floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Jou eerdief, jou guit, jou fielt, jy woud by my vernachten?
Wel ik zouje gien quaadt doen, noch ik zouje niet verkrachten.
Ik wou maar dat ik eens met jou in een sak genayt,, was.
Ik hoor wel, je woudt, dat de bruidt zoo ten eersten gepayt,, was.
Hier zou wel een klucht uit kunnen vallen.
Ik moet de Sot eens beproeven en tijen met hem aan ’t mallen; Kost ik zijn beurs luisen, zoo wasse by zijn rechte Heer.
Wat zegje, mijn stroopje, mijn reuseltje, en mijn innerlijke smeer?
Zuljet doen, ziet daar en pont vlaams is jou uit liefde geschonkken.
Benje al wel by zinnen?
Neen seker ik ben niet dronkken.
Ja wel, wat zal ik zeggen?
de schaamt verbindt mijn tong.
Om ’t gelt zou men al veel doen.
Dat is daar de bruid om zong.
Zooje mijn versoek toestaat en my wilt gerijven, Dees beurs die is voor jou, met al dees harde schijven.
Hoor dan met dit verding: eerst mostje my geven de helft van ’t gelt            op handt, Dan zal ik met ’er haast mijn man op de beste wijs gaan senden van kant, Zoo meugje flusjes vry aankomen omtrent de klokke negen, Dan zal ik maken dat de baan klaar is.
Maar meenje ’t al ter degen?
Je most me niet voor jokken.
Neen op mijn vrouwe waarheit, Ik meint oprecht.
Zoo alje reden hebben klaarheit, Zoo hou op je hant, daar is ’t gelt, ik kom dan straks zonder missen.
Loop heen, jou rechte haviks neus, hier valt voor jou niet te vissen.
Ioost uit.
Wel Grietje, wat kapproen hadje daar?
zeg: wel wijf, Spreekje niet?
Wie zou ’t wesen ’t was een bouwe lang-lijf, Die versocht om een nachje by my te mogen waken.
Ik looft men leven niet!
wou die schellem jou ontschaken?
Mijn kuische Margrietje!
worden jou zulke lagen geleidt?
Maar zeg my eens, wat gaf jy hem voor bescheidt?
Naa veel woorden over en weer, zoo begost hy my voor te leggen Van een beurs met gelt te vereeren, waar door ik my liet gezeggen Dat ik hem van avondt te wil zou staan; daar op gaf hy my vast Dit gelt op handt.
Ik looft men leven niet was dat zulken stouten gast?
En ben jy zoo vermetel dat jy dees vuilicheit met hem woud beginnen?
Hoor, man, zijt te vreden; hier is gelt voor ons te winnen, En dat zonder schande.
ik heb de Boer zoo mal gebroedt, Dat ik kans zie om met eeren te raaken aan zijn gelt en goedt.
Wel wat zouje dan doen?
Ik mein hem zoo deur te strijken, Dat hy voor morgen wel lustich bedroogen op sen neus zal kijken.
Eerst zal ik zien zijn gelt te krijgen, en als hy dan te bed,, is, Zoo neem ik hem zijn kleeren, zoo dat hy dan genoech in ’t net,, is: Dan moet jy maken datje op die tijdt kunt op passen, En kloppen lustich aan de deur, en komt ons zoo verrassen.
Ik zal hem dan neer zetten voor een beeldt.
hou jy jou onbekendt; En beschildert hem dan moy gelijkje aan de beelden bent gewent.
Die raadt is goet; nu heb ikje noch te liever.
kom mijn voddemoertje, Geef my hier op een kus, mijn reine pekelhoertje.
Wat zegje nu van mijn raad?
De vondt is wel bedacht.
Nu zijn wy veel rijker als Knipperdol met al zijn groote macht.
Hadieu Grietje: Sint Mars wilje voor ontschaking bewaaren.
Ik gaa naa ons Sinjeurs.
