floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Dat sy Supplianten sedert eenige Jaren herwaerts met hunne goede vrinden hadden gemaeckt en ten Toonele gevoert verscheiden Wercken, soo van Treurspelen, Blyspelen als Kluchten, welcke sy lieden nu geerne met den druck gemeen wilden maecken, doch gemerkt dat dese wercken door het nadrucken van anderen, veel van haer luyster, soo in Tael als Spelkonst souden komen te verliesen, ende alsoo sy Supplianten hen beroost souden sien van hun bysonder ooghwit om de Nederduytsche Tael en de Dichtkonst voort te setten soo vonden sy hen genootsaekt, om daer inne te voorsien, ende hen te keeren tot Ons, onderdanigh versoeckende, dat Wy omme redenen voorsz.
de Supplianten geliefden te verlenen Octroy ofte Privilegie, omme alle hunne wercken reets gemaackt ende noch in 't licht te brengen, den tyt van vystien Jaren alleen te mogen drucken en verkopen of doen drucken en verkopen, met verbot van alle anderen op seeckere hooge peene daar toe by Ons te stellen ende voorts in communi forma.
Soo is 't dat Wy de Zake en 't versoek voorsz overgemerkt hebbende, ende genegen wesende ter bede van de Supplianten, uyt Onse rechte wetenschap, Souveraine magt ende authoriteyt deselve supplianten geconsenteert, geaccordeert ende goectroyeert hebben, consenteren, accorderen ende octroyeren mitsdesen, dat sy geduurende den tyt van vystien eerst achter een volgende Jaren de voorsz.
werken die reeds gedrukt zyn, ende die van tyt tot tyt door haer gemaekt ende in 't light gebragt sullen werden, binnen den voorsz.
Verbiedende daarom allen ende eenen ygelyken de selve werken naar te drukken ofte elders naer gedrukt binnen den selve Onse Lande te brengen, uyt te geven ofte te verkopen, op de verbeurte van alle de naargedrukte, ingebragte este verkogte exemplaren, ende een boete van drie hondert guldens daer en boven to verbeuren, te appliceren een derde part voor den Officier die de calange doen sal, een derde-part voor den Armen der Plaetse daer het casus voorvallen sal, ende het resterende derde-part voor den Supplianten.
Allen in dien verstaande, dat wy de Supplianten met desen Onsen Octroye alleen willende gratifieeren tot verhoedinge van hare schade door het nadrukken van de voorsz.
werken, daar door in geenige deelen verstaen, den inhoude van dien te Authoriseren ofte te advoueren, ende veel min de selve onder Onse protectie ende bescherminge, ennig meerder credit aensien ofte reputatie te geven, nemaer de Supplianten in cas daar in yets onbehoorlykx soude mogen influeren, alse het selve tot haren laste sullen gehouden wesen te verantwoorden; tot dien eynde wel expresselyk begerende, dat by aldien sy desen Onse Octroye voor de selve Werken sullen willen stellen, daer van geene geabbrevieerde ofte gecontraheerde mentie sullen mogen maken, nemaer gehouden sullen wesen het selve Octroy in 't ge- heel ende sonder eenige Omissie daer voor te drukken ofte de doen drukken, ende dat sy gehouden sullen zyn een exemplaer van alle de voorsz.
Alles op peene van het effect van dien te verliesea.
Ende ten eynde de Supplianten desen Onsen consente Octroye mogen genieten als naer behooren: Lasten wy allen ende eenen ygelyken die 't aengaen mach, dat sy de Supplianten van den inhoude van desea dooen, laten en gedogen, rustelyk en volkomentlyk genieten en cesserende alle beletten ter contrarie.
Gedaen in den Hage onder onser groten Zegele hier aen doen hangen den xix Septembr.
Ter Ordonnantie van de Staten SIMON van BEAUMONT De tegenwoordige Regenten van de Schouwburgh, hebben het Recht van de bovenstaande Privilegie, vergunt aen Albert Magnus Boekverkooper tot Amsterdam.
In Amsterdam den 20 September.
Vertooners, Welke spreekende werden in gevoerd.
Turkyen.
Een Vrouw met een lamp in de rechterhand, en een schild met een halve maan aan de slinker arm, zynde in 't rood, en wit gekleed, met een groen hoofdehuldzel, tredende op een kruis.
