floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Daer weer!
dat is een loon, dat gy u zelf bejaegde.
vat hem.
Volgme na.
Voort, voort gy moorder, voort!
Is dit een deel, dat ons al toebehoort?
Maj. hou moed, mijn kind, hou moed, ik heb u heil verborgen.
Gohanne, den sleep after aen volgende.
Zoo moetmen voor de wraek, met lust en liefde zorgen.
Zoo koomt geleden spijt allengskens tot verhael.
Nu gaet het na mijn zin.
Dit troost het altemael.
Giomara.
Hoe godlijk schreit de Deugd om 't menschelijk geschlacht!
Hoe godloos lacht de mensch, die zulken traen belacht!
O mensch, hoe bitter wil de bange weezerstuit wezen!
Dan 't schijnt wie vreessijk is weet zellef van geen vreezen, ia d'ondeugd beeld zich in der deugden god te zijn.
Wat gaet er niet in zwang?
wat lucht blaest geen fenijn?
Men D. de Spaensche Heidin.
Men hoort nau anders dan van grouwelijke daeden, van oorlog zonder wet, van land en volk verraden, van staetzucht nimmer zat, van vorstelijk verscheel, van burgerlijke twist, van kerkelijk krakeel, van stedeplundering, van branden, braeden, villen Van vrouweschendery, van moord, van bloed verspillen.
Van dievery, bedrog, en duizend zulke meer, dat eng'len schreijen doet, en rukt hun traenen neender, hun traenen, die, zoo lang gesart getart tot tooren, Op 't lest al d'ondeugd met een arren moed versmooren, Ter liefde van de Deugd, dat heiligdom, die wis Het heerlijkste cieraet van mensch en eng'len is.
Evrou, gins koomt d'Heidin met heur gezelschap treden.
Ze zoekt 'er heul aen u. Ellendige gebeden.
voor my gestort, die haer niet helpen kan, is niet dan tijd verlies.
Ze koom al lijkwel an, ik kan een bange ziel wel licht eens hooren stenen.
Daer zijnz' al.
Majombo.
Het rot Heidenen.
Eb moed, en cier uw weenen met een welspreekentheid, die haer het hart be bloed.
Pretioze valt Giomara to voet, niet wetende dat het heur moeder, noch Giomara dat het heur dochter was.
Mevrou, hier glijt een maegd langs traenen u te voet.
Ai recht er weder op, door u meewaerigheiden!
Ik ben van uwe deugd, vol goedheids, hier bescheiden.
Gy weet voor wien ik koom, voor geen gebooren fiel.
Maer voor mijn bruidegom, dien al t' onnoz'len ziel, daer ik voor sterven wil, indien hy slechts mag leven.
En dat mijn wil geschiet kan my Mevrou wel geven, indien 't 'er slechts gelieft.
Ai werk dan, by uw gae, dat zijn vrykentenis uit mijnen val ontsta!
Of zoo 't niet wezen kan, dat ik voor hem mag lijden, Zoo laet de wil voor 't werk hem van de dood bevrijden, op dat het rechts genae zoo veel te grooter zy.
Dit smeekt d'ootmoedigheid, die grondig is in ly, En nau los rukken kan heur t'zaemgegroeide handen.
Heeft ooit een heilge vrucht de eerelijke banden Van uwen kuischen schoot ontbonden door geboort, Zoo denk eens hoe een kind zijn moeder toebehoort, en dat ik me een vrucht zy van een vrou gebooren.
Indienge my niet hoort, de steenen moeten 't hooren, En spatten uit de vloer tot in den hemel toe, En haelen daer verlof.
De wanden zijn 't al moe.
Dat uitgehouwen beeld besterft, en schijnt verlegen.
En zoo ik steen beweeg, zoo laet ik vleesch bewegen.
Neem dat gy moeder waert, en ik uw eige kroost, hoe haestig zou mijn traen en zuchten zijn getroost!
