floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
September 1699. souden komen te expireren; ende dewyl de Supplianten ten meesten dienste van de Schouburg, waer van hunne respective Godshuysen onder andere mede moesten werden gesubcenteert, de voorgemelde Wercken, soo van Treurspellen, Blyspellen als Kluchten, als anders, die reets gedruckt en ten Toneele gevoert waeren, of in het toekomende gedruckt en ten Tooneele gevoert souden mogen werden, geerne alleen, gelyk voorheenen, souden blyven drucken, doen drucken, uytgeven en verkopen, ten eynde de selve Wercken, door het nadrucken van anderen, haer luyster, soo in taele als spelkonst, niet mogten komen te verliesen, dog dat sulcx aen haer, na de expiratie van het bovengemelde ons Octroy, en sulcx na den 19.
September 1699. niet gepermiteert soude wesen, soo vonden de Supplianten hun genootsaekt sig te keeren tot ons, onderdanig versoekende, dat wy aen de Supplianten, in hare bovengemelde qualiteyt, geliefden te verleenen prolongatie van het voorsz.
Werken, soo van Treurspellen, Blyspellen, Kluchten, als andere, reets gemaeckt en ten Tooneele gevoert, en als nog in het ligt te brengen, den tyt van vyftien eerst achter een volgende Jaren, alleen te mogen drucken en verkoopen of doen drucken en verkoopen, met verbod aen allen andere op seeckere hoge penen, by U Ed.
daer toe te stellen, en voorts in communi forma; so is ’t dat wy de saecke, ende ’t versoeck voorsz.
overgemerkt hebbende, ende genegen wesende, ter bede van de Supplianten, uyt onse rechte wetenschap, Souveraine magt en autorityt, deselve Supplianten geconsenteert, geaccordeert ende geoctroyeert hebben, consenteeren, ende octroyeeren, mits desen, dat sy, by continuatie, de voorsz.
Wercken, soo van Treurspellen, Blyspellen, Klugten als andere, reets gemaekt en ten Tooneele gevoert, en als nog in het licht te brengen, den tyt van vyftien eerst achter een volgende Jaren, alleen binnen onsen landen, sullen mogen drucken, doen drucken, uytgeven en verkoopen, verbiedende daerom allen en een ygelyk, de voorsz.
Wercken, in ’t geheel of ten deele, naer te drucken, ofte, elders naergedruckt, binnen den selven onse landen te brengen, uyt te geven ofte verkoopen, op de verbeurte van alle de naergedruckte, ingebrachte, ofte verkogte exemplaren, ende een boete van drie hondert guldens, daer in boven te verbeuren, te appliceren een darde part voor den Officier, die de calangie doen sal, een darde part voor den Armen der Plaetsen daer ’t casus voorvallen sal, het resterende darde part voor de Supplianten, alles in dien verstande, dat wy de Supplianten met desen onsen Octroje alleen willende gratificeren tot verhoedinge van hare schade door het nadrucken van de voorsz.
Wercken, daer door in genigen deele verstaen den inhoude van dien te authoriseeren, ofte te advoueren, ende, veel min het selve onder onse protexie en de bescherminge eenig meerder credit, aensien, ofte reputatie te geven, nemaer de Supplianten in cas daerinne iet onbehoorlyks soude influeren, alle het selve tot haren laste sullen gehouden wesen te verantwoorden, tot dien eynde wel expresselyk begeerende, dat by aldien sy dese onse Octroje voor de voorsz.
Werken sullen willen stellen, daer van geen geabbrevieerde ofte gecontraheerde mentie sullen mogen maken, nemaer gehouden sullen wesen het selve Octroy in ’t geheel, en sonder eenige Omissie, daer voor te drucken, ofte te doen drucken, ende dat sy gehouden sullen syn een exemplaar van alle de voorsz.
