floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
dies ik dan my zelve, met onzen Hoveling, wil gaen stellen of den trap van beterschap, om alzoo met hem op te klimmen tot de volmaektheyt der verstervinge, verlatende alle de valsche en bedriegelijke ydelheden des werelds; ô of God gave, dat wy Christenen onzen Hoveling wel wilden horen, en veel beter hem ook volgen; ons zelven vermanende met deze woorden: Hy en is niet wijd verscheyden van zijn zonden te beteren, die kennis heeft daer in gedoold te hebben; en alzoo lange dit in 's menschen herte niet geplaetst en werd, alzoo lange en kan een Christien niet anders genoemt werden, als een quaed willigen, ofte ongelovige; want nimmer komt dien zondaer tot verlatinge der zonden, die niet bekennen wil daer in gedoold te hebben.
O gy wasen!
ik meen de zondaers die noch volgen de wet der zonernyen, den leydsman der wellusten, 't verderf van haer begeerten; hou op, hou op, te dienen, en te volgen de valsche afgoden uwer moet williger zonden, en wellusten; keer, ey keer!
u tot den wet der wijsheyd; dient, en mind voor al, dien eenigen eeuwigen God, onzen Schepper; lieft, en eerd zijn eenigen Zoon onzen Heer en Zaligmaker Christum; gelooft in den Heyligen Geest, de welke ons heyligd ter zaligheyd; schey u af, ô zondige herten!
van alle u we zonden; laet af gygulzigers, van uwe overdaden, laet af gy woekeraers, van uw godloosheyd, laet af hovaerdige, van uw hovaerdigheyd; laet af onkuysche, van uwe heestig heyd; laet af gy overspeelders, van u we echtbreuk; laet af mineedige, van uw zweeren; laet af gyrovers, vanuwstelen; laet af bedriegers, van uw verraden; laet as pluymstrijkers, van uwe geveynstheyt; en voor het laeste, laet af gy Christenen, en ook alle gy Leeraren der Christenen, het onchristelijk lasteren, en oordeelen ter verdoemenisse, 't welk niemand toebhoord dan Gode, den eenigsten, en rechtvaerdisten Rechter onzer zielen; zijn Heylige Majesteyt behoord het zedvige; en ons alle Christelijke vrede, broederlijke liefde, Goddelijke eenigheyd, den eenen den anderen zeer gaerne duldende.
Al het welke ik grootelijx door onzen Hoveling, den goet willigen lezer zoek aen te dienen; en dat wy alzoo gezamentliijk God onze gebeden mogen op offeren, biddende zijn Heylige Majesteyt dat hy gelieve alle herten der Christelijker Koningen, en Princen dezer wereld, alzoo door zijne Goddelijke macht, en wissheyd te bestieren, dat zy in Christelijke liefde, en vrede mogen verrenigen; bun onderdanen in alle wijsheydiegeren, wy onze Conscientien in Christelijke vryheyd belevende, God magen loven, en danken, in deze onze ellendige dagen.
9 Het eerste boek, en eerste deel.
Afgebeeld door een Hoveling, die 't Hof verlaten heeft, en armelijk te lande levende, aldus spreekt: DEn Mensch spreekt tot d' afgekeerden Hoveling.
GY, die wel eertijds pleegd in 't Hof te zijn verheven, Sliit nu hier op het land, dus ongeacht u leven, Gy, die wel eer in 't Hof gerezen waerd tot staet, Hebt al dat luk vertreên, en al die eer versmaed; Gy, die wel eertijds pleegd een schoone vrouw te zoeken, Verslijt nu hier uw tijd in 't lezen van de boeken; Gy, die wel eer in 't Hof uw meeste lust volbrocht, Wanneer gy in de min een Hoofsche maegd bezocht; Gy, die wel eertijds pleegd met Juffers om te springen, En als het quam te pas, een geestig lied te zingen; Gy, die wel eertijds waerd wellustig by de wijn; Wist, hoe men most in 't Hof met Hoofsche derens zijn.
