floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Wel aen, verlaet zy my ik zal haer niet verlaten; Mach 't dan niet zijn dat ik mijn Vrouwe spreken mach, Soo groet haer dan van my, en zegtze goeden dag; Schoon dat zy van my scheyd, mijn Ziele blijft haer eygen, Die zoo lang als ik leef, tot haer in liefd zal neygen; Ik ga in eenzaemheyd beweenen mijn verdriet, Verlaten van den mensch, maer van mijn God noch niet; Ey!
groet haer noch van my, die nu om haer moet dolen, Zegt dat ik wensch dat zy den Hemel blijft bevolen.
Ik ga, en doe alzoo als gy van my begeert.
Nu zie ik wat het is wanneer 't Geluk verkeert; Nu ik van vrunden Zoud de meeste vrundschapzoeken, Zijn 't vrunden die, eylaes!
my voor den Duyvel vloeken; Doch, of ik menschentroost, en hulp van vrunden mis, Wat hulp gebreekt my doch, zoo God mijn hulper is?
Of mijn benijder vloekt, en scheld op 't alderbooste, 't Schaed niet wie my verdrukt, als God my maer wil troosten; Of my de haet en nijd vast treden met de voet, Ten schaed niet zoo God wil dat ik het lijden moet; Of my de achterklap met laster zoekt te schaden, Wat schaed het, zoo het God verzoet met zijn genaden?
Of wangunst my verdrukt en niet dan bitter gund, Ten schaed niet, goede God!
mits gy 't vergelden kund; Of ik nu schand en smaed, spijt, laster, oneer lije, Ten schaed niet, zoo my God in 't Hemels doet verblijen; De meeste nijd en spijt doet my mijn eygen bloed, Wat schaed het, zoo gy 't, God, met 't Hemels weêr verzoet?
303 'k Verzet het al in God, in God staet mijn vertrouwen, 't Zy wat my overkomt aen God zal ik my houwen; Mijn krankheyd maek zoo sterk, Heer, dat ik machtig zy, Te lijden met geduld al 't geen gy over my, Laet komen, goede God, want door geduldig lijen, Geniet de Ziel van God, een Goddelijk verblijen; Hier om hoop ik door God met Goddelijke reên, In alle tegenheyd te stellen my te vreên O Dianira!
die de armoed zoekt t' ontwijken, En uw trouwloofheyd aen uw Theodoor doet blijken; Gy gaet my af in nood, en waend dat gy ontvlied, De droefheyd die u is door Theodoor geschied; Vlucht waer gy wild, gy kunt Gods straffe niet ontvlieden, Door wien u tot een straf, een quader kan geschieden; Gy zijt mijn Echte Vrouw, en schuldig, na gemoed, Zoo lang ik leef met my te dragen zuur, en zoet; Maer ach!
waer is 't gemoed?
waer zijn gesworen Eeden, Die wy in onze Trouw hier op malkander deden?
Dat d' een den ander niet-zoud afgaen in de nood, Maer in geluk, en druk, trouw blijven tot 'er dood; Zoo lang de voorspoed diend, werd Trouw en Eed gehouwen, Maer als het onluk komt, vergeet men Eed, en Trouwe; Vergeetze zoo gy wild, gy breekt de Trouw, ik niet, Wie druk door zulks ontwijkt, vervalt in meer verdriet.
GVSTAVIUS, DIANIRA.
Iufvrouw Dianier, uw droefheyd is mijn leet, En smert my in mijn hert hetgeen den Hemelweet.
Gustavius, eylaes!
ik proeve hoe de dingen Des werelds zijn onvast, en vol veranderingen; Nu weet ik dat hy doolt, zoo wie dat zich verlaet Op tijdelijk geluk, op rijkdom, eer, oft staet.
Dees dingen al te zaem kan ik niet anders noemen, Als vreugde vol verdriet, oft cierelijke bloemen, Die in de Zomer-tijd heel çierelijke staen, Maer vallen los ter Aerd, als haer de Winden slaen; Hoe lukkig acht die mensch zich zelven wel te wezen, Die, na de Wereld, is tot eer, en staet gerezen, En die 't al heeft na wensch, het zy waer hy 't begeert, Zoo dat hy als een God van yder word ge-eert; Wat is 't eylaes!
want daegelijks wy leeren, Hoe groot dat yemand is, de voorspoed kan verkeeren; Daer leyd dien Aerdschen mensch met al zijn werelds eer, Daer leyd zijn groote macht, en al de lust ter neêr; 304 Die in de voorspoed wierd van yder aengebeden, Word van de minste mensch in tegenspoed vertreden; Gustavius!
denk doch, waer is 'er meer verdriet, Als dat een vroom gemoed dit ongeluk geschied.
