floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Nu Lebben Keekelt wat, ick salder al vast me voor gaen, Ester wort van Silvester ende van Heyn getrocken.
Neen, neen, ick sal icker, selfs, me door gaen.
Och And’uyt comt en wiltse scheen!
Ey, laet ons wat betyen met ons tween, Want desen Man die lust wat afgesmeert te syn.
Sou hy hem Meester van mijn Vryster maecken?
s’Is u niet, s’is de myn.
En ick salse oock houwen, al sou ick mijn Leven in peryckel stellen, Want moet ickse laten, ick crygh een Uytteeringh oft k’sal my Doodt quellen, s’Is mijn.
En s’is mijn?
En ick salse hebben,* Silv.
En ick salse hebben, Heyn.
Nu Dief, Buffel, angebast, gy onbeleefde Guyt, en Roover van mijn Lief.
g’en sultse begut al even wel niet houwen.
Blyft van my, oft ick sal u met dit Stael, door u Dermen douwen.
And’uyt leent my die Hellebaert ick sal, ick sweer u dat, Hem klieven overmits van syn Hooft tot aen syn Gat And’uyt.
Ke laet dat blyven, wat wilde daer u Hooft me breken, Heyn.
Sou hy mijn Vryster nemen, en noch willen doorsteken?
Neen, neen, sa, sa, hy oft ick blyfer liever by Doodt Hans.
Wat wilde met het Meysen doen sy gaet vanden anderen groodt.
K’en denck niet dat gy die, sout willen Trouwen.
Weet gy dat wel, Hans.
Neen soo laet ickse hem houwen, Hadde dat wat eer geseet, k’en hadder niet eens af vermaent K’en ben niet geeren op trobbel Waeteren, oft Wegh niet wel gebaent, And’uyt.
Maeckt met hem de Peys, soo mooghde me op de Bruyloft oft Brom,, syn Heyn.
Ick gheloof hy sal my Nooyen als d’Eyeren eerst crom,, syn.
Vrient, het crakeel dat wy hebben gehadt, is my van Herten leet, Door dien ick daer geraeck aen wonderlijck bescheet Soo dat het reden is dat gy’er de naeste af syt, en sult blyven.
Geluck, geluck met die Ree!
duysent pont moet u beclyven, Silv.
*Vrient ick danck u seer en daer op gheef ick u als Vrient de Hant.
Dat wy fluskens keven, ten was maer een misverstant, Ester.
Myn Hert is heel verblyt dat ick u sien te vreden Hans.
d’Eendrachtigheyt die voegt haer altyt by de reden.
Lief, t’syn alle dry, soo goede Mannen, nooytse op onsen Trou-dagh te Feest, Gulsigheydt Silv.
Om dat u soo belieft ick nooy alle dry, niet als de minst, maer als de meest, Heyn.
Och t’is onverdient.
Nochtans sal my die Eer geschieden And’uyt.
Ick sal u die Eer gheeren doen, en oock aen alle Lieden, Ja Vrienden ick ben eenen goeden slocker myns gelyck en isser niet veul: t’Is oock meer Eer met my t’ Eten als met den Beul.
Vrienden ick gaen eens sien hoe sy’t t’Huys al met myn Vrou maken.
Wy sullen haer de rest van den Nacht, comen waken Dan wilt eens me naer het Ronthuys gaen, Ick heb daer een cleyn Pacxken met een sacxken laten staen.
IAKEMYN met een Doots-cleetHet Mysken loopt verbaest over het Thoneel.
Meyske.
EEnen Geest, Geest, och eenen Geest!
Iake.
Hoe ben ick dan gestorven?
Is dat geen Doodt-cleet, oft is myn gesicht al ree bedorven Door Ouder-dom?
wel neen dat en can niet syn?
Wel ben ick eenen Geest?
oft ben ick Iakemyn?