Zijt nu als omgekeerd, en niet gelijk te vooren, Ja moogt nau van zulke vreugd meer hooren; Ik weet niet wat 'er is, ik weet niet wat u deerd, Dat gy dus zijt vervremd, dat gy dus zijt verkeerd; Dat gy de zoetigheyd, gepleegd in uwe jaren, Zoo licht vergeten hebt, zoo los kunt late varen.
Schoon d' oude wagenaer zijn eerste jeugd ontliep, Noch hoord hy garen eens het klappen van de zwiep.
Al word een exter ouwt hy kan geen springen laten.
Al wat men garen deed, daer pleegd men af te praten, 11 Gelijkerwijs de zeerotzen ofte harde steenklippen, noyt en wijken, voor de sterke storm vloeden der verwoester golven; even alzoo blijft de deugd zonder verandering in een Christen ziele, zoo wanneer de vuyle driften van de zonden hare krachten daer op uytstorten, gelijk hier blijkt aen onzen Hoveling, aengevochten door een jeugdige en niet min bevallige Jonkvrow, in wiens oogen de minne lonken hun toverkunsten plegen, wiens tonge de aengenaemstesmekinge weet voor te stellen, wiens aenlokkende en bevallige minnetreken zo lieflijk vertonen; zulx dat men zoude oordeelen, dat geen hert zo koel kan zijn het welke niet en zoude aengesteken werde met den brand der minne hoe krachtig dat de deugd zy, blijkt eerst te recht als die zelvige van de ondeugd werd bestreden; waer de deugde vast staet; daer strijd ondeugd vruchteloos, 't zelfde is gebleken in dien kuyschen Jongeling Iosef, aengevochten van zijn's heeren bed-genood; de welke ons al te zamen als een spiegel der kuysheyd voor gesteld, en aengewezen werd, daer in hem te volgen, even het zelvige willen wy den gunstigen lezer aenwijzen met onzen Hoveling, door hem lerende alle Iongelingen, in zoodanigen gevalle, de anlokkende buyten lusten der lichter Vrouwen, af te weren, niet alleen die zelfde lusten te derven, maer daer en boven alle middelen van deugde aen te wenden om zijn tegen party af te leyden van den weg der verderfenissen, tot het pad der deugden, uyt welker oorzaek wy onzen Hoveling alhier doen spreken, tegen onze Hoofsche Ionk vrouw, na dat zy met deze volgende reden hem eerst bejegent heeft.
Maer 't schijnt dat lust in u zo deger is vergaen, Al of het leven zelfs waer t' eenemael gedaen.
Kan uw geen zoete tong met smeken en gebeden Bewegen tot de min, en hare zoetigheden?
Kan u geen lodder oog bekoren tot de vreugd, Die gy wel eertijds hebt gepleegd in uwe jeugd?
Kan u geen roode mond bewegen tot het kussen?
Lokt u mijn boezem niet de minne-brand te blussen?
Kan u mijn lieve schoot niet trekken tot het zoet, Waer meê de lieve min u eertijds heeft gevoed?
12 HOVELING.
HOu op, hou op, die zijt tot heden noch gebleven, En by uw oude lust, en in het quade leven, Gy, die noch even zeer, en dat tot dezer tijd, In uwe qua gewoont, en zondig leven zijt; Gy,  Laet al dit vuyl bejag, en snode ranken varen; En doet gelijk ik heb gedaen, Laet alle quade lust uyt uw gedachten gaen; Laet alle vuyle zucht genegen tot de zonden, Nu ruymen uyt uw hert, en gaen uyt uw gemoed, Op dat haer snoden brand uw ziel geen hinder doet.
't Is waer, ik heb wel eer dat dool-pad ingetreden, De wellust en het vlees gedient met al mijn leden; Ik heb de geyle min met al mijn hert gezocht; Ik heb aen menig maegd mijn lust en wil volbrocht; Ik heb de geyle tocht, van ongebonde minne, Gepleegd met al mijn hert, gezocht met al mijn zinne; Ik heb zoo menig jaer, ten Hoof, mijn tijd gespild, Het weelig vlees gedient, mijn qualik vaert gewild; Ik heb mijn eelste jeugd in geyligheyt versleten, En door onnutte zorg mijn Heer en God vergeten; Ik heb mijn quade wil haer neyging toegestaen, En, met een woord gezeyd, mijn eygen zelfs verraên; Ik zelve heb mijn zelfs verraden en bedrogen; Ik zelve stel mijn zelfs nu mijn bedrog voor oogen; Ik zelve heb mijn zelfs zoo hoogelijk misdaen, Dat ik genootzaekt ben een ander weg te gaen; Dat ik genootzaekt ben een ander wijs te leven; Dat ik genootzaekt ben mijn zelver schuld te geven; Dat ik genootzaekt ben mijn schulden te voldoen, En ik, door waer berouw, my met mijn God verzoen.
