Sadabad

سعد آباد

داماد ابراهیم پاشانك صدارتى غرب مدنیتی ايله صمیمی تماسزك مبدأنى تشکیل ایدییوردی . او تاریخه کلنجيه قدر عثمانليلر غربه غرب عرفاننه تمامیله یا بانجى باشا مشلردى . غربك ترقياتي خريستيا فلسله مرادف هد ايديليور ، خریستیا نلغه قارشی اولديني كي ، غربك
اثرلرینه قارشی ده استغنا کوستريليوردی ابراهيم باشانك صدارتى ، مملكنده صلح و مسالمتي تقرير ابتديكي زمان ، خلقده سكون واستراحة ميل حاصل اولدى . علم و عرفانی عثمانلي وطننك ايلريله مسی ايجون اساس اتخاذ ايدن ابراهيم باشا ، عين زمانده و طند اشلرینی غربك ترقياتندن ده مستفید اینکه چالیشدی.
سفیر لوله تمامی ، از جمله فرانسه سفیری دو بوشناق ایله صمیمی مناسبتاری ، اساساً جوال اولان فکرنده غرب مأثرينه قارشی يكيلمز بر مفتونيت حصوله كتيردى. اوزمانه قدر انسان تصویر لرندن نفرت ايدن استانبول خلقنك ، رسام وان مورك و يا ديگر اوروبا رساملرينك قارشيلرنده، رسملرینی چیقار نمایه قدر جسارت ایتدکاری کورولدی . مملکننده کتبخانه لر ، مدرسه لر بنا ايديايور ، علمی انجمنلر تشکیل اولو نیوردی. لزومسز حر بلردن اوصانان خلقه عرفاناً يوكلك ، برازده روحی ذوق وصنعتله ديكانديرمك لزومى آکلاتیلیوردی ابراهیم پاشا بو احتیاجی يك چابق حس ابتدى . دورينك شاعر لرى :
بحمد لله ينه فيض صفا شامل جهان اوزره جهان آثار حکم صلح ایله امن و امان اوزره زمان رزم کچدی شدی وقت بز مدرسويلك چمن نقش ایلسون نقاشلر پشت و کمان اوزره
مصر علريله صلحی ترنم ایتدکاری اثناده سلطان احمد ثالثك ذكى صدر اعظمی قصر لر انشا ایتديرييور ، ادبياته ، صنعته ، علمه ، معرفته اهمیت و برییوردی . ابراهيم باشانك علم وعرفانه محبتى عثمانليلره صنعتکار، حساس،
شوخ بر شاعر قازاندیردی : ندیم .
نديم ، عشق وصنعتله ممزوج تر نملری ایله ابراهيم باشانك انشا ايتدير ديكي قصر لرك، كلستانلرك، لاله زار لرك مزين وملون كوز للكارى عصر لردن عصر اره عکس ایتدیردی. ابراهیم پاشا ندیمی لطفی ایله، تشویقی ایله باشاندی. نهایت :

