floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Offendentur enim quibus est equus, pater, si quid fricti ciceris probat, nucis emptor, Aquis accipiunt animis, donantve corona.
Horatius de arte poëtica.
Digitresl y AAN DEN HEER MR. JOAN JAKOB MAURICIUS, RECHTSGELEERDE.
Liev'ling van Astrée en 't Zanggodinnendom, Die door uw' Dingtaal streelt der Rechtsgeleerden ooren, die Febus zelfs vermaakt, daar hy in Pindus kooren, u, als zyn liefsten zoon, verheugt heet wellekom, Terwyl de vlugge Faam den roem uws naams alom, Den Kenren, tot sieraad der Poëzy, doet hooren, Die in deeze Eeuw byna gaat jammerlyk verlooren, Onteert door Rymelaars, met wild en zot gebroomen, dit Spél, 't geen u in 't zien en 't leezen kost behaagen, wordt met genegenheid, van my u opgedraagen, ten blyk hoe hoog ik u, en onze vriendschap acht.
Indien 't zo veel vermaak u, als voorheen, doet vinden, en gy my steeds als een' van uwe waardste Vrinden Waardeeren wilt, zie ik myn' harte wensch volbragt.
D'HUYBERT, hr.
van kruiningen.
Den 10e.
in October, 1714. jorréde.
Het blyspel, het eerste myner Dichtoefeningen, voor onwentert vyf jaren, in het licht gekoomen, breng ik hier ten twedemaal te voorschyn, doorgaans verbetert, van veele misslaagen, die er, uit onbedreevenheid in Taal en Tooneelkunde, ingesloopen waaren, gezuivert, en zo ver andert, dat het nu gevoeglyk voor een nieuw stukje zou kunnen doorgaan.
Om dat 'er reeds zo veele Spelen waaren, die den naam van Bedrog voerden, en die van DEN GEWAaNDEN ASTROLOGPIST, beter met de ontknoopine over een quam, heb ik 't dus genoemt, en voorrede.
En dien Tytel, schoon Onduitsch, verkoozen, om het te onderscheiden van KRISPYN STARREKYKER, eene ongeschikte, laffe, en talmende Beuzelgrol, daar dit stukje geene de minste overeenkomst mee heeft.
Verder heb ik het, hoewel f, blyspel geheeten, maar in een Bedraeten, op het voorbeeld der Franschen, die hunne stukken altoos Comedies noemen, laatende Farce en Farceur voor de Charlatans, die we onzen naam van Klucht, ook wel mogten overgeeven, te meer, dewyl, myus bedunkens, de twe substantiva van Klucht en Spél, niet gevoeglyk t'saamen kunnen gebragt worden.
't Geluk 't geen dit stukje gehad heeft, van, zo ruw en onbeschaaft als het was, niet te mishaagen, heeft.
my ized by Google VOORREDe.
My voornaamelyk lust gegeeven het in beter staat mede te deelen, en dus den Liefhebberen, die zo goed geweest zyn, van met toegeevendheid te oordeelen over t werk eens nieuwlings in de Poëzy, eenig.
Zins myne dankbaarheid te betoonen.
't geen my verder daar toe aangenoopt heeft, is, om dat het eene eeuwige vinding zynde, zo het eenigen tof verdient, die my alleen toe koomt, daar in tegendeel, door eene vertalling, hoe fraai ze weezen ma, niet veel eers in te leggen is, en een eigenmaaksel, als 'er maar iets goeds in gevonden wordt, altoos beter gedachten van een Dichter geeft, als de beste overzetting.
Dit heeft my ook doen besluiten, voortaan geen tyd meer te besteeden aan t vertaalen of verschikken van Fransche Tooneel stukjes, voorrede.
stukjes, maar zelfs een eigen werk voor den dag te brengen, waar toe de Heer Droste, in zyn fraai Gedicht aan de Tooneelpoeëten, voor zyne MARIAMNE te vinden, ons op deeze wys aanmaant Het moeit my, dat ik u veel arbeid zie besteeden, Om in uw moedertaal een Fransch Spél te verkleeden.