Maj. wat zoo ziet!
dat heeft klem.
Dat zijn gezonde reden.
Zoo dat geen hart kan kneeren, zoo is took niet te kneenden.
Mijn lichaem lilt en beeft.
Mijn zinnen staen bedeest.
Och, och, konstance!
Hoe roert uw geest mijn geest!
Gy noemt uw dochter daer, indienz' al is begraven, zoo zie uw borsten aen, daer zy 'er dorst ging laven met zuiver zog, en help om dien gedachtenis, ten zy ze van een min hofs wijs gezooget is.
Dat isze juist.
Ze mogt geen moedermellek slokken, maer dat het anders waer, ze waer my niet onttrokken Op zulken slechten wijs.
O vroeg verrukte loot!
Wiens wortel in mijn ziel een vasten naween schoot.
Don itzed by Google De Spaensche Heidin.
O don perdinando.
Gohanno.
Uw hart, wat gaet u aenehoe zijtge dus bewoogen?
'k zie staeg mijn kind Konstance voor mijn oogen.
Vergaen.
Don Fer.
Dat 's maer zwaermoedigheid, mijn Lief.
't zal wel Pret.
Niet voor uw hulp mijn karmen by zal staen, niet voor uw strengheid en genade zijn verdragen.
En dat dat vroom verdrag mijn vroomen heb ontslagen.
Don F. zo noemt gy vroomheid dan de snoodste schelmery.
Geensins 'k noem vroomheid, die van schelmery is vry, en dat 's mijn vroome pand, die 't al de deugd zou geven.
De doodslag melt zijn deugd, de diefstal tuigt zijn leven.
D'onnozelheid van 't lest heeft hem tot 't eerst gebrogt.
hy heeft dat werk al meermaels zoo gedaan.
gewrocht.
Dat 's quaed vermoën.
Ai wilt geen overladen druk op don fer.
De pijnbank zwijgt, maer bei, ze weet van andre stukken.
Onlijdelijke pijn gaf vaek d'onnozen schuld.
(duld.
Don F. ho, hol daer hebt gy t niet.
Men tart maer mijn geld.
Dat hoop ik nooit te doen.
Ik bid slechs om genade.
Don F. die naer genade staen, zijn dat dan vroome daeden?
Al waer 't hier noch zo vroom, zo moet 'et onvroom zijn.
Dat zalme zien.
Hy zal zoo strax te pijn.
Ai laet de rede doch uw haestighoid belezen!
Men kan voor zulken volk niet al te haestig wezen.
De haestigheid, waer t zy, misstelt er eigen doen.
Donf.
De langzaemheid, in straf der quaeden, schaed de goën.
Geen grooter schaê voor dien, dan dat de deugt moet hem dingen.
springen.
Don F. dat woord toont geen berou.
't berou moest voor Pret.
Ik ben t berou.
My rout zijn trefflijk ongeval.
Don Fei Digitized by google 61 Blyspel.
Wis trefflijk het treft ons, maer deezen boven al.
Al schreiende.
mijn lieve man zoo godloos te vermoorde!
't waer billijk dat mijn heer dat woord onachtzaem En mijn verslagentheid omhelsde met zijn vreê.
schimpswiis.
Ai ras!
voor zulken dief en moorder staetz.
Al ree.
Zacht iuffrou.
'k zal, mijn eer en eed, naer eisch, Pret.
Hebt gy dien weegschael voor, zo weeg mijn zware gang.
Klagten.
Dien weeg ik al, maer 't recht gaet evenwel zijn Pret.
Door tijdig veinzen duurt het recht vaek wel zo lang.
't groott voor veinzery, hoewel 't het vack moet lijden.
Hy veins wie wil, ik zal dat grouwlijk beest wel mijden.
Zie datge 't zoo niet mijd, dat g' onbescheiden word.
Ia wel ik zeg?
Ze leert, dien 't aen geen weten schort.
