floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
So vleidt sich d'akkerman met d'oogst van 't graangewas, Maar 't word ter neer geveld, door storm en waaterplas.
Best dient my noch de hoop in deese onstuymigheeden, de druk sal tyds genoeg my onder de oogen treeden.
VYfde di Digitized by google deontrouwevoedster.
PEDRO, oppassende voor het huis van syn Vader.
met de deegen over den arm.
'erwyl ik hier vertoef, en pas op myne wacht, Moet ik voor laagen wel het meeste syn bedacht, Maar ach, hoe soet komt my, hoe heuglyk, in gedachten De gunsten, die het suur van Carels min versachten, Nu rust hy in haar schoot, nu streeld hy haare leen, En smaakt de lekkerny van haar bekoorlykheën, Terwyl ik hier verbey, en my die gunste ontbeeren, Dat my, myn minnaares, meede op die voet komt eeren.
T is waar, ik heb geen recht, dat ik my self beklaag Die onbekende doet my vriendschap alle daag Maar t waare siels geneucht van het bekoorlyk minnen Ontbeert my, dat alleen ontrust myn doffe sinnen.
Nu, d'uitkomst van de tyd, waar aan het alles hangt Kan geeven, dat genot waar na de siel verlangt.
Sacht, sacht, my dunkt, ik hoor heel stil de deur ontsluyten, 'k Sie licht, wat sal dit syn, het naderd vast na buyten.
Wie of gy ook mocht syn, hou stand, vrees voor dit staal, niet verder of gewis ontmoed u quaad onthaal.
Ik seg t u anderwerf, sta af.
LOUYS met toorslicht.
kan het weesen?
Syt gy 't myn Pedro?
Gy hebt hier niets te vreesen, gy, Myn soon, wat heb ik lang naar uwe komst gehaakt Tot heeling van die hoon, die my op t felste blaakt?
Waarom deed gy my van uw komst geen kennis geeven?
Of antwoord op die brief, die ik u heb geschreeven?
Of o blyspel.
Of vreesde gy myn rust te stooren, spreek, myn kind?
Daar ik in deese staat voor my geen ruste vind.
Ach vader, vader ach, komt gy my hier te vooren Of komt hier spookery myn waakende oogen stooren?
Hoe so verwonderd, syt gy niet daar vader woond?
Dat ik verhuist ben, nu in t kort, heb ik getoond Met myne letteren.
De hemel wil my helpen, En my niet 't eenemaal met rampen overstelpen, sta ik dan hier tot uw, en tot myn susters, schand?
LOUYS, siende Carel op 't balkon.
Daar staat die schelmse Graaf, die eer en trouw verband, Daar staat die wreevele, die my van smert doet sterven, En komt door schampre hoon my en myn stam bederven, wreek, wreek u inder yl, en straf die euveldaad.
Louys trekt syn degen.
Sacht, vader, stil, ik bid, uw arm is buyten staat, uw gramschap stuyft te seer als raasende en verbolgen.
Wat is uw insicht, soon, wilt gy myn doen niet volgen?
Weerhoud gy my myn arm?
die heeft nog krachts genoeg, Maar niet als in myn jeugd, toen ik den Vyand sloeg, eisch wraake van die hoon, hy heeft onse eer genoomen, Dat was de reën, dat ik u naar Madrid deed koomen, En sneuveld gy, so sal ik weeder in uw steen den Graafbevechten, of hier laaten t leeven meë.
'k kan niet gehoorsaam syn, heer vader, uw begeeren En teegens uwe wil, moet ik den Graaf verweeren, myn woord heeft my verplicht, myn eer eischt dit van my, kom Graaf, ontrek u self, en gaat met my ter sy lys.
Ha bloodaard, durft gy so de wraak de nek toe keeren, die u volkoomen moest besitten en regeeren?
Myn soon, myn eigen soon, heuldt met die snoode guyt, Myn dochter is onteerd, en t wreeken word gestuyt.
Maar 'k.
'k sal, so 'k hoop, myn smert hier over niet bedriegen 'k sal, door myn huisgesin, verwoed hem aan doen vliegen, en wreeken dit verraad, en syn laf hertigheid.
(gen PEDRO.
Dat hier rechtvaardigheid voor uw soons onschuld pleit, myn heer, houd op voor laf, ik bid u, hem te houwen, te haatlyk is die naam, het hooren doet my grouwen.
De Graaf heeft deese nacht het leeven my bewaard, daarna, schoon onbekend, volborstig my verklaard, Dat hy wel wenschte myn geselschap te genieten, Ik stond het toe, gereed voor hem myn bloed te gieten, Maar my was onbewust, dat myn erkentenis.
So sorgeloos myn arm verplichte, nu ik mis Myn eigen hoon, o smert!
te wreeken met dees deegen.
Myn woord laat deeser tyd hem echter niet verleegen.
