Yeni Lisan’ın Güzelliği

سامه الكيكر
عینی کله یی عالملر باشقه تورلو ، عوام باشقه تورلو قوللاندینی زمان بوكا « ايكيلك Doublet » نامی ويريلير . ايكيلكلر ، كله لره منحصر اولمق اوزره، هر لسانده واردر . فقط تورکجهده کلاه لردن باشـقه ترکیبلرده ، جمعلرده،اداتلردهده ایکیلکلر موجوددر. ابتدا کاه لرده کی ایکیلکلره مثال كوسترهلم :
تورکیہ کلمہ لے
عالمدرك استعمالى عوامل استعمالى
هانگی
قانی
درلو
هانی تورلو
کنه
کمه
كلمك
كالمسك
دیکله یم
دیکه به یم
قیشله
قشلاق
ياساق
اورته
اردو
خاقان
خان
قادین
آسلان قازان
خاتون
آرسلان
قازغان
الكا
اولکه
قبو
طوغری
ایلر و
ای اوغول
کراسته
ایلری
آبول
کره سنه
۲ - فارسی کلی "
عالمارك استعمالی
عوامل استعمالى
روزه
بخش ايتمك
نردبان
اوروج
باغشلامق
مرديون
چارچوبه
بنفشه
جرجیوه
منکشه
حتر
چادر
جهود نجشنبه
حفت
برشنبه
حادی
آینه اشکمیه
مايتاب
کوشه Ou
کوشه eu
زردالو
غربال
زردالی
قالبور
خفتان
قافتان
* غوزه
قوزاق
قوروق قاوغا
باموق
بارا
ناماز
بیابان
شلتوك
يابان
جلتيك
دوربین
دوربون
چيرا ، جيراق
چراغ
هان
همان
فتار
قهر
۳ - عربی کلم ر :
عالدرك استعمالى
آدم
ابدال
طبل
عوامل استعمالی
آدام
آبدال
داوول
عرق
عثمان
راقی
اوسان«لفظنده
صورت فتحان
صورات فيلجان
قالا بالق
عليه لك
هکه
اینانمق
ايمان ايتمك
تصور ايتمك
بكره
عورت
ابلق
طاسارلامق
ماقاره
آورات
آبلاق
آبراش
ابرش
عنه جي وقاعده جي اولدقلرندن لسانده حصوله كلن سليم تكام المري ، فيضلى استحاله لرى تدنى وتفسخ صانيرلر .
یکی تورکجه.غلطلر دن یعنی: عوامك است. ماللرندن دوغمندر . عالملر عقلالقله مجبول اولدقلرى ايجين قومى لسانلرینی مختلف لسانلرده يازيلش صرف کتابلرندن اوکره نمه به چالیشیرلر . عوام ، سلیقه یه تابع بولوندیغندن لسانده ده رهبری سلیقه سيدر . عوام ، سليقه سیاه لسـانده دائما تحوللر حصوله كتيرير . بوتحوللر، كيفی و تصادفی اولماز ،لسانكه سلیقی تجويد » بنه ، « طبیعی بداعت » بنه تابع اولور : أسكى تورکجهده مستعمل « قايغو ، صابرو، آغو، کوزکو ، اوسروك » كی كاهلر ، لسانك تجويديه وبداعتنه موافق اولمادقلری ایچون عوام طرفندن ترك اولونديلر .برلرینه « کدر ، خسته ، زهر ، آینه ، سرخوش » كاهلرى قوللانيلمنه باشلاندى . عوام كرك اسكى تورکجهده موجود ، كرك عربجهدن ، عجمجه دن وسائر اجنبی لسانلرندن مأخوذ کاماری کندی بداعتنه ، کندی تجويدينه اويدورمغه چالیشدی . اويابلنلرى استحاله لره اوغراندی ، اويامايانلری لساندن اخراج ابتدی . یکی تورکجه بو صورتله ايكيلكلردن ، وبو ایکیلکلر اراسنده عوامك استعماللرندن تولد ایتدی . یکی توركجهلك تابع بولوندینى استحاله قانونلرینی كشف ايده بيلمك ايجون هر شيدن اول توركجه نك ضمنی تجویدنی ، سلیقی بداعتنى تدقيق ايتمك لازمدر.