Ze reutelt vast, en zou u licht verstooren.
'k bid laetze buiten staen.
men moet 'er hooren.
Het koomt den rechter toe te luist'ren na den rou, en 't heusch verzoeken van een moeder, of een vrou, Die voor het valsch beticht van mans of kind'ren spreeken, want zoo hy anders doet, en vuil is tegens 't smeeken, waer hoofd!
het opperrecht, Gods goe rechtvaerdigheid weet zulken rechter wel, ze straft het onbescheid, en laet hem lust noch vreugd, in vrouw of kind, bekleden.
Is 't hier niet wel gezien?
'k bedank mijn moeders reden!
Ik noem u moeder, ai vergeef mijn stoud bestaen!
Het hart, dat gy my draegt, heeft my 'er toe geraën.
Heer, zoo zy moeder strek, zoo toon u als ook vader.
wat raeds?
Wat raeds!
Erbarm u, en stap naeder.
Digitized by Google De Spaensche Heidin.
62 don fer.
Wat is 't, dat gy verzoekt?
Verlossing van mijn ziel, Pret.
Die zoo onnozel, laes!
Tot zulken ramp verviel.
met een zucht.
Ik wil, maer kan 't niet doen!
het hart is wel genegen, maar 't nau bezet gemoed valt af, en is 'er tegen.
En zoo 'er winst op is, 't gemoed gaet billijk voor.
Heer, geef mijn bangheid, om uw ziels wil, doch gehoor, donf. zo doende zou de zond wel licht een zede worde.
Laet af, en zwijg 'er van.
Dat u een engel porde, Pret.
Gy sloegt zijn smeeken af.
Die port my tot het recht.
Zo slaek mijn bruigom dan, ik trou des hemels knecht.
Dat luit te grof.
Het geestelijk believen Schrikt voor den dienstbaerheid van moordenaers, en dieven.
Hy is het geen van bei.
Dat zalmen strax verstaen.
Och laet mijn hartezucht zoo troosteloos niet gaen!
Don Ferdinando.
Pretiozo.
Gobanne.
De Rechters.
Kapitein van de roroc.
VVindbreeker.
Het huisgezin van Gobanne.
Dienaron van de roroe.
Daar zijn de rechters al.
Rijs op, en spaer uw traenen, of laerze 't Hemels recht den weg tot vrede baenen.
Blijft gy, mijn liefst?
ik ga, eer ik mijn tijd vergis.
Don Ferdinando gaet met de Rechters am tafel zitten.
Het volk wijkt ter zijdon af.
Pretioze, by Giomara en majombe staende, ziet den Drost na, en spreekt.
Hy word vergeefs gesmeekt, die onbeweeglijk is.
Alziende zon, laet doch uw goedheid daelen, en Digitized by Google Blyspel.
En stuur dit aerdsche recht met uw oprechte straelen!
Maj. mevrouw, zoo t mooglijk waer, k sprak u, in eenzaemigheid, Wel eens een treflijk woord, daer al u vreugd aen leit.
't is mooglijk.
Spreek vry op.
Majombe wijst pretioza ter zijden, en valt Giomara te vort.
Gy dochter, wijk ter zijden.
Vly u terwijl tot vreugd, ik zal u haest verblijden.
Mevrou, ik uw Slavin zijg voor u voeten neender, en ben niet waerds genoeg dat ik uw zoolen eer, dan evenwel de vreugd, waer meë 'k u koom bezoeken, Kan zonder vree niet zijn, dit zal mijn tong verkloeken.
Weet dan dat deeze maegd, die u en uw gemael Zoo innerlijk bewoog door uitterlijke tael, Uw dochter is, dien ik, nu dartien jaer verleden, Om t kostelijk gewaed, en andre rijklijkheden Waer mey zy was geçiert, vervoert heb uit Madriel, Dien dag datmen het feest van Hemelvaert onthiel, Een uur voor middagzon, en zijn zoo t'zaem geweken, Met dit onschuldig rot, dat ik wel vry durf spreeken Naer Vrankrijk, daermen ons liet vrank en veilig gaen, En daer uw kind den deugd en godsdienst zoo trok aen Dat z'ons, en wie 'er zag, een heilig voorbeeld strekte.