Wercken, gebonden en wel geconditioneert, te brengen in de Bibliotheecq van onse Universiteyt tot Leyden, ende daer van behoorlyk te doen blyken, alles op pene van hen effect van dien te verliesen, en ten eynde de Supplianten desen onse Octroje ende consente mogen genieten als naer behooren, lasten wy allen ende een ygelyk, die ’t aengaen mag, dat sy de Supplianten van den inhoude van desen doen lasten ende gedogen, rustelyk, vredelyk ende volkomentlyk genieten ende gebruyken, cesserende alle belet ter contrarie gedaen.
Gedaen in den Hage, onder onsen groote Zegele, hier onder aen doen hangen op den een en twintigste May in ’t Jaer onses Heer en Zaligmakers, een duysent ses hondert negen en negentigh.
De Regenten van ’t Wees- en Oude Mannenhuys hebben, in haar voorsz.
qualiteit, het recht van deze Privilegie, voor dit Zinnekluchtspel, vergund aan de Erfgenamen van J. Lescailje.
In Amsteldam, den 16.
April, 1706.
ZInspeelend komt Crediet, hier kort te kennen geeven, Hoe door zyn goede gunst veel menschen moeten leeven.
Inwoonders Welvaard werd gesteeven door Crediet; En, zonder hem, wie zou op Vreemdeling vertrouwen?
Koophandel werd in staat, door zynen naam, gehouwen; En Maakkoop kreeg het oor by zyne Meesters niet, Zo Jan Crediet hem niet geleend had van zyn kleêren: Vrouw Neering kan zyn hulp ook veeltyds niet ontbeeren.
Al wie dan, door zyn gunst, zyn staat wil houden staan, Pas op zyn dingen, of Crediet zal van hem gaan.
E. KROOK.
JAN CREDIET.
KOOPHANDEL, Minnaar van Vreemdeling, en Broeder van Neering.
VREEMDELING, Minnaares MAAKKOOP, Bedienaar } van Koophandel.
INWOONDER, Man van Neering.
NEERING, Moeder van Kommer, en Lastigheid.
KOMMER, Oudste Dochter van Neering.
LASTIGHEID, Vrouw van Vryheidmoe.
VRYHEIDMOE, Man van Lastigheid.
ZONDERSCHAAMT.
Het Tooneel is voor ’t Huis van Jan Crediet, daar allerleije slag van Kleederen voor hangen.
ZINNEKLUCHTSPEL.
INWOONDER, VREEMDELING.
VREEMDELING.
IK moet bekennen, Inwoonder, dat dit land waard is, te zyn geroemd: En deeze stad, niet te vergeefsch, een kleene waereld werd genoemd; Ik vind haar roem veel grooter, als daar van gezegt werd, door ’t beschouwen, De goede ordre in alles, de magt en rydom, de Vorstelijke gebouwen, Verdienen de hoogste verwondering: maar ik kom daar myn oogen op een huis te slaan, Daar ik nooit opgelet heb, schoon ik hier al dikwils verby ben gegaan.
Woond daar een Uitdraager, of Kleêreverkooper?
wilt myn nieuwsgierigheid verschoonen; Daar moet al veel winst opzitten, als zulke lui zo een deftig huis konnen bewoonen.
INWOONDER.
Daar hebje gelyk in, Juffrouw Vreemdeling: maar de Heer die daar woond, kend gy die niet?
Het is dien goedaardigen Heer, de Heer Jan Crediet.
Hoe, Jan Crediet!
die is immers lang dood zo veele menschen zeggen.
Was Jan Crediet dood, Vreemdeling had by Inwoonder niet t’huis mogen leggen; Want onbekend, maakt onbemind.
Ik was ook nooit in ’t vermoên Dat hy dood was.
Doch ik bidje, Inwoonder, zegme, wat doen Die kleederen daar te hangen?
Dat zal ik u in ’t kort bedieden.
Die kleederen, zo mans, als vrouwen, zyn ten dienst van veele lieden.
