Mukâlemat-ı Ahlakiyeden: 1

اوغلم ، چون اوبله دوشو نوب طور سورسك ؟ - دوشو نميورم ، بك باباجغم ، اويله دالدم . - خاير ، عاتا دوشونيورسك . دالغينلق ایله دوشو نمه بى بك اعلا فرق ايده بيليرم . بر صيفندك وارسه سويله . بن سلك هم باباك ، هم آر قداشکم . بابا که سویليه ميه جك بر دردك وارسه آر قداشکه سویليه بيليرسك. ـ نه سويليهيم ، يك بابا جنم ؟ . . - ( لاقير ديسنى كه رك ) اوغلم ، بنه اك زياده توقى اتمه کی هر زمان تنبیه ابتديكم بر قباحتی ایشابورسك ، يعنى بالان سويليو. رسك . بن ياريم ساعتدن بری بورادهیم ؛ سن كاديكمـدن خبرك اولمـادك . ياريم ساعتدر هیچ برینی دكيشدير ميهرك اوطو . ردك . باشك اللركك آره سندن چیقمادی . دوشونه جك شيئى اولمیان بو حالده طوره . ميليرمى : ايسترسهك نه به دوشوند یکی برابر آرا به لم . - حاجت يوق ، اقدم ؛ بن سويلرم : خصوصی امتحانده بر قاچ در سدن نومر ولرم قبر لدى ده ... پ – نومر وكمي قير لدى ؟ بازيق ! شاگردان ايجون برنو مرودن محروم اولمق برسنهلك عمر غائب اتمك قدر اهميتليدر . سببی بوایسه نه قدر صيقلسهك ، دوشونسك حقك وار ؛ لكن الله ويرهده مستقبلده با به جغك شي دوشو نمکدن عبارت قالميه بدی !ای ، نومروك نه سبيله قير لدى باقه لم ؟ - سینی بیلیر میبم افندم .... - بو نصل جواب ؟ هم قباحت ايشلمشسك ، هم نه اولديغنى بيلميورسك ؟
- رشا كردك نومروسي مطلقا قباحتی اولديغي ايجونمي قيريلير ؟ - شبهه می واریا : وظیفه لرندن برینی ايفـاده تكاسل كوسترر ، اهالنك بحق مجازاتنه او غرار که بومجازات حقیقتده محض - مكافاتدر . سنك وجدانك شـو سـوزمك طوغرولغنی تسلیم اینمپورمی ؟ ... ايدييور، ايدييوراما ، يك باباجع ، مساعده بيورك ، سوزمی اکمال ایده سم شمدی بن مكتبه كبر بيورم . هان اوزريمه اوج درت درس يوكلدبورا یکرمی درت ساعتده لااقل اون ساعت چالیشـيدير بيورلر . انسانده نه قفا ، نه بين قاليور . اولا هر جوجوغه بيك درو درس اوقو تمغه نه لزوم وار ؟ ثانيا ، فرض ایده ام که او قوتد قلمرى شيلرك هبى لازم اولسون ؛ بر شاگرد در سارينك هينى بالطبع سوه من ، سومدیکی شایی ده مراق ایدوب اوکره نه مز ؛ بوحالده سودیکی شیاری مکمل صورنده اوکر توب ده سـوه مدكلری آز اوکره ندیکی ایجون نومروسى قبر لمالعميدر؟ مثلا بن هندسه یی بر درلو سـوه ميورم . فقط ادبیاته مراثم وار : ادبياته متعلق در سلركهيسنده برنجیلکی قازانبوراید سورم . انصاف ايله معامله ايديليرسه « بوجو جوق بوندن زیاده هندسه اوکړه نه من ، ده رك بنم نومرومي قير ماملیدر . وظیفه می ناماً ايفا اتمك ايجون وقتمك قسم اعظمنى عراق ابتديكم شيلره صرف انتملی یم . بویله با بازده مکتبده کوستريلن درسلرك هيسنه متساوياً چالیشیر سهم مراق ايمديكم در ساری او کره نه مدکدن باشقه سوديكم شیاری ده اوکره نه مم . لر دنده بحث بيورر مشكز ! لكن بيليورميسك كه سنك براز قولاق طولغو. تلقی سایه-نده ياريم يامالاق ، بالان باكلش سويلديكك شوسوزلر بوکون اور وباده اعاظم علمایی مشغول ایدن و ترسه اطفال » علمته متعلقدر . اوبله سنك كي تحصیلی اکمال ايمه مش اون سکز باشنده بر كنجك وبله شاره دار بیان ایده جکی مطالعات ترم باغجوان بترونك علم نباتاته دائر سویلدیکی سوزلر قبیلندن اولور ! مع مافيه مطالعاتکی طوغرو فرض ايده رك بحث ايده بيليرز : سنی بولنديغت مكتبه كير مكه كيمسه اجبار اتمدى . مكتبكى بكنمبور ايديسهك شمدی به قدر چيقه . 