Mijn Schepper zy gedankt voor die gewenschte zegen, Dat ik van mijn verderf een afkeer heb gekregen; Een afkeer van de min, een walging van de zond, Een schrik van zulke lust, die ziel en lichaem wond; Een toekeer tot mijn God, aen wien ik van mijn leven, En al mijn gantsch bedrijf, eens rekening moet geven.
Ik sny de zonden af, en laet de wellust gaen, En toon berouw aen God, voor 't geen ik heb misdaen.
't Is lang genoeg geholt, het dient eens opgehouwen, Ik lief voortaen geen Hof, nocht ook geen Hoofsche vrouwen; 13 Ik lief nu langer niet de wellust, als wel eer; Ik kus noch zoete mond, nocht geyle lippen meer; Ik min geen loddre lonk, nocht stralen van bruyn oogen, Waer door ik menigmael tot lusten ben getogen; Ik min geen schoonheyd meer, nocht geyle minne praet, Geen vriendelijke lach, geen lieffelijk gelaet, Geen Hoofsche minlijkheyt, nocht minnelijke treken, Geen zoete vleyery, nocht dertelheyd van spreken; Ik min geen ydel schoon, ik min geen Venus beeld, Waer in de zotte Min met al haer lusten speeld; Ik min geen purper blos op inkarnate wangen, Waer meê dat my de Min zoo dikmaels heeft gevangen; Ik min geen Vrouwen beeld hoe geestig opgehuld, Geen hayr, dat na de kunst om roze kaken kruld; Ik min geen mond gedruk, nocht geen albaster tanden, Nocht geen sneeuw witten hals, nocht lange blanke handen; Ik min geen naekte krop op een yvoren grond, Geen boezem schoon ontdaen, geen roô korale mond.
O jeugdelijke bloem!
volmaekt van lijf en leden, Wel eer heb ik geleefd na lusten, nu na reden; De reden leeren my dat ik  Al deze ydelheyt uyt mijn gedachten zet, O!
wat is al dit schoon?
wat zijn al deze lusten?
Wat is 't in deze vreugd met al het hert te rusten?
Wat is 't, eylaes!
wat is 't, dat men zijns levens tijd, In deze zotterny, en ydelheden slijt?
Wat is 't eylaes!
wat is 't, in vuyle min te leven, En aen de boze lust zoo lossen toom te geven?
Wat is 't, aen alle man vergund een open schoot?
Het is een loozen strik die zielen brengt ter dood.
Als ik, ô teere spruyt!
zie op uw ydelheden, Werd ik met derenis inwendig aengestreden, En over uw bedrijf, en over uwen staet, Waer in uw ziel verloren gaet; Helaes!
wat is de zond?
hoe kan men zonden plegen?
Hoe kan het menschen hert tot zonden zijn genegen?
Daer zoo een zwaren straf den zondaer werd bereyd, Een straf, die duuren zal tot in der eeuwigheyd; Ik bid u, lieve bloem  Laet al dit snood bedrijf, uw zondig leven varen; Steld geen bekeering uyt tot aen den ouden dag; Die niemand zeker is of hyze krijgen mach; 't Is Gode aengenaemst in 't beste van zijn leven De vruchten van de deugd aen God den Heer te geven; 14 Dan is een roosjen best en op zijn eelst gepluykt, Als 't uyt zijn knopjen eerst zijn bladertjes ontluykt; Den Heer is meer gediend met offer der zondaren In 't bloeyen hunner jeugd, als in verrotte jaren; Wie God de eerste vrucht van zijne jeugd vereerd, Dat is, wie zich van jongs tot God den Heer bekeerd, Die oeffent meerder deugd, en krijgt een meerder zegen; Dies, laet u, Florentijn!
tot ware boet bewegen; Ey!
sny de zonden af, en pleegd geen wellust meer, Maer zoekt voor alle ding, uw wellust in den Heer.
