floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Vent dat kan men nimmer vinden.
Ik weet nu de oorsprongk ook van alderhande winden.
Het laatste zy zo: maar het eerste weet gy niet; ’t Getal is surdiesch, en dat’s altyd in ’t verdriet.
Ik bid u laat dien twist tog met malkander vaaren.
Ei drinkt de questie af.
Dat doe ik altyd gaeren.
Myn heer ik merk gy zyt een zeer verstandig man: Maar wat oploopend.
Zo ’k u ergens dienen kan, Ik ben uw dienaar.
Ik verzoek u, wees te vreeden.
’k Dacht niet dat Urinaal zo gaauw was; maar zyn reden Behaagt my, schoon ik die somtyds wat zwak bevind.
Doktoor vergeef my tog myn gramschap, ’k ben uw vrind.
’k Zal al myn’ vindingen u graag kommuniceeren, Al woudt gy zelf met my in poortaard laboreeren, Of vette beemster klei gemengd met geest van zout, Waar mê men keijen kan veranderen in goud.
Doktoor dan zal ik u een stuk fortificatie Doen zien, verdienende op het hoogst elks admiratie.
Ik zal u toonen hoe men steeden defendeert.
Gy hebt de wiskunst dan geheel en al geleerd?
Weg met die ezels die een bort uit durven hangen!
Zwyg, zwyg kolegies der Mathezis: ’k zou je vangen Door propozities, en door demonstraatzies van Myn prins Euklides, dien wiskunstelyken man!
En vind ik eens het geen ik byna heb begrepen, Zult gy de huizen voort zien zeilen, puur als schepen.
Ik maak machienen, die heel fors zyn van geweld: Daar één man duizend mê kan jaagen over ’t veld.
Weg brandspuit!
en kameel!
lantaarens!
moddermolen!
’k Heb beter dingen: maar ik hou ze nog verholen; ’t Is waar gy zyt bedacht tot nut van stadt en land.
Maar wat’s een brandspuit?
’k heb een blaasbalg, die den brand, Al was hy nog zo groot, ten eersten uit zal blaazen.
In ’tkort: ’k heb dingen daar zich elk om zal verbaazen.
Geleerde heer, ik bid betoon me zo veel gunst, En leer me uit liefde mê een beetje van je kunst!
Al zou het maar alleen die fraaije blaasbalg weezen: Want had ik die, ik zou nooit voor geen armoe vreezen.
Verstaat ge iets van de kunst?
Och neen ik, niet een beet.
Maar ’k weet een kunsje dat jy zekerlyk niet weet.
Wat kunst?
De beenen al zo murw als ’t vleisch te kooken.
Wat zegt gy!
deeze kunst kon dienen in myn stooken!
Leer my die.
’k Wys u dan hoe dat men kalcineert, Een poortaard van een hond tot zilver laboreert; Hoe ’t vuur het zilver uit de keijen weet te dwingen.
Die keijen mogten me dan voor de harsens springen; De blaasbalg van dien heer gelykt my beter, vriend.
Ik leer die kunst niet dan aan iemand, die my dient.
Wat zoudt ge’ er ook mê doen?
Twee gekken, die hier raazen, ’k Meen dien Doktoor, en jou, voort uit de kamer blaazen; Opdat ik met gemak zou eeten van dien ham.
Was ik uw heer, ik sloeg u ’t lichaam blaauw en lam.
Filipyn ô Starren!
zon en maan!
dat is een slecht spectakel!
Al ’t ingewand is uit den ham!
dat ’s een mirakel!
de loop der starren is verkeerd!
Daar zie je ’t zwoort en ’t been!
al ’t spek is geëklipseerd!
Het zwoord en ’t been!
wie droes heit dan het spek gestolen?
Dat draaijt al met de zon en waereld als een molen.
RAASBOLLIUS, ontkleedt zich, en gaat te bedt in zyn onderkleeren.
Ik moei me met geen spek, ’k gaa slaapen, ik heb vaak.
Waar pikken is het spek?
Loop heen en zoek het, snaak.
