floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Daar koomtze, bloed, had ik gezweegen!
Dertiende tooneel.
Lysje, met Ritzaarts schoenen, en een leege Wynflesch.
STa jy hier noch?
Hoe is 't gelegen?
Spreek op, Schavuit, waar 's 't Schaapshoofd; hê Pefroen.
Ik breng hier nou een ander meê.
Dat hy varsch van een Schaap deed villen.
Dit gezegt hebbende, geeft hy haar de Emmer met het Schaapshoofd over.
Heeft hy 't nouw niet genomen, Zwyn?
Wel ja.
Lysje, hem de leege Flesch, en Ritzaarts Schoenen geevende.
Voort, haal deez' Flesch vol wyn, En veeg die schoenen.
Ritzaarts schoenen?
Hy mag zyn Besje zoenen.
Zo ik ze veeg.... Lysje.
'k Zeg veegtze, of strak Sluit ik je weêr eens in 't gemak, Daar jy drie dagen lang te water En brood zult zitten.
Hoorje, Sater.
Ja 'k hoor 'et.
Wel, waar wil dit heen?
Wie zal hier meester zyn van tweên?
Dat is niet duister om te raaden.
Ga, zie eens tot de Koks na 't braaden Van 't Achterboutje, en van 't Kappoen: Jy meugt dan straks jouw maaltyd doen Met Panvis, eer die gaat verlooren.
Geef hier die schoenen.
Veertiende tooneel.
Pefroen, de Flesch aan stukken smytende.
'k Brand van tooren!
En 'k loof, zo Job dit kwaad verdroeg, Dat hy van spyt aan 't raazen sloeg, En zeggen zou in deeze kwaalen: De Droes moet die Kozyn wel haalen, En bryz'len hem zo fyn als glas.
Vyftiende tooneel.
Ouwekennis, Pefroen.
‘IK koom hier nou juist recht van pas, ‘Om aan myn voorneem klem te geeven.
Tegens Pefroen.
Foey jou: waar is je schaamt' gebleeven: Dat al de Buuren in de straet Staâg zien hoe datje Wyf jou slaat?
Wat zal ik doen, myn lieve Buurman?
Ze ziet my als een Leeuw zo zuur an, Als ik iets zeg; vermits Kozyn Haar dwingt om my zo straf te zyn.
Wat maakt hy toch tot uwent, deezen?
't Geen dat van my gedaan moest weezen.
Ik heb hem straks, met zoetigheid, Eens onderhouwen, en gezeid Hoe al de Waereld hem beschuldigd, Dat hy jou dus met oneer huldigd; Maar hy, in plaats van te verslaan, Is spottend' van my afgegaan; Hy heeft zyn kneevels opgestreeken, En zei, dat hy jouw Vrouw moest spreeken.
Buurman, had jy hem gekeerd, Ik had jou 'k weet niet wat vereerd.
Van een Kozyn, dat 's noch te lijen: Vermits de Vrouwtjens, in deez' tijen, Hoewel tot droefheid van veel Mans, Staâg zyn met and'ren aan den dans.
Toch jy bent van Acteons Jaagers, De Hoofdman van de Hoorendraagers.
Dat is tot daar en toe.
ik ken Niet anders weezen als ik ben.
Myn Wyf is mooi, en vry bekoorlyk; Doch doedze kwaad, 't is wel behoorlyk Dat zy de straf lyd, 't raakt my niet.
Maar 't geen my 't aldermeest verdriet, En schier onmoog'lyk valt te draagen, Is datze my zo brust met slagen, Dat al myn leden, door die pyn Geduurig als gerabraakt zyn.
Gebuur, jy hebt wel licht vernomen... Pefroen.
Ja, dat jy bent geweest na Romen.
Ho, ho, al ben ik niet heel oud, Ik heb al vry wat meêr beschouwd.
Hoe!
strekt de Waerelt dan noch varder?