FLORENTINA.
IK  Vind nu mijn geest geraekt door 't Goddelijk vermanen, Zoo dat mijn zondig hert opwerrept brakke tranen, 't Gemoed my overtuygt van 't geen ik heb gepleegd, De geest voeld zich op 't hoogst inwendelijk beweegd; U leer zy my een les in 't geyle minne plegen, Als dat ik keeren moet van diergelijke wegen; U leer zy my een les wanneer ik heb bestaen, Te keeren van dat pad, en van dat vuyle leven, En my tot God den Heer te geven; Verlaten met het hert die goddelooze zond; 'k Zeg zonde, die de ziel, en ook het lichaem wond; Te scheyden van die lust die 't herte peyd met vreugde, En plaegt de arme ziel met duyzend ongeneugde; Te scheyden van die vreugd die niet en baert als smert, Een ongezonde ziel, een ongerustig hert; Een lichaem vol verdriet, een leven vol elenden.
Hoe heb ik dus geleeft dat ik mijn zelfs niet kenden?
Hoe heb ik zoo gedoold, hoe heb ik zoo gedwaeld, En mijn verderffenis met wellust aengehaeld?
Hoe heb ik dus verblind geholt in 't spoor der zonden, En nimmermeer berouw in mijn gemoed gevonden?
Eylaes!
zo lang den mensch de vuyle zonden mind, Zo lang als hy daer toe gelegentheden vind, Kan zijn genegentheyd de zonde qualik derven, Gelegentheyd die doet genegentheyd verwerven; Nu haet ik met het hert het geen ik heb volbrocht; Nu vlied ik van het geen ik eertijds heb gezocht; 15 Nu scheyd ik van het zoet, dat niet en baerd dan smerte; Nu strijd ik met de zond', als vyand van mijn herte; Nu treed ik met de voet, de rover van de deugd.
De moorder van de ziel, de schender van de jeugd; Nu zoek ik met geweld mijn vyand te vernielen, Mijn vyand, die ik noem de kanker mijner zielen; Mijn vyand, die ik noem een eyndelooze pijn, Een pest, wiens felle brand noyt uytgeblust zal zijn; Mijn vyand, dien ik noem de beul van 't eeuwig leven; Mijn vyand, is de zond, die wil ik nu begeven, Die wil ik nu voortaen ontzeggen zijnen eys, Nu leven na den geest, en niet meer na het vleys; Nu wil ik in den geest met mijnen vyand strijden; Nu wil ik aen de ziel geen vuyle zonden lijden; Nu wil ik geen meer doen, gelijk ik heb gedaen; Maer, met een vaste hoop, mijn vyand tegen staen; Nu wil ik, in den Geest mijn vyand van my weeren, Door 't schild van mijn Geloof zijn aenslag wederkeeren; Nu wil ik, lieve God, gaen vallen u te voet, Met tranen in 't gesicht, met zuchten in 't gemoet; Nu wil ik, lieve God, berouw met tranen mengen, En tot verzoening dees aen u ten offer brengen.
willigt my de wil, op dat ik willig zy, Te offeren aen u hetgeen gy wild van my; Ey!
machtig my de macht op dat ik mach vernielen De wellust tot de zond, den vyand mijner zielen; Ey my!
mijn lieve God, mijn Schepper en mijn Heer, Ontfermt u mijnder, die genaê van u begeer; Genade, ey genaê!
fonteyne der genaden; O goetheyd!
die noyt wil 't verderffenis der quaden, Wanneer den quaden in het goed zijn quaed verkeerd; Waer door dat gy den dood des zondaers niet begeerd.
O goetheyd eeuwig goet!
ô diepte zonder gronden!
door wiens bloed gy afwascht alle zonden; O liefde!
die in my zoo diep uw stralen schiet, Dat alle aerdsche liefd my uyt het herte vliet; O liefde!
't is door u, dat ik my wil bereyen Te keeren tot mijn God, in God mijn leven leyen; O liefde!