’k Kan niet bedenken hoe dat komt; het schynen droomen: ’t Is of de duvel daar den ham heit weggenomen!
Hoor hospes, weet je wat?
gaa in dien kring eens staan, Vraag waar de ham is, aan de starren en de maan.
Jy bruid je moer wel: ’k moet den ham nu al vast missen.
’k moet.... missen: met jouw praatjes krijg ik mijn ham niet terug.
Patientie hospes, ’t is een pots, men kan ’t wel gissen.
Ik wensch de heeren wel te slaapen, goeden nacht.
’Loop jy nu nâ de stal, span ’t rytuig in: maar zagt; ’Op dat het niemant merk’?
’Dat zal niet nodig weezen, ’Het staat al reed.
Ik heb den Waard daar flus beleezen ’Dat hy het doen zou.
Zo ik het word gewaar, Wie dat die potsen bakt, zo zellenwe malkaâr Gevoelig spreeken!
Anzelmus Wil de zaak wel overdenken; Opdat my dat proces niet hind’ren kan of krenken.
Myn heer, ’k zal pleiten dat gy u verwond’ren zult.
Ik zal het winnen met de kosten, heb geduld.
Ik wensch u goeden nacht.
En u gerust te slaapen.
EELHART, FILIPYN, WAARD, RAASBOLLIUS op ’t bed.
NU zyn wy eindelyk ontslagen van die aapen.
,, Hoe is het hospes, is myn rytuig klaar of niet?
,, ô Ja.
Myn knecht blyft op, hy zal op uw gebied ,, U aanstonds helpen: maar je moet een fooitje geeven.
,, Wat hebben we verteert?
,,                                Dat’s vyf... en twee maakt zeven, ,, Neen, ja.... neen.... vyf en twee maakt zeven, niet goê liên?
,, En tien maakt zeventien, en drie maakt twintig gulden.
,, Hier hangt de schaar uit.
,, Ik moet dat voor deez’ tyd dulden.
Daar ’s ’s acht ryksdaalders, en een gulden voor den knecht.
,, Ik dankje, heer, voor gôe betaaling, ’t is zo recht.
,, Ik gaa na bed.
Gy zult wel uit het huis geraaken, ,, ’k Moet slaapen: want ik heb twee nachten moeten waaken, ,, Ik wensch myn’ heeren en de Juffers goeje reis.
EELHART, FILIPYN, RAASBOLLIUS op ’t bed.
,, WAt drommel geefje zo den vent zyn’ vollen eisch?
,, ’k Wou dat heer raasbol sliep; ik zou myn lief gaan haalen.
,, Ik hoor hem snorken.
EELHART gaat na de kamerdeur van Izabel.
,, Ik zal dan niet langer draalen.
,, Wy zyn al veilig lief!
myn medeminnaar slaapt!
IZABEL, KATRYN, EELHART, FILIPYN, RAASBOLLIUS op ’t bed IZABEL.
,, KOm vluchten wy dan ras!
’t Is niets, hy gaapt.
,, Hebt gy myn goed, Katryn?
kom rasjes rep uw’ voeten?
hy ryst op!
ik zal weer in myn’ kamer moeten?
Izabel en Katryn loopen weer in haar kamer.
RAASBOLLIUS, EELHART, FILIPYN.
RAASBOLLIUS springende in zyn onderkleêren van ’t bed.
WAar ’s dokter Urinaal?
myn zeer geleerde vriend?
Zyt gy ’t heer advokaat!
dat komt zo wel als ’t dient!
Ik ben genegen nog een uur drie vier te praaten.
Ik moet nâ bed myn heer.
Ik zal u niet verlaaten, Voor dat ik u een zaak, die ik daar heb gedroomd, Of liever die my nu zo in de zinnen koomt, Eens klaar vertoond heb.
Maar myn heer, ik dien te rusten.
Daar’s aan gelegen.
Heer, het zal my weinig lusten.
’t Is dienstig voor het land.
Al was het nog zo goed.
Gy zult verwonderd staan.
Denk dat ik slaapen moet.
Om zulken zaak zult gy het slaapen haast vergeeten.
zo gy perfors wilt hebben dat wy ’t weeten.