Wat lof hebt gy verdient, als het ten beste lukt, als dat gy heb den zin slaafachtig uit gedrukt?
De eer van de uitvinding wordt een ander toegeschreeven, gy hebt aan het Gedicht de schikking niet gegeeven.
Hoe geestig dat de knoop wart en wordt los gedaan, het is een anders werk, gy hebt geen deel daar aan.
Wat edelmoedige gevoelens daar in blinken, die visieres vOORREDe.
Die door het oor in 't hart van de toehoorders zinken, En door verwondering beweegen hun verstand, als opgetoogen, 't zyn geen vruchten van uw Land.
Het zyn voortbrengselen van ander mans gedachten Dies gy niets anders, voor uw moeite, hebt te wachten, als dat men zeggen zal, 't is taamelyk vertaalt, en zulks is al de prys, dien gy daar door behaalt.
Maar zo gy zelver durft een eigen maaksel schryven, dat een' geschiedenis verbeeldt in vyf Bedryven, Die nooit verhandelt is, of anders is vertoont, Dan moogt gy blyken doen, wat eens in u woont.
Die kennis is te bekoomen door 't naauwkeurig leezen en bestudeeren van VOORREDe.
van Aristoteles, Horatius, en des preaux Dichtkunsten, La Pratique du Theatre en Le Terence justifié van den Abt Hédelin, Corneilles, Molieres, en Racines werken, Gebruik en Misbruik des Tooneels van den Heer Pels, nevens andere stukken van fraaije vernuften.
Maar, niet door, met een dolle drift, zonder in Taalen of Tooneelkunde ervaaren te zyn, in Treur als Blyspel, voort te brengen, waar door ons Tooneel daagelyks ontcert, en in zulk eene verachting gebragt wordt, dat zich byna ieder in beeldt, dat onze Poëeten niet bequaam zyn om zelfs iets te maaken, maar alleen, als Papegadien, and're naklappen kunnen. 't geen veel tyds, door de onkunde en groove misslagen der verwaande Berymers, nog zo elendig geschiedt, dat alles wat in 't Fransch vertaalt wordt.
't Fransch aaghenaam en geestig is, onverstaanlyk, belachlyk, en walglyk in onze taal voorkoomt.
Men beelde zich, uit het bovengemelde, echter niet in, dat ik, met het Fransch Journal Literaire, zou willen staande houden, dat er geene goede eigene vindingen of vertaalingen in t Neërduitsch zouden zyn, en niemant, tot nog toe, getracht heeft Moliere naa te volgen.
Neen, gantsch niet, het tegendeel vindt men in de nooit volpreezene werken van het Kunstgenootschap NIL VOLENTIBUS ARDUUM, in de eigene vin dingen, zo Treur als Blyspelen, van den Heer Droste, die van den Heer Boon, verscheidene Spélen van Dr. Bernage, Lingelbach, en andere, te veel om hier op te noemen, die noeg bewyzen, dat de Hollanders zo onbetrouwen.
Zy de maanden Januari en Februari, 1714.
VOORREDe.
Onkundig in het Tooneel niet zyn, noch hunne Blyspélen, gelyk de Berispers voorgeeven, Tabaryns of Quakzaivers Kluchten gelyken, die eerlyke Vrouwen niet zonder schaamte kunnen zien.
De Fournalisten hebben waarschynelyk, met een vooroordeel ingenomen, hier vonnis gevelt, zonder de zaaken onderzocht te hebben, en 't blykt uit verscheidene plaatsen hunner aanmerkingen over de Nederduitsche Dichtkunst, dat die Heeren niet zeer in onze Poëzy, noch 't geen daar over geschreeven is, ervaaren zyn, want anders zouden ze 'er zekerlyk op eene heel andere wys van geoordeelen, en onder andere niet gezegt hebben, dat niemant onzer Dichteren, dan alleen Kats, dien ze voor een Fenix uitkryten, de snyding in de vaerzen waargenomen, en het enjambeeren, of overspringen gemyd heeft.