Wat benje een' onbedreven Harder!
ik heb den Haag gezien, Het Hof, de Prins, en de Edelliên.
Dat is niet waerdig om te noemen, By 't geen men buitens 's lands mag roemen.
O selleweeken!
ik moet gaan, Myn Wyf zou my te barste slaan.
Ik kom straks weêr.
Neen, blyf: gantsch lyden!
Myn reden zullen je verblyden.
Maar mits de tyd nu kort is, zal Ik niet verhaalen wat ik al Voor wond'ren zag in vreemde landen; Doch zynde in de Indische waranden, Wierd my vereerdt een stukjen houts, Geschat op zeven tonnen gouds; Maar een stuk houts van wond're krachten, Dat de allerbooste Vrouw verzachten, En goed kan maaken als m'er slaat, Al wasze ook als de Droes zo kwaad.
Het mogt de Duiker, dat 's wat zonders!
Maar de oorspronk van dit hout vol wonders?
Komt van een Gchina Gchinaasboom, Geplant by een keiryke stroom, Door de allerkloekste der Gchineezen.
Bylo!
dat moet een Gaauwerd weezen, Indien dit hout zo deugdzaam is.
Zo maar jouw Wyfde smaak had, wis... Pefroen.
Ik wou wel dat zy 't eens mogt proeven: Maar dit maal durf ik niet vertoeven.
Blyf staan, zeg ik: want zo je wilt, Haar boozheid word wel haast gestilt.
Ik zweer jou, en het zal ook blyken, Dat zy haar zelf niet zal gelyken, Zo goed als zy zal worden, door De kracht van deeze wortel.
Hoor: Zou ik haar somtyds moogen zoenen, En by haar slaapen?
Welk een Oenen!
Slaap jy niet by haar als 't jou lust?
Gantsch bloed, dan was ik wel gerust, Indien ik mogt die vreugde raapen.
Maar waar zou haar Kozyn dan slaapen?
Hy slaape by de Droes voortaan.
daar zal zy nooit toe verstaan; Haar hert zou staâg weêr na hem jeuken.
Je zult haar rug als Stokvis beuken, Dan zal zy, ziende haar verheerdt, Al doen wat jy van haar begeerdt.
Als zy boosaardig, en verbolgen.
Haar kwaâ gewoonte komt te volgen, En jou mishandeld, dan is 't tyd, Dat jy tot straffen vaerdig zyt.
Neem deze Wortel rustig, moedig, En smeerdt haar rug dan lustig bloedig, Zo zal jy haar straks daatlyk zien, Voor jou geboogen op de kniên, Vergifnis biddende, u daar neven Beloven, dat zy al haar leeven Jou zal gehoorzaam zyn, bereid Om jou te dienen als een meid; Ze zal jou liefde en trouw toedraagen, En haar Kozyn ten huize uitjaagen.
Dat zou zeer goed zyn.
maar de kwant Die allereerst deez' Wortel vand?
Heeft het beproeft: dies wilt niet vreezen.
Heb jy myn Wyf gekend voor deezen?
Ja toch.
iget, het was 'er een!
Drie slagen van deez' Radiks, deên Dat zy zo goed als wyn en brood wierd: Maar eer dat jy dus ruim de schoot vierd, Is 't noodig datje een woord, of zes Gchineesch leerd, en heel fiks jouw les En rol kend, aârs zou jy de slagen, Haar toegeschikt, zelf moeten draagen.
Kom, leer my die dan, haastje wat, Eer datze ons hier betrapt op 't mat: Ze zal straks koomen.
Selleweeken, Ik kan van vreugde naauwlyks spreeken!
Men zal haar daadlyk, zo ik mien, Heel vreemde sprongen springen zien, Die my bet als haar zullen haagen.
En zo dit werk wel komt te slagen, Is al 'et geen ik heb, voor jou Ten besten, neem myn geld, myn Vrouw, Gebruik het alles zonder schroomen, Of 't jou altyd had toegekoomen.