Oft droom ick?
oft ben ick met de rasende Corts bevangen Wel hoe!
toch gaet dat soo?
ick ben in groot verlangen Wie ick syn magh, oft ick Doodt, oft Levend’ ben?
Want k’en betrou my niet, dat ick myn selven ken.
Maer ick vrees, dat myn Lichaem Doodt, en verstickt,, is En ben maer eenen Geest daer jeder af verschrickt,, is Dat bleeck, oock in myn Huys, myn Meysken liep oock van my wegh, En noch Gebueren me: och ick ben Doodt hoe icker tegen segh.
Gulsigheydt Dan ick peys dat mynen Guyt my heeft comen vermooren Ick moet van de Gebueren, hier bescheet af hooren.
Gebueren!
gebueren!
Kyckt eens uyt!
gebueren staet by!
ick ben Iakemyn, ey doet soo veel om my!
Och, nu sien ick wel dat ick voorseker Doodt,, ben Nu my niemant en hoort, daer ick in sulcken noot,, ben Want ick gheloof dat de Levende, geenen Gheest spreken en hoort.
Daerom t’is verloren moeyt, al schreeu ick brandt, oft Moort.
Hier com ick aen bescheet: ick hoor daer Menschen singen, Ester.
Sa met een Lieken soo gelyck aen’t springen.
Silvester, Heyn, Hans, And’uyt, al dansende, en Singhende.
Hoe wel men somtyts Droefheydt maeckt Hoe wel men somtyts Droefheydt maeckt Seer dickvils weer aen Vreught gheraeckt Hy seyd’ roeltjen Dickwils weer aen Vreught gheraeckt Met boeltjen Sy stellen hun alle in verthooninghe, als sy de Geest sien.
OCh, och, och, Heyn.
Ey, ey, ey, And’uyt.
Wat voor schrick comt my aen?
Ick besweer u gy Geest, dat gy sult van hier gaen.
Syt niet vervaert.
k’en begeer u maer aen te spreken.
Och cost ick my jevers in een gadt steken.
t Is een straf die ons overcomt, Hans.
Och Geest gaet deur Ester.
Ick sterf van vrees.
Het sweet breeckt my uyt, van achter en veur.
Gulsigheydt Iake.
Ben ick dan Doodt?
ey wilt my dat seggen.
Och ja, ick heb u helpen op het Strooy leggen.
Ick ghevoel my nochtans Levend’: seght de waerheydt, hoe ist?
Ghy syt Doodt Vrouw’ gaet leght u weer stillekens inde Doodt-Kist, Iake.
Gy Moorder soude my soo Levent gaen in d’Aerd’ douwen?
Sellementen cost ick oock myn Backhuys niet houwen.
Hier crygh ickse op’t Lyf, Heyn, en Iakemyn loopen d’een syd’ van’t Thoneel in, en d’ander uyt.
O gy bengel, ô gy Fiel.
K’en seyd’ het niet uyt quaedt Wyf, neen seker by myn Ziel.
Toch dat en is geenen Geest, s’en moet maer hebben flau,, geweest.
Sy heeft nochtans alle sins soo blau,, geweest.
Nu Buffel blyft staen, loopte voor u Vrouw?
Neen, k’en loop maer voor den Bietebou.
Gy Droncken swyn, gy syt eenen Fiel, der Fielen, Krygh ick u onder myn Handen ick sal u begudt vernielen.
Ey Vrienden staet my by, Hans.
Hoort, eer gy ons naeder comt, soo seght, Oft gy Mensch, oft Geest syt.
K’en wetet niet te recht, Wat dat ick ben, dan wildet weten, en u selven niet bedriegen Soo tast my aen, en soo gy my voelt, ten can niet liegen Soo ben ick Mensch, want eenen Geest Vleesch noch been en heeft.
Tast haer jemant aen, de Vrou spreeckt heel beleeft.
Toch ick niet, And’uyt.
Ick oock niet, Silv.
Dat sal m’ons noch verwyten Gulsigheydt Heyn.