- ۳ -
تورکجه نك تجویدی
تورکجهده ایکی تورلو آهنگ واردر . برنجیسی صامتلرك آهنگيدر. بركله ثقیل بر حرف ایله باشلامش ایسه آنی تعقیب ايدن بتون حرفلرده ثقیل اولور؛ بالعكس خفيف بر حرف ايله باشلايان بركلهنك بوتون حر فلری خفیف اولور. تورکجه ده كاهار، ثقيل وخفيف دیه ابکی قسمه آيريلير ؛ ثقيل كلمه لره لاحق اولان أداتلر ثقيل ، خفيف كله لره لاحق اولان أداتلر
خفیف تلفظ اولونور: چيچكاك ، اودو نلق کی... ح ، خ ، ص ، ض ، ط ، تورکجهده « آ ،
ظ ، ع ، غ ، ق » صامتلری ثقيلدر : « قالمق ، قيرمق ، صولمق ، طورمق » كلمارنده کی حرکه لری ارائه ایدهن « ا ، ی ، ، و » صائتلریه تقيلدر . دیگر صامتلر ، كلهنك ثقيل وخفيف اولدوغنه كوره تقتل ويا خفيف سويله نير . متباقى صائتلر اماد خفیفدر
ثقيل حر فلرله باشلايان عريجه ، مجوجه كله لرده آهنك تأثير له حصوله كلن استحاله لره مثال : آدم ، آدام ۔ حسن ، هاسان ۔ حیدر ،
هایدار ـ خسته ، هاستا صندلی ، صانداله 1 صورت ، صورات ۔ فضله ، فاضله ـ طرف"، طاراف ۔ عرب ، آراب - غوغا ، قاوغا ۔ قدر ، قادار - [ هفته« هافتاد حرفی« ح » حرفنه ملتبس اولدوغی مقصد. ماقصاد کله سنده « ه » ایچون ثقيل برحرف کی موثر اولمشدر . ] عالملر ، املایه ؛ عوام، تلفظه حاکم اولدوقلری ایچین عربجهدن ، عجمجهدن آلبنان كله لر ، تلفظجه بويوك استحاله لره اوغرادقلری حالده املاجه اسکی شکللرنده قالمشلر در . [ حقیقی سبی ایله ریده کوسته ريله جکدر . ]
آهنگك ايكنجي نوعی صائتلرك آهنكيدر . بو آهنکه کوره کله لرواوی ، یائی دیه ایکی به آیریلیر. يائي كله لرده بالكز فتحه وكسره حرکه لری بولونا ه موجود در . بيلير . واوى كله لرده يالـكـز ضـمه مو يائى كله لره لاحق اولان أداتلر أسره ، واوى كله لره لاحق اولان أداتلر اوتره اوقونور :
[ داری ] اوغوللق! (لوق) سوكوداو
طوزسر (سوز)
[ بائی ] بابالق
سیواسلی طا تستر
عربجهدن ، مجمجهدن سائر اجنبی لسانلرندن آلینان کاه لرده او اشياواش بو آهنکه اتباع ایتمکده در
مثال 
دوربین شلتوك
دوربون
جلتيك
جادو
جادی
زرد آلو :
زردالی قوروق
روزه
اوروج
شاپو
شابقه
بونكله برابر آهنكك بو تأثیری اکثریتاه تلفظده قالمش ، املا یه سرایت ایدهمه مشدر . [سبی ايله ریده کوسته ریله جكدر . ] تورکجهده ساكنلرك اجتماعی جائز اولمادیغندن
« فکر ، علم ، شعر ، حزن ، قتل » کبی کلمهلر د فيكبر ، عليم ، شیر ، حوزون ، قاتیل » صورتنده حركه لى تلفظ ايديله به باشلانمشدو بو مثاللردن آکلاشیلیورکه : ايكيلكلر وغلطلر نورکجه به مخصوص« سلبقی تجويد » ك تأتيريله حصوله كلشدر . بوتجويدك آهنكلرينه اتباع ايتمهین تورکجه، عربجه ، كلمه عجمجه لر ترك اولو نمش ؛ اتباع ایده بيلنلر تمثيل ايديلشدر .
