Hikmet-i Bedayie Dair 5: Edebiyat-ı Cedide Menşei ve Esasları

اون طقوز نجی عصر مدنيتك المهم كشفيات علمیه اساسیه دن بری : كرك عالم مادياتده ، كرك عالم معنویانده هیچ بر حادثه نك بردن بره ، سائقه تصادفله وجود بولهم.وب مطلقا اولدنبری موجود خفی ، جلی ، بويوك ، كوجوك برطاقم سببلرك بر نتیجه ضروریه سی اوله رق وقوعه کلدیکی حقنده کی قانون عمومیدر . بو قانونك خصوصيله علوم اخلاقيه وسياسيه به تطبيق علوم مذكوره نك روشني بوتون بوتون تبدیل ایله اهمیتنی فوق العاده تزييد ايلمشدر ، تاريخك ، ادبياتك وعلى العموم صنعتك وجودى ايضاح اولونمق ايجون بر عرقك تمايلات ابتدائيه سندن باشلانه رق اقلیم مناسبتيله حادثات طبيعيه نك تأثيرندن ، بوتأثيرات سببیله تولد ايدن افکار واخلاقك مؤسسات دينيه وسياسيه اوزرنده کی نفوذينه قدر بالجمله وقایعی بر برینه ربط ايدن زنجيرك حلقات متعدده سی تعیین و ارائه اولونيور. في الحتميقه بر دوره وقايع عظيمه اساسیه سی هر جهته اجراى تأثير اتمكدن خالى قالماديغندن بر قومك مثلا ادبياتندن بحث اولو نه جنی زمان ـ اگر جدی بر تدقيق اجرا ايدلك ايسته . نیلیورسه . ظواهر وقایع آلتنده مختفى لدنيات اسبا به کسب وقوف ايجون اوقومك طبايع مميزه سی ابله اوزماندہ کی احوال سیاسیه سنی ، ترقيات علمیه سنی ، افکار و اخلاقنی ، حاصلی بر تعبير شامل ایله « محیط » فى ايضاح ايتمك دائرة و جویده در . کچن مقاله لر مرده عصر اخبرك نصف اخيرنده فرانسه ده يتيشن اك بوبوك فيلسوفلردن ایپولیت تنك مطالعاتي تعقيباً بونقطه لر عريض وعميق موضوع بحش ابدلش و نتیجه سنده بر زماندہ کی افکار و اخلاق هیئت مجموعه . سنك بوتون صنعته حاكم اولدینی اثبات قلنمشدی . ادبياتك وعلى العموم صنعتك تصادفي ، کیفی بر حال اولميوب دروننده بتشديكي هیئت اجتماعيه نك افكار واخلاقه مربوط ومنوط اوله جنى بوصورتله اكلاشله قدن صوكره بزم ادبیات حقنده اورته به سورولن سنبولیزم ، ده قادیزم کی اسناداتك بى اساسلفی کند بلکندن ثابت اولورسه ده اولکی مقاله لرده در میان ایدیلن قاعده لرك ذهنلرده كوزلجه براشمه سنه خدمت ايده جك بر تطبیقی اولمق اوزره بومقاله مزك ادبیات حاضرهنك منشأ و اساسلرینی تحری به حصري مناسب كورولدى . تاريخ ملي زده ١٢٥٥ سنه سنك اهميت مدنيه سني تعريفه لزوم يوقدر . اوسنه تنظيمات خيريه نك وقوع اعلانی هر بيوك ملتك ادوار حياتيه سنده انجق برایکی کره تصادف اولنه حق تبدلات اساسیه دن معدود اولدینی جهتله بونك نتیجه سی اوله رق وجود بولان افكار واخلاقك حال عمومیسی بزدهده یکی بر هیئت اجتماعيه نك مبانیستی احضار المشدر . في الحقيقه ، اوزمانه قدر « آسیایی » صفتنی محافظه ایدن بر مدنیت ایجابات زمانی ، ضروریات حياتي درك اتمش اولان او بلند همت عظمای دولتك مساعی مشکل شکنانه لريله آرتق آورو بالبلاشبوردی . بواحتياج ايسه اك اول جنتمكان سلطان سلیم خان ثالث حضرتلری طرفندن درك وتصميم بيورلش وهنوز نابموسم اولمقدن طولایی بر مدت ايچون عقيم قالان تشبثات اصلاحاتیرو را نه لری نهایت چوق کچه دن ، ١٢٥٥ تاریخنده ، برشعشه امید بخش ایچنده متجلي اولمشیدی . ايشته ملتك خاك بر فیض ادراكه بو تاریخده سرپیلن خير كار تخملر او اصلاحاتی اجرا وتطبيقه مأمور ذوات عاليه نك قیملداماز برکتله مانعه حالنده کی افکار عتیقه یی انجابات مدنیه یی قبوله سوق ايچون ابذال ایتدکالری زلال همت وغيرتله نشو ونما بولهرق يك آز برزمان ایچنده قابلیت تمدنيه منك ازهار نزاهتيله رياض عرفان ملتی تزيين المشـدي . وقوعات تاريخيهده بر باندن بودور انتباهك انكشافته خدمت ایدییوردی . حکومت سنبه مجار ملتجيلرينه آغوش رأفت و حماینی آچه رق بوتون عالم مدنيت وانسانيتك تقديرات منتگذارانه سنی جلب ايديبور ، بر نشانه شکران اولمق اوزره لوندره سفير منك عر به سی « ياشاسون تورکیا !» آوازه لری آره سنده اهالی طرفندن كمال حرمتله چکیلیوردی. صوكره ، بيك ايکی یوز تمش سفر نده بوتون عالیجناب قلبلر ، تركار له يانيانه ، بر صفده دو گوشمك اوزره شرقه شتابان اولیورلردی . يك چوقلری بالاهتدا خدمت دولتده قالان مجار ملتجيلرينك هان کافه سی زمانك ترقيات علمیه سی ایله تنميه وجدان ايتمش منورالفكر ، محب ترقي ذوات ايدى . ينه بویله خرستيان وطنداشلرك خدمت دولته قبولی ، بو کی ذوات ایله ، آورو پالیلرله اختلاط ، أوروبا لسانلرینی تحصیل و مملكتلرینی زیارت ايجون وجود بولان خواهشلر مفكره لرده بوتون یکی تأثیرات حصوله كتيرييور؛ محسنات واختراعات مدنيه نك مملكتهزه تطبيق ذه:لرده کسب هنر و معرفت ايجون تجسسلر پیدا ایدیبوردی . آ کلاشلیوردی که دنیا بزم او وقته قدر بيليكمز کی دکلدر . عراق واديلرندن اندلس صحر الرينه پرواز ایدن مرغ معرفتی شیمدی آورو پالار کندیلرینه آلیشد . ير مشلر ، بسلمشلر ، بوبو تمشلر در . اگر بوکون پاشا نمق ايسته نيورسه آرتق او علم وحكمتى بولد يغمز بردن ، اورادن ، آورو پادن آله رق منتمزك جوهر با کنه آشیلامق ، بویله چه یکی ، کندی عصر مزه مخصوص بر هیئت اجتماعيه بتشديرمك لازمدر . بوتون افكار منوره اصحا نجه بو نتیجه غاية مقدسة آمال اتخاذ ايدلمشیدی . علوم عسكريه ، علوم طبيه ، حكميات ، ادبیات ، حاصلی هر شی ترجمه اولونيور ، غنته لرله نشر ایدیلیور ؛ بردارالفنون آچیلیور ، بوراده عمومه مخصوص درسلر ، رمضان کیجه لرنده ادبی، فنی مسامرهلر ، قونفرانسلر ويرلبور ؛ تقویم وقايعده صوربون دار الفنونندہ کی درسلرك ترجمه سي ، علم ثروته ، علم اصول مالیه به عائد كتابلرك تفرقه لرى كوروليور . ترقيات علميه یی تأمين ايجون هيئتلر تشكل ايتمش ، رساله لر تأسيس اولونمشدر . بوتون بومساعي فکر لرده بر وسعت پیدا ايدييور . نهایت