Ick sal’t selfs doen, met conditie, van niet te crabben, oft te byten.
Soo gy maer vred’ en begeert, sult ghy altyt in vreden syn Heyn.
Soo gy noch leeft, ick sal Myn leven al soo stil, en degelijcken dragen, Dat gy noyt sult reden hebben, over my te clagen.
Ist dat ghy dat meynt soo vergheef ick u al datter is geschiet Heyn.
Soo geeft my dan u Hant, Sy gheeft de Handt, en Heyn tast naer de Pols.
Ick ben Doodt, doen ick niet?
Uwen Pols, slaet noch, u Hert dat clopt noch, ghy syt noch in’t Leven.
Och Lief ick ben soo bly, k’en souwer gheen duysent Gulden om geven, Iake.
Ist dat g’u nu wel draeght, soo maeck ick u alle myn goet, Heyn.
Gy sult den besten Man vande Weirelt hebben, soo gy dat doet.
Soeck, Lief gaen wy stillekens naer het Bed om u warm te decken.
Sulcken Klucht sal ick noch over langh vertrecken.
wat dunckt u van die Doot, hoe stont u dat aen And’uyt.
Myn leden en myn Hooft, synder noch af bestaen O drommel hoe vervaert maeckten my dat Iakemyntien Ick wist eerst niet, wat het was, ick sacht voor een Beggyntien.
was de Vrou flau, oft heeft sy den Dooden gecopieert?
K’en weet wat seggen ick bender uyt ghestudeert.
Ick can noch anders saeck, noch oock de myn doorgronden; Het geen’ hy niet en socht, en dat ick socht, gevonden.
Een wonderlijcke saeck is desen Nacht geschiet, Dat die de Straffe dreyght, noch de GENAEDE SIET.
DE GELEERDE VROUWEN.
Uyt het Frans nagevolgt.
TE THIEL, Gedrukt by G. van LEEUWEN, 1713.
RYKHART Burgerman.
MARGRIET, zijn Wijf.
KORNELIA, SAERTJE, } Dochters van Rykhart en Margriet.
GODEFROY, BroederGEERTRUYD, Zuster } van Rijkhart.
EELHART, Minnaar van Saartje.
DRIESSOTYN, een Geleerde.
VADIUS, een ander Geleerde.
FEMMETJE, MeytJAN, Knegt } van Rijkhart en Margriet.
DIAN, Knegt van Vadius.
DE NOTARIS.
DEGELEERDEVROUWEN.
CORNELIA, SAERTJE.
MYn Zuster, is dan die bekoorelijke naam Van Vryster aan uw geest niet langer aangenaam?
En kittelt gy uw hart met haast in d’echt te leven?
Kan zoo gering een zaak uw ziel genoegen geven.
Ja Suster KORNELIA.
O, dat ja, men word’er qualijk van, Wie is ’t die zonder walg uw reden hooren kan?
Heeft dan het huwlijk iets, dat u zou doen mijn Zuster.... KORNELIA.
Ah fy!
Hoe zoo?
ik spuw’er van, wie luster Zoo walgelijk een praat?
begrijpt gy dan niet voort Hoe een verheve geest, door dat onsmaaklijk woort Van huwlijk gequetst, gruwt voor d’onzuyverheden, Die ’t denkbeelt met zich sleept, hoe?
trillen niet uw leeden Wanneer gy dit beschout, en kan nog niet te min ’t Gevolg van zo een woord bekoren uwen zin?
’t Gevolg van zo een woort, als wy het wel bedenken, Vertoont ons ’t minste niet, dat onzen geest kan krenken, Ik zie, dat ik een Man en Kinders krijgen zal, Daar k’ huys mee houden moet, en, Zuster, in dit al Kan ik niets vinden, dat een rein gemoet zou smetten, Of my doen ysen voor de zoete huwlijks wetten.
CORNELIA.
vind gy zoet zo een verbintenis?
