floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
’k Wensje de vrede susje, en ick ga so voort heen, KRYNTJE.
Ick jou desgelijcx Broertje: och dat nu het gemeen, Het soo wel voor had, als wy, ick hoop dat de geest het haer in sal geven, Want van al die questi daer is immers niet van te beleven, Als enckel spotten, roepen en gabberen langs de straet, Hoe blijt sal ick wesen als dit werck een eynt het, en dat men broertje gaet Om dat meysje; en ick wort door de geest oock al wat getemteert, Al weet het men broertje niet, daer is oock een fijn gasje dat by me verkeert, En soo lang als hy niet en paert, soo en kan ick het oock niet beginnen, Want ick heb het hem belooft, dat so lang als hy niet en bemint, dat ick oock niet sal minnen.
Daerom ick seg niet veul, maer ick ben blijt dat dit werck sal worden af edaen, Want de geest getuygt het mijn al, dat de vereeniging seker sal gaen, Dan krijgt de vrede plaats, en al ’t gewelt een stuyt, Ik wens je ’t beste vrienden, als het wel gaet, dan hebben de Nickers uyt.
VERLIEFDE BRECHJE, KLUCHTSPEL.
TE AMSTELDAM, By de Erfgen: van J. LESCAILJE, op den Middeldam, op de hoek van de Vischmarkt, 1705.
Met privilegie.
DE Reden waarom ik dit Kluchtspel niet in druk heb doen uitkomen toen het zelve voor de eerste maal ten Tooneel is gevoerd, gelyk ik wel myne andere Spellen heb gedaan, is geweest, om dat ik gaerne in myn magt wilde behouden, het verbeteren of verschikken van ’t een of ’t ander Tooneel; of wel de een of de andere redenvoering: want als men een Tooneelstuk, door den druk gemeen maakt, eer het is vertoond, zo kan men de misstellingen, die zich in ’t speelen, by wylen, veel gemakkelyker als in ’t leezen laaten vinden, niet verhelpen; of men moet zich getroosten, dat de afdrukzels met het afschrift, waar na het gespeeld werd, met elkanderen niet komen te evenaaren; ’t welk voor den Leezer verwarringe veroorzaakt.
Doch terwyl ik in ’t vertoonen van dit Kluchtspel mede geen zonderlinge misslagen heb vernomen, zo geef ik nu het zelve, door den druk in ’t licht, in diervoegen, als het onlangs, op de Schouwburg is vertoond geworden: en hoe het aldaar de oogen der Aanschouwers heeft behaagd, zulks laat ik aan derzelver onzydig oordeel.
P. VAN HAPS.
REINDERT LUIKESZ, FYTJE NANNINGS,}Vader en Moeder van Brechje.
FLORIS PIETERSZ, RYKJE WOUTERS,}Buurluiden van Reindert Luikesz.
BRECHJE, Dochter van Reindert Luikesz en Fytje Nannings.
ROBBERTUS, Minnaar van Brechje.
KLAASJE, Meid van Reindert Luikesz.
JAN, Knecht van Robbertus.
TRYN JANS, een Uitdraagster.
Het Kluchtspel speeld voor het Huis van Reindert Luikesz.
VERLIEFDEBRECHJE; KLUCHTSPEL.
REINDERT LUIKESZ, FYTJE NANNINGS.
ZIezo, Reindert Luikesz, zo moetje mit jou malle bedryven vaaren; Nou is ’et meisje verliefd, hoe zelle wy ’et nou klaaren?
Al watje begrypt en uitvoert, je mient alles is goed, En je beelje in dat yder dan noch wel zwygen moet; En as ien ander iets doet dan weetje wel te spreeken, Dan zel ’t jou aan gien verwyting of schimpen ontbreeken.
REINDERT LUIKESZ.
Zwyg stil, Fytje Nannings, ik weet wel dat ik heb gedwaald, Is ’et niet genoeg datje me voor myn zotheit ziet betaald?
Moetje noch myn gebreeken voor myn oogen komen stellen, Daar je ziet dat ik my om die daad begin te kwellen?
