Tetebbuat-ı Edebiyye-1: Esalib-i Ezmine

اسلافك متروكات قلميه سنی دقت کافیه ایله مطالعه ايد در اسلوب افاده نك عصراً بعد عصر اوغرادینی تحولاتی بلیرار . شمدی به قدر هراسانده يك جوق اسلوبلر طوغمش ، بويومش، كماله ابرمش ، اختيار لامش وعدم استعماله سقوط اتمند ، هر زمانك بر شیوه ی بر طور افاده سی ، برمشوار مخصوص بیان واردر ، لسان اوزرنده هر دور زمانك انطباع نفوذی محسوس اولور . هر عصرك آری مضمونلری ، آبری مجاز لری ، آری کا به لری ، آری استعاره لری ، آبری تشبهلری واردر و جمله ار بعض عشر ارده کند که آغير لا شمش ، بعض عمر لرده کندکه خفيف المشدر ؛ بعض کا كلماتك ضو عاري تعدد اتمش ، اعصار سنگی دكيشمش ، بعض كلمه لر مهجور اولش ، بعض كامار دائرة استعماله كبرمش وحتى بعض كلمه لر ايجاد الدلمشدر . شيوه لسانه، الفاظ و معانی به عارض اولان بوتغيرات نحو وصرفك تعديل قواعدنى انجاب النمش . اركان ابتدائية فصاحت به تحولدن قورتيله ما مشدر انسانك لسانه احتياجي ـ معلومدركه -  افکار و آمالی احتساسات و احترامانی ، حسيات وانفعالاتی ، مواردات حسبه و خياليه سنی هوسات وامانيــنى افهام انجوندر : بلاغت و فصاحتك وظيفه سی بو ، نظم ونترك وظيفه ی بو ، الفاظ و معانيتك وظيفه ي بودر . حال بوکه اقل تخميناته کوره آلتي بيك سنه دنبری ارض اوزرنده کند که تمدن ، كندكه تكمل ، کندکه تعالى ايدن نوع بشرك درجة معرفتی کی فکر ونظري ، حس وخيالي ، احتیاج و آرزوسیده کسب رفت وعلويت ایندیکندن ، انسانیت ابتدائیه به کفایتی بر لسان اولان الفاظ محدوده ابتدائيه . انسال متأخره به غير كافي كلاش وايشته بونك انچون یکی لفظار ، یکی اسلوبلر ، یکی حمله لر احداثته ـ بنه انسانيتجه - مجبوریت حاصل اولمشدر انسان، یکی کشف ایندیکی مناظری تصویر ايجون یکی کلمه لر ، یکی حمله ار ، یکی اسلوبلر  یکی خیاللر آرامنه مجبوردر . ابي اولسون  فنا اولسون بويكي شيلر قلم استعماله ، لسان عوامه انتقال اندر و کاغددن کاغده ، فولاقدن قولاغه طولانير، صوكره باواش یاواش نشانه مجددینی غائب الدهرك نهايت سريلنمز ، بازماز اولور ، او نونواور و بنه لسان يكي رو حلوك يكي كشفيها منه محتاج قالبير ؛ الفاظ طاغيلير ، طويلا بر ، اکابر ، وكولور ، نهایت دكاشير .
بر حکم ادنی و بره بيله جك قدر صلاحیت قلميه صاحی اولانلر ، دما طوغروسی اور صلاحیتی دعوى الدهبيله جك درجه ده تبعات ادبيه ده بوانا نلر ا وقود فلرى انك مانکی عصرك ار بي طرفندن بازلش اولد یعنی تخمین ایدرار . فقط اثر دار حقیقی» ، فقط صاحب اثر بر « ادیب حقیقی » اولمق شرطيله ! زیرا ، قلیاری نبضان شاعر بندن محروم اولوب ده سوق عقبگیری اسلاف ابله تكثير سواد الدنلر ذانا شابان نظر بر هویت اديه به مالك اولدقارندن او با ارك قلملرندن چیقان تكريرات مقلدانه نك زمان جریاى تعيين اتمك في شبهه متعذر در : بونلر اثرلريله برلكده بحثك خارجنده قاليرلر . بز بر ادیب حق قیدن .. روحی تأثير نفحة شاعر بله بربرك نيسان کی لرزان ، اسلوب بیانی روحنه قارشی بر معکس بر حس وهيجان اولان ادیب حقيقيدن بحث الدبورزکه هراري زمانك بر جزء معنویسه بر محفظه سرمدی اولمشدر . ایشته سره  کتاب آجدم ؛ اوقيورم : « سن اول موجدست که کل رخساری و اكمام از حامده تقديركله بيدا ايلرسـك ! « وسن اول مبدعسك كه رخسار کلی ارحام و اكمامده تدبيركله هويدا ايلرسـك ! سن ه اول حكيمسك كه ركك كوزلرینی وتركس كوزلولر کی حکمتـك آثاريله د بينا ايلرسك سن اول كر يمسك كه سوسنك ه زبانی سوسن زبانلر كى نعمتك اذكار يه كو يا د ايلرسك من اول محبوبسك كه بلبل زبان «كاين نهال انسانده شوقك، نواسیله نغمه ساز ه وخوش آرالق ابدر ومن اول معشو . و قـك كه زبان بلبل نهال كلين بوستانده ه عشقك هواسيله ترنم کوی و داستان . ه سرالق ابدر . »