Ey zeg eens, of ’er iet vermaakelijker is, Als dat men in zijn jeugd, en ’t beste van zijn leven, Zig aan een man verbind, die men den naam kan geven Van Engel, Hartje lief, en dien men teer bemint, In wien men van zijn kant dezelve liefde vind, En in zo zoeten staat kan al die vrugten smaken, Die ’t onbevlekt gemoet in zuiverheid vermaken.
Wanneer men, met een man verbonden naar zijn zin, In vergenoeging proeft de teerheid van de min.
En zou zo wel gevoegt een band ons niet behagen?
Mijn lieve Zuster, wat moet ik u niet beklagen, Wat hebtg’ een lage geest!
wat speelt g’ een slegte rol, Op ’t Wereldsch Schoutooneel, wat zijn uw herssens vol Gedachten van ’t gemeen, dat gy vermaak kunt vinden, In eeuwig aan een man uw vryheid te verbinden, Dien men, hoe zot hy is, bid, als een Afgod aan.
ô Slegt hoofd!
is’er niets, dat u meer aan kan staan?
Als aan een woelig huys u zelve vast te klampen, En uw verlichten geest te doven door de dampen, Die uyt een keuken of uyt een forneuys ontstaan?
Wat is het walgelijk met kinders om te gaan?
En dat begruysde kroos den neus of aars te vegen; Dan, eens te zien, of ’t wicht geen breukjen heeft gekregen Door ’t schreijen in de wieg; dan, of het oor niet smert: Dan, of het regt en naar uw zin gebakert werd.
Laat, Zuster, bid ik u, tot deze bezigheden De Vrouwen van ’t gemeen haar groven geest besteden; Maar gy, hef op van d’aard uw geest tot hoger werk, En ruk uw ziel eens uyt het naauwe lichaams perk.
krijg eens lust en smaak in edeler gedachten, En wil de stof voortaan en zinnen niet meer achten.
Slaat op uw moeder eens uw oog, die over al Voor een geleerde Vrouw geroemt, het klein getal, Met lof en eer, versiert der schrandere verstanden.
doet uw koude geest in wetens lust eens branden; Toont dat gy nevens my door oeffening den naam Van Dochter waardig zijt, en maak u doch bequaam, Om, op uws moeders spoor, door hooge wetenschappen, De Vrouwelijke schaar met eer voor by te stappen.
Vermeerdert zo den roem van ons geleerd geslagt, Door moeders geest, en mijn vernuft, haar toegebragt.
Werp u, gelijk ik doe, in lieffelijker banden, Dan die een man zou slaan om uw verslaafde handen, Die, naar het klein begrip van zijn gering verstand, Eens Vrouws verheven geest aan ’s lichaams werk verpand.
Zo gy doch trouwen wilt, trouw aan de wysbegeerte, Die boven d’aard, uw ziel, tot aan het hoog geveerte Der wolken, heffen kan, die aan de rede macht Geeft, om het dierlijk deel, dat menschen zo veracht En in hun neiging maakt, gelijk de botte beesten, Te dwingen.
Dat ’s een vuur, waar door de groote geesten Ontsteken, zorg, en werk, en al dat huys bestel, Voor zotheid achten, en voor enkel kinderspel.
De Hemel, wiens bestier heerscht over alle zaken, Heeft niet gewilt, zo ’t blijkt, ons bey bequaam te maken Tot een en ’t zelve werk; en yder mensch zijn geest, Gelijk de voeten doen, schoeit op een and’re leest, Schoon gy in uw’ geboort’ een ziel kreegt zo verheven, Die boven ’t aards gewoel kan met geleerden zweven, En door bespiegeling dringen de wolken in, De mijne, Zuster lief, genoegt zig met wat min.
Die is gemaakt, om laag langs d’aarde heen te kruypen, En onder het gemeen zo slechtjens door te sluypen.
Zy vliegt niet hoog, maar, van haar zwakheid wel bewust, Stelt zig in het gering van haar beroep gerust.
