Hikmet-i Bedayie Dair 12: Deha

كوزلك حقنده اجرای تدقیقات ابدن حكما طبیعتدہ کی حسن ایله صنعتده کی حسنك يكديگرندن فرقلی اولديغنی مشاهده ايتمشلر در . في الحقيقه ، بعض لوحه لر كورولوركه صنعتکار بونده مثلا اختيار ، مردار بر دیلنجی رسمی با بمشـدر . صوقاقده بو ديلنجينك كندیسنه تصادف اتمش اولسه ايدك احتمال که استكر اهمزدن باشمزی دوندیرو ، کچر ايدك ، حالبوكه بولوحه لك قارشی-سنده باشوری چوبرمبور ، كمال ذوق وانجذاب الله طوروب سير ايدييور ، محظوظ اولیورز . كذلك بعض رومانلرده تصویر اولونان فنا اخلاقی آدملره عالم حقیقتده تصادف ايدنجه كمال نفرتله يانلرندن قاچديغمز حالده اونلری بر رومانده کورنجه کتابی بر حس تقدير له « نه کوزل ! » ديه سودرك المزدن بر الميورز . ديمك اولورکه بر چوق شيلر حقيقتـده هیچ ده کوزل اولمادقلری حالده تأثير صنعتله کند بلرینه بر كوزللك كلبور . بوندن آكلاشيلبركه صنعت ایله حقیقت و طبیعت آره سنه باشنه برشی قاری شیور. ایشه بو «شی» صنعتکارك عالم حقيقته طرز نگرانی ، صنعت كارك « دها » سیدر . « دها » نك نه اولديغنی آکلامق آ كلا مقدن دها قولای کلیر ؛ بو بايده پازلش اولان اثرلر بتون او قونه حق اوله کورولورکه صاحب دها عد اولونان شاعرلر ، اديبلرله حكما واطبا ل دها » بي هي مختلف صورتلرله تعيين ايتمك ایسته مشلر در . بناء عليه برفکر تام پیدا ايتمك ايجون دهایی هراوچ نقطه نظره ، یعنی شعرایه، حكما به واطبابه كوره تدقيق اتمك لازمدر . لاروس آنسيقلو پدیسی بو بایده کی مباحثى يك ابي جمع التمش اولديغندن تدقيقا تمزی اورادن استعاره ایده جکز . ]
۱. شاعر اره کوره رها ـ قدیم یونان
وروما شاعر لری دهایی فكر لاهوتينك انسانلره نفوذ وحلولي صورتنده تلقی ایدرلردی . کویا هر شاعرك برربری الهامی واردى كه بونك صماخ روحنه فيصل اديني كلمات قلبیه یی او شاعر بزه تبلیغ ایدردی . بوفكر ، بوعلوى الهام وسنوحات فكرى موك وقتلره قدر انتقال ايتمشـدر . لامارتين ،
اشعارنده میتولوژی به عائد استعارات وسائره يي ترك ايتمش اولمقله افتخار ایله یکی حالده دهایی ایضاح ايجون قلب ، دماغ وهيجان بشرى كافى بولماز ؛ اسرار آلود بر قوتك بونلره حیات بخش اولماسنه ، بونلری اهتزازه كثيرمه سنه لزوم كورور . پول ژانه «دماغ ومفكره» نامنده کی کتابنده
دیپور که : ه اونوز سنه اول بر مسلك ادبي ـ یعنی رومانتيزم ـ دهانك طبيعت واساسی حقنده اویله بر نظریه سرد واتبان ایتدی که افکار ساكنه ومعقوله اصحابی بوندن متوحش اولديار. بو یکی نظریه به كوره دامی اولان بر آدمه قارشی قوانين اخلاقيه واجتماعيهتك هيچ حکمی اولا مازمش ، اونى باشقه بر مخلوق کی نظر ملاحظه به آلمالی ایمش . حيانده ، طرز معیشتده انتظام مزاق دهانك اك برنجي شرطي عد اولو. نمشدی . بز اووقت جوجوق ايدك . بو تأثير لره قابيله رق بويوك آدملرك ، اديبارك عادی انسانلرکی برر مخلوق اولماسنه قائل اولماز. دق. موسيود ولامارتين دينلنجه كوزمنك اوکنه النده بر رباب ، گوزلری سایه متوجه بر وجود كليردي . »
رومانتيكلر نظر نده « دها » انسانك احوال تولديه وتشكليه سنك تأثير اسرار آلودندن متحصل بر حادثه فوق العاده در . یعنی اونلرك فكرنجه * دها » مطالعه ایله ، سعى وغيرتله اكتساب ایدلمز ؛ بر موهبه فطرتدر .