FYTJE NANNINGS.
Ja was dit jou laaste bedryf, dan had ik my wat goeds beloofd, Want je hebt ien koornzak vol malle grillen in jou hoofd.
Seldrement!
Fytje, ik zeg nog iens datje zelt zwygen, Ik weet niet hoe ik myn gedachten by malkaar zel krygen.
Daar komt Rykje Wouters aan, die vrouw is zachtzinnig enne wel.
Daar heb je gelyk in, maar gelooft vry dat ze ’er meê van spreeken zel.
RYKJE WOUTERS.
GOedendag, Rykje Wouters, wat nieuws kwam jy te hooren?
RYKJE WOUTERSZ.
Niets als het verlieft zyn van jou Brechje kwam my te vooren.
Maar hoe kwam dat meisje op zulk ien wilde en wydzen haan Haar altyd zedige oogen en beschaamd wezen te slaan?
Ja dat leid ’er al toe, Rykje.
Hoor, Rykje, ik zel ’t je verhaalen; Reindert is oorzaak dat ’et jonge schaap daar in kam te dwaalen.
Reindert Luikesz trekt haar by de rok.
Ja of je me by de rok trekt, Vaâr, je houd me nou niet, Rykje weet niet recht hoe dat de zaak ik geschied.
maak Reindt Luikesz om my niet kwaad.
Neen, jy meugt ’et wel weeten, Ik word niet kwaad; jy hebt altyd in myn geheimen raad gezeten.
,, Myn wyf zal toch niet zwygen.
Hoor, Rykje, je weet dat myn Man Staâg aan wond’re fratzen in ’t hoof het, en wat vreems uitvoeren kan. RYKJE WOUTERSZ.
Ja kom dat is evenveel, wy hebben altemaal onze gebreeken, Maar ’t geen ik ’et miest haat, dat is kwaad van zyn naaste te spreeken, En dat hoor ik Reindert nooit doen.
Je weet hoe hy Brechje heeft bezint, Om dat ze hiel mooy is, en voornaamen, het eenigste kind; Hy krgyt dan lust om haar een dag of acht te zien in wydze kleeren, En haar met Hoofsche luiden te laaten konverzeeren, Op hoop dat zy, in die tyd, net zou spreeken, en treeden na de zwier; Niet styfjes, as wy zyn gewend, maar as ien Venis dier, Dat na Waereldze zaaken om ziet, en niet weet as van dartelen; Dit gaan an, strakt ziet men Brechje uit haar Maghaaijen pakje spartelen: Zy word heen gevoerd, en by zwierige znaaken gebrogt Door ien vriend van myn Man, die hem meê tot dit werk had verzocht, Zo hy me zeid allien om Brechje meê in ’t vreemd gewaad te beschouwen.
Ter plaats komende, daar ien kamer was gestoffeert met Heeren en Jufferouwen, Daar onder was ien Mooije Jongman, maar ien zwierigen haan, Die schraapte mit zyn voeten in de aard, en maakte ruijmbaan Voor Brechje, grypt haar by de hand, en begint haar aan te lonken; Och!
Rykje, ’et is gedaan, Brechje begint in liefde te onfonken Voor de ierste maal van haar leeven, zy bemind hem as ontzind; En wat is ’et ien geluk voor ons, dat hy haar weêr zo heftig bemind!
Nou kan men ze op ’t argst mit malkaâr laaten paaren.
Dit zyn de reden, Rykje Wouters, waar door zy verviel in die buitenspoorigheden.
Wel is ’et zo geschied, Reindert Luikersz?
Ja, omtrent is ’t zo gegaan, Rykje; maar dat zy zullen trouwen, dat zel ik gansch niet verstaan.
Maar Vaâr, waarom was Brechje jou te styf in menieren en spreeken?
