floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Wat is ook deze stijl van leeven, die men voert; Verzoeken, danssen, en die wereltse verkeering, Als duyvels vonden?
want, wat hoort men daar voor leering, Als woorden zonder zout, zang zonder weetenschap?
Het grootste deel beslaat noch ’s naastens achterklap.
Ik acht geen sotten; lien van een gesond gevoelen, Getuygen dat het hooft haar omdraayt in dat woelen.
Van leugenen by dik, in eenen oogenblik.
Elk singt sijn eygen toon; net soo, gelijk als ik Een heylig Leeraar ken, die in dit volk haar trony, Riep van de preekstoel: ’t Is een toorn van Babylony, Daar elk een kakelmart hout in sijn eyge veem.
Maar luyster na ’t verhaal, hoe hy het is sijn Teem Wist in te voegen.
begint men hier te spotten?
Gaa soek daar toe, niet my, maar uws gelijk van sotten.
En... Magtelt goeden dag, ik seg u nu niet meer, De tijd sal soeter zijn, wanneer ik hier kom weer.
Hier Klaar, wel staaje en gaapt, seg trony voor een Kakhuys?
Sy geeft Klaar een oorband.
Hou daar, dat hebj’er voor, vang vliegen met je bakhuys.
Sleeplende, flux gaa voort.
Burgerhart.
Geertruyd.
Burgerh.
Ik gaa niet verder, als Ik hier ben: want voor wis, weer kreeg ik se aan den hals, Die goede oude vrou.
’t Is jammer, in der waarheyd, Dat sy dat woord niet hoort.
Sy sou in alle klaarheyd Eens toonen, hoe op haar de naam van goede past, En, of haar ouderdom, met outheyd, is belast.
Hoe stuyftse, als boskruyt, op!
daar is niet by te komen; S’is met haar Steyloor, als betoovert, ingenoomen.
dit ’s nog niemendal, ten aansien van haar soon.
Het geen hy seyd en doet, gaat nog al ja soo schoon.
De quaade tijd van ’t Land had hem gebragt in agting Van een verstandig man; hy leurde ook de verwagting Niet, van Sijn Hoogheyd, die hy diensten deed, niet kleyn: Maar Steyl-oor heeft sijn hooft van geest berooft, en breyn.
Hy mind hem in sijn siel: hy noemt hem niet als broeder: Hy agt hem booven wijf, en kinderen, en moeder.
Hem heeft hy toevertrout de sleutel van sijn hart.
Hy is sijn knijp-raad: in wat voorval, hoe verwart, Soo Steyl-oors raad niet gold, ’t was, in sijn sin, verhoetelt.
Daar kan geen vryer sijn, die soo sijn vryster troetelt.
Hy geeft hem, aan den dis, aan ’t hoog end, d’eerste seet, En siet een jeugd daar aan, dat hy voor ses paar eet.
Voor Steyl-oor leyt het best, daar krijgt hy kragt en bloed af.
’t Is een dienstmaagd, die spreekt.
Sijn rispen seegent hy, en neemt, beleeft, sijn hoed af.
Hy is ’er op versot, hy hout hem voor sijn Sant, En weet, van heyligheyt, sijn weergaa niet in ’t Land.
De guyt en regt niet aan, of ’t is by hem mirakel, En, spreekt hy, hemelval, en suyver kerk orakel.
Den ander, siende waar ’t hem leutert in de kruyn, Die lagt vast in sijn vuyst, hy leyd hem om de tuyn, Hy weet hem, meesterlijk, ’t gelt uyt de beurs te kallen, En voert het hoogste woord, als huys-voogd, op ons allen.
Soo verre gaat het, dat sijn knegt, een haagneveld Van alle gecken, ons in ’t end, de wet ook stelt.
Die onbeschaamde Toot komt ons de deugt inpreeken, De kanten wegdoen, en de stricken stucken breeken.