Ik eisch jou niets.
hou je maar stout, Dat jy deez' woorden wel onthoud: Taasse, rouzi, friou, Titave, Glazibus, razibus, vinum grave.
Gantsch lichters, wat verbrutste taal!
Ik zie geen kans dit altemaal In een rond jaar, ik wil 't wel zweeren, Veel min zo op een sprong, te leeren, Dat ik het duid'lyk zeggen zel, Hadieu, Gebuur, het gaat je wel.
Pefroen, hoor hier, of 't zal niet deugen.
Al was 't dat jy niet meêr geheugen Als een Garnaelshoofd had, zal ik Jou, in min als een oogenblik Van buiten leeren een History.
Wel Vriend, verschaf jy dus malmory?
Zo moest jy my van stonden aan Daar van voorzien: want ik moet gaan.
Zeg op, jy snatert als een Rave; Taasse, rouzi, friou titave, Glazibus, razibus, vinum grave.
Taassen rou... Ouwekennis.
twee woorden maar?
Patientie dat ik wat bedaar.
Taasse.... Pefroen.
Ho, ho, me dunkt 'k verstaatme Een Geldtas, niet?
‘'t Geduld verlaatme!
Spreek liever langzaam, 't een na 't aâr.
Ik zeg 't jou duidelyk en klaar: Taasse rouzi.
Nou lustig t'zaamen.
Waarom versteurje my?
'k Zouw raamen.
Als ik 't gelyk op zei met jou, Dat ik het eerder leeren zouw.
Hoor toe; en wil jouw hoofd niet breeken.
Je zult de woorden na my spreeken: Taasse... Pefroen.
Taassen, is 't goed, myn Heer?
Vaar voort.
Ja, maar ik weet niet meêr.
Wel, wat meen jy dan te beginnen?
't Gerokkende voort af te spinnen.
Maar zo je niet in jouw verstand... Pefroen.
Wat spreekt me ook Heidens in dat land!
Veurwaar de spraak van deez' Gchineezen Moet moeilyk om te leeren weezen.
Van dit studeeren draaid myn' kop.
‘Ik geef het noch niet gants'lyk op: ‘Want om dit Wyf haar straf te geeven, ‘Moet ik met hem geduldzaam leeven, ‘Tot ik van hem verzekerd ben.
Hoort toe: my dunkt dat ik het ken.
Taasse, rouzi, friou titave, Glazibus, razibus, vinum grave.
Ouwekennis, hem de Wortel overgeevende.
Goed is 't.
ga heen.
door dit bedryf, Zel jy je Meester zien van 't Wyf.
Zestiende tooneel.
Pefroen, Lysje.
‘Daar komt Lys Kleumkous, Scheuk der Scheuken, ‘Hoe wil ik jou dat rugbeen beuken!
Wel Rekel, kom je nou eerst weêr?
Waar is de Wyn?
't Gebraad?
ik zweer... Pefroen.
‘O Vodd', hoe wil ik straks schermutz'len!
Wat staat dien Wynbalg daar te futz'len?
Taasse, rouzi, friou.. ‘ô spyt!
Ik ben de laatste woorden kwyt!
Gebuur..... Lysje.
Wat mag dien Gek al leggen.... Pefroen.
Deur is hy zonder iets te zeggen.
Ze heeft gelyk: want door gebrek Van 't lest, sta ik hier als een Gek.
Het rymde, dunkt my, op een Rave, Taasse, rouzi, friou, titave, Daar heb ik 't weêr gevonden; goed!
In 't Gekken Gasthuis met dien bloed.
Niet al gek.
't sa, de reverentsy, Heel fraaitjens voor myn Ekselentsy; Maar na de nieuste moode: want.... Lysje.
Hy is beroofd van zyn verstand.
Van myn verstand?
Ik zal je leeren Hoe dat een Vrouw haar Man moet eeren.
De reverentsy, zeg ik, of Deez' Radiks... Lysje.
Maak het niet te grof.
