floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Prince, treurd met my, mits gy my treuren ziet, Om dat ik ben geraekt in 't opperste verdriet, In 't opperste ellend, waer toe een Maegd mach komen, Mijn zuyverheyd is my door uwe slaef benomen, Mijn kuysheyd is geschend, mijn eerbaerheyd bemorst, Uw slaef, eylaes!
uw slaef aen my dit plegen dorst.
Denk hoe het Princen hert in spijt most zijn ontsteken, Denk wat hy denken mocht om zoo een daed te wreken, Denk wat voor pijnen hy niet wel en heeft bedocht, Waer meed hy aen zijn slaef dees boosheyd straffen mocht.
't Geschiede  Dat zy ontschuldigde, daer meê zy wierd belast; Doch haer ontschuldiging en heeft niet kunnen baten, Zy most daer voor het Recht de waerheyd varen laten.
,,O droefheyd!
daer onschuld als schuldig lyen moet; ,,Geen smert zoo bitter smert als deze smerte doet.
Faustina werd tot wraek van noyt gedane daden, Een ongemeene straf op haren hals geladen; Het Recht spreekt vonnis uyt; uw misdaed eyscht tot straf, Dat men u levendig doe smooren in het graf; 232 D' onschuldige Faustijn  Komt als misdadig daer voor hare Rechters treên, Valt knielende ter aerd, en offerd haer gebeên.
genadig God, bescherm Heer van de goeden, Kan uw langmoedigheyd gedulden de gemoeden, Van 't Goddelooze volk, dat vrome zielen haet, En straft als quade die, die noyt en wilden 't quaed?
langmoedig God, kan 't Goddelijk vermogen, Zoo groot en valsheyd in der boozen hert gedogen; O God!
langmoedig God, ô God!
laet gy 't geschien, Dat men dees boosheyd kan in schijn van waerheyd zien; Is 't mooglijk, goede God!
dat vromen zoo veel lijden; Is 't mooglijk dat de tijd kan brengen zulke tijden, Dat ware waerheyd werd door valscheyd zoo verkeerd; Dat onrecht vromigheyd, als onvroom, overheerd; Ach!
kan de vreeze Gods zoo werden weg genomen, Kan in het 's menschen hert zoo snoden valsheyd komen; Had ik nu geen getuyg by 't onrecht dat ik ly, Hoe ongenadig zoud men handelen met my; Had ik geen vastigheyd van mijn onschuldig lyen, Hoe vinnig zou 't bedrog mijn eerbaer hert bestryen; Had ik nu geen bewijs by 't onrecht, my gedaen, Hoe jammerlijk zou 't hier met my, eylaes!
vergaen; Kost ik geen zekerheyd van mijn onschuld betoonen, Hoe deerlijk zoud men my als een godlooze loonen; Indien dat ik maer waer die gene die ik schijn, Hoe jammerlijk wou 't nu of loopen hier met mijn.
Gy Rechters!
die my hebt gelijk ter dood verwezen, Als een misdadige mijn vonnis voor gelezen, Onschuldig doet gy my dit groote onrecht aen; Dat ik onschuldig ben veroordeeld aen het leven, Daer zal ik zelver u getuygenis van geven; Dat ik onschuldig ben zal komen aen den dag, Soo klaer dat klaerder niet de waerheyd blijken mach; Al t' zamen vraeg ik u, gy die hier zijt verschenen, Behoord men niet de straf te leggen op de genen, Die een onnoozel hert, beschuldigd in het quaed, En zelver heeft gezocht de zonde met 'er daed?
Komt die geen straffe toe, die 't quaed doen zoekt te plegen, Om dat men tot het quaed my niet en kost bewegen?
Ik vraeg, of niet die geen strafbaer veroordeeld word, Die uyt een snode lust der vromen eer verkort?