RAASBOLLIUS rangeert eenige stoelen.
Ik heb een zek’re schans, recht vierkant, fraaij en sterk Gepraktizeerd, waar op de vyand drie jaar werk Zal vinden, eer hy die met stormen in kan neemen; En om met woorden u niet aan het oor te teemen; Zal ik ze timmeren, op ’t midden van de vloer.
,, ’k Wou dat je met je schans voort naar sint felten voer.
,, Wat of hy doen wil?
’k kan ’t me zeker niet verzinnen?
,, Wat drommel of hy met die stoelen zal beginnen!
,, Hy haalt de kussens, van zyn bed, wel seldrement, ,, Wie heeft zyn leeven zulk een malle quast gekend!
RAASBOLLIUS na dat hy stoelen en beddegoed op malkander gestapeld heeft.
Daar staat myn schans, die kan geen vyand ooit genaaken.
Hier stel ik myn kanon, om op hem los te braaken.... En aan dien hoek maak ik myn sterkste ravelyn.... En daar een halve maan, vlak onder die gordyn.... En gins een horenwerk.... al die my komt bespringen, Zal die bedekte weg terstond tot wyken dwingen.
Wel loop eens in uw’ schans, en defendeer ze dan; Ik zal eens zien of ik ze alleen niet winnen kan. RAASBOLLIUS klimmende boven op zyn schans.
Wel aan!
FILIPYN hem omhalende.
Daar leit de brui!
ô Schelm ’k zal ’t u betaalen!
Zult gy myn mooije schans op die manier omhaalen!
Op deeze wys wordt nooit een sterkte g’attakeerd.
FILIPYN hem gooijende met kussens.
nu leer ik jou hoe dat men bonbardeert.
Gy zyt een ezel, vent!
ik toon het maar door stoelen, Hoe dat het weezen moet.
Ik prys myn heers gevoelen.
Maar merkt gy in den grond de bouwkunst van die schans?
Dan ziet gy wel dat nooit een vyand kans Kan vinden, om zich zelf daar meester van te maaken?
En zulk een muur kan bom nog kogel raken.
Dat is onmogelyk.
Begryp je ’t nou niet net?
En hebt gy op ’t geheim der vinding wel gelet?
Niet al te wel.
Wel hoor, ik bouw een muur van veêren.
Laat daar de vyand vry zyn best op kanonneeren, De kogels smooren, en zy maaken nooit een bres.
Myn heer, je bent een man als Aristoteles!
Dat is een vinding, hè!
Ja wonderbaarlyk aartig; Maar maakt ze niet gemeen, die kunst is al te waardig.
,, ’k Word raazend zo de gek my hier nog langer bruidt!
Nu gaa ik naar myn Oom, en slaap ter degen uit.
Raasbollius binnen.
FILIPYN, EELHART.
Flippyn, my dunkt gy moest de kaers maar uit gaan blaazen; Dan zal ik met’er haast, en zonder veel te raazen, In ’t donker Izabel geleiden naar de deur.
Wacht liever tot hy slaapt, want zo die goê sinjeur Eens schielyk weêr quam, ’t zou ’er honden, gy moogt vreezen.
Ik zal dat waagen; ik wil hier niet langer weezen.
Fiat, ik blaas hem uit.
’t Toneel wordt schielyk donker, door het uitblaazen van de kaers.
Kom lief!
nu is het tyd!
VIJFENTWINTIGSTE TOONEEL.
IZABEL, EELHART, FILIPYN, KATRYN EELHART.
Zyt gy ’t myn lief!
Wie heb ik daar?
myn heer, ben jy ’t?
Waar is de deur Flippyn?
Ik ken de deur niet vinden.
Wat droes wy loopen hier gelyk een party blinden.
TYS, FOP, FILIPYN, EELHART, IZABEL, KATRYN TYS.
Het is hier donker, en ze zyn al in den slaap.
FOP, slypende twee messen over malkander.
Ik geef hem met dit mes terstond een groote jaap.
Ik zal den ham terstond eens annetomizeeren.