De wereld hedendaegs is niet gelijk voor dezen, De menschen niet gelijk zy plegen wel te wezen; Dies in het kort gezeyd, geeft reên getuygenis, Dat het geschied, mits in de mensch geen liefde is.
wild, Gustavius, met reden zulks besluyten.
Dewijl de deugde moet uyt rechte liefde spruyten, En dat 'er by den mensch geen liefd gevonden werd Zoo oordeelt yder na de lusten van zijn hert, En niet na deugdens wet; want deugde volgt de reden, De reed'lijkheyd verschoond de menschen die misdeeden, Indien de misdaed niet door moedwil zy geschied, Want by de reed'lijkheyd en gold die misdaed niet; 't Misdoen is tweederley, en kan ook zijn bevonden, Dat misdoen schandig is, en schande zonder zonden.
Gustavius spreekt vreemt; hoe zal ik dit door-gronden, Dat zond geen schand en is, en schande weêr geen zonde?
Wat dat de zond belangt, in tweederley bestaet; De eene zond geschied uyt lusten tot het quaed, En d' ander kan geschiên onnoozel, zonder weten; Zond die onwetend schied, en mach geen zonde heeten; Hoe wel een deughzaem mensch onwetend zonde doet, By het onwetend volk een zondaer wezen moet; Aengaende nu de schand, s' is verr van zond verscheyden; En ook is zomtijds schand en zonde wel van beyden; Maer mits dat schande meê verdeelt word tweederley, Zoo is schand ook geen zond, gelijk ik u dat zey; Dan is de schand geen zond, als deugdelijke menschen, Door valscheyd, oft quâ lust, niet schandelijks en wenschen, Nochtans door ongeluk vervallen in een schand, Die veele noemen zond, doch door haer misverstand.
Zeer aerdig is 't gezeyd, dies kan ik dit uw zeggen, Met geene tegenstant, oft reden wederleggen; 't Is als gy zegt, en 't komt op dit voorstel te pas, Het menschen leven is niet als het eertijds was; Dat 's minder in de liefd gelijk wel eer voor dezen, Ach!
vond men meerder liefd, de schand zoud minder wezen; Want zoo daer yemand in de schand onnoozel raekt, De mensch word schandelijk, en eerloos uyt-gemaekt, Van die, die hem meer haet als liefde wil betoonen, De haet vergroot de schand, en liefd zal schand verschoonen; 305 Hier komt dan wel te pas dat haer de schand verwekt, Daer schand in tegendeel door liefde word bedekt; In de voorleden eeuw de menschen men niet vonde, Soo liefdeloos als nu, vol haet, vol twist vol zonden, Dieschande brengen voort; haet en vervloekte nijd, Die waren noyt zoo groot als nu in dezen tijd; Maer liefde vond men meer, dies was de schande minder, Mits noyt de haet, als nu, de Mensch deed zoo veel hinder.
't Is zoo gelijk gy zegt, maer dit gestelt ter zy; Ach!
Dianira ach!
hoe zal 't doch gaen met my?
gevoelt zijn oude vonken, Op nieuws ontsteken door uw lieffelijke lonken; De oude liefd beweegt op nieuw my weêr tot min.
Gustavius stelt deze grillen uyt uw zin; Denkt dat ik ben getrouwt.
Te meerder dat ik brande; Dianir.
Gustavius!
Gustavius, 't is schande, Dat gy my noemt uw Lief, Gustavius, ey!
Mijn oude Min, eylaes!
weêr nieuwe lusten krijgt; Ach!
Dianira, ach!
dat ik u eens verklaerde, Hoe dat ik nu gelijk ben uyt-gedroogde Aerde, Die door de hette gantsch verdroogt is, en verstikt, Maer door de vruchtbaerheyd van uwe Min verquikt.
Gustavius, ik bid u, wild den Hemel vreezen, 't Geen gy aen my verzoekt onmoog'lijk 't kan niet wezen, 'k Heb Theodoor getrouwt, hy is mijn Echte Man, Soo dat ik u verzoek doch niet volbrengen kan; 't Is waer dat ik wel wensch dat ik u had genomen.