233 Gy rechters, en gy Prins!
nu zal ik u verklaren, hoe dat ik ben gevaren; Weet dat ik niet en ben die, daer men my voor houd, Ik ben, eylaes!
ik ben die, die gy niet vertroud; Dat u, in deze schijn, zou verzoeken, Ik  Heb noyt onkuysche lust aen u Princes getoond, Door mijn getuyge zal ik werden wel verschoond; Hoe ik onkuysheyd haet dat hebt gy wel bevonden, Als ik my heb getoond een vyandin der zonden, Wanneer ik uwe lust, en geyle minne brand, Door liefde tot mijn eer, ha Prins!
sloeg van der hand; Ik bid u, maek my los van dees geboeyde banden; Ik bid u, maek eens los mijn vast besloten handen; Ik bid u, Prins, gebied dat yemand my ontbind, Op dat gy, 't geen ik zeg, waerachtiglijk bevind; Ik bid u, maek my los, op dat ik neder buyge, En mijn onschuldigheyd aen yeder een getuyge; Gund my de handen vry, en zoo veel vryheyd, ach!
Dat ik mijn boven kleed van 't lichaem trekken mach; Gund my die vryigheyd, dat ik u mach betoonen, Wat hert en ziele onder deze kleeren woonen; Gund my die vryigheyd, ô Prins!
op dat gy ziet, Wat onrecht en geweld dat hier aen my geschied.
De Prins die staet verbaest en is op 't hoogst verslagen, De Prince die begint Faustina af te vragen, Wie dat zy is; en waer dat zy hem heeft gezien?
Faustina zeyd, als gy uw minne my quaemt bien, Daer mijne eerbaerheyd die niet en kost gedogen, Hebt gy uw liefd van my onwaerdig afgetogen; Mijn liefde blijft standvast, hoe wel dat gyze haet, Ik heb uw minne wel, maer noyt uw liefd versmaed; Ik ben Faustina, hier in deze schijn gekomen.
De Prins en heeft zoo haest haer name niet vernomen, Hy valt Faustina daer om den hals; Faustina!
dus getrouw?
Princesse, gy dus vals?
Faustina werd met vreugd van haren Prins ontfangen, De Prince kust haer mond, de Prince kust haer wangen, De Prince knield ter aerd, de Prins valt haer te voet, Nu zien ik wat rechte liefde doet.
leer, leer geyle lusten myen, Het zal u t' zijner tijd tot vreugd en eer gedyen; Leer, jonge maegden!
leer, wat vreugde liefde baerd, Wanneer een jonge maegd haer zuyverheyd bewaerd; 234 Leer, jonge maegden!
leer, leer licht beweegde zinnen, Hoe gy u dragen moet tegens de lust der minnen; Gy, jonge maegden, moet in 't alder eerst begin, Noyt gunnen aen uw hert de lusten van de min.
Wanneer men wacht te lang, de brand zal opwaerd stijgen, Met groot geweld en is de vlam niet neerte krijgen; Het vonkje niet gedoofd, in tijds niet uyt geblust, Veroorzaekt groote schâ; zoo gaet het met de lust, Zoo gaet het met de min, de min gepleegd voor 't trouwen, Teeld in een eerbaer hert een knaging en berouwen; Want zoo de minne lust werd voor de trouw voldaen, Men zal de minnaer zien met uwe maegdom gaen.
leer, hoe gy u hebt te dragen, Wanneer een minnaer u om mins genot komt vragen; Leer, jonge maegden!
leer, hoe gy u dragen moet, Wanneer een minnaer u tot min verzoeken doet.
Indien een slimme boef zoekt tot zijn wil te raken, En tracht u dit en dat in 't minnen wijs te maken; Zoo leer, ô maegden!
leer, hoe dat te licht geloofd, Heeft meenig eerbaer maegd haer eerbaerheyd geroofd.
leer, hoe gy in minne daden, U dragen moet dat min de eere niet kan schaden; Leer, jonge maegden!
leer, wat dat 'er diend gedaen, Op dat de minnery u eere niet mocht schaên, Om minnens oeffening behoorelijk te plegen, Ga, teere maegden, ga op wel gebaende wegen; Leer middelen waer door gy onderscheyden kend, Wat min in d' eer bestaet, wat min de eere schend.
Hoor, teere maegden!
hoor, 'k zal u met rijmpjes leeren, Wat minne deugd'lijk is, en welk gaet buyten d' eere; Op dat gy in u min door kennis onderscheyd, Wat min dat u tot eer, wat min tot oneer leyd.