شو نثر مرسلی بکند کرده شبهه اتمم فقط بنه شبهه ایم که بوار نفیس اوزرنده بش عصرك اغيرة متروکه سی پیغامش اولدینی ده حس ابتديكز. بالكر «بوحكمتك  آثاریله » « نعمتك اذكاريه » « شوقك نواسیله » « عشتك هو اسيله » تعبیرلری یا خو شکره کنمدی ، با خود بالخاصه اسکی اولدقارندن طولانی براسکی خرابه اوزرنده کی اشکال متروکه معماريه ك  خوشه کمی قبیلندن اوله رق خوشمزه کندی . بوندن باشقه «كلين نهال انسانده ، ترکیبی ده سره غريب وعادنا محافظة ترضع الجون اختبار اولنمش بر ترکیب بی معنی کو روندی : زیرا بوكون دال اوستنده آغاج تصوری هیچ بر ذهن سالمه لانج اول من ؛ برده و ترسم کوی » تعبیری نظر دقتگری جاب ابتدی ، چونكه بونك برينه « ترنم پرداز دينامش اوله ـ صاحب اترك رعایت ایندیکی ۔ قاعدہ ترصيعه مخالف حرکت ابد له مش اولوردی ، بونك اوزرینه حكم ابد يور. سکر که بواثر قلمه الندبنی زمان « ترسم برداز ، تيري لـانزده شايع الاستعمال دكل ايش. برگرددها او قونجهه سوسن زبان » ترکمنه ده استغراب ايد سورسكز ، زبان ایله سوسن آره نده بر نسبت بوله ميوركز ، متروك ومهجور اولان بوتركيب سره اوزمانك خیالات غربه سنه دار بر فکر و رسیور! شمدی سره : « بواتر استاد من رجائی زاده محمود اكرم بك افندينكدر . » دبيه جك اولهم ابنانير ميسكز ؟.. خاير ، دکلمی ؟ حتی : « شناسنکدر  با خود و تبصره مؤلفى عاكف پاشانكدر . » ديــهم سیاه اپنا نماز سکز ؛ چونکه اوانرده حس اولان شيوة عجمانه اكرم بك افندي . عاكف باشا زمانلرينك لساني . اوزمانلرد طرز افاده سی دکلدر . فقط : « او خطابات 841 سنة هجر به سنده بروسه ده تولد ایدن سنان باشا مرحوم کدر  کیمسه ابنانمقده تردد اتمز ؛ چونکه – يو قاریده دیدیکمی تکرار ایده جكم - اوزرنده بش عصرك الغيرة متروکه سی پیغامش اولدینی هرکس حس ایدر . برده باشـته برکتابدن باشسته بر صحنه أو قويه لم : شعر هر قومده طبیعیدر . روی د ارضده نه قدر ملل واقوام کلش ايــه و حمله سنك كند يارينه مخصوص شعرلری  وار ابدی . عثمانليلرك شعری نه در ؟ و نجاتى وباقى و نفعی دیوانلرنده کوردیکنز ه بحر رمل وهز جدن مخبون ومحبت قصائد و وغزليات وقطعات ومتنويانمیدر ، بوقسه « خواجه وعطری کی موسیقی شناسانك و ربط مقامات ابتد كاري نديم وواصف « شرقيلو بميدر ؛ خابر ، ونلرك هيچ بریسی د عنانی شعری دکلدر ، زیرا گوریلورکه ه بو نظم مرده عثمانلی شاعر لری شرای ه ایرانه وابرانلار دخی عربه تقلید اباه ه مان برشی باباشـدر . و بو تقليد بالكر د اسلوب نظمده دکل ، بلكه افكار ومعاني به ه بیله سرايت ايدهرك ، بزم شعرای اسلاف ه ادای نظم وافاده ده، وخيالات ومعايده د عرب و عجمه ممکن مرتبه تقلیده سعی ایتمکی و معارفدن عد المشلر وعجبا بزم منسوب ه اولديغمز ملتك برلسانی وشعری وارمیدر د و بونی اصلاح قابلمیدر ، اصلا بورانی ه ملاحظه انما مشاردر . » عجبا شو پارچه ها نکی تاریخده باز لشدر ؟ بر دقیقه اعمال افکاردن موكره جواب و برد ساير سكز كه صوك زمانلرده يازلمش باز باهلى اوتوز سنه دن زیاده بر زمان کمه .  مشدر : مقاله نك كرك لفظاً حائز اولديني سلاست وكرك مالا ناطق اولدینی حقیقت سری او جوابه سوق ابدر