’Och hou je stil myn heer, ’k hoor dieven, ’k wil ’t je zweeren!
Ik zel hem moffelen, en sneijen van malkaêr.
’Och!
hoor je ’t wel myn heer?
daar is een moordenaar.
’Ach lief!
wat raad!
men poog de deur te krygen: TYS.
Maar elk de helft dan van den buit?
Ja, wil maar zwygen.
Waar staat hy?
In dien hoek.
FILIPYN kruipt in de kist.
ze meenen my!
’Ik voel de kist, daar moet ik in, zo raak ik vry.
’Hou my maar vast myn lief!
’Katryn hou my van achter.
’Flippyn waar zyt ge?
spreek!
’Myn Eelhart spreek wat zachter.
FILIPYN springt uit de kist.
Hou dieven!
ik word vermoord!
Wie duvel springt daar uit de kist!
kom gaan we voort.
RAASBOLLIUS van binnen.
gins komt de vyand zig vertoonen!
TYS knielende.
Och booze vyand, och!
wil ons verschoonen!
Staa vast, o schelm!
hy krygt me by myn gat!
A Sa bescherm de stadt!
WAARD, URINAAL, Raasbollius in zyn onderkleêren, TYS, FOP, FILIPYN, EELHART, IZABEL, Katrynaltemaal in ’t donker dwaalende.
WAt ’s hier te doen?
Terstond te loopen naar de wallen, Eer dat de vyand hier de stadt komt overvallen.
Breng licht!
breng licht!
WAARD, URINAAL in zyn onderkleeren, RAASBOLLIUS, TYS, FOP, FILIPYN, Eelhart, Izabel, Katryn, ANZELMUS, GRIET met licht.
Het toneel moet schielyk licht worden, zo als zy met kaersen opkomen ANZELMUS.
WAt wil dit oproer, en geraas!
’t Zyn dieven!
hoor je ’t niet?
A Sa!
trompetters blaas!
URINAAL vat Izabel.
Ik heb ’er één.
Myn heer laat los!
wy zyn geen dieven!
Ik laat u niet eer los voor zulks my zal gelieven.
Waar zyn de schelmen?
’k Heb ’er al één in myn macht.
,, O hemel ’k zie myn voogd!
laat los!
Al zacht, Ge ontspringt my niet.
Gy zult niet uit myn’ handen komen.
ANZELMUS Izabel by de kaers beziende.
Laat my den dief eens zien.
nu moogt gy schroomen!
Zyt gy de dief!
zyt gy de dief!
o Izabel!
O schandvlek van ’t geslacht!
ik ken u wel!
Gy zult dat vluchten in een mans habyt betreuren.
ik zal u dat gewaad van ’t lichaam scheuren!
En uw lichtvaerdigheid zo teug’len, dat elkéén Zich spieg’len zal aan u!
Wat wilt gy doen?
Ik meen Haar aanstonds te Uitrecht in een beterhuis te zetten, Om haar het vluchten in ’t toekomend te beletten, Indien zy met myn neef zich aanstonds niet verbind.
Hoe ik haar trouwen?
neen: ’k ben daar niet toe gezind.
Hoe waarom?
Vraagt gy dat?
wel ik heb uitgevonden De schoonste inventie, daar geleerden lang na stonden; Zodat ik al zo ryk zal weezen in één jaar, Als al de vorsten van Europa met malkaâr.
Dat zal de spiritus van poortaard zyn?
’k Moet zwygen.
Ei sterf niet met de kunst!
Gy zult die kunst wel krygen, Wanneer ik dood ben; hoop maar op myn testament.
Gy zyt een groote gek, dat zie ik nu in ’t end.
’k Beloof u, ’k zal u plaats in ’t zelfde huis doen maaken, Daar Izabel, om dat zy zig heeft laaten schaaken, In zitten zal, tot dat uw zinnen zyn bedaard.
Ik leg ’t in kennis.
Hoort wat hy daar heeft verklaard.
Heer advokaat wat moet ik doen in deeze dingen?
Zet hem in ’t beterhuis, hy moet u niet ontspringen.
Maar geef uw nicht aan hem die zy zo teer bemint.