Daar meê gerieft hy yder een, ’t zy hoog, of laag van staat, En helpt hen, noch daar boven, met zyn wyzen en goeden raad.
Maar, die die verwaarloozen, en niet oppassen op haar zaaken, Komen eindelyk het kleed van Crediet, en zyn goede gunst, kwyt te raaken; Daarom zeggen zulke lui dat hy dood is, wyl hy voor hen niet meêr leeft.
Men zou het niet gelooven, hoe veel Jan Crediet, met kleêren te leenen te doen heeft.
Dat je eens zaagt, als ’t huurtyd is, hoe dat Baas Ambacht, en andren, loopen, en hygen, Om, by Crediet, een kleedje van aanzien, voor den huisheer, te krygen, Je zoudje verwonderen.
Zie, daar hangt noch een uitheemsch kleed; ’t Gelykt het zelfde wel, dat gy aan had, toen gy u by my ter woon hebt besteed.
Abuis, Inwoonder, doch nu ik zyn wooning weet, meen ik hem te gaan spreeken.
Maar gy hebt gezegt, dat, al die niet wel oppassen van Crediets gunst raaken versteeken.
Zeker, in dat geval, Inwoonder, vrees ik ten hoogsten voor u. Gy, en uw huisvrouwtje Neering, leeft t’saamen zo twistig dat ik ’er voor gruuw, Ja verhuizen zal moeten, en daar door tot een besluit werden gedreeven, Om Heer Koophandel, die my lang gevryd heeft, het Jawoord te geeven.
’t Geen anders, lichtelyk, zo ras noch niet geschieden zou.
Dat is ’t niet: maar daar is iets, ’t geen de jonge dochters zwaarder te draagen valt, als de slip van haar Sammaar, Juffrouw.
Geef ons twistig huishouwen de naam niet, dat jy wilt trouwen.
Doch ik wensch, dat jou dat huuwelyk, nooit zo, als my myn tweede, mag berouwen.
Vaar wel, Juffrouw Vreemdeling, daar gaat de deur op van Jan Crediet.
By hem is Maakkoop, en Zonderschaamt, die zich voorheen Vroomaard noemen liet, En, onder die naam, elk een heeft uitgezoopen, en bedroogen.
Nu kanje Crediet spreeken.
Neen, ik mag dat niet doen, onder Andre liêns oogen.
Ik meen naar huis te gaan, gaat gy niet meê?
’t Hoofd staat my kroes, ik ga my zelven wat vertreên.
CREDIET, MAAKKOOP, ZONDERSCHAAMT.
MAAKKOOP tegens Crediet.
DAar gaat de Juffrouw, daar ik u van sprak.
CREDIET.
Ik kom het goed te vinden, Maakkoop, dat koophandel zich, met Vreemdeling, in ’t huuwlyk wil verbinden.
Ei, myn Heer Crediet, leen Vroomaart noch maar eens, het een, of’t ander kleed.
noem jy jou noch Vroomaart, daar jy Zonderschaamt heet.
Onder de naam van Vroomaart, wist je my, en duizenden, te bedriegen.
Al loopje nu schier naakt, jou fyne tronie zel me niet meêr in slaap wiegen.
Hoe wel had ik het met jou voor, eer ik recht wist wie je waard: Ik hebje meest al myn kleederen geleend, maar je bent ondeugend van aart.
Eerst gaf ik jou koophandels kleed, dat, door jou kwaade nukken, En ieder op myn naam te bedriegen, in korte tyd raakte aan stukken.
Toen ’t kleed van Maakkoop, waar in jy eed, en pligt, hebt honderdmaal vertreên; En, op een vreemde naam, voor jou zelfs goed gekocht.
Dat is immers onder Maakkoop gemeen.
Is dat niet waar, Maakkoop?
MAAKKOOP.
Dat moeten die, die Zonderschaamt gelyk zyn, weeten.