't geen ik, als eene volslaagene on waarheid, durf tegenspreeken, lyk ook hun gezeg.
Dat men hier te Lande, Vondels Spélen tegen die van Corneille en Racine durft stellen, dat al zo valsch en ongegrond is, als het eerste, dewyl geen hollander, die eenig verstand of kennis van het Tooneel en de Dichtkunst heeft, ooit zulk eene ongerymdheid zou staande houden.
Eenige hunner Aanmerkingen op sommige van Vondels Spélen, waar van ze nogtans te onrecht, de by hem zelfs verworpene stukken, Jeruzalem verwoest en 't Pascha, aantasten, zyn echter niet te mispryzen, schoon daar in, 't geen ze vooral, zo zy des niet onkundig waaren, had den behooren te doen, niet een woord gerept wordt van de Tooneelwetten, waar tegens nogtans die Dichter langer duurig zondigt, zo dat het blykt, dat 't geen woord gerept wordt.
Nu hy niets geweeten heeft van de eenheid van tyd, plaats, en geschiedeniis, nevens andere regels, die, voornaamelyk in een Treurspel, moeten ia vaargenomen worden.
Doch als men di aan den anderen kant weder aanmerkt, welke regels Vondel volgde, in wath tyd hy geschreeven heeft, en dat toen on de Fransche Tooneelstukken zelfs nog zeer en onbeschaaft voor den daer quamen, kan men ligtelyk verscheidene zyner fouten inschikken, die op veele plaatsen, door verheevene gedachten en schoone Vaerzen, ruim geboet worden.
Verscheidene dingen, die ik nog e over hunne zo genaamde Reflexions sur, poësieHollandoise, en 't oordeel, dat geen over ze eenige van Vondels andere Dichtwerken vellen, zou kunnen zeggen, stel ik uit tot nader gelegenheid, voorneemens zynde dat ik dezende.
kunstig Werkje, 't geen overal, tot zelfs in Engeland toe, zo hoog gepreezen wordt, dan naauwkeurig te onderzoeken, en aan te toonen, dat hunne meeste aanmerkingen toets noch proef houden kunnen, en zy, om met hunne eigene woorden te spreeken, andere bewysen voor den dag moeten brengen om my te overtuigen, dat ze in Taal-Dicht en Tooneelkunde niet onervaaren zyn, en door t'leezen van onze voornaamste Dichters, daar ze nogtans by na niets van schynen te weeten, zich in staat bevinden om over de Nederduitsche Poëzy zo meesterlyk te oordeelen, 't geen ondertusschen niet als met de uiterste verontwaardiging kan aangezien worden.
Eer ik deeze Voorrede eindig, valt 'er nog een voord te melden over zeeker.
Rym, als, hoort op behoort, gring op gering, saffieren op staffieren, en diergelyke, 't geen ik met voordacht in dit stukje gebragt en mynen Vrienden aangeraaden heb, dewyl ik niet zien kan waar om men 'er tegen, en op zulk eene onnodige vittery gestelt is, daar de Franschen, die zekerlyk beter rymen als wy, en van wie we bekennen moeten die kunst meest geleert te hebben, 'er zich altoos van bedienen.
Verscheidene voorbeelden vindt men er ook van in Hoofd, Vondel, Huigens, Westerbaan, en andere, zo dat het my belachlyk voorkoomt, dat nu onze Rymers, die daagelyks zulk een onnoemelyk getal groove misslagen hebben, wyzer villen zyn, dan Dichters, daar hunne voortbrengsels zo veel naar gelyken, als Aapen naar Menschen.
Zed by google vertooners.
TEEVWIs, vryer van Brechtje.
KEES, verliest op Niesje.
BRECHTIE, verliest op teeuwis.
PLEUNTje, buurvrouw van Jan. melis, verlieft op Brechtje.
