floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Een arm afzetten en daar na een oog uytsteeken, 'k Dacht dat Medicament dat heeft my nooit geleeken.
Ik wil geen een oog noch geen een arm zijn, dats vals.
Ik dacht die Doctor brengt ter meenig om den hals.
Dat zijn de rechte en ook prijswaardige Doctoren, Die geen geveinstheit, maar de waarheit laaten hooren.
Ik heb hem aangehoort met aandagt en met lust.
Alzoetjens Doctor zagt, ik bid u houd u rust, Beteugeld uwe lust en wil die moeyten spaaren.
Wat schorter Trijn wat ist?
Ik moet mijn eer bewaaren.
De Doctor greep my na de borsten.
Wel dat is vremt een Man ontrent de hondert jaar, Dat die noch denken durft aan zulke geyle nukken.
Wel nu de vrienschaps band is t'eenemaal aan stukken Met Doctor Florentijn, en 't schrift gescheurd is.
dat Hy in het voordeel van zijn Neef geteekend had, Zoo geef die Heer gehoor daar ik u voor kwam spreken.
Ik meen Helenain het Klooster te doen steeken.
Dies spreekt daar nimmer van.
Ja ja ik docht het wel, Dat is op haar verzoek.
Komt weer mijn Vrouw in 't spel.
Ja Broer ik meen haar, en ik kan het niet verdraagen, Gy tracht uw Wijf meer als uw Dochter te behaagen.
Gy kent mijn Wijf niet Broer, het is een vrouw zoo goet, Laat Trijntje zeggen wat al vriendschap zy my doet.
Geen goetheit van een Vrouw is immer zoo beschreven.
Zy sturf zoo ik sturf ja mijn leeven doet haar leeven.
Zy vleid zy streeld my en ons gantsche huisgezin.
Maakt ze op mijn wenken vlug door haar getrouwe Min.
Dat gy haar liefde zaagt gy zoud het naauw gelooven.
Heer Boude wijn haar trouw gaat alle trouw te booven.
Laat ik uw Broeder daar een staaltje van doen zien.
Geef my daar vryheit toe, Manshart.
Wat zou'er dan geschien.
Laat my geworden hy zal haast heel anders praaten.
Hy zal uw Vrouw als gy lief hebben en niet haaten.
Maar Trijn wat wou jy doen.
Uw Vrouw kwam daatlijk in.
Kom hier Heer Boudewijn, kom ras, en doe mijn zin.
Versteek u in die hoek, en gy mijn Heer galeggen, Op deeze stoel, als of gy dood waart, ik zal zeggen, Dat gy gesturven zijt, dan zult gy zien de rouw, En liefde van die goe beminnelijke Vrouw.
Wel Trijn dat hebje wel, hoe kanjet zoo verzinnen.
Leg stil daar komt u Vrouw.
Wat zal ik nu beginnen?
Ach ongelukkige, helaas wat gaat my aan.
O schriklijk ongeluk, och och hoe zalt hier gaan.
Hoe zal die tijding in mijn Vrouw haat ooren klinken.
Ik zal elendig in mijn traanen noch verdrinken.
Anna, Boudewyn, Manshart en Tryn.
Wel wat is hier geschied.
Och uw verlies is groot, ô hertzeer, ô verdriet.
Mijn Heer uw goeje Man, och!
die is gesturven.
Ik was alleen by hem; helaas wy zijn bedurven.
Is hy gesturven?
Ja, och uw vetlies is groot, Uw overlede Man, Mevrouw, och die is dood.
De Hemel zy gedankt nu ben ik eens ontslagen.
Van zulken last, die my te lastig viel om draagen.
Wel ben jy mal Trijn datje huyld jou zotte meyd.
't Is ommers de manier datmen de dôon beschreyd.
Is 't malligheit weg weg dat zal zoo net niet hoeven, Om zulk een Kaljebaard zal ik my niet bedroeven, Om zulk een Rochelpot en Hersenlooze bloed, Om zulk een Molik die ik trouwde om al zijn goed.
Die anders niet deed als dat hy maar kwijlden knorden, Die ouwe kouwe gek ik zalder jong van worden, Ik lachme schier aan 't ent, hoe 's mijn geluk zoo groot, Ben ik die zagg'laar kwijt ha ha ha is hy dood?
Die reets verrotten door 't Purgeeren en Klisteeren.