Laat ons derhalven niet des Hemels schikking wraken, En ieder volg zijn drift.
Wilt gy den Hemel naken, En woonen met uw ziel in ’t opperste gewest, Daar wijsheid met vernuft haar zetel heeft gevest.
Laat my mijn’ aardsche ziel met huw’lijks zoetigheden, Voor u doch veel te laf, slegts voeden hier beneden.
Dus zullen wy, langs twee verscheide paden heen, Op ’t voorgebaande pad van onze Moeder treen: Gy, doelend’ op de ziel en ed’le wijsheids minne, Ik, op het grof vermaak van ’s lichaams lompe zinnen.
Gy, zoekende door vrucht van geest en kennis lof, En ik, door ’t geen geteelt kan worden uyt de stof.
KORNÉLIA.
Die naer een voorbeeld wil zijns levens wijs bepalen!
Moet van de beste zy de vergelijking halen.
Of meent gy, dat gy dan uw Moeder recht verbeelt, Als gy, gelijk zy doet, mêe spuwt, mêe hoest, mêe teelt.
Had Moeder maar alleen die beste zy bezeten, Gy waart nu niet geweest, ’t geen gy u durft vermeten: En ’t is uw groot geluk, dat haar verheve geest Altijd met wijsheids lust niet bezig is geweest.
Ik bidd’ u, zijt zo goet, en wil in my verdragen Die zwakheid, die ’t begin geweest is van uw dagen: Belet aan my toch niet te brengen in het licht, ’t Welk u ten dienst kan zijn, een wijs en geestig wicht.
’k Zie van die malle drift om haast getrout te wezen, Uw laag en zot gemoed zo haast noch niet genezen.
Maar zeg my eens, op wien uw hart doch is gestelt, ’k Denk niet dat ’t Eelhard is, wiens liefd’ uw zinnen quelt.
En om wat reden zoud’ ik Eelhart niet beminnen?
wiens gedienstigheid mijn liefde wist te winnen.
Vind gy iets in die keur tot schand van ons geslagt?
Verdient hy niet, dat ’k hem mijn liefde waardig acht?
Neen; maar geen eerlijk mensch, mijn Zuster, kan ooit loven, Dat men een ander tragt van ’t zijne te beroven.
’t Is wereldkundig, en geen praatjen in de lugt, Dat Eelhart heeft om my in ’t openbaar gezugt.
Maar gy schat zuchten slechts voor zot en ydelheden: Uw geest is gans bevryt van al die menschlijkheden.
Geen liefde raakt uw hart, als die de wijsheid maakt, Geen vuur, als wetenslust, in uwen boezem blaakt.
Al voert by ons de rede het opperste gebied, Verwerken wy doch ’t zoet van Minnaars vlyen niet.
Men kan wel iemant niet voor zijnen Man begeeren; Al gunt men hem, dat hy ons dienen mag en eeren Met zugten en geklag; en laten toe, dat hy Eerbiedig ons vermaak met zijne vlyery.
’k Heb uw volmaaktheid noit benijdt, of hem verhindert, Die aan te bidden; maar doe zijne min vermindert Was door uw fier onthaal, quam hy met bly gelaat My offeren een hart, door uwe trots versmaat.
Denkt gy, dat Minnaars hart zo ligt door spijt bewogen, Niet wederkeren kan, de schijn verblint uw’ oogen.
Zijt op dat vals gelaat niet al te zeer gerust.
Het vuur door my ontvonkt is noch niet uitgeblust.
’k Geloof hem op zijn woord.
’t Geloof zal u verleiden.
Want, of hy schoon al zegt, dat hy van my wil scheiden, En gansch zijn hart heeft aan uw schoonheid toegewyt, Bedriegt hy wis zig zelf, en weet niet wat hy zeit.
’t Kan wezen; maar om uit de twijffeling te raken, Kan hy ons best gerust door zijn verklaring maken, Daar komt hy zelf, en ’t allerzekerste kan hy Ons openen ’t geheim van zijne vryery.