Het laatste is iets dat ik nog niet geraaden vind.
Zou ik haar aan een schelm, een guit, een lichtmis geeven?
Ik kan, noch wil, noch zal, met iemand anders leeven!
Ja sluit my op; betoon me uw haat, en dwing’landy; De straf zal volgen op uw’ wreede tiranny.
Zwyg obstinaate, zwyg.
’k Wil u niet langer hooren.
Foei zyt ge uit ons geslacht, lichtvaerdige!
gebooren!
Gy zyt in misverstand, myn heer, bedwing u wat.
Ik ben haar minnaar.
Gy!
’k zal dien lieven schat, Dien gy my door uw haat en gramschap wilt berooven, Beschermen.
Advokaat, hoe kan ik het gelooven!
Ja, ’k ben een Advokaat.
Myn’ eerelyken naam, Dien gy zo vuil beklad, dat ik my uwer schaam, Zult gy weêr zuiveren.
Ik kan ’t u niet bewyzen.
Zyt gy een eerlyk heer, zo moet gy zelfs mispryzen ’t Geen gy gedaan hebt.
Hoe wat?
myn nicht geschaakt.
’k Ben uit uw’ dwang geraakt, En weggevlucht, daar hy gantsch niet van heeft geweeten.
Hebt ge uit uw’ eigen wil uw’ plicht dan dus vergeeten!
’k Ben hem hier by toeval ontmoet.
Hoe is dat waar?
Ja, en wy zyn zo vast verbonden aan malkaâr, Dat maar alleen de dood die trouwe min kan scheiên.
’k Zal u beschermen lief, hou moed, en wil niet schreiën!
Anzelmus, ’k zweer gy zyt zeer qualyk onderricht, Ik heb my altyt wel gequeeten in myn plicht.
Gaa mê nâ Amsterdam, ’k beloof u aan te toonen, Dat zo veel gruuw’len in myn zuiver hart niet woonen, En gy misleid zyt.
Ik betuig ’t u, met ontzag.
Indien gy waarheit spreekt, en zo op uw gedrag Dan niets te zeggen valt, voeg ik my naar de reden.
Indien gy ’t anders vindt, myn heer, ik ben te vreeden Den band van deeze min te breken.
Nu, wel aan, Op die konditie zal ik morgen met u gaan.
Gy zult haar trouwen zo wy alles wel bevinden.
’k Zal morgen dit geval doen weeten aan myn’ vrinden.
De dieven zyn ’t nu licht door dat gebrui ontsnapt.
Ze zyn licht in een hoek, maak dat men ze betrapt.
FOP en TYS.
Hoe, lach je lui?
Wel ja, daar zyn geen dieven.
’t Quam dat je met den ham ons flus niet wout gerieven, Wy hebben hem gevild, hy leit daar in die kist.
Dat ’s voor die pots van laatst.
Jou guiten vol van list!
Daar meen ik jou lui ook een potsje voor te speelen, Dat kan ik fraaij.
Ja, al zo goed als ’t haver steelen.
Myn heer vergeef je my myn misdaad niet?
Katryn, Zo alles wel is, zal ’t u ook vergeeven zyn.
Wy zullen morgen vroeg naar Amsterdam vertrekken.
Ik zal my dezen nacht vermaaken met die gekken, En bombardeeren met boetelje, kan, en fluit, Ter eere van myn heer, en zyne aanstaande bruid.
’k Zal met myn’ blaasbalg Het heele beterhuis aan duizend stukken blaazen.
DE SPRINGENDE DOKTER.
Gespeelt op d’Amsterdamsche Schouwburg.
t’AMSTERDAM, By Jacob Lescaille, Boekverkooper op de Middeldam, naast de Vismarkt, in ’t jaar 1666.
Aan den Lezer.
DEzen Dokter kwam in ’t eerste In Itaaljen voor den dag, Daar de minsten en de meersten, Met toejuiching en gelach, Hem bejegende en ontfingen: Trok daar na in ’t Fransche land, Daar hy vluchtig leerde springen, Daar hy vele vrienden vant: Eindlik trok hy uit die landen, Door de lust tot Poëzy, En hy kwam alhier te stranden Met zyn vremde boertery, Zonder hoop en zonder vreze Of hy wellekoom zal wezen.
