floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
In ’t water ging gy ’t smyten.
Men heeft ’et u sien doen.
Nouw is hy heel verbaest.
’t Is wel, ghy houwt my vast; waer toe dan soo geraest?
Leeft hy, ghy hebt geen reên soo seer u te beklaegen.
Soo langh ick hem niet sie in ’t leeven, moet ick ’t waegen, En vreesen ’t al te saem.
Waer is uw Heer gegaen?
Als roover quam hy flus gewaepent op de baen.
Myn onluck is te waer.
’t Gesicht had stervens teecken, Syn blyde geest was stuers.
ick weet niet meer te spreecken.
Ick liep en socht nae u, en doen ick u niet vandt, Quam my vrouw Leonoor uw Dochter juyst ter handt; Sy had een dubb’le gangh als een lackey genoomen: En deese eed’le Vrouw is met haer hier gekoomen.
Dit weet ick; en ’t verhael is met de saeck gelijck.
Helaes mijn Soon is doodt.
Hy was heel sterffelijck Doen ick hem sag en kon.
Wegh guyt, gy maeckt my quader Uw koele spotterny gevalt my niet.
Spreeckt ghy my nu noch aen, en vreest mijn gramschap niet?
Komt ghy soo voor den dagh en geen coleur verschiet?
Bedaer ô sterflijck mensch, want ick sie herwaerts vlieden Een seeck’re hulp en troost voor soo veel quaede lieden.
Het is een Heer gelyck Heer Karel van Heemsteet.
Provoost en dienaers.
WAerom staet Vaeder met de Hapschers daer gereet?
Is uw vermoorden Soon weêr uyt ’et graf verreessen?
O lieflijck overval!
ghy moet my welkom weesen.
Soo ick my niet bedriegh kan ick verand’ringh sien.
Hier heeft Jeroen geklapt, maer vind ick hem allien..... Ier.
Betastme liever, ey!
of ick iets heb gesproocken.
Heer Karel heb ick u vermoort of doodtgestoocken?
Men houwt my daerom vast.
’t Is om mijn Dochter Heer, Die ghy my hebt ontschaeckt.
nu wil ick en begeer Dat ons een huwelijck alleen te vree sal stellen.
Heer Felix tracht my niet door veel gewelt te knellen, En tot verbintenis te brengen aen uw zy; Al wouw de heele aerd’, noch hingh de saeck aen my, Maer daer sijn starcke reên die u uw’ voordeel wysen, En de gevoelens van mijn trotse ziele rysen.
Ick ken al uw verdienst, uw staet, uw deftigheyt, Ghy kent oock weer myn stam en edelmoedigheyt.
Ick weyger nu niet meer vrouw Leonoor te trouwen, Maer myn vermoorden Broêr geeft steevigh droeve rouwen.
Bedroeft en vol van rouw; en tot den echtenstaet My te verbinden met de Suster die my haet; Nae Broeders wraeck te staen; drie ongelycke saecken Niet te vereenigen!
men moetse eenigh maecken, Soo ’t huwlyck ons versaemt.
Ick moet den Broeder haet Betoonen; en ick moet de Suster nae haer staet Beminnen; en ick moet meê nae de liefde hooren; Ick moet myn jonge eer gelooven nae behooren; De reeden willen oock dat ick aen u voldoe.
By deese groote eer doet noch een gunste toe.
Licht is ’t u onbekendt dat ick uw Suster minne Met all’ eerbiedigheyt, met alle eer en sinnen Die sy oyt eyssen kon van een getrouwe slaef: Sy weet de smerten wel, die ’k als een minnegaef Om haer geleeden heb, en ’t lot heeft toegelaeten Om haeren ’t wil, dat wy als vyanden ons haeten Door doots geschiedenis die my en uw benouwt.
Den Heemel sy myn tuygh hoe my sijn sterven rouwt!