't is waer, en ongeveinst al 't geen ik u ontdekte.
En zooge twijffel slaet, of eenigsins mistrout, hier is getuigenis zie daer t gewapend goud Dat ik er kindsheid schaem my!
Ik heb ontstreeken.
Giomara, den ring ziende, vliegt verbaest naur Pretioze, en de teckenen aen er borst en teenen gespeurt hebbende, kende heur dochter, en vloogze, met wonderlijke genegentheid, om den hals.
Dit is mijn eige goud.
Amy?
ik kan nau spreeken.
Mijn kind, mijn kind, mijn kind!
Don Ferdinando, dit ziende, staet van den tafel op, en stapt naer Giomara.
wat 's daer te doen?
Mijn Digitized by Google De Spaensche Heidin.
Mijn liefst, wat gaet u aen?
kom, laet ik u behoën.
Zacht, zacht mijn hart!
Ai wilt dit mallen laeten!
Over schouwer.
Stoor doch mijn blijdschap niet, want z is te uittermaeten.
Wat vordert u hier toe?
Zie daer uw' eigen kind.
Mijn ziel waer wil dit heeren?
hoe koomtge dus verblint?
Giomara toont don Ferdinando de teclenen aen er lichaem.
Verblint!
let op 'er borst.
Nu op 'er teenen.
Waer 't geen Heidin, ik zweer by 't licht, ik zou het meenen.
Dan twijffelt gy noch al?
Met reen.
Zie deezen ring.
Don F. dit s t wapen van mijn stam, dat aen den keten hing, dienz op er boezem droeg.
Nu moet ik het geloven.
T gemoed beëedigt het, en welt van vreugde boven.
Mijn kind, mijn lieve kroost, ik kus u wellekoom!
ben ik wakker, och!
Of zweef ik in een droom?
Mijn heer, wat zal 't toch zijn?
verklaer my dit wat naeder.
Ik ben u moeder, kind, en deeze is uw vader.
Gy zijt geen heidens zaed, als gy u wel verbeelt.
Wy beide hebben u, na wet en eer, geteelt.
Die hex, die daer noch ligt geknielt, zal 't u betuigen, Zy zelf heeft u vervoert, en onder haer doen buigen Toen gy een engel waert ontrent twee jaaren oud.
Daer ligt dat wreede beest, dat vast genae vertrout, maer toef, men zal 'er straf niet vergeten.
Voorts, zoog' uw zelf niet kent, vermids ge zijt verheten, konstance was uw naem eer gy het onheil leed Dat u herschiep, en ons van kommer quijnen deed' Pret.
Digitized by google. blyspel.
't is immer zuiver waer al 't geen my koomt te vooren 't niet?
Zoo waer als elk ons ziet, en ook kan hooren.
Pretioze, nu wederom Konstanco, begint, van blijdschap, al nokkende te schreien.
schrei niet, zoo mijn bey by u ontfangen werd.
Uw traenen zijn te vol.
Ze plassen my op 't hart.
Don F. ai laetz er nok voldoen!
mijn liefste, 't is geen wond, wy zijn al uitgeschreit, aërs schreiden wy 'er onder.
Mijn lieve vaderlief en moeder bei te gaer, Aenziet uw zalig kroost, dat gaeren, voor en naer, Den hemel danken zal voor zijn genaë, ja vlyen Zich stadig naer zijn wil, en, klevend aen uw zyen, Zich dragen zal by u als een godzucbtig kind.
Ik min u meer als my, maer, zooge my weer mint, laet my, dat bid ik doch, een beê van u verwerven!
Eer ik 't u weigren zou, wil ik veel liever sterven.