احسان ایدوب کرم بیوروب همت ايلوب
 لطف ایتدی بنده سینه کتبخانه خدمتن

ابراهيم باشا طبيعتك كوز للكارينه قارشی بويوك بر مجلوبيت کوسترردی . شعره ، علم و عرفانه مجلوب اولان قلبی استانبول ايجون بويوك انجذاب طویاردی. شهری کتبخانه لرله تزیین ایندیکی کی جوارنده کی صیفیه لری ده عمومك رغبتنى جلب ايده جك برحاله قويار
استراحت زمانلرینی طبيعتك بدينه لری قارشيسنده كمير تمك ايجون منظره سی و هواسی کوزل يرلره پادشاهه مخصوص قصرار انشا ایتدیر ردی . ابراهيم باشا بوغاز ايجنده واسكدارده متعدد قصر لرينه ایتدير مشدی ؛ فقط بوتلوك اك معظمى ، كاغد خانه ده انشا اولونان
 سعد آباد)  ایدی)
کاغد خانه ، استانبولك فتحندن بري عثمانليلرجه مسيره اتخاذ ایداش بر بردی قانونی سلطان سلیمان زماننده کاغد خانه جوارنده برچوق آغلار تأسيس ايدلشدى. چاير لريك مبذوليتى طوير اغنك فیض و برکتی مشهوردی . دره نك كنارينی تزیین ایدن جسيم جنارلر آلتنده کومه لرله قویون سور ولرينك طولا شدينى كورولوردی . قط موقعی اوزاق اولدینی ایچون کاغد خانه من او درجه استفاده اید بله مردی كاغد خانه دن اك زياده استفاده ابدا که اون برنجی نصر مجریده باشلا مهدی سلطان مراد رابع زماننده کاغد خانه اك مشهور مسيره لردن
معدوددی . استانبولك ذوق وصفا اربابی ايلك بهارك مهتابلی کیجه لرینی ، همان برجوقه کونلرینی ،صاری پنبه و مور چیچکار له مزین ، معطر چایر لر اوزرنده کاغد خانه ده کچیرو لردی كاغد خانه در دسنك كمارنده کی چنار لر دره نك براق صور خو يشيل كولكه لرله شنند بر - دکاری زمان ، چایرلره بوزلرجه چادیرلر قورولور ، اهالی فوج فوج کاغد خانه به دو كولوری . غدخانه صفالرنه نظارت وره درگاه عالیدن درت وطه وربای تعيين ولونور. اره صره اتمك یکچری - وربا یکیجری آغا كاير ، اور تافی تفتیش ایدردی . کاغد خانه عالمی، معظم برا کلنجه تشکیل ایدردی . کیجه لری هر چاد بردن چیتان چنك رباب ، سنطور و طنبور ، دود و قانون ساری ، زورنا آوازه لری اور تالی چینلاتیردی صباحلره قدر فشنگار طوپلر آتيلير ، هر طرفده و نیچه كره بيك قناديل وشمع عسل و روغن وفانوس اختر مأنوس ايله تراغاز ایدرلردی » . اهالينك احتياجنى تأمين الجور هر طه فده 
 دکانلر آچیلیر مشروبات و مأ كه لار صائیلیردی . کیجه لری ساز و نغمه ابل و تکون خلق کوندوز لری ده ز ، حقه باز ، آتش
سحر باز ، سینی باز
آبی ، ما يمون ، كوبك اویونلری، پلون ورشلری تماشاسیله ا کله نیردى . دورك اك مشهور او يو نجيلری ، سمورقاش قولی نازلی قولى، عقيده قولى كي او يونجى قوللرينك بو موسمده کاغد خانه ده هنر اجرا ایتدکاری کورولوردى. اوليا جلينك يا شادینی دورده، کاغد خانه ذوقلری وا کلنجه لريله مشهوردی حتى اوليا علي و ياران صفانك وندن ، کاغد خانه عالملرينى سؤال ایتدیکی زمان شوجوابی آلمشدی : ای غصه و غمده پریشان خاطر اولان بیچاره! علی : فکرینی پیترمش آواره ! بیچون دشت غمده : نون کی محزون اولوب بو جای پرهوای کاغدخانه دن آگاه دكاسك . بو دولت آل عثمان ظهور ایده ای هیچ پر نفر کاهده بو کاغد خانه شادما نلنی کی بر شاد ما نلق او لما مشدر. بو عیدگاهی کورمین آدم ارضده برشی کورمش دکلدر