Mijn Zuster heeft getracht mijn hart met misvertrouwen T’ontroeren: Gy, mijn Heer, kunt dit geheim ontvouwen, En zeggen, wie van twee op u mag maken staat, Wie dat gy recht bemint, en wie dat gy verlaat.
Neen, neen, ik wil uw schaamt, mijn Heer, zo veel niet vergen; Ik weet, hoe hard het valt, wanneer men ’t wil verbergen, Zijn Minnaares zijn dienst in ’t aanzigt aan te bien, Die men te vreden is met eerbied aan te zien.
Neen, Juffrouw: want mijn hart, tot veinzen ongenegen, Vind zig in dit geval het minste niet verlegen, ’k Kan met een vry gemoet, en sonder vlyery Verklaren, dat ’t geheel is op uw Zusters zy.
Dat al mijn hoop en wensch is, om mijn hart en handen Altijd te sien geboeit met haar beminde banden.
Gy hebt het soo gewilt; want uw’ aantrek’lijkheen Die hadden my gewont, en ’t hart doorgrieft voorheen.
Mijn naar gesigt kon u den brant van mijn begeeren, Waar door ik eeuwig sogt dat vuur te voeden, leeren.
Maar mijn verwinning was uw trotsen geest te kleen, En ’k sag dat ’k in uw oog al te veracht’lijk scheen.
’k Heb duisent kleinigheen met groot gedult verdragen, En onder ’t wrede juk gesugt, doch sonder klagen.
Maar, doen ik, afgemat door soo veel smaat en hoon, Kreeg, voor stantvastigheid, bespotting tot mijn loon,* Zocht ik een Meesteres, die my in sagter boeyen, Zou sluiten, en mijn geest ter dood toe niet vermoeijen.
Mejuffrouw, ’k heb mijn hulp gevonden in dit oog, Dat, doe ’t my eerst bescheen, mijn ziel ten Hemel toog.
Haar stralen drongen heen door hert en ingewanden, En deden heter vuur in mijnen boesem branden.
’t Medogen, ’t welk ik in uws Zusters oogen las, My straks van al mijn pijn en ziels verdriet genas: Zy nam gestadig aan een knegt, van u verstoten, Die wenscht soo vast te zijn voor eeuwig opgesloten* In dese banden, dat niets, als de wrede dood, Hem uit haar armen rukk’, of aftrek van haar schoot.
Haar liefde dringt my aan, om u thans te besweeren, Dat gy geen moeite doet, om weder te doen keeren Een hart van u vervreemt, en dat besloten heeft, Uw Zuster trouw te zijn, soo lang het adem geeft.
En wie heeft u, mijn Heer gesegt, dat my dit luste, Of dat ik ooit mijn geest om uwent wil ontruste.
Ik vind ’t belach’lijk, dat dit uw gedachten zijn, En onbeschaamt, dat gy het seggen durft aan mijn.
Maar sacht, mijn Zuster, denk doch om de leer der zeden, Die ’t dierlijk deel des menschs bedwingen kan door reden; En d’onbesuisde toorn ’t gebit smyt in den mond, KORNELIA.
Maar gy, die hier van spreekt, vind gy die leer gegrond, Zo volg die sellef op.
wie heeft u magt gegeven, Om met een Minnaar in verbintenis te leven, En op uw eigen keur een huwlijk aan te gaan?
Daar gy, naar wetten eisch, moest onder Ouders staan.
En niemand minnen moogt, dan dien zy u verkiesen; Want Ouders nooit haar recht op Kinderen verliesen, Die niet bevoegt zijn om, ten zy met groote sond, Met Vryers, sonder haar, te maken een verbond.