Hier door quyt ik myn plicht, maar ik ben so geraakt, Dat morgen, eer de son aan s hemels kimme blaakt, ik t eervergeete bloed van sins ben te doen stroomen.
Of sneuvlen, so de kracht myns arms te kort mocht koomen.
Gy soud, 'k verseeker u, de wraak van deese hoon Seer slegt voldoen, als gy geneigd waard my te doon.
'k sal u een beeter weg tot uw voldoening wysen, die niet alleen uw eer hersteld, maar my doet prysen.
'k betuyg u, en 't is waar, dat tot op deese stond, ik niet geneigd was om te heelen deese wond, door d'echt met Leonoor, maar 'k heb van deese mor een brief ontfangen, die my tuygden haare sorgen, Haar traanen en geween, die hebben 't al volbracht, En nu haar man te syn, is daar myn siel naar tracht.
Lovrs.
Maar so de koning u een and're vrouw wil geeven, hoe sitized by goe blyspel.
Hoe sult gy u daar van ontdoen?
Ik heb misdreeven, 'k beken het, don Louys, dat ik met leuge en schyn Haar heb misleid, 't was list, beraamd voor minnepyn, De koning heeft my nooit dat voorgesteld, myn eere, Vergeef my deese schuld, wil, dat ik u waardeere.
Na die belydenis, die uw grootmoedig hert Wel voegd, ben ik gerust, ontslaagen van myn smert.
'k Sie klaar, dat gy de hoon, ons aangedaan, wilt heelen, gy komt myn gramschap zacht door uw verseekring streelen.
Kom af, op dat ik in uw arm neerleggen mag Al myn voorgaande leed, daar ik geen einde aan sag.
Geen vreugd kan immer so de droeve seeman smaaken Als hy, door storm geschokt, en vreesende te raaken, op bank of klip, verheugd, de donderbuijen siet Afwyken, en stil weer aankoomen in t verschiet, Dat hem met labbre koelt den lang verwachte haaven, Doet krygen in t gesicht, t lot dankend voor die gaaven.
Als nu myn siel gevoeld, nu 'k alles sie hersteld.
LOUYS, CAREL, PEDRO.
Ach, dat ik u omhels, de vreugd myn hert bekneld.
En gy don Jan in schyn, die door uw moedigheeden Myn achting waardig syt, uw adelyke seeden Verdienen, dat ik u een broederliefde toon.
'k waardeer die vrindschap, my so minsaam aangeboon.
Gy kunt verseekert syn, dat altoos myn gedachten Geneigd syn, om u weer met vrindschap op te wachten.
VIER. deontrouwevoedster.
LEONOOR, IRENE, iouys, carel, pedro.
'k val voor uwe knien, te groot syn myn misdaan, als dat ik anderwerf genade kan ontfaan, 'k heb teegens uw bevel, so streng aan my gegeeven, met Carels komst verbeurdt, uw achting en myn leeven, Maar 't vaderlyke hert, dat vol ontferming is, Kan wel vergeeven, is 't syn wil, deese ergernis.
De min, verlaaten, ach.
Rys op, myn leonore, Uw traanen syn om sunst, wil u niet meer verstoore, ik sal geen nieuw verwyt voor dit bestaan u doen, de Graaf sal door syn trouw ons hert met vreugde voen.
'k Wil aan 't voorledende niet denken, maar vergeeten.
Ja, 'k sal, alwaarde Heer, haar trouwen.
En wilt weeten.
Dat ik noch beeter sal herstellen al uw leed Als aan uw soon ten echt Rosaura word besteed, myn suster.
Ik ben als opgetoogen De blydschap sluit myn hert, en maakt my traanende oo te groot, Heer, is die gunst, die gy myn soon betoond, Hoe word gy naar waardy geächt, van my beloond, Veel grooter is myn vreugd, als voormaals was myn vreugd.
Dit dubbeld trouwverbond gaat grootlyks my ter hert.
Ik sal al t nodige besorgen, en ga heen, Rosaura sal, so k hoop, myn wil niet teegentreen.
De Vorst, die 'k aanstonds moet myn meening openbaaren, sal my, syn gunsteling, niet hind'ren in dit paaren.
Vaar wel, myn leonoor, uw deugd, die hier braveert Met schoonheid, maakt u waard, dat elk u mind en eert.
Al gaat myn lichaam weg, myn siel blyft om u waaren, tot dat de heilige echt ons altoos doet vergaaren.
Ik sal, o eedle siel, afwachten dat gy keert Nu 't alles gaat naar wensch, en niets ons nu meer deert.
LOUYS, PEDRO.
Ik bid, ontsla my, Heer, myn lust strekt niet tot trouwen, het mocht Rosaura self, maar my wel t meest berouwen het is genoeg, de Graaf bind sich aan Leonoor.
Die hoon is nu hersteld.
LOVYS.