En hoe jy jou, omtrent de Actcies, en de Vissery, met valsche brieven, en geruchten uit te strooijen, hebt gekweeten, Waar in jy de fynste te gauw waard, roer ik niet aan.
Wel nou, myn Heer, jy weet, dat by sommige van Maakkoop die kunsjes noch wel in zwang gaan.
Toen het daar ook met je meê uitraakte, kwamje een Praktizyns kleed by me verzoeken, Want je hebt gestudeerd: maar wat heb ik op jou hoore schelden en vloeken, Om dat je zulke verwarde Testamenten, Voorwaardens, en Kontrakten hebt gemaakt: ZONDERSCHAAMT.
Dat geschied immers noch wel; ook ben ik daar door uit uw gunst niet geraakt.
Dewyl myn Vertrouwenheid zo aanwies, dat my veel Voogdyschappen wierden opgedraagen.
Daar jy ’t zo meê maakte dat je haast Brasieljenhout had moeten zaagen.
Ik zeg, vertrek, kom nooit weêr tot mynent, of aan myn deur.
Ik bidje, leen me voor ’t allerlaatste, het kleedje van Solliciteur; Voor dat van Ambacht, ben ik nu al te oud van dagen, En val ook veel te lui, om zulk een zwaaren kleed te draagen.
Dat’s een onbeschaamden guit!
Hy is, als zyn naam.
geef hem gehoor.
Leen hem een Solliciteurs kleed.
Neen ik ben doof aan dat oor.
Het kleed is te goed voor zulk een schurk: hy hoeft myn gunst nooit te hoopen.
Het smart de goede en eerelyke Solliciteurs, die ’er zyn genoeg, dat ’er van Zonderschaamt zyn soort zo veel onder loopen.
Hy is niet waard dat men hem voor soldaat naar Oostinje stuurt.
Voor’t, fielt, vertrek van hier, eer jou de rug word geschuurt.
ZONDERSCHAAMT weggaande.
Al wilje my het kleed niet geeven, ik zal ’er evenwel voor zien te speelen.
Dan beklaag ik ze, die hem wat te doen geeven, want hy zalze villen, en keelen.
CREDIET, MAAKKOOP.
MAakkoop, de val van Zonderschaamt vertrekke u tot een leer, Dat je je meester trouw diend, of ik neem, het kleed dat ik jou voorheen gegeeven heb, weêr.
Jy bent me al meê den besten broêr niet.
Ik komje maar waarschouwen.
Ga heen, zeg Koophandel, dat hy wel zal doen met Vreemdeling te trouwen.
Vaar wel, myn Heer Crediet.
Maar zo’k wel zie, komt hy daar zelver aan.
KOOPHANDEL, CREDIET, MAAKKOOP.
KOOPHANDEL.
UW dienaar, Heer Crediet.
Maakkoop, koop voor my die partijen Baarden, en Traan By Baardman; ik neemze op jou opienie; maar het moest zo niet afloopen, Als laatst met de Wol: maar hoe staat het met die andere Waaren, zou ik die koopen?
Wat râ jy me?
Daar zouje een slag meê konnen doen, myn Heer, Indienje alles opkocht; Neering doet niet zonder my, en ik zal ’er u weêr, Of’t hondje byten wou, afhelpen, datje vernoegt zult weezen.
My lust dat niet meêr, het mogt daar ook zo meê uitvallen als ’t voor deezen My ging met de Rog, de Hennip, de Wol, en de Wyn.
Doe maar ’t geen ik gezegt heb, en laat bescheid, aan ’t Pakhuis van Kryn.
CREDIET, KOOPHANDEL.
MYn Heer, hoe komt het Maakkoop met u al te maaken?
Wat zal ik zeggen, myn Heer, hy is byzonder doortrapt in zyn zaaken, En hy bedientme, volgens de gewoonte, en de oude praktyk, By Maakkoop gebruik’lyk: hy word weelig, en ryk.