استانبول خلقتك كاغد خانه به اعتباری سنه لرجه دوام ایتدی . داماد ابراهیم پاشانك صدارتی هنگامنده ده کاغدخانه « نزهتگاه خاس وعام اولان مسيرة دلنشين خاطر کشا، بر کشورده نظیری اولمیان موقع بهجت افزا و مواضع نزهت پیمادن ، معدود ايدى . بناء عليه استانبولك موقع ومنظره اعتباريله مهم نقطه لرینه نشاط آباد ، آصف آباد، خسرو آباد شرف آباد، شوق آباد ، امن آباد کی قصر لر انشا ولو نور کن کاغد خانه ده ده بر قصر انشا ایدلسی موافق اولاجقدى فقط إبراهيم باشا بو قصرك هيسنه فائق اولماسى ارزو ابتدى . اساساً ایوب جواری بو دورده غایت مرغوبدی بهاریه ساحلری محتشم سلطان سرایلری ایله مزیندی. ابراهيم باشا انها آنی دھا ایلر پلره
كو تورمك ايسته دی. دورينك مقتدر مهندسارینی بو وظیفه به مأمور ابتدى اول امرده کاغد خانه دره سنك آقدينى يرى تميز لندى . معمار لر وسائر استاد لوله بر لكده كاغد خانه يه كيتدى (۲۲) شعبان (١١٣٤). اوكون، يا بيلاجق قصرك ايلك تمل طاشي مد يدب برصورنده قونولدی. كاغد خانه قصرينك انشاسی ایچون لزومی اولان مالزمه بك قولای تدارك ايدلدى . او سره ده، جنگل کوینده، قله لى باغچه ، سلطان سلیمان قانونی زماننده کی شہرتنی غائب اتمشدی . باغچه ده کی قوله بقلمش ، خراب بر حاله کلمشدی. ابراهیم پاشا ، قله لی باغچه ده کی تراشیده و پرداخت می میلوی ، می چکدیری سفینه لری ایله کاغد خانه به كثير تدی ، قصرك ممكن مرتبه سرعتله انشاسی ایچون معمارلر، طاشجيلر ، عمله لر طويلاندی. کاغد خانه دره سنك اسكى مجراسنى دییشدیر ندی. دره، بهاریه ساحللوني تعقيب ايدييوردی . ابراهيم
پاشا ، خميره خانه طرفنده ده اسکی مجرادن دها كنيش ومنتظم بر مجرا آچدیردی . خمیره خانه دن سکز یوز زراع مسافه به قدر ایکی طرفی مرمر ريختملرله دوزه لندى . نهرك كنارينه ارتوز ستون دیكلدى ، بو ستونلرك اوزرینه بر قصر همایون انشا ايدلدى . قصرك اوکنه غايت جسم برحوض يا بيلدى. نهرك حوضه دوکوله جکى محلده جسيم تكنه لرله چاغلایانلر وجوده کیرلدی . بو دورده سدار . قره آغاج باغچه سی معموردی ؛ سلطان احمد ثالث اكثر يا بو باغچه ده وقت کچیرردی. ابراهيم باشا ، قره آغاج باغچه سنه كلن صویی بورولرله حرامي سددن قصر همايونك برى طرفنه كميرتدى . جسيم حوضك اور تاسته یا پیلان از در آغزلی فسقيه نك صوینى بوصورتله تأمين ابتدى.
حوضك ايجنده آبرنجه ایکی فستمییه ، نهرك كنارينه ده ایکی چشمه
یا بیلدی
کاغد خانه قصری و حوض لری بوصورته انشا ايدلد كدن صوكرا ،
قصر دن بار و تخانه به قدر دره کنارینه یالی طرزنده کوشکلر ، آبریجه حماملری حاوی بر حرم دائره سی انشا ایدلدى. عمله لرکیجه کوندوز چالیشیورلردی . او صورتله که ، بو قدر انشا آت ، صرف ابراهيم باشانك غيرتى ايله ، آلتمش کونده ختام بولدى . بوسرعته هر کس، حتى نديم بيله ، حيرت ايدييور :