Soo waerd gy, Jufvrouw, niet in dit verdriet gekomen; En zoo gy van verdriet wilt wezen noch bevrijd, Soo mind Gustavius, uw Theodoor tot spijt; Laet my, 't geen hy genoot, ach!
Dianier, genieten, Ik sweer 't dat ik u zal verlossen uyt verdrieten, En droeve moey'lijkheên, waer in gy zijt geraekt, Indien gy my bemind, en Theodoor verzaekt.
Gustavius, hoe zoud den Hemel dat gedogen?
hoe zoud ik zulks vermogen?
Te geven u het geen ik gaf aen Theodoor, Aen wien dat ik mijn Trouw met diere eeden swoor; Eylaes!
waer Theodoor gescheyden uyt dit leven, Soo mocht ik u, na wensch, mijn zelven overgeven.
Voldoet my Dianier, en blijft nochtans getrouwd, Laet my genieten 't geen gy evenwel behoud.
306 Dianir.
Uw min.
Mijn min?
Uw minne aen mijn lusten; Geeft my, 't geen Theodoor zijn lust zoo dikmaels blusten, U Lichaem, Dianier.
Gustavius, wat nood, Dat ik u zulks gaf, waer Theodoor maer dood.
Indien gy u met my ten Echte wild begeven, Ik sweer 't ik Theodoor zal brengen om het leven.
Gustavius, ô neen!
zijn dood en wil ik niet, Schoon ik om zijnent wil moet lijden dit verdriet; En moet in eenzaemheyd om zijnent wille swerven, Daer ik de lieve lust van zoete Min moet derven; Nochtans vermach ik niet van wegen mijn gemoed, Dat gy mijn Theodoor in 't minste deel mildoet; Dat ik mins lust gebruyk, dat zijn naturens Wetten.
Die 'k hoop my Dianira niet en zal beletten; Ey!
gund my het vermaek van uwe lieve Min, Die 'k zoo lang heb betracht, mijn hertens Afgodin; Dianir.
Gy wild dat niet behoord, doch, d'oude liefde trekt My tot genegentheyd, die minne-lust verwekt.
THEODOOR lezende in een Boeksken.
O Zoete Poëzy!
ô Rijmpjes die my raekt!
O Rijmpjes!
die mijn hert in droefheyd noch vermaekt; Gy zegt dat werelds lust, en Rijkdom vergeleken Werd by de Doorenen, wiens scherpe prikkels steken, En quetzen zoo het vleesch; dat zoo de Rijkdom doet De Ziel, als men haer niet gebruykt gelijk men moet; De armoed noemt gy Rijk, haer droefheyd noemt gy vreugde, Mits Rijkdom zonde baerd, en armoed strekt tot deugde; De tegenspoed maakt rijk, gelijk dit Rijmpje leerd, Mits tegenspoed in vreugd, Rijkdom in druk verkeerd; O lukkelooze mensch!
lukzalig is uw leven, Indien gy willig u tot d' armoed kund begeven; En duldig 't lijden lijd, het zy hoe dat gy leeft, Rijk, arrem, droevig, bly, uw wil in Gode geeft; Hoe lukkeloozer hier, hoe luk-rijker hier nader, De Siele wezen zal in vreugd by God den Vader; Die door de Sone Gods de menschen heeft geleerd, Dat men door lijen en verdriet ten Hemel keert; 307 En op dat dit volbrocht zoud worden in dit leven, Zoo heeft God aen den mensch zijn Heyl'gen Geest gegeven, Die 's menschen Ziele sterkt, in lijen, en verdriet, In druk, in tegenspoed, 't zy wat den mensch geschied; Dat moet, en kan de mensch, door Gods Geest, leeren dragen; Indien dat hy met God te leven, heeft behagen; Indien den mensch betracht zijns Zielen zaligheyd, Moet dragen met geduld, al wat hem God op leyd; O God!
't heeft u belieft my dit verdriet te geven, Dat ik door tegenspoed nu moet in armoed leven; Ik vinde nergens troost, een yder my versmaed, Mijn Vrouw, mijn Echte Vrouw, eylaes!
my zelfs verlaet; Van yder een veracht, van yder een verlaten, Mijn naeste vrunden zijn 't die my op 't bitterst haten; De noyt vernoegde Nijd heeft dag nocht nacht geen rust, Om aen mijn armen mensch te boeten wreedheyds lust; 'k Heb niemant op der aerd tot wien ik my mach keeren; Maer roep alleen tot God, uw wil geschied, ô Heere!