Indien gy word verzocht om echtelijk te trouwen, Indien u de liefd word voor gehouwen, Indien gy in de liefd een trouwe minnaer vind, Die u uyt liefde liefd, en met 'er herten mind, Die u in liefde diend, en dat verscheyde dagen, Die u een zuyver hert in liefden op komt dragen, Die u uyt liefde liefd, en verder niet en gaet, Als hem, uyt rechte liefd, de eerbaerheyd toe laet; Die met 'er herten toond als dat hy is genegen, Om u, geliefde maegd, tot weêr liefd te bewegen; Die niet een enkel woord laet komen uyt zijn mond, Als dat getuyge geeft van een oprechte grond; 235 Die u alleening bid om echtelijk te trouwen, En zonder u in 't minst, mins lusten voor te houwen; Die klacht op klachte doet, met een genegen hert, Dat hem de liefde pijnd, dat hem de liefde smert; Die met standvastigheyd de neyging zijner zinnen Op offerd aen de liefd, en niet en zoekt de minne; Die geyle ranken mijd, geen minnery betracht, Maer lieve weder liefd op zijne liefd verwacht.
Noch meerder, jonge maegd, noch meerder minne wetten, Waer u met aendacht staet zorgvuldig op te letten; Wanneer gy u ten echt aen yemand wild besteên, Soo volligd deze wet die ik aen u verleen; 't Is niet genoeg dat gy uw liefd verleend aen dezen, Daer moet daer moet wat meerder wezen; 't Is niet genoeg, ô neen!
't is niet genoeg dat hy Oprecht in liefden is, en heusch in zijn gevry; 't Is niet genoeg dat hy bevallig is van reden, In schoonheyd wel begaefd van lichaem en van leden; 't Is niet genoeg dat hy veel schoone zaken weet; 't Is niet genoeg dat hy een deftig ampt bekleed; 't Is niet genoeg dat hy op alles is bedreven, In alle geestigheyd kan na de wereld leven; 't Is niet genoeg dat hem 't geluk wel heeft bedeeld, Oft hier een rijmpje maekt, oft daer een deuntje speeld; 't Is niet genoeg dat hy kan spelen, queelen, zingen, Zich meesterlijk verstaet op alle deze dingen; Schoon hy dit alles heeft, ey!
zeg my eens, wat is 't, Soo hem alleenig maer het goed gebruyken mist?
Dies leer, indien gy u ten echte wild begeven, Indien gy, jonge maegd, tracht echtelijk te leven, Indien gy, jonge maegd, zoekt wel getroud te zijn, Soo bid ik u, onthoud een kleyne les van mijn.
Leer, hoe hy voor al behoord te wezen, Geoeffend in de deugd, en God den Heer te vrezen, Dat is, een die zich recht op zulke winst verstaet, Die eerelijk gedijd, geen deugd te buyten gaet; Een die niet is gewend by zulke te verkeeren, Daer van men dronkenschap en slempery mocht leeren, Een die zich niet gewend tot snoode tuyschery, Maer die zijn oeffening in Godes vreeze zy; Een die zijn naerstigheyd betoond in zulke zaken, Waer meed hy eerelijk kan door de wereld raken, Geen onrechtvaerdigheyd in zijnen handel lijd; Een die de vroome zoekt, de Goddelooze mijd.
236 Een die zich stadig voegd met vromen te verkeeren, En garen hoord en spreckt het heylig Woord des Heeren; Een die de deugde liefd, en quâ begeerte derft, En liefd meer eygen winst, als 't geen hem is ge-erft.
Wild gy in d' echte staet met zulken een te trouwen; Leer, maegden!
leer hoe gy hier toe geraken kund, Leer middelen waer door dat God u dit vergund.
Wanneer een reyne zucht trekt door u teere leden, Wanneer gy zijt geneygd om in de echt te treden, Wanneer gy wenscht te zijn na uwen wensch getroud, Een ding, een noodig ding, in 't minnen onderhoud, Bid God op deze wijs, en dat ook alle dagen, En wild hem dit gebed in uwe ziel op dragen.
Almachtig God, beliefd het u dat ik, Mijn naer uw lieve wil in liefdens wetten schik?
Genadig God, zoo bid ik stierd mijn zinnen, Dat ik die naer uw wil gebruyken mach in 't minnen; O God!
niet mijne wil, maer uwe wil geschied, En wat gy niet en wild, dat wil mijn wille niet; Beliefd het u dat ik zal echtelijken leven, Gund dat ik my daer toe ten zaligsten begeve, Niet uyt een drift van lust tot geyle brosse vreugd, Maer minne, die door liefd, mach leyden tot de deugd; Gund my, ô goede God!
een innerlijk genegen, Om in de zoete min te gaen de rechte wegen; Gund my, ô goede God!
een neyging die my trekt, Alwaer dat my de min tot zalig leven strekt, Gund my geen lust tot min, als die gy hebt geboden, En die tot d' echte staet de menschen is van nooden; Gund my geen ander lust in 't minnen, o mijn Heer!