De Christekerk.
Een Vrouw in witte gesleurde kleederen, houdende een boek met 7 zegelen in de eene, een kruis in de andere hand; hebbende een vlam op 't hoofd, en by haar twee Maagden, de Waarheid, en Gerechtigheid.
Oostenryk.
Een Vrouw in kostelyk gewaad, dragende aan haar linker arm het wapenschild van Weenen, houdende in de hand den Standaard; zynde haar hooft met een Keizerlyke kroon gesierd.
Dapperheid.
Een Man in Romeinsch gewaad, dragende een Leeuwenhuid tot een schoudermantel, het hoofd gelaurierd en een zwaard in de hand hebbende.
De Hadriaatische Zee.
Een Vrouw kostelyk gekleed, met een rok vol watergolven, en Zeeschelpen geborduurt, hebbende een gelaurierde Scheeps-kroon op 't hoofd, een Standaard, met St. Marcus Leeuw in de linker, en een Zeegebiedstaf in de rechterhand.
De Rouw.
Een Vrouw geheel in lamfer gekleed, houdende een uitgedoofde rookende toorts met Cypressenloof omwonden in de eene, een neusdoek in de andere hand.
Geweld.
Een Man bloodshoofds in 't Harnas met een schild aan den arm, waar op om een barstende Bombe gelezen werd, Potentius ictu Fulmineo houdende een brandende Toorts en een Kling in een zelve hand.
De Faam.
Een gevleugelde Vrouw, met een kleed aan vol ooren, en oogen; houdende een Bazuyn in de eene, een Papier in de andere hand met de woorden, Buda Subacta.
Waarheid. }
als gewoonlyk gekleed.
Gerechtigheid. }
Zingende.
De lydende Kerk-maagd. }
Dese zyn als gewoonlyk verbeeld werd gekleed, en van toestel verzien.
De Moord, en, } Dese zyn als gewoonlyk verbeeld werd gekleed, en van toestel verzien.
Schennis, } Dese zyn als gewoonlyk verbeeld werd gekleed, en van toestel verzien.
Helderoem en } Dese zyn als gewoonlyk verbeeld werd gekleed, en van toestel verzien.
Europe, } Dese zyn als gewoonlyk verbeeld werd gekleed, en van toestel verzien.
Eenige uit de tien Stendemaagden, it 't wit en rood, met hunne Wapenschilden, en Banieren verzien.
Danzende.
Razernyen.
Verloste Slaaven.
De Zwygende zoo meerdere als mindere Perzoonen, werden in de beschryvingen der vertooningen genoemt, en aangeweezen.
Het zegepraalende Oostenryk, Of Verovering van Offen.
Onder het Speelen van een Maatgespel de Gordyn goepend zynde; Ziet men op de voorgrond aan de zuidzyde van het Tooneel de Rivieren, Donau, Saau, Dravus, Hebrus, gelyk even achter de zelve Transilvaniën, Serviën, en Hongaryen in 't geweld van Turkyen, die hen aan een slaafsche keten houd, gelyk de Turkze Hooge en mindere Priesteren de Kriste godsdienst, Waarheid, en Gerechtigheid, die haar tekens zien vertreden en bespotten: Aan de noordzy de Keizerze Zoldaaten met trom en trompet, trekkende na Offen tot de belegering: verzelt van Lotteringen, Beieren, en andere Hoofden, elkanderen Trouwzwerende, in 't aanzien van Oostenryk, aan des zelfs Arendstanderd.
Voerende Duitschland alom leeftogt, en krygsbehoefte uit ale steden aan.
Deeze alle werden aangvoerd door Eendracht.
In 't midden van 't achtertooneel leid Offen.
Buiten de Stad aan de eene zyde de Turkze oversten Viziers, Bassaas, Agaas op Kemels, en Oliphanten, rondom de zelve soldaaten.
Nu d'Ariaansche magt tot weerstand werd gedwongen, Van roofziek ongediert, en Leeuw, en Adelaar, De troon van Mahomet durft dreigen met gevaar, Daar 't heir van Leopold ten grenze is uit gedrongen, Zal Buda, de oude wyk der legers, die geslagen Dien Vorst der voogelen geen weerstand konden biên, De aardsvyand op haar stroom, en voor haar wallen zien Om eer, en goed, en bloed hertnekkelyk te waagen; Dan eer dat hoofdjuweel den Tulband werd ontnoomen, En aan den stedekroon van Oostenryk gehecht, Zal vloed, en veld geverft door 't bloedige gevecht, Der Krist'nen nederlaag de waereld melden komen.