Mijn kerk-boek kreeg de sot, nu onlangs, uyt den hoek, En rukte al ’t sillever van het beslaage boek; Hy gierden als een swijn: O grouwelijke sonden!
En, dat wy Belial, met Kristus, samen bonden.
Magtelt.
Vegthart.
Spreek bey vry van geluk, dat gy niet hebt gehoort De praatjes, die se ons daar vertelt heeft aan de poort.
Maar ’k heb mijn man gesien, hy my nog niet vernomen; ’k Mag hem dan boven gaan in huys verwellekomen.
* Burg.
Ik wagt hem liever hier, ’t is minder ommeslag: Want ’t heb hem anders niet te seggen, als goên dag.
Ey Oom!
vergeet niet van mijn susters trou te spreeken.
’k Vermoe dat Steyl-oor soekt een spaak in ’t wiel te steeken, En Vader trouloos troont, tot breeken van sijn woord.
Hoe naa dat my dat raakt, dat hebt gy wel gehoort.
De minnevlam, die Sus, en Reynhert sloeg om ’t herte, Gloeyt, om sijn Susje, my, met diergelijcke smerte: En soo het... Geert.
Swijg, hy komt.
Domburg.
Domb.
O swager!
’k Ging uyt: nu ben ik bly, dat ’k u noch weersien mag.
Het Westland heeft als noch geen roozen te vertoonen.
Hoor hier eens Geertruy.
Wat isser omgegaan, in deze twee dry dagen?
Hoe staat het?
alles wel?
of valt’er wat te klaagen?
Eergister had Mevrou den heelen dag de koorts, Met sware pijn in ’t hooft: sy branden als een toorts.
En Steyloor?
Steyloor?
die is hard, gelijk een spijker, Glad, kleurig, dik, en vet: hy eet noch als een dijker.
armen bloed!
Sy had noch ’s avonds gants geen tier, Maar walg van alle spijs: sy at ook niet een sier; Zo onverdraaglijk was de hooftpijn, die haar quelde.
die haar alleen ten dis verzelde, Sloeg twee patrijsen eerst, zeer stichtelijk en graag, Een schotel met gehakt, op ’t ende noch, ten maag.
De nacht was schier heel doorgevloogen, Eer sy een ogenblik geslooten had haar oogen: Daar quam geen vaak in haar; zo gloeyden ’t ingewand: Wy waakten tot den dag ontrent haar ledekant.
Als een daau, quam op hem ’t slaapje zijgen, En deed hem lunderig, van tafel, boven stijgen; Daar hy in ’t warme bed gerust en zagjes dook, En, voor den lichten dag sijn oogjes niet ontlook.
Mevrou, bewoogen door het praaten Van al het huysgezin, verstond in ’t lest, tot laaten; En ’t lichte daadelijk, door ’t roeren van haar bloed.
’s And’ren daags maakt hy noch nieuwe moed, En sterkte ’t nuchtere hart: om weder in sijn aaren, Mevrous getapte bloed, te vangen en te gaaren.
Dronk viermaal op ’t onbijt, elk teugjen een pint wijn.
Dewijl sy bey welvaarend zijn, Gaa ’k zeggen aan Mevrou de zorg voor haar gesontheyt, Die gy zo krachtig toont, dat u op ’s herten grond leyt.
Vijfde Uytkomst.
Mijn oogmerk is niet, u te zeggen eenig leet.
Dit zeg ik evenwel: ’t is wel aan u besteet, Dat sy zo opentlijk den draak komt met u steeken.
Wie hoorde ook ergens, broer, van zulke fratsen spreken?
Dat u een wilde vreemt, zo ingenomen heeft, Dat gy, om sijnent wil, vergeet, al wat’er leeft.
Gy hebt sijn arremoe gekoestert, als een moeder; Nu komt gy noch zo ver.... Domb.
Zoet!
zoet!
niet verder broeder; Gy oordeelt van de man, en gy en kent hem niet.