En hoe my ’t leeven souw verweerend sijn ontnoomen Had ghy geen hulp gedaen.
had ick doen bekoomen, En wist ick voor gewis den doender van die daet, Ick souw mijn eed’le borst vrymoedigh sonder haet Eer laeten hondertmael met sijn geweer doorbooren, Dan oyt sijn vuerighe vervolgingh te weêrstaen.
Ick sach dien jongen Helt quam my met fury aen, En soo hy had gedreyght met meerder moedigheeden Als die vervloeckte guyts, die wy flus vluchten deeden, Oordeel waer toe dat dan mijn moedt gedwongen wiert: Ick most my weeren of daer sterven onlauriert, Gereet om haer te doôn of ’t leeven self verliesen.
’t Is beeter noch het een als ’t ander te verkiesen.
Soo is ons ongeval gekoomen.
Maer mijn Heer, Soo ghy aen my vereert Cassandra, deese eer Maeckt u een broeder, en een dienaer van een Vyandt.
Mint ghy mijn Suster dan Heer Karel in u vrystandt?
Ick bid haer aen.
Sy ’s uw.
En wy sijn saemen een.
Vergeeft ’et Vaeder.
’t Is nu alles wel verleên.
Soo kanmen Leonoor het suur met soet vermengen.
Soo wordt aen wederzijts het bloedigh aederplengen Om wraeck door trouw verhoedt.
Den hemel heeft gewilt Dat door ons huwelyck die twist most sijn gestilt.
Soo sijn wy saem vereent; myn Broêr is u gegeeven, Uw’ Broêr aen my ten echt.
Ick wensch u vreugdigh leeven, En Gooden goede gunst.
Wy sijn nu Susters saem.
Ick wensch u meê veel heyl; en danck voor Susters naem.
Uw eere waegende vergroot ghy die in ’t leste.
Ick bid myn Heer, dat wy tot uwent gaen huysvesten.
Een Lyckhuys laet niet toe soo een vermaerde daet Als deese is, waer van ons heerlyck kindersaet Noch roemt te een’ger tyt by volgende Geslachten, Soo wel van ’t avontuer en strydende gewelt, Als van dien blijden staet daer ons Cypres in stelt, Diesw’ EDELMOEDIGHE VYANDEN sijn geheeten.
Beatrix van mijn hardt!
Myn siel van my beseeten!
Ick heb myn werck volbracht.
Hoe sal ’t Margrietje gaen?
Laet die maer vry weêr uyt, die heeft geen quaedt gedaen.
Myn Heer het sal geschiên.
Den heemel wil u seeg’nen, En dees’ u dubb’len Echt voorspoedelijck bejeeg’nen.
Laet ons voor deese Vier, geluckigh saem gepaert, Een lauwre Bruyloffs-krans nu vlechten metter vaert.
Wel aen wy wenschen haer veel Dochters en veel Soonen Van aert gelijck Ieroen.
En Beatrix die schoone.
In Liefde BLoeyende.
DE ROMÁNZIEKE JUFFER; KLUCHTSPÉL.
Te AMSTERDAM, By ALBERT MAGNUS, op den Nieuwen Dyk, in den Atlas, by den Dam.
Dat sy Supplianten sedert eenige Jaren herwaerts met hunne goede vrienden hadden gemaeckt en ten Toonele gevoert verscheiden Wercken, soo van Treurspelen, Blyspelen als Kluchten, welcke sy lieden nu geerne met den druck gemeen wilden maecken, doch gemerckt dat dese wercken door het nadrucken van anderen, veel van haer luyster, soo in Tael als Spelkonst souden komen te verliesen, ende alsoo sy Supplianten hen berooft souden sien van hun bysonder ooghwit om de Nederduytsche Tael en de Dichtkonst voort te setten soo vonden sy hen genootsaeckt, om daer inne te voorsien, ende hem te keeren tot Ons, onderdanigh versoeckende, dat Wy omme redenen voorsz.
de Supplianten geliefden te verlenen Octroy ofte Privilegie, omme alle hunne wercken reets gemaeckt ende noch in ’t licht te brengen, den tyt van vyftien Jaren alleen te mögen drucken en verkopen of doen drucken en verkopen met verbot van alle anderen op seeckere hooge peene daer toe by Ons te stellen ende voorts in communi forma.