’t Is wel, ik zal ’t wel klaren.
Griet alleen.
Mijn hart, spring op van vreugt, gy wacht jou jonkheer Helt, Die gy mint om zijn beurs, maar aldermeest om’t gelt, Ik zal mijn nieuwe lief nu wakker gaan trakteren, Ja zoo dat hy zijn leven gien ander mans vrouw meer zal begeren.
Ik, als een vrouw met eeren, zal mijn eerbaarheit ook nemen in acht; Ik ben van die soort niet, noch van dat licht geslacht, Die haar om een haverstroo wel laaten zoenen; Gelijk als dat harige wijf lest dee, hier Trijntje Koenen.
Ik hou ’er niet van, al is ’t dat de mans et toestaan, En kijken deur de gaaten, en zien ’t met goe ogen aan.
’t Zou by get niet goet zijn was onse Joost zulken Jorden.
Als over zulk volkje beulen ontbrak, zoo wou ik ’er wel een worden.
Ik sweerje komt de Boer, ik zal hem zoo deur haalen dat et hem heugen,, zal.
De pap zal hem zoo gekookt worden, dat hyse daar naa niet mier meugen,, zal.
Fop alleen uit.
Wy jonge gesellen, wy slachten de haasewinden; Wy gaan zoo lang om ruiken tot dat wy ’t wiltbraadt vinden; Wy loopen snuffelen in alle gaaten met ons muil, Dan deur een spleet van ’t veinster, of in een kuil Onder de deur, en dan eens door ’t gootgat gekeken.
Lest had ik men hooft eens in een waterlosing gesteken, Doch ik had moeyte genoech eer ik ’er in quam, Zoo draa had ik men vidimus ’er niet in, of ik vernam Der een schoon Venus-dier staan schrobben, En ze boende de vaten, met de pis-tobben.
Toen docht ik, nu heb ik het katje wis: Maar ik kreech zoo onversiens een tobbe met pis In men bakkes, dat men docht ik zou versmooren Van al de stank: want mondt, neus, en ooren Waaren zoo vol dat my docht ik al hallef doodt,, was.
Ik geefje te bedenkken hoe ik toen in noot,, was.
Ik mein nu voortaan zoo niet meer te loopen achter straten, En verspieden anderluy huisen, of kijken deur de gaten: Maar nu zal ik mijn onbeschaamt bakkes veur zetten als of ik een bort            voor de kop hadt, Gelijk ik nu zal doen by mijn gewenste schat.
Griet komt voor deur.
Ik zie mijn engel al daar gins voor deur staan pronke Met al haar volmaakte leen, wiens ooghjes dat zoo lonken Als katten bij de kaars, of uilen by de maan.
Ik groet haar dan beleeft, en wil eens by haar gaan.
Mijn struifje, geel van kleur, mijn zoet gesuikerde wafel, Mijn uitgelese lief, zoo vierkant als een tafel, Mijn swaantje, krom van hals, mijn trommel, ront van buik, Mijn vette blanke mol, mijn aeltje in de fuik.
Ik loof je hebt studeren eleert, of je leest ’et uit een boekje.
Neen mijn troosje.
kom gaan we om een hoekje.
Wel hoe dus haastich?
’t is ommers noch te vroech, Als de klok tien slaat dan is ’et noch tijdts genoech.
Wy moeten noch eerst wat lustich banketeren.
Men gaat zoo niet te bedt, of men moet de ribben eerst wat smeren.
Kom binne, ’t eten* is gereet, de tafel staat al klaar.
Als je wilt, ik wou wel dat ik al aan ’t banken waar.
Fop en Griet binnen.
Ioost en Ot uit.
Dat werk is of.
nu gaa ik naar huis om wat te eten, Ik wedt mijn wijf wel denkt dat ik haar heb vergeten.
Blijft hier, en weest men gast op wat gebakke pens, Met wat geplukte vinken.