J. S. BEDRYVERS.
Frederik, Vryer van Lukretia.
Duifje, Meid van Lukretia.
Lukretia, Beminde van Frederik.
Krispijn, Knecht van Frederik, en springende Dokter.
Govert, Vader van Lukretia.
Flip, Knecht van Govert.
Metridates, ervarene Dokter.
Het speelt voor en in het huis van Govert.
DE SPRINGENDEDOKTER.
Duifje, Frederik.
* Duif.
WIl toch het ongeluk niet van Lukrees verzwaren; Want zy bemind u, schoon zy ’t niet durf openbaren Aan haren vader, wiens ontzach zy poogt t’ontvliên, En kan niet toestaan om ’t vermaak van u te zien.
By een rechtschape maagt de vreze staâg verzelt is.
De smart en droefheit, daar mijn ziele mê gekwelt is, Rechtvaerdigt mijne klacht, die ik doe tegen een Voorwerpzel, ’t welk van my veeleêr diend’ aangebeên.
Maar, Duif, een venster kan my mijne smart genezen, En openen de weg.
Duif.
Zy veinst zich ziek te wezen.
Den ouden Gek is al vroegmorgens uitgegaan, Om een geleerd Doktoor voor haar te treffen aan.
Een Minnaar, om zijn Lief in vryheit aan te schouwen, Weet altijd een’ge list of gaauwigheit te brouwen.
Stel all’ uw kracht te werk, en, zonder Iuffrouws eer Te kwetsen, tracht dat gy by haar verschijnt, mijn heer.
Want alle midd’len acht de Liefd’ voor willekeuren: Te meerder.... maar ik vrees den Ouden my zal steuren.
denk op uw zaak; en houd het voor gewis, Dat niets onmogelik voor eenen Minnaar is.
dat ’er niets en is onmooglik voor een Minnaar?
Ik sta het toe; en vind’ een middel om verwinnaar Van haar te worden, ’t welk ik wensche dat ik ’t was.
Ik moet.... maar, ô Krispijn, wat komje wel te pas!
Krispijn.
Ik heb u overal gezocht, om u te zeggen..... Fre.
Indienje wist wat Duifje my wist voor te leggen..... Kri.
Zy heeft aan my gezeit dat in den avondstond.... Fre.
Wanneer men liefd’ en hoop vest op een vaste grond.... Kri.
Ik zeg, en herzeg u, dat zy my deze reden.... Fre.
Wanneer ’t verliefde hart zucht om bekoorlikheden... Kri.
Beliefje dat ik spreek?
Gy hebt genoeg gezeit.
Den tijd is my veel waerd.
het vuur, ’t welk in my leit, Verteert mijn borst.
Maar laat ons onderlinge praten.
Ik sterf, ik sterf, en moet om haar mijn leven laten!
Sterf maar.
Mijn hart, mijn ziel, mijn zinnen heeftz’ alleen Verwonnen door de kracht van haar bekoorlikheên.
Kortom, ik bid haar aan: doch haren vader duld niet Dat ikze trouwen mach.
’t Is waar, maar ’t is mijn schuld niet.
’t Is zo: daarom stel ik u van mijn onluk vry.
Gy kent haar vader wel, bedrieg hem eens voor my.
Zou ik hem bedriegen?
wat raakt hy my?
Hy sluit Lukreçy op, en ik wil datze vry zy: Om dit te doen keert zich mijn hart alleen tot u.
Want in het kort.... Kri.
Voorwaar, mijn heer, het raakt my nu.
Zo gy dit doen wilt heeft mijn ziele rust genoten.
Hebt gy my niet gezegt dat hyze houd besloten?
Dat is jammer; maar in welk gedeelt’ van ’t huis?
Op d’afterkamer.
Dat verzwaart het kruis.
Daar hebje ’t al: wilm’ u gedachten ook ontvouwen.
Zy is besloten?
Laat zy zich daar verhouwen.