Soo is ’t dat Wy de Zake en’t versoeck voorsz.
overgemerckt hebbende, ende genegen wesende ter bede van de Supplianten, uyt Onse rechte wetenschap, Souveraine magt ende authoriteyt de selve supplianten geconsenteert, geaccordeert ende geoctroyeert hebben, consenteren, accorderen ende octroyeren mitsdesen, dat sy geduurende den tyt van vyftien eerst achter een volgende Jaren de voorsz.
werken die reeds gedrukt zyn, ende die van tyt tot tyt door haer gemaekt ende in’t ligt gebragt sullen werden, binnen den voorsz.
Onsen Landen alleen sullen mogen drukken, doen drukken, uytgeven en verkopen.
Verbiedende daarom allen ende eenen yegelyken de selve werken naar te drukken ofte elders naergedrukt binnen den selve Onse Landen te brengen, uyt te geven ofte te verkopen, op de verbeurte van alle de naargedrukte, ingebragte ofte verkogte exemplaren ende een boete van drie hondert guldens daer en boven te verbeuren, te appliceren een derde part voor den Officier die de calange doen sal, een derde part voor den Armen der Plaetse daer het casus voorvallen sal, ende het resterende derde-part voor den Supplianten.
Alles in dien verstaande, dat wy de Supplianten met desen Onsen Octroye alleen willende gratificeren tot verhoedinge van hare schade door het nadrukken van de voorsz.
werken, daar door in geenige deelen verstaen, den inhoude van dien te Authoriseren ofte te advoueren, ende veel min de selve onder Onse protectie ende bescherminge, eenig meerder credit aensien ofte reputatie te geven, nemaer de Supplianten in cas daer in yets onbehoorlykx soude mogen influeren, alle het selve tot haren laste sullen gehouden wesen te verantwoorden: tot dien eynde wel expresselyk begerende, dat by aldien sy desen Onsen Octroye voor de selve Werken sullen willen stellen, daer van geene geabbrevieerde ofte gecontraheerde mentie sullen mogen maken, nemaer gehouden sullen wesen het selve Octroy in ’t geheel ende sonder eenige Omissie daer voor te drukken ofte te doen drukken, ende dat sy gehouden sullen zyn een exemplaer van alle de voorsz.
werken, gebonden ende wel geconditioneert te brengen in de Biblioteecq van onse Universiteyt tot Leyden, ende daer van behoorlyk te doen blyken.
in ’t Jaer onses Heeren en Zaligmakers duysent ses hondert vier en tachtig.
Ter Ordonnantie van de Staten* SIMON van BEAUMONT.
In Amsterdam, den 1 Maert 1685.
EDUARD, Vader van Izabelle.
IZABELLE.
VALERIUS, Vryjer van Izabelle.
HANS, een Snorker.
MAGDALEEN, Oude Min van Izabelle.
TRYNTJE, Meid van Eduard.
JAN, een Boekverkoopers Jonge, Neef van Tryntje.
DEROMÁNZIEKEJUFFER, KLUCHTSPÉL.
EERSTE TONNEEL.
IZABELLE, VALERIUS.
VALERIUS.
ACh schoone Izabelle!
ik bid, laat ik zo veel verwerven.
Ik heb reeds het woord van myn Heer uw Papa.
Zo myn Papa zich van geweld bediend had, ben ik getroost te sterven.
Ik zal, als een Moedige Heldin, die tiranny ontvluchten door de dood.
Geen edele ziel laat zich dwingen, zo dat het u geen voordeel doen zou, schoon myn Papa my deeze liefde gebood.