Jan, vader van Brechtje, Niesje, en Pietje.
TYS, vader van Melis.
Jaap, vryer van Niesje.
NIEsje, verlieft op Jaap.
PIETJE, zoontje van Jan. EERSTE bedryf.
Twede boeren en boerinnen.
Danssende en speelende.
GEVOLG VAN HEIDENs ÉN HEDINNEN.
Het tooneel verbeeldt een' Weg, voor het huis van Jan, by het dorp amstelveen.
De geschiedenis van het Blyspél begint s namid dags ten vyf, en eindigt na zes uuren, in Wintertyd.
ed by Google Pag.
DE GEWAANDE ASTRCLOGISI BLTSPEL.
TEeuwis, kees.
Oor Krelisneef, of jy wat praet, myn' liefde is in ien slechten staet.
'k zeg nog, 'k zel Jan nooit zo ver brengen, dat hy ons hylik zel gehengen, want hy's zo koppig as ien stier.
Ik zat lest iens by onze Knier.
Daer hy ook was, ik sprak, Jan Gyzen, hoe, myn om Melis of te wyzen?
Het hy meer goed, myn goeije man Denk, dat ik 't ook haest winnen kan. Maer hy zei, hoor, 'k zeg je, as veurdeezen, dat Brechtje nooit jouw wyf zel weezen, en ik verstae ook niet, dat jy Heur langer brust mit jouw gevry, Want Melis zel 'er haest mee trouwen.
Nou wou ik 't zo wel zien te brouwen, Dat ik zen Dochter hum ontnam, ze heit me lief, dat zoete lam.
KBES.
Degewaandekees.
Je most 'er zien in 't hooi te krygen, en dan... de rest zel ik maer zwygen.
Ik heb heur dat al veureleid, maer 't is ien' eerelyke meid, ze wil dat werk niet hezerdeeren.
Zie dan den ouwen paei te scheeren Deur t iene koddig loopje, of t aër, want hoe raek je aërs iens an mekaër?
Ik wou zo wel iets raers beginnen, maer wat ik ook leg te verzinnen, ik vind niets dat me dienstig is.
Probeer maer, raekt het niet, 't is mis, je zelt het meisje nog wel krygen.
Maer hoor, ik ken je ook niet verzwygen, hoe Brechtjes zus men hiele hart Beroert het, en in min verwart, maer zy.
Daer onder guntse boomen, Zie k Pleuntje mit men Brechtje koomen, ze hebben ons daer al exien.
Gut, teeuw, dat s goed!
ze zyn allien.
BRECHtje, teeuwis PLEuntje, kees.
BRECHtje.
Ch teeuwis, k bid je, gae toch stappen, en laet men Vaer ons niet betrappen, want... karel.
Want zo hy jou hier by me ziet.
As ik jouw byzyn maer geniet, lieve Brechtje, wil ik alle plaegen, en t zwaerste leed, gewillig draegen, al raektte ik er ook onder dood.
Wel ik beken, jouw liefde is groot!
Indien je moet mit Melis trouwen, zal ik hum t mes in t wambuis douwen, want zie, ik bin as disperaet.
Wat zyn we 'er slecht an!
KEBS.
Stil, 'k weet raed, Wilt maer je zelf niet langer quellen, ik mien iets in het werk te stellen, Dat jou van Melis zel ontslaen.
Dat s goed, maer laet ons iens verstaen, hoe jy dat werk toch an woudt leggen.
Ik zel je dat daer nae wel zeggen, 'k Moet eerst mit teeuwis alles klaer Gaen maeken kom, kom, gaen we maer.
TEBUWIs.
Maer, kees.
Deur t geen ik heb verzonnen, Wort ligtelyk heur Vaer ewonnen, hy s toch vol ligtgeloo vigheid En om ien haeverstroo verleid, as hy op geld en goed mag hoopen.
O, 'k zel die kool hum wel verkoopen!