’t Zy zo, ik ken hem niet, dewijl gy ’t zo gebied: Maar echter, om te zien, wat hy zou kunnen weezen... Domb.
O broer!
indien g’hem kond, hoe zou hy u beleezen!
En u verwondering, daar was het end af weg.
Hy is een man!..
die ’t..
hoo!..
een man!..
ik zeg, Dat, die sijn leering hoort, bezit op d’aard een hemel, En schouwt, als uyt de maan het ydel aarts gewemel.
’k Word, door sijn ommegang, al heel, een ander mens.
Hy schuymt mijn hart van togt, van zugt, van vrees en wens.
Hy slaakt mijn geest uyt boey, en banden, die my hinderen.
En schoon ik sterven zag, broer, moeder, vrou, en kinderen, Mijn ziel zou blijven staan, gelijk een steenrots, pal.
Der menschen meeningen regeeren over al.
zo gy hem eerst had, gelijk als ik, bejeegent; Wis had gy dag en uur, van dat geluk gezeegent.
’k Was, den voorleeden herfst, in Braband op mijn land; Als, op een morgenstond Mijn volk my zeggen komt, dat, aan de poort, twee lieden, Verbaast en t’enden ââm geloopen, haar bedieden, Dat sy lijfs berreging verzogten, in de nood.
’k Gaf, zonder uytstel, last, dat men de poort ontsloot.
De vroomen man quam in, en bad my, sijns t’ontfarmen: Dat hy sijn toeverlaat quam zoeken in mijn armen.
Een Jesuyt was hy, tot dees tijd toe geweest; Maar door het vier en licht, van waarheyd en Gods Geest, Sijn geest ontwolkt, en hy geworden tot een kristen.
Na zelfstrijd, onderzoek, benaautheyd, vragen, twisten, Vervolging, op het lest, was hy, in groot gevaar Der wreede loosheyt, van Lojolaas kloosterschaar, In ’t holste van de nacht, gebroken uyt die banden.
Sijn ziel en zaaligheyd beval hy in mijn handen.
De deugd en Godsvrugt straalde, in ongemeene glans, Uyt het gescheurd gewaad, en droef gelaat des mans.
’k Ontfing hem: dog sijn knegt, die met hem quam, verklaarde, My, heymelijk gevraagt, sijn ongeluk en waarde, Sijn leevens heyligheyt, sijn hooge weetenschap, Bey schijnende even sterk, dwers door de kloosterkap; Hoe hy beroemt was, en gedragen op de handen.
En had hy maar gewilt, de pauselijke banden, Verdragen om sijn ziel, geen wenssen deed hem noot: Staf, mijter, ja de pracht van ’t Roomse purperrood Hing wis hem over ’t hooft: maar ’t was de Geest der waarheyt, Die hem, by ’t sterrelicht der Schriftelijke klaarheyd, Wees na de zuyv’re kerk, langs het hervormde pad, Tot Kristus parel, en onschattelijke schat; Daar meende hy, dat hy ’t al met winst voor kon verliesen, En ’t eenig noodig deel, voor drek en schâ, verkiesen.
Hy was, ter liefde Gods, als dienstknecht, mee gegaan, Om God te zoeken, en dien vromen by te staan.
Des meesters ommegang hield proef van ’s dienaars reden, Door sijn Godsaligheyd, in woorden en gebeden; In woorden, vol van ligt; gebeden als een vlam: Op welkers vleugelen mijn hert ten hemel klam.
God heeft het zo geschikt, dat ik, in ’t wederkomen Hem heb, en na den Haag, en hier in huys genomen.
En, om die Joseps wil, zie’k, dat Hy met my is.
Al wat ik slâ ter hand, gaat zedert grif en wis. Hy spreekt op ’t quaad doen, uyt sijn tanden, zonder lispen, En schroomt niet, wie het zy, vrymoedig te berispen.