Lees in Cassandre de geschiedenis van de Grooten Arsáces, daar zult gy vinden; Dat de Koning Matthëus zyn Dochter de schoone Berénice, door geweld, aan Arsacómes wou verbinden; Maar, zy had voorgenoomen zich te dooden.
Voeg hier noch by De Historie van Cleopátra, en Juba Koning van Mauritanie; Tiberius waande, dat hy Door ’t gezag van Augustus, tot zyn wit zou geraaken; Maar vergeefsch.
Lees wat de Minnares van Ibraham Bassa, tegen de Groote Soliman zegt: VALERIUS.
Mejuffrouw ’t zy verre, dat ik in zulke zaaken, My van ’t gezag, dat een Vader heeft, zou willen bedienen; geensins.
Ik weet dat de min Niets meerder haat, dan de dwang.
Beeld u dan zulke dingen nooit van Valerius in.
Ik zeg alleen, dat myn Heer uw Papa in onze trouw zal consenteeren, Zo Mejuffrouw my, met haar wederliefde gonstig wil vereeren.
Kunt gy my wel één Voorbeeld geeven van een Prinsés, die een Held met wedermin heeft gekroondt, Voor dat hy zyn edelen moed, en dapperheid, in duizend zwaare voorvallen hadden getoondt?
Wat wonderdaaden had Arsáces in Scytie, en Orondaat in Persie bedreeven, Eer zy Berénice, of Statira kennis van haar lyden dorsten geeven?
Wat had Orontes de Massagetise Prins, niet onder de naam van Orietie gedaan?
Hoe dikmaal zag men Artaban de vyanden verslaan?
Hoe vaak hadden zy haare Prinsessen verplicht, eer zy haar liefde ontdekten?
en gy durft spreeken Van wederliefde, van Echt?
daar gy my noch het minste teeken Van een edele Heldenmoed getoondt hebt; nooit de minste daad, voor myn gezigt, Om my uwe min en dapperheid te doen blyken, verricht.
In tegendeel weet ik, hoe gy lafhartig.... VALERIUS.
Mejuffrouw, dit voorval.... IZABELLE.
Zwyg toch van dat voorval.
En stoor my niet in myn reden.
Wat zou my toch beweegen, Om u te minnen?
als ik u gehoor vergon, stont gy verleegen, Of spreekt van zaaken, die niet waerdig zyn, dat een doorluchte ziel zich daar toe verneêrt.
Lees, lees de deelen van Cassandra, Cleopátra, Ibraham Bassa, en diergelyke; hoor, hoe daar een Held redeneerdt: Niet als van Koningen, Helden, Vorstendommen, en verheeven bedryven De deftigste discoursen daar de hedendaagse Messieurtjes de Juffrouwen meê onderhouden zouden beter passen in het besjes Huys, by de oude wyven, En als zy noch heel verheeven spreeken, zo is het van een Dans, Comedie, van het weêr, of Bruid, of wat op het laatste Baal is gepasseert.
En zulke onderhoudingen werden noch van sommige Juffers geadmireert.
Laast bragt my een Heer thuys, in plaats van deftige discoursen, las hy onder ’t gaan de uithang borden dat is Parys, zy hy, dat is een Oliphant, Juffrouw een Oliphant is evenwel een groot beest.
Ik schaam my, als ik het hoor.
Dorst gy aanstonds noch niet spreeken Van uw middelen, of kapitaal; van actïen, van obligatien?
hoe noemde gy het?
is dit niet een klaar teeken Van een onedelen aart?
Waar spreekt Lisimachus, Artaban, Arsace, Alcamene, Cesarion, Ibrahim, of een ander Held, Ja waar spreekt zelf de oneedele Arsacómes van geld?
Wat acht een welgeboorne, en verheeve Ziel geld?
geld!
van geld!
van geld te spreeken!
ô Goon!
* VALERIUS.
Mejuffrouw ik zei dat myn Heer uw Papa na myn middelen had gevraagdt, Dat ik hem toonde, dat myn kapitaal honderd duyzend guldens was.