't is door u, dat my de liefde port Te bidden u, dat gy in my uw liefde stort, Op dat ik, door de liefd, te recht mach leeren haten, De liefde tot de zond, en 't Hoofsche leven laten; O liefde!
stook in my een vonkje van uw vlam, En smeult de lust tot as die vreugd in wellust nam; 16 O liefde!
voed den brand van goddelijke minne, Op dat ik in uw vuur de wellust mach veslinne, Op dat ik in u brand verbranden mach de lust, Die geyle vlamme voed, en 't heylig branden blust.
trek mijn hert van alle aerdsche dingen, En leer my nu voortaen het brosse vlees bedwingen, De wellust tegenstaen, de zonden nedertreên, En storten tranen met Maria Magdeleen.
Adju, wereld adju, adju ô schim van weelden!
Die my maer koper gaeft als gy my goud voorbeelden.
Zoo lang ik in uw lust geleeft heb, scheend gy zoet, Maar nu ik koom tot God, schop ik u met de voet; Gy hebt het beste deel des levens aengenomen O Felix!
door wien ik tot kennis ben gekomen, Zijt gy gelooft, naest God, als die my hebt geleerd; Hoe datmen zonden haet, en zich tot God bekeerd.
Silvester, zijnde een Hoveling, komt by Felix, den afgekeerden Hoveling.
MYn lieve, en zeer aengename vrund Silvester!
't is my van herten lief, die vrundschap te genieten, dat gy mijn onwaerdigheyd zoo waerdig kend, u zelven zoo veel tijd te gunnen, 't Hof te missen, en my in deze stille eenzaemheydt uyt vrundschap te bezoeken, zijnde daer toe aengeport door de oude kennis, de welke in onze eerste jeugd zodanig is geweest, dat ik twijffel oft 'er oyt broederlijke liefde de onze is gelijk gevonden.
Is u wel ingedachtig met wat lust en welgevallen gy uw vreugde pleegd te scheppen in mijn geringe rijmkunst, ten tijden onzer studie?
gedenkt u wel met hoedanige zoetigheden u mijn Pastorellen kosten vergenoegen, bevrucht wezende met hunne slechte minne deuntjes?
door de welke gy zoo menig reyzen in het diepst van uw gedacht en zinnen, als in een vloed van wellust en genuchten, scheent te zwemmen?
weet gy wel hoe dikmaels dat u mijn veld deuntjens hebben aengedreven my te komen bezoeken, eer noch dien gulden Phoebus voort quam uyt die blaeuwe tente van de daggodin Aurora, om te begroeten die geneugelijke lansdouwe?
van de welke u mijn rijmpjens zulk een voorsmaek kosten geven, dat gy u genoodzaekt hebt gevonden, derwaerts met my te keeren, om aldaer de nimphjens tot het uytquelen van mijn gevoysde rijmpjens te bewilligen?
weet gy wel hoe dikmaels dat gy my hebt gevonden, omlommert van de bomen?
't zy op den oever van een klare water-beek, ofte op de wallen van de koele stromen, daer wy onze hoogste wellust namen in 't aenschouwen van hun kristalle vlieten, lieffelijke geur van bloempjens en kruyden, zoo veel telgjens van bladerijke bomen, onder de verliefde herders aen de godinne Citherea haren offer deden?
17 Weet gy wel, mijn lieve vrund Silvester!
hoe vaek gy toenmaels wenschten, dat gy mogt op diergelijke wijs, in zulker voegen neffens my uw leven slijten?
waer is nu die begeerte?
waer nu zodanige wenschinge?
door verandering tot hoger, schijnt gy nu een meerder lust en smaek te hebben in de veranderlijke staten, en de eere der hoger dingen, als u toenmaels de voorgaende kleynigheden wisten by te brengen.
Anders is 't met my gegaen, my zeg ik, die een meerder waerdigheyd in onwaerdige slechte, als wel in hoog-geachte, en uytstekende zaken, kan bekomen: ik, die gewisselt hebbe mijn staet-zucht aen ootmoedigheyd, mijn wellust aen de deugde, mijn overdaed aen matigheyd, bevinde dat ik nu rijk ben in kleynigheden, daer ik van te voren arrem was in grootzigheden, nu bevinde ik hoe veel het land leven van het Hoofsche leven is verschelende; nu kan ik eerst te recht het eene van het ander onderscheyden; nu kan ik oordelen welk van beyden best is, waer van de redenen zullen als getuygen zijn.