بيليردك ، بيليرسك بنكه سنك معقول اوله رق بيـان ايــديكك هيچ بر آرزویه مخالفت اتمم . عندمده تحصيلك نوع وجنسنكده اهميتي يوقدر ؛ انسان اولده نه صورته اولورسه اول . بو خالده مكتبـدن چیقمه ی شمدی به قدر نیچون خاطر که بیله كتير مدك ؟ ديه جكسك كه : و مكتبارك هيسنده بنم دوشوند یکم محذورلر وار. » بن سکا آبرنجه معلملرده طوته بيليردم  سويله باقديم ، جواب وير . نه جواب وبرهيم ، افندم ؟ . . اویله ایسه بن جواب وبرهيم : سن کندی کندیکی الدانمغه چاليشيورسك ، لسانكك سویلدیکی شیلرى وجدانك سويلميور ، چونکه وجداناً مستريح دكلسك؛ اوله يدك دمين يابد يغك كي ، دوشونوب طورمازدك. مطالعاتکی - ایکری اولسون ، طوغرو اولسون صيقيله رق دكل ، سكا تعليم ايتمكه چاليشديغم لسان وجدانی ایله سربست سربست سويلردك . سن مكتكدن ممنونك ، كنديكدن ممنون دكلسك . ادبیاته مراقك وارمش ، باشـته در ساری سومیورمشــكده انك ايچون نومروك قيرلمش ! اوقوديغك ، كورديكك شیلردن ا كلاما مشسهك نم شمدی به قدر اوزون اوزادی به سویلدیکم سوزلردن اولسون اکلام شكدركه اك سوك اديب اك عالم اولاندر. حال بویله ایکن سن ادبیاته مراقم وار دبهرك هندسه درستی نصل اهال ايده بيليورسك ؟ بوكا جدى مراق ديمز ؛ عادتا اکلنجه ، هوس دينير . انسان برشيئه جداً مراق ابتـدیمی ا کا وصول ايجون وجودنده ، فکرنده نه قدر قوت وارسـه صرف ایدر . بر از تاريخ بيليرسك ؛ بركره دوشون ، عالم انسانيتك مدار افتخاری اولان بونجه اعاظم نه سایه ده او مرتبه قصوايه واصل اولمشلر؟ عجبابو نلرك ايجنده بکنمدیکی، استمدیکی ، سومدیکی شیلرله اشتغال ايمه مش كيمسه يوشميـدر ؟ هم بر علمی بالكراكا حصر اشتغال اتمکله تماماً او كره نمك  عجبا قابل اولورمی ؟ سن ادبیات پرستشکار۔ لرندنسك ؛ اوبله ايسه ادبانك ايجنده اك زياده تقدير ابتديكك ذوانك آثاريني آل ، اوقو : آكلايه مديغك شيلره تصادف ايدرسهك باشـقه لرينه صور ، اوکردن ؛ نیچون بویله ساده ، قولای برطريق تلذذ موجود ایکن قواعد لسان ايله ، معانی بیان کی شیلرله اوغر اشوب طوربيورسك يا ؟ بو درلو در ساری ده سومه مليسك ! اما يك باباجغم ، بن بالمكز كوزل شیلری آ کلامق دكل ، كوزل شيلر يازمق ده ايسترم . لسانك قواعدني بيلمز سهم نصل
بازی بازمغه مقتدر اولورم ؟ - یا ریاضیه ایله اشتغال اتمزسهك
مقتدر اولورميسـك ؟ ادبياته طوغرودن طوغرويه تعلقی اولان در ساری اورته بره قوييو برنجه هان لزوم تدريسلرنى قبول ابتدك . رياضيه ده ادبیاته طولا بيسيله متعلقدر. بو تعلقی قولای قولای اکلا یه مازسـك كه لزومنى تسليم ايده سك !.. . - براقك اللهى سورسه كز ! جبرك معادلاتيله قضا با تلاتمق نردده ، شعر سويلمك نردده !.. ـ ايشته سنك قفا باتلاتمق ديديكك شی دوشونه یی اوکره نمکدر . رياضيه صرف منطقدن عبارتدر . انسانی پنچه-نه آلير ، صيقوب صيقوب اوزمکه باشلار . ذهنی اویله تربیه ایدرکه همان بر گوشه سنده حقیقتدن باشـقه بر شي قبول ايتمك قابليتي قالماز . ادبياتك اساسلرندن بری ، بلکه برنجیسی فلسفه دکلی ؟ انسان رياضيه ایله اوغراشه رق ابی دوشو نمکی اوکره نمز سه فلسفهده بر جوجو قدن عاجز قالير . سنى تأمین ایدرم که شیمدی نماه منتظمجه لا قردی اتمكه مقتدر اولیشـك بيله مکندهكورديكك رياضيه در ساری سایه سنده در . باشته در سلرك ده طبقی ریاضیه کی لزومی واردر . هربری ایچون آیری آبری اوزون اوزادی به دلیـل كتير مكه حاجت كورمم بربسته دائر شیمدی به قدر سويلديكم سوزلر سنی اقناعه کفایت ایدر . ذاتاً ديدم يا ، سن مكتبكدن ده ، در سر کدن ده يك اعلا ممنونـسـك : بالكز وجدانك معذب . بو عذابي دفع ايجون دورادور فسلفه لر ، منطقار ايجاد ايديورسك . إضطراب وجدانك علاجي الى حس اتمه مکه چالشهق دكلدر ، اوغلم . انسان قباحتنى بيلمهمك ایستد که اضطرابی آرتار. او قباحتی بیلملی، در چه سنی تعيين اتملى : صـوكره تكررنى منه چاره آراملی . او زمان اضطراب استراحته منقلب اولور . - ( بر چوق دوشوند کدن صوكره ) سركله بحث اتمل قابل دکلدرکه؛ نظر كز انسانك روحنه قدر تأثير ايدييور، وجدانندن له صافلامق ايستدیکی سرلرینی کورییور ۔ سكر . حقكز وار افندم ، بردن کوکه قدر حقكز وار . بكا تحميل اولنان وظیفه می ايفاده ذره قدر قصور كوستر مزده صوكره انى تخطئه به قالتيشير سهم سوزم مسموع اوله بيلير : يوقسه هم در سه باشقه بر سیدن طولانی چالشهامق ، هم چالشهامه بی او درسی سومديكمه حمل اتمك وجدانی ده ، سری ده الدائق ايستمكدر . بو اعتراف كه يك ممنون اولدم ؛ آفرین ! شیمدی شوسنی سومديكك رياضيه در سلرینه چالشمقدن منع ابدن حالی سویله که تکررندن نه بولده توقى اتمك لازم كله جکنی
دوشونه لم .
ـ المه بر رومان کجدی .
كيمدن الدك ؟ ـ کمـدن آله جغم ، بم كي حایلاز بر آر قداشمده كوردم ، آلدم . نه عجايب حال، بك بابا : رومانى المه آليركن يوركم او بنادى . وجدانم بر قباحت ایشلد یکمی در حال بکا اخطار ابتدى . مع.. فيه المقدنده کندیمی منع ايدهمدم . وجدان انسانه فالغی کو ستر دیکی کی انی او قنالغی با مقدنده منع انده بدی به قدر ابی اولوردی ! - جناب حق انسانه عزمی احسان اتمش : وجداني قالغى كورر ، عزمی ده او فنالغي با مقدن كنديستى منع ابدر . - اويله اما عزم ايده سيلمك ايجون انسان نه قدر صیقنديلره او غرابور . طوغرو ، لكن احتمال که عزمني تطبيق ايده سيامك ايجون صیقندی چکمسی حقنده دها خير ليدر . هاه شیمدی، بومسئله ی براقه لم . اوزون اوزادی به بوندن بحث
ايدرسهك مقصد اصلی غائب اولور . رومانی آلنجه کمال تهالكله او فومغه باشلادم . درس وقتی کلدی . اولا خواجه ی كوزل كوزل ديكلدم ، بوسركتمدن طولانی سوينيوردم ؛ لكن حيفا كه درسی دیگا مکده چوق زمان دوام ايده مدم . كوزم صيرهك التنه صاقلامش اولديغم رومانه ديکلدی . فنا بر ایش با بمق اوزره اولديغمى آكلا . ديغمدن کندی کندیمه قيزبوردم . اولکی سرورم اضطرابه منقلب اولدی . مع مافيه کند که در سه اولان دقتم آزالدى ، باشم بلا اختیار ایکلدی ؛ صيرهنك آلتنده حكايه کتانی آجدم ؛ آچار آحاز سره قارشی دمين ترتيب ايديكم منطقار ذهنمه هجوم ابتدى . او صورته که وجدانمك اك درين  کوشه سنده لمعان اتمکه چالیشان بر شعله حقيقتك اوكنه بيكلر له سیاه برده لر چکلدی. او شعله بنه سونمدی ؛ لكن برکونش کی پارلا به رق كوزلریمی قاما شدير مغه ده موفق اوله مدى . رومانی درس وقتلرنده ، تعطیل زمانلرنده او قويه رق بيتيردم . آر قداشم بر باشقه سنی و بردی . انى ده بيتيردم . بر او چنجینى بولدى . انى ده سرعتله كوزدن كبيردم . حاصلی بربرینی متعاقب سكر اون  رومان اوقودم . اكلنيوردم ، چونکه رومانلر ان ترجمه ابدلش اومامله برابر كوزل ايدى . بونكله برابر هر رومانی ستردکه انجمه بر صیقندی عارض اولوردی ۔ سینی بوله مازدم .