Pefroen, haar slaande.
Taasse, rouzi, friou, titave, Glazibus, razibus, vinum grave.
Ik zal het doen, sla my dan niet.
De reverentsy.
Neêr.
Zy neigt beleefdelyk.
zo ziet.
O Worteltjen, ik moet jou streelen Datje ons zo wel deez' rol doet speelen.
Wie Duiker heeft je dit geraân, Dat jy my derft gebiên, en slaan?
O Varken!
laat je jou noch hooren?
Och liefste kind, verlaat jouw tooren.
Och liefste kind!
verbruste Pry, Van waar komt my deeze eer?
meen jy Dat ik jouw Ritzaart ben, dien brave?
Taasse, rouzi, friou, titave, Die zal jou anders toonen dan.
Hy slaat haar.
Och, och, genaâ, myn zoete Man!
Wat deerdje?
zegme jouw behaagen.
Ga straks Kozyn ten huize uitjaagen; En zie, noch spreek hem nooit weêr aan.
Ga heen, en kom voort weêr.
voortaan Zal ik de Man zyn van myn' Vrouwtje, Taasse, rouzi, friou, zoet houtje!
Zeventiende tooneel.
Ritzaart, Lysje, Pefroen.
WAarom moet ik dus haast en stil Vertrekken?
Ga, om mynent wil.
Dat is genoeg voor de geleerde; 'k Gehoorzaam u, dien ik staâg eerde.
Achtiende tooneel.
WEg is hy: dit gaat zoo 't behoord.
Myn hertje Lief, hy is al voort.
Hy is al voort, dit doet jou schreijen.
t'Sa, wil tot lachchen jou bereijen.
Ik kan niet lachchen als ik ween.
Lach, of ik sla jou kop aan tween: Want zie ik wil niets van jou prachchen.
Zal ik luidkeels of zachtjens lachchen?
Luidkeels en hartig.
Zy lacht.
houw, niet meêr; Te veel daar doet me 't hoofd van zeer.
Schrei nou van stonden aan medoog'lyk.
Zy schreid.
Men pryst jouw stem in 't zingen hoog'lyk.
Zing eens; maar, fnies eer datje zingt.
Hoe fniezen, als de nood niet dwingt?
Fnies: want wil jy my tegenspreeken, Zal ik jou 't neusbeen stukken breeken.
't Is my onmooglyk, slaatme vry.
Taasse rouzi, koom sta me by.
Al wat je doet 't zal doch niet baaten.
Wel ken je niet zo meug je 't laaten; Fnies dan in schyn slechts; nu wel aan.
Zy fniest.
Het zeegens 't kind.
Ik ben voldaan.
Ik loof't wel.
mits in alle deelen, Jy hier den Baas hebt willen speelen, Het kan voor eenmaal zo wel deur.
Zing my dat Liedjen eens te veur... Hy neurit haar de wyz' voor.
Ken jy de wyz' niet?
watte dingen!
Myn stem deugd niemendal tot zingen.
Noch stem, noch hoofd; j'hebt niet een lit Aan 't lyf, dat deugd of schaamt' bezit: Maar zie, ik wil en zal naar deezen Alleen jouw Man en Meester weezen.
Zing op, verheug my door uw zangk.
Hoe zoude ik zingen, ik ben krank.
Ik zal jou een Doktoor verstrekken, Vier streeken van deez' Wortel trekken De kwaade dampen uit de kop.
Och, och, ik sterf, houw jy niet op!
Jy sterven?
men mag je een bezeeten Eer als een stervend Vrouwmensch heeten.
Houw op, ik smoor in dit verdriet.
Zing dan; jouw huilen helpt hier niet.
Of sterf vry, beter nou als laater.
Verhang je hier, of spring in 't water.
Doch eer ik zie jouw eind' vervuld, Zo wil ik dat je zingen zult: Pefroen zingt haar het volgende, of een ander Liedje voor, dat ze dan daar na gelykelyk te saamen zingen.
