floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Verleent dien man die eer, en deugd betracht, zo lang hy leeft, uw zegen, die uyt, en van u daalt gelijk een zomerreegen, omheynt hem met uw gunst, en onwaardeerlijk licht.
ADOLFUS.
Hoe tintelde de min in haar verliest gezicht, wanneer ik aan haar roode wangen Van min gelijk een doo bleef hangen, en 't zoet der min van haafen mond Recht smaakte, hemel!
nooit zal die tijd nogh stond, En zoete vreugden my begeeven.
't Herdenken aan dien vreugd, doet 't heuglijk zoet herleeven.
Die kusjes, die zy my, wanneer myne eene hand Haar boezem raakte, gaf, wierd ik als opgenomen En kost myn driften naauwlijks tomen Terwijl t verstand, door min, en liefde was aan brand.
ziels prinçes.
Eenen briev uyt zynen zak haalende leest den zelven, hoe zoet stelt hy de min voor oogen, jan.
De schoonheid van zijn lief die heeft alleen vermoogen op hem.
Is zy dan schoon?
Jan. ik kan geen schoonder beeld, ze is wel gemaakt van leën, uytmuntende in haar zeeden, hem destig opgevoed, bevallig in haar reeden, wanneer haar boezem, half ondekt, de Paerlen streelt, die om haar blanken hals tot çieraad zijn gehangen, zo is geen mensch, die haar aanschouwt of ziet, in staat, te ontkennen zijne drift, tot 't zoete mins verlangen, voor haar aanbidd'lijkheyd, of lachchende gelaat, want zy, als zy haar oog, met haar vergooden straalen, 'gevolgd van achtbaarheyd, doed op, of nederdaalen, 't staat ieder een door haar gezicht ontzet, en beeft.
Maar hy, schoon zy geen geld, maar groote deugden heeft, bemint, en kust, en streelt haar zeeden, en zal, in weerwil van die haat, haer trouwen, en geswooren eeden nooit breeken op zijns Broeders raad.
Hy trouwt de deugd?
Dat zal men zelden vinden in deeze waereld, want het geld doet liefde binden.
'waar thans geen schatten zijn, daar komt geen regte min, 'noch rust, noeh lust, noch deugd, noch zuyv're hartstogt in, 't Jufferschap, die niet van ronde gooden verzien zijn, bleek, en geel, en dootsch zien in 't gezicht, 'om dat 'er niemand komt, die haar tot byslaap nooden.
Waar Jan daar schatten zijn daar is de min gesticht, want geldzucht voerd alom den koninglijken Zetel.
De trotse hoovaardy, heel prachtig en vermetel, is steeds maar trachtende na geld, en grooten staat.
En trapt de deugd, en eer met voeten weg, en haat die geen, die om de deugd vast werken dat zy zweeten.
Door geldzuchtblijft nu naam, geslacht, en eer vergeeten.
't is waar gy hebt gelijk, en schijnt al hoog geleerd, en streelt hoe langs hoe meer mijn' zinnen.
Wat liefde of uw' herssens deert?
JAN. digitized by Google GELDZOeker.
die zal ik u binnen wel zeggen.
wilje meede ik gaa.
ADOLFUS, den Briev in zynen zak steekende.
D'le briev is heel bevrucht van ongenaet.
Ach hemelsche prinses!
eer Febus zyne Paarden Na dezen uytspant en zijn glanssen over de aarden Gespreyd heeft, zullenwe, ach!
Aan een gestrengelt zijn, of schoon mijn Broeder vloekt, en stampvoet, hy zal mijn, Die reeds al mondig ben, o spijt!
Niet weederhouwen, die geen geld en heeft, maar die ik min, te trouwen.
Geen geldzucht, maar de deugd maakt dat mijn liefde groeit.
Een vrekaard, en het geld zijn in mijn ziel verfoeit.