Uw vader stemt het toe.
Wat is uw beê?
met een, vriendeliskheit.
Dat gy dit gansche rot onthaelen wil met vreezen.
Dat gy den weduw stil voor heuren overleden!
Dat gy het wild vervolg uws volks niet poog t'ontleden!
Dat gy het valsch betigt, met wil, bezijden ga!
Maer dat gy, boven al, mijn Bruidegom onissa!
Mijn bruidegom, dien my de hemel heeft gegeven, En zonder wien mijn ziel noch sterven kan, noch leven.
mijn vader dut.
Wis dut ik!
Hoe kan 't zijn Konst.
Dat gy noch nevlig zijt in zulken zonneschijn?
Den fer.
Mijn kind, dunkt u dat vreemd?
't is waer, mijn geesten zweefden In uitgebrooken vreugd, als of ze eeuwig leefden, Zoo haest ik wierd gewaer dat gy mijn dochter zijt, maer hy, die alles weet, en stuurt, en nimmer lijd, dat gy mijn dochter zijt.
Dat zijn verkooren schaer zich ergons zal vergeten, Heeft my dien vreugd bepaelt, en maetig toegemeten, getempert met een saus van zaelge tegenspoed.
Waer in?
In knaging, oob!
die my schier myn' doen doet.
Om dat g' uw jeugd, en welgebooren jaeren don Fer.
Zoekt met het grove bloed van Heidens tuk te paeren.
Kenst.
Hoe listig word de mensch ook van de waen verleit, neen vader!
Hy is 't niet dien gy meent.
uit een ander wezen, als dit rampzalig volk, is hy in 't licht gerezen.
De borst tuigt vroomer stof.
Iae meldt geen heidens aerd.
Nooit naemelooze vrou heeft zulken vrucht gebaert.
Don ian is hy benaemt.
Don Phlippo is zijn vader, Een heer niet wijd van hier, en u gewislijk naeder In kennis, als my zelf, want ik zijn zoon eerst zag In 't gunstig westerlicht van den voorleden dag, dat 's gisteravond laet, toen zijn wy ock bevredigt, Getrout, en hand aen hand, en hart in hart, beëedigt, waer op hy, tot de vlugt, verkoos een heidens schijo.
Moet dit geen loutre liefd', en hemels raetslot zijn?
Voorts wat de rest belangt, de parlen, het doorstooten, onnozel was het eerst, en 't een uit 't aër gesprooten.
Is 't wis al 't geen gy zegt?
Indien men my doorgront, konst.
Ik schrik voor logentael, en dien een waeren mond.
T'sa dienaers!
sluit hem los, en laet hem voort verschijnen.
Mijn liefst, wat vreugd is dit?
ik zal 'er in verdwijnen.
De geesten smelten wech.
Ik peins op leet noch rou.
Och dat dieblijde vloed slechs nimmer ebben wou!
Andreas, nu wederom Don ian, ontflooten, en deez'an tijding al verstaen hebbende, koomt sohielijk canloopen, en smist de dekenenven zich af.
Zie daer uw bruidegom.
63 konst.
Don Ian.
Mijn lieve engel!
Ai let toch hoe de vreugd en vroomheid zich verstrengel.
troutze.
Koom waerdig paer, en neem, na 't hemelse besluit, gy uwen Bruidegom, gy uwen lieven Bruid.
Denk wie u t'zamen voeg, en zoek hem te behagen.
Zijn geest bebaen uw weg, en vorder al uw laegen!
Zijt vruchtbaer, en leef lang.
Ik wensch u vreugd, en vreê, voorts wat u zalig is!
Dit wenscht uw moeder meë.
Konstance ligt.
Don ian buigt zich, en spreekt.
Wy danken u, mijn heer.
Die zucht dringt nader.
Men schik nu ook een post naer zijn verlegen Vader, op dat hy, noch getroost voor zijnen dood, gansch bly, ons aller oppervreugd, met recht, deelachtig zy.