Wat het Hoofsche leven is vereyschende, daer van hebt gy de kennis; wat het land leven niet van nooden heeft, dat kan ik bewijsen; begeerende alsdan van u een onpartydig oordeel, welk van beyde gy zult gelukkigst achten; my, in deze mijne onwaerdigheydt, oft u, in uwe grootzigheyd?
belangende het uwe, ben ik wel verzekert dat gy u gestadig vind bekommert, en vol zorgen; eerstelijken om u zelven wel gezien te maken by de Grooten, neffens dien op wat wijze gy met haer zult spreken, met wat diensten haer believen, met wat giften haer vereeren, met wat smeken haer bewegen, en dat alleenig om een hand vol ydele gunsten; zulks dat ik wel te recht u niet anders heb te noemen, als een arme rijke, en daer by een gewillige slave.
Ten tweden, wat middelen worden by u niet gebruykt om het staetzuchtig herte in zijn lust te voeden?
met wat moeyten en niet weynig kosten moet gy de hovaerdigheyd ten dienste zijn, om met de Grooten groot gerekent te werden?
wat schatten moet gy niet besteden in opbouwen van uytnemende, en antijxze huyzen, afgedeeld met kamers en saletten?
wat rijkdom moet gy niet verspillen om die zelfde te bepronken met kostele cieraden?
hoe groote sommen en verdoet gy niet in 't aenrechten van heerelijke maeltijden en banketten?
wat zwarigheden en moeyten staet gy niet al uyt om machtige rijkdommen te vergaderen?
wat vreezen en bestrijden u niet die zelfde te bewaren?
wat perijkelen en loopt gy niet die schielijk te verliezen?
en voorders; wat zwarigheden zijt gy noch al meerder onderworpen van de welke ik alhier veylig en vry ben?
Lieve vrund Silvester!
de schijn maekt u gelukkig, maer in der waerheyd my de daed; zoo dat ik wel te recht mach van my zelven zeggen, 't geen wel gezeyd wierd van dien vermaerden en wel-geleerden Catho, gelijk getuygen deze navolgende woorden: O Felix Catho, tu solusscis vivere; 't is met waerheyd een gelukkige zaek zich zoo te stercken door de reden, dat de begeerten overwonnen, de wellust vertreden, en de rijkdommen, van 't vernoegen, t' eenemael verschoven worden; 18 en in plaetze dat begeerlijkheyt veel menschen maekt tot slaven, door de rijkdommen; alzoo worden de rijkdommen by my slavernyen gemaekt door het genoegen; dat is, daer een goed genoegen gevonden werd, daer gebruykt men een weynig met gerustigheyd; maer die vol begeerten is, en tracht altijd na meerder, die dient de rijkdommen, en isser slave van: belangende het mijne zal ik u te kennen geven met deze navolgende rijmpjens.
Geen schat, geen goed, geen werelds lust, En geven 't herte zoo veel rust, Als wel het rustig leven geeft Aen hem, die in een kleyntjen leefd.
Wie in een kleyn zijn leven leyd, En om het kleyn van 't groote scheyd, En leyd zijn groot tot kleynder an, Die leerd wat kleynheyd geven kan. De kleynigheyt leefd onbenijd, De kleynigheyd en heeft geen strijd, De kleynigheyd leeft onbevreest Gestadig met een blijde geest.
'k Zeg dat hy wijsselik verkiest, Die om het minste, 'et meest verliest; Het minst is 't meest, schoon 't niet en schijnd, Want, in het minst, men 't meeste vijnd.
De meeste schat die yemand heeft, Dat is, als 't hert gerustig leefd; Dat herte leeft gerust, en bly, Wiens rijkdom het vernoegen zy.
Noyt zal men zien dat overvloed Den mensch gerustig leven doet; Want overvloed is zoo van aerd, Dat zy begeert, oft vreeze baerd.