ايشته بوكون اوكردندك و كورد كه انسان وجدانتك امرلرينه اطاعت احمدكه معنا مادة متضرر اولدقدن بشقه اكلنمكه ده موفق اوله ماز . اکلنجه ظن ایندیکی شی محض عذابدر . وجدانه اطاعته كندیسی الشدیر مالیدر . بونك ايجونده ك كوزل يول انسانجه سنه حرکت ایندکه حاصل اوله جق مسرتی دوشو نمکدر . هیچ بر فعل خير يوقدركه انسان مسرته غرق التمسون . مثلا سن او وماندری اوقوميه بدك ، سنى برگر دا به طوغرو سوروكلين ديو احتراصات ابله بچه لشهرك اكا غلبه ايده يدك بوكون نه قدر مسرور اوله جقدك ! ايشته بوندن صوكره بر قصوری با به حق ایکن هان اندن توقى ايدرسهك نه قدر بختيار اوله جغکی دوشون . او گجه لری بو تفکرده سـنى قنا شیلری با بمقدن بتون بتون منع ايده من : لكن برقاج كره اهمیتلیجه ایشارده نفسه غلبه ایدوب ده مسروريت حس ابتـدكمى آرتق مسرتکی آرند يرمق سنك ايجون لوازم حیاتیه دن اولور ؛ اوقدركه محاسـته نسبتله سینانی هیچ قبیلندن اولان اعاظم حكمادن اوله بيليرسك . - هيهات !.. نچون او بله درسك . هر حكيم جوجوق ابدی ، کنج اولدی ، انسان اولدی . ـاوت اما قطرة بيوك ايدى ده - --ن بيوك اولمادینگی نرمدن بیلبورسك ؟ احتمال که اون سنه صوكره بتون عالم انسانيته حيرت ويره جك آثار وجوده كتيررسك . بركنج دائما اك بيوك آدم اولمه نی دوشو نمليدركه فطرة" كوجوك ایسه بیله کندیسنی دها كوجوكلرك ، اك کوچوكلرك آرهسته دوشمك مخاطره سندن قورتارسين . بونده ده حقکزی تسلیم ایتدم باباجنم ! شیمدی سندن زده وعد ايسترم . - امر ايدك افندم  مكتبدن چنجه به قدر الکه بر رومان الميه جةسك آلمام بابا جنم ! دوشون که بردها رومان او قو، سهك امتحاندن دو نه جكك ايجون معذب اولدقدن باشقه بكا ابتديكك وعدى طوته مدينكدن طولانی ده اوزیله جكسك . رومان اوقومق اساساً فنا شي دكلدر ، اوغلم ؛ حتى بعض رومانلر واردرکه انلری انسان مطلق او قو مالیدر - مكتبلي بر افندى ده تعطیل زمانلرنده ، بولده ، عربه ده رومان اوقوبه بيلير . لكن جدي تحصيل اتمك آرزوسنده بولان بر شاگرد تعطیل زمانلرینی بیله اوقوديني فنونه متعلق کتابلری قارشدير منه حصر ايته البته دها ابی حرکت اتمش اولور ، سن بونی یا به مازسهك باری تعطیل زمانلرنده هیچ برشی اوقومه . چونکه رومان فلان الكه کېدیمی انی چیلدیره سی به او قودینکی ، در سیده وظیفه یی ده او نوند ینکی شمدى كندك سويلدك . چالش اوغلم ، برکره تحصیلکی اکمال است ؛ جدا انسان اولانلرك آره سنه قارشمنه نفسكده لیاقت کور : الدن صوكره سنكله عالمك حكايه لريني اوورز .
ـ هر كسك سرك كي بر باباسي او له بدی ، نه قدر مختار اولوردی : امين اولك افندم ؛ بو قباحت بنم ايجون برنجی وسوك اوله جقدر. سن لو بله قوتلى قوتلي سوز و برد که نه قدر بختيار اولديغمى ان شاء الله بروقت بدر اولورده آکلارسك .. وعدكي طوت ، اولادم ! شمدی به قدر نصل چالشدکه بینه او بله چالش . سنك كي ذكى اولانلر مكتبدن لا يقبله استفاده ايده ميهرك جيقارلر ايه ـ فياض قدرتك اك بوك احسانی اولان جوهر ذكاني محو امتدكلری ايجون هم وجدانلرينك ، هم ده بتون اصحاب وجدانت لعنتنه مظهر اولورار .