Yeni Lisan: Cenap Şahabettin Bey’e

عزيز استاد ،
شهبالك صوك نومر وسندہ کی مقاله کزی اوقودم ؛ بنده کزی بگیدن مناظره به دعوت بویورییورسكز ؛ پکی افندم : سزى تأمين ايده رم ، قطعياً قاشلر می جانمیه جغم ؛ چونکه ارشاد ايتـديـكـز ، ایجه معرفت صاحبی اولدیغمی اکلادم : مقاله کنزده اويله کولو نه جك يرلر كشف ایتدم که ... هیچ تردد بويور مايكز ، موضوعنی « تبسم ، خنده ، قهقهه ، دیه خلاصه ایتدیکنز یکی علمكزك نكته لى برنسبلرندن بریده شو سطرلر کز اولسون : « معرفت به مهار کو لونه بن مبارده بلی بلی کولو مك مهند کشف یکم ! » قورقابكر ، ران کلیکیان افندی و جناب بك اولدی . . » دیه اندیشه به
دوشمز .
فقط يك زياده مشغولسكر عزيز استاد . . بر طرفدن و انسان بر حيوان ضاحك و مضحكدر »ديه رك یكی ايساغو جيکزی تثبیت ایدر کن ، ديمك او ته طرفدنده «مستحبات ترهات » ترسيله مشغولسكر ؛ برده یکی لسانه دائر مقاله لر کزی طوبلامق آرزوه دوشرده کز عادتا يورو له حقسكـز افندم . ذاتاً « حق هانکی شیخده در، بیلمیورم که بر در کاهه انتساب ايدهيم ، بوبوريشكره باقيليرسه هنوز پیر کزی آرامقله مشغول اولديغكر اكلاشيلير ؛ طبقي ديوژه نك فنر له انسان آ راماسی کی.. الله يولكزى آچيق ايتسين ، انشاالله بزه بکـزه مز سكـز ، « روحی بغدادی » نك روحانیتی ایله پیرکزی بولورسکر ་ یز ایکی سنهدر ، اساسدن آ برلماز بر یکی لسان معارضی آرادق ، بوله مادق . . صوك كونلرده ذات عاليكز له مشرف اولدق ؛ آ رقاده شلر می بیلمم ، بنده کز بوش قاله بیلدیکم دقيقه لرك بر قسمنی مقاله لر کزه تخصیص ايدييورم . بویوریپورسکز که : « تبسم ، خنده ، قهقهه ، بونلری ابی وزن ايمن شرطيله
ایسته دیککز هدفه صاووره بيليرسكز . ، يعقوب قدرى بك اوغلكز بر بو جوق سنه اولکی مدعالرینه کندی قلمیله قاره بر چیز کی چکر کن بر آ رقاده شم کنج قلمبرده . جواب وبرییوردی ؛ بنده کز بالكنز تبسم ابتدم . صكره شهاب الدين سليمان بك ، اونك « حماقت ، استاد ابتدیکی یکی لسان مروجلری آره سنده کنديسنكده داخل اولدیغنی فرق ایده مدى،بالعكس بزه داریلدی ، بو سفرهېمز خنده ایله مقابله ابتدك. نهايت مختلف مسلك صاحبلری کو روندی ؛ نسائيون ، رجاليون ، الخ . .. بر کون ایشتدم که بو زمره یه برده صلحيون قاتلش .. محيطمزه موس ز چیچكار هدیه ایدن محمد رؤف بكك يكي اسانی استحفاف ایدیشنی نه قدر طبیعی بولدم ايسه بو نلری ده او بله تلقی ابتدم. بیلمم ناصل اولدی، صلحيوندن برينك ، طبق اسکی اصناف کھیالری کی ، زور بالقله لسـان بحثلرنی کندی كيفته تابع طو تمق ايسته دیکنی دویدم . ایشته بالكزبوراده « آيول لسانيات مسأله لرى يشيل ماصه باشنده حل ایدلز ! » ديين آر قاده شمك قهقههلرینه اشتراك ايتمه دم ،« جنى ، نك ماجر الرمی دیکلیور کی دوداق بو کدم . . بيلمم حركتم پاگلشمی ؟ .. چونکه عزیز استاد، او ذانك تعريضاري يك صو مور تغاندی؛ سزی بر نقطه ده ایقاظ ايتمك ايسته رم ، ضحاك " بالطبع او لمياندری کوسته رن احصائيات جدولكزدن لطفاً حمدالله صبحي بكك اسمنى سيليكز کندیسیله ابی طانیشرز، طريف وشن بر کنجدر ، او جدوله «روافض الادب ، محرری قيد بويوريکز که فضولی تهورلريله صنعت وادبیات میدانی نوز ، دومان ابتدی حمدالله سبحى بك ديدمده عقلمه کلدی ؛ کچنلرده کنديسندن بر مکتوب آلدم ، بر از مزهده تعلقی اولمق مناسبتيله بعض يرلري شورايه کچيريورم :
« . . . ثروت فنونده ، صوك زمانلرده استانبول آقشامی دیه بر منظومه نشر اتمشدم . بو منظومه في الترام ايدهرك ، سزك شرطلركز داخلنده بازدم ؛ حتى اوني هيأتكزه تخفه ايتمشدم . فقط ثروت فنون ، سزه عائد اولان سطری چیقار مقده برفائده کورمش . بووسيله ايله ، سزه دوشو » نديرهجك برایکی شی عرض ايده جكم . او منظومه یی علیه کرده اولان آرقاده شلرم بك بكنمش، و نهم عربی و فارسی ادات ، تركيب وجمع قوللانمامعه اهتمام ایتدیکمی اصلا | كلامامشلردي . اوقويا. نلردن هیچ بری بونده برباشقه لق حس ايتمه ديلر . بن ذاتی تجربه مله بیلبورم که ایستدكلر كزك بالامسى لسانه كوزلاكنندن برشی غائب ابتديرميه جك ، بونك تماميله ضدی اوله رق شفافیب و وضوح بخش ایده جکدر . خالده خانمك نثرلرنده بولديغمز جيادت ، صفوت وصباح تازه لکی آنجاق ، اسکی اعتیا دلری اوزرنده صيحاق بریا صدقده اویور کی غافل دورانلرك نقصانیله بزی تدهیش ایندکلری شيئك يوقلغندن حاصل اوله بر خصوصیت ، بركوزللكدر . يعقوب قدرى بك خراب معبدلر حقنده نمله واقع اولان برمکالمه سنده عینی شیئی مشاهده ایتمش و بونى اهميتله بكا سويله مشدى . سم بوكا دائر سويلهمك ايسته ديكم كوچوك بر مطالعه وار 
جناب شهاب الدين بك بركون 
حد ذاتنده ، برينه «ذاتنك خدنده ، ديمك يك غريب اولدیغنی
سويليور وکولیوردی . بوكا دقت ايديكز . يك مأنوس اولديغمز بر تعبیری ده کيشديرمك داي
بر تأثیر حاصل ايدييور . بوجمله دناوله رق « نظر دقت » برينه و دقت نظرى ، ديمك مطلقا تعقيب
ایدیلن مقصد ایچون برفنالق تشکیل ایدر . مثلا جناب بکه ویردیکم جوابده « حدداننده » برنه ه اصلنده ، ديمك ممكن اوله جغنی سویله دم ، « دقت نظری » پرینه «دقتكزه عرض ايدرم ، ديمك & مر جحدر . بن بوفكر له ديبورم که عربی و فارسی ترکیلر ، جمعلر يرينه دائما لسانزده مأنوس اولان مقابلارنى بولمق ترجيح ابدله لی . « تفصیلات ویره جکم ، ديمك ايجاب ایتدیکی وقت «تقصي المرويره حکم »