Hy neemt op alles acht, en, is ook, by mijn vrou, Haar kuysheyd, en mijn eer, tot in de dood, getrou.
Hy zeyd my, wie aan haar spreekt vier en vlam, door lonken, En brand, veel meer, als ik, van minnende yvervonken.
Maar sint hy opentlijk, met eeds verbintenis, Het Pausdom afging, en den grouwel van de mis: En toegelaaten wierd, als herder, zelf te preeken; Hoe machtig in de Schrift!
en hoe welbegaaft in ’t spreeken!
Hoe toonde hy zig op stoel, gelijk een blixemstraal!
Puf onze preekertjes!
dit was een andre taal.
Zo ver als Jesus woord, dat van de schriftgeleerden; Ging haar te booven, ’t woord van deezen nieubekeerden.
Daar sweeft en leeft in hem een wonderbaare geest, Daar men iet Goddelijks, iet overaarts, uyt leest.
Gelijk den Zoone Gods begaaft was, zonder maaten; Zo rust de geest op hem, en swiert in volle vaaten; Die heeft, van kints been af, met inspraak hem geaast.
De Schrift zo zeer niet, als Gods wind, die heymlijk blaast, Heeft hem geleert; geleyd langs ongebaande weegen, Daar hy, als Pauwels, is ten hemel opgesteegen.
Dan was hy in de geest, schoon dienaar van de mis, En hoorde, uyt Jesus zelf, al Gods geheymenis.
Wanneer hy Priester wierd, en ’t salven zou beginnen, Wiert ’s Geestes olyhoorn, in hem gestort, van binnen, Meer, als de salving, die van ’s Bisschops vingers droop.
Hy leest geen Formelier van Avondmaal of Doop, Noch minder, uyt een boek, die flaauwe kerkgebeeden; Hy spreekt, dat God getuygt, en, anders ook, geen reeden.
Maar, ’t geen sijn hemelvlam, ten klaarsten, maakt bekent, Dat is den dienst, van ’t een en ’t ander Sakrement.
Dit’s een verborgentheyd, om hoger op te haalen.
Dat Jesus, in sijn rijk op aard’, zal zegepraalen, Is in de Schriften klaar.
Daar’s een verandering, Een zeldzaam schrickeljaar, op hand, in alle ding.
Jerusalem, dat nu in ’t puyn smoort van sijn muuren, Zal rijzen uyt sijn asch: ten kan, ten zal niet duuren, Dat de ondeugd voer de vlag van Kristus heyl’ge schaar.
De gulde tijd word rijp van haare duyzend jaar.
Dan zie ik haar alleen regeeren op ’s lands kussen.
Een gloet van Jesus wraak, en gramschap, niet om blussen, Wacht den verwaaten hoop; verheugd en welgemoed Zal het rechtvaardig volk haar swaarden, in het bloed Rood verven, en, vol vier, haar zeegb’re handen wringen, En Jesus haar Monarch, het bly triomflied zingen.
Geen deugniet zal bestaan, als deze bloedvlag waayt, Als Sions burgery een oegst van lijken maayt, Als deeze wijnpers rijst tot aan der paarden toomen, En ’t werelts weezen, met een sondvloed, zal bestroomen.
De Koning Jesus zend ons deezen sijn herout, Die hy die blijde tijng, voor allen, heeft vertrout, Om voor sijn aangezigt den heirbaan te bereyden, En ’t uytverkooren volk, van ’t uytschot, af te scheyden.
Hy geeft de kinders van den ruygen woesten hoop Zo licht niet, als men doet, in ’s Dryheyts naam, den doop, En maakt Gods kerk zo, tot een enthof, voor den duyvel.
Byzonder ziet hy naau en gaau op ’s Heeren suyvel.
Hy keert de honden* en de swijnen, van den dis, En kent geen disgenood, als die herboren is.
Hy keurt niet na de sleur, gelijk de Preekers pleegen.
Scherp weet hy elks genâ, als op een aas, te weegen.