Dat is wel kost naar wens; Maar ’t is nu al te laat, voor dees tijdt moet ik naar huis,, gaan, Mijn komst daar nodich is.
Ik gis je zult een muis,, braan.
Wy soppen soo vet niet, wy belijden ons wel met wat gehaspelt moes, Of met een vars smokkeltje, of met een kroes Groeninger kluin, dat is te zamen eten en drinken, Dat zet beter aan als gebakke pens of geplukte vinken.
Ik ben heel wel vernoegt al krijgh ik anders niet.
Ik dank u voor de gunst, en d’eer die gy my biedt.
Vaar wel tot weerziens.
Koomt dan morgen by-tijdts om ’t ander            af te schildren.
’t Zal zoo geschien.
maar ik zorgh het te huis heel zal verwildren.
Fop en Griet weer uit.
Ik heb zoo met er haast mijn darmen vol elapt.
Zoo jy nu liefde draagt, zoo kust my eens dat ’et klapt.
Wanneer je zulks begeert, dat ik met jou zou leven In alle dartelheit, zoo most je my eerst geven Het overige gelt.
Ziet daar is ’t altemaal, Nu hou ik niet een duit.
De lust versoet de quaal.
Nu gy, mijn engelin, mijn kusjes wilt ontfangen, Zoo zal ik grasen gaan als jy my zult omvangen.
Het vier dat kruipt alreets deur al men leden heen.
Ik hoor wel wat ’er of is, je dient dan wel gesneen Als de katers, aars kostje van die brand wel verstikken.
O neen, mijn roosekrans, jou geur kan my verquikken.
Zo mostje jou wat haasten.
Ik maak my dan gereet.
Nu zijn de vodden uit, is dat niet draa ontkleet?
Dat gaat jou veur naa bedt.
wel dat zijn zachte veeren!
Nu zal ik al men best versteken gaan zijn kleeren.
Waar benje, Grietje Jans?
o mijn, ik ben verbaast!
waar loopje heen?
Wat leidt de gek en raast.
Wel, benje daar?
dats goet; ik had me schier besegen, Zoo was ik daar ontstelt.
Benje zoo licht verlegen?
Zoo zoumen jou wel vervaren met de bullebak, En jagenje als Uilespiegel, in een veere sak.
praaten wy wat aars, laat ons daar nu af zwijgen.
En koomt by my te bedt.
Ik zal men eerst ontrijgen.
Ioost komt van binnen aan de deur kloppen.
Wie of ons hier dus laat komt steuren aan de deur?
ik ben verraan, jou man die is ’er veur.
Waar kruip ik in een gat?
waar zal ik my verschuilen?
Mijn hart klopt als een molestien; ik zou van angst my wel bevuilen, Zoo dreunt mijn achterpoort.
Grietje, benje al te bedt?
Hoor hier, ik weet noch raadt; kom met ’er haast en zet Jou hier neer, en blijft zoo stil als een beelt staan kijken.
Ik gaa en open de deur.
My dunkt ik zou wel lijken Een van de Menniste naaktloopers.
Speulje hier zoo pannekevet?
Wie is hier wesen rammelen?
wie heeft dit beelt hier geset?
Wat wil dees ysegrim behangen dus met doeken?
Wel man, spreekt niet te stout, hy mocht jou aars vervloeken, Daarom versoekt* zijn gunst, aars leven wy niet veilich.
Het is Sint Filibert, een groot verheven heilich.
Hoe komt hy dan zoo swart?
ik loof het is een spook.
’t Is of hy jaar en dach gestaan had in de rook.
Ik bid u, stoot hem niet, en staat zoo niet te mallen; Maar toondt eerbiedicheit, of wilt te voete vallen, En bidden om zijn gunst.
Wat zou dien lompen Reus?
Ik hou hem wel goedt koop af zijn armen, baardt, en neus.
Wie heeft hem hier gebracht?