Als dat ik uwe Wet door echte liefde eer.
Ik wil in deze zaek mijn zorgen u bevelen, Wild mijn ten zaligsten uw zegen mede deelen, Wild my vergunnen op mijn tijd, Een man daer ik in vreugd mijn leven meê verslijt.
Indien gy my beroept dat ik hier op der aerden, Den houwelijken staet in liefden zal aenvaerden; Zoo gund my daer ook een liefde toe, Door welke ik mijn plicht, na mijn beroep, voldoe; En dat ik in 't begin my naerstig mach gewennen, Om my, en mijn beroep zeer wel te leeren kennen, Om eer aen hem te bien, dien gy mijn Voogd-heer maekt, Op dat een goed begin ten goeden eynde raekt.
237 Mijn verblyen,, is maer lyen.
'k HEb vreugde, zoo manneer ik opwaerts ben gevlogen, Maer, leyder!
in de vlucht vind ik my heel bedrogen; Al vliegend acht ik my ontslagen van mijn last, Mijn vreugde baerd mijn smert, al vliegend ben ik vast; Dies werd my in de vlucht mijn Vryigheyd benomen, Want daer ik garen waer en meet ik niet te komen; Wat baet my dat ik vlieg, al ben ik noch zoo vlug, Een kind behoud my vast, en trekt my weêr te rug.
AEnschouwd, verliefde jeugd, de kleyne God der minnen, En neemt dit kinder werk tot lering voor de zinnen; Leer, minnaer!
leer hier uyt, al valt het minnen zoet, Die zoetheyd heeft by haer het geen u smerten doet, De maegd die gy bemind  Oft gaven des natuurs, 't zy schoonheyd, bruyne oogen, Het zy een lief gelonk, oft minnelijk gelaet, 't Zy om haer goed geslacht, oft om haer hooge staet; Die zal u, voor een wijl, haer gunste mede deelen, Die zal, tot haer vermaek, zomwijlen met u speelen; 238 Die zal uw vryery met vrundschap dikmaels voên, Die zal u alle gunst op uw verzoeking doen; Die zal u langen wijl, ja dikwijls menig jaren, Bedriegen door de gunst op hoop met haer te paren; Die zal u liefds vermaek vergunnen langentijd, En alle vrundschap doen ter wijle dat gy vrijd; Maer zoekt gy, 't geen gy wenscht, een eynde van uw zaken, Soekt gy na lang gevry, haer tot uw vrouw te maken, Waend gy te krygen 't geen haer gunst u had voorzeyd, Sie hier, 't is maer bedrog, gy minnaers staet bekeyd; Gy zijt bedrogen, Schoon gy vertrekken wild, uw liefd kan 't niet gedogen; Sy wil dat gy haer laet, gy wild 't geen zy belast, Doch alles te vergeefs, haer schijn-gunst houd u vast; Gy wild, maer uwe wil is 't willen al benomen, De zaek is te ver met u gekomen; Gy hebt te langen tijd geveynsde gunst geloofd, Dies kan de lange brand zeer qualijk zijn gedoofd.
Zie hier hoe 't met u gaet door al te lang te vrijen, Uw vreugde baerd u smert, uw zoetheyd doet u lyen, Uw blijdschap teeld verdriet, uw liefde geeft u pijn, Vermids beveynsde gunst uw hoope scheen te zijn.
Het gaet hier in met u, gelijk hetblijkt by dezen, Gy meenden vry te zijn, maer moet gevangen wezen; Zoo gy de vryheyd zoekt, u 't minnen wild ontslaen, Wat is 't eylaes!
gy wild, maer kund niet gaen; Gy zijt, gelijkerwijs het vogeltjen, gebonden, En schoon gy vluchten wild, werd machteloos bevonden, De lange oeffening, waer uyt de quelling groeyd, Die heeft u in de min het herte vast geboeyd; Gy wild, en kund niet vlien; gy moet, en wild niet scheyen; Gy scheyd, maer komt weêrom, mids hoop u zoekt te peyen; Haer schijn-gunst u getoond, is als een taeye band, Die vast gebonden houd de kracht van uw verstand; Een vruchtelooze hoop verwacht haer weder minne, Doch, geeft u anders niet als quelling aen de zinnen; Gy krijgt niet dat gy zoekt, ô!
al te groot verdriet, Haer vrundschap was geveynsd, voor u en is 'er niet.