Hy ziet by hemels licht, dat nimmer zig vertast, Dat altijd wis betrapt den onbevoegden gast.
Ook om den Echten staat van vlak en vloek te veyligen, Lijd hy geen huwelijks verbond, als tussen heyligen.
Al ’t ander noemt hy maar een beestelijke drift.
De Leeraars heeft hy door de zelve teems gezift.
Hy kentze, die in vlees en werelt, heel bedolven, Zijn herders op het oog, in ’t hert, schenzieke wolven, Die men niet hooren mach, en die men mijden moet.
Dus meent hy Kristus kerk te brengen op den voet Van recht’ hervorreming, door een geluckig scheyden.
Dit dunkt my stof tot lof, om heerlijk te verbreyden.
Heb ik geen reden, broer, te stellen hem, zo hoog, Te lieven, als mijn ziel, en appel van mijn oog?
’k Hou heylig sijn persoon, sijn predikgaven kostelijk, Sijn regels Goddelijk, en sijn gezag Apostelijk.
Gy hebt, in ’t lang en net, sijn mom daar afgebeelt.
’t Zy my geoorloft, zo u ’t hooren niet verveelt, Zo kort als mogelijk, Zou ver uyt rafelen) het mijne nu te zeggen.
Gy stelt eerst, dat hy, om de waarheyd, zy gevlucht.
Zo ’k hier de waarheyd sprak, gy hield het zotte klucht.
Daar zijnder by der hand gereed om in sijn kaaken Hem aan te tuygen, dat veel schandelijke zaaken, Waar voor den dag zig schaamt, de naakte waarheyd zijn, Waarom hy is gevlucht, als martelaar in schijn.
Maar ’k laat dit alles daar; ik weet, het quetst u ooren.
Een ding wou ’k wel, uyt hem, of een der sijnen, hooren.
Was hy van God verlicht, met diergelijke straal, Als eer uyt Kristus bleek, En leert die Geest de kerk door scheyding te hervormen; Hoe scheyd’ hy dan niet eer uyt Romen, eer de stormen Van rechtsvervolging hem hier wierpen op het land, En dreeven, met geweld, uyt mis en misverstand?
Wie kan het ook verstaan, dat God den Roomsen Alsem, En Babels Suurdeeg, zou besproejen, met sijn balsem?
Kan dan een Offerpaap, ten Afgod zijn gewijd Door Goddelijke drift?
voorwaar het gaapt te wijd.
’t Is enkel vlees en bloed; misschien noch boser droesem, Van galblaas, milt, of hart; en als die uyt sijn boesem Welt na sijn herssenvlak; ’t is in de schimmeteelt: Hy veylt en ventze, voor Gods Geest, en Kristus beeld.
Door drijving van die Geest wraakt hy de formelieren, Bekent, ook in de Schrift, voor nutte kerkmanieren; En reden isser van gewicht, waarom men vreest, Dat noch ’t Geloofsbeken zal wijken voor die geest.
Soo gaat de kerkdeur op voor dwaalgeest en voor ketter, Die’t nooyt aan schijn van geest ontbrak, of glimp van letter.
Maar is ’er dwaaling siel- en land-verderffelijk, Soo is ’t de Tuymelgeest van ’t duysentjaarig Rijk.
Dat Jesus ’t overschot van Heydenen en Jooden Met kragt bekeeren sal; de Hoer van Babel dooden, Door de Adem van sijn mond En soo de suyvre Kerk verheerlijken op aard; Word, by ons, ingeschikt: Maar hier komt Jan van Leyden Weer spooken uyt sijn graf, om Munster te verleyden, En grondvest Sions muur in bloed en sieledwang.
Dus raakt de boerekrijg van Muntzer weer ter gang; En sal ’t weerdoopend rot sig, eerlang, uytgelaaten, Vertoonen, moedernaakt, op d’Amsterdamsche straaten.