’t Zijn luy van Osenbrugge, Die hebben my versocht alsoo zy weer te rugge Naa haar landt zullen gaan, datje hem maar wat licht En haastich zoud af schildren met een geblanket aansicht.
Ik ty dan voort te werk, en zal hem moy verslijpen.
Maar handelt hem wat zoet, je mocht jou aars vergrijpen.
Ioost bereidt de verwe op zijn Plet, zingt ondertusschen een Lietje.
Stem: La Valencienne.
O kunst verheven!
Die op ’t Goddelijk Penneel Kond met verw en handt doen leven, Door den trek van uw Penseel.
Gy doet elk verheugen zeer; En laat buigen voor u neêr D’andre kunsten hoogh van waarde.
Gy behaalt alleen de Eer.
Dees schoone stukken, Die zoo aangenaam en zoet Met dees handen zal uitdrukken, Wie dat ziet verwondren moet.
Eerst zoo volgh ik onze wet, Eer ik my tot malen zet, En gaa Pallas dus begroeten, Voor de gaven van’t Pallet.
Eerst moet ik hem vernissen, en maken hem een bruine baardt, Met een paar roye wangen.
ziet hoe moy dat hy nu opklaart.
Maar hoe is ’t hier om leegh gestelt met zijn armen en handen?
Dat kan wel passeeren.
Daar zie ik noch twee blikke tanden In zijn mondt, die mosten ’er eerst uit.
ay my, hy bijt!
Hellep!
dat je zoo krijt, Zeg wat schortje?
hoe staaje dus te kakelen?
mijn zoete wijf, dees heilich doet mirakelen!
Ot komt van binnen aan de deur kloppen.
daar wordt geklopt.
haastje wat, loopt voort.
* Griet laat Ot inkomen.
Goeden avondt Juffrouw, jou man, hebje die al vernomen?
Jaa; hy is hier al in huis.
Zoo ben ik buiten schromen; Ik was voor hem besorcht.
helpme in mijn noodt.
Hoe is ’t hier dus gestelt?
Ik ben schier hallef doodt!
Mijn man heeft aan dit beelt zijn dienst niet wel gequeten, Zoo heeft hy, als verstoort, hem in zijn handt gebeten.
’t Is wonder wat ik zie!
ik weet gien raadt.
Mijn vingers zijn schier af.
Kom mijn goede heerschip, laat Ons Sint Filibert bidden voor mijn man, die ’t zoo met hem heeft verkurven, Wel mooglik laat hy hem door ons gebedt vermurwen.
Zy knielen, en bidden.
Wy leggen hier verslagen, O groote Filibert!
Wie kan uw straff verdragen Als gy vertoorendt werdt?
Wy bidden, zoo’t kan wezen, Verhoordt ons in dees noodt; En wilt hem weêr genezen Die hier staat in u schoot.
Bevrijdt hem van dees banden, Het valt hem al te ang, Herstelt weêr zijne handen.
Dit lijden duurt te lang.
Zoo gy verhoordt ons klachten, Zoo offren wy u vast, En zult van ons verwachten Een waskaars als een mast.
Los is de pannekoek: nu ben ik weer bevrijdt.
Ik docht schier anders niet of ’k was mijn vingers quijt.
Heb dank Sint Filibert, jou daden sal ik prijsen, En ook uw groote naam gestadich eer bewijsen.
Man, gaa jy naar binne, en verquikt jou wat by ’t vier.
Ik kom jou dadelijk by.
hoor, blijf jy noch wat hier.
Wel wat is je begeren?
hebje iets te vragen?
Ik zouje versoeken, of je my woud helpen dragen Dees heilich naar ’t kerkhof, daar hy hoordt.
Wel aan, ik zal ’t goe best doen, en helpen ’t varken voort.
Leggen wy hem op dees burry: wy moeten hem wat sacht hand’len.
Ziet zoo nu leit hy wel, kom laat ons nu gaan wand’len.