Hy stonk als een privaat, ik zal de dood vereeren, Een lof gezang zoo lang ik leeven zal op aard, Gy zijt my Manshart nu, meer als in 't leeven waard.
Dat out stuk stinkent vlees was my maar tot temtatie.
Zijn leeven was mijn dood.
Dat is een Predikaatie.
Ik had het fleurtje van mijn jeugd, en frisse tijt Met hem alleenig maar vetsleeten om profiijt.
Gy moet my helpen Trijn ik zal u wel beloonen.
Zijt vry gerust ik zal mijn gunst u wel haast toonen.
Nu niemant van zijn dood bewust is laat ons voort, Alt geld en 't beste goed vetsteeken daar 't behoord.
Als dat geburgen is, laat ons dan 't lichaam leggen Opt bed, en van zijn dood noch teegens niemant zeggen Maar maaken dat hem daar een ander vind, dan ist Verborgen dat wy doen.
De sleutel van sijn kist, Steekt in de rechter zak.
Dats slings, ik zalze u geeven, Karonje, looze Hoer, jy hebt my braaf beschreeven.
Och waar verberg ik my.
Is dit jou liefde Hoer, Geveinsde en valsche Teef.
Wat zegje daar van Broer?
Och Man.
Jou duivelin ik zal het zoo bestellen, Dat jy jou vingers aan mijn geld niet blaauw zult tellen.
Vertrek Tryn.
Is de overleeden Heer niet dood, ô dat is slegt.
Bevind jy 't zoo niet Broer als ik u had gezegt.
Och ja verzeeker Broer, kweet anders niet te zeggen.
't Zijn Hoere parten, dat is niet te wederleggen.
Dat hadde ik nooit gelooft, ik ben bedroogen Heer.
Daar komt uw Dochter, kom, kom leg u vaardig neer, Laat ons eens zien of zy haar plicht ook heeft vergeeten.
Dus zult gy het gemoed van vw gezin haast weeten.
Gy hebt gelijk, 't is goet.
Helena, Tryn, Manshart en Boudewyn.
O droevig ongeval, O rampspoet al te groot, die raakt my boven al, Mijn goeje Heer is dood, wie helpt, wie helpt my klagen.
Was hy een and're dood gesturven 't was te draagen.
Ik smelt in traanen ach ach ons verlies is groot.
Och wat is hier geschiet?
Uw Vader die is dood.
Hoe is mijn Vader dood, och dan ben ik bedurven.
Hy 's aan een flaaute in dees mijn armen zoo gesturven.
Daar leyd hy uytgestrekt zoo doodelijk zoo naar.
Ach is mijn Vader dood, ô Hemel is het waar?
Ach ongelukkige dit zal my eeuwig rouwen, Hy was op my vergramt, om dat ik niet wou trouwen Met hem, aan wie hy my reets had ten Echt belooft.
Mijn ongehoorzaamheit alleen, heeft hem berooft Vant lieve leeven, ja mijn Vader 'k heb misdreeven, Ja ik ben straf baar, dat ik u dorst wederstreeven; Ik zalt verbeteren.
De Wet die gy my gaf By 't leeven zal ik na uw dood doen tot mijn slraf.
Ik zal in 't Klooster voort voleindigen mijn daagen, Mijn ongehoorzaamheit en uwe dood beklaagen.
Tot teek en van mijn liefde, ô droevig ongeluk!
Gedoog dat ik u kus en in mijn armen druk.
Mijn Dochter.
Vader leest ô Hemei welk een zeegen.
De blijtschap sluyt mijn mond.
Zijt om my niet verleegen, Ik ben niet dood, ik leef, kom nader my mijnd Kind, Dat ik u kus, ik zie, dat gy my teer bemind; Dat my zoo lief is, 'k wil u niet meer wederhouwen.
'k Geef u uw vrye keur trouw die u lust te trouwen, Indient een Doctor is.
Die my ten Echt begeerd, En die ik lief heb, is van daag gepronoveert Tot Doctor, zulk een kracht heeft hem de Min gegeven, Hy heeft als Doctor reets al wonderen bedreeven.
Hy zal Heer Vader u geneezen deeze dag.
'k Verwacht hem al.
Wel Kind, ik wou dat ik hem zag.
Broer kan de Minne God een smit de kragten geeven, Om met penzeel vol kunst te schilderen na 't leeven, Zoo ist min wonder dat hy aan een schrand're leerd De kunst en ook de kracht waar door hy Doctoreert.