Heb ik u hier meê mishaagdt, ’t Is my leed.
Van geld te spreeken!
van zulke vodden!
wat is geld toch!
Denk niet Juffrouw, dat ik dit bybrogt, om u daar door te disponeeren; Geensins.
ô schande!
Wat de helden betreft, die Juffrouw noemt, ik neem aan, klaar te demonstreeren, Dat de Románs.... IZABELLE.
Ik heb u meermaal gezegt, Dat ik die taal niet hooren wil.... VALERIUS.
Mejuffrouw, ’t geschil is aanstonds beslecht, Zo gy my, daar over maar.... IZABELLE.
Ik beveel u te zwygen.
Schoone Izabelle, indien.... IZABELLE.
Gy durft my van liefde spreeken!
en ik kan in zo kleine zaak geen gehoorzaamheid van u krygen!
ô Gelukkige Cleopátra!
welk een diepe eerbiedigheid heeft uwe Juba altyd, zelf schoon gy hem onrecht deed, voor u gehad!
Valerius vertrek, of zyt verzekert, dat.... VALERIUS.
Ik zal vertrekken Juffrouw, om u niet te verstooren, Doch op hoop, dat gy myn reden hier na geduldiger zult hooren.
IZABELLE alleen.
O Goden!
waarom ben ik in zo ongelukkige eeuw gebooren?
die dat heerlik, en deftig gelaat Van Philadelphus, Lysimachus, Drusus.
Alcamene, Juba, Artaban, en Orondaat Had mogen zien!
hoe weinig helden zyn in deeze tyd te vinden, In de gansche militie, die in Staaten dienst is, zou veel licht niet één zyn, die zich zulke dingen zou durven onderwinden.
Hoe veel bloode Guylen.... DERDE TOONEEL.
IZABELLE, MAGDALEEN.
MAGDALEEN.
JUffrouw ben jy hier alleen?
Waar is Valerius?
Ik deed hem vertrekken.
Helaas, Magdaleen!
Gy ziet my in een rampzaaligen staat.
Myn Vader, helaas!
myn wreede Vader, wil myn zinnen Doen nygen, na dien oneedele Valerius.
hy wil, dat ik hem zal beminnen.
Men heeft wel meêdoogen, met de rampen van Edele zielen, als men die leest, Maar nu merk ik eerst recht, ô Berénice!
in wat bedroefden staat gy zyt geweest, Toen uw ontmenschte Vader, u tot Arsacómes wou dwingen!
Nu, nu my het wreede noodlot, op de zelfde wyze komt bespringen!
Juffrouw de Heer, daar ik jou van gezeid heb, zal jou helpen uit jou pyn.
myn waarde, en getrouwe Voedster!
zou hy myn Arsáces, myn beschermer konnen zyn?
Zou hy my redden uit het dringende gevaar?
Twyfel daar niet aan Juffrouw Izabelle; zo je myn raad volgen wild, al wat ik jou van hem gezeid heb dat is waar.
Hy zal haast komen.
Papa ook.
Waar mag de boekverkoopers Jongen zo lang blyven?
Dat ’s waar, hy zou maar om een Román gaan die hy vergeeten had.
Komt jou Papa voor hem, zo zal hy kyven.
Dat zal de Jongen zyn.
werd gescheld.
Laat hem maar in.
Kom ras binnen.
IZABELLE, MAGDALEEN, JAN. JAN. Mevrouw is het zo na je zin?
JAN. Ik wensch, dat jy ’t met genoegen moogt leezen.
Is het moy?
JAN. Het werd altyd zeer gepreezen.
De dapperheid, en edelmoedigheid, die een held zo hoog verheft, Dat hy alle andere menschen overtreft, Zeggen ze, dat in dit nieuwe Boekje wonderlyk is.
Daar zend myn meester ook een nieuw frans Romannetje, la confidente receproque, of la dame Galante.