Maer à propos, daer gunts in 't veld zyn Heijens, die ons, veur wat geld, wis in dit werk meë helpen zellen.
Kom gaen we om het heur voor te stellen, en laet myn vorder maer betiën.
Je zelt het alles flus wel zien.
Hoor teeuwis, k wil het liefst wel waegen, maer wil je toch veurzigtig draegen Men vaer is slim, al is hy oud, Zie, daerom maek het niet te bout.
Want as t mislukt, zyn we verlooren.
We zellen hum dat gat wel booren.
Nou, 't gaet je wel, myn schoonste kind.
PLEUNTJE, BRECHtje.
'k Ien, dat jelui mekaer bezint!
Maer wil me nou iens recht verklaeren, Waerom je wilt mit Teeuwis paeren, En niet mit Melis?
't is ien vent Recht op zen kooten, en hy ken 't veul beter, as jouw Teeuwis, stellen.
Hoor toe, ik zel t je gaen vertellen.
Al sints twie jaer, of langer tyd, het Teeuwis myn hiel trouw evryd, en dus men hart zo inekreegen, Dat Melis nooit me zel beweegen, t Verveelt me, al wat ik van hem hoor, hy praet gelyk ien rechte Door, in t kort, hy lykt in al s wel quastig, en astrologist.
En zen gevry valt myn hiel lastig.
Doch teeuwis is ien ander quant, Die het meër gaeven en verstand, Jae op myn hart zo veul vermoogen, dat k alles van hum zou gedoogen.
'k heb hum belooft, hoe dat men Vaer, Deur vloeken, tieren, of gebaer, mit Melis 't hylik voort wil zetten, dat ik het altyd zel beletten.
Nou weet je hoe 't hier is estelt.
'k stae as verstomt om 't geen je meldt.
'k Beken, je mint jouw Teeuwtje magtig!
De liefde, weet je, is wonder krachtig.
Ei zie, daer gunts komt Melis an.
BRECHTIE.
Die gek!
hoe raek ik 'er nog van?
MELIS, BRECHtje, PLEUNTje.
Ik groet je, schoone en uitgeleezen, maar hoe je lykt versteurt te weezen?
Ei lieve Brechtje, loop niet weg, en hoor ten minste wat ik zeg.
Loop heenen, zoek nae jouws gelyken, daer men je zoeter an wil kyken.
Wel dat bin jy, men lieve meid, die vaer het me ommers toeezeid, Dat hy je tot men vrouw zou maeken, daerom, wil maer die stuursheid staeken.
'k heb je zo lief, myn schoonste schat!
En ik jou gantsch niet.
Ben ik van boven en van onder niet wel estelt, dat dunkt me wonder.
Waer faelt het an, schort me dan iet?
Wat vraeg je myn, ik weet het niet.
Kedaer, 'k wil toch niet mit jou trouwen, Of wees verzekert, 't zel je rouwen.
maer je scheert me vast.
BRECHtj.
'k zeg, dat je me niet an en tast.
Je mient het ommers niet, myn bekje, je steekt den draek er mee.
Hoe trek je!
Laet los, wel hoe, wat wil je doen?
Kom geef jy myn maer iens ien zoen, we zellen dan de rest wel stellen.
BRACHtje.
Je legt zo om ien zoen te lellen, Daer heb je er ien, vlak veur je bek.
Wel Brechtje, hoe, je wordt niet gek?
Slae jy den knecht, in stee van zoenen?
Ik zel hum nog wel anders boenen, zo hy me niet mit vrede laet.
—— PLEUNT ASTROLOGIST.
Wat s daer toch an, myn lieve maet?
Ken jy gien merrislag verdraegen?
Ik zel zo an je Vaer gaen klaegen.
'k beloof je, dat ik maeken zel.... brachtje.
Doe maer je best, is 't dan niet wel?
Jae, jae, je meugt wel veur me schroomen, denk vry... maer ik zie Jan daer koomen.