چند ماه اینجره بو دكلو اثر والانك
 هله بیلمم نتیجه تجویز اولنور امکانی

دییوردی . کاغد خانه قصرينك امامى ، شاعر لره لطيف برسرمایه

تشكيل ابتدى . تصرك أمامنه تاريخلر انشاد اولونيور ، صدر اعظم إبراهيم باشايه تقديم ايديليوردى. فقط ابراهیم پاشا بوكزيده أثرينك عام تاریخی هیچ بر شاعره بر اقمادی ؛ بالذات كندي :

مبارك اوله سلطان احمده دولتله سعد آباد
تاریخیله بوملا قصره ( سعد آباد ( نامنی ويردى. آراق قصرك هر قسمنه ، کوپريلره ، حوضلره ، هپ شاعرانه اولمق اوزره ، برر آد قونولیور ، ادبیاتده اولدینی کبی ، بوتسميه لرده بیله ایران تأثیری کندینی کوسترییوردی .
كرك سعد آباد ده کی قصر لره كرك دره اوزرنده کی کو بریلر، جواردہ کی تکیه لر هپ
شاعرانه اسملرله توسیم ایدیلیوردی: قصر نشاط ، قصر جنان ، چشمه نور ، خرم ،آباد جسر سرور ، جدول سیم ، جسر 
نورانی ، خیر آباد ، نو پیدا کی اسملر ، پرسکون صولر اوزرنده ، يشيل چنارلر آلتنده ، سعد آباد و تفرعاتی تشکیل ایدن قصر لره ، كويريلره وتكيه لره ویریلن ناملردی . ابراهیم پاشا سعد آبادی انشا ایتدیر د کدن صوكرا ، کشاد رسمی پارلاق بر صورتده اجرا ايدلدى ) ۲۷ شوال ١١٣٤ ) . اوكون، قصرك ايکی طرفته مزين ومحتشم او تاقلر، خمیره خانه جوارینه صيرمه ایشلمه لی چادیرلر قورولدى . سلطان احمد ثالث پارلاق بر آلايله سعد آبادی تشریف ایتدی, کشاد رسمنده ارکان دولت همان کاملاً حاضر ايدى اركان دولته ضیافتلر ،ویرلدی آت قوشولری یا بدیرلدی قوشوده قازانا نلره « اوکدیل نامنه قماشلر » آلتونلر ويرلدی . آبی و سامسون کورشاری سیر ابدلدى. آقلی جریدی ، پیاده قوشولری ترتیب اولوندی . آقشاملره قدر ضیافتلر ، اویونلر ویرلدی ، ارکان
دولته سراسره قبلو ارکان کورکار احسان اولوندی . اوكون داماد ابراهیم پاشا ایچون شانلی بر موفقیت كونى ايدى . پادشاهك کاغد خانه یی تشریفی شاعر لر طرفندن ده تجیل ایدیلیوردی :
ای شهنشاه جهان لطفكله سعد آبادی چون ایلیوب تشريف ويردك تازه رونق شانه لاله زارك ده عجایب شوقى وار حسرنده در اول ده یوز سورمك ديلر خنكار يمك داماننه
چونکه سعد آبادی سیيرايتدك شهنشاها بيور
عز و دولتله چراغانك داخى سيراننه
سعد آباد جواری از زمانده شنل مشدی . دره نك ايكي ساحلی ظریف و بیاض کو شکار له طولمشدی بو کوشکر هي سراى اركانتك
ایدی . اون در دنجى لوئينك (ورساى) ينه ، سعد آباد عادتا نظيره
تشکیل ایدییوردی . چاير لرك چیچکلرینی او په رك آقان دره نك اوزرنده جسر سرور ، يوكسك چنارلرك اللرى آلتنده جسر نورانی، لطیف بر منظره حاصل ايدبيوردى . فرانسه سفيرينك بادشاهه تقديم ابتديكي قرق قدر پورتقال آغاجی ، قويه يشيل ، پارلاق ياپراقلريله بويوك سا فصیلر ایچنده سعد آبادك قيمتدار مزيناتنى تشکیل ایدییوردی . سعد آبادك انشاسی مهم بر حادثه ايدى. سفیر لر قراللرینه بازدقلری راپور لرده بو معلا قصردن بحث ايتدكلرى كبی پارسده انتشار ایدن ) مرکور ( غزته سیبیله سعد آبادک تصویری حقنده استانبولدن كوندريلن بر مکتوبی درج ابد بیوردی . فقط بوتون تصوير لرايجنده اك كزيده می بنه ملى شاعر لر يمزك الر لری ایدی . شاعر ندیم :