De hemel die verbant de geldzucht uyt mijn zinnen, en al wat gierigheyd gelijkt.
Hy is, die 't zoeste zoet, in rust, van 't Echte minnen Genieten mag, naar mijn verstand, genoeg verrijkt.
Eynde van het eerste Bedrijf.
El Dijsinres voo 15 de bedroogen 16 weede bedryf.
KLAARE, sofia.
KLAARE.
Neen, neen, ik zou 't niet doen, 't is nu een' maand geleeden, dat ik u uytstel gaf.
Wel foei gebruykt doch reeden, ik ben eene arme sloof, en heb mijn geld van doen.
't is schande voor een' mensch als gy, die van fatsoen Wil zijn, een' vrouw als my, na 't geld te laaten loopen.
Als ik het geld ontbeer, kan ik geen eeten koopen.
Of meenje schijt Juffrouw, dat ik ook ieder een uytzuypen wil als gy?
ik zweerje wel van neen.
Al ben ik arm, nochtans zo zijn my deze handen Bevrydsters van mijn' schuld, en zorgsters voor mijn tanden, 'k Wil in uw' staat niet zijn, hoe poover dat ik ben.
Nouw voddemoer mijn geld, ik bid je rep.... sofia.
Ik ken Uw nu niet helpen, want.
Ik wil niet langer wachten.
Hoor klaartje buur, ik zal van deezen dag nog trachten u 't geld, dat gy van my moet hebben, tot een duyt Te geeven.
Hoor juffrouw, uw heel geloof is uyt.
Je zult me nu voortaan niet door jouw praat beleezen.
Ik gaa hier niet van daan of t geld dat moet er wezen Zo aanstonds, of ik scheur die slenter van je gat.
't is voorwaar geen groote schat Wel Klaartje schaamje, dat ik u schuldig ben.
Klaa by Google GELDZOeker.
1 KLAARE.
Wie heeft ooit van zijn leeven noch zinneloozer praat, en reeden tuangehoord?
Het is geen schat, zeyt zy.
Hoor Klaartje met een woord, wanneer ik plaaten had ik zou ze daadlijk geeven.
Wel zie, indien je niet.
... sofia.
Hoe nouw, ik staa en beef.
Wat beeven, geef mijn geld.
Ik zweer zo waar ik leef... KLAARE.
O al dat teemen kan my zeker niet behaagen, maar geld of anders krijgje slagen.
Ik schietje daadlijk in t gezicht.
Wel klaartje zijt gy afgericht Tot bulderen, ik bid bedaar jouw gramme zinnen, want met uw hevigheyd zult gy doch niets verwinnen Op mijn gemoed, gy weet, hoe ligt ik altereer.
Wel zoudt gy kladdegat niet schrikken, wel hoe teer En zachjes flodder, moet ik u om 't geld aanspreeken?
Jy altereeren, welke streeken Wilt gy gebruyken, om door schijn My te bedotten.
Neen 't is fijn.
Wat zel jy uyt je gat nog douwen?
Zie daar voor t laast, ik wil mijn geld, de drommel zal de kaars aërs houwen.
Impertinente.
Al weer ontsteld.
Wie zou niet door uw schrikk'lijk kijven, dogtize ty coogle ontstellen.
Wel k word dul, ontstellen, geef my schijven.
Ai my.
Noch zachter kind.
Hebt gy gelegentheyd Mejuffer, deezen dag, die kleyne en oude zonde Te lossen.
Ja, met hart en ziel indien ik konde, maar kracht van geld ontbreekt my, als ik heb gezeyd.
Indien ik iets vermag op u, wil my niet drukken Door hartig maanen, want een recks van ongelukken Beknelt mijn hart, met angst en wee, zo zeer, dat ik Geen' dag, nog uur bevrijd kan zijn van vreeze of schrik.
