Ulûm ve Fünûn Beyninde Muhavere

علوم وفنون بیننده محاوره 

حکمت - ( تاريخه خطاباً ) سنك بحث ابتديكك 
۳۱۱ 
• 
شیلز بر طاقم اولمش بيتمش وقوعاتدن عبارتدرکه نه قدر مطالعه اولنسه نه اصلاحی و نه ده سائر صورتله تغيير و تبدیلی ممکندر سن بالكن احوال بشرك وقوعاتى جهتندن بحث ايدييورسك كه اوده سائر احوال و افعال بن ایسه هر کو 
مثابه سنده قالير . 
انسانیه به نسبتله هیچ نه علوم و فنونك اساسی هر درلو مباحثك مبناسييم مكتسبات آرزوسنده 
· 
انسان تحصیل معلومات ایله توسیع حکمت او کر نمليدر. زیرا حکمتی تحصیل 
اسه 
بولنور ایدنلر حکمای قدیمه دن سو قراط کی بیلد کلرینی بیله - جكلرندن ومعلوماتك اك جدى و اساسلیسی انسان بیلد يكنى بيلمكدن عبارت اولديغندن ديگر كونه تعلمه احتيا - 
جلری قالمز 
تاریخ - واقعا سائر علوم و فنون حفنده اولان جهت شامله گز انکار اولنه من ایسه ده شوراستی در خاطر ایتمليسکز که بهم واسطه هم ایله فلسفه نك افكار عتیقه سی عصردن عصره دور و تسلیم قاعده سنجه نقل ايديله رك 
· 
شو حالده بنی ذم 
بوکونکی حالی بوله بیلدی اتمككلكن شايان اسفدر مادام که نوع بشر هیچ برشی مکمل اوله رق دفعة ايجاده مقتدر اولمبوب تدريجاً هر حالده بندن اولنه جق 
تحصیل کمالاته مجبور در استفاده نك كليتى انكار اولنمامليدر. 
بن ملل واقوام 
۳۱۲ 
سالفه نك حالات و شئوناتني ضبط وتزبیر ایدرم 
سن 
ایسه بونلری پیش نظر مطالعه به الهرق بعض نتائج حكيمانه استحصال ايدرسك بن اولمسهم شبهه بوق که سنك بيوك بر قسمك نقصان قالير وبوكونكى تفاخرك 
بر 
او نسبتده از الیر ایدی اثار عتيقه - تاريخك بر درجه به قدر حقلی اولد . یعنی بنده کرده تصدیق ایدر ایسه مده شوراسنی تصحیح وايضاحه کندیمی مجبور عد ایدرم که تاريخك ده برچوق 
خطاستی بن اصلاح ابتدم وحالاده ايتمكده يم 
كنم ايتمك ایسه تاريخك شانته يا قشمز 
. 
بونی 
جغرافيه - سز کندی محسناتكزی تعداد الله 
مشغول اولیور سکزده سار لرینی اونو دیورسکز 
• 
سره 
اخطار ایدرم که بن اولمسهم هیچ بریگز بر ایش کوره من . ماده ایچون بر زمان لازم اولدینی کی برده 
• 
چونکه هر مكانه احتياج طبيعيدر او مکانی تعیین و تخصيص ايده جك ایسه بندكزم حكمانك افكار وملاحظاتى تولد ايتدكلرى ممالكك آب و هواسی تأثیراتنه تابع اولديغنی تصدیق ایدر سكز ظن ایدرم ايشته بو تأثيراتك درجاتنى بن تعريف ابتديكم كبي تاريخك حكايه ابتديكي وقوعاتك محللرينى واثار عتيقه تحريسنه مستعد مدائن وممالك عتیقه یی دخی بن ارائه ایدرم شو حالده سزك 
۳۱۳ 
ويرديككز معلومات بنم سایه مده مکمل عد اولنه جغى 
انکار ایتما مليسكز اخلاق - يكديكريكزه اولان معاونتی تصدیق ایله برابر اساس مباحثه کزی صحیحه کندیمی مجبور کور بیورم اول امرده دوشنمایدر که حسن اخلاق صاحبی اولمیانلر 