Och ja dat geschiê, ook zonder lang te duchten!
Ik weet zijn ziel beschreit mijn onbeschreilijk vluchten, En rolt de traenen langs den boezem van zijn kroost Mijn zuster Leonoor, die hem met traenen troost.
Ai laet zoo blijde maer hun droeve kaeken droogen!
Uw vroome zucht beweegt mijn innerlijke oogen.
't zal vaerdig ook geschièn.
Mijn zoon, zijt wel te vreen.
Hier Karel, tsa te paerd!
Stoot daetlijk derwaert heeren.
Begroet den ouden Heer eerbiedig voor ons allen.
Zalf zijn verslagenheid met 't geen is voorgevallen, Daer gy van spreeken kunt, op dat hy, vlot van geest, Met zijnen dochter koom, en zegen onzen feest.
Karel gaet heen.
Don Ferdinando spreekt voort.
O hemel, wat 's u gunst en goedheid menigvuldig!
Wat maekt die goedheid ons al dankbaerheiden schuldig don lan.
Och die slechs dankbaer waer, en zijnen schuld ontfangen!
68 konst.
Ik dank den hemel voor de blijdschap van mijn ziel!
Majombe noch op 'er knie liggende.
Wat is het los geval van wonderlijk vermoogen!
D'een krijgt het blind, en d'aër kan 't nau beoogen.
Dat tuigt heur bruiloft, en mijn weduwlijke staet.
'k zeg dat het met den mensch al vry hobbollig gaet.
Het ga zoo 't ga, maer dit raekt schandelijk te slagen.
Dat koomt van overmoed, en ongezonde vlaegen, daerom wie veilig vaer, die bind een reefjen in.
Dat gaet wel zoo in zee, maer zelden in de min.
Don Ferdinando doetze altemaelen zwijgen, ontschuldigt zich by den Rechter, heet Majombe op staen, en noodze 't zaemen binnen.
Zwijgt stil, en elk zet zich te vreden.
Gy Heeren, die bestemt ter rechtbank zijt getreden Op mijn ontbod, ai belgt u des vergeefsheids niet, vermids uw red'lijkheid den rede hoort en ziet.
En gy, rijs op.
Ik ga. koomt volgt my altemaelen, op dat ik, wie 't ook zy, met vriendschap mag onthaelen, 't is toch geen tijd van druk, vermids dit uur begon Met blijdschap, die in top zit met den middagzon.
T. Digitized by google Aen de verstandige LIEFHEBBERS.
Erstandige, en deshalven by my ontziglijke Liefhebbers.
't voegt niet onhebbelijk dat een oordeel te post loopt, als het vooroordeel daer af den weg eerst al kruipende gebaent heeft, daerom zeit Publius Syrus heel wel, Grave est judicium, quod praejudicium on habet.
In Duits gezeit, het is een zwaer oordeel, dat geen vooroordeel heeft.
Als of hy zeggen wilde dat het gevaerlijk is een oordeel te vellen van iets, daer geen voorgaende gelijkenissen van zijn.
Welke voorgaende gelijkknassen ik nu gelijk by het inwendig zoeken en doorzoeken, gronden en doorgronden, denken en doordenken van een zaek, eermen daer af het Dit is den verstandigen uitterlijke vonnis vel.
't welk is haestig, onbeige, en het tegendeel dachtelijk, en derhalven qualijk oordeelen, den Dies wil onverstandigen een aengebooren wezen.
En zon ik die breinelooze hoofden verachtelijk, der aenzien voorby loopen, en als een oud, quastig, en veordiaedig hout, dat doch niet te beschaeven is, en nergens toe deugt als om op 't vuur te werpen, en spijkers uit te branden, om zulke onwaerdige, onweetende oordelaers hunnen tong vast te slaen, over 't hooft zien, denkende met Horatius, Naturam expellas surca, tamen usque recurret.