't Verlangen, dat ik heb, om u te vergenoegen, Is grooter als gy denkt, ik moet in angstig zwoegen, Gepaard met snoo practijk, Heer Karel, als gy weet, Verleyden, en in schijn van zoete liefde ontvangen, Op dat hy eyndelijk, tot voedtzel van mijn zweet, In 't uytgespannen net blijft hangen.
't is waar ik hoopte noch, als gy Heer Karel, door bedroch, Bekoomen hadt, van 't aas te smullen, Mijn' dunnebiers buykje op te vullen Met goed gebraad, en lekk'ren wijn, Maar naar ik hoor zal dat niet zijn.
't is al te lang geleeden.
Sofia Hy zwoer my gist'ren noch met honderd duyzend eeden Terwijl hy als een doot van liefde aan deezen mond Bleef hangen, dat het waerelds rond Eer in een bergmetaal of steenen klip verand'ren Of smelten zou, door 't vuur des lichts, als wasch in één, dan Digitized by Google GELDZOeker.
Dan dat hy zijn genegentheën Zou snuyken, zo zijn wy gescheyden van elkand'ren.
CLAARE.
Ik vrees dat u uws vaders vlucht Veel schaade zijn zal, en... sofia.
Ach klaartje lief, ik zucht, Beweenende mijn ramp, zijn vluchten zal my schaade Omtrent mijn trouwen zijn.
Hoe zeer dat ik hem raade Of badt, of smeekten om verblijf Gaf hy gehoor, maar bleef ontaard, en hart, en stijf En riep, vaar wel, vaar wel, en vluchten van mijn oogen.
Maar welk een drift, Sofi heeft hem daar toe bewoogen?
vraag my niets.
Waarom, vertelt... sofia.
Een schrik.
Een schrik?
Dat dunkt my vreemd, biegt op, misschien dat ik Wel raad verschaft sofia.
Vergeefs kont gy my hulpzaam wezen.
Mijn harte wordt geprangd door honderd duyzend vreezen, en twijfelt aan 't geluk van mijn' behoudenis.
Wel meenje dat 'er dan geen raad meer over is?
De duyvel en zijn moer gebruyken oude kollen, als al het helsch gespuys geen' raad noch uytkomst weet, Tot voordeel van haar' list, geeft hy ons maar een kleed, Vercierd met helsch bedroch.
U hooft dat raakt aan t hollen.
Wel juffrouw, zo gy my wilt toestaan, dat ik mag Mijn konst gebruyken, zo zult gy van deezen dag Uw' vader in uw huys aanschouwen, je meugt het voor een fabel houwen, je zelt het zien, wat ik van daag uytvoeren zal. Mijn buurman Klaas heeft in zijn achterhuys een stal Rondom bemuurt met witte steenen, Daar heeft zijn vrouw een stok instaan, met eenig goed Gesmeerd van heksen, daar zy haare konst meê doet, wanneer je die aanvaard, zo vliegje daad'lijk heenen, Na Landen die je gaaren zag.
Je lacht 'er om, zo 'k mag.
't is malligheyd, zijn' tijd met zulke slechte reeden En malle dweepery te kwisten want gy kunt Wel denken, dat een stok, hoe zeer bemorst, geen eeden Noch bidden hooren kan.... CLAARE.
Indien je my vergunt Dat ik mijn konsten doe, ik zal 't u anders toonen, met voordeel voor uw' trouw, mits dat men my beloonen.
Maar welk een prijs, of loon Zal ik genieten?
Twintig gulden.
't is gelds genoeg, maar weet, beloften maken schulden.
Ik zweer.... CLAARE.
Ik bidje, laat het zweeren blijven.
Wat heb ik, door die konst haare oogen verblind!
Maar lacy ze is bedroogen!
Ik zag haar vader aanstonds hier met Philemon, die hem papier toereykte, en van hem daadlijk scheyden.
GELd zoeker.
21 sofia.
Maar Klaartje, wil niet langer beyden, op dat hy zinneloos niet verder van my vlucht.
