجموع اهالينك بوزده بری نسبتنده دخی مهمیه جنی شهد سردر ، عربار بیننده و ایرانده اوقو . بوب بازمنه مقتدر افراد بر از دها زیاده در .
ترقى وكسب تمدن اينك ايستين بر قوم و امتك الك اول دوشونه جکی شي او فوبوب يازمق صنعتنك، ممكن مرتبه ده زیاده توسیعیله، کافه افراد اهالی به تصمیمی ماده سیدر؛ بو اولدقدن صکره، علوم و فنون متنوعه تك انتشار وتسمى برنجه طبيه حکمنده بولتور ، برده علوم وفنون لازمه نك انتشارينه دولتجه اولنان مساعی به کوره نمره کور يلهمه مسي مجرد - کافه علوم وفنونك اساسی اولان - اوتوبوب يازمق صنعتك تعميمى اسبانه چالیشاد بندندر .
او قوبوب بازمق صنعتك تعميمی ايجون، اك اول بونك ساده لشد بریلوب فو لايلا شد برلمسي اقتضا ایندیکی دخی او نودلمامليدر. بو كون تعمینی بو قدر لازم کوردیکمن شو صنعت، بر زمانلر اولمشدركه ، بالکن خواصه و اکثریا طائفة رهبان و موبدانه مخصوص اولوب، سار خانه و عوامه ممنوع ابدی، و بعض يراوده « علم جفر » و « خواص » کې پر سی حفظ اولنوردی، او وارده او قوبوب بازمق صنعتك ساده و قولای اولمسنه چاليشاق شويه طور سون، بالعكس، بونك ممكن مرتبه ده کوچ ومهما كى حلى مشكل حالده ولنمسى التزام اوانوردی ، بوكون كافة ام عندنده مستعمل اولان يازيلر ایسه یکی اختراعاندن اولمبـوب او اسکی زمانلردن تالش اول اولديغندن، هر نه قدر که ساده و فولای بر حاله افراغلر يجون بعض امم متمدنه طرفندن سمی اولیش ایسه ده او اسکی مشکلاندن به بعض الوار قالمشدر. هر بر اسان بكرمي الله فرق آره سنده بر مقدار معینده اشارت الله بك اعلا بازیلوب او قونه بیلدیکی حالده، لاتترك بعضیسی لزوم و احتياجارينك مادو شده، و بعضیسی او احتياجك يك مافوقنده بر مقدار حرفار له، و اکثر اسی شقه لسانلرك احتياجنه کوره ترتیب اولنمش و کندی احتیاجـار به توافق این خطر له يازلقده اواوب، بوندن بر چون صعوبات ومشكلات تولد اغمکده در. بو بیهوده وفائده من مشكلات وصعوباتك تأثيريله بعض بازبارك، و از جمله بزمكينك، تحصیلی بش اون سنه به توقف ایدوب، حالب و که چنجی وصله تبارك چوجقلر بنی او قدر مدت مکنده براقعه وقتلری اولديغی کی، تحصیلارینی دها اباری به كوتورمك ايستيار دخی زمان تحصيلارينك قسم كلينى بالكز او قويوب يازمق صنعتنى او کړنمكله كمبروب، علوم وفنون متنوعه نك تحصیلنه لزومی قدر وقت بوله مازار، چينده، او قوبوب باز منی او کر نمك ايجون بر آدم بخش باشنه قدر متماديا تحصیلده بولتورده، بنه بو صنعتی اکمال ایده. ميه رك، مرادينه نائل اولمفسرين، وفات ابدر . بوبله بر بازی الله تحصیل معارف ایجون عمر نوح دخی کافی دکلدر .
ایشته، نوع بشرك اكثر افرادینی امی حالنده، وكره ارضك اكثر اطرافنی مدنیتدن محروم براقوب، مدنيته نائل اولمش اولان ممالکده دخی رفاه وسعادتك تهمنه مانع اولان اسبابك برنجیسی امم مختلفه عندنده مستعمل اولان بازيلرك بويله بعض اويغونز لقلريله صعوبات ومشكلاتندن عبارتدر، صنايعده وسعی و نباتده كافه المدن اماری بولنان انكليزلرك اوفويوب يازمق خصوصنده فرانسز زدن، وفرانسز لرك دخي المانلردن کری فالمسی محضا المانجه ده او قويوب يازمق قولای اولوب، فرانسزجه . ده دها کوچ، والكلير جهده ایسه بسبتون مشکل اولمسندن ايمرى كلير برحال اولدینی کی، ایرانده او قوبوب بازانلرك يزدن زیاده اولمسي دخي فارسينك توجه به نسبة دها قولای او قونوب بازلديغنه و، هیچ اولمازسه، اصول تحرير واملاسنك مضبوط ومنتظم بولنديغنه مبنيدر. حروف ديديكمن بش اون چیزکی ملیونلرله انسانلرك ظلمات جهل و بدوینده فالمسنه سبب اولمن، نه تأسف اولنه جق شي !
الحاصل، او قويوب يازمن صنعتك تعمييله، اونك اوزرینه علوم وفنونك نشرى ونوع بشرك تمدنى باشليجه يازيلرك قولايلشد بریلوب سا . ده لشد بر لمسته متوقفدر. خصوصیله برم يازينك صعوباتی ـ آورو بالسائل. بنك بو خصوصده الك كوجي اولان ـ انكلير جه نك صعوباتيله دخی مفاد بسه قبول ايده ميه جك درجه ده اولديغندن، بز، او قويوب يازمن صنعتنك تعمله معارفك ممالکزده نشری آرزومنده بولنديغمز حالمده، اك اول باز عمرك تسهيل وتنطينه چالشفاعمر اقتضا ابدر . على العموم يازبارك تاريخ واحواليله بزم يازينك نقايص ومشكلاتي ونه صورته اصلاحی ممكن اوله جغى حقنده کی معلومات وسط العامري ده ایاری به تعلیق ایدرز