Mekteb-i Sultani Derslerinden 1: Nazım-Nesir

بو ناملرله ایکی به تقسیم اولنان «سوز» يا بليغدر، يا دكلدر . بلیغ ایسه – نظم اولسون، نثر اولسون – « ادبیات » دن عد اولنور . دكل ايــه ـ كذلك نظم اولسون، نثر اولسون - ادباندن عد اولنماز . نقاد بلاغت، صانع حكيمك انسانلردن يك جوغنه احسان بيور ما مقده اولدینی « ذوق سلیم » در . سوزك بليغ اولوب اولمدينى « معيار ادبیات » دینامکه شایان اولان بو قوة جليله تعيين ايدر .
« شعر » ادبياتك إك كوزل پارچه لریدر ، بوحالده « شعر » ادبیاتدن بر قسم خاص اولمش اولور . ادماندن عد اولنميان سوزه « شعر » دينيله مامك لازم كلير. چونکه هر حالده «شعر» مفهومی «ادبیات» مفهومنده داخلدر . حقیقتده بر سوزك « شعر » نامنی آله بیلمسی اول امرده ادبیاتدن معدود اولمسنه توقف ايدر، منظوم اولمسنه دكل . اوله بيلير كه بر سوز منظوم اولور ده ادبیاندن معدود اولماز . آکا « شعر » دينيله من . « حيوان » مفهومنده داخل اولمیانه و انسان » دينيله بيليرمى ؟
مادام که سوز ادبیاندن صابيله بيلمك ايجون بليغ اولمق  لازم كليور، مادام که سوز منظوم اولمقله بليغ اولمق لازم كليور، « شعر » دينيله جك سوزك مطلقا منظوم اولمسي اقتضا ايتمز . مثلا(فضولى) نك «سلام ويردك، رشوت دکلدر ، دیه آلمديلر!» سوزی بلیغدر . بناء عليه ادبیاتدن معدوددر . بوكا «شعر» ديك ايستينلرهده حق ويريله بيلير . ينه (فضولى) نك : ( پاره پاره دل مجروح و پریشانمدن سر گوینده زن هرایته بر پاره فدا  بيتي بيك پارچه اولسه « شعر » نامنی آله ماز . نصل آله بیلسون که بر کره ادبیاندن معدود اوله ماز ؟
بویله سوزلره دينلسه دينلسه « نظم » دينيلير . حال بوکه  بوفاريده بيان اولندینی وجه الله - منظوم بر سوزك ادبیاتدن معدود اوله مامسی جائز در . ادبیاتدن معدود او له میان سوز ایسه هیچ بر وقت « شعر » اوله ماز . كمال بكك و آثار ادبیه به زاده طبیعت دینار خفایای قلبه نه بيوك وقوف كوستر مشار ! هر منتسب اديك وجدانته مراجعت ايدرم : انسانك يازديني شيلر سویلشده اولادیله برابر دکلیدر ؟ » سوزينه باقلسون . يك سو ملی بر شعر دکلیدر ؟ بزده هر منتسب اديك وجداننه مراجعت ايدرز : فضولينك شو بيشنه شعر ديوب ده كمالك بو سوزينه شهر ديمامك موافق انصافیدر  « ادبیات » دينيلن بليغ سوزلره طبیعت – درجه بلاغتنه  لا كوره ـ آز جوق منجذب اولور . بو انجذابی حاصل ايتمين هیچ بر سوز دائره ادبياته كيره من . ادبيات ايجنده طبيعتك اك زياده منحذب اولدینی سوزلر شعر در . استطراد – مشاهير شعرای عربدن ( ابن الرومي ) نك هجوندن حذر اوزره بولنان وزير ( قاسم بن عبيد الله ) شاعر مشارالیهی بر كون مجلسنده تسميم ايتد برمش ابدی . ابن الروى تسميم اولندیغنی حس ايدنجه مجلسدن حیقوق اوزره قالقار . قاسم ايله بينلرنده شو محاوره جریان ایدر :