Zie daar is ’t geen ik denk.
dat ’s niet wel geraân.
Hoor, gy zult onbeschroomt u eens vermommen gaen.
Ik my vermommen, heer, waarom?
’t Geschied om reden.
’k Zal myn voornemen u van stuk tot stuk ontleden.
Om ’t voorgenome werk te doen met goeden schijn, Zo moetje heden een vermomde Dokter zijn.
Een Dokter?
groote goôn!
Den tijd verslijt met praten.
Gy zult voor deze dienst genieten tien dukaten.
Denkt of u deze winst gevalt, zie daar is ’t gelt.
’t Is daarom niet, mijn Heer: den Dokter my ontstelt!
Een Dokter, en geen aâr kan my mijn list ontwarren.
Dat hoeft verstand; ik ben een van de gekste narren; En noch te meêr om dat..... Fre.
’t Is zotheit datje vreest; Want Govert heeft al lang voor u een zot geweest.
Dien Leepoog ken u niet, dies kunt gy ’t licht beginnen.
Gy weet.... daar komt hy zelf.
Hy zietme.
’k Mis myn zinnen!
Ik spreek hem aaan, ô goôn!
gy weet met welk een kruis!
Ga gy vooruit, en blijf tot dat ik kom in huis.
Maar zonder onderwijs?
’k verzeker u.... Fre.
Ga henen.
Govert.
Ik wensche dat de smart uws dochters wat verdwenen.
Hoewel mijn dienstigheên haar onverschillend’ zyn, ’k Verzeker u nochtans, haar droefheit is de mijn’.
’k Acht my gelukkig, en ’t zal my vernoeging geven, Zo zy, schoon niet voor my, voor anderen mach leven; En, zo de wenschen welgelukken die ik doe, Nog veel gelukkiger.
Vaar wel, tot weêrziens toe.
Mijn droeve dochter wil opgeven gaan haaar leven.
De schuld van hare dood is u alleen te geven, Dewylje haar te lang hebt zonder man gespaart, En zonder hyliken hebt in uw huis bewaart.
Dat is het geen haar schort; en deze dingen maken..... Gov.
Dat is het niet: haar ziekt’ heeft andere oorzaken.
Maar, Flip, loop in der yl, en zie eens of ook al Dien wijzen Dokter hier nu haast verschijnen zal.
’k Begin geweldig voor Lukrezes dood te vrezen.
Waar hy weêrom gekeert, hy zou hier nu al wezen.
’t Is hem gezeit.
’t Is waar: ik vrees dat hem een aâr Mocht hebben onderschept, ’t welk my een doodsteek waar.
Want dat Lukreze stierf, eer hy kwam en bezocht ’er!...
De hatelikke pest zy met Lukrees, uw dochter, Daar zy het leven of de dood heeft voor een koop.
Wat lust of zy nog heeft dat ik dus voor haar loop?
Voor al, kom niet weêrom, of breng de Dokter mede.
Flip binnen.
met wat verdriet en zorg word’ ik bestreden In dezen ouderdom.
Krispijn heeft een lange rok aan, een lobbekraag om, en een hoge hoet op.
Orfeüs, Pytagoor, Damokles, don Quichot, Pankrasus, Polidoor.... Gov.
,,Wat voor geleerd’ is dit?
zacht, luister.
Aristippus, Lucullus, Epikuur, Frans Baltus, Egesippus.... Gov.
,,O goôn!
Kaligula, heer Piro, Luçiaan, Sokrates, Amadis, Iudeüs, Tamerlaan, Al Keizermoordenaars, Doktoors van Alexander.
Hier is een Fenix uit hun asch, hier is een ander!
,,Ik loof ’t is een Doktoor.
Kom herwaarts by my treên, Gy Dokters van mijn kunst, leer de verborgenheên Der * weetkring, en de kracht van kruid en artsenyen.
,,Het is ’er een!
* Encyclopaedia.
Bemerk wat wortlen Barbaryen Hervoor brengt, en de vloed van Pontus Euxinus.
Myn Heer.... Kri.
Wat ’s uw verzoek?
Ego sum Medicus.