ديمك ذوقسزاق ، قابا اقدر . بونك يرينه « تفصيل ايده حكم » ديمك داها ابی اولمازمی؟ . بانکزده سره ظهير اوله رق یكی اسانجيلرك اك بويوكى ، زمان وار . اوسزه هرگون براز داها حق ويرهجك . اسكى قاعده لری مدافعه ایدنلر ، کندی شهر تلرینی ، کندی صنعتلرینی مدافعه الديو رلر . دوشونجه لری بوندن عبارتدر . . . . . »
عزیز استاد ، برطرفدن « امور فکر یه ده اصابت و حقیقت هنوز تقر را بیمه دیکنی سويلركن او ته طرفدن « اوهامه قابيلوب ده ديلمزك تنقيص ملاحتی جهتنه كتمه بكر ، دیه امر بویوره رق تضاده دوشمه يکز . كوريبور سکز که همزدن يك باشقه تورلو دوشونتلر وار . دوركهايمك ادعا-نه باقيليرسه فرد حتی فکر پرنده بیله سربست دکلدر ؛ بن بوكا لميان نظيف بك افندى ايله بوسفر كوروشورکن قانع اولدم . بزه يك چوق ذكالر يتيشديرن ديار بكرك بوتورك ومفكوره جي اولادی دیدیلر که : « جانب،حیاتمدن داها.قدس بيلديكم وصف تركيبيلرمه بوكوندن اعتباراً وداع ايدييورم . فقط بونی سزك تأثيركز التنده بايد يغمه قائل اولميكز . . » بزذاتاً بوكا قائل او له مازدق . نته کیم بزده لسانمزدہ کی قاپیتولاسیونلری
دیغی بو مبالر توركلكك قابنده جريحه لر أجد تجه، ماكدونيا او والري قيزيل قانه بوياند تجه تورك حاكملكني ييقمق ايسته بن قوللرك هرگون یکی بر جنایتی کوردکجه مليتجيلكمزك
قوتلندیکنی ايته،ك . . اوزمان قارشمزه برتوران کونشی دوغدی
بوكونشك ،
آرتیق هر طرفده تو تمکه باشلایان تورك اوجاغلر می آيدينلاتان ايشيقلرى ، ولوكه موقة اولسون،ذکی نظر لرکزه اصابت ابتسه ـ آه بو قابل اولسه ! ـ امين اولكر ، یکی اساندن بوقادار اور کمزسكر ، زواللی استاد ! . .
ه دییورسكز ، « کاشغره برر مكتوب كوندرهلم ، سر و یکی لسان ، ايله توركلرك اخوت ازلیه-ندن ، مسائل عرق ودمدن ، مفکوره ملیه دن ، فلاندن بحث ایدیکر ، بن معهود اندرون آرغوسیله مهمجه بر چای سیارشی بابایم . . باقالم ، اور الر۔ دہ کی قارده شارمز هانکیمزی داهاایی آکلا یا جق» می بویورییورسكز ؛ شبهه سر نه ایسته - سه کز در حال يوللارلر : چای ، آفیون ، هر شی . . . فقط بیلسه لر که سر و نورداو »ك تشریح ایتدیکی آوروپاده تحصیل ایدن، وبوكون وطنداشلرینه « بوتون افعال بشريه قانون منافعه تابعدر ، دیه اسکیمز بر نصیحت ويرن متفكر سكر ، اوزون قوللی خرقه لرينك
یکلرینه بر قاچ دامله گوز یاشی کیزلرلر
بيله مزلر ؛ چونکه هنوز جاهلدرار ، هنوز ادراك ايد مزلر که ذات عاليكر
« ابيكور» ك صادق برمريديسكز . . فقط هیچ اولماز سه مرز بیا کز که اوراده وهندن اوزاق قالش اون سكز ميليون تورك « چين » ك بو كونکی انا يتحی ادارهسته آ تشلر صاحق ايجون الكز كوچوك بر قيويلجم ايستيور . ..