’t Mach nu gien quaat, nu ik zoo genadich ben verlost.
Maar ’t scheelden ook niet veel of ’t had mijn handt gekost.
’t Is goet als ’t wel lukt, en als men zoo mach stroopen.
Hy raakt ’er noch al wel of, die ’t met zijn gelt en kleeren mach bekoopen.
Hy krijgt zijn verdiende loon, en behoorlijke straf.
’t Zou goet zijn dat men al de Venus-jankkers zoo wat gaf, Die eerlijke Maagden of Vrouwen zoeken te schennen.
Ik wedt zy zouden dat kunsje met ’er haast zoo moy afwennen.
Hoe stont onse maat en keek als een hoender-dief!
Hy mach hem nu vertroosten, als ’er veel doen met een minne-brief, En besegelense met Enkhuiser conserf van vijgen: En tot boode-loon zal hy de drommel tot een nieuw-jaar krijgen.
Ot en Griet weer uit.
Die vracht zijn wy quijt, wat was de gek swaar!
Je komt ’er zoo heel wel of.
Wat stem hoor ik daar?
’t Is men wijf met de baas.
wel hoe benje gevaren?
Is de vracht gelost?
hebje ’t met jou twee wel kunne klaren?
Ik was verwondert dat het beeldt zoo stil zat.
Ik verschrikten wel lustich dat je hem zoo liet vallen op sen gat.
Wat ’s daar aan gelegen, laat hem daar voor zorgen.
Maar ik vrees dat hy niet zal leven tot morgen.
Daar is niet aan verbeurt, hy moet ’er doch eens an; Als hy sterft zoo is ’er een bevrijdt voor een begeerlijk man.
Fop uit, blijft van ver staan.
Maar wie zie ik daar gins aan komen swermen?
Het is Sint Filibert: ik wens hem zijn dermen Om de hals.
loopt Griet, en ziet of hier niet ergens een stok,, is.
Kom ik hem op de huit, ik beuk hem zo plat als een stok,, vis.
Deur gaat hy; ik loof hy wou zijn gelt weer haalen.
Dat kapitaal kan ik hem met een paar blau oogen wel betaalen.
Ik wens jou goeden nacht.
Neen baas daar moet noch eerst een glaasje            op staan.
Nu Sinjeur, daar hebje niet teugen.
Zoo gelieft my dan eerst veur te gaan.
O droes, hoe deerlijk ben ik deur gestreken!
Het sweet komt my aan alle kanten uit te breken.
Is dat aanloopen?
ik gelijk my selfs niet.
Komt dat van ’t byslapen?
zoo is ’t wel een verdriet.
Zijn dit de troetelige zoete minnelusten?
Zoo kaper ik niet weer op die onveilige kusten.
’t Is of men daar in de Turken haar handen geraakt; Die nemen ook alles, en laaten een loopen zoo moeder naakt.
Nou staa ik hier kaal en beroyt zonder gelt en kleeren.
Wat dunkt jou Vryers, zou men dus doende ’t byslapen niet wel verleeren?
Hein met Betteken uit.
Wel wie zie ik daar?
dat lijkt wel man en vrouw?
O neen, ’t is Hein, met een snol; dies ik my wat ter zijden hou.
Wa dunkts ou schoon lief, hedde wel gedacht van ou dage, Dat wy liens zijn zulke sjentile magen?
Dus galjard?
gy liens doet semer wayslijk enne vroet, Datge niet en loopt bay al dat stinkent goet, De kladdebels op de Haarlemmerdayk.
maar liefke Zig may iens ter deech aan, ben ekik niet een fray geriefke?
Gy zijt in alles volmaakt, een zoet en lustich dier.
Me zaut ’er om doen, en om ou goe manier, Zay Don Gaultero; want om ou goeje gracy, Zoo zijtge heel en al mayn eige inclinacy; Hy was een Heer van staat, en hoogh geestimiert.