Ik blijf mijn God getrouw, die niemant laet in nood; En bid alleen, ô Heer!
geeft my maer daeg'lijks brood, Van herten ik vergeef, die my in nood beswaren; Vergeeft my, God, g'lijk ik vergeef mijn Schuldenaren; August.
Gewillig lijd ik dan, schand, laster, smaed, oneer, Vermits gy 't, onverdiend, geleden hebt, ô Heer!
Maer ik, die 't wel verdien, bid God, toond my genade, En tot besluyt, ô Heer!
verlost my van den quade; Ik wensch mijn Heer geluk.
God loon 't u, Theodoor.
Vader mits ik u zoo garen spreken hoor, 'k Verzoek uw reed'lijkheyd gelieve te verschoonen, De stoutigheyd, die ik u waerdigheyd betoone.
't Is, Theodoor, mijn plicht dat ik gedienstig ben, Al wie ik met mijn hulp ten dienst verstrekken ken, Dies gy vrymoedig meugt verzoeken uw begeeren.
Zeer garen wensten ik met u te redeneeren, Van 't geen de Ziele troost, of 't geen de Ziel aengaet, Wanneer den mensch vervalt in een bedroefde staet; Ik heb, mijn Heer, zomtijds, en dik wils leggen malen, Op 't geen met mijn verstand ik niet kan achterhalen; Hoe dat een deugdzaem mensch oprechtig van gemoed, En levend in Gods vrees, zijn vlijt, en beste doet, Om eerelijk zich met zijn winsten te geneeren; Doch, alles te vergeefs, gelijk de tijden leeren; In 't tegendeel men vind weêr menschen quaed, en boos; Vervreemt van God den Heer, en leven Goddeloos; 308 Nochtans het Aerdsch Geluk diend haer na wil, en wenschen, 't Geluk, 't is vreemd, dat maekt haer eerelijke menschen; En zoo een deugdzaem mensch in tegenspoed geraekt, Men ziet dat tegenspoed zijn deugd tot schande maekt; Kan voorspoed Godloosheyd vereeren, en verschoonen, Waerom kan tegenspoed, deugd geen verschooning toonen?
Wanneer een Christen mensch zijn rechte plicht voldoet, Weet gy wel, Theodoor, hoe hy dit nemen moet?
Stelt maer de geest te werk, niet 't oordeel van de menschen, Die meer de Rijkdom, als haer Zaligheyd vaek wenschen; Die meer in 't aerdsche goed vertrouwen als in God, Meer volgen hun begeert, als Gods wet en gebod; Dees zijn 't die door quâ lust zoo werden aengedreven, Dat zy mistrouwen hem die 't alles haer moet geven; Dit 's zonde, door de zond werd die mensch zoo verleyd, Dat hy het goed in 't quaed, het quaed in 't goed verdreyd; Het menschelijk vernuft dat is zoo veêr gekomen, Dat het door zijn begrijp Gods reden schijnt te tomen; Of schoon Gods dienaer spreekt, schriftuur en waerheyd leerd, De mensch keert tot de mensch, dat is tot zijn begeert, Vriendinne van de zond, Voedstresse van de lusten, Die 't menschen herte peyd, belovende veel rusten, Veel wellust en vermaek, veel wereldlijke eer, Zoo dat nu yeder een gelooft aen zijn begeer; Maet wild gy na de Geest, die 't werelds gaet te boven, Maer slechtelijk alleen in 't eeuwige gelooven; Zoo zijt verwondert dat den Goddeloozen mensch, Al wat op aerden is, hier heeft na zijnen wensch, Voor 't geen zijn Ziele zal hier namaels moeten lijen, Als de Godzalige hem zal met God verblijen.
Mijn Heer, zoo yemant ook geraekt in tegenspoed, Niet tegenstaende hy zijn vlijt en beste doet, Op hoop zijn tegenspoed in 't eynde te verwinnen, Doch dat het hem mislukt; zoo kan ik neit verzinnen, Of men zijn tegenspoed en droevig ongeval, Het zy de mensch dan zelfs, oft God toe-schrijven zal?