Jy zoud haar wel zo zwak t’huis krygen dat ze in twee stukken zou breeken As je zo voort wout gaan; en ’er trouwen dat zel jou beste uitkomst zyn; Want houd iens imand uit de kroeg, die genegen is tot wyn; Of blust de Vlam iens uit die in stro zyn kracht doet gevoelen; Zo min kun jy ’et vuur, dat door de Netuur gevoed werd, verkoelen.
Hy zel haar niet hebben, dat zeg ik noch en daar blyf ik by; Brechje zel wel veranderen en luisteren na my.
zou ik zulk ien wild Figuur in ons geslacht invoeren?
Wat zou men zeggen?
nedrige en wydze zouden de mond roeren, En zy hadden gelyk.
Maar wat hoor ik nou daar ik ga of sta?
Dat jy uit den band springt, en men wyst je met vingers na.
Ja, praatjes, ik blyf toch Reinder luiersz als voor dezen.
Maar kan Brechje nou wel zonder die wydze kleeren wezen?
Heeft ze daar meê gien zin in?
Neen, dat gaat vry wel heen, Daar had ze de minste genegentheid voor, zo het scheen.
Maar zy komt.
RYKJE WOUTERS, BRECHJE, KLAASJE.
WEl Brechje, hier is geen vrijers lucht te ruiken, Jou Vader staat hier.
Foei, dat jy jou oude zeden zo gaat misbruiken, En word zo verwildert daar ik jou maar eens de Waereld laat zien.
Hoe pleeg jy voor vrijers van ons gelyken te schrikken en te vliên!
En dat steef myn gedachten, toen ik jou liet verkleeden, Dat het aanzoek van een Hoofsche pronker by jou niet zou zyn geleden.
Zo ’er, by geval, by ’t Jufferschap, daarje gingt, een mogt zyn; Maar ik ben bedroogen, Brechje, aan jou uitterlyken schyn.
Maar kind, hoe ben je zo veranderd in allen deelen?
Zie haar de oogen nou iens in’et hoofd speelen, Daar ze voorheen, as zy uitging, styf by haar neus neêr zag na de aard, En was voor de wind van ien voorby snorrende Jonker vervaard.
Nou, tyden en menschen die veranderen.
Maar mag men’t weeten, Hoe is jou vrijers naam?
BRECHJE.
Rykje, hy word Robbertus geheeten.
Robbertus!
wel zulk ien naam heb ik nooit onder ons gehoord, dat ik weet; Wel lieve schaap, ’t is wonder datje die wydze naam zelf niet vergeet; Maar dat men liefheeft, dat gaat zelden uit de gedachten.
Wat uur hebje, Brechje, dat je jou Robbertus hier komt te verwachten?
Wat uur?
dat uur kom ik staâg te verzetten, ik hou hem hier van daan, En die verdryving zal nou eerst by my, met kracht voorgaan.
Ja, houd hem vry te rug.
ik vreez voor schanden en schaaden.
Doe jy?
sluit jy maar de mond; je hebt ’et niet wel geraaden.
Rykje Wouters, ga mit men Vrouw wat in, ik moet alleen Met Brechje wat spreeken.
Kom an, daar ben ik hiel wel meê te vreên, Ik kwam toch om haar te spreeken.
Om te troosten meug je zeggen, Want ik voel den uitslag van dit werk zo mislyk op myn hart leggen.
Miester ik blyf hier, want je wilt dat ik haar staêg moet volgen aan de zy.
Dat is waar, maar laat de zorg om haar te bewaaren nou aan my.
REINDERT LUIKESZ, BRECHJE.
NU hoor, kind, zou jy dan met hem willen trouwen zonder voor schand te vreezen?
Vaderlief, ’et zou my anders zo ongemak’lyk weezen; Recht uit, ik heb hem hiel lief, want wat helpt ’et of ik ’et zwyg.
Ongemak’lyk!
Foei jou.
ik voel dat ik door die reden de koorts kryg.
Is ’t jou om het trouwen te doen?
het zal je niet aan vrijers scheelen, En die zo nedrig zyn als wy.
wie blyft getrouw in allen deelen?
De vrijers zyn nu niet zo oprecht als in de Oude tyd.