تره به کبد سورسين ؟ کوندر ديكك بره ! - بزم پدره سلام سويله  جهنمه او غرابه حق دكلم ! ایشته ابن الرومينك بوصوك جوابي منظوم اولمامقله برابر ارباب ذوقه كوره كنديسنك يك جوق بر جسته مصر اعلرندن دها شاعرانه بر سوز در . (انی) ادبیات بليغ سوزلر ايسه شعر اك بليغ سوزلر در . شعر ادبياتك اك منتخب پارچه لری اولديغندن هر شعر ادبیاتدن معدود اولدینی حالده هر ادبیاتدن معدود اولان سوز شعر اوله ماز . شعر هم نظم، هم نثر کوه سنده تجلی ایده بيلير . بر سوزه – منظوم اولدینی ايجون – « شعر در » دينيله ميه حکی کی – منشور اولدینی ايجون – «شعر دکلدر» ده دينيله من . شو قدر وارکه اکثریت اوزره طبیعت منظوم اولان شعره منشور اولان شعردن زیاده میل ایدر . مثلا لطيف بر فکر نثر ايله شعر دينيله حك صورنده افاده اولنسه ، بنه او فکر نظم ايله كذلك شعر دينيله جك صورتده بیان ایدلسه طبیعت نظمه نثردن زیاده منجذب اولور . بوده نظمده کی او طبیعت نواز آهنگ مخصوصـدن ايلرى كلير . قافيه ايسه نظمك زيور جاذبه افزاسيدر . بونك ايجوندركه قافيه لي نظم قافيه سر نظمدن زياده سويلير . ظن ایدرز كه شعرك او ته دن بري – بعض قيود سائره ایله برابر - « موزون، مقفی سوز . » دیه تعریف اولنمسی – بیان اولندینی اوزره – طبيعتك كلام منظومي كلام منثوره، قافيه لى نظمی قافیه سر نظمه ترجيح ايتمك استعدادنده بولمسندن نشأت التمشـدر . يوقسه شعرك مطلقا موزون، مقفى اولمسی ايجون لزوم حقيقى يوقدر .
منظوم سوزه عرفده شعر ديبورلر. چونکه بو نامه اك زياده لايق كور يله جك جاذبه لي سوزلر نظم آره سنده بولنه بيليور . بز على العموم بليغ سوزلره ادبيات ديمكله برابر بونارك اك زیادہ بلیغ اولانلرینه شعر ديورز . منظوم و يا منثور اولمسنى قيد ايتميورز . مع هذا شعر دينيله بيله جك بر سوزك – منثور اولمسنه نسبتله – منظوم اولمسندن دها زیاده ذوقیاب اولديغمزى * اعتراف ايليورز . بز شعری نظم و نثره تعميم ايدييورز . آنار نظمه تخصيص اید بیورلر .
بو تخصيص شایع اولمش . شعر دیندیکی کی « موزون، مقفی سوز . » خاطره كليور . حال بوكه ـ بالاده كوستر لدیکی وجه ایله - اويله موزون، مقفى سوزلر واركه شعر اولمق شو بله طوسون، بیاغی ادبیاندن بیله معدود اوله ميور . بالعكس اويله منثور سوزلرده وارکه نتیجه منظوماته فائق بولنيور . اعتقاد مزه كوره نطق باراديله لى شعر موجوددر . آنکه اول شعر گفت آدم صفی الله بود طبع موزون حمیت فرزندی آدم بود ) مدعاسنی اثبات ايجون حضرت آدمه اوغلى هابيلك مقتوليتي اوزرینه : « تغيرت البلاد ومن عليها فوجه الارض مغير قبح ) دیه مرثيه سويلتمكه نه حاجت ! طبيعتك بو بایده کی تمایلاتنه
دقت اتمك كافيدر دنیاده شعر سز آدم اوله ماز ، شعر امید کبیدر . شوقدر واركه هر كسك شعری کندی ذوقته كوره اولور . وزن، قافيه يوق ایکن شعر وار ایدی . هیچ نطق اولورده شعر اولمازمي ؟ بو حالده شعرك نظمه تخصیصی حادث اولدینی تين استمز مي ؟ بزم تعريف ايتمكه الشديغمز شعره طبیعيدر . شعره