Zoo hebje wel by Dons en Heeren meer verkiert?
De rijkste van de plets, die quame may besueke.
’t Was alle daagh weer aan, ’t was of s’et kuste rueke.
Batjan!
was dat?
ekik geloofs dats een spook,, is.
En, naa ik wel kan zien, zoo lijkt hy wel Sint Rookis.
Wie komt my hier dus laat in mijne rust verstooren?
Ik zal u door mijn macht de wondren laaten hooren Die door my zijn geschiet, en die ik dagelijks doe.
Ik ben Sint Filibert; d’onkuische tot een roe.
En naa dat ik bemerk zoo hebt gy u begeven In alle vuilicheit, en een onheilich leven.
zijt ons genadich; ’t is waar, Sint Filibert, Wy hebben overtreen, dat ons nu deerlijk smert.
Ik zal u zoo aanstondts met my te groeve leyen, Daar gy aanschouwen zult hoe droevich dat de reyen Met u ter koore gaan, in Plutoos helsche rijk; Zy staan alreets bereit, en wachten naa mijn blijk, Die ik hun geven zal, om u van hier te haalen.
Of hier geen uitkomst is?
’t En zy gy woudt betaalen Al ’t gene dat gy hebt, u gelt en opperkleedt.
gelt en heb ik niet, maar ’t ander is gereedt.
Dees overschoone maagd Die heeft de beurs met gelt.
Flux wiltse nederleggen Voor mijne voeten, ten zoen en offer voor u zond!
goey Heer, ekik doens geern, als ekik ou daar me kont Versuene.
Ik zal jou met dees boete nu verschonen.
Maar ziet toe, dat je mijn hoogheit niet meer komt te honen.
En gy maakt jou gereet, en geeft my het gewaadt.
Mijn tijdt verloopt, men wacht my voor den dageraadt In ’t rijk van Jan de Swart, alwaar men is aan ’t laaden Die zielen die wel eer mijn gunst en lof versmaden; En Charon laadt die vracht in zijn gelapte Boot; Hy wacht vast naa mijn komst; ik dien hem voor pijlloot.
Zie daar, daar is men broek, men wambes, en men hoedt.
’t Is wel: dees gaven neem ik aan dan tot een boet.
Ziet toe dat ik niet meer jou boosheit kom verspieden: Want hier en leeft geen mensch die my hier kan ontvlieden.
Ik zie alles wat ’er om gaat, en wat ’er ook gebeurt.
Ik loof naulijks dat ’er ergens een pot scheurt Of ’t wordt my aangebracht, en ’t komt my ook ter ooren.
Wy zullen nu voortaan gaan leven naar behooren, En volgens uw gebodt, en uwen heilgen wil.
En ekik zal ook al mayn dage gaan leven stil In een klooster, of bay goe liens om de kosten.
Maar dat ge ons nu voor dees taijdt eens verlosten.
Zoo zullen wy voorwaar van nu aan ons bekeeren.
Eerst zulje dan eens zingen een lof tot mijner eeren.
Hein en Betteken zingen.
Voys: La Boure d’Artus.
O vader van de reinicheidt!
Wy vallen u te voet; Wy danken u voor ’t goet bescheit, Dat gy ons hier aan doet.
Wy bidden, Heer, Vergramt niet weêr, En ons genadigh zijt; Verhoordt ons beê, Tot dezer steê, Zoo zyn wy weêr verblijdt.
Gy zijt van macht en mogentheit, Zeer groot van staat en pracht; Gy zijt milt van medogentheit; Een wonder hoogh geacht; Gy kendt ons hert, Sint Filibert, Hoe dat gelegen is; Gy zijt alleen En anders geen, Ons trooster nu gewis.
Wy danken u voor al het goedt Dat gy ons hebt getoondt; En zingen, met een bly gemoet, Dat wy niet zijn gehoont.
Wy zullen dan, Een volle kan Van d’alderbeste wijn,                Fop binnen.