« نورکجه ناك بد اعتی لسانك بداعتي ، كلمه ارك مادى كوزه للكنى تدقيق ايدهر ، معنالرنده کی کوزه لاکی نظره آلماز . « ره می دوغورمون » ك ديدیکی کی [ بر كلهنك معناسی ، بر قادينك ذکاسی کبیدر . بوندرك هر ایکیسیده شکلده کی کوزه للكه فضله بر جاذبه اعطا ايده من . ]
كاهارك بداعته موافق اولماسی ايجون ابتدالسانك تجويدينه موافقتی شرطدر ؛ فقط بركله تجويده موافق اولمقله بداعتهده موافق اولمق لازم كلز. بعض كلمه لرمز واردرکه : توركجه نك تجويدينه موافق اولدوغی حالده بداعته موافق ده کیلدر . اسکی تورکجهده مستعمل ( اوسروك ، كوزكو ، باصقيج) کلهری کی ... ایشته بونار بداعته توافق اتمه دیکلری ايجون ترك اولو نمشلر در .
بداعت ، بالكز سلیقه به تابعدر ؛ بعضاً ( ب) حرفنی (م) حرفنه تبدیل ایده.. ( بكره ) ( مقاره) ن (منکشه) پاپار . بوندن باشقه ( سغاره)) ( بنفشه) بی ( ( جيغاره) ، ( وابتيز،(وافتيز).( فنجان)( الحان: ( عرق ) ( راقى ) اولور تجويد ، عوامك تلفظنه تا بعدر . اونلر حاصل ایدهر . لسانك بداعتي ايسه ملی شاعر لر عرفندن تعيين ايديلير
، عربجهده ، ياخود عجمجهده کوزهل اولدوغی حالده تورکجه به کمینجه چرکین کو ونور. تورکجهده کوزهل اولمق ايجون أسكى سكاني ده کیشدیر مهسی، توركجه نك تجويد وبداعتنه اويغون یکی بر شکل الماسی ایجاب ایدهر . عربجه و عجمجهده حركهار ، مقصور ومحدود اولمق اوزره ایکی قسمدر : بر کلاه
مقصـور حرکه لر ( فتحه ، كسره ، ضمه ) اشارتلری ایله ، محدود حرکه لر ( ا ، و ، ی ) حر فلریله يله كوستريلير . تورکجهده محدود حرکه لر يوقدر ، بالكز مقصور حركه لر واردر . بناء عليه تورکجه به انتقال ايدهر . عربجه و مجمحاكله لرده ابتدا محدود حركهلرك مقصـور تلفظ اولو ناسی، ثانياً صامت وصائتلر، آهنکلرینه موافق و شكل آلماسی ایجاب ایدهر
أسكى لسانده عربجه و عجمجه تركيبلر وجمعلرده مستعمل اولدوغی ایچون بولسانلره عائد كله لرم توركجهلك تجويدندن آزاده قالمشـر ، أسكى قومیتلرینی محافظها يتمشلر در . أسكى لساند عريجه وعجمجهنك يالكـز قاعده لری دکل ، تجویلری ، نداعتلریده حاکم اولمشدر . بونك ايجون كله لرده یکی معکوس تقلید جریانی موجوددر . ونلر بر عوام لسانند. توركجه نك آهنگارینه اتباعه جاليسير كن، اوته طرفدن عالملرك صنعي ديلنده عربجه وعججهك تجويدينه امتثال ضرور تنده قالمشدر . بوندردولایی ( قاردهش ، ألما ، ) كي بعـض توركي، کلهر