Uw goedheid my verplicht met dankbaarheid te loonen, Den raad dien gy my geeft, en om u klaar te toonen,* Dat ik my naar uw les in desen schicken sal, Versoek ik u, Mijn heer, dat gy voor eerst en al, De min, die gy my toont, mijn’ Ouders voor wilt dragen, En mijn gegeven woord met haar toestemming schraagen.
Verkryg tot mijn besit van haar een wettig regt, Op dat ik sonder schult mag treden in de egt.
Dit aangenaam bevel, daar ik alleen naar wagte, Zal, tot bereik mijns wenschs, my doen mijn pligt betragten.
’t Schynt, dat gy zegepraalt, en trots op uw geluk, U zottelijk verbeelt my nu te zien in druk.
Neen Zuster, waarlijk niet, ik weet, dat uwe zinnen Altyd door kragt van reen zig laten overwinnen.
En dat de wysheid, die u daag’lyks lessen geeft, Maakt, dat het lichaams zwak u nimmer aan en kleeft.
Ja verre daar van daan, dat ik u zou vermoeden Hier moey’lyk om te zyn, geloof ik, naar uw goeden En zusterlyken aard, dat gy uw hand zult slaan Aan ’t werk, en zelf voor my by onzen Vader gaan, Om myn, en Eelharts wensch door uw verzoek te sterken, En helpen met der haast ons huw’lyk uit te werken.
’k Bid u, doet ons dien dienst, ey lieve, zyt zo goed.
Uw laage en kleine geest met spotten zig bemoet.
En op een Minnaars hart, dat u is toegesmeten, En ons niet waardig was, toont gy u zeer vermeeten.
Hoe toegesmeten ook het zy, ’t mishaagt u niet, En, hoe gy ’t ook veragt, ’k wed gy het my niet liet, Zo g’ in uw oog bezat zo veel bekoorlykheden, Gy zoud het van om hoog haast wenden naar beneden.
Zou ’k daalen doen myn geest, om op die zotte praat ’t Antwoorden, ’t past haar niet dat zy die klap verstaat.
’t Is wysselyk gedaan, gy doet ons ondervinden, Dat gy alleen hebt magt u driften in te binden.
SAARTJE, EELHART.
ZY stond verset dat, gy soo onbedeest en vry Uw meening uiten dorst.
Zy had al lang van my Verdient, dat ’k ongeveinst haar hoogmoed eens betaalde, En haar vryborstig zeid, in ’t aansigt, dat zy dwaalde.
Maar, wijl gy ’t hebt gestemt, gaa ’k naar uw Vader heen.
Het sekerste schijnt my, mijn Moeder t’overreen: Hy stemt wel alles toe, maar om iets uit te werken Heeft hy niet harts genoeg.
Gy sult wel haast bemerken, Dat zijn meegaande geest, en slappe goedigheid, Maakt dat hy by zijn Wijf t’huis, als een jonge, leit, Zy heerscht als oppervoogt, en haar ontzagglijk wesen, En stem als eens Vorstins, doet al, die z’hooren, vresen.
* ’t Zijn wetten al het geen haar in de sinnen schiet: Noch knecht, noch meit, noch kind, noch man verschoont zy niet.
Ik wenschte wel, mijn Heer, dat, om de gunst te winnen Van haar, en van mijn Moei, gy u eens brag te binnen Dat zy doch voor geleerd, en wijse willen gaan.
Vul haar de kovel wat, gaat’er niet tegen aan, Maar vlijt haar driften wat, in plaats van te bedillen, En noem haar oeffening geen zotheid meer of grillen.
Mijn hart is soo opregt, dat het nooit zulk een slag Van Vrouwen heeft gevleit, zelf doen ’k uw zuster plag Mijn diensten aan te bien: ’k heb geen vermaak in vrouwen Die willen, dat men haar sal voor geleerde houwen.
’k Mag lijden, dat een Wijf van alles soo wat weet, Maar ’t moeit my, dat ik zie haar drift te zijn soo heet,* Dat zy den ganschen dag den neus steekt in de boeken, Niet om de waare deugt en wijsheid t’ondersoeken; Maar enkel, om den naam van een geleerde vrouw Te krijgen by het volk.