Daar word gescheld, loop Trijn, wilt hem voort binnen laaten.
Niet als een Doctor Kind zal my voor u bepraaten.
Manshart, Boudewyn, Ferdinand, Helena en Tryntje.
LEt doch met aandacht Broer, zet alle zotterny, Met uw vooroordeel nu eens teffens aan een zy.
De liefde tot uw Kind en u, heeft my gedreeven, Tot de Eed'le artzeny om u te doen herleeven.
De liefde heeft van daag my zelf gedoctoreert, Ik Ben ook door zijn kracht zoo ver al geavanzeert, Dat ik kan wond'ren doen dies zal ik u klaar toonen, Dat in my kunst en kracht der Doctoryen woonen.
Dies heb ik hier ontboon Mejuffrouw Baggaleyn, Met haare boggel, die de Doctor Florentijn Tien jaaren vrug teloos resepten heeft gegeeven.
'k Zal haar geneezen in uw by zijn.
Daar beneeven Komt hier Monsieur Petiet die om wat groot te zijn, Tien duuzend guldens heeft belooft aan Florentijn, Als hy hem maar een voet deed groeyen, 'k zou hem prijsen.
Had hy in twintig jaar hem maar een duym doen rijzen.
Van Juffer Baggalijn en van Monsieur Petiet.
Sprak Doctor Florentijn al dikmaals 't is geschiet.
Ik zal Monsieur Petiet doen groyen.
Kon dat weezen.
En dan Heer Manshart u op staande voet geneezen.
Zy zijn reets aan uw deur men laatze binnen staan.
Manshart, Boudewyn, Helena, Ferdinand, Tryntje, Baggalyn en Petiet.
HOe lang heeft Florentijn wel over u gegaan?
Petiet.
Hy deed my twintig jaar niet anders als Klisteeren.
Baggalyn.
En ik heb tien jaar lang gedaan niet als Purgeeren.
't Is om te lachen dat de boggel zou vergaan, Door het Purgeeren, neen zy neemt daar meer door aan.
Zoo Juffrouw Baggalijn word door uw konst geneezen, En dat Monsier Petiet word grooter als voor deezen, Zult gy mijn Doctor zijn en ook mijn Dochters Man.
Wel let dan naarstig op en zie eens wat ik kan. Mundus vult decipi, zoo spreeken de Doctoren.
Hoor Broer hy spreekt Latijn.
Dat kan ik ook wel hooren.
Heer Manshart zet u neer en zie aandachtig, hoe, En wat hier zal geschien, Monsieur Petiet tre toe.
Gy moet de kamer met my eerst eens overstappen, Eer gy de kracht gevoeld van mijne weetenschappen.
Spreek my dees woorden na heel langzaam klaar en zagt.
Want in die woorden heeft de Doctory veel kracht.
Accidit in puncto Quod non speratur in anno.
Zal ik haast groot zijn Heer dat zou my 't hert verk wikken.
Maar dit Conserrifje dat zult gy moeten slikken, Gy zult haast groot zijn doe mijn zin en volg mijn raad.
Waar van is dat gemaakt.
Van veelderhande zaad.
Maar meest Kawoerde zaad gegroeyt by Allikanten.
Door mengeld met het bloed van vreez lijke Olyfanten, En Wallevissen vet, met as van Reuze been, En Reuze reuzel wel gemengeld onder een.
Sta stil verroer geen lit, gy moet voor al niet denken, Veel minder spreeken, want dat zou u konnen krenken.
Zie daar hy groeyt zoo ras gelijk een Paddestoel.
Manshart, My dunkt dat ik het zie.
My dunkt dat ik het voel.
Wel Broer wat dunkjer van.
Ik zie hier wond're dingen.
Ovidius is prul met zijn veranderingen.
Tree nu eens voort en zeg my na op yder tree.
Mundus vult decipi.
Mundus vult decipe.
Nou wakker wil u spoeyen.
Mundus vul desipe.
Gy zult noch grooter groeyen.
Mundus vuldesipe.
Groey aan groey aan groey aan.
Nu heeft mijn kunst gedaan.
Petiet, Mundus vuldesipe.
Ik zal u braafbetaalen.
En als de faam alom uw daaden gaan verhaalen.
Mundus vuldesipi.
Kom Juffrouw Baggalijn, Gy zult op staande voet, nu ook geholpen zijn.