(قومی آهنك ) لريني غائب ايدرك عرب وعجم تجويدلرينه محکوم اولمشلر در . ( اردو ، سنجاغ امید ) کی کامل فارسی ترکیبلرهده داخل اوله رق بوس بوتون عجمل شمشلر در . بوحال دوام اينسه حتمال که تركجه نك بداعتی بوس بوتون زائد اوله جق، لسانمز عر بلاشمش ، عجملشمش ، او يدورمه وچيركين بر لسان شکلنی آله جقدر 101
کیبارده ومحماده اسکیلر باشـقه لسانلرده بالكز كله لرده ايكيلكلر واردر ؛ اسکی تورکجه فضله اوله رق تركيبلرده . جمعلرده ، اداتلرده ده ايكيلكلر يابمشدر . بومستثنا حالك نتيجه سی اولارق مملكتمزده عادتا بری برندن آیری ایکی لسان تکلم اولو نمشدر . عوام ، عالملرك یاز دینی کتابلری اصلا اکلا مامش . کندی بازیجیلری طرفندن بازيلانو عاشق غريبلره ی،دکوراوغلولرهی اوقومش ، کندی روحندن قوبان ( مانی ) لری ( دستان ) لری ترنم ايتمش، کندی مخیله سنك دوغو ردیغی ( افسانه) لری ، ( ماصال ) لرى آكلاتمش و حالا آكلاتمقده در . عريجه ، عجمجه تركيبلر ، جمعر ، ادانلر عربجه و عجمجه كله لره ابتدائی شکللرینی محافظه ایچون مستحکم قلعه ار وظیفه سنی ایفا ایتمش، انده کی بداعتك انتشارینه آهنکده کی کوز للكك تعممنه مانع اولمشدر
عوام ، عربجه ، عجمجه كله لری قبول ايدهرك
تمثيله چاليشمش . فقط بولسانك تركيبلری، جمعلرینی ، اداتلرینی اصلاقو للانمامشدر عوامه بو کی ترکیبیلر کوسترلدیکی زمان یا ( ملازم اول ، ملازم ثانی )ترکیبلرنده اولدیغی کی ( اول ملازم ، ثانی ملازم ) شکللرينه صوقش ، باخود ایکی سفينهنك اسملری اولان ( فتح بلند ، نويد فتوح ) ترکیبلرنده اولدیغی کی بوس بوتون تحريف ايدهرك ( يدى بولهن ، ده ليك كوتوك ) قبل قلرينه افراغ ايمشدر . ( سریع آنشای طوب ) تعبیرینی ( ماریلی طوپ ) با بمشدر . بو مثالاردن
میدانه چقبورکه عوام دائما قوللانه جنى تركيبلره ( معناسی آكلاشيلير ) بر شکل وير مشدر . (سريع آتشی) برینه ( چاپوق آتشی ) دینسه ایدی شبهه ستر دکیشدیرمیه جکدی. چونکه( معناسی آ کلاشیلمش) اوله جقدی .