Dit oorzaekt u gequel, en doet u droevig klagen, Dit voed uw lievend hert met smert van droeve dagen; 't Zy waer gy keerd oft gaet uw quelling blijft u by, De minne plaegd uw hert met liefdens slaverny.
Wat middel, oft wat raed, wat diend 'er voorgenomen, Waer door gy wederom moogt tot uw vryheyd komen?
239 De liefde had u noyt in dit verdriet gebracht, Had gy op wederliefd niet al te lang gewacht; Indien gy, minnaer, wild bevrijd zijn van dit lyen, Gy moet voor alle ding niet al te lange vryen, Gy moet van eersten aen uw liefds verzoeking doen, En niet te vast uw hoop op hare vrundschap voên.
Sluyt-reden.
WIld gy onbeschadigd vryen, Vrye Minnaer, vry van lyen, Vry van quelling, vry van pijn, Leer, hoe u gevry moet zijn.
Vryd de tijd van weynig dagen, Zonder groote liefd te dragen; Vrye vryer, vryd de maegd, Eer gy vaste liefde draegd; Speurd gy dat haer swakke zinnen Neygen tot het zoete minnen; Speurd gy dat 'er yet wat zy Toegedaen uw vryery; Speurd gy dat zy is genegen, U te gunnen weer-liefds zegen; Schijnt haer gunst u toegedaen, Leer hoe 't vryen voort moet gaen.
Zoekt zoo veel te weeg te brengen, Dat haer gunst u wil gehengen Eenig teken, waer door gy Vast meugt gaen in uw gevry; Vaste hoop om haer te trouwen, Die gy meugt voor zeker houwen, Zeker dat zy u bemind, Zoo gy zoo een teken vind.
Maer in tegendeel van dezen, Minnaer, wild gewaerschoud wezen, Dat gy op geen maegd vertroud, Die u lang aen 't lopen houd.
Acht geen gunst van swakke maegden, Die  Noyt een teken wilde toonen, U met weder liefd te loonen; Maer alleen een zoet gelaet, En een vrundelijke praet, Als een zoete toverye.
Van haer schijn-gunst in het vryen; Waer door zy uw liefde trekt, Dat het u tot nadeel strekt.
Hier in 't eerst niet afgescheyden, Zal uw liefd tot quelling leyden, Dees in 't eerst niet uyt gedoofd, Lust en rust door 't vryen roofd; Dees in 't eerste niet verdreven, Zal u strijd en quelling geven; Dees in 't eerste niet ontgaen, Zal u in het vryen schaên.
Schijn-gunst voed u in 't verlangen, Gy door schijn-gunst word gevangen; Even als het muysje doet, Dat door 't uyterlijke zoet, Van het lok aes, word bedrogen, Listig in een strik getogen, Daer de graegte al te groot, Is de oorzaek van zijn dood.
Eeer hier uyt, verliefde zinnen, Al te grooten graegt in 't minnen, Al te lang een maegd gevrijd, U tot zwarigheyd gedijd.
Al te lang hier nageloopen, Op een ydel hoop te hoopen, Al te lang hier liefd verzocht, Heeft 'er veel in smert gebrocht; Al te lang een maegd gebeden, Zonder dat zy aen haer reden, U een teken blijken doet, Van een ongeveynsd gemoed, U een teken wil verklaren, Dat zy denkt met u te paren, Zonder dat zy aen u zeyd, Dat haer goê genegentheyd, Weer liefd wil aen u verleenen, Om in 't minnen te vereenen, Zonder dat gy dit bevind, Is u vryen enkel wind; Zonder dat gy dit kund speuren, Zal het vryen u doen treuren; Sonder dat u dit geschied, Voed het vryen u verdriet.
Wild gy rust door 't vryen winnen, Soo leerd vryen zonder minnen; Sijt verzekert van de maegd, Eer gy vaste liefde draegd.