Myn lieve kind!
Blyf by jou vaârtje, en hou jou schoonheit uit de barre Noorder wind.
De liefde is nu de Waereld ontzeid, een vrijer trouwd nu om schyven, ’t Zy mooy, of lelyk; niet met gedachten om altyd by een te blyven, O neen!
maar wel zo lang tot haar geld hem houd in staat, Want als het is verteerd, dan ziet men dat hy haar met een dol hoofd verlaat.
Daar blyft zyn afschuw’lyk liefje kaal zitten, gans verstooten, Die voorheen, om haar geld, noch geacht wierd van kleinen en grooten.
En komt een Jonge Wulp, door een dolle drift, aan een schoone Vrouw, En zy heeft geen geld, zo ras is zyn lust niet voldaan, of hy geeft haar braaf klouw, Om dat hy van haar schoonheid niet kan eeten noch dobbelen.
Zo dat de meeste vrijers loos zyn, en steeds in het vrijen hobbelen Met haar liefjens, als men met een lichte boot op het oneffen water doet.
Wat zegje, Brechje?
en tot bewys dat je my gelooven moet, Hoor, wat de Heer Hoofd, met het begin van zyn Spel van Granida laat spreeken, Door Dorilea, die ’t aan de trouw van haar Harder, Daiphilo, ziet ontbreeken.
Het vinnig straalen van de Zon Ontschuil ik in ’t boschaadje.
Indien dit boschje klappen kon, Wat melden ’t al vrijaadje!
Vrijaadje neen.
Vrijaadje ja.
Vrijaadje zonder meenen.
Van honderd Harders Vind me ’er getrouw niet eenen.
en zo voort.
Maar, ei!
let eens op de woorden van, Vrijaadje zonder meenen, En dan, Van honderd Harders vind me ’er getrouw niet eenen.
Ik wil ’et hiel wel gelooven, terwyl dat ’et die Heer het gemeld, Maar laat Heer Robbertus buiten ’et getal van die honderd zyn gesteld.
Vader, hy zel wel in zyn trouw volharden.
O, jou loozen!
Weet jy ’t zo te draaijen?
ben jy van dat hair, zo scheer jou de boozen.
,, Wel de drommel!
zedert die krolbui is zy gegroeid in verstand, ,, Ik sweet van angst.
ik raak hier niet af zonder opspraak en schand.
,, Ja maar zy is stout op myn goedheid, ik moet my anders laaten hooren.
Hoor, Brechje, je weet dat ik je lief heb, wyl je bent myn eenigste gebooren; Maar, Seldrement!
misbruik jou Vaârtjes goedheid niet, want, Zo je me kwaad maakt, het zelder vinnig waaijen op je land.
Jy zel je na myn believen voegen, of je meugt vreezen; Nooit zel die gestrikte zwierhaan myn schoonzoon, noch jou man weezen, Al zou ik jou, door je malle liefde, zien vergaan als zneeu op ’t veld.
Vader, ik wou wel iets zeggen, maar ik bid word niet kwaad of ontsteld.
Neen, spreek vry uit, mits dat je met de waarheid moet evenaaren.
Dat beloof ik jou, Vader, ik zel niet als de zuiv’re waarheid verklaaren.
Vader die vergeet de deugd van Robbertus, allien om zyn zwierig gewaad; Maar denk je wel iens op ’t gien dat binnen ons huis omgaat?
Wat verteeren wy staâg an geld mit gastereeren!
Ik heb, Vader lief, meenigmaal zien tiktakken of verkeeren In de achter kelderkeuken, tot hiel laat in de nacht; En datje niet iens om het verlies, dat groot was, hebt gedacht.
Dan liet je Kryn en Floor, elk ien stoop wyn door de keel na om laag zinken, En Vader niet minder, want je most de broeders, als traktant, voordrinken.
En wat nou allien de kleeren aangaan, draagt Robbertus die in ’t rood of blaau, De onze zyn weêr veel zwaarder van stof, schoon die zwart zyn, bruin of graau.