یکی لسانجيلر ، توركجهنك هر صفحه سـنـده بوایکیدکلری كورهرك عوامك استعمالني لسـانك سليقه سنه، ومزاجنهداها موافق بولدى . وبواستعما - للردن یکی ترکجه بي استمزاجه عنهم ابتدی . برلسان جانی کلمه اردن، جانی قاعده اردن ، جانی آهنکلردن تركب ايدر ، باشقه لسا نلردن آلنان کلهر ، قاعده لر ، اهنكار ولودر . یکی تورکجه سلجونجه دن، جغتايجهدن کلهر ، قاعده لر آهنکلر آله مدینی کی عر بجهدن ، عجمجهدن . تورکمنجهدن ، آوروپا لسا نلر نداده بوعنصر لری اقتباس ایده مز؛ چونکه بو مقتبس عنصرار ، حياتسز عضواردن عبارتدر . یکی تورکجه بو اسانلردن بالكز محتاج اولديني کلمه لری آلیر و بونلری کندی قاعده لرینه ، کندی آهنگنه کندی بداعتنه ، کندی سلیقه و مزاجنه توفيق ايدرك تمثيل ايدر . اوزمان بو مأخوذ كلها جانلانير . ياشامنه ، استحاله وتكامل ايتمكه باشلار . یکی اسان توركهنت آهنکنه موافق اولمايان بر کلمهني اصلی تورکجه اولسه بیله تورکجه صا يماز . باشقه لسانلردن آلندینی حالده تمثيل ايدلش ، توركجهنك تجويدينه او يدورلمش کاه لری ( خالص تورکجه ) کی تلقى ايدر . ماقس موللرك دیدیکی کی : ( بر لسان کندی جزر لندن دکل ، کندی تصر فلرندن متشکلدر . ) (کدر) سی ( قاينو )کله ندن ده اتور که در ، چونکه : قايغوكلهسنك مماثللرى اولان ( صايرو ) ، ( آغو ) کی کهلر لساندن طرد ايد لمشدر . ( كدر )كام سنك تورکجه ده مماثللرى اولان ( أمك ) ، ( ألك ) كبي کاهار ایسه کثرتله مستعملدر ، چونکه لسانك تجوبدينه 
أسكى توركجه ، أجنبي تركيبلری ، جمعلری ، أداتلرى قوللانمامش ، هیچ بر لسانده بولو نمایان بوخسته ، بو ممسوخ ایکیلکی قبول اتمه مش اولسه یدی شيمدى بوتون أجنبي كامار ، تماميله توركجهنك تجويدينه ، بداعتنه توافق اتمش اوله جقدی ، بوكون المزده صوك درجه صاغلام وكوزل برلسان بولو ناجقدی؛ فقط بزدن أولكيلرك أهميت وير مدكلری حقيقتـره بوكونك اولاداری اولان بز قیمت ويره جکز . بر اسان دیگر لساندن ( لسانيت ) آلاماز ، کاهار آلا بيلير. بونلری ده کندی تجویدینه بداعتنه كوره تمثيل ايده . لسانك تجويد وبداعتى عوامك سليقه-نده تجلى ايدهر . فيضل ومترقى بر أدبيات ، عوامك سليقهسنى تضييق ايدهرك لسانك انکشافنه بادی اولور ، عالملر ، أدبيلر هر زمان لسانه فنالق ياشلر ، لسانك طبيعي كوزللكني کندی( معلوماتفر و شلق) هو سارينه فدا ايمشلر در. باشقه لسانلره عائد قاعده ار ، تجویدار ، آهنگار تورکجهده مضر قايتولاسیونلر قبلندندر . بو امتيازلری اخراج وازاله ايدهرك يابانجی کله لری ل ايتمك وبو تمنياده عوامـك تشكيل ابتدكلری گالری نمونه طانیق یکی تورکجه نك
وظیفه سیدر آهنکلی که راه ، آهنکستر کاه اردن داها کیمسه انكار ايده من. كوزدل اولدوغی هیچ توركه تركيبلراء ، جمعلوك ، أداتلرك عريجه ، عجمجه ترکيبلرندن ، جمعلرندن ، أداتلرندن داها كوزمل اولدوغیده مثالمرله اثبات ايديله بيلير : كتب ، کتابلر ـ مكاتب ، مکتبلر ۔ لسان ملی ، ملى لسان ـ أدبيات جديده ، یکی ادبیات۔
قیمتدار ، قیمتلی ۔ مادیون ، ماده جی ۔ یکی تورکجه نك اسكی ترکیه دن هم داهاكوزمل، هم داهافائده لي اولدیغی شیمدی به قادار کوسته ریلن مثالاردن تمامیله آکلاشيادي ، علمك ، فلسفهتك
بوتون بوتأميندرينه استنادا يدور بز شدتله ادعا
ایدییورز استقبال یکی اسانکدر