Weest voor zijn vluchten niet beducht.
Maar hy, door schrik gejaagd, zal u niet willen spreeken, uyt oorzaak, dat hy denken zal Dat gy hem vatten wilt. klaare.
Zijn voeten staan al pal, door mijne konst en slimme streeken.
Nu zal uw' trouw met vreugd beslaan.
Wees gerust, 't zal nu wel verder gaan.
De Hemel zy met u, en zegen uwe wegen.
Ach welk een groote vreugd en zegen Zou t voor mijn arme vrinden zijn, als ik met Karel door een' schijn Van geld, en goed eens kwam te trouwen.
mijns Vaders vlucht heeft mijn veel kwaad gebrouwen.
Had hy met goed geduld zijn vluchten noch gestaakt, zo waar mijn vreugd en troost niet aan haar end geraakt.
ik mag met recht mijn ongeval beweenen En vryven deeze smet mijn Vader in t gezicht, die mijn, en zijn verderf door t vluchten heeft gesticht.
Barbaar.
Waar vervoert de drift mijn yver heenen, Vergeetende mijn plicht, dien kinderen hunne ouders Verschuldigd zijn.
Gemerkt met welk een' teederheyd, In angst en wee vermengt, ze ons torssen op hunn' schouders, Waar voor wy zijn verplicht te toonen dankbaarheyd.
kan ik dien mijn kinderplicht betoonen, die my, door zijne vlucht, veel reeden geeft tot hoonen.
Die 't wel zijn van zijn kind veragt'lijk met den voet Weg schopt, waar door ik nu in rampen kwijnen moet.
Ik moet by hemelvoogd!
mijn Vader zo lang haaten, tot dat uw bliksem vuur en goddélijke macht, Den Aardbol pletten zal, tot macht en groote Staaten, Een waan, en ydle niet zal worden, door uw kracht.
Tot dat de Waereldkloot, de Zon, en Maan, en Hemel En 't blaauw' torkooische dak, 't uytspansel, en 't gewemel Met lichten zonder tal, en Aarde, en Lucht, en Zeeën Een onbeschaafde klomp zal worden als voorheën.
Zo lang o vorst jupijn!
Ik moet mijne gramschap duuren, ik zweer zijn ondergang.
Willende binnen gaan.
SOFIa, kaarel.
Maar welk een schrik doet my Verbaasd te rugge gaan?
Staa my by, en onderschraag mijn kracht.
Ik wil tog mijn' zinnen stuuren, Dat ik, door minnery, Heer Karel, met een' laag Van eer, en deugd, en pligt misseyde, en recht behaag. karel.
Wel zo ik mijn verstand, en oogen mag vertrouwen, zou ik dat vrouwe beelt voor mijn' Sofia houwen.
Ze lijkt het aan haar gang.
Ze peynst.
O neen, onweetende, ze veynst.
En bidt het godendom om bystand.
wat zuchten Stort zy, ach vlucht doch niet mijn ziel!
'k zal niet vluchten, a GELDZOeker.
Maar trachten u, door list en veynzery, zo zeer te streelen, dat uw min en liefde, meër en meër mag branden in uw hart.
K zal u door veynzon vangen, en slim gesmeed bedroch.
Mijn ziel is in verlangen, En wenscht het recht bescheyd van deeze maagd te zien.
Hy naadert.
mijne ega, kan t geschien.
Mijn ziel!
Sofia. Mijn hart!
Mijn leeven!
Uwe onverwagte komst doet my van liefde beeven.
Door welk een toeval zijt gy hier zo laat op straat?
Wat reeden hemel zal!
Mijn uytverkooren, laat De buytenspoorigheën van 't vraagen niet mishaagen, van hem dien men bemint, kan men heel veel verdragen.
Uw vraag mishaagt my niet, bestierder van mijn ziel, ik zal het doen.
Mijn lief, zo 't u geviel Te ontwinden dat ik vroeg, gy zoudt my veel verplichten, sofia.