Een Dokter boven al, een twede Hipokrates.
Ik maak de Balsem, en de geur’ge Metridates.
’k Weet, door een regel van een wonderlikken aart, Dat die in February sterft, niet leeft in Maart; En dat het jaar met vier getyden tans verzien is; En dat der ogen kwaad niet goet om mê te zien is.
Ik twyffel niet aan zulk een herelik verstand.
Zo ik u bidden dorst.... Kri.
Om wat?
Om uw hand, Die voelen kan waar dat het innerlikke zeer is.
O hooggeleerden Heer, myn bidden en begeer is Dat gy myn dochter ziet, wiens leven prykel lyd.
Gy hebt een dochter, waar van gy de vader zyt?
Ia, Heer, en zy wort van een felle pyn bestreden.
Zo isze dan zeer ziek?
Ia, Heer.
Zy heeft geen reden.
Ik wil haar raden op te houden van die pyn.
Die ons beheerscht wil een gebieder van ons zyn.
Het kwaad, ’t welk heimelik plaats in ons komt te vinden, Bederft de stof, en doet het lichaam heel verslinden.
De mensch lyd veel als hy zyn binnenst’ zuivren moet Met Apotekery, die ’t lichaam weêr vergoed.
De aardsche dampen, die gestadig opwaarts zwieren, Doen water lozen uit de blaas en uit de nieren.
De koude Kançer maakt de zinlikheden stom.
Den dappren Zodiak ziet naar Saturnus om.
Ik ben met haar eens dat de dood verkort het leven.
Uit deez’ Autheuren zijn ’t dat ik mijn lessen geve.
Maar, ten propooste, zeg, is uwe dochter dood?
Neen, heer.
En eetze noch?
Machze brood, Zo leeftze noch.
Zo isze buiten schromen.
Maar ’t leven kan ’er voor den avond zijn benomen.
Dat ’s kwaad.
hebt gy ’er van geen Doktor laten zien?
Zy heeft iets kwaads in ’t zin, na dat ik mien, Om datze sterven wil, en zonder hulp van dranken.
Ons school vind zich gehoont van diergelijke kranken.
Een Dokter diend altijd een mensch, die zich in staat Van sterreven bevind, te helpen in het kwaad.
’t Is een betoning van een overgrote boosheit, Te willen sterven door zijn eige zorgeloosheit.
Ga, leer uw dochter aârs, en zeg haar datze tracht Te sterven als ’t behoort, en mijne komst’ verwacht.
Zy kan niet lijden dat haar ziel haar wort benomen.
Vergun my dat ik hier haar meid mach laten komen.
Ia, roeptze.
,,ik heb hem al wech, dien grijzen griek.
Hou, Duifje!
Duifje.
Och, mijn heer, uw dochter is zo ziek!
Wat doetze?
och, ik beef!
De buikpijn doet ’er klagen.
Zy rijst staâg uit het bed, dan leidze weêr by vlagen; Dan gaat zy op, dan neêr; dan slaaptze, dan weêr niet.
Ik heb ’er datelik, doch tegens wil, geklied.
Geklied, hoe?
Ia geklied.
haar doen geeft geen goed teken.
Ik loof dat deze vent komt om een aalmis smeken.
lastert gy dien hooggeleerden man, De beste Dokter die ’er is of wezen kan?
’k Verheug my dat ik hem zo daatlik heb gevonden.
Dui.
,,Ik zie ’t is Fredriks knecht, die hem hier heeft gezonden, ,,Om iets van voordeel, in dit medeçijnse kleed, ,,In ’t werk te stellen; het is goed dat ik het weet.
,,Ik zal zijn aanslag mê, zo veel ik kan, betrachten.
Ia Doktoor: elk moet my daar voor achten; Mijn rok bewijst het; en om u het kwaad vermoên t’Ontnemen, zal ik u mijn kennis blijken doen.
Kom, breng maar in der yl uw Iuffrouws maagdewater.
Ga haal het met ’er vaart.
Ik ga, en vlieg.
Maar laat ’er Geen andre pis by zijn.
mijn oordeel is gewis.