De Donau naar den loop des Zons zyn waat'ren wenden.
Jerusalem de wet der Kristenen op 't graf Huns Heilands zien hersteld.
Maar Offen wacht hen af, Om haast te slachten, of voor slaaven op te zenden.
Vorst Mahomet verbeidze in 't Ottomans paleis, Als hy van Mecha keerd, uit zyne bede reis.
Kristekerk.
De aloude Hooftstad van 't Hungarische gebied, Dien Keizer Soliman, voor honderd veertig jaren, Zyn standerdwimpel, eerst in 't aan zicht blinken liet, En met het Turkze juk slaafachtig kon bezwaaren, Dat Buda, door den broer, van 's waerelds wreede roê Vorst Attila, vermaakt met kristebloed, en traanen, Gesticht; dat Offen nooit de muir eryen moé Zwicht, duikt, en krimpt voor 't zwaard van dees Mahumetaanen.
De Donau steekt het hoofd met angst op uit zyn kil.
Tibiscus leid geboeid, de Saau, en Dravus wil Den band ontworstelen, die Rhodope moet dragen, En Hebrus, Melanes, en Tearus beklagen.
Al 't land door Tamburlan in vryigheid gesteld Leid overwonnen door der Turken krygsgeweld.
Gansch Oostenryk waakt op, terwyl de grenzen rooken, Van bloed, en traanen, om den Turk te gaan bestooken, Die, hoe geslaagen voor de muur van Leopold, Noch op zyn legerhengst door Hungaryen hold, Om met een wrokkend heir van trotze Janitzaaren, Den zegenryken vaan des Keizers in te vaaren; En de eer der Muselmans te houden in haar glans Op Budaas oude wal, en hooge toorentrans.
Het nieuwe krygsverbond, van zeven Vorstendommen, Verhaast den straf die op verdiende gruw'len past?
De wraak ter hooger peil in 't Kristenhert geklommen, Gelyk een spring op 't spits van 's vyands mannen wast.
De trommel maakt den geestder Hoogeduitsch wakker, De krygstrompet verdaagd in Kristenryk den bloem Der mannen, stad, en vlek, en dorp, gehucht, en akker Zend al wat hert, en hand heeft voor eene oorlogsroem.
De een gaat om loon, en buit, en d'ander om te wreeken 't Verlies van vrind, en haave, een derde durft vol moed, Vrywillig, om den lof, zich in het harnas steeken, En schenkt den Kristenkerk, zyn zweet, en goed, en bloed.
Het opper krygs bewind werd Karel aan bevoolen, Der Lotteringen deugd blyft nimmermeer verhoolen, Wanneer de krygskans roept om dapperheid, en raed.
De Beiervorst een steun van de Oostenrykze staat, Neemt zelfs de degen op, om zyn soldaat te toonen Hoe 't erfrecht van de deugd der oud'ren, in de zoonen Herleeven moet.
Men ziet der Keuren veldgezach Getrouwheid zweeren, hoe de krygskans keeren mag, Aan 's Keizers adelaar.
Men voert noodruftigheden En krygstuig aan uit verre, en nagelege steden.
Dat Eendragd 't moedig heir geleie in's hemels naam!
Zoo keer' het zegenryk, verwelkomt van de Faam.
Maar ach de Kristenkerk door raazende eygenbaat Geweetensdwang, en zucht tot opperhoofdigheid, Gesleurd, geschonden, en verdeeld in stand, en staat, Weet niet waarheen, terwylze inwendig deerlyk schreid, Om veilig voor de klaauw van wolf, en gier te duiken, Niet kunnende openbaar, noch stil haar recht gebruiken.
Men hoore hoe zy klaagd, Daar 't al van weedom waagd.
De Lydende Kerk zingt.
welk een smert en druk doorgrift myn ingewanden!
Ik schrei myn oogen uit, en smeek, Ter dood toe afgepynt, en bleek, Dat my de Hemel redde uit Agars slaafsche banden.