Wel aan dan geef gehoor, ik zal mijn reeden stichten Naar 't willen van mijn lief.
Van middag als de Zon In t Zuyden haaren glans vertoonde op bosch, en bron, en dal, zo kreeg mijn vrouw o goon!
wat zal ik maaken, ay zelve door bedrogh wat zal ik zeggen, om te zuyveren?
Verhaal uw' reden verder.
Vervolg, hy kreeg.
Een' brief van aangelegen' zaaken.
Hier op als hy dien las, den knecht terstond beviel, zijn rytuyg in der yl hier voor ons deur te brengen, hy lachte, wijl den brief veel vreugden in zich hiel.
En zeyde in vriend'lijkheyd, ik zal me nooit vermengen Met zulken, die in eenen schijn Vertoonen, dat zy niet en zijn, Maar u, mijn kind, voor Karel houwen, een man, vervolgde hy, die 't geld In overvloed bezit, 't is heeden vast gesteld By my, dat gy met hem zult trouwen.
Maar 't geld dat gy bezitten zult Is vry wat meender als gy zult meenen, kassen zijn van goud, en zilver opgevuld.
Uw Voorts gaf hy my den brief, en spoeide daadlijk heenen.
Na Haarlem maar belasten my, dat ik hem hier, om dit gety, zou wachten, om hem t'huys te leyden.
Fluks moedigde hy 't paard wat aan om af te ryden.
Zoo weet gy dan den iuhoud meë.
O ja, een Koopman hier ter stee, duyzend gulden Wouw gaeren dertig Opneemen, tegen tien per cent.
Waar toe zo veel?
Om grove schulden te heelen.
Digitized by Google, GELDZOeker.
Is hy u bekend?
Ja, hy heeft voor gistrenmorgen een pand der min, van meerder geld aan ons besteld, en by gevolg, behoeft mijn Vader niet te zorgen Om 't geld, dat legg leyt, tot profijt, Dien Heer op zijn verzoek te geven, Van geld uyt zetten moet hy leeven, Of schoon een ieder ons die groote winst benijd.
Ik lach 'er om.
met koopmanschappen Kan men te met al meër betrappen, maar dit is waar, Negotie most Veel ongevals, en stormgevaaren Uytstaan, en op de woeste baaren Geslingerd worden heen en weeder.
't is zo zoet, Zijn geld geplaatst te zien by menschen, die goed zijn.
O Sofi!
mijn wenschen Zijn enkel, om u tot mijn vrouw Te hebben, waarste pand!
ik bid ontfang deez' trouw.
Ach welk een' dankbaarheyd zal ik u daar voor geven Mijn uytverkooren ziel.
Laat ik maar met u leeven.
Wel aan, en ik met u, zo lang de bleeke doot, Die alles scheyden kan, my afrukt van uw schoot.
Op dit verbond een kus.
vergoode zoetigheeden!
Hoe wordt mijn ziel door vreugde en minnevuur bestreeden.
Mijn hart, door minnevuur aan 't blaaken, wenscht uw' trouw En liefde vast geheyt te zien, op een gebouw Van weeder min.
Mijn min bindt haar aan uwe wetten.
Uw min en wil zal my in t willen paalen zetten.
Uw' vader, tweede ziel?
Hy wilt, en komt strak hier.
LYSJE, sofia, karel.
Wel zijt gy hier, mijn Heer?
ik heb mijn beenen schier Door haast, om u in alle hoeken, En vuyle kroegen op te zoeken, Aan stuk geloopen.
Snoode pry, karonje, wanneer vondt gy my In kroegen?
of zijt gy vergeeten, Dat ik veel liever droog brood eeten, En water drinken zou, als wijn Te koopen?
Sje.
LY Vergeef het mijn.
Ik deed 't om best wil, want.
Zy blijft in t hygen steeken.