Begeert tot meer, oft vrees tot min; De overvloed brengt onrust in, De overvloed brengt zorge by Waer door men ongerustig zy.
In kleyne staet leyd groote rust, Wanneer 't genoegen gaet voor lust; Wie 't kleyn bemind veel onrust mijd; Wie 't groot betracht die leeft in strijd.
speur uyt dees mijn rijmpjens de eygenschap van kleynigheyd, in de welke ik my begeven hebbende, groote gerustigheyd vinde; en zegge daerom dat het minste het meeste is, om dat het slechtste leven de meeste gerustigheyd veroorzaekt.
Door wat reden, waerde vrund Silvester!
dat ik het Hof verlaten, en dit verachte aengenomen hebbe, daer van zal ik u te rechte kennis doen hebben, niet twijffelende aen de groote verwonderinge, die gy uyt deze mijne veranderinge zult kunnen scheppen, aengezien de wonderlijke toevallen, my in mijnen tijd bejegend, zedert uwe bywoninge ten Hove.
Getrouwt wezende met mijn bevallige, edoch hooghertige Chrisenia, heb ik meer getracht na al zulke zaken die my eerder stonden te vlieden dan te zoeken, zulx dat het my gegaen is als het eertijds ging den onervaren voer-man Phaëton, die in het rennen na den hemel, de hetten der zonne te zeer genaderd zijnde, is gevallen in de riviere Padus.
19 Wel te recht, mijnen vrund Silvester!
mach ik my vergelijken by den hoog-vliegende Icarum, die door al ten hogen vlucht, jammerlijk moest dalen; ik, door de vleugels van begeerte, zocht my op te heffen van mijne gemeene staet tot een hoger, daer toe aengevoerd door ydele winden van staetzuchtige begeerten, onder de welke niet weynig speelden de grootsche genegentheden van mijn hooghertige Chrisenia; waerde vrund Silvester!
't is mijn onbedachtigheyd door de welke ik my te verre vinde afgedwaeld van rede, te beschuldigen die gene die den hemel my had toegevoegt tot behulp in mijn leven, en overlang my door de dood wederom ontogen, vertrouwende uwe beleefde redelijkheyd mijn begane misslag zal verschoonen.
Kort na dat de liefde my gezet had op den troon van hare vreugden, en, door echtelijke min-verzaming, my haer zoetigheden deed beproeven, ja den hemel veel soorten van geluk en wellust op my uytstortende, zulks dat de aenlokkende gaven des fortuyns, my te schielijk op te trappen der begeerlijkheden hadden opgevoerd, alwaer ik, gewaer wordende haer schielijke veranderinge, plotzelijk van de hoogten mijns gelux, in de allerlaegste poel der rampen wierd afgestooten, en ter neêr gedrukt.
Hoe ellendig, waerde vrund Silvester!
ik den tijd van zeker jaren heb ten Hove doorgebrocht, zult gy van my hooren; gelijk de stormwinden in den tijd van onweer, den eene buy op d' ander uytstorten; ja gelijk den ys-vloed stapeld stuk op stuk, en dat tot hooge bergen, even alzoo stapelde den hemel op my ongeluk op ongeluk, tegenspoed op tegenspoed; zulkx dat het meer dan wonder is, dat mijn ziele, onder de gebergten van deze mijne elenden en zwarigheden, niet en is bezweken.
Als my nu het ongeluk beroofd had van mijn middelen, en my aen d'ander kant bestreden de naturelijke moeylijkheden, benaude quellingen, droevige tegenheden, bittere armoede, ongunst der Hovelingen; zo dat ik my omlegerd vond met alle soorten van ongelukken, afkerigheyd der Grooten, vyandschap der vrunden, spijt en laster van die gene, daer ik steun en troost verhoopte van t' ontfangen, dies ik nu wel te recht mach zeggen met den Poët: Dum fueris foelix multos numerabis amicos, Tempora si fuerint nubila, solus eris.
Denkt eens, waerde vrund Silvester!
oft'er wel meerder smert kan raken aen een vroom gemoed, als van alle de wereld voor onvroom gelastert te worden?
waer isser meer verdriet, als ongelukkig zijn, en daer by troosteloos te leven?
vroom te zijn van herten, en als onvroom zijn verstooten?