240 Is 't eene koud, en 't ander hiet, Zoo wil het aen malkander niet.
WAt moeyten dat ik doe, ik kand 't zoo nauw niet passen; Dat ik het eene weet aen 't ander vast te lassen; Hoe dat ik woel en sloof, en arbeyd in het smeên, 't Is al verlooren werk, en 't wil doch niet aen een.
wat een vreemde zaek, dat ik het niet kan maken, Dat deze twee door 't vuur, eens vast aen een geraken; Hoe dat ik beuk en klop de las niet vast en houd; Waerom?
't een is te hiet, en 't ander is te koud.
WAer zijt gy, minnend hert, waer zijt gy jonge zinnen?
Waer zijt gy die uw jeugd besteed in 't lieve minnen?
Waer zijt gy lievers nu, die Venus handel leerd, En in de minne-school vast dagelijks verkeerd?
Waer zijt gy minnaers nu, die garen waert ervaren, Op zoete minnery in 't bloeyen van uw jaren?
Waer zijt gy, die uw vlijt in 't lieve vryen doet?
Koom, leer door 't smeden eens hoe dat gy vryen moet; 241 Koom minnaers, koom en leer begrijpen uyt het lassen, Waer op dat gy behoord voor alle ding te passen; Wanneer dat gy uw jeugd in 't vryen wild besteên, Wanneer gy zijt gezind in d' echte staet te treên, Voor alle zaken leerd een leering in uw zinnen, Wie dat u dienstig is om echtelijk te minnen, Wie dat gy door de liefd, en wettelijke trouw; Wild lieven voor uw lief, wild minnen voor uw vrouw; Dat is, in u gevry leerd voor het eerst gewennen, De zinnen van u lief te weten en te kennen, Speurd hoe zy is van aerd, en of ook hare zin Met uw begeerte is een-aerdig in de min; Daer diend in uw gevry wel naerstig acht genomen, Of uw natuur met haer wel over een zal komen, Of uwe zin ook wel met d'hare eenig zy, Want zonder dit de liefd is slaverny.
Indien dat man en vrouw in echte plicht verschillen, Indien dat d' echte luy oneenig zijn in 't willen, Indien oneenigheyd is tusschen wijf en man, 't Is zeker dat de echt geen vreugde geven kan; Hier om, al eer gy vrijd wild neerstig overwegen, Wat dat 'er in de liefd en 't vryen is gelegen; Wat dat 'er nodig diend in deze zaek gedaen, Eer dat gy, minnaers!
wild het minnen onderstaen; Hoe dikmaels, losse jeugd, heeft u de min bedrogen; Hoe dikmaels kan de min verblinden uwe oogen; Zoo dat gy heel verblind, als een die niet en ziet, Doold van het rechte pad, en sneuveld in verdriet.
Den een die mind en liefd, dat 's zonder liefd en minnen, Alleenig dat hy mocht veel middelen gewinnen, Alleen is 't dat hy mind, alleen is 't dat hy vrijd, Niet uyt een rechte liefd, maer uyt een quade strijd; Een strijd die hy gevoeld, schoon tegens recht en reden; Een strijd tusschen de liefd, en gelds genegentheden; Een strijd, mids dien de liefd strijd tegens zijn gemoed, Een liefd, niet uyt de liefd, maer uyt de lust na 't goed.
Ik zeg dat menigmael een minnaer word gedreven, Om tot de lieve min zijn zinnen te begeven, Schoon dat hy in zijn hert de minne niet gevoeld, Maer quâ begeerlijkheyd die hem in 't herte woeld; Dees zoekt zomwijl een maegd tot liefde te bewegen, Schoon dat hy in het minst tot haer niet is genegen, Maer om dat zy bezit de gaven van het goud, Soekt hy alleen te zijn met deze maegd getrouwd; 242 O trouwe zonder liefd!
ô liefde zonder trouwe!
O wel geliefde maegd!
maer ongeliefde vrouwe, Die niet uyt liefde zijt, maer om u geld bemind, In plaets van liefdens vreugd gy droeve quelling vind, 't is zeker, en 't gaet vast, dat geenderleye zaken, Kunnen eenige vreugd zonder de liefde maken; De minne zonder liefd, is vreugde die daer smert, Geen liefde by de man, is strijd in 't vrouwen hert.