بويوك حامدمز بر قاچ آی اول سلمان نظيف بك افندى یه کوندرد کلری بر مکتوبده « یکی لسان » ی صورييورلردی . كندیلریله مشرف اولمش اولسه بدم دبیه جکدم که د یکی لسانك ايزلرى سزك مقبر کرده در. سزدن بر از صو كره كلنلر آلبالانك نصيحت لري يا كلش تلقى ايتديلر ، اندرون آ رغوسنی فرانسز لسانی کی طبیعی بر اجتماعی تعضـو صانديلر ، ترکسی یه ، ویسی به بزم قلاسيقلرمز ديديلر ، اسلوبلرینه قوتلی بر مجرا ويرمك ایچون ایشه اونلردن باشلامق ايسته ديلر ، او زمان بوتون سزك بيقديغكز آبورجو ۔ بورشيلر ، جناسلر ، قلبلر ، داها بر چـوق لفظ شاقلاباللقلری میدان آلدی . . یکی لسانجیلر بو مدهش ارتجاعه تحمل ایده مه ديلر ، تورك لساننك سليقه سی_زمانله بر از داها دوز لتهرك ـ سزك آ جديغكز مجرادن آقیتمق ايستيورلر ، بونون غير تلری بو نقطه ده در .» مباحثه من بنه جدی بر شكله كيره جد،؛ و شهه سزبوندن خوشلانميه جةسكز؛ آرزو کزدن
دیشاری چیقمیایم 
سز ، طبقى غابريه ل سه آی کی دهانك بر موهبه اولماديغنه قائلسكـز . أوت ، ادبيات
تاريخمزي تدقيق ابتدم، بر ندیم ، برده ز بو اعتقادده گز ؛ شبهه مز اونی بندن ابی طانير سكز ، کوروندیکی قدر حساس دکلدر ، فقط ذکی در ؛ وايشته ذکی اولماسیدر که مهم بر عنصرينه ، د تسمه رنك » ، « نازه دمبستهلك ، وبرر ، صنعتدہ کی کوزه للكك . یکیلکه بخش ابتدیکی شرکت سایه سنده ندیمی شاعر لشديرر . سزده بویله سكسز ذ كا كزك قوتى سايه-نده و خنده لر » ی «بر رینبه بوسه » به تبديل ايدهرك « لب محبته قارشی رجا» ایتدير رسكز . فقط نه اولور عزيز استاد، بنه سه آی کی «فكرلرك حياتى تعقیب ایتدیکنه » بر از اینانسه کز ، يكرمنجي عصرك اورته برنده هیچ اولماز سه « ايلك پادشاهلر منك عطش مظفريننده کی شدتدر که ـ هنوز فرانقلن تيمورله حبس صاعقه یی دوشونمه دن اول ـ ييلديرمك تمور ألنده اسارتي وملتك تعب ايجنده نحافتنی انتاج ایتدی . » قبیلندن تخفلقلره نهايت وبرمش اولورسكز ؛ آزیجق « حياتك كوزاكي ، في تقدير ايدن غره غله برابر : «انسان اوله لم ! هديه باغير سوق ، اندرون آ رغوسى،المزه بر داهاكمه مك اوزره کیدر اما ذ كاكزك بر كتلی محصوللرندن بيلمم ضرر ايدرميسكر ؟ . اونك ديد . کلرنده ده ـ ولو كه سزك نظر کرده پك او چیچی قاچی چی اولسون ـ بر حقیقت وار : كرك پار ناسيه نلر ك ، كرك سنبو ايستلر ك اك بويوك نقصانی صنعتی انسانلقدن آیری برشی تلقى ايتمه لری دکلیدر؟ مر ادیب نهایت بر بابا ، بر اوغل ، بر عاشق ، بر بیلمم نه ، خلاصه بر آ دامدن باشقه رشی میدر ؟ روحمزك تماميتنى تحليل ايتمه دن ذكامري كله لرك سطحنده دولاشدير رسوق