Dus moet men de kwaade Wyven temmen, fa, la, la.
Al zouwenze ook in haar traanen zwemmen, fa, la, la.
Och Friou, straf der kwaade Vrouwen, Wat ben ik al aan jou gehouwen!
Lysje, van verre Ritzaart ziende koomen, gaat stilzwygende in huis.
Negentiende tooneel.
Pefroen, Ouwekennis, Ritzaart, ieder van een byzond're zyde komende.
Pefroen tegens Ouwekennis.
MYn Koning!
Heeft het Hout gediend?
Pefroen, tegens Ritzaart, die in 't Huis van Pefroen meend te gaan.
Heb jy hier iets verlooren, Vriend?
zo hoog niet eens te draave, Taasse, rouzi, friou, titave Zou jou mishand'len, in der daad.
Hier valt niet meêr te schachch'ren, Maat.
Wel hei!
Kozyn, hoe zal 't hier weezen?
Hoor, geen Kozynschap meêr na deezen: Want jy behoorde wel te vreên Te zyn met 't geen je deed voor heen; Je meugd dat voor een lukje keuren, 't Welk jou niet licht weêr zal gebeuren, Vermits ik daar in heb voorzien.
Wel Zot, zou jy my dan verbiên?...
Zot?
jou Beest, men zal jou leeren Een eerlyk Man zyn Wyf te onteeren.
Onnooz'le Bloed, wat gaat jou aan!
Jy speeld noch de gebraade Haan!
Nou, lustig, nou, toon je als een Braave.
Taasse, rouzi, friou, titave, Myn Broertje, dit 's de Koningslag.
Kom, help my watje helpen mag.
Hou daar, hou daar: pak nou jouw biezen.
Hy jaagd Ritzaart al slaande weg.
Zie hoe hy 't Haaze pad gaat kiezen.
‘Ik zie myn' wraak ten eind' gebrogt.
Indien hier iemand weezen mogt Die t'huis een ontrouw Wyf wou temmen Behoeft my maar eens toe te hemmen; Myn' Wortel is tot ieders dienst.
Z' heeft my gered op 't onvoorzienst.
Twintigste, en laatste tooneel.
Ouwekennis, Fem, Koksmeid met het gebraad, Pefroen.
WAt zoekje kind?
Woond hier Pefroen niet?
Breng jy het Boutjen en 't Kappoen niet?
Ja.... Pefroen.
Ga dan binnen.
Wel, Sinjeur.
Kom, Buurman, 't moet 'er nou meê deur; Kom in, we zullen t'zaamen eeten: 'k Wil myn geleede leed vergeeten.
Hier by is puik van Graves Wyn, Zo klaar, zo rood als een Robyn, G'hebt Vlees, ik zal de Wyn betaalen En straks een Flesch of drie gaan haalen.
Ik ben te vreên.
Jouw Wyf getemd, Zal alles stemmen, wat jy stemt.
Wat ben ik u verpligt, myn Braave!
Glazibus, razibus, vinum grave.
EINDE
MONSIEUR JONCOURTISAEN TURLEPIN.
Haegsche vier-blusscher, DROLLIGE COMOEDIE Gespeelt op ’t Haegsche Schouburg.
Opgestelt door GELASIUS ALEXIMOMUS.
GEDRUKT,            Voor Hans Herman Hekeltwist.
Ridendo dicere verum Quis vetat?
Quid immerenteis hospites vexas* canis Ignavus adversum lupos — — — Cave cave namque in malos* asperrimus Parata tollo cornua.