Dat staet zeer lichtelijk door reed'lijkheyd te leeren; Indien men met verstand zich tot die zaek wil keeren; Zoo yemand in zijn hert de vromigheyd bemind, En tot gerechtigheyd in alles is gezint, Zoo hy moetwillens niet verzuymt heeft zijne zaken, In 't onluk zijnde, deed zijn best daer uyt te raken, En dat met hulp van God; mijns oordeels, heeft de mensch Geenschuld, mits hy zijn best tot hulp deed van zijn wensch; 309 Zoo dat hem God den Heer door 't onluk wil bedroeven, Op dat hy het geloof zoud van die mensch beproeven; Maer zoo de mensche onrechtvaerdig yets betracht, Oft dat by zijne zake niet en neemt in acht, En zoo moetwillens wil zijn handel laten varen, Waer door dat hy vervalt in schade en beswaren; Die mensch heeft zelfs de schuld, en d' oorzaek zijns verdriet Is hem door niemant als zijn eygen zelfs geschied.
Nochtans, mijn Heer, zoud ik voor vastelijk vertrouwen, Dat die in 't onluk raekt, voorschuldig is te houwen, Vermits hy niet in tijds zijn schade heeft voorzien.
Daer de voorzicht gebreekt kan 't zelfde niet geschiên.
Nochtans hy schuldig is, mits hy geen voorzicht pleegde, En dat met achterdocht hy niet en overweegde, Tot welken eynde dat zijn zake komen mocht.
Hoe Theodoor; gy spreekt hier in heel onbedocht; God, Schepper van de mensch, die geeft de menschen 't leven, Al wat de mensch gebruykt word hem van God gegeven, 't Zy wijsheyd, 't zy verstant, 't zy wetenschap of kunst, Dees krijgt den mensch niet uyt zijn zelfs, maer door Gods gunst; Voorzichtigheyd die is een groote gaef des Heeren, En kan door haer voorzicht het onluk vaek af-keeren, Doch met zoo 't God niet wil; voorzichtigheyd niet baet, Indien God wil 't Geluk de menschen tegen gaet; Want zoo voorzichtigheyd de wille Gods kost keeren, Zoo ging voorzichtigheyd boven de wil des Heeren; En een voorzichtig mensch host door voorzichts geluk, Zich zelver, na zijn wil, bevryen van zijn druk; Heeft voorzicht zulke macht?
'k neem 't word alzoo genomen, Soo zegt nu eens van wie voorzichtigheyd moet komen, Van God oft van de mensch?
komt voorzicht van de mensch, Zoo is 't vergeefs dat ik van God mijn welvaert wensch; Maer komt in tegendeel voerzichtigheyd van Gode, Soo is de vraeg, of noyt voorzichtig mensch in node, In armoed, oft verdriet, oft ongeluk vervil?
Voorzichtigheyd wel baet, maer niet als God niet wil; Had een voorzichtig mensch geluk en eer in handen, Soo quam daer nimmermeer voorzichtig mensch in schanden; In tegendeel men ziet, hoe menig mensch hier leeft, In kleyne wetenschap, die gantsch geen voorzicht heeft, 310 Nochtans zal hem 't Geluk haer overvloed vergunnen, Daer geen voorzichtigheyd zulks zal by brengen kunnnen; Zoo dat verlies oft winst van 't tijdelijke goed, Gelijk ik heb gezeyd, men God toeschrijven moet; Doch, na ons Christen plicht, geduldelijk ons dragen, Om in de wille Gods te stellen ons behagen.
Ik zeg dat op der Aerd geen mensch nu hedenleefd, Die eenigzins geloof aen deze dingen geeft; De reed'lijkheyd is weg, de liefde en medogen, Die hebben in den mensch nu langer geen vermogen; Men ziet geen zaken in, men oordeelt uyt gewoont, Geen misdaed, schoon zy is onschuldig, word verschoont; O liefde!
eygen liefd die heeft u uytgedreven, Soo dat men nu niet weet waer liefde is gebleven; O liefde!
waert gy noch gelijk gy waert wel eer, De misdaed smeet zoo licht de vromen niet ter neêr; De liefde die zoud in de mensch wel meerder wezen, Soo zich de mensch wat meer begaf om God te vreezen.
't Is waer, de liefde is hier toe een goede raed, Vermits dat liefde Godes vrees te boven gaet; Want liefd moet in de mensch de Godes vreeze voeden; God vreezen doen zoo wel de quade als de goede; Wat baet het een quaed mensch, al vreest hy zijnen God?