کند یمزی ، ترکلکزی ، عظمتمزی آکلیورز . بالنسبه آز بر همتله ، آز برزمان ایچنده وجوده كلش ترقيات ماديه و معنویه دن استدلال ايدهرك بوصورتله دوام ايده جك مساعي مستقبله مزك بزى نه بالاتر بر مرتبه به اصعاد ایده جکنی حس ایدییورز خیلی دوام ايمش بر حال تذبذبك سيئه سی اولان مصائب ماضيه مردن متحصل داغ درون بيك ايكي نوز تمش سفر غالبا نه سیله زائل اولشدر ، اسکی زمانلرك اوحميتلي ، اوفدا کار قانی بوک عصاره حیات ایله قوت بوله رق طار از مرده چیر پنیور. بوتون قليلر تركلكك عظمتي ايله مشحون . بوتون قليلر تعالى وطن اغورنده بر عطش فدا کاری ایله مسهوف . ايشته افكار واخلاقك بوحال عموميسيله تولد ایدن بوحسیات ، بوقابليات ادبیاتده « اسلام بك » لر ، « عاكف بك » لرده اجتماع ايدييور . بو نمونه اوزمانك شخص غالبيدر. یعنی هر كسك مالك اولق ايسته دیکی شی بویله حميتلي بر قلبدر . بوايسه الزياده تياتروده کوستريله . بيدور. بررومانك اوزون صحیفه لری ، بر شعرك محتاج تعليم دقایقی بو ناشکیب ، بو پر غليان روحلر ايجون تحمل اولو نماز بر مشغله در . اونلره برایکی ساعت ايجنده ، عالم جاهل هرکسه، تا موجودیت صمیم به لرینی لرزان ايده جك قدر فدا كارلق امله ، علو جناب ابله مملو پر آتش صحنهلر ، منظره لر لازمدر . اثر لرده انجه تعلم الر ، روحي تدقيقلر کوروار . چونکه اومبذول عصارة حياتك بتشد بردیکی روحلره بورقنلرك لزومي يوقدر . اونلره كنديلرينك حس ایده جکاری ، تلذذ ایلیه جکاری کی مهیب ، علوی حسلر بنه اويله مهیب ، علوی ، پرطمطراق بر اسلوب الله تصویر اولو نمالیدر که آکلاسسينلر . في الحقيقه بويله تصویر اولوندی . تاريخ ادبياتمزده مثلى كورولمدك بربهار بدايع فيضان جوشا جوشی ايله حدائق ادبه بر طراوت سرمدی سرپدی . یاواش يا واش ، بر جریان طبیعی ایله زمان بوايلك غليان شبابه بر دور كمالك وبره جکی سکون و وقوفى كتير بيور ، نهایت « تعلیم ادبیات » بوقواعد جديده ادبيه في محاكمه وتدوين ابدییوردی . قاط ... فقط صوكره برعکس العمل باشلادی . بو بر پارچه غریب ایدی . آجیندن آچینه میدانه چیقه جفی برده قالین بر پرده ريايه بو ر و ته رك اذهان ناسی آوروبا احوالندن تنفير الديبور، ظاهراده « اوت ، آورو پالیلردن آلمالی ؛ فقط ایبلرینی آلمالی! » یو لنده صورت حقدن کورونن بر خط حرکتی تعقیب ایلیوردی . برعکس العمل منفی بر حرکت اولدینی ايجون ذاتاً مثمر اولهماز . بوندن فضله بوزمان خادم لمری ایچنده بر اقتدار جدی صاحبی ده كورو لمديكندن بوعكس العمل دورندن ادبیات نامنه پایدار اوله جق بر اثر قالمامشدر ؛ بلکه برقاج باريم صرف ، لغت كتابي بولونور ؛ فقط بز ادبیاتدن بحث ايدييورز  بوعكس العمل سيئه سيله ادبياتمزك او ايلك حيرى دوام ایده مهمش ، هله سوك سنه لر ظرفنده ساحه اديك اكرم ، حامد امضالرندن محروم