My dunkt Heer Broeder dat Conserf is wonder kragtig.
Het doet een groote kuur.
Dat doet het toch, waarachtig.
Ga nu de kamer tweemaal over zoo als ik.
Heer Manshart voel die hult.
Wel die is groot en dik.
Die Boggel Doctor zal u vry veel moeyten geeven.
Heb jy die lang gehad?
O ja, mijn gantsche leeven.
En hy groeit daagelijks noch grooter tot mijn leet.
Ik zal de groei hem eer beneemen als hy 't weet.
De Boggel moet van my tot driemaal zijn gestreeken.
En wijl ik strijk moet jy dan deeze woorden spreeken.
Hebt gyze wel verstaan?
Mundus vult desipi.
Nu zal het heel wel gaan.
Dat zijn nu twee strijkaaden.
De Boggel is verraden, Baggalyn.
Maar Doctor Ferdinand gy streekt my vry wat stijf.
Geen wonder, want de bult zit midden in je lijf, Baggalyn.
Ik zal u dankbaar zijn en rijkelijk beloonen.
Recht op uw hooft en hals en wil u zoo vertoonen.
Wat dunkt u van die kuur is die niet kort en dra.
Wilt gy uaan my ook niet overgeeven?
Als gy dit Poejertje driemaal hebt opgesnooven, Zoo zijt gy uw gebrek en ziekte ver te booven.
Maar gy moet yder maal wannneer gy snijft, als die, Ook spreeken dit Latijn.
Die Poejerzal u geeven, Uw gansche lichaam door nieuw bloed en ook nieuw leeven.
Al fniezend.
Des Poejers kracht begint, Gy zult haast fris zijn als een jonggebooren kind.
Ik zou, ik zou wel wenschen, Te weeten wat het is.
Mijn Heer 't is as van menschen, Die altijt fris gezond en nooit zijn ziek geweest.
Het is momie die op staande voet geneest.
Uw Doctor Florentijn zy dat al uw gebreeken, Huis hielden in uw buyk, hy heeft hem slegt verkeeken.
En daarom heeft hy u geslaadig geklisteerd, En na 't Klisteer hebt gy daaglijks gepurgeerd.
Maar 't schort niet in uw buyk, dat durf ik u wel seggen, Het schort u in het hooft, zie daar, daar zalt u leggen.
Hy raad het zeeker recht hy 's met de kop gebruyt.
Daar zit dien Radix en die wortel moeter uyt.
Die Poeder Kapitus zal reinigen uw leeden, En zuyveren uw bloed van boove tot beneeden.
Maar by die menschen as is daar wat by gedaan.
Ja aquavita in de zomerzon gebraan.
Ja aquavita Heer hoe kanje 't zoo verzinnen.
Ik voel het al van binnen.
Steek uyt uw borst en heft uw hooft recht in de lucht.
'k Voel mijn gezontheit komt.
'k Zie dat uw ziekte vlugt.
Die Poejer rust niet of het moet al 't kwaad verwinnen.
Al fniezende.
Dat voel, dat voel, dat voel, dat voel ik al beginnen.
Mijn borst, mijn buyk, mijn bil, mijn hart, mijn hand mijn hooft, Veranderen, wel Broer dat had ik nooit gelooft.
Ik stap zoo luchtig ik kan helder zien en spreeken.
Papa my dunkt gy stapt verby al uw gebreeken.
Heer Doctor 'k neem u aan tot Zwaager, daar 's mijn hand.
'k Ben dankbaar.
Dank Papa.
Broer dat is Ferdinand; Die ik u raaden dat gy zoud uw Dochter geeven.
'k Bedank u Broer gy zijt behouder van mijn leeven.
Nu weet ik welk een kracht'er steekt in de momi Met aquavita.
En Mundus vult desipi.
DE VRYER IN DE KIST, KLUCHTSPÉL.
De Twéde Druk, overgezien, verbétert, én van veele misslaagen, én drukfeilen, gezuivert.
* TE AMSTERDAM,              Gedrukt voor het KUNSTGENOOTSCHAP, én te bekomenby de Erven van J. LESCAILLE, énz.
1704.Met Privilegie.