B. L. DE Schryver van dit geschrift, siende het befaemde boekje van Monsieur de Joncourt, en het een weinig doorbladert hebbende, was verbaest dat een Franschman midden in Nederlant soo stout dorst sijn, dat hy tegen het uitdrukkelyke verbod van de Hooge Magten, het vier, dat eertijds in de Kerken van Nederlant tot veel ergernis gebrand had, doch nu of gebluscht, of ten minsten onder de assche bedolven was, weder aen te blaezen, om waer het mogelijk in een heldere vlamme te doen uitbarsten, en dat hy op een spotachtige en lasterlyke wyse gewigtige waerheden dorst behandelen, en in de Kerke van Nederlant, geachte Mannen lasteren, en spotachtig ten toon stellen.
Wat den toeleg van dien Monsieur geweest is, wijst het schrifje genoegsaem uit.
De Heeren Theologanten hebben met redenen menen t’ontdekken, dat ’er vry wat bitters onderschuilt, dat hy die Heeren laet afhaspelen.
Hem scheen toe, dat het onder andere gericht was, om de Nederlanders in de zaeken van Godtsgeleertheit alle te zamen te onderwerpen aen mijn Heeren de Franschen, en van hun paspoort te versoeken, eer sy hunne gedachten durven in ’t licht brengen: want sy hebben in dese eeuw de geest alleen in pacht, en dat men het heeft willen opneemen, daer het Pere Bouhours gelaten heeft, dat hy sich niet bedriegt, sult gy lieden uit bygaende staeltjes genoeg konnen afneemen.
Waer toe dient toch anders dien ophef, dat dan de Coccejanen op hun gedachten souden durven roemen, als de Franschen en Engelschen daer in smaek vinden?
Dat het een vooroordeel tegens de Coccejanen is, dat hunne gedachten alleen aengenomen sijn in een klein hoekjen van de Werelt N: Nederlant, en niemant in Duitslant, Vrankrijk en Engeland daer in genoegen schept?
Entr.
p. 5, 6, 11.
Seker tot niet anders, als om te toonen dat onse Nederlanders een quaede smaek hebben, en van het goede niet konnen oordeelen, en daerom alleen smaek vinden in de gedagten van Coccejus, die Monsieur segt, sonder sap en voedsel te zijn.
En dat men den goeden smaek alleen by de Engelsche en Fransche moet soeken.
Waer toe dient die opgeschikte vergelyking van Coccejus, een Sax van Bremen, geschreven met andere letters p. 34. en tusschen Monsieur Descartes, dat een Franschman was, en die verheffing van den laatste boven den eersten?
Als om den Franschen geest boven den Duitschen te verheffen: Waer toe die fraye uitvinding van eenen onbekenden Menander, in* de schriften van Marloraat, en het plaetsen van dien onder Coccejus vrienden en voorouders?
Als om te toonen dat de belachelyke gedagten, van geen Franschman of Italiaen, maer alleen van de Duitschers voortkomen.
En wat is doch de reden, waerom Voetianen soo wel als Coccejanen in hun predikwyse gehekelt en belachelijk ten toon gestelt worden?
Als om aen te wysen, datse niet geests genoeg hebben om wel te prediken, dat men dit by de Heeren Franschen alleen moetende soeken, daerom daer alleen de goede Predikers vind.
Wat ombeschaemder of ondankbaerder was, quam hy hem seer in overleg, dat een Franschman midden in Vrankrijk soo schrijft, moet men lyden: maer dat Monsieur dit in Nederlant durft bestaen, daer hy en sijn Lants-genooten soo veel weldaeden genieten; komt hem onverdragelijk en ten uitersten ondankbaar voor, soo de betere aert en gedagten van andere van sijn Lantsluiden niet bekent was, de Nederlanders souden redenen hebben om slegte gedagten, ten opsigte van hun, van die natie te hebben.
Maer dewijl de bescheidentheit van veele bekent is, die een afkeer van dien handel van Joncourt hebben, hoe wel ’er ook zijn die sich verheugen en hem toestemmen, soo wil hy de eerste gewaerschouwt hebben, dat hy se telt onder die, die sich gaerne onder de Walen laten noemen.
En dat het geen wat algemeen op de Fransche natie gesegt wort, alleen op de andere toepasselijk is, om dase wel de meeste zijn, nam â* potiori fit denominatio.