« موزون، مقفی سوز . » ديمك صناعيدر . بو بايده طبيعيلك صناعيلكه البته تقدم ايدر . چونکه انسانك  يك بكنه جکی بر سوزده منثور بولنه بيليور . او ته كنه شعر ديمكه ،  بریکنه ديما مكه نه دن مجبور اولسون؟ بو، ذوقه عائد بر كيفيتدر. هانکی سوزی شعر اولمق اوزره تلقی ایدییورسه بونامی آکا  و برر . کندیسنجه هیچ بر مزینی اولمیان سوزلره - مجرد  منظوم اولدینی ايجون – شعر ديمدكدن بشقه ادبیات بله ديمامك النده در . بوراده شایان دقت اولان جهت شو در که بلاغتله يك  ادبیاتدن بيله دكل .» ديمكده احتياط التمليدرلر . چونکه او  بیت شاید کرچکدن شعر ایسه بو ادعا موجب خجلت اولور . هر حالده فکر صحیح اوزرینه حكم ويرمكه حالشمليدر . بو افاداندن مقصد من « وندن بویله «شعر» لفظی موزون، مقفى سوزده استعمال ايتميه لم .. ديمك دكلدر . شعر طبیعی نه دن عبارت اولمق لازم كله جكنه دائر حد مزجه بر فکر ويرمكه جالشمقدر. حرز . «شعر» ديديكمز وقت برینه كوره - معنای طبیعیستی، یاخود معنای عرفيسني قصد ايده بيليرز . آیات و احادیث شریفه ذاتاً مستثنادر . بوناری ادبیاتدن عد اتمك هيچ بر اديبك حقيله تقدير ينه مقتدر اوله .یه جنی علویت مقدسه لري تبجيل اتمامك ديمك اوله جعی جهتله مغاير اديدر . بناء عليه و آیات و احادیث ما دامکه اك بليغ سوزلردندر، تعريفكره نظراً بوناره ده « شعر » دينلمك لازم كلير . » اعتراضی وارد اولهماز . حتی « شعر » ی « موزون، مقفی سوز. ، دیه تعریف ايدنارك اوزانه موافق اوله رق ورود ایدن آستار، حديثـار * خار جده قالمق اوزره تعريفه علاوه ابتدکاری «قصده مقارن اوله رق سويلنيلن ، قیدی بی لزوم کورینور . چونکه آنارك تعريف ايتمك ايستدكارى شعر البته ادبيات مفهومندن خارج دکلدر . آیات واحادیث ایسه – اوزانه موافق اولسون، اولمسون – بو مفهومك داخلنده تصور اولنمقدن متعالیدر .او مقدس سوزلر بر طاقم معالیدر که ادبیات آنلردن نه درجه اقتباس ايدرسه او درجه تعالى ايدر . هیچ تعالى ایدن شی ایله آبی متعالی ایدن شی بر اولورمی ؟ مضى بشقه، مستفی به بشقه در . مهر ایله ماهی مساویی کوره جگر ؟ آیات واحادثي تصل ادبیاتدن عد ايده لم ؟ ابلغ الانبيايه « شاعر » ديمك ايستينلرك قولى تنظير مي ايده حکز ؟ ظنمزه کوره بو افاداتدن «سوز» ك قسم عاليسى ديمك اولان ادبیات ایله ادبياتك قسم اعلاسي ديمك اولان شعرك ماهيتلري آكلاشلد میکی «ادیب» «شاعر» عنوانلرينكده كيماره وبرلمسی لازم کله چکی تبين ابتدى . بونكله برابر « شعر نه در ؟ » سؤالنه « اك بليغ سوزلر . » جوابی کافى كوريله بيلير سه ده « ادبیات نه در ؟ » سؤاله بالكر بلیغ سوزلر . ، جوابی کفایت اتمز بليغ سوزلر تأليفي ايجون طوتيلان اصول . » در . بو خالده « ادبیات » عنوان فن اولمش اولور . ديمك اولیور که بو اصوله موافق اولمق اوزره يازلش  مکتوبی ادبیـاندن عد ايده بيله جكمز کی بنه بو اصولی معرف اولمق اوزره بازنمش بر کتابی ده ادبیاندن عد ايده بيله. جگر