Een uytgesogte vond, om, tot sijn boodenbrood, Op tijtel van Herout, de werelt in sijn schoot Te vangen, en als Vorst, uyt eygen hooft, te spannen Een Vierschaar, feller dan der felste siel-tierannen.
Het jongste wigje sal de doem-rol niet ontgaan, Soo de Ouderen by hem niet wel ten Hoove staan, En sterven ongedoopt: Wanneer hy dan, verbolgen, Als ’s hemels Sleuteldrig, sijn yverblixem straalt, Wee!
die van hem alleen de leuse niet en haalt.
’t Was Keyser Neroos wens, de letterkunst te missen, In ’t vonnissen: maar die Duc d’Alve der gewissen Wijst, sonder deerenis, van ’s Heeren dis, ter hel, En raapt sijn vrugt en vreugd, uyt dat moordaadig spel.
’t Zijn Leeraars, die bequaamst die kerkpest kunnen weeren; Maar aardiglijk weet hy haar slagen af te keeren; Gelijk de wolf, die ’t vee met hem trok in ’t verbond, Om weg te jaagen den getrouwen herders hond, En haar dan, met gemak, te jaagen door sijn kaken.
Wat wil hy grooter magt, als ’t breeken en het maaken Van yder huwelijk?
wat kan een Koning meer?
Wat Koning kan het doen?
vergaap u niet te seer Aan sijn vergulde grijns, die hier is komen schuylen, Om, voor een Pause-kroon, sijn rooden hoed, te ruylen.
De tieranny-sugt is ’t, die hem, tot scheur-sugt, perst, Die de volmaaktheyts band der kerk aan stukken, knerst.
Een macker wil hy niet, veel min een meester, lyen.
Het oog is steekeblind, en het verstant aan ’t glyen, ’t Welk loochend, dat de lust, die al deese onlust baart, Is, liever muggenhooft te zijn, als leeuwestaart, En, als het grootste ligt, de ligten dood te straalen.
Dit zijn de redens, Broer, die ’t in my overhaalen, Om hem te wederstaan, en al sijn lockebrood Te schouwen, als de pest, te vlugten, als de dood.
’k Hou sijn persoon verdagt, sijn preek geest aarts uyt aarde, Sijn leer verderffelijk, en sijn gesag ohn waarde.
O Broeder!
dese taal riekt na vrygeestery.
Gy zijt ook, in uw hert, daar niet geheel van vry.
Ik heb het u, op trou, gewaarschout menigmaalen.
Gy sult, gy sult nog iets op uwen halse haalen!
Uw siel bedroeft me meest, daar ben ik mee te ly.
Sulk seggen is gemeen, by sulke lien, als gy.
Seer geerne soudense elk, by helle middag, blinden.
Die oogen draagt in ’t hooft, zijn vlees en bloeds gesinden.
Die strak niet nederknielt, voor haar schijnheyl’ge mom, Heeft Liefde nog Geloof, voor ’t heylig heyligdom.
Van u, of eenig mens, een onbarmhartig oordeel Te hooren, tot mijn last, en geeft my schâ nog voordeel.
Misschien verligt het u, en my beswaart het niet.
Den hemel is mijn troost, die hart en nieren siet.
Ik meen geen slaaf te zijn van dese deugd-stoffeerders, Die beeker-schuurders, en gewitte pleyster-smeerders.
Manhaft- en heyligheyt staan hier aan eenen oort.
Van d’een en d’ander is een egte en bastaart soort.
De regt manhafte zijn ’t, die ’t minst gerugte maaken: Soo is het doorgaans minst geslagen in de kaaken, Der heyligen in ’t hart.
Kent gy het onderscheyd Nog, tussen schijndeugt niet, en Godesdienstigheyd?
Wilt gy, op eene wijs, van d’een en d’ander, spreeken?
Agt gy de saak niet meer, als ’t bloote sigtbre teeken?
Saagt gy, dat schilderwerk Natuur ooyt overmogt?