Voedster, ik heb ’er op gelet, altyd hoor ik hem van de helden, en edelmoedigheid zo spreeken.
Ik heb dikmaal gedacht, dat in dit kind iets byzonders moet steeken.
Hy is zo jong, en spreekt al met zulk een smaak Van die Edelste deugd, dat ik het hoor met vermaak.
Let eens op zyn weezen, daar straalt een edele fierheid uit zyn oogen.
Hoe onversaagt spreekt hy?
meenig oud man zou voor zyn deftigheid verzet staan.
Wie weet of wy niet door de schyn werden bedroogen.
Voor my, ik geloof, dat zyn geboorte om gewichtige reden verborgen werd; na alle schyn Is hy uit edel bloed gesprooten.
Het kan niet anders zyn.
Dat is voor u. Zy geeft hem een schelling.
JAN. Mevrouw ik bedankje; dat is niet van nooden.
Neem het; nooit moet een vryjer wygeren, als hem iet van een Juffrouw werd aangebooden.
JAN. Ik bedank Mevrouw.
Leeft uw Vader noch?
JAN. Ik weet niet beter als ja.
Flus heeft hy noch na de Blommendaalse schuit.
Een bén, met vuile kleeren gekruyt.
Wat is uw vader!
JAN. Een kruyjer.
Is dat uw Vader al?
Mantje, zyt gy daar in niet bedroogen?
Weet gy dat al wel?
JAN. Niet, als dat myn Moeder het zeid.
Lieg ik, zo het zy me veur geloogen.
’t Is onmogelyk.
JAN. Weet Mêvrouw my ook een weg aan te wyzen, waar door ik het zekerder weeten kan?
Neen vryjer, daar kun jy, noch niemand andere zekerheid van hebben.
JAN. Altyd, die kruyjer is myn Moeders man.
Uw deftig weezen toondt, dat gy uit geen kruyjer zyt gesprooten, maar uit een held, die in het harnas bloed heeft vergooten.
* Men veinst voor u. Zo wierd de Groote Artaban door Brito, onder naam van Britomare, en Cesarion, onder die van Cleomédon misleid.
Gy zult eer lang vinden; dat ik de waarheid heb gezeidt.
Tryntje!
laat deeze vryjer uit.
Voedster, ga met my in myn kamer, daar zal ik u ontvouwen Myn geheimste gedachten, en alles vertrouwen.
JAN, TRYNTJE.
TRYNTJE.
JA wel, wie het zen leven!
Voedster!
Min Zou het er niet doen konnen!
’t Is om dol te worden!
of die verbruste Norin Nu te goed is, om de deur op te doen, dat ik daarom uit myn werk moet komen?
’k Zeg die Norinnen.... MAGDALEEN weêrkomende.
Wat let jou te Norinnen?
IZABELLE weêrkomende.
Tryn, gy zult uw tong betoomen.
Weet gy wel, wat gy zegt?
de Nooren, daar gy altydt zo op smaalt, Zyn uit de Oude Stammen van de dappere Scyten gedaald.
Zy zyn gesprooten, uit de Moedige Orondaat, de dappere Orontes, en zulke helden.
Juffrouw, zy zou er evenveel van weeten, al was ’t dat wy haar een gansch Jaar van die zaaken vertelden.
Jy weet er anders wat van, doe je niet moêrslons?
jy hebt eenige naamen van buiten geleerd, Om onze Juffrouw de kap te vullen; en meestendeel, geloof ik, noem je ze noch verkeerd: Was ik als Sinjeur, ik zou... IZABELLE.
Zwyg Tryn.
Voedster, volg; ik mag myn hoofd nu niet meer breeken.
Flus zal ik in ernst, met haar spreeken.
Izabelle, en Magdaleen binnen.
JAN. Maar Tryntje Nicht, hoe benje zo slecht, dat jy der niet wat toegeeft?
doe als ik.
Alweer een schelling van die zottin.