Daar is een Heer aan huys, die u wel wilde spreeken.
Hy heeft al lang gewacht.
Maakt hy zich niet bekend?
O neen, hy spreekt Hoogduytsch, 'k zweer u dat ik den vent Voor deezen nimmer zag.
hy zal u zeker wachten.
Katryn. geldzoeker.
2 karel.
Spreekt hy Hoogduyts?
Over achten, karel.
Zo laat vlieg aanstonds heeren, en zeg, dat ik terstond Zal komen.
Zijt gegroet, maar denk aan uw verbond.
Ik kal door mijn veynzery Heer Karel, u zo leyen, dat gy uw droevig lot te laat Zult zien, en uwen slechten staat, Terwijl ge uw zelven vast, door hoop op geld zult vleyen, maar ach!
een swaare damp volgt mijne vreugde naa, my zelve vleyende, met hoop en troost te spaê.
SOFIA, PHILEMON.
Zie Philemon.
PHILEMON.
Hoe dus door ongenaë verslaagen Wat deert u?
welk een' zaak beswangert u het hert?
Ach hemel, Philemon!
een' droefheid niet te draagen, een' droefheid, hemel ach.
Spreek op, cerze arger wert sofia, mijn vader vlucht.
D3 11.0 p. digitized by goog de bedroogen 28 PHILEMON.
Zijn Pacht is hem benoomen Van t Hof, uyt oorzaak dat hy niet Op zijn belofte plaaten schiet, met dreyging, zo hy in twee etmaal niet kan koomen met borgen, die t voor hem goed maaken konnen, of geld, dat hy zig dan, hoe hartig dat hy zweerde, met Geplaetst zou zien als een geleerde, Een treet of tagtig van het Hof.
Een plaats waar meenig eerlijk pachter Voor gruuwt en schrikt, zy wenschten wel Die plaats, by Pluto in de hel, want ieder een blijft vast ten achter.
Mijn vader, die altoos zijne eer Bewaard had, ach, wist niet wanneer Dien groote stormwind zou geschieden, Besloot dierhalven eer te vlieden, Om niet als dieven, by den nacht Vervoerd te worden, en gebragt Na t logement van zulke knaapen, Dat beesten, of s Lands dieven zijn, Die waarelijk naar allen schijn Op lange veeren moeten slaapen, tot dat zy end'lijk, voor een spot Van die geen, die de Pachters haaten, Hun leeven op een Haags schavot, In t aanzien van de zulken laaten.
Nu weet gy t al waarom hy vlucht, En waarom ik zo deerlijk zucht, Mijn waarde vriend.
Heest hy veel schulden.
Wel schulden.
heen.
Weet gy let vel?
Digitized by google. geldzoeker.
Ja, 't is slegts een bagatel, maar driemaal honderd duyzend gulden.
Niet meerder.
Neen, en 't gaat van 't land, maar au is hy, helaas van kant.
Mijn Philemon, wat raadt, wat list zal ik gebruyken?
Om Karels trouw, en min, die hy my toedraagt, in Deeze ongelegentheyd te buygen tot mijn zin?
Want hy, een gierigaard, zal vast zijn liefde fnuyken, zo hy bemerkt, dat ik van Vader, en van geld Ontbloot ben, en te meender, wijl hy zijn' zinnen stelt Op schatten, en gewin.
O, wil daar voor niet zorgen.
Uw' huuw'lijk zal door my voltrokken zijn op morgen.
Hoe zou dat konnen zijn?
mijn vader die vast vlucht, brouwt my veel schande en smaad, waarom ik deerlijk zucht.
Zijn' komst was meender voor my, dan geld, want Karels zinnen, Zijn door de gierigheyd, en geldzucht zo geboeid Dat hy de aanbidd'lijkheën van 't vrouweschoon verfoeit, een, die slechts plaaten heeft in schijn, wil hy beminnen, en door een' yd'len waan van geld dat ik bezat, Bemind hy my, en slaaft om 't huuw'lijk voort te zetten, Maar ach mijn Philemon!