Op ’t hoogste feest, Van uwen geest Iaarlijks gedachtich zijn.
Daar is hy al verdweenen.
kom gaan wy ras naa huis.
Dat is zemers goet, dat way verlost zijn van dit kruis.
Fop weer uit.
Zoo moetmense hebben: hy zal nu niet luit roepen, Dat hy by zijn zoete lief zoo lekker is wesen snoepen.
Als ik ’er noch om denk, zoo is ’t ook wat te grof, Doch ’t is my mee gebeurt, en ’t macher ook wel of.
’t Zou goet zijn dat al de Hoerejagers zoo wierden deur gestreken: Ik mein het spel van veel zonden, zou haar zuur opbreken.
De lust van bekoorlijkheit zou haar hier deur wel vergaan.
Ik ben hier door geleert, en zal my nu voortaan Begeven tot de deucht, en slijten zoo mijn dagen, Op hoop dat ik hier deur, haar zoo weer mach behagen Als den verloore Zoon, wiens komst niet wierd versmaat.
Dies keer ik my in tijdts, eer dat het wordt te laat.
P. E. EINDE.
KRAAM-BEDT OF Kandeel-Maal, Van ZAARTJE JANS, Vrouw van JAN KLAAZEN.
t’AMSTERDAM, By Alexander Lintman, voor aen op de Leydse- straet, 1684.
Seer toegeneegen Vriendt, Mijn Heer B.
A. R. ONder alle hoedanigheden den Mensch aangebooren, en isser geen arger noch schaadelijker dan de geveinstheid of scheyndeugd; zy is de naesten aen het bedroch, die door deeze vermomming al ’t geen zy voorneemd, uytwerkt en beleid.
Zy is zo oudt, dat zy, strakx hen op de hielen is gevolgd, en door des zelfs verleiding ten val gebracht.
Zy is een Pest der Zeeden, een geblankette of vervalschte Schoonheid, die van buiten schijndt te weezen ’t geen zy inwendig niet en is.
Zy neemd alle gedaanten aen, inzonderheid die van een Vleier, om alzo door dien Gryns ’er even naasten te beleedigen, en te bedriegen; zy schijnd uiterlijk de Deugd te verbeelden, daer zy van binnen op gepropt is vol van wanschikkelijke gebreeken, en arglistigheid.
Zy doorkruipt alle geheimenissen, en weet zich in ’t binnenste kabinet der Vorsten in te dringen, om alzo zijn beraadslagingen bekendt te worden; zo dat’er geen verderflijker gedaanten by den Mensch kan aengenomen worden, dan bekleet te zijn met Schijndeugd.
Dien deursleepen Staatkundigen Italiaan Machjevel schijnd in zijn Politike lessen dit Monster de hand noch te bieden, vermaanende een Prince, hoe noodigh het zy met deezen dekmantel bekleed te moeten zijn, en voornaamentlijk met die van Religie, om door dien schyn zijn onderdaanen, en voor al ’t gemeene volk, die wel de meesten hoop uit maaken, daer door te beeter aan zich te trekken, om door dien blinden drift, hun heerschappy te vaster te vestigen, en te bebolwerken.
Maar om uw bescheidenheid, met geen lange Voor- reeden op te houden zullen wy kort zijn.
In ons voorgaende Bly-spel, de Gewaande Dienstmaagd genaamd, hebben wy Jan Klaazen ingevoerd als een perzoon van een zeer argerlijk en ongebonde leeven, en in dit vervolg, ’t geen wy het Kraam-Bedt of Kandeel-Maal van Zaartje Jans noemen, brengen wy hem te voorschijn in een ander kleed, waar in hy zich veinst de Deugd te verbeelden, en doen hem de Rol speelen van een rechten schijnheilig, onder welke vermomming hy zijn Trouw te buiten gaat, en tot Echtschendery vervald.