Maar ik maak het na haar zin.
Ik spreek van Helden, van Edel, ik vulze de kap, ik weet ze na de mond te praaten.
Jy weet niet wat ik ly, maar waar heb jy die streeken geleerd?
JAN. Op onze winkel komt dikwils een Heer, die maar twee straaten Hier van daan woond, die kent jou Juffrouw, en die heeft my onderrecht, Wat ik zeggen moet; zy is zo slecht, Dat ze dat niet merkt, ze geeft me elke reis een Schelling.
Maar myn Baas zal kyven, ik mag loopen, Dag Nicht.
Bewaar je geld wel als een man.
JAN weg zynde roept; Tryntje Nicht, daar komt je Sinjeur; laat open!
’t Is wel.
VALERIUS, EDUARD.
’tIS goed, dat ik myn Heer vond.
Tryntje binnen.
EDUARD.
Ik hoor wel, jy trefte een kwaade luim.
Gelyk ik verhaal, Ze sprak niet anders als van Helden, ik hoorde niet als Románse taal.
Ja die Románs weeten wat!
en waar toe konnen ze toch dienen.
als om de jonge zinnen Op hol te helpen, met al die Helden, en Heldinnen?
De ervarendheid leerd ons, dat de Historie van Don Quischot niet heel verdicht is.
Tot myn kruis, Vind ik hier van een voorbeeld, in myn eigen huis.
Wat doen die Kleuters niet al, daar de Vaders niet van weeten?
Wist myn Heer dan niet, dat zyn Dochter Romans las; EDUARD.
Dan zou daar wel in voorzien zyn, ik zou die het vuur hebben gesmeeten.
Wat vervalt de waereld!
in oude tyden las de Jeugd braave historien en stichtelyke boeken, nu niemendal, De Jonge Luy loopen leeg, of leezen ’er half mal In zulke zotheid.
De meeste boeken, die hedendaags uit komen zyn een deel prullen; De Bagyn in Mans kleeren, Musket dragende Heldin, Franeker loskop, Vander Moezel, hoe heeten die lompen, daarze ’t Papier meê vervullen?
Al te saamen dingen, die aanleiding geeven, tot ontucht, losheid, en ongebonden bedryf.
Daar ontloopt de Dochter haar Vader; ginter is ’er een verlieft op een anders Wyf.
Wat fraije indrukzels maakt dit, in de jonge gemoederen?
Myn Heer heeft gelyk, die dingen zyn schaadelik, of men moet ze met groote discretie leezen.
* In hoe veele toch van de leezers zal deeze discretie te vinden weezen?
Als een meisje van vyftien, zestien jaar, op haar zwakste zynde dit leest, beeld die haar voort niet in, Dat alles waar is?
daar ziet ze, door de min Een herderin, of boerinne dochter, om haar schoonheid, ten troon verheeven; Zy maakt voort hoop, dat zy ook noch eens in dien staat zal leeven.
Want daar is geen vrouw zo leelik, of ze beeld ’er noch in, dat ze heel schoon is, hoe moet het die kinderen opblaazen, als ze leezen, dat zy Koninginnen over de Mans, ja heel de weereld zyn?
en daar by, Dat zy als Godinnen, behoorden te werden aangebeden?
Ik zeg, men behoorde zulke boeken te verbieden.
VALERIUS Myn Heer is ’er zo op gebeeten.... EDUARD.
Heb ik geen reden?
Wat een onrust maaken ze my?
je weet, wat myn Dochter my in myn gezigt Durfd zeggen.
Ik hoop, dat de Juffrouw haast zal werden verlicht.
Wat zy ze tegen u?
Gelyk zy tegen myn heer gezegt had; dat ze niet met my zou trouwen.
Ik most elders minnen; daar waaren meer vrouwen.
Gaf zy geen reden?
De zelve die zy u gaf.