DE Staaten van Holland ende Westvriesland; Doen te weeten, Alsoo ons vertoont is by eenige Liefhebbers van de Nederduytsche Taal en Poëzy, dat zy Supplianten naar ’t voorbeeld van de Italiaensche ende Fransche Academien, tot Amsterdam, voor eenige Jaaren met veele moeiten en kosten hadden opgerecht een Konstgenootschap onder de Prent, en Zinnespreuk van NIL VOLENTIBUS ARDUUM, dat wy in Consideratie van dien, en van haeren dagelykschen arbeidt, en Yver tot voortzettinge van de Duytsche Taal en de Dichtkonst, den Supplianten voor den tyd van Vyftien Jaaren met het Octroy ons geëxhibeert, hadden begunstigt gehad, ’t geene in het korte stondt te expireeren.
Ende alsoo zy Supplianten gaerne in den voorschreven haaren Yver ende Arbeid zouden continueeren, ende bedugt waaren, dat eenige haatsoekende Menschen haar Supplianten daer inne soude soeken te onderkruypen ende benadeelen met haare werkjens naar te drukken, of verkoopen; Waaren sy Supplianten haer onderdaaniglyk keerende tot Ons, in alle onderdaanigheid verzoekende dat Wy het voorschreeve Octroy voor gelyke Vyftien Jaaren, geliefden te continueeren, ende sulks de Supplianten te Octroyeeren, omme onder de voorschreve Titul van NIL VOLENTIBUS ARDUUM, alleenlyk, met uytsluytinge van allen anderen, uit te mogen geeven, doen drukken en verkoopen alle de werkjens die zy Supplianten onder den voorschreeve Titul, reets hadden gemaakt, en geduurende den voorschreeve tyd noch zouden komen te maaken, ende ten dien einde aen de Supplianten te verleenen Acte in debita forma.
SOO IS ’T , dat Wy de zaake en ’t verzoek voorschreeve overgemerkt hebbende, ende geneegen weesende, ter beede van de Supplianten, uit Onse rechte weetenschap, Souverayne maght, ende Authoriteyt, deselve Supplianten geconsenteert, geaccordeert ende geoctroyeert hebben, Consenteeren, accordeeren, ende Octroyeeren mits deezen, dat zy, by Continuatie geduurende den tyd van Vyftien eerstkomende Jaaren, de Werken by het voornoemde Kunstgenootschap onder den Titul van NIL VOLENTIBUS ARDUUM, gemaakt zynde, ende als noch gemaakt werdende, binnen den voorschreeven Onzen Lande, alleen zullen mogen drukken, uitgeeven ende verkoopen.
Verbiedende daarom allen ende eenen iegelyken, deselve Werken naar te drukken, ofte elders naar gedrukt binnen Onzen Lande te brengen, uit te geeven, ofte te verkoopen, op de verbeurte van alle de naar gedrukte, ingebragte ofte verkochte Exemplaaren, ende een Boete van Drie Hondert Guldens, daer en boven te verbeuren; te appliceeren een derde part voor den Officier die de Calange doen zal, een derde part voor den Armen der plaatse daar het Casus voorvallen zal, ende het resteerende derde part voor de Supplianten.
Alles in dien verstande, dat wy de Supplianten met deesen Onzen Octroye alleen willende gratificeeren tot verhoedinge van haare schaade, door het naardrukken van de voorschreeve Werken, daar door in geenigen deele verstaan, den inhouden van dien te authoriseeren ofte te advoueeren, ende veel min deselve onder onse protexie ende bescherminge, eenig meerder Credit, aensien, ofte reputatie te geeven; nemaar de Supplianten in Cas daar in iets onbehoorlyks souden mogen influeeren, alle het zelve tot haaren laste sullen gehouden weesen, te verantwoorden; tot dien eynde wel expresselyk begeerende dat by aldien zy deezen Onzen Octroye voor deselve Werken sullen willen stellen, daar van geene geabrevieerde ofte gecontraheerde mentie zullen mogen maaken; nemaar gehouden zullen weezen het selve Octroy in ’t geheel en zonder eenige Omissie daar voor te drukken; ende dat zy gehouden zullen zyn een Exemplaar van de voorschreeve Werken gebonden, en wel geconditioneert te brengen in de Bibliotheek van Onze Universiteyt tot Leyden, ende daar af behoorlyk te doen blyken.
Alles op peene van het effect van deesen te verliesen.
Ende ten eynde de Supplianten deesen Onsen Consente ende Octroye mogen genieten als naar behooren Lasten wy allen, ende eenen iegelyken dat sy de Supplianten van den inhouden van deesen, doen laaten, ende gedogen, rustelyk, vredelyk ende volkomentlyk genieten ende gebruiken, Cesseerende alle belet ende wederleggen ter Contrarie.