Daar 't waare licht verzinkt, en 't blinde volk alom, Het oor aan droomen leent en snoode mensche vonden, O!
Kerk wat werd!
wat werd uw eer en naam geschonden!
Daar Mahomet zyn klaauw slaat in uw heiligdom.
Maar wat heil!
de kruisbanieren, Zyn by Offen neergeslagen, Hemel stut uw straf, en plaagen, Laat my 't booft des Keizers sieren!
Hier op werd onder een Maatgespel de Gordyn weder geslooten.
In de tweede vertooning Ziet men, na dat de Gordyn onder een Maatgespel geopent is, De Stad Offen, omringt van 't Kriste leger en tenten, geleid door Oostenryk.
Aan de zuydzy zietmen de Turken de Kristenen, aan de noordzyde Kristenen de Turken boeyen, mishandelen, &c. In 't midden Krygsgeweld.
Men telt koppen, Slaven om geld.
&c. Voor op, aan de zuidzy word de Graaf Tekkely gevangen weggevoert, en van de Turken bespot, rechtende hun Hooftstandaard op.
Aan de noordzy werd de zege der Venetiaanen vertoond; zittende Venetien!
op een troon; omringt van den Dogue, en Edellieden, tredende op Turkse Scheepsvlaggen, en Stedeschilden, staande aan haar zyde de Hadriatische Zee.
Leggende eenige Turken aan haar voeten.
Rondom haar branden toortzen.
Koron en Methone leggen verovert.
Men ziet wederzyds Spien uitzenden, arbeyden, en Slaven verkoopen.
De dubb'le ringmuur met zyn tooren binnewallen, En watersterkten werd op 't hevigste aangevallen, Een kogelhagel, en den donder van 't canon, Granaad, en bomb vervuld 't angstvallig hart, en ooren, De buskruid damp verdooft de glans der middagzon, De wapenkreet, en klank 't gekerm der menschen smooren.
Met aan- en uitval werd, en dag, en nacht gesleeten, De diepte en breedte van de stroom, en de aard gemeeten, Door myn en tegenmyn.
Wat ooit de krygskunst vond, Werd hier te werk gesteld.
Het werken, vechten, waaken Gaat weêrzyds onvermoeid, en stad, en leger rond; Om de eer der zege groot, on wis, en duur te maaken.
De buit en roem het wit eens dapp'ren oorlogshelds, En hoop van door verdienste in ampten op te steig'ren, Doed hier den Krygsman togt, noch bloedige aanval weig'ren.
Geen dood ontziende, in spyt van de armen des gewelds Men trekt voor koppen geld, voor slaven eigendommen, Voor legertekens lof, en pracht in wzapenpraal; Men leert krygslistelyk bedriegen, en vermommen, En 't weeke hert in 't eind veranderen in staal.
't Tooneel van dapperheid is hier wel opgerecht; Maar wie ziet noch de zege in 't einde van 't gevecht!
Graaf Tekkely het hoofd der muitende Hongaaren, Werd als verrader van der beider Keiz'ren magt, Versmaad, geboeid, ter straf naar 't Turkze hof gebragt, En strekt een spotspel voor Spahies, en Janitzaaren.
Dat leert vrywillig voor den Erfheer nederbukken.
Verraad, en oproer moet in 't einde altyd mislukken.
De Hadriatische Zee.
't Erbarmelyk gezucht van slaaven, en slaavinnen, Schynt op des hemels gunst in 't einde veld te winnen.
Venetiën, de Roe van Mahomets geslacht, Heeft reeds een groot gedeelte in haar geweld gebragt Van 't land, 't geen Kristenryk door 't zwaard zich eygen maakte, Toen Griek, en ongriek blyd hun valsch geloof verzaakte, En 't nieuwe Roma aan den Bosphorus gesticht, 't Romeinsche volk den glans deed zien van 't waare licht.
Zie daar Koron haar Kroon, en sterktens overgeven.
Methone smeeken om geboeid te mogen leeven.
Peloponesus, door de Atheense kryg vermaart, Krimpt voor de slaagen van 't Venetiaansche zwaard.
Zoo leeft Sint Markus Leeuw by Turkze nederlaagen, Zoo moet hy zee, en land van deeze pesten vaagen!
Zoo bloey' haar eed'le raad, en oude ridderschap, Tot zy der Turken glans met haare maan vertrap.