Ik zond hem by u, myn Heer, om myn voorneemen u te ondekken, Weegens een huuwlyk van my, en Juffrouw.... CREDIET.
Gy moogt vry die zaak voltrekken.
Myn Heer, gy zult wel doen, zo gy met Vreemdeling paard; Wyl ik meen, dat Koophandel zal zyn, met Vreemdeling, bewaard.
Hoe staat gy’er toch meê?
Ik hoop zy’t Jawoord haast zal geeven.
Maar Koophandel, kan alzo min zonder Crediet, als Vreemdeling leeven, En daarom verzoek ik, dat my uw goede gunst steeds verzel; Want die diend my beter als geld, dat weet myn Heer, wel.
Die is voor u, myn Heer, en zal ook steeds voor u blijven, Dewyl gy die waard zyt, en ik zal u geryven In alles, en zo ’t u, buiten uw schuld, tegen mogt komen gaan, Gy hebt maar te spreeken, ik zal, tot uwen dienst, steeds vaardig staan.
Ik blyf, myn Heer, dankbaar, en geniet daar van genoegzaame proeven, Dewyl het met de Negotie zo slecht gaat dat men zich moet bedroeven; Maar ik troost my, dat Vreemdeling, die lang toe heeft geleid, Om my uit dit Land te trekken, onder beloften van haar geneegenheid, Het welk het inzigt is, waarom zy in dit land is gekomen, ’tGeen ik uit den mond van myn Zwager Inwoonder heb vernomen, Dat zy, hier blyvende, door myn standvastige liefde zo ver is gebragt, Dat ik in’t kort een gewenschte uitkomst van myn lyden verwacht.
Maar hoe is het met uw zuster Neering, en met Inwoonder geleegen, Leeven die noch zo twistig?
dat moeit my van u went weegen.
Zeker, ik dacht dat zulk een huuwelyk heel wenschlyk weezen zou; Ook hoor ik, dat haar dochter Lastigheid, en Vryheidmoê, die onlangs zyn vrouw Geworden is, meê t’ saamen overhoop leggen, en in oneenigheid leeven, En op my schelden, daar ik hen alle nochtans van myn kleêren heb gegeeven.
Wat zal ik zeggen, myn Heer, de tyd is slecht, en ’t spreekwoord zeid: Een kaale beurs maakt een berooid hoofd.
Dat is ’t niet, Heer, maar, ’t leid Op een heele Andre moêr, ik weet wel waar het hen aan komt te gebreeken.
Vaar wel, myn Heer, ik zie daar myn Zuster Neering, die u moogelyk wil spreeken.
Ik ga in huis, en zal haar wat kloppen laaten, want als Crediet Eens by Neering komt, is zy voor my ten eersten zo willig niet.
NEERING, KOMMER, LASTIGHEID.
KOMMER.
OCh, moeder Neering, ik ben vol van zorg, en kan ’t niet voor goed houwen, Dat wy uitgegaan zyn, en de winkel op Dienstbaarheid vertrouwen.
Dat’er ondertusschen eens kooplui gekomen waaren zonder geld, Wat raad ging ons aan; ’t is noch slecht genoeg met ons gesteld.
Onze Stiefvader is ook uit, en Lastigheidsman meê, ik vrees zy zullen kyven Zo zy ons niet thuis vinden.
LASTIGHEID.
Wel, zuster Kommer, dan had jy thuis mogen blyven.
Want de zaak daar wy om uit zyn, gaat u, geensins aan.
Weet jy dan niet, dat moeder Neering, met Kommer, gewent is te gaan?
Zy zal haar, en uw zaak, aan Crediet wel voor draagen.
Hoor, moeder, laat Lastigheid naar huis gaan oppassen, eer wy het ons beklaagen.
NEERING.
Ja, ga jy naar huis, Lastigheid, want uw man wierd licht kwaad, Zo hy u niet thuis vond.