بوكا مقابل ، قلاسيقار نظرنده صاحب دها اولمق صبور و چالیشتان اولق ديمكدر . فقط بوتعريف « دها » بي ايضاح ايمز ، اورته دن قالديرر. بوفون : « دها ، مدید بر صبردن عبارتدر » ديور . واقعا ـ اوژه ن وه رونك دید یکی کی – بر مقصدی استحصال ايجون صوك درجه ده صبر ومتانت كوسترمك ، عينى برفكره متمادياً صرف ذهنا يتمك سايه سنده دماغه بويوك برقوت كلمك طبيعيدر. فقط بویله بوتون فعالیت عقليه - نك عينى نقطه اوزرنده جمعی اولا باشقه هیچ بر شی دوشو نمیوب صرف بر نقطه اوزرینه اعمال ذهن ايده بيله جك يولده بر تشكل دماغی به مالك اولمغه ، ثانیاً کندی استعداد و تمايلاتي بحق تقدير انده بيلوب راست کله هر شيئه صرف ذهنه اجبار نفس اتمه مكه وابسته در. انجق بو شرطلرله اوزون بر صبرده ، عینی نقطه اوزرینه تفکرده ثبات قابل اولابيلير . بناء عليه بنه ايشه فطری بر استعداد قاريشمش اولور .
كوروليوركه تلاسيقار او تعريفلريله استعداد فطرينك لزومني قطعياً انكار ايتمشلردر . رومانتيكلر ايسه ـ بونك عكس العملي اوله رق ــ « دها » بی صرف موهبه طبیعت اولمق اوزره تلقى المشلر در .
شاعر لرك بو مختلف سوزلرنده صريح ، تنوير فكره خادم ايضاحاته تصادف اولونه ميور. بوتون اوسوزلر خلاصه ايدلك لازم كلسه شعر انك دهايه اسرار آلود ، فوق الطبیعه بر صفت اسناد ابتدکاری آكلاشيلير دها مكمل معلومات آلمق ايجون حكمايه مراجعت ايده لم . ۲ . علما به کوره رها ـ افلاطونه ارسطويه قدر چیقمق ايجون نافله بره يورو لما يه لم . چونکه محصول دها اولان آثاری علیله ، بو شايان حيرت قوتك اساسنی تحری به اصل ازمنه جدید هده بدء اولونمشـدر . وقتيله يك مشهور اولدینی حالده يوكون منسى بولونان دوبو اسمنده بر محرر ، دیگر آدملرك يا به ميه جقلری با خود فنا يا به جقلری بعض شیلرى ابي وقولا يجه با عمق مهارتنه مالك اولان ذوانی داهي عـد ایدردی .
مشهور فيلسوفلردن هاوه چيوس ده دیر ۔ دی که : « دها كلمه سنك تعريفي بولاق ايجون خلفك ويرديكى حكماره دقت ايتمليدر . خلق ، ده قارتی ، نیوتونی ، مونتسكيويي ، قورنه یی ، مولیه ری هپ داهي عد ايدر . بوقدر مختلف ذواته داهي صفتنك وبریله بیلمسی ایسه او نلرده مشترك بر خاصه بولوندیغنی ایما ایلر . ايشته بو وصف مشترك قوة اجاد واختراعدر. » د عمك كه هلوه چيوسه کوره دهایی آکلامق ایچون بر قوة ايجاد واختراع كورمك لازم كليور . وولتر ، لغت فلسفيه سنك دها بخشنده شویله اداره کلام ایدیور :
د بر صنعتکار ، نه قدر مکمل اولورسه
اولسون ، اگر کندینه مخصوص بر طاقم ایجادات واختراعانده بولو نمبورسه داهي عد اولونه ماز. » آلمانلردن آلبردوهالر ، داهییی « بر شی يايمنه بالخاصه مستعد اولان وبو موهبة خصوصیه یی توسیعه چالیشان آدم » دییه تعریف ايدور . قانت داهیلكی قدرت اختراعدن عبارت اواق اوزه تلقی ایلیور ، دبیورکه : « داهی و صفنى بالكز اثر میدانه قويان صنعتکارلره ويررلر، يوقسه نظرياته واقف اولدینی حالده اجرا آته قيام التمهين ذواته دامي ديمزلر. حتی بر صنعتكارك ميدانه قويديني، اثر محصول تقليد اولورسه اوكاده « اثر دها » دنيليوب يو تعبير انجق باشقه لري طرفندن شایان تقلید بر اثر ایجاده صرف اولونور . »
أزل ، حكمت بدا يعنده «دها » دن زیاده صنعتله اشتغال ایدر سه ده بويوك ، قیمتدار اثرلرك محصول سعى وتقليد اولماديغنى ، طبيعتك عرض ایتدیکی اشكالك بر انتخاب آهنگدارندن نشئت ايمديكني تسليم ايلر وديركه : بونك بویله اولديغنى ادعا ايتمك « دهـا » نك ايجاب ایتدیکی غریزنی هیچ نظر اهمیته آلمامق ديمك اولور ، حقیقی بر صنعتکارده مادرزاد ومعين بر قدرت لازمدر . بر صنعتك قسم تاریخی وعلميسني بيلمكله انسان صنعتکار اولاماز .