Het hert des grooten Heers, op deeze maare aan 't poop'len, Slaat met een doodsche schrik geheel Constantinop'len.
Hy recht de Hooststandaard voor zyne legerhut.
's Ryksopperste amptman, die zyn zetel onderstut, Gebied de Bassaas, en de mindere Vizieren En Beglerbegs hun volk in 't open veld te stieren, De Steden, Slooten, en de Grenzen ga te slaan, En d'Oostenryksche Zon te dooven door de Maan.
Hier op verschynen Schennis, en Moord, Zingende.
Wat land moet niet beeven, Daar wy ons begeven?
Nu zullen de Vaanen, Met blinkende Maanen, Den Adelaar fnuyken Of by haar doen duiken.
Daar na danzen de razernyen en valt de gordyn.
Onder een voorgaande Maatspel laat, in de Derde vertooning, Zich het voor Tooneel in den rouw zien.
Leggende veel gequetsten aan de eene, veel Grooten en Vorsten dood, en in kisten aan de andere zyde; betreurende beneven andere Spanje haare Grooten den Hertog van Vexar, en Sçalona, Duitsland den Vorst van Kourland, en de Graven yan Dona, Vrankryk Lavergne en Fontagne, Engeland hunne Grooten van Koninglyke huize.
Byde lyken ziet men lichten, wapenen, degenen, stormhoeden, sluiers, zommige op de kisten, zommige door de huisgenooten der overledene gedragen werdende.
Hier op zegt De Rouw.
Het oorlogs veld is vol van dood, en ongeval En legt de Helden op onzachte bedden neder.
Dat leert de krygsman, voor dees lang bevochte Wal, Die dood, gewond, of arm vaak keerd met droefheid weder.
Elk land betreurd de zyne, en roemt hun dapperheid.
Hun Grooten Spanjen, en de Duitschen hunne Graaven.
En Vrankryk de Adeldom van hoop en krygs beleid, Gantsch Engeland het bloed vol Konïnglyke gaven.
In Neerland tuigd met smert de Lamfer het geweld Der Helden zonder loon voor Offen neer geveld.
De rouw verschieddoek weg getrokken zynde, ziet men 't Leger der Christenen Offen, waar uit witte Vlaggen gostooken werden, overrompelen, ruineeren en staande op zommige plaetsen in den brand, gaande de moord alom in zwang.
Aan de Zuydzy ziet men de Soldaaten buid deelen.
Aan de Noord zy de Turkze Kerken in brand steeken, Slaaven verlossen, Vaandels dragen, Turksche Oversten, en aanzienlyke Burgers randzoeneren, plegende de gemeene Soldaaten allerley wreedheid om te weeten waar den schat verborgen is; blaakende, scheurende, en snydende zelf de lichamen der verwonnene op, om 't ingezwolge goud te vinden.
Des Keizers Adelaar valt by de klaaren dag, Op Offens Wallen aan, en plant den Roomschen vlag, Op Poort en Toorentrans: de donder uit Rondeelen, Weerd hem zo min, als schrik voor Mynen en Kasteelen.
Al 't Aardryk sidderd om de gruw'len die het ziet, En barst, en splyt, en stuift; de Zon ziet zelver niet Door damp, en wolken heen van Zwaavel en Salpeter.
Erbarmen kent men niet, men vecht, men vale, men weet'er Van vluchten, noch te rug te deinzen, daar de roof Hen noopt, en ouderdom noch kunne, noch geloof Leert spaaren; daar de wraak, en weêrwraak ingespannen, De legers aangehitst op het spits der Ottomannen.
De galm, daar Offen werd veroverd, vult de lucht, Met weê, en wraak, terwyl geen Turk den moord ontvlugt; Die gaande in arbeyd om hun nederlaag te baaren, D'almaaten, Serviërs, Slavoniërs, Bulgaaren, Walachers neerhoud; en op de openboezem zet Den kling van Oostenryk, die woedend zonder wet, De schaa betaalt zet van 't vernielen haarer landen: En dus haar eygendom breekt, uit de aardschvyands handen.