کمش رنگنده بر دیبا بجنمش جدول سيمين
 ولكن خاره کبی موجی وار شفاف و نورانی

مصر علریله جدول سیمینی تصویر اینمكله قالميور اوزون قصیده لرله سعد آبادی الى الابد خ فك خاطره سنده پاشا تا جق تصویر از وجوده کتیرییوردی او تاريخدن عباراً سعد آباد ، شوق وحبور ، رقص و سرور محلى اول دى . المك بهارده چگالی چایر لر اوزرنده ، ره نك كو لكه لى ساحل رنده ، زورنا ساری اور تاسنده ظریف اند لى قادينلرك قول قوله اویناد قاری ، تو صلح مسالمت دورنی عشقلريله ، قصاريله ، نغمه لريله تقديس ابتدکلرى كوروليوردی . سعد آباد ، اهل دلارك ، يارن صفائك شاعر لوك مجمعی ایدی بهار ، چیچکاری و رنکاری ابله استانبولك كوزل افقلرینی سوسله دیکی زمان ، روحده سعد آباد احللرینه بر جذاب حاصل اولوردی. ندیم بیله بو انجدانی شو پارلاق مصر على له تصویر ایله مشدی :
جكد يروب بك سحرى طوغریجه سعد آباده طوته بم زنده ایکن جنت اعلاده مقام واره يم خاك طربنا کنه یوزلر سوره یم بركون اولسون آلدیم باری فلکدن بر کام حوضد کوثر با کیره یی نوش ایلیه یم قصر دن بوی جنانی ایده یم استشمام عيد اوله فصل بهار او له ده سعد آبادك دوستی ایلميم صحت اولور با که حرام خرم آباده وارنج کدهیم زورق ایله بيتصور ايليه يم سير قصوری امام سبحه رفيق ابله كروسك قايغه
مو للتورز غیری بر مدر ایام مكره حوضك او ته يا نينه چيقوب زورقدن بر درخت آلتنه فرش ایلیه یم بر احرام کج ایدوب كوشه دستاریمی رندانه کچوب او توروب ایله بر ایکی ساعت آرام
داماد ابراهیم پاشانك (سعد آباد ی ، بوتون اثرلری ایچنده ، عظمتی نسبتنده آز بر مدت یا شادی. عشقلره ، ألملره ، ذوقلره ، تر نملره معکس اولان سعد آباد آنجق طقوز سنه قدر مزينان محافظه ایده بیلدی . ١١٤٣ عصيانى وطنى علم و عرفان ایله یوکسلتمکه چالیشان وجود لرك ضياعنه نتيجه ويرديكي كبي صنعت اثرلری نامنه موجود یكانه بر عمران اثرینی ده محو و تاراج ابتدى . تعصب وجهالت بر مدت ايجون ، استانبوله حاکم اولدی . فقط بو حاكميت بك أليم و يك آجى ايدى بو قیصه مدت ظرفنده، ابراهيم باشالر ونديملر كاملاً عدمه قاریشمشدی . غلطه قاضيسنك ويرديكی فتوی اوزرینه سعد آباد ایله برابر دره نك ساحلنى تزيين ايدن بوتون قصر لر يبقلمش، تحته لری قوجاق قوجاق طاشین مشدی . او سنه نك بهاري يك آجيقلى برمنظره ا انه ایدییوردی . بوتون بو خرابی اور ته سنده ، تعصب وجهالت بالكن برشیشی محو ایده ٩٠ مشدى : فكرك سنوحاتنى "
كاغد خانه ينه فوج فوج اهالی ایله طولیور ، ينه سعد آبادك خرا به لری اوزرنده آچیلان کلنجکاره ساری چیچکلی دیکنلره قارشی نديمك بارلاق
شعر لری ترنم ایدیلیوردی :

سودیکم، جانم، پولنده خاکه یکسان اولديغم 
عید در چيق نازله سیرانه قربان اولديغم
 گاهی فیض آباده طوغری عزم ادوب ايله صفا
 آصف آباده کلوب کاهی سالن ای مهلتا 
كل هله كور صحن سعد آباده هیچ اولمز بها 
عید در چیق نازله سیرانه قرمان اولديغم
 قاپلدوب کلینبه شالى فروة سموريكه
 اول سیه زلفی دوکوب اول سينه بلوريكه
عطر شاهیلر سوروب اول کردن کافوریکه  
عید در چیق نازله سیرانه قربان اولديغم

بويوك آطه ، ۷ ايلول ۱۹۱۷
احمد رفیق