قالمی ادبیا تمزده بويوك بر بوشلق آچمشدی  ايشته بونك ايجوندركه اسکی دور فيضك آثار تعالیستی ادراك ايته مش اولان شبان حاضره ۱۳۱۲ سنه سنك حرکت ادبیه سیاه یکیدن باشلايان دوره ادبی کورد کاری زمان فرط مسرتدن شاشيرديلر ؛ عادتا « بزده ادبیات يوقدی ، هیچ یو قدی، یکیدن وجوده کلدی! » دیدیلر. حالبوکه بو یکی کورد کلری دوره ادب بر مدت اینجون بر آن سکون کچيرن ادبیات صحيحه منك ايقاظندن عبارت ایدی . بوايسه بالضروره وجود بوله حقدي . چونکه عالم مدنيتله اختلاطمن ، مناسبتمن سنين اخبره ده اولكنه نسبتله فوق الحمد تزايد ابتدیکی کی تا کویلره قدر تعمیمنه شایان تشکر بر غيرتله چاليشيلان نعمت معارف ده تنميه فكر ووجدان الله اك فيضلى ثمرات نافعه سنی و برمکه یوز طوتمش ، مكاتب عاليه هردرلو نشيئات ترقييرورانه به مدار استناد اوله بيله جك برجوهر معرفت توشه ایلمشدی . ایشته افکار ، اخلاق و حسیات عمومیه ده حصوله كان بو استعداد نتیجه سیله بوکونکی ادبیات باشامغه باشلامشدر . في الحقيقه ادبیات حاضرهنك صورت تشکلی کوستريلنجه بونی ایجاب زمانك تهيئه التمش اولدینی تجلی ایدیویرر : ۱۳۱۱ سنه رومیه سی نهایتلرنده مكتب رساله سی بر هفته تعطيلين موکره بوسبوتون یکی بر پرو غرام داخلنده انتشار ایدییوردی . اك اول شعرلری نظر دقتی جلب ابتدى . ايلك نسخه سنده کی « شعر محزون » ایچون بر از زمان اول توفيق فكرت بكك رياست تحریریه سی آلتنده یکیله شن ثروت فنونك اوفاق بر فقره تقدیر یه سی ہو ایک جریده آره سنده بر قرابت فكريه نك وجودينى كوستر بیوردی . شایان دقتدر که دها بو زمان توفيق فكرت وجناب شهاب الدین ناماری بری بر ارنجه هنوز غزته ستونلرنده طانمش ابدی . جوق کچمه دن بر جوق اصحاب اقتدار بوایکی جريده نك اطرافنده اجتماع ایدیبوردی . استاد اکرم بو نلری تشویق وتقدير ايدييور ؛ سزائى بك ، منمنلی زاده طاهر بك معاونت تحریریه ده بولونيورلر، خالد ضيابك شخصی بر معارفه قديمه به استناداً دكل محضا توافق مسلك اثرى اوله رق «مائی و سیاه » نی ثروت فنونه كتير بيور ؛ ع . نادر ، ح ، ناظم ، اسماعیل صفا ، سليمان نسيب ، سيرت ، احمد كمال، حسين سعاد ، محمد رؤف ، رشدی نجدت . صفوتي ضيا بكار مريات ذاتيه ادبیه لريله برررر كلهرك ثروت ادبیه مری تزیید ایدیورلردی . مختلف نقطه لرده ، مختلف صورتلرله بنشدكاری حالده عینی نکرده ائتلاف ایدن بوذوات بركون اول بری برلرينك يا بانجیسی اولدقاری حالده بركون سوکره رابطه مسلکله دوست اولیور ؛ دها صوكره ابراهيم جهدی ، حسین دانش ، فائق عالی امضالری ده بوفهرست غیر توران ادبه انضمام ایدیوردی . بنه شايان دقتدركه بوذواتك کافه سی مملکت زده کی درجات تحصيلك اكصوك نقطه سنه واصل اولمش ، عموميتله فرانسزجه به واكثريتيله سائر اجنبی لسانلرندن برینه ده واقف تربيه لى ذانلر در .