JAN, melis, BRECHtje, PLEUNTje, JAN. zo, men kinders, vry maer voort, je ziet zo vrind'lyk as het hoort.
Indien 't je Vaer niet komt te stuiten, hoop ik je hylik nog te sluiten, Van deuzen dag.
Wel, Jan, dat s goed, maer lykwel heb ik quaeje moed, jouw dochter Brechtje wil t niet stemmen, en zonder heur, ken t werk niet klemmen, al quaemen wy al over ien.
Jan. laet jy me daer maer meê betien, ze moet heur naer men wil wel voegen.
Ik zel je daer niet in vernoegen, al sloeg je me hartstukke dood.
Jan. je zelt men zin doen!
Ho, gien nood!
Jan. jae, jae, we zellen jou wel dwingen, en flusjes fynder leeren zingen.
BRECHtje, in t weggaan, tegens PLEUNTje.
Gaen wy maer heenen moër.
JAN, melis.
Jan. de meid is jouw, of k bin gien boer met eere, kyk, ze mag wat praeten, maer wil de zorg op myn slechts laeten, ze is haestig, doch het duurt niet lang.
Maer, melis, wat schort je an je wang?
Of heb je kiespyn ook ekreegen?
'k geloof van jae, want onderwegen, viel 'er, deur 't kouwe en windrig weezer, ien zinking op, 't doet me puur zeer.
Jan. waer of je Vaer 'er zo lang mag blyven?
Hy s maer ien paerd in t land gaen dryven, en komt zo voort.
JAN. ik zie hum al.
'k Vrees maer veur Brechtje.
Jan. niemendal, ze zel je wyf zyn in drie weeken, of k zel heur arm en bienen breeken.
Digitized by google astrologist.
TYS, JAN, melis.
Myn dag Jan Gyzen, wel hoe gaet Het al?
Jan. nog in ien goeijen staet, Tys Tysse, is t mit jou van s gelyken?
K hoef nae gien Dokter om te kyken, want kost en drank smaekt me nog wel, en k barst van vet schier uit men vel.
Jan. dat s goed.
Maer nou tot onze zaeken.
Laet zien, hoe dat we t zellen maeken.
TYS, tegen MELIS.
Laet jy ons hier nou wat by ien, en gae terwyl je maer verklien.
'k groet je Jan, en jou ook Vaertje, ei maek toch ras ons tot ien Paertje.
Wees maer gerust, ik volg je voort.
En sluit terstond mit Jan 't akkoort.
TYS, JAN.
Kom, beste maet, laet ons mit zinnen, Gelyk t behoort, ons werk beginnen.
Je weet wat Melis hebben zel. jae, jae, en dat is zo hiel wel.
Wat mien jy nou an Brecht te geeven, want zie, ze moeten kennen leeven?
Jan. Hoor Tys, recht uitezeid, daer kan zo veul, veur onze Brecht, niet van, as jy je zeun geeft, k wil niet liegen, noch zock ook niemant te bedriegen.
'k geef maer zes koeijen mit ien paerd, en dan ien bed, wel tien pond waerd, wat huisraed heit zy ook te wachten.
1 ys.
Neen, melis moet nae meerder trachten.
O, is te luttik, neen, by get!
Jan. wie ken meer geeven, as hy het?
Maer hoor, om dat 'k jou graeg mag lyen, en Teeuwis, die 'er ook komt vryen, Heur niet wil geeven, zel 'k ien kos 'er by doen, dan ken 't hiel wel toe.
Wat zeg, je, is.
't nou niet destig mantje?
Trs.
Neen, 't is te weinig, zeper, jantje.
Om kort te gaen, geef 'er nog ien.
Neen, neen, dat schut ik Tys maet, 'k mien, kon teeuwis heur zo maer bekoomen, dat hy zo lang niet zou staen droomen.
Slae toe de koop, wat stae je en ziet?
Want anders krygt 'er melis niet.
Nou lustig, doe de borst gien hinder.
Neen, nog ien koe, ik doe 't niet minder.