Heeft waarheyds schijn, by u, de waarheyd selfs verpogt?
Waardeert gy het biljoen op eene prijs, als ’t louter, De schaauw als ’t lichaam, en de doender als de kouter?
Wat schoeyt den grootsten hoop ook op een vremde leest!
Het schijnt onmoogelijk, te binden haren geest In juyste middelmaat: te smal is ’t pad der reeden, Voor een verweende swier, van haar verwaande treeden.
Het alderloffelijkst der deugd verderven sy, Door haar al tè, en de, y!
te maken, tot een, fy!
Dit heb ik, broer, u in ’t voorby gaan, willen zeggen.
Wel ja, gy weet het, en zijt niet te wederleggen.
Gy draagt de wijsheyts kap, en zijt met recht geacht, Als diez’ hebt opgedaan, op voordeel, en verpacht.
In Grieken zoud’ gy zijn de achtste van de wijzen, U naam moet hemelhoog, tot aan de wolken rijzen.
De menssen, buyten u, zijn alle vierkant zot.
Ik draag geen wijsheyts kap, als broeder spreekt uit spot.
’k Heb die, voor mij alleen, verpagt noch ingeslagen; Voor al mijn wijsheyt, heb ik leeren kennis dragen, Hoe dat men goed en quaad, van schijn, wel siften moet.
Zo hoog stond nimmer held, te boek, in mijn gemoed, Als die, in waarheyd Gods, den God der waarheyd eeren.
Daar is geen parel, geen kleynoodje, te waardeeren, By ’t heylig yvervier, van een Godzaalig hert, Dat, in sijn hemelvlam aan God geoffert wert.
’k Weet ook geen helsse geest, geen plaag meer om verfoejen, Als, die door ’t vreemde vier, van valssen yver gloejen; Die, met Quaksallevers welsprekentheyd, de stank Van haar verrotte ziel, van buyten ookerblank, Verkoopen aan het volk, voor suyveren triakel, En doen haar swetsery gelooven, als orakel.
Dit volk is ’t, dat de deugd, in schijn van deugd, besteelt, Kerkrooverlijk verkracht, en, tot sijn voordeel, speelt, Met al wat heylig is, of, voor eerwaardig uyt gaat; Dat, als een krijgsknegt, tot de Godsdienst, op de buyt gaat, Of, als een handelaar ter beurs, voor ’t huysgesin.
Wel is Godzaligheyd, voor haar, een groot gewin; Maar al dat groot gewin en is haar geen Godzaaligheyd.
De ziel van haar geloof is staatzugt en inhaaligheyt.
Sy speelen ruyl en buyt, met Kristus, in het wilt, En ’t is haar aller doen, als kramers van een gild.
Haar gââng is gelt, en eer, en staat, waar voor sy bieden Een deerlijk sien, en wat hard steenen by de lieden.
Dit volk, dat met een brand, die vonken van sig geeft, Op ’s hemels heirbaan, na sijn aartse welvaard, streeft?
Dat steeds met yveren, bestraffen, leeren, smeeken, Weet, midden in het Hof, verloochening te preeken; Daar hy de wil na heeft, en al sijn kragt toe spand;) Dit volk, dat aardig paart sijn yver en gebreeken, Is korsel, soet op wraak, bedriegelijk, vol treeken, Weet sijn gevoeligheyt, tot iemands ondergang, Te kleuren, met de verf van Goddelijk belang: Te meer gevaarlijk, als haar gramschap is gereesen, Om datwe haar moordgeweer, om God, Godsdienstig vreesen; En haare wraaksugt, daar men lof en dank van spreekt, Ons, met een heylig staal, de bloote keel afsteekt.
Daar ’s hoopwerk van dit schuym, tot schand voor Jood en Heyden, Maar die Regtheyligen sijn duydlijk t’onderscheyden.