Waer echt is zonder liefd, daer is zy zonder vreugden, Waer liefde niet en is, verminderen de deugden; Schoon dat aen eene zijd de liefde is volmaekt, Ten baet niet zoo de liefd u beyde niet en raekt; Wat rijst 'er?
twist en strijd ontstaet 'er tusschen beyden, Zoo dat men dikwijls ziet getrouwde luyden scheyden, Ja breken eer en eed, van haer gesworen trouw, De vrouw verlaet de man, de man verlaet de vrouw; O Goddeloos bedrijf!
ô gruwelijke zonden!
Daer twist de banden breekt door eeden vast gebonden, Daer trouwe niet en houd 't geen Gode was beloofd, Daer tweedragt breekt de echt, 't geen ziel en lichaem roofd; Om deze zwarigheyd in d' echte staet te myen, Verliefde jeugd, gebruykt voorzichtigheyd in 't vryen; En troud niet om het goed zoo u de liefde mist, Om 't geld alleen getrouwd, veroorzaekt alle twist.
Wie twistig leefd in d' echt, dien is de echt een helle; Wie d' echt in vreed beleefd, is 't herte vry van quellen; Wie d' echte liefd uyt liefd, een Hemel heeft op aerd, Die alle zoetigheyd en Hemels wellust baerd; De liefde voed de echt met allerleye vreugde, De echt die leefd door liefd na wetten van de deugde; Indien gy lieven wild, dat liefde wel gedijd, Zoo schikt, verliefde jeugd, dat gy gedachtig zijt, De leering hier gesteld, hoe dat men diend te passen, Twee yzers even heet te maken om te lassen; Dat is, steld uwe liefd op een die niet verschild, In 't geen dat gy begeerd, maer wil het geen gy wild, Een die met uwe zin tracht over een te komen, Op dat de vreede zy uw echt ter hand genomen; Twee van gelijken aerd die kunnen vreedig zijn, Twee ongelijk van aerd is d' een den ander pijn; Indien dat men het vuur met water wil vermengen, 't Is zeker, 't eene kan het ander niet gehengen, Het water en het vuur die strijden tegens een, Twee dingen ongelijk en worden noyt gemeen.
243 VErliefde jonkheyd eer gy vryd, Zoo schikt dat gy gedachtig zijt, Te stellen uw verliefde zin, Niet op de grond van losse min; Niet op een Iufvrouw wel gekleed, En die van moye dingen weet, En garen op de strate pronkt, En met een lodder oogje lonkt, Oft die met vriendelijk gelaet, Oft met een minnelijke praet, Oft met een zoete tovery, Vlokt tot Venus lekkerny; Maer boven al uw liefde zet, Dat 's na de plicht van echte wet; Dat is, schik dat gy liefde draegd, Ik zeg alleen tot zoo een maegd, Die haer op alles wel verstaet, Dat meest een echte vrouw aen gaet; Die van haer moeder heeft geleerd, Hoe dat de vader word ge-eerd, Hoe dat een vrouw haer dragen moet, Wanneer de man zijn beste doet, Hoe dat een vrouw moet zijn gezint; Wanneer de man een gulde wint, Oft hier oft daer een zom vergaerd, Het voegt de vrouwe dat zy spaerd, En uyt de winste van het geld, Niet al te mild weêr uyt en teld; Wanneer de man op winste past, Zoo word de vrouw de zorg belast, Dat zy de keuken wel verziet, Tot nooddruft, maer tot weelde niet Al wint de man veel geld en goed, En teerd de vrouw in overvloed, En loopt, en koopt, een dit een dat, Verspilt in 't pronken groote schat; Leer, minnaer!
dat gy niet en mind Voor uwe vrouw, dees moeders kind; Maer liefd een maegd, wiens moeder leefd Na wetten die de vader geeft; Want na de oude vogel zong, Zoo pijpt gemeynelijk het jong; De takken aerden na de stam, Van goede boom goê vruchte quam; Gemeenelijk de dochter aerd De moeder die haer heeft gebaerd; Neem deze wet in u gevry, Let maer hoe dat de moeder zy, Zoo haer de moeder voegen kan, Dat 's na de wetten van de man, 't Is zeker dat de dochters zin, De moeders plicht zal trekken in, En leeren, 't geen de moeder doet, Zy ook haer man betoonen moet.
Al schijnt mijn lief wat straf en stuur, Het is maer oly in het vuur.