God vreezen zonder liefd, dat is met hem gespot; De quade vreezen God, maer willen 't quaed niet mijden, De goede willen 't quaed om Gods wil willig lijden; De oorzak is de liefd die haer God vreezendoet, Soo dat de liefde meer als Gods vrees wezen moet.
't Is Vader zoo gy zegt, 't zijn naekte klare reden; Ach!
door gebrek van liefd word nu de deugd vertreden.
Ten schaed deugdzame niet dat hy vertreden werd, Maer hem die haer vertreed, met een wraekgierig hert; Hoe duldiger de mensch zich toonen kan in 't lijden, Hoe meerder dat de Ziel ten Hemel zal verblijden; 't Zy dat hy schand oft smaed, onschuldig oft met schuld, Moet lijden; dat hy 't lijd geduldig met gedult; Soo wie onschuldig lijd zal God zoo zeer behagen, Dat hy aenschouwen zal het geen noyt oogen zagen; Wie zoo zijn lijden lijd, wie zoo zijn droefheyd draegt, Is zeker dat hy God door 't lijden wel behaegt.
Ik hoop in God mijn kruis geduldelijk te dragen, En moet u voor het laest mijn Heer noch een ding vragen; Alzoo 't my werd misgunt te spreken met mijn Vrouw, Die ik zoo garen noch wel een reys spreeken wou, 311 Verzoek ik of het u belieft, mijn Heer, in dezen, Met uw vermogen my behulpelijk te wezen.
Waer in ik, Theodoor, u kan gedienstig zijn, Dat zal geschien, dies spreekt wat gy begeert van mijn.
Maer dat ik met verlof uws heyligheyds, om reden, Gelijk ik heb gezeydt, my in uw kap mocht kleden, Om spreken Dianier in onbekend gewaed.
't Sal, Theodoor, geschien, dies met my binnen gaet.
DIANIRA DIanira, droeve Vrouw, In wat rouw, Hebt gy, laes!
u zelf gesteken?
Dat gy Theodoor verliet, In 't verdriet, Theodoor zijt afgeweken.
Vyt het scheyden, Lief, van u, Vind ik nu Recht verdiende straf der Goden; Op 't vervolg ik niet en docht, Maer volbrocht, 't Geen my doet de Ziele dooden.
Theodoor liet ik alleen, In 't geween, Daer ik my van woud bevrijen; Maer den Hemel, tot een straf, Daer voor gaf My noch meerder ramp, en lijen.
Tot meer schade van mijn Ziel, Ik verviel, Door quâ neyging mijner zinnen; Zoo dat ik mijn Echte bed Heb besmet, Door een vuyle lust van minnen.
'k Gana Pater Augustijn, Daer ik mijn Van mijn zonde wil beklagen; Daer ik met berouw, en boet, Val te voet God, die 'k daer door moet behagen.
312 THEODOOR in de Kap van Augustijn.
Zeer wel komt Dianier haer Theodoor ontmoeten, En zal haer Theodoor in plaets van Vader groeten; Wel Dochter dus alleen?
Alleenig, doch vol vrezen, Moet ik, ach!
Vader, een ellendig schepzel wezen; Mijn hert en ziele beyd zijn, lacy!
Wat is u Dianier bejegent, oft geschied?
Dat zal ik, Vader, u belijden, en uytspreken; Ach!
oogen stort hier neêr uyt brakke water-beken, Een bloedige Rivier; stort oogen!
traen op traen, Zucht zoo veel zuchten als gy zonden hebt gedaen; Ach!
hertje, smelt in rouw, tot boete van uw zonden; Laet voor mijn ziel, ô God!
genade zijn bevonden; Dat ik mijn Theodoor mijn Echte man begaf, Met meening, my een wijl van hem te scheyden af, Dat heeft my, leyder, nu noch swaerder straf doen dragen, Die ik, zoo lang ik leef, op 't droevigst zal beklagen; 'k Beklaeg my dat ik gaf mijn Ouders, laes!
gehoor, Dat ik in nood verliet mijn Man, mijn Theodoor, Alleen om dat hy was in arremoed gekomen; Ach Hemel!
hier voor hebt gy wraek op my genomen; Ach!
had ik Theodoor in nood niet afgegaen, Zoo had ik deze zond, en schande niet gedaen; Ach Vader!
't herte berst, de Ziel wil my begeven.
Hoe kind, hoe dus bedroeft, wat is 'er doch bedreven?