Vader, veranderd van opzet, en laat my met Robbertus trouwen, En laat ons het inwendige en niet het uitwendige beschouwen.
Vergeef ’et my heb ik te veel gesprooken, kryg daarom gien kwaade schrons, Want je weet, al wat ik heb gezeid dat blyft onder ons.
O jou vuil stuk vlees!
weet jy het zo fyn uit te leggen?
Jou Moeder heeft het my zelf nooit zo stout in ’t gezicht durven zeggen.
Jou doorsleepe Brechje, die wars zyt van deugd en zedigheên, Jy schandvlekt ons geslacht en onzen aanhang met een.
Hy vat haar by de hand.
Kom voort, ik zal jou by een onderrechter brengen, jy moet weeten, Wat dat jou pligt is, en hoe jy jou eerste deugd hebt vergeeten, BRECHJE.
Vader, je hebt jou woord niet gehouden, want je word haastig enne kwaad.
Wel de drommel!
zou ik niet, daar jou mond tot myn schanden op gaat?
Klaasje uit het huis komende.
Kom Klaasje, benje daar?
pas wel op ’et huis, wy moeten eens uit weezen.
Als ik op pas, Miester, dan heb je voor gien onraad te vreezen.
Maar daar komt ien helleveeg an, die vogel is gebekt!
KLAASJE, TRYN JANS, FLORIS PIETERSZ, over zyn deur leggende.
TRYN JANS.
WEl wat hoor ik al nieuws by de straat!
zo word de geveinsdheid ontdekt.
Wel Reindert Luikesz!
wel Vaâr!
je doet ons verwonderen, Victory kinderen, je zelt ’et haast hooren donderen.
Ik ken niet zwygen as ik ’et huis zie of voorby mot gaan, Zulk ien history!
maar ik zie de meid voor de deur staan.
Wel Klaasje, hoe houd Brechje haar al in de wydze kleeren?
Zel je wel bekwaam zyn om haar na de mode te palleren?
Mot je dan staâg an schempen, Tryn Jans?
Zy het dat gewaad al afgelegt.
Dan zel het verliefde schaap trouwen, geklied na haar wys, watje zegt!
Of Brechje zel trouwen dat weet ik je niet te zeggen.
Ik vat’et, kind, dan zellen zy zonder die moeiten by malkaar gaan leggen.
Wat was Reindert Luikelz ierst fyn!
sprak ik iens ien ruig woord; Dan zei hy: foei Tryntje Jans, wen jou mond zo niet, men schrikt as men ’t hoord.
En nou laat hy Brechje by ruwe Zwierhaanen verkeeren.
Wat dunk jou, Klaasje, zel ze daar fyn of grof spinnen leeren?
Tryn, ’et was beter dat je sweeg, je spreekt mit schemp as je bent gewend.
Nou, Klaasje, laat ons niet kyven, wy hebben malkaâr te lang gekend.
Kom, Moêr, koop wat van deze bratten.
Neen, ik heb niet van nooden.
Noch gien kraakwerk voor jou volk?
Ierst wierd ik staâg ontboden, En nou het men niet van doen.
Jou fyne murwe Zaar, Ik geloof ’et is mit jou en de Jonkers knecht meê niet al te klaar: Ik zie jou neerstik en voorschoot hebben meêr as gewoone vouwen, Ik zel elk jou luy handel bekend gaan maaken, je meugt ’et wel vertrouwen.
Wat zeid den ander?
wy hebben nou niet van doen.
’t is nou mit my gedaan, As men kennis an grooten krygt, dan moeten de kleinen gaan.
FLORIS PIETERSZ, over zyn deur leggende.
Maar Tryntje Jans, hoe ben je zo kwaad spreekend in jou leeven?
Wie drommel is daar?
wel ik schrik dat ik sta te beeven.
Jou rechte trasbroek, ben jy ’t?
jou effen Zymen, kappittel jy my meê?
Kom hier hebje wat te zeggen.