Dat het boek evenwel of most veracht of boertig en schertsend soo als het beschreven is, beantwoort worden, waren zijn gedachten.
Ondertusschen heeft hy egter gesien dat aensienlyke Mannen de saek opgevat, en Monsieur seer naakt ontdekt en levendig ten toon gestelt hebben, als daer zijn voorn: de Heeren van Til, d’Outrein en Neophilus Alethaeus, in sijn boekje genaemt het Hooft der Spotters ontmaskert.
Maer dewijl de menschen wenig geset op ernstige dingen liever iets dat boertig is leesen, en het daerom te denken is, dat se de boven-gemelde schriften niet souden leesen, soo heeft hy goetgevonden, iets diergelyks op het papier te kladden, alleen om andere op te scherpen, tot het leesen van boven-gemelte schriften.
Tot dien einde heeft hy of saken of spreekwysen ontleent, en uit het schrift van Joncourt, of ook van andere die tegens hem geschreven hebben, die op de kant getekent staen, en van den gunstigen Leeser konnen nagesien worden.
Hy zou misschien sijn pen t’huis gehouden hebben, soo hy niet was opgewekt geworden, door dat deftige dank-addres aen de Heeren van Til en d’Outrein.
Hy sag dat het de opsteller, of liever de opstellers met hem van een gevoelen zijn, om dat sy menen dat de schertsende en boertige wyse van schryven van Monsieur de Joncourt, de beste is om de menschen tot ondersoek van het ernstige te brengen, pag.
En daerom hy had nu een goetkeuring en paspoort voor dit sijn geschrifje, immers by de opstellers en hunne makkers.
Dit Dank-addres heeft ook aenleiding gegeven tot het invoeren van verscheide personen, die anders buiten ’t spel souden gebleven zijn.
En men kan sich niet genoeg verwonderen over de boosaerdigheit van die opstellers, die den Heer Roël, aensienelijk Professor in een van des Lants Accademien, durven plaetzen tusschen Spinosa, van Hattem en Leenhof.
Ook datse best oordeelen om de Cocce- janen te dempen, dat men een lijst maakte van alle hunne verkeerde en dartele uitleggingen van de H. Schrift, het zy uit hun Schriften of Predikatien.
Soo se getrouw willen te werk gaen, en niet volgens de wyse van Joncourt en andere van hun makkers de woorden vervalschen, en de redenen verminken, de soo genaemde Coccejanen sullen sich wenig kreunen, dat hunne uitleggingen voor den dag worden gebragt: want men zal dan sien, dat se soo verkeert en dartel niet zijn, gelijk men se wil doen doorgaen, of dat se op hun gemeene rekening niet konnen gestelt worden, en uit hun gronden niet voortvloeyen.
Doch soo die opstellers soo genegen zijn om te sien lysten van dingen getrokken uit schriften van andere, men sal hen dan te wille sijn, en eens een getrouwe lyst maken, van alle gallen, bittere uitdrukkingen, goddeloose beschuldigingen tegens hun Broeders, en een groot getal van trouwloose uittreksels en verminkte citatien, en dat uit verscheide schriften van menschen die noch leven, en bulderen, en van de opstellers soo hoog geroemt worden.
Maer hy hoopt dat die liefhebbers wat vreedsamer gedachten sullen krygen als sy nu schynen te hebben en vertoonen, pag.
48. en hem soo die moeite sparen: want het is moejelijk en onaengenaem in drek te vroeten.
Vaer wel Leser, en houd hem ten besten, dat hy uw in de poorte wat lang heeft opgehouden.
De teekens van op de kant aengehaelde Boeken.
betekent de Entretiens van Monsieur Joncourt.
Fransche editie.
het avertissement of de Voorreden van de Entretiens.
de M. het boekje Chef de Mocqueurs, &c. D’Outr.