Om te meerder onderscheyd te maaken van ’t voorgaende, ook zijn wy van gedachten, zo deese twee stukjes op het Tooneel nae den anderen wierden vertoondt, de anschouwers niet weinich vermaak zoude by zetten, want, wy bemerken dit by ondervinding, dat, ’t geen de toesienders meest aenprikkeld of de lust verwekt, is de verandering, gelijk wy ook van gevoelen zijn, zo men op ’t Tooneel iemand kwam te vertoonen, die zo overdaadig in zijn verkwisting en ’t verspillen van zijn goederen was, als Warnar, en Girige Gerrit uitmunten in Gierigheid, en in goederen zaamen te schraapen, dat het zo veel toeloops zoude hebben dan de twee eersten, want veele zullen meer vermaak scheppen in een belachlijk Bly-spel, dan in een hoogdraavend stuk, dat uytmunt in zielroerende vaerzen; doch wy spreeken hier van die, die meer met oogen, dan met Ooren koomen, gelijk die ook wel het grootste getal uytmaken.
Dit is dan alleen onze beooging geweest, in dit vervolg van Jan Klaazen, zonder iemand daar door in ’t besonder te kwetzen, of ten toon te stellen, alleen maar aengeweezen, wat gebreeken in ’t algemeen onder dien Dekmantel van dat Kleet, verborgen zijn, en in swang gaen, daer in volgende dien vermaarden Franschen Blyspel-dichter, Moljere, in zijn* Tertuf, daer in hy tot verbeeteringe der Zeeden van zijn Landaerd, de selfde Schijndeugd heeft afgebeeld.
Wy verzoeken dan dat UE.
ons gelieft behulpzaam te zijn, om de misduiding die ons zoude mogen nae gaen, te helpen weeren, en te stuiten, op dat wy niet mogen verdacht werden, van iemand in ’t byzonder hier te hebben beleedigt.
Wy bekenne, dat wy hier iet spreeken van de Poolsche of Krakouwsche broeders, ’t geen wy egter om alle aenstootlijkheid weg te neemen van het Tooneel hebben gelaaten: maar alde Weereld is genoeg bekend wat schaadelijke opinie deeze luiden by hun voeden, en zijn eigentlijk die geene, die met Schijndeugden bekleet zijn, alleen ziende op een uiterlijk wel leeven, en ’t betrachten van de deugd, die zy wel van buiten schijnen te volgen, maar egter van binnen verloochenen, welk schaadelyk gevoelen, by alle Academien van ’t bekende Kristendom, eenpaarig is verworpen, en als een vergiftige besmetting uitgeroeid; toch moet meede maer in ’t algemeen aengemerkt worden.
Wat aangaet, ’t geene volgd op ’t Kandeel-Maal, wy weeten dat in zodaanige byeenkomst van Vrouwen weinig Staat-zaaken worden verhandeld, en niet anders om en gaen als Praatjes van weinig belangh, daar meede niet aenstootelijkx in ken gevonden worden, dan alleen zommige huisgebreeken, die zo wat over en weer gaen, van welke eenige de zeede, en een wel gereguleerde Huishouding, wat nadeelig zijn.
Om U. E. geduld dan niet langer te vergen, onderwerpen wy ons U E. bescheidene* heusheid, die ons voor alle misduidingen en teegenwerpingen gelieft te beschermen, ’t welk doende, zal ik altoos blijve u vertrouwde en vaste Vriend Thomas Asselijn.
In Amsterdam, den 30 December, 1683.
Moeder van Zaartje.
* BRECHJE.
de Baaker.
TEUNIS PIETERZEN.
Een Schager Eyerboer.
IAN IASPERZEN Vader van Zaartje, en Man van Diwertje.
JAN KLAAZEN Man van Zaartje.
FEYKE FETJES.
een Hinloper Schipper.
BAUKE LOLLES.
Vrouw van Feyke Fetjes.
* Vertrouwde van Jan Klaazen.