Moeder, waarom zegt gy niet, dat Kommer naar huis gaat, Die altyd het hoofd vol muizenesten heeft, en niet en doet als teemen?
Ik ben immers nu getrouwd, en heb de winkel lang genoeg moeten waarneemen.
Daar kyft je man genoeg om, Lastigheid, dat je den arbeid haat.
Daar rooi jy hem toe op.
Zwygt beide stil, maak hier geen woorden op straat.
Ik kan niet zwygen, Moeder, als ik denk om haar talmerijen, En hoe zy geduurig aangong, toen Vryheidmoê naar my kwam vrijen.
Ja, jy bent nu getrouwd, je hebt ’er wat aan, niet waar, schoon kind?
Jou man heeft je byzonder lief, hy peurt alle dagen aan den wind.
Hoe dikwijls heb ik je gezeid; je moet de Jongmans zo licht niet vertrouwen, Als zy getrouwd zyn, komen zy, ’t geen zy de vrysters beloofde, zo net niet te houwen.
Ze hebben eerst altemaal by Crediet geweest, alsze uit vrijen gaan, En daar een dun kleedje van Geloofwaardigheid aangedaan, ’t Geen kort na den trouwdag, van hem achter de bank werd gesmeeten.
Ben je daarom vryster gebleeven, om dat je dat alle zo net hebt geweeten?
Neen, zuster Kommer, dat zeg je nou maar uit puure spyt, Om dat je voor een talm bekend staat, en nooit van iemant bent gevryd.
Ik meen, Moeder Neering kon geen blyder dag zien genaaken, Indien zy Kommen meê van den hals maar mogt kwyt raaken.
Maar dat zal nu nooit geschiên, want jy bent veel te oud.
Jy bent al dartig, daar men nu in zyn vyftien, of zestiende Jaar, trouwd.
Jy zoud maar naar huis gaan, gelyk als moeder jou heeft bevoolen; En passen op de winkel, op dat ’er niet werd gestoolen.
Nou, kom, ga jy maar heen, gy gelukkige jong getrouwde vrouw.
Neen, Kommer, ’t zal best zyn, dat jy gaat, dewyl het niet passen zou Dat jy ’er by bent, als wy met Crediet zullen spreeken.
Lastigheid, klop aan.
Maar... NEERING.
Ga heen, zeg ik, en wil my ’t hoofd niet meêr breeken.
NEERING, LASTIGHEID.
UW zuster jokt alles niet, ’t geen zy daar even heeft gezeid.
Wy zyn in ons trouwen, door Crediet, elendig misleid.
Ik wenschte wel dat ik weeuw, en dat gy vryster waard gebleeven.
Hoe zou uw vader, Huiszorg, opzien, dat hy eens zag in welken slechten staat wy nu leeven.
Neering wierd van hem, als een Juffrouw, opgepast, en geëerd, ’t Ging toen alles te vooren, daar ’t nu alles ten achteren keerd.
Maar Crediet doet niet op, zou hy uw kloppen niet hooren kunnen?
Klopt eens wat harder.
LASTIGHEID klopt.
Hy zal licht geen gehoor willen gunnen.
Wel daarom, om dat moeder Neering zo noô iemand ziet, Die waâr komt te haalen op de naam van Crediet.
Dat is geen wonder; want Crediet doet my klaagen.
De Heer Jan Kontant kan my beter behaagen.
Indien dat Jan Crediet my niet komt op te doen, zie daar, Ik wil hem wel zweeren, dat ik.... LASTIGHEID.
Ei, moeder, bedaar.
Wy moesten hem niet kwaalyk bejeegenen, of ik zou vreezen, Dat hy, tusschen onze mans en ons, geen middelaar zou willen weezen.
’t Zal noch wel gaan.
Ik hoor gewag, de deur van Crediet gaat op.
CREDIET, NEERING, LASTIGHEID.
WEl, wie maakt hier op myn deur zulk een verbaast geklop?