Zy had niet tegen myn Persoon, Als dat ik niet dapper, noch edelmoedig was; ik vroeg, of myn middelen haar niet vernoegde, dit dacht een onverdraagelike hoon; Zy achte geen geld.... EDUARD.
Dat onheil komt myn van de Románs; hoe zal ik het maaken, Dat zy toch eindeling uit deeze dwaaling mag raaken?
Want zy verwacht een Minnaar, als ársaces, Orondaat, of Coriolan.
’t Is my zulk een hartzeer, dat ik der niet van rusten kan. ô Die Románziekte!
Ik geloof het myn heer; want de Juffrouw is volmaakt in allen deelen.
Ik bemin haar van harten, en hoop, hoe zeer haar gedachten hier ook op speelen; Dat zy in ’t kort haar dwaaling zien zal; en my dan zo gelukkig maaken, dat ik haar met uw verlof Ten Echt....
* Ik heb u reeds geantwoord op deeze stof.
Zyt verzeekert, dat ik u haar met blydschap zal geeven, Zo gy haar hier van kond onderrechten!
mogt ik dien dag eens beleeven!
Myn Heer ik twyfel niet, of dat zal wel gaan.
Ik heb haar oude Min Magdaleen flus by een kaerel zien staan.
Dat zal die Held licht zyn, daar ik van hoorde spreeken.
’t Is zeekerlik de zelfde.
Ik ken hem, ’t is een blooden lomp, een guit, ik heb hem eens onderhanden gehad, en lustig de rug gestreeken.
Hy zou voor een kind loopen; hy heeft de couragie niet, dat hy een blood rapier In de hand zou neemen, ik heb er hem eens meê gejaagdt door een vier.
Maar hoe ver heeft myn heer zich gëengageert?
dat diende ik te hooren.
Ik zou er het werk dan na aanleggen; want mislukt dit, zo is het verlooren.
Magdaleen is de grootste konkel die er leeft, een geboore Norin, Die blaast myn Dochter noch grooter zotheid in.
Ik ben daar nu eerst achter geraakt; ik durf haar evenwel myn huis noch niet verbieden; Uit vrees, dat Izabelle daar over maalen mogt, en arger werden.
Myn Heer doed voorzichtig, dat moet voor al niet geschieden.
Deze morgen zy Magdaleen tegen haar, nou wist ze een held; even eens als Artaban; Izabelle verzocht Dat ze hem mogt zien.
Na lang weigeren stond ik toe; dat hy door de min hier in huis zou werden gebrogt.
Op hoop, dat myn kind des te eerder uit haar droomen, En phantasien ontwaaken zou; hy zal daatelik komen.
Ik hoop, dat zy haar ongelyk zelve zal zien.
Ik verlang al, want de Juffrouw zal, buiten twyfel, daar door uit haar dwaaling raaken.
’t Is een laffe guil; en indien Uw Dochter my maar over dat stuk hooren wil, zal ik haar haar ongelyk doen bezinnen.
Ik zal zorgen, dat zy jou rede hoord.
Maar hoe zulje ’t werk nu beginnen?
Gelyk ik myn Heer gezegt heb; ik zal hem.... EDUARD.
Ik hoor iemand; ’t is veel licht myn Dochter, dat zy ons niet te samen ziet, Zo heeft zy te minder achterdocht, op alles dat er geschied.
Ik zal in de naaste kamer, met uw permissie gaan; tot dat het tyd is, om voor den dag te komen.
* EDUARD.
’t Is goed daar kunje alles hooren.
* ZEVENDE TOONEEL.
EDUARD,* TRYNTJE.
WAt komje zeggen?
ik meende, dat het myn Dochter was.
* TRYNTJE.
Sinjeur, ik kan het niet langer lyden, Zulk een geweld is hier geduurig; zal men zo leeven, met zyn myden?
Wie zou het konnen harden, als ze zo wierd gebruid.
Zie daar, die Norin moet hier van daan blyven, of ik zal der uit.
Wat is hier een leven!