B. D’Outreins brief.
D. Adr.
Dank-addres aen de Heeren van Til en d’Outrein.
zijn het Berigt aengaende Coccejaensche en Cartesiaensche nieuwigheden.
Persoonen.
Joncourtisaen, Haegsche Brantblusscher.
Jongbloet, Neophilus alias een Coccejaentjen.
Eudoxus, de Panlikker.
Benedictiner Gilt.
Bernardiner Gilt.
Een Klerk.
Een Mr. Leidekker, genaemt Melchior.
V. Vredemakers.
Walo, een bedaert Man.
Franschlief.
Barbonius Atrabilarius.
Chirurgyns Jongens.
DROLLIGECOMOEDIE.
I. Sc.
I. Joncourtisaen, Eudoxe.
Joncourtisaen.
Au feu, au feu, vier, vier, brandé, brandé, komment niemant om die vier te blus?
Die vier blus, die vier blus *.
* Entr.
Eudoxe, Brand, brand!
Jonc.
Eud.
Jongbloed.
Jongbloet komt uitgeloopen.
Waer is die feu die brande, ik sie niets.
Joncourt.
Kont gy niet sien?
In die Eglise Kerke, die Kerke.
Jongbl.
Over al omsiende.
Wat kalje van die Eglise kerke, in de Waele, Engelsche of Duitsche Kerke, in de groote Nieuwe of Klooster Kerk, ik sie geen vier nog brand*.
* Chef de M. 18.
Maer Eudoxe, sie gy die feu niet.
Eudox.
Waer doch?
In die Eglise Kerke, sie wel toe, sie gy nog niet.
Ja ouï, ouï, Monsieur ik sie door de gratie van u Eminentie die my de oogen hebt geopent.
Sie gy nog niet die vier Jongbloet.
Neen, nog niet, hoewel ik my aen alle kanten draei.
Die pestes de Hollanders sy wil niet sien, sy wil noch kon de vier blus, die lompe lourdaux a moy, kom ier, kom ier, Fransche Broertjes, en gy Messieurs Benedictiners en Bernardiners, boven al gy Monsieur Clerk, water, water, l’eau, kom meester Leidekker, die dak op slaen, op dat die vlam kan sorteren, en naer buiten komen.
Wat Leidekker begeert uw Eminentie.
Jongcourt.
Maistre Melchior, Maistre Melchior, die goede Man.
Wat Karels roept hy al, wat sijn dat voor borsten?
Het zijn alle Cartesianen van de eerste ordre*, * Entr.
p. 23. die niet geloven, als wat sy sien, voelen, tasten en proeven kunnen, door Experience en hun goet verstant*, * Entr.
p. 17. behalven meester Melchior, die behoort nog onder de Voetiaensche Barbons Atrabilaires*.
p. 9, 23.
sy slagten dan den knegt Joris van Hopman Ulrik, die had handen met oogen die geloofden wat se sagen; maar wie is die Klerk en Leidekker, waer hy om roept.
De Clerk is een Fransman, gelijk Monsr.
Joncourt, hy woont te Amsterdam, * Bibl.
Choisie.
p. een aerdige snaek, die veel namen heeft, hy heet dan eens Gorallus, dan eens Parrkasius, en wie weet wat al namen hy meer heeft, hy beunhaest soo wat onder de Arminianen, en wou gaern den geheelen huspot in een pot koken; door den Leidekker verstaet hy, gelijk gy gehoort hebt, dien vermaerden Meester Melchior, Uitersche brandstichter, ik verspreke my, brandblusscher.
Maer loopt ’er Joncourt mee, die Vent woont te Uitrecht, hoe sal hy hem hier krygen, ook wat sal die knaap by den brand doen, ’t sou een schoone blusscher zijn, die Vrient is ’er niet toe geboren, hy leeft in den brand, gelijk een Salamander; want dan krygt hy daken te lappen, hy is laetst betrapt, als of hy water by bragte om te blusschen, en hy bruide olie in ’t vier, het is een koddige Zeeuw.