Ik beken, het is wat tegen ’t fatsoen; maar ik bid, wilt ons verschoonen.
Wat is uw begeeren?
Dat gy de goedheid hebt van my uw gunst te toonen.
Wel, Juffrouw Neering, meen jy dat Crediet straks vaardig zal staan Als jij maar spreekt?
komt het van mynent weegen, tot uwent, zo wel te gaan?
Myn Heer, dat doet dat ’er veel van die menschen wat kwaad vallen van betaalen, En alsze by my geborgt hebben, gaanze met haar gereed geld by een ander haar waâr haalen.
Daar en boven, myn Heer, is de tyd teegenwoordig byzonder slecht, En de oprechtigheid van de menschen heel klein.
Dat is waar, en dat is my van Neering ook al dikwils gezegt.
Want ik heb, over de vervalsching van haar waâren, maat, elle, en gewigt, veel klagten vernomen.
Maar ik zal daar een speldje by steeken: zeg maar waarom dat gy hier zyt gekomen?
Myn Heer, ’t is u bewust, hoe dat ik op uw goedvinden, en raad, Weeuw zynde, my met Inwoonder heb begeeven in den huuwelyken staat; En, een weinig tyds geleeden, myn dochter Lastigheid, aan Vryheidmoê, uit kwam trouwen.
Nu leeven onze mans met ons zo onordentelyk, dat wy ’er geen huis meê kunnen houwen.
Myn man past niet op, maar gaat steeds op den tril; En hoe kan ’t Neering wel gaan, als Inwoonder niet oppassen wil?
Hy verwyt my dat ik veel schulden heb, en noch een dochter Kommer daar beneeven, Die hy met geweld uit den huis hebben wil.
Ja, myn Heer, zulk een leeven, Was ’er om mynent wil, eer ik getrouwd was, gestaadig ook in huis.
Maar och!
ik ben nu getrouwd; maar wat is het my een kruis!
Myn man, maakt het noch slimmer, en daar hy nu van ’t gezelschap van de Jongemaats behoorde af te scheijen, En zich met my te vermaaken, doet hy, ’t geen my dag, en nacht, stof geeft tot schreijen.
Ja hy durft wel rond uit te zeggen, dat hij lastigheid haat.
Indien de zaaken zo zyn, gelyk jy lui zegt, zo zynze heel kwaad.
Maar, wat wilt gy dat ik nu doe?
Ons, Heer, uw hulp verleenen.
En door uwe bemiddeling, onze mans, weêr met ons verëenen.
Gaat heen, en haald naar hier, maar wilt u vlytig spoên, Ik beloof, dat ik om uw te verëenigen, myn uiterste best zal doen.
Myn Heer, zy zyn uit, en zullen noch niet t’huis zyn, naar myn gedachten.
Gaat dat bezien.
Ik zal u noch een volslaagen uur blyven inwachten.
CREDIET alleen.
WAt is het ook verdrietig, dat ik geen uur op een gantschen dag, ’t Zy op straat, of in huis, voor zelven weezen mag!
Dan komen my deezen om raad, en dar weêr anderen, om kleêren vraagen: Maar wat is het bedroefd, dat ’er zo veele zyn die het buiten stof, in zulken korten tyd, afdraagen, Dat zy ’er hier, voor fatsoendelyke en eerelyke lui, niet meêr meê konnen gaan; Maar, te Viaanen, of te Kuilenburg, van de dikke voering, bestaan, En dan geeft men Crediet de schuld, om dat ik die menschen kleêren van vertrouwen heb gegeeven, Daar ik nochtans, als ik wist dat zy ’er zo ter kwaader trouwen meê zochten te leeven, Haar verzoek, al praaten zy als Brugman, glad af zou slaan, Gelyk ik daar even dat van Zonderschaamt heb gedaan.
Maar, ’k zie daar Vreemdeling, wat of zy zal begeeren.
VREEMDELING, CREDIET, MAAK-KOOP ter zyde luijsterende.