ایشته ادبیات جديدة حاضره بویله جه سائقه زمان ایله حيات بولمشدر . يوقسه « ده قادانلر » مقاله تعريضيه سنده و هم اولوندینی کی فرانسز مسالك اخبرة ادبيه سندن – آرتق فرانسه ده بيله وجودى قالمامش دينيله بيله جك قدرسونوب کچمش اولان – ده قادیزمی ترکیه به تطبيق ايتمك ایسته بن بر قاچ كنجك كسب تفرد ايچون دوشونوب طاشينوب بولش اولدقاری بر وسیله اشتهار دکلدر . زمان بونی تهيئه ایلمش، اوفاق بروسيله بو آثار ادبیه یی هپ بربره جمع ایدیویر مشدر . هم بوذا ترك كسب تفرد وتميزه هیچ احتیاجلری يوقدی . چونکه اساساً بزده بازی بازانلرك اك اييلرندن بولونيورلردی . جناب شهاب الدین حقنده « احمد مدحت » امضاسیله ترجمان حقیقت ستونلرني طولد يران مدايح والنيه هنوز اونو تولمادی . خالد ضياايه ـ سزائى بك افندي ابله برلکده ـ بزده رومالك يكانه مؤسسلرندن بولونديني ايچون اساساً كسب تميز ايتمش ديمكدر. هله توفيق فكرت بكك مكاتب اعداديه ادبیات صنفلرنده آثاری ازبر لتدير لمسنه باقيليرسه تأسيس شهرت ایجون برسعی غریبه مراجعندن مستغنی اولدینی آ كلاشيلير . ع. نادر بكك ، اسماعيل صفا بكك آثاريني استقبال ايدن آلقيشلری ايسه اخطاره حاجت کوره مم . شوقدر واركه بوذاتلر او قويه رق ، چالیشه رق متصل ترقی ابتدكلری جالده اسکی قارئلرك شيمد یکی معترضين ومحررين قسمی بنه اسکی موقعلرنده قالمش اولدقارندن شتملر ، تحقير لر باغمغه باشلادی ، بونلره اك زیادہ جناب شهاب الدین هدف اولیوردی . حالبوکه آره دن بر قاچ سنه کچر کچمز بوتون بو تعريضلرك هيچ بر حکمى قالادى ، محضا تحفلق اولسون دییه ، هیچ بوقدن اور ته به بر ده قادان اویونجانی چیقاران مدحت افندی حضرتلری ه نم جناب شهاب الدين وخالدضيا بكلركبي ذاتلره دبيه حكم يوق ، بن اصل ده قادانلره اعتراض ايدييورم » بولنده بر مدافعه ايله خلق نظر نده ده قاد الغك سرافرازانندن عداولونان خالد ضيا وجناب شهاب الدين بكلرك لياقت باهره لرینی تسليم ایله اولکی سوزلرك حكمسز لكني اعتراف اتمش ؛ جناب شهاب الدينه تعریفی سرمایه افتخار بیلن، جناب شہاب الدینه «امیه سیل» ديين غزته جيلر بو شاعرك اثرلرینی آرتق « آثار مخلده » صحافته كچيرهرك تقدير خوان اولمغه باشلامشدر. بوحالده شو کچن ایکی سنه یه بر نظر اجمالی عطف ابدنجه هب اوکورولتيلردن، مناقشه لردن بالكن يازيلان اثرلرك پايدار قاله بیلمش واو اثر لركده اصحابی ایچون ایشته بروسیله مفخرت وجوده كتيرمش اولدینی میدانه چیقار . ذاتاً فضله بر شیده ادعا اولو نمیوردی . بوتعريضاتك اسباني معترضلرك حسد لرندن باشقه اسکیدن بری موجود بر منافرتك زمانمزه قدر امتداد ایدن حالنده آرامالیدر . في الحقيقه ١٢٥٥ تاريخنـدن اعتباراً أوروبا به طوغرو آتیلان آدملر نه قدر متين اولورسه اولسون سرعت سیری اشکال ايده جك موانعله محاط ايدى . حتى بو موانغك غلبه سيله براز اول بحث ابتديكيز عكس العمل وجوده كلشدر. فقط له الحمد ملكمزده کی ترقیات علميه وفكريه بوموانعی یاواش یاواش ازاله ايدهرك بوکونکی حرکت اده یی تهيئه ابتدى . في الحقيقه بوكونكي ادبیات ادبیات جديده منك خير الخلفي اولمقدن باشقه برشی دکلدر . واقعا اونك تماماً عينى عد ایداز . چونکه زمان یورورکن بوقابل اوله ماز. مع مافيه اوزماندن بری بر خيلى تحولات وقوعه کاکله برابر اساس دكيشه مشـدر : آورو بادن استفاده : ايشته ادبای جديده منك اك اساسلى، اك شموللي رابطة ائتلافی بو نقطه در. آورویایی طوغرودن طوغرويه تقلید دکل ، آورو پادن بالكز بوتون عالم انسانيته قابل تطبيق قواعد عموميه آلنه جق ؛ سوکره بونلر زمانمزه ، مكانمزه ، استعداد مه کوره بزده ملی ثمره لر حصوله كتيره جـك . مثلا صنعت نه در ، بوندن مقصد نه اوله بيلير ، بونك قاعده لری نه در ، آوروبا مشاهیر ادباسی نه صورتله چاليشمشلر، نه يا عمق ايسته مثلر در ، نه صورتله حرکت ایتدکالری زمان موفق اولمشلر در؟ ايشته بورالری كورولهرك ، كوستريلهرك علوم وفنونك ترقيات حاضره سی تعقیب اولونه رق استعداد ملی دائره. سنده بو ترقیات بزده ده حصوله کله چکدر . يوقسه اجنبي برادبياتي طوغرودن طوغرويه تقلید ایله هیچ بر نتیجه حاصل اولما به جغنى اله کن اك ساده بر حکمت بدایع کتابی بیاه آكلاتير . ادبیات جديدة حاضرهنك ترقى وتوسعته
قارشی کوستريلن ممانعتلردن بحث اولوندینی صره ده غریب برسیمای ادبی بی، پارس مخابری على كمال بکی اونو تق قابل اولميور . على كمال بك بر ایک سنه دن بری محررات مختلفه سنی اقدام ستونلرنده خلقه كمال ذوق الله اوقوتور . بوبایده اختیار ایتدیکی طرز حرکت تقدیر اتمهمك الدن كلز . عینی بر نقطه ده، عینی برفکرده ثباتك موجب کلال اوله جنی ، اصـل مقصد ایسه اقدام قارئلرینی پورمهدن غزته مندرجاتنـك تعميم فوائدينه چالشمقدن عبارت اولديغي جهنله على كمال بك - طبیعی بونی ملاحظه ايده رك - برمسلك اختیاری کلفتندن وارسته قالمشدر. يوكون ادبیات حقیقیه در سلرینی ترجمه اتمش ، بارين بوهمتنی رد وانكار ايدهرك بزه جديتله ، تاریخ ابله، علوم وفنون ايله ، بالكز بونلرله توغلك لزومندن بحث ایدرکن ابر تسی کون حيات قير نتيلريتي دو كمش ، سوکره رفرف خيـاللره، کونده برلره ، دقیقه ده ثانيه ده برلره دو ششدر . آرهده بر - عددجه كثير اولان بر صنف قار تنيك حسن توجهنی جلب ايجون - غرب حياتندن ، ادبیات جديده منك فالغندن شکایت ایتمه یی ده او نو تمامشدر . فقط حسن توجه جلب اتمك ، بر شهرت سهيله استحصاليله يازيلرينه مخرج تدارك ايلهمك احتياجي دوشو. نو له جك اولورسه بومعذور کورولور. خصوصا که على كمال بكك يازيلرنده فرانسزجه بیلمه بنار ایچون شایان استفاده شیلرده چوقدر ، فرانسز غزته لری استانبوله اقدام مخابراتندن دها چابق کلسه ایدی فرانسزجه بيلنلرده پارس مخابراتی او قويه بيلير لردى. على كمال بك يازدلرینی اوقومق سرينه ده شدتله واقفدر . بونك ايجوندركه بر وقعه مهمه ادیدن و يا سائره دن بت اندركن بو تفصیلاتي غزته لردن ترجمه ابتديكنى سويله به جـك برده اودلارا ، رعنا ، مطرا ، بورام بورام ، زیبا افاده لريله - کند بسی كيدوب كورمش کی ۔ قانغال قانغال بازاركه بو، موضوع بحث اولان مسائله قائلری نظرنده مراقی جالب بررنك ويرر. ایجابی حالند ، - آرتق غزتهنك مسلكنه كوره ـ مثلا ايل زولایی مدح ايدر . بونك «ژورنال» غزته سده پول بورژه طرفندن يازلش بر مقاله اولدینی سویلنسه بورژه نامنی بیلمه بن قارئینجه اهمیتدن عاري طوتوله جغنه واقف اولدینی ايجون ایکی سنه دن بری قارئلرى عندنده کسب ابتدیکی نفوذ واعتماده كوكنهرك برقاچ عربجه بيت الله قاريشديروب ترکیه به ماهرانه نقل ايديويرو . على كمال بكدن صادر اوله حق مطالعات، شو ايضاحاتدن سوکره ، آرتق کیمسه به غریب کالمز
ظن ایدرم