Gedaan in den Hage onder Onsen grooten Zegele, hier aen doen hangen, den XIVe.
Maart, in ’t Jaar ons Heeren ende Zalichmaakers Duysent ses Hondert, twee en t’negentigh.
Het Kunstgenootschap NIL VOLÉNTIBUS ARDUUM, érkénd geene Wérken voor hunne eigene, dan die met deeze nieuwe Privilegie zyn gedrukt, én aldus geteekend.
VOORRÉDE.
WY zyn de geboorte van de Vryer in de Kist, verschuldigt aan eenen voornaamen Heer, uitsteekend Dichter, begunstiger, én aankweeker van alle loffelyke kunsten; op wiens voorstél én begeeren, wy, voor eenige jaaren, met geneegenheid, dit Kluchtspél onder namen; alhoewél dat ’er zich, tót het maaken van ’t Ontwérp, groote moeijelykheden scheenen op te doen, om de Geschiedenis, in Italie voorgevallen, naar onze zéden, én de Tooneelwetten te schikken: én wél voornaamelyk om den knoop én de ontknooping, daar de meeste kunst in steekt, natuurlyk én bevallig te maaken.
Niettégenstaande deeze zwaarighéden, die in diergelyke, als in andere verkiezingen, zeer dikwils voorvallen, als in ’t Gebruik én Misbruik des Tooneels, in 8e.
51. te zien is, Want gy vindt uit zich zélf niet één’ bekwaame stóf, O Dichter, tót een Spél, ga vry in alle hoeken Na Fabels, ga vry na Geschiedenissen zoeken.
Hebben wy niet alleenlyk ’t geluk gehad van het doordringend oordeel, én de grondige Tooneeldichtkunde van hoog gemélden Heer, hier in te voldoen; maar ook bevonden dat dit Wérkje den Liefhebberen niet minder aangenaam geweest is, dan onze andre Tooneelstukken; én wy kunnen niet twyffelen óf de verbéteringen, die in deezen réchten twéden druk, gedaan zyn, zullen hen insgelyks niet mishaagen: want wy hebben sommige plaatsen, die eenigzints duister waaren, op gehéldert, eenige harde bewoordingen verzacht, het onderscheid van de byzondre spelling der straattaal, die Dibberig spreekt, naauwkeuriger naagezien én veranderd; honderden spél én drukfeilen, die in eenen kwaaden bydruk gevonden worden, verbéterd; én alle de laatste woorden der vaerzen, die onder, én boven de régels stonden, om de gemakkelykheid in het leezen, op eene andere régel gebragt; gelyk wy alle het zélve in de Wanhebbelyke Liefde, wélk Kluchtspél, een weinig voor, óf naa dit, staat uit te komen, hebben waargenomen, én zo als wy in onze and’re Wérken, die vervólgens hérdrukt, met Titelprénten, van de voornaamste Schilders, én béste Plaatsnyders voorzien, meenen in acht te neemen.
En om, nóch een woord óf twé van het Kluchtspél te zeggen: De plaats, én tyd der Geschiedenis, is hier, ons bedunkens, op het gevoeglykste, naar de Tooneelwetten gevólgd; De karakters én wyzen van spreeken, met omzigtigheid, eenpaarig in ieders persoon waargenomen; én onder anderen de snoode én verfoeijelyke hartstóchten in Dibberig, die afgunstig én kwaadspreekende genoeg; maar nóch meer gierig, én eigenbaatig is, op het natuurlykste afgeschildert, om aan den leezer een afkeer van die gebreeken in te boezemen, vólgens het Gebruik én Misbruik des Tooneels, Pag.
48. én 49.
De stóf eens Blyspéls, dat zeer zélden hooge zaaken Verhand’len moet, óf nooit, zal ons wél bést vermaaken, En leerzaamst weezen als men vinnig scheert de gék Met eenig burgerlyk verfoeijelyk gebrék; Als afgunst, hovaardy, verkwisting, vrékheid, tooren, Of eigenbaat, én al wat tégens het behooren Van ménsch’lyke ommegang, én goede zéden strydt.