JAN. ASTROLOGIST.
Jan. bedenk je wel vriend Tys.
Txs.
Ly meê.
Jan. kom, 't mag nou deurgaen met de vreet.
Ik wensch 't hum tot geluk mag strekken.
Wanneer zel men de zaek voltrekken?
Jan. van aevond nog.
Ik bin te vreen, En gae zo voort nag amsterveen, het zeggen an den Sekretaeris.
Maek jy nou maer, dat alles klaer is.
Kees, tzy, JAN, jaap.
Ik hier de vrienden by mekaer.
Waar, is het hylik nou haest klaer?
Ten naesten by.
Ik groet je vrinden.
JAN, tegen Tys.
Maek staet, dat je alles reë zelt vinden.
Kees, jaap.
Gae maer heen, maer as ik strak jou, in dat snaekerige pak, van Melis zo wat zel doen hooren, zel hy jou niet zo zeer bekooren.
Wat dunkt je, zel het niet wel gaen?
Jae toch, maer kees.
Moet je iets doen verstaen, waer in je me as ien vrind moet raeden.
Zeg op maer.
'k bin mit min belaeden.
Jy mint dan meê?
Maer woont ze in t Durp, of woont ze in Stee, die in jou heit dat vuur ontstooken?
Je hebt heur meenigmael esprooken Gut, jaep!
't is zulk ien zoete meid.
Zo mooi en vol bekoorlykheid, Dat ik t je onmeuglyk uit ken leggen.
Maer wil me toch heur naem iens zeggen, kees.
't is Brechtjes zuster, dat je 't vat, die ik graeg in men armen had.
Jae zeker!
Ze het nooit eweeten, dat 'k bin op heur mit min bezeeten, daerom wou ik wel, beste maet, dat jy me mit goet raed, en daed, Woudt bystaen, 'k zel 't je wel beloonen.
Ik wil je graeg myn hulp betoonen, maer, e, saet, aSTROLOGIST.
Maer, zeg me iens hoe je 't hebben woudt?
Dat jy heur dus anspreeken zoudt, hoor Niesje ik moet je kenbaer maeken, hoe krelis is gehiel an t blaeken, om jouw schoone oogjes, en graeg jou, as Bruidtje, in de armen drukken wou.
Je meugt hum vry het jaewoord geeven, hy zel je trouw zyn, al zen leeven.
Maer zie, daer komt ze zelv' juist an, nou quyt je dapper, as ien man.
ELfde tooneel, nietje, kees, jaaf.
Wel jaep en kees, zo by malkander?
We praeten wat van 't ien en 't ander, En van ien werk dat Jaep jou zel want ik stel Bekent gaen maeken, de zaek hiel in zen handen.
O....
Wat maek je haest, zeg myn de reden Van jouw gesprek iens.
'k heb gien tyd.
Dag Niesje en jaep.
Nou toon je vlyt.
NIEsje, jaap.
Wat heit de borst an jou bevoolen?
Hy mint je, en brandt as hiete koolen, om jouw gezigt.
Hy zeit, dat jy zen hart gebiedt, En bad me jou, veur hum, te smeeken.
Hy heit den regten an gaen spreeken, waerom komt hy niet zelf?
die gek Beveelt hier an den hond het spek.
Laet ons maer van dien quibus zaeken Stilzwygen, wyl zy ons niet raeken.
Wees maer gerust, ik ken jouw min En heb je ook lief mit hart en zin.
Die woorden doen me 't hart opspringen.
Ik hou van gien veranderingen Maer die ik min, blyf ik getrouw.
Ien kus daer op, anstaende Vrouw.
Hoor, 'k moet je zo iets raers vertellen, Dat Kees voor Teeuwis gaet bestellen, maer stil, wat hoor 'k daer veur gedruis?
Je vaer'er komt gunder uit den huis Mit astrologist.
13 mit brechtje.
ik begin te schroomen!
Hoe maek ik 't om 'er in te koomen?