Kyk hoe styf staat hy, hy zet geen voet van zyn steê.
Jy bent meê de gien niet die je wel lykt, jy bent gesleepen; Seldrement!
je geeft de Waereld zulke verbruide neepen!
Jou kort wambusje, lange ooren, kort hair en ronde hoed Bedekt allemaal de loosheid die je heimelyk by jou voed.
FORIS PPIETERSZ.
Hoor Vrouwmensch, ik ben eindelyk zo ver in de Waereld gekomen, Dat ik alle klapperny van kwaade Menschen niet meêr kom te schroomen: En dat ik myn buurman voorspreek dat is myn pligt en ook myn wil.
Doet ’et?
wel nou, je zelt ’er ook voor te bruiloft gaan, zwyg jy stil.
Maar daar komt den sleep uit, ik ga zittende met gemak kyken.
Zy gaat op een stoep zitten.
REINDERT LUIKESZ, FYTJE NANNINGS, RYKJE WOUTERS, BRECHJE, KLAASJE, FLORIS PIETERSZ, over zyn deur, TRYN JANS, op een stoep.
JA Rykje, zo durft zy tegens my spreeken, waar zou het na gelyken?
Wel ik sta ’er over versteld.
Maar is ’t Floris niet die daar in de deur staat?
Ja hy is ’t.
Florisbuur, ik verzoek dat jy eens meê gaat.
Ik heb nou gien tyd, volvoer jou zaak slechts, ik zelje hier na wel spreeken.
Ja as ik van hier ben; daat heb je weêr van de fyne streeken.
Tryn Jans, benjy daar?
wat komje zeggen?
Zy schend ons allemaal, Doch Floris buur wel ’t miest, mit ien lasterlyke taal.
Doet ze?
Fulpe Lysbeth, hou de mond toe.
Wat ik hier kom maaken, Reindert?
ik wou de Jonker wel iens zien, kan ik daar an geraaken?
Dat is te zeggen, de Bruigom van Brechje.
Ik weet niet wat je praat, Daarom laat ons in rust; en ik verzoek dat jy jou goed verkoopen gaat.
Zie daar, kyk uit buuren, de man word wyds, zyn Dochter verkeerd by de grooten.
FYTJE NANNINGS, Reindert Luikesz ter zyde trekkende.
,, Hoor je nou wel, Reindert?
zulke woorden worden staâg an uitgeschooten.
,, Wat zel ons jou fantazy schanden baaren!
,, Zwyg stil, dat is verbruid!
,, Het leid ’er nou al toe, maak myn hoofd niet warm, daar meê is ’t uit.
Maar ik zie de Jonker niet.
Kyk, Brechje zoekt ’em zelf mit branderde oogen.
Heden!
hoe ziet dat maysje verwilderd!
wat het de liefde vermoogen!
Kom laat zy maar praaten.
Rykje ga jy voor uit met myn vrouw; En jy in de midden, Brechje; en ik achteraan.
Nu ik vertrouw, Dat haar niemand zo tussen ons weg zal neemen.
Nou wil hy haar bewaaren.
Wel hoe is dit?
Tot strak dan, Floorbuur.
FLORIS PIETERSZ, met een zyn deur sluitende.
’k Wensch jou verlichting in je bezwaaren.
Dat is ien Ordennanzy van gaan!
kom ik volg den trayn, ik mot zien, Al zou ik van daag gien el stof verkoopen: wie weet wat ’er zel gelchiên!
Dat is ien haalover!
ik ben bly dat ze gaat, ik ken haar hiel wel missen.
Maar gints komt Jan; al weêr te laat; staag an komt hy achter ’t net te vissen.
KLAASJE, JAN. JAN. MYn zoete lieve Klaasje, geef Jantje nou eens een zoen.
Ik ben daar juist niet fies of, Jan, ik wil ’et ook gaeren doen; Maar jy luy bent zo ruig enne wilt, je springt as wilde dieren Ien mensch op ’et lyf.
je mot ’et doen zonder my te frommelen met menieren.