Eenige Berispers willen dat wy eenen misslag begaan zouden hebben in de karakter van Stéven den Smid, als óf hy, door ons, als eenen mallen, talmenden én walgachtigen geheel dronken gék, waare ingevoert; dóch deeze beschuldiging oordeelen wy niet beantwoordens waardig, als volkomenlyk tégenstrydig met Stévens redeneering, die uit geen puur dronken, maar uit een vrolyke luim, voorkomt.
Zy zullen moogelyk het Kluchtspél gezien, én niet geleezen hebben: want ontbreekt het éénen Speelder aan kénnis én oordeel, om, vólgens de réchte zin, van een verstaanlyk Spél, zyne ról, naar de vereischte natuurlyke eigenschap, wél te verbeelden, zulks zal door eenen verstandigen Berisper, nooit aan den Dichter toe-geschreeven werden.
MAGDALEENTJE, Dóchter van Frank, én Vryster van Lieven.
LIEVEN, Zoon van Dibberig, én Vryer van Magdaleentje.
DIBBERIG, Moeder van Lieven.
NIESJE, Dienstmeid van Dibberig.
FRANK, Vader JOANNA, Moeder } van Magdaleentje.
HAASJE, Geweezene Dienstmeid van Frank.
STÉVEN, Smid, Buurman van Frank, én Dibberig.
Het Tooneel verbeeld de kamer van Lieven, in het huis van Dibberig, te Amsterdam.
De Geschiedenis van het Kluchtspél begind omtrént te half achten, én eindigd te half négenen ’s avonds, in wintertyd.
DEVRYER in de KIST, KLUCHTSPÉL.
MAGDALEENTJE, LIEVEN.
OCh Lieven!
de beenen staan me onder myn lyf, én trillen; Ik bén zo ontstéld!
Men moet daar zo zwaar niet aan tillen; Ga wat zitten, stél u gerust, ’t zal alles wél gaan.
Gy zyt hier zéker én vry.
Doe me maar met ’er haast verstaan, Wat ’er tót uwent schort: want ik kan geen slót genoeg krygen uit uw briefje.
Ik weet door haast, én angst niet, wat ik geschreeven héb.
Hoor, Liefje, Dit schreefje: Ik moet t’avond zonder uitstél na ter Gouw, Met Haasje, onze geweezen’ meid, een’ bedaagde vrouw, Daar men my zal doen opsluiten, komt gy ’t niet belétten, Met my tusschen zéven, én achten van haar zy af te zétten.
Dit héb ik gelukkig uitgevoert; maar ’k bid u, Liefje, vertél Al de omstandigheid eens, op dat ik’er de zaaken na stél.
Gy weet wél, dat uw’ Moeder gist’ren tót onzent was?
Neen ik, Wat deed ze’er?
Licht dat ze vinnig uitvoer?
Dat meen ik; Zy schold, én ging zeer aan, op u, op my, op onze ommegang, Op myn’ Ouders, op alles; én rékten ’t breed, én lang: Zy zou niet lyen, dat gy langer by my verkeerde, Veel minder, dat gy my troude, dat zy tóch niet begeerde: Want myn’ Ouders hielden u op, én stonden na haar goed.
Ik was een kleuter, gy een lichtmis, Vader een bloed, Moeder een schynheilig; waar door zy Vader zo kwélde, Dat hy tégen zyn’ gewoonte zich eindelyk ontstélde.
Eerst zeid’ hy haar wél wakker, én érnstig, waar’t op stond; Maar hy gaapte tégens een oven, ’t viel in een schraale grond: Tót dat hy haar eindelyk beloofde my te zullen gebieden Uw bezoek niet meer toe te staan, én dat straks zou geschieden, Gelyk ’t bleek, hy riep my by haar, én zeid’ me heel straf, Hy zou ’t my doen gevoelen, sloeg ik u niet ten eersten af.
Doen stélde zy haar te vréden, zo ’t scheen: want haar’ woorden, Geleeken gantsch niet na die, die wy wat te vooren hoorden.
Zy prees Vader, én Moeder: noemde my een gehoorzaam kind, Om dat ik ’t toestond; in somma zy hing de huik na de wind; En ging met groote eerbiedigheid, én vergenoeging heenen.
Ik dénk niet, dat het daar méê uit was?
Dat zou ik meenen: Want zie, ik was gewéldig over dit voorval ontstéld, Gelyk gy dénken kunt; dóch ik hield my binnen met gewéld, Tót ik ’s avonds in myn kamer kwam.
Daar zwom ik in myn’ traanen, Zo vrees’lyk kwam ik my onze scheiding te vermaanen.