Die ’t houden in de mouw, En kunnen met verstand verbergen ’t geen zy weten, Nog altijd ’t hoogste woord te voeren sig vermeten, Die wijs en schrander, het nogtans niet willen zijn, Die staan alleen te boek voor geestige by mijn.
Dat schrijvers by de bos fluks hebben by der hand, Spreekwijsen uitgekipt van d’allerhoogsten trant, Geen reden voeren, dan met woorden van parade, En ’t allerminst gesprek met soo veel geest beladen, Dat niemant het verstaat, Geen redenkav’ling doen, dan daar wat hoogs in steekt, Als of ’t een raatsel was, doet my die zotheid haaten.
Ik wil uw Moeder in haar regte waarde laten, Maar soud’ ik stemmen toe soo harsenloos bestek, Al prijsen wat zy segt, wijs noemen, dat ik gek, En dolheid meen te zijn; gelijk een Echo klinken, Soo ras zy haaren Held, dien Driessottin, doet blinken En hemel hoog verheft?
Hem, die my barsten doet, En raasen, als ik sie, dat zy dien slegten bloet Bid, als een Afgod, aan.
Zou ’k dien pedant gaan prijsen, Dien Jongens op de straat met vingeren nawijsen, Wiens schriften, uitgejout door mannen van verstant, Voor scheur papier verkoft, doorwand’len ’t gansche land.
Waar vind men een Apteek, Tabak of Koffiewinkel, Of kramery, daar niet de naam van desen kinkel Op d’omslag van de waar of peperhuisen staat.
Zijn schriften, zijn gezwets, en al zijn zotte praat Zijn my, soo wel als u, verdrietig aan te hooren; Maar, wijl hy doch geheel besit mijn Moeders ooren, Doet uwen geest gewelt, en voeg u naar den tijd, Een Minnaar moet in ’t huis, daar hy zijn Liefste vrijd, De gunst van ieder met zijn vleyeryen winnen, En op dat niemant hem doe nadeel in zijn minnen, Zelf maken, dat hy vriend met hond en kat kan zijn.
’t Is zoo, gelyk gy zegt; maar Monsieur Driessotyn Geeft my zoo groot verdriet, dat ’k hem van ganscher herte Vervloek, en zoo ik hem kon pryzen zonder smerte, En quetsen niet myn eer en teerheyd van gemoet, ’k Zoud u te wille zyn, myn allerhoogste goed.
Zyn schriften, daar ik hem al uyt heb leeren kennen, Eer ik hem had gezien, vertoonden my een penne Vol van pedanterey, en walgend’ eygen waan: Zyn opgeblaaze geest bid zoo zig zelf aan, Dat hy, alleenlyk met zyn eigen zin te vreden, Zig zot’lyk inbeelt, dat maar zyn verstand en reden Prijswaardig zyn, en dat ’er niemand lof verdient, Als zyn verligte geest; hy ’s zo zyn eyge vriend, Dat hy niet laten kan zig zelf alom te pryzen, En, klappend’ in de hand of lacchend, te bewyzen, Hoe zeer hy is voldaan, van ’t geen hy brengt in ’t ligt.
Zijn roem, daar hy verbeelt, dat yeder een voor zwigt Zou hy voor al den roem geens Veltheers willen missen.
Dat hebt gy wel gezien.
’k Kon uyt zyn schriften gissen Hoe zyn gestalte was: zyn digten, die hy smeet* Ons alle dag naar ’t hooft, ’t gestel van dien Poëet, En trekken van dien zot zo levendig my maalden, Dat ’k onlangs, op de straat hem ziende, niet en dwaalde, Toen ’k wedde, dat het was die zelve Driessotijn, Wiens beelt ik had gedrukt door ’t lezen in mijn brijn.
* Wat praat is dat?
’t Is waar ’t geen ik u daar verklaare.