نه حکمت، نه تاریخ نه جغرافيا اوقومغه تنزل ايدر هر شیدن مقدم انسان بنم وضع ابتديكم قواعد كلیه یی تحصیل ایتملیدر که سزك فوائد يکزی تصدیق ایده بیلسونده تحصيليكزه صرف غيرت ايلسون اخلاقی بوزوق اولانلر البته سزى طانيمقله افتخار ایمز . ايشته بنم سائر علوم وفنونه تقدم ايتمكلكم بو سببه مبنیدر کورمیور میسکز که حسن اخلاق و تربيه بي الدن براقانلر جهالتك 
القا ابتديكي بلا یادن قورتیله میورلر . 
منطق - حسن اخلاقك علوم وفنون تحصيلنده دخل کلیسی اولدینی انکار اولنه من . مع مافيه بر آدم نه قدر حسن اخلاق صاحبی اواورسه اولسون بنه بنی بیاکه محتاجدر بنی بیلمز ایسه تحصیل ایتدیکی حکمت و تاريخ وساره دن كماليله استفاده ايده من . بنى بيلميانلرك ملاحظات وافکاری سقامتدن قورتيله من حتى معلومات مكتسبه سی ، منطقك ياردمی اولمینجه ذهننده انتظام تام ایله براشه میه جکندن بروجهله فائده بخش اوله من. 
٣١٤ 
خلاصه بنم، عقل وفكرى تربيه اينديكم ايجون هرگونه علمك اساسی عد اولنمقلغم ضرور بدر . 
رياضيات 
- 
رفيقمن منطقك افاداتي قرين حق 
وصواب ایسه ده منطق ایله تربيه قبول ايده جك عقل وفكره اول امرده متانت و يرلمك لازمدر. بوايسه بنم سايه مده حاصل اوله بيلير . واقعا مباحث علميه نك ولنده جریان ایده بیلمسی قواعد منطقیه به تطبیق حرکت اولنمسنه متوقف ایسه ده تطبیقاتده کی استعداد رياضيات ايله نشو و نما بولور . بونكله برابر مباحثات حكميه نك اكثرى علوم رياضيه واسطه سیله موقع ثبوته ايصال ايدالدیکندن رياضياتك تحصيلى لزومى بديهيدر . علم هیئت - اوت ! رياضياتك حتى انكار اولنه من . بن اولمسهم ايدى علوم رياضيه نك بوكونكى كونده 
حائز اولدینی اعتبار وحیثیت همان هیچ حكمنده قاله جنی ده خاطردن چیقار لما مليدر. هله حکمت ، جغرافيا وسائره بنم وجودم ايله قائم اولدقلريني ادعا ایده بیلیرم چونکه علوم و فنونك كافه سنه بدرقه اولان کتاب کاناتی انسانه بن او قودییورم . اوسایه ده انسان ضعف و ناتوانیستی تصدیق ایله حسن اخلاقك تحصيلنه دخی صرف غيرت ايدييور . 
فقط 
شعر - هر بر یکز بر بولده بحث آچوب يكديگر يكزه 
٣١٥ 
تفوق ادعاسنده بولنيور و احتياج وارتباط متقابلكرى هم انکار هم تصدیق ایدیور سکز و بکا هیچ اهمیت ویرمیور سكن. معلومكز اولسون که حکمتی تجسم ایتدیرن بنده کنم. تاريخك ساده بر صورتده ذکر ایتدیکی احوال مشاهیر شعر ايله تزيين وتشهير او لنمسه منسی حکمنده قالور ایدی. هله علم ،هیئت بن اولمسهم عادتا دلسز کی معجزات سماو به یه عطف نظر حیرت ايدوب قاله جقدى حاللر میدانده ایکن بکا اولان احتياجدن بحث ايتما مكلكزه 
تعجب اولنور 
ادبیات 
شو 
بحثی اوز اندیکرده هر بر يكزك وجودى 
لسان ایله میدانه کلدیکنی و لسانلری اصلاح و تنظیم ایدن ایسه ادبیات اولديغنی اونو تديكن منتسبلر يكزك هر بری اول امرده قواعد صرفيه ونحويه بي وكتابت ایله مشاهيرك اثار بركزيده لرينى كورملیدر که بعده سره مرا جعته استعداد حاصل ايتسون . لسان تحصیل اولنمفسرين اصطلاحاتکزدن نه اکلاشیلير ؟ بو ادعا می جمله كزك تصدیق ایده جکنی بیلد یکمدن تطويل مقاله حاجت کوره هم . 

یورفا کی