Twelk van deze zin is, jaegt vry den quaeden aerd met vorken uit er nest, ze zit er strax weer in, en guigelt al er best.
Zoo dat 'er geen zalf aen dat volk te strijken, noch woora' iets goeds immermeer van te verwachten is.
Maer gy, o verstandige liefhebbers!
die uw spijs kort, ook niet al te kort kaut eer gyze zich zwelgt, uw achtbaere ontziglijkheid wil ik beden hebben met u allen een lichaem uit te maeken, en my een meester te verstrekken.
Wie kan ik doch beter en bequaemer tot mijn meester uit kiezen als een, die, uit veelen bestaende, het al weet?
Niemand, en derhalven verzock ik met aenhonden.
Let vry op alle dingen dapper.
Ziet doch geen faelen, hoe min zy zyn, door de vingeren.
Bestraft, en onderwijst vrymoedig uwen leerling, die zoodaenigen bestraffing, en onderwijzing, met geen kleine dankbaerheid, aennemen, en, in alle naerstigheid, beoeffenen zal.
Maer of 't gebeurde, dat uw verstand stil stond, en slaepen wilde, zoo bid ik laet uw oordeel me slaepen, en legze 't zaemen te bed.
Ai lieve, ziet toch niet zonder oogen!
hoort toch niet zonder ooren!
smaekt toch niet zonder tong!
voelt toch niet zonder handen!
of ruikt ook niet zonder harsen!
Maer wakker zende, en deeze vijf wel te werk gestelt hebbende, zoo beveel ik u, ziet scherp, luistert nau, proeft lekker, tast diep, snoffelt door, en dat gedaen hebbende, oordeelt dan met volmaekte byzinnigheid, en zonder omzien, over dit goedgunstig ABC van Uwen vriendt, en dienstwilligen leerling M'G'tengael.
DE 1 MAT 9 ON KER, BLTSPEL.
T amsterdam, gedrukt voor den autheur, en by den zelven te bekoomen, als ook by HENDRIK van de GAETE, boekverkooper op de Heilige Weg, over het rasphuys.
't ons XIIIde Blyspel, vertoond ons het bedroeft en schanselykverval, in de Nazaaten van dezulke, die d'eenvoudige Needrigheid, wel eer in 't midden der vervolging en verdrukkers tot in het vuur, als Helden hebben behouden en beschermt.
Die Grootmoedige gemartelde, voor deese zo uitblinken deugd, alle schatten, wellusten, ja het leeven versmaaden, hebben egter door hunne treffelyke voorbeelden en lett'ren, ons agtergelaaten, niet konnen voorkomen nog verhinderen, dat haare afkoomelingen deselve hebben vergeeten, en versmaad.
Dit zoort allengs meer vrye tyden en voorspoet genietende, zyn van uur tot uur in deeze zielcierende deugd verkout, ver swakt, en verdort, en in teegendeel op alle Middelen tot verzaamlen van schatten met de borst gevallen.
Van die tijd af wierd de Zeedigheid, van dag tot dag, een stuk van Hulsel, kap of kleedingen, afgescheurt, en aldaar weer met walg, en opzigtlyke lappen beplakt en bedurven, soo dat men haar heeden, in dragt nog manieren, meer eert nog kend, ja tot zoo verre, dat ons de schaduwe daar zelf van schynt te besmetten.
De Dogters vernielen haar met ontdekte hals straaten en boezems, en de Jongelingen verjaagen die met hun rytuig, opschik, en deegens, in somma die nu geld heeft, volgt breidel rog teugel.
Alles door de rykdom schynt haar toegelaaten.
De Vader van deeze Fynman schroomt ook niet, om zyn Doede, waar voor hy meer duiten als verstand had gevorderd, bespotlyk te doen verkleeden, den deegen, en den meelzak te laten omhangen, om alzoo een Juffer, die daar wat op gesteld scheen, meer te behaagen.