Ik heb mijn Theodoor verlaten in zijn nood, Dien ik mijn trouwigheyd belooft had tot der dood.
Op wat manier hebt gy uw Echte Man verlaten, Met meening dat gy hem uw leven lang woud haten?
Neen Vader, maer dat ik ben van hem afgegaen, Dat heb ik door bedwang mijns Ouders, laes!
gedaen; Die wilden dat ik my zoo lang van hem soud scheyden, Tot hy weêr quam tot staet.
En dan zoo zoud gy beyde, Uw voegen weêr by een, was dat uw Ouders wil?
Ia Vader.
Of het ondertusschen nu gevil, Dat het Geluk haer gunst uw Mau niet woud verleenen, Zoo hoor ik wel zoud gy met hem niet weer vereenen, Dianir.
Zoo is mijn Ouders zin.
Die zin houd ik voor quaed, Uw Vader die gebruykt hier in verkeerden raed; 313 Dit's recht een middel om de Echte-staet te breken, Gelijk ik daer van zal natuurlijk met u spreken; Dewijl gy twee zijt een door wettelijke trouw, 't Geen God zelfs heeft voorzien dat zoo geschieden zou; Zoo hebt gy ook voor God een hoogen Eed geswooren, En hebt malkander tot behulp, uyt liefd, verkooren, Dat d' een den ander niet zoud afgaen in de nood, Ten ware dat gy word gescheyden door de dood; Maer dat ook zuur en zoet, het zy geluk, of plagen, Gy die te zamen zoud malkander helpen dragen; En nu u God den Heer heeft plagen op-geleyd, Scheyd gy, en laet uw man alleen in swarigheyd, Dit is een groote zond vol prijculeuze zaken, Waer door gy God den Heer u kund tot vyand maken; Geen lijden, geen ellend, geen armoed, nocht verdriet, Vermogen, 't zy hoe 't zy, de Echt te breken niet, Nocht ook voor eenen tijd malkander af te scheyden; Vermits dat is de weg tot grooter swarigheyden; Want af-zijn breekt de liefd, als liefd gebroken werd, Zoo raekt ook met der tijd 't geliefde uyt het hert; Wat volgt' er?
een hert geneygt tot meerder zonden.
Het geen gy Vader zegt heb ik alzoo bevonden; Had ik in last en nood mijn Echte plicht getoont, Den Hemel had my licht met zegening beloont.
Ik heb gezondigt, ach!
mijn God wild mijns ontfermen.
Door boete en berouw zal God hem uws erbermen; Beklaeg aen God den Heer uw droeve zondens smert.
Offert zijn Godheyd op een neêr-geslagen hert; Hier door word God verzoent en toond ons zijn genaden, Die geene zondaers wil verstooten nocht versmaden; Zijn berremhertigheyd laet niemand in de nood, Vermits hy zelver zeyd, 'k wil niet des zondaers dood, Maer zijn bekeeringe, en dat hy daer door leve; Dies schept een moed in God, en wild u weêr begeven By uwen Echten Man, beleven uwen staet, In zuur oft zoet, hoe 't God u overkomen laet.
't Is leyder!
nu met my daer toe te verr'gekomen Ach!
't is onmogelijk dat ik weêr aengenomen, In liefde worden zoud by mijnen Theodoor, Dies ik in droeve rouw en bitt're tranen smoor; In nare eenzaemheyd wil ik my gaen begeven, Met treuringen gequijn ten eynde van mijn leven; Mocht ik mijn Theodoor, mijn Echt getrouwde Man, Tot afscheyd voor het laest noch eenmael spreken an; 314 Op dat ik hem beken mijn zonden, en misdaden, Verzoekende van hem vergiff'nis, en genaden; Op dat, of my de dood te schielijk overviel, Dat ik dan wezen mocht geruster na de Ziel; Niet waerd ben ik, eylaes!
den Hemel aen te schouwen, Ten aenzien dat ik ben de snoodste aller Vrouwen; Zondersse groot en grof, stort uyt een tranen-vloed, Tuygt deze dienaer Gods 't geheym van uw gemoed; O Hemel!
laet my de genade Gods verkrijgen; O snoode zond!
ik kan uw snoodheyd niet verswijgen; Ach Vader!
ik heb gebrooken Echt en Eed, Maer God is het bekent, 't is my van herten leed; Theod.
Hoe zegt gy, Eed, en Echt?
Die heb ik overtreden.