De gloed die in 't gezicht van Hertog Karel blaakt, En de yver die den Vorst van Bey'ren gaande maakt, Ontsteekt daar schoning in den storm 't klaroen doed steeken, En de eer van Brandenburg op 't heerlykste uit doed breeken, De Duitsche broeders, die al vechtende erm aan erm, Den dood verwachten, of verwinnen, schut, noch scherm Van hout, noch aard kan nu den stedeling meer dekken; Daar 't vliegend vaandel stormt, en stormende in komt trekken.
De krygsman past nu op zyn lyf, noch hoofdmans woord Te zeer op buit verhit en ongetemde moord.
De schennis gaat in zwang, de wraak doed gruw'len plegen, En recht en bilikheid hangt nu maar aan den deegen.
Men geeft al wat men heeft om boey, en dood te ontgaan, Daar steekt de Kristen, daar de Turk de huizen aan.
De zege scheidze, en laat de Roomsche benden weien In buit, in bloed, in schrik, in boeyen, en in schreyen.
Hier op zingt de Helderoem, Zoo schroomen.
De stroomen, Zoo dreunen de steden door klagen en zuchten Wanneer door den degen Een zege is verkregen, Die om wreedheid te plegen, Geen leed wil ontvluchten.
Na den zang word de gordyn onder krygsmaatspel geslooten.
In de vierde vertooning, Werd op het midden des Tooneels, verbeeld den Keizer Leopoldus, op een gelaurierde Zegetroon, in welks Opperdeel geleezen werd, Leopoldo Victori.
Voor zyn voeten leid Offen.
By hem staan de 7 Keurvorsten, beneffens welke zyn Majesteit en de Erf-Prins, de voornaamste krygsoversten als Lotteringen, Beieren, Souches, Picolomini, Schôning, Vaandels, Standaarden, en andere Zegetekens aanbrengende, en geleid werdende door Dapperheid, Vestingboukunst en Legertucht, verwelkomt.
Voor op aan de Zuid zyde ziet men de Christekerk bevryd van het Mahumeraansche juk, vreugd, welvaaren, en wysheidlelkandere omhelzen.
Aan de Noord zyde vertoonen zich met blydschap verloste Steden en Sterktens, als Gran, Nieuwhuzel, Novigrad, en Rievieren Raab, Sochus en andere.
Ter wederzyen van de Troon ziet men gevangene Turkze Oversten, Soldaaten, en misbaarmaakende Vrouwen, Kinderen van aanzien.
Boven de Troon daalen in een wolk geloof, hoop, en liefde.
Op de uiterste voorgrond staan Waarheid en Gerechtigheid, in 't midden Europe, voor deeze Oostenryk, met de tien Roomsche Ryks Kreytzen.
Allom is het Tooneel met vreugde lichten, zegetekenen, en meinen versiert.
De Faam Nedergedaald, spreekr.
De Kristewaereld leen' nu aan de faam haare ooren, Die 's Keizerskrygsgeluk, en dapperheid laat hooren, Die de eer van Oostenryk in 't openveld Trompet, Daar Offen door zyn magt, ten grond toe leid verplet, En 't heir van Mahomet uit Ongeren geslagen, Den valschen hoofd Propheet het ongeval loopt klagen.
Na Offen vruchteloos meêrmaals bestreden was Sints Sultan Soliman al 't landschap slelde in asch.
En uit Bulgariën in Servïen gebrooken, In Zevenbergen had den Standaard opgestooken, En in Hungarien deeze oude stad vermant; Wel eer herwonnen door den Keizer Ferdinand.
Stut de eerste Leopold dien zege van veel jaaren, En red zyn Ryksgrens uit het woeden der Barbaaren, Daar zyn beroemde magt in de Oorlog uitgeleert, Met vuur, en staal den Stad van Offen overheert, Die lang hertnekkig al 't geweld, en hinderlaagen, En gunst, en krygsverdrag op't stouste heeft afgeslagen, Nu stort in 't eynd de wraak, en lang gedreygde straf Op dit baldaadig rot, en sleeptze in 't schandlyk graf, Of brengtze in banden, om het zegefeest 't aanschouwen.
't Geen 't vrolyk Weenen in Kapel, en Hof zal houwen, En Rome vieren, daar op deeze maar de stoel Van Klemens leeven geeft in Stad, en Hof gewoel.
Zie daar de Majesteit den Heldenrey begroeten, Die 's Baslaas Hooft-standaard legt aan des Erf-Prins voeten.