Nou, treê toe, maar myn nierstik niet te kreuken, as ien man.
JAN. Zie daar, Klaasje, dat is nou zo zacht en effen als ik kan. Maar hoor, waar is Brechje?
myn verliefde doolende Ridder zal straks komen.
zy is met haar Vaêrrje en Moêrtje zo uitgegaan, na de Vroomen, Licht om haar te doen beftraffen.
JAN. Zeker?
Maar, Jan, je hebt me lang belooft Dat je my iens Minnevaarzen zoud laaten hooren, dat leid my staâg in ’t hoofd; Ik hoor die al zo graag as Brechje.
JAN. Wel kom an, ga jy na boven, En luistert aan ’t venster, want ik kan ze niet maaken, dat moet je gelooven, Maar myn Heer is daar in volleerd, en hy is nou in de liefde verward; Ik zal zeggen dat Brechje op haar kamer zit vol droefheid en smart, En dan zal hy, na gewoonte, zyn klachte op maat doen hooren.
O Zaay!
Jantje, dat is wel bedocht!
zyt nou verheugd myn hart en ooren!
JAN. Ga voort, Klaasje, daar komt hy aan; Maar kom hier, daar heb je noch een kusje toe.
Wel zo den bras!
,, Ik mag die Jan zo wel lijen, as ik weet niet hoe.
ROBBERTUS, JAN, KLAASJE aan ’t venster.
ROBBERTUS.
WEl zal ik dan noch langer zo fel werden uitgestreeken?
O wreede Vader!
ik wou dat ik u hals en beenen zag breeken; Zyt verzekerd dat ik niet eens zou hinken aan uw zeer.
JAN. Ei!
zachjes.
ben je nou zo kwaad om dat jou scheenen zo zeer doen, heer?
Hoor, ik weet raad.... ROBBERTUS.
Zwyg stil, wat raad kan uw onnozelheid my schenken?
Die gezond is weet altyd veel hulpmidd’len voor de kranken uit te denken; Maar word den Raadgeever zelf eens ziek, dan weet hy nergens van, Van duizend Remediën is’er dan niet een die hy vertrouwen kan. JAN. Het grootste verdriet dat my in de Waereld komt plaagen, Dat is, dat ik yder Raad wil geeven, en zelf altyd raad moet vraagen: Ik wil heel wys zyn, en staag hou ik myn oordeel voor het best, En ’t is, of ’er de Drommel meê speuld, ’k leg altyd de eyers bezyden het nest; Ook wil ik altyd myn zaaken heel behendig en stil besteeken,... Maar eer ik die uitvoer, hoor ik daar yder een af spreeken.
Ja, zo gaat het ’er meer.
Maar zeg, waar houd zich Brechje nu?
Hebt gy Klaasje gesprooken?
JAN. Brechje zit boven, en houd haar heel schuw Van de Menschen; ’k heb Klaasje niet gesprooken, maar ik kon Brechje beschouwen Door de scheur van ’t venster; doch zy heeft haar hoofd straks weêr binnen gehouwen.
O Brechje!
myn lief, wat ly ik om uw afzyn een pyn Zo uw Vader niet veranderd, zo zal ik niet lang leevend zyn.
Schrikkige nachten, treurige daagen, Schenk my een eind van uw haat te draagen; Laat my de Zon van myn Engel genieten, Eer my het leeven begint te verdrieten.
Maar, ach!
aan wie wyt ik myn leed nader, Als aan uw wil en wreedheid, O Vader!
Die my een zon in ’t gezicht laat straalen, En weêr te ras, vergramd, weg komt haalen.
Waarom vertoond ge, die gy wilt behouwen?
Of zyt gy nydig om ’t jeugdige trouwen?
laat af om my meêr te kwellen, En laat uw Vreugd my in vreugd verzellen: ’t Licht van myn leeven doet my verwerven, Dan behoed gy myn leven voor ’t sterven.
Maar, ’t is vergeefs gezucht, ik ga verlooren, Gy wilt myn klachten met lusten aanhooren.