MYn Heer, die zy gegroet.
MAAKKOOP ter zyde.
,,Zy is ’t, CREDIET.
Mejuffrouw desgelyks.
Wat doet u herwaards keeren?
Alleen het verzoek van myn Heer zyn wys oordeel, en raad.
De Heer Koophandel tracht zich met my te begeeven in den huuwelyken staat, En heeft my zyn dienst, en geneegenheid lang opgedraagen.
Ik heb zyn liefde dikmaals op de toetsteen gezet, en hem afgeslaagen; Maar hy heeft, zo met brieven, als andersins, volhard, waar dat hy my ooit vond, ’t Zy oost, of west: en wyl ik zyn waardigheid overal, van mond, tot mond, Eenpaarig hoorde roemen, ben ik eindelyk herwaards gekomen, En heb de hoedanigheden, die my van hem gezegt zyn, ten vollen in hem vernomen.
Ook moet u, Vreemdeling verpligt blyven, voor de gunst, die zy hier, zo wenschelyk geniet.
Nu kom ik vraagen, wat gy my raaden zoud, myn Heer Crediet?
Mejuffrouw, als ik myn meening hier over naar waarheid zal verklaaren, Dunkt my, dat Vreemdeling, nooit beter, als met Koophandel zou kunnen paaren: Niet alleen dat dit Land, deeze Stad daar gy zo gunstig word bejeegend, en in volle vryheid verkeerd; Alwaar Koophandel gevierd word, geacht en geëerd; Die uwe winzucht toch vergeefs heeft getracht uit dit Land te trekken; Vreemdeling zich hier voor altoos verbindende, een schatkamer van gewenschte vergenoeging zal verstrekken: Maar dat gy, aan Koophandel gehuuwlykt, zult verkrygen een naam, Die roemruchtig verbreid zal worden door de bazuin van de Faam.
Wat voorts uw minnaar belangt, gy behoeft u van hem geenzins te schaamen; Want ’t geen u, van hem, tot zyn lof gezegt is, dat moet ik beäamen.
Is ’er noch iets van uw dienst?
zo spreek, dewyl ik in huis wat te doen heb, ’t geen noodig diend verricht.
Ik durf myn Heers goedheid voor dit maal niet meêr vergen, maar blyf die ten hoogsten verpligt.
VRYHEIDMOE, VREEMDELING, MAAK-KOOP ter zyden.
VRYHEIDMOE zyn afscheid neemende van zyn gezelschap.
IK beloof u, ik zal my ten vyf uuren weêr by het gezelschap laaten vinden, En dat ik geen wyf had, wy zouden ’er het heel nachjen aanbinden.
Servitory, tot flus, en licht dat ik het evenwel dan noch doe.
Maar ’k zie daar Vreemdeling.
MAAKKOOP ter zyden.
,, Daar komt nou juist Vryheidmoê ,,Weêr by haar, ik moet evenwel myn meester de schoen uit de voet zien te treeden.
Wel Vryheidmoê, je spreekt voor een jong getrouwd man, heele deftige reden.
Zy zyn opmerkens waardig, voor my, en myns gelyken, voorwaar.
Men zou ’er lust tot trouwen door krygen.
VRYHEIDMOE.
dat ik had voor een half Jaar Geweeten, dat ik myn zoete Vryheid, door ’t trouwen, zo kwyt zou weezen, Ik had al myn leeven wel gebleeven, ’t geen ik geweest ben voor deezen.
Doch ik mag het Crediet dank weeten dat ik zo ben misleid.
Hy zei tegens my, Vryheidmoê past niemand beter als Lastigheid.
Myn blinde liefde deed my zyn zeggen geloof geeven: Maar nu zie ik eerst, welk een slaaverny het is in den echten staat te leeven.
Indien gy die staat slaafs noemt; wat zal een vrouw dan doen?
en waarom hebt gy ze gezogt?