De vyfde Karel van der Lotteringen bloed, De Vorst van Beyeren, vol deugd en oorlogsmoed, Held Picolomini en Schoning beide ervaaren, Als Souches, en Prins Hal in 't slachten der Barbaaren.
En wie noch meer den Turk in Buda heeft verplet, Of 't hulpheir tegenstond in de aanslag van 't ontzet, Elk geeft hy lof, en eer, terwyl de Maanbanieren, En schild, en legerbuit, en bloedige Laurieren De Zege melden, die de Hemel Rome schonk, Toen Offen afgemat in gloed, en bloed verzonk, En tegen oud, en jong onzoenlyk in gespannen, Een leger velde van zes duizend Ottomannen.
Wie noch de Kling ontquam, wacht omgevoerd ten spot Den dood, of boeyens op het Keizerlyk gebod.
Schep moed ô!
Oostenryk, en gy verheerde landen Verhoopt uw vryheid uit de zegenryke handen Des Roomschen Keizers die zoo vaak de aardschvyand sloeg, Uit Gran, uit Novigrad, en uit Nieuwheuzel joeg, Die vry als Sochus, en de Kaäb van hun keeten, Geen woorden weeten om hun blvdschap uit te meeten, Die slaande uit Stad in Stad, van Ryk tot Ryken voort, Aan 's waerelds weêrzydsche as met achting werd gehoord.
Europe in 't hert vernoegd, verlangt met zegezangen, En dankbaarheid den Vorst in haaren arm te ontfangen, Zyn naam en beeldenis te maalen, daar de tyd, 'T vergeeten, noch 't gebit der schaadelykste nyd, Niet magtig is, om iets van zynen Roem te deeren, Maar zwygt daar zy hem ziet grootdaadig Triumpheeren.
Waarheid.
My lust door Offens puin myn glorie weêr te baanen, Op Turksche Tempelen vol dwaaze afgodery, Mvn Zon te planten, in de plaats der halve Maanen: Zoo werpt het waare woord hunne Alkoran aan zy.
'k Wil met myn Dadeltak de helden gaan begroeten, Die streeden voor myn lof.
De Keizer in zyn Hof.
Om vrye Godsdienst zelfs gaan smeeken aan zyn voeten, Zoo werd geweetensdwang bepaald, Wyl Leopoldus zegenpraald.
Gerechtigheid.
Gelyk de aardschengel na het slaan der Erfvyanden Des Hemels, zegenryk door alle Kreitzen toog, Heft zich des Keizers naam op deze zege om hoog, En klinkt met roem, en vreugd door vyf paar stende landen, En deeld den Duitschen Kreyts zyn zegeningen toe, Zoo werd de Majesteit geen Burgerweldaad moe, Terwyl de nagalm klinkt, door al des waerelds deelen.
En de aanval ophoud van gezochte krygskraakeelen.
Daar op zingt Europe.
Zingt nu, zingt nu Duitsche Maagden, Onvervaard voor 't Turksche juk, 't Lang gewenschte krygs geluk, De ondergang van die u plaagden, Hoe uw Keizer neêr deed vallen, Budaas trotze Toorenwallen.
Na deeze zang danssen verloste Slaaven.
Daar op zingen eenige uit de tien Stenden.
Al wat dank, en eer kan geeven!
Komt den Roomschen Keizer toe, Eeuwig moet zyn nazaad leeven!
Tot der Turken strenge roe.
Vorsten, Helden, Hoofden, Vrinden, Nagebuuren groot en klêen, Die u tot zyn hulp liet vinden, Duitsland dankt u in 't gemeen: Wilt u onderling verbinden Zoo kont gy den Turk vertreên.
’t Nieuwsgierig AEGJE, DOOR A. BORMEESTER.
Wie in nieuwsgier’ge lust, lichtsinnig, haast te voet-was, Dien wees veeltijds het end, dat zijn begin niet goet-was.
t’AMSTERDAM, By Jacob Lescailje, Boekverkooper op de Middeldam, naast de Vismarkt.in ’t jaer 1664.
AAN ZEEKER VRIENT.
DIt stof is vande Zee als pik in brand gestooken, En heeft het lekker smout van Aegje fel doen kooken, PERSONAGIEN.
Aegje.