Daarom myn Waarde, kom wilt u wreeken, En straks uw band der pligten verbreeken: Doet, door de Min, uw Vader verschrikken, En uw Ziel met de myne verkwikken.
JAN. Ja wel!
een hart van steen zou zich vermurwen door zulke reden.
Heb jy dit luisterend gehoord, Brechje?
wat heb je dan aanstoot geleden!
KLAASJE, het venster opdoende.
Ik bedank jou heer Robbertus uit grond van myn hart; Ja zo beleeft, As myn Vaârtje en Moêrtje my ooit voorgesprooken heeft.
Wat ben jy ien heer vol geest en leeven!
had Brechje t’huis mogen weezen, Want* ’et spyt me dat ze juist uit is, hoe had zy jou gepreezen!
is zy niet t’huis?
neen, zy is straks hiel wel bewaard uitgegaan, Tussen haar Vader en Moeder.
JAN. Heer, jou klachten zyn dan vergeefs gedaan, Dat is overstuur.
Holla, dat schut ik, ’t is niet overstuur motje weeten, Ik zal ’et haar allemaal vertellen, zonder ien woord te vergeeten.
En ik bedankje noch duizendmaal, men heer, datje ’t my hebt meê gedeeld.
Jan, gy zeid dat gy haar had gezien.
JAN. Och!
myn gezicht heeft my een pots gespeeld.
Uw gezicht niet alleen, maar uw verstand begint je meê potzen te speelen.
JAN. Ja dat bevind ik ook, en ik weet geen raad om dat gebrek te heelen.
Maar, Klaasje, waar zyn ze met haar gegaan?
Na ien vriend, Die onze Miester in zwakheden altyd mit zyn onderrechting diend, En nou zel ’et Brechje gelden.
haar Vaârtje het haar zo bekeeven!
En hy is zo kwaad, om dat zy ’em zulk ien wyzen antwoord het gegeeven.
Wel daar moest hy zich over verheugen, dat onnatuurlyk Mensch.
Ja hy is al hiel wonderlyk; ik vrees jy zelt niet komen tot jou wensch.
Ik, en zyn Dochter, zullen dan sterven, wil hy ons trouwen niet gehengen.
Maar wie heeft dien Tieran bevoolen om haar in myn gezicht te brengen?
Wat is zyn oogwit geweest?
want die men de Waereld laat zien, Die kan men de toegelaaten vruchten van de Waereld niet verbiên; Dat weet dat verkeerd Figuur wel.
ik mis myn geduld en zinnen.
JAN. O!
myn heer, schep moed, jy zult zyn hartheid noch wel overwinnen.
Zo dat geschied, zo zel Brechjes liefde ’em daar toe dwingen, zonder fout, Want ik weet hoe ’et Maysje is gesteld; tienmaal daags is zy warm en koud.
Maar gints zie ik myn ramp in de Vader, en myn vreugd in de Dochter komen.
Nou loop ik na beneden.
dat hebben zy ras opgenomen.
REINDERT LUIKESZ, FYTJE NANNINGS, RYKJE WOUTERS, BRECHJE, ROBBERTUS, JAN. REINDERT LUIKESZ.
JA, Rykje, de kinderen beschaamen nu de Oude luyden, dat gaat vast: Zo dra als zy maar weeten wat de Min is, zo klaagen zy straks van overlast.
Maar dat is een Man!
met welke zachtheid weet hy het de Jeugd te zeggen!
Nu, Brechje, jy meugt die lessen wel tienmaal by jou zelf overleggen: En was hy met geen buikpyn gekwelt geweest, hy had jou doen verstaan Hoe ongeregeld dat het is verlieft te zyn, en waar zulks komt van daan.
Maar de Moord!
daar zie ik Schrobbertus met zyn knecht voor ons huis treden.
Kom gaan wy weêr in order.
En jou vrykyken word nu niet geleden.
Hy houd zyn hand voor Brechjes oogen.
Hoe lang wilt gy haar en my noch plaagen, en u zelf met een?