As hy hier veur is, sluip an in.
Ik volg je strak, is 't met je zin, zeg, niesje?
Jae, maer hoor hum raezen!
AAP.. laet hy je daer niet deur verbaezen.
En wil maer wat ter zyde gaen, zo ziet hy jou niet by me staen.
JAN, BRECHtje, jaap, en nietje verzyde.
JAN. op vry, of k zel je beestig klouwen.
Ik vraeg, wil ry mit Melis trouwen?
Jan. dat's ien vuli farsden!
Zie vaer, ik zel het toch niet doen.
Ik wou me liever laeten vilien.
'k word raeaend doi!
... brachtje.
Degewaandebrachtje.
Jae, jae, poephillen!
Jan.... trouw melis zeg ik.
BRECHt ja.
Teeuwis, vaer.
JAN. trouw melis.
Jan. wel kedaer,.
Ik zel t je nou nog iens maer vraegen.
Wel vaer, ken hy je zo behaegen.
Zo trouw hùm zelver.
Jan. dat s ien zwyn!
Jy steekt dan nog den draek mit myn!
'k zel jou die parten wel beletten.
Kom, k moet je de ooren reis verzetten.
Ben jy daer Pleuutje, och stae me by!
Terwyl Pleuntje op het tooneel koomt, sluipen Jaop en Niesje stil in huis.
JAN, BRECHtje, PLEUNTje.
Jan. 'k heb zulk ien leeven mit die pry, dat 'k van ontsteldheid niet ken spreeken, maer, 'k zel heur booze kop wel breeken.
'k ben astrologist.
'k beloof je veugel, dat ik jou... brachtje.
Vaer, daer je weet, dat ik niet hou Van Melis, wil je me zo dwingen.
Nou jan buur, hoor, jy moet die dingen Zo hart niet dryven, 't spreekwoord zeit, men dwingt gien kind mit hardigheid.
Jy, Brechtje, wees ook wat veurzigtig.
Maer, teuntje buur, ien zaek zo wigtig, Dient mit beraed edaen, wel jae, want na de trouw, komt klagt te spae.
Hoe fyn ken nou die kronje zingen!
Ze het schier me uit men vel doen springen, en daerom kreeg ze bynae klop.
Hoor Jan, neem dat zo quaed niet op, Ze zel hier nae heur beter voegen, maer geef er nou ook wat genoegen, en stel het hylik nog wat uit, zo wordt ze ligter Melis bruid.
Jan. wil ze mit teeuwis myn niet plaegen, zo zel k heur op myn handen draegen.
Maer, Pleuntje, kyk, wat volk komt daer?
JAN. is het waer?
PLEUNYje.
Dat volk weet ieder van te vooren te zeggen, wat hum is beschooren, ook of hy lukkig weezen zal, Of ongelukkig.
Dat s hiel wel, maer, gaet het zeker?
Zonder faelen, als men ze er maer veur wil betaelen, ze hebben wonder veul verstand, En zien het alles in je hand.
Je kent het ook wel iens bezoeken.
Jan. wat zeg je!
ik zel me ook dan verkloeken, En laeten in men hand iens zien, Of me ook wat wonders zel geschién.
EERSTE en TWEDE bedryf, Gevolg van Heidens en Heidinnen, met rinkelbommen, zingende en danssende, JAN, PLEUNTJE, BRECHtje.
Jan. wel zo, wel zo, dat mag ik hooren!
EERSTE vrouw.
Jan. wel wis, maer, zeg je iens goed geluk.
Twede hemel.
We durven niet.
Hoe, welken nuk?
We zellen je niet gaen verklappen.
De schout zel je ook hier niet betrappen.
EER gle ASTROLOGIST.
Geef my je hand dan, en met een, een kruisten penning.
Dat s mit reën.
HEiDIN.
EERSTE sints ruim tien jaaren.
Jouw vrouw is dood, de een zel paaren, je hebt drie kinders, en ze wil.