Meend Gesteentens.
Een lange Paruik, swaar van bedurve meel. meend gy den Ouwden hier zig een dwaas verbeeld?
K zeg neen, hy zal, bereikt hy zyn Gouddorstige grillen, dit Apenspel roemen.
Zulk zoort van Ouwders verstrekt dit een Spiegel, om haar bedekte dwaasheid bespot en ontdekt te beschouwen.
'k hoop eenige hier door, zullen afgewend, en verbeeterd worden, om de schande te myen, van zig openbaar ten toon te stellen.
Dit alleen heeft ons tot deeze stoffe gemoedigt, Wy beschrijven gedwongen ons zelven, en den naasten tot leering, de vervalziekte van deeze eeuw, Wy wenschen, zoo wy die niet konnen geneesen, ten minste iets te zuiveren.
Hierom zullen wy dit soort van leerstof verdubbelen, en vervolgen met de Geveinsde Kwaaker, het welk wel met de persoonen iets gemeen heeft.
PER A Digitized by google PERSONAGIEN.
JOCHEM, goudzugt.
MARIe, zyn huisvrouw.
DOEDE JOCHEMS, de Zoon.
CATryn, de Meid van jochem.
PIELAT, een Zede en Taalkundige.
PETIT JEAN, een Musikant.
ROBBERT, een lakey.
EVERT, een Snyer.
CORNELIA, een ryke Juffer.
JONKER JAN, minnaar van Cornelia.
ANTONET, meid van Cornelia.
BARTELd, een notaris.
Digitized by gode.
De N. YN ma on ker, blyspel.
Synde de kamer van jochem goudzugt.
DOEDEen MARIe.
Doede.
Maar Moeder, of je al praat, wat zel ik by de juffer doen?
Wat jy er doen zult, je zult ze vryen met fatzoen.
Doede met fatzoen, hoe verstaat zig dat?
wat weet ik van vryen.
Ik zal al gaan vryen, en ik kan noch pas brood snyen.
Wat zal ik dan zeggen?
leerme reys hoe me begint.
Benje zoo een groot kalf geworden, en je weet niet hoe me bemind!
Wie heeft zyn dagen, zoo onverstandig hooren vraagen!
Dat ik zulk een bloed onder 't hart heb gedraagen.
Hebje nooit vernoomen, dat 'er iets meer voor 't vermaak moet zyn, als spys en wyn?
De Fynman, jonker doede.
Ja wyn, regt, wyn behoort 'er voor al te zyn.
Maar hoe komt, dat die hier in huis niet is te vinden?
Ik proefz' altemet noch wel eens, by onze vrinden, maar in ons huis, heb ikse nooit geproeft noch gezien.
Wel dat niet gebeurd is, kan noch geschien.
Maar ik vraagje na geen wyn, hebje nooit lust na wat anders kunnen voelen?
Hebje door t gezigt, nooit op wat schoons kunnen doelen?
'k Wil zeggen, alsje eens een blanke, of een held're bruine Bazin tegen kwam Was 'er dan, hier of daar niets, daarje zoo iets vernam?
Deede.
ik heb er geele en swarten vernoomen, Daar zyn my graauwe, blaauwe en blonde, teegen gekoomen, kreuple, lamme, blinde, doove, stomme, van alle soorten syn en grof.
Wy zyn bedurven, och!
De Jongen weet 'er niet of.
Nou vrees ik, dat hy het zyn daagen niet zal leeren.
Jou Vader, hoop ik, zal met een goed Meester keeren Die jou mag onderwysen, hoe een verliefde zig draagen moet.
't zyn onnoodige kosten, die my jou beklaagen doet.
Ik ben er te luy toe, ik ken zulke malle dingen niet leeren, Marie.
Hy zou smooren in zyn zonden, 't is tyd om hem te bekeeren.
Een Meysje met vyf tonne gouds!
ik sturf ging die mis.