'k ben zeer bekommerd, dat Mijns Vaders laffigheyd den voortgang zal beletten.
Zijt voor zijn vluchten noch uw huuw'lijk niet bevreest.
Ach welk een lieflyk woord vervoerd van vreugd mijn geest!
Uw' wel gevormde tong doet my van blijdschap leven.
Maar waarde Philemon, indien ik iets vermag Op uw gemoed, zo wil bewijs van reeden geeven.
Eer dat het kriekje van den dag Voor febus glans begost te zwichten, en 't nat bedouwde veld, niet door zijn' helle lichten Gedroogd was, is door my uws Vaders vlucht ten end, En in de stad gebragt, en is hier dicht ontrent.
Steeds wenschende, u zelfs, van daag te hooren spreeken.
De Hemel doet mijn hart van blijdschap stukken breeken.
Met welk een teederheyd verwellekom ik hem.
Mijn Vader t'huys!
Nu word Heer Karel vast bedroogen Door rijkdom, maar in schijn, en mijn betov'rende oogen.
Kom, laat ons gaan, my dunkt ik hoor mijns Vaders stem.
Bynde van het tweede bedrijf.
Zed by Google GELDZOeker.
31 DERDE BEDRYf.
O oor broeder, 'k heb voorlang getracht uw' dolle dristen Te stuyten, maar het schynt dat gy na huw'lijksgiften Niets vraagt, maar 't poezel vleys van 't vrouweschoon bemind, gy mist het regte spoor, en blijft door lust verblind, Als al die onbezonne, en domme Jongelingen Die aanstonds, door 't gezigt, door 't danssen, of door zingen Van eene dart'le pry, een duldelooze smart Van heeten minnebrand gevoelen in haar hart.
Niet denkende na geld.
zy zijn te vreeden.
Met aanzien, deugd, en eer, en welgemaakte leeden.
Ik min geen vrouw om geld, als gy, die aanzien haat, eens Pachters Dochter streelt om 't geld van slechten staat.
Ik min een vrouwe beeld, die uyt de oudste looten Van hollands burgery, en aanzien, is gesprooten.
Zy heeft geen geld.
Maar deugd.
't zal nimmermeer geschien Dat gy haar trouwt.
Meent gy mijn trouwen te beletten, door welk een kracht wilt gy zulks doen?
Door kracht der wetten van holland.
ADOL. ADOLFUS.
Hebt gy ooit de wetten wel gezien?
Onwetende!
Hoe zoudt gy recht, of reeden weeten.
Wanneer hebt gy uw' tijd versleeten Met lezen, of gestaan na wysheyd, of verstand?
En reedeneert al meë door wetten van ons Land.
Of beeldt ge u zelven in, dat gy my door uw drygen Vervaaren zult?
O neen, zo lang 'k zal adem krygen, zal ik, in weerwil van uw haat, mijn waardste pand Omhelzen, en haar' deugd, en eer, en staat aanbidden En haar, ootmoediglijk mijn dienst, en trouw, en hand Aanbieden.
Volg uw' drift, maar gy, als gy in 't midden Van vreugde, en wellust zyt, zult jammerlyk te laat Uw' staat beweenen, en nog denken aan myn raad.
Ontbloot van geld, o wee!
wat zult gy dan beginnen?
Zie daarom eerje trouwt, bedenk met rype zinnen het ongelukkig lot dat uw te wachten staat.
Ik breek geen' eed, daar komt dan of, 't zy goed of kwaad.
'k zal lief en leet, en zoet en zuur, en zwaare plaagen, met haar, die ik bemin, geduldiglijk verdraagen.
Ik zeg nog eens, het geld heeft grooter kracht Als gy wel weet.
De deugd bezit nog sterker macht.
KAREL Om 't geld veracht men deugd, want 't geld kan deugd weezen.