Deese ysere eeuw, hoe boos, heeft nog het monster van Die Kristenen, wiens deugd den dag verdraagen kan. Den naam van heyligen en kan men haar niet weygeren; Maar niemand evenwel siet ooyt haar daar na steygeren.
Die trotse needrigheyd, die opgeblaase Geest In ’t neergeboogen hooft is in haar nooyt geweest.
Al haar Godsaligheyd is menschelijk en handelbaar.
Haar leeven schijnt, gelijk een fackel voor de wandelaar, Sy preeken stommeling, door ’t straalen van dat ligt, Dat yders ondeugt straft, en tot de Deugt verpligt.
Die alssembittre drift, die straflust, avregs schrander, En ’t lippekristendom, dat laatense aan een ander.
Sy suygen geen vergif, uyt enkel schijn van quaad.
Wreed sijn sy aan haar self; aan andre, vol genaad.
Partyschap heeft haar hert tot scheuring nooyt gedreeven.
Sy moeyen sig alleen met selver wel te leeven.
De sondaar spaaren sy, uyt deernis, ver van haat.
De sonden haaten sy alleen, als ’t quaatste quaad.
Haar yver onderleyd, voor God nooyt meer te yveren, Als ergens is gelast by iemand van sijn Schrijveren.
Sie daar Godsaaligheid na ’t leeven afgebeeld, Waar naar een yders hert behoort te zijn herteeld.
In waarheyd, uwen man en is van dit fatsoen niet.
Een doenal met de mond: maar, met de daad een doenniet.
Gy spreekt wel kristelijk; maar raakt niet aan de saak.
Mijn Heer en Broeder, hebt gy uitgesprooken?
Jaa ’k.
Ik blijf u dienaar dan.
Hy wil gaan.
Een woord noch, mag het weesen.
Ik laat dat daar.
Gy hebt, aan Reynhert, al voor deesen, U dogters trou verlooft met woord en rechterhand.
En dag geset om sluyten deese band, Domb.
Soo is ’t.
Waarom wilt gy daar mee noch langer wagten?
Zijt gy ook verandert van gedagten?
’t Waar mogelijk.
Zijt gy dan beeter als u woord?
Dat seg ik niet.
My dunkt, geen hinderpaal behoort Soo groot te zijn, om u beloften te doen breeken.
Te weeten.
Dus veel list, om maar een woord te spreeken?
’t Is Reynhert, die my self u dit versoeken doet.
God woud ’s!
Maar seg my doch, wat ik hem seggen moet.
Al wat u self gelieft.
Dat ’s niet geseyt.
’t Is noodig Te weeten u bevel.
Dat ik ben overboodig Te doen wat God besluyt.
Al weer het oude lied?
Hoor: Reynhert heeft u woord; houd gy’t, of houd gy’t niet?
Ik merk, dat hier sijn gunsteblad heel omslaat.
En egter dien ik hem te seggen wat ’er omgaat.
Eynde van de eerste Handeling.
Domburg, Maria.
MAria.
Vaderlief.
Hoor, ’k heb met u alleen Te spreeken.
Hy siet in een kleyn vertrekje.
Soekt gy iet?
Ik sie maar, of sich d’een Of d’ander, in dit kleen vertrek heeft gaan verduysteren.
Al ’t geene men hier spreekt, dat kan men daar beluysteren.
Wy zijn hier vry.
Mijn dochter, ’k heb, tot nu, Van alle tijd, gespeurt een zoete Geest in u. Een lief kind waart gy ook aan my van alle tijden.
Die liefde, Vaderlief, verbind my aan mijn zijde.
Heel wel geseyd, mijn kind; en, om soo voort te gaan, Dient gy op Vaders sin naaukeurig agt te slaan.
Daar soek ik aldermeest ook eer mee in te leggen.
Steyl-oor woont by ons; wat soud gy van hem seggen?
Let hoe gy spreekt, verspreek u niet.
Ochlaci!
al het geen dat Vader my gebied.