En gy durft noch de deugd vertrouwen.
Geen rijkdom nog zo groot trotseert de zuyv're deugd.
Maar deugd, verschaft een' mens als my, vernoegde vreugd, En steld een' Christen mensch in geldzucht zyne paalen, daar geld een' gierigaard van 't rechte pad doet dwaalen Door Digitized by Google GELDZOeker.
Door blindheyd, om zijn schat, dien hy voor korten tijd Bezit, tot tien perçent, of meerder uyt te zetten.
't Vermaak van grooten winst bindt u aan zulke wetten, En schijnt van grooten last, en zwaare zorg bevrijd, daar gy nooit rust en vind voor uw graapgierig raapen, om geld, door recht of list, van arme luy te schraapen, van hen, door zuynigheyd en naarstigheyd, bewaard.
Zo ver vervoert het geld u, slaafsche gierigaardt.
Gy acht, noch eer, noch deugd, als gy maar slechts veel duyten, t zy eerelijk of niet, in uwe beurs kont sluyten.
Gy mint den grootsten schoft, en dief van t land, zijn kroost, en zoekt in t geld uw heul en troost.
Gy zijt, door gierigheyd en geldzucht, reeds aan 't doolen, En zult eerdaags 't begin gevoelen van 't verdriet, want 't geld, dat zy bezit, dat heeft haar Vader niet Door goed gedrag, of deugd gewonnen, maar gestoolen Van burgers door bedrog.
In welk een haat is hy by t ongebonden graauw, zet dit nog aan een zy.
Hoe heeft hy voor een jaar of vier langs straat geloopen?
Om onze kleeren op te koopen.
Zijn vader, oud en stijf, is in den grootsten nood des waerelds, snakt naar kruympjes brood.
Hier uyt kont gy zeer ligt besluyten, van welk een kanaljeus geslacht hy is?
Hy heeft een' groote magt van geld.
Zijn geld zal niet veel stuyten Voor hem, een schoft, die kwinkeleert, hy zuypt zich dronken, hy hoereert, hy smijt, en vecht, en speelt verkeeren Om twintig ducatons, en t beeren Om een Pistool of tien, of om zijn beste paard Zo t reylt en zeyld, al was t tweehondert kroonen waard.
Bazet, of een Piket, of anders Passadiezen om hondert dukatons, voor hem een beuzeling.
Bedenk, wiens dochter gy voor uwe vrouw zult kiezen.
Gedenk die gulde les, die gy wel eer ontving Van Vader, als zijn tong nog nauwlijks klank kost geeven, u vattende aan uw' hand mijn zoon, zoek deugd en eer, veracht de gierigheyd, zoek wijsheyd in uw leeven, doet weeuw' en weezen recht.
Zo vloog de gulde leer uyt Vaders wijzen mond, terwijl zijn zwakke leden, Door zwakheyd afgemend, met zielenangst bestreeden Geweest zijn, en zijn ziel, naa smert de Goden gaf.
Beleef, beleef die les, of wacht verdiende straf.
Uw gramschap noch uw wil, en teemen zal niet baaten.
Al waar zy hoer, of dief, noch zou ik haar niet haaten.
Het geld maakt eer, maar deugd eene ongehoorde min.
Verdient de kuyssche deugd zoo'n schande, zeg ontaarde?
Of is de reyne deugd by u dan van geen waarde?
Of heeft de helsche slang uw ziel en boezem in?
Of wordt het goed voor kwaad, de deugd voor grove zonden By uw te boek gesteld?
is u t gezigt verdooft?
Of zijt gy van verstand dan t'eenemaal ontrooft?
Of heeft onweetendheyd u aan haar snoer gebonden?
O eervergeete beest, eerroover van t geslacht, vervloekte gierigaard, schandvlek, waar zijn uw zinnen?
Zult gy eens Pachters kind, een hoer, om t geld beminnen?