Wel hoe, wat hebt gy voor, soud gy weerbarstig syn, soud gy haar echt versmaaden?
Ja Vader, voor myn eer vind ik die saak geraaden, en die verbintenis was voor my al te straf, ik sal niet veinsen, wat my hier toe oorsaak gaf.
Ik bemin, of liever ik aanbid een meer dan schoone, ik ben verhoord, sy kan alleen met rust my kroone, haar beeltenis, haar min sal nooit in my vergaan, ik haat, ik vloek die geen, die in haar plaats wil staan.
Wat is het vaders ampt, ò Goden, swaar te draagen!
Eerst heeft hy angst en sorg voor haar, die hem dan plaagen, seer selden vind hy, dat syn kind'ren syn geschikt Te volgen syne wil, daar hy op doeldt en mikt.
Maar seg my eens, myn Soon, wie mag die juffer weezen, die gy, so teer bemind, van u so word gepreesen?
Dat weet ik nu nog niet, maar sy heeft my verklaard Haar wedermin, haar naam houd sy voor my gespaard, deontrouwevoedster.
Wyl dat sy van myn stant, geboorte en vierig minnen Verseekerd wilde syn, maar 'k ben gerust van sinnen, Dat haar geflacht en staat voortreffelyk moet syn, so gy my van haar trekt, voorseeker ik verkwyn.
En gy beeld u dan in, die buytensporigheeden In t minnen, dat die my so stellen straks te vreede?
Dat ik verdraagen sou, dat gy weest van de hand Die glorieryke trouw, die Carel u verpand, En die het goed geluk u komt so gunstig bieden?
Moet een bekende hier voor d'onbekende vlieden?
Verwacht dat niet van my, doof uit, doof uit die vlam Die mogelyk onwaard voor u, haar oorspronk nam.
Verdiendt door uw gedrag, t geen u word aangebooden, PEDRO.
Die woorden syn onnut, vergeefs, hier niet van nooden.
'k sal d'onbekende niet verlaaten, neen, myn Heer, niets maakt my van haar los, ja by degoon, ik sw eer Alkreeg ik een Princes.
Swyg seg ik, swyg ontaarde, Uw vaderlyk bevel, acht dat van meerder waarde, k Vind uw standvastigheid ver van de reën verdwaald, en maakt niet, dat gy hier myn gramschap op u haaldt.
Bedenk u, 't is noch tyd, wilt naar uw vader hooren, eer Carel komt, of straf is u van my beschooren.
Myn vader gaat verstoord, en laat my hier alleen, op dat ik overdenk, syn wil, syn woord en reën.
't smert my, als ik denk, hoe dat ik my verwarre Met al myn vrienden, hoe ik vader kom te sarre Door 't weigren van die echt.
Maar ik vertroost my weer, wanneer dat ik herdenk, en tot my selve keer, dat d'onbekende my sal achten en waardeeren.
Als door dit offer, ik meer als gravin haar eere.
Die proef van trouwheid maakt my beter haar bek end.
Waar door myn quynend hert gered word uit elend, ik ga haar soeken, k wil haar daadlyk openbaaren t Besluit myns vaders, dat my innig komt beswaaren.
Maar, mis ik niet, sy komt daar met Dorinde gaan, de droefheid schynt geprent in haar gelaat te staan.
PEDRO, ROSAURA, d'ORINDE.
Wat moet ik van uw staat, myn siels beminde, denken, waar in ik u beschou?
wat kon uw vreugde krenken, dat droef gelaat bestormdt myn teder hert met vrees, Gelaat, dat, door haar straal, my gunst op gunst bewees.
voeltge in u noch niet die buldrende onweers vlaagen, die ons min voorspellen swaare slaagen?
De storm is op syn felst, en rukt ons nu van een, ons liefde legt vertreen, het is met ons gedaan.
ik vrees, voor eeuwig scheyden.
En sal ons van elkaar.
Ja Heer, die slag, die slag is niet wel te vermyden.
Is 't wel moogelyk, verdraagd gy sulk een daad, Die onse min verstoord, waarom op ons so quaad So toornig?
Daar gy kent ons ongeveinst beminnen.
Ik raas van ongeduld, wat sal ik nu beginnen?
Gy veinst naar alle schyn, en steld my op de proef, maar deese proef, myn siel, valt my te wrang, te droef.
Is uwe schroom ook vals, die u het hert komt drukken?
Is 't seeker, dat men u uw minnaar wil ontrukken?
Hangt my dan over t hoofd so streng een geselroe?
Ons ongeluk staat vast, vergeefs is 't wat ik doe.
Myn broeder dringt my aan, dat ik syn woord moet houwen.
Hy heeft aan my verklaard, dat hy my uit wil trouwen.
Wie is die bruidegom, die aan u is verloofd?
Spreek, noem hem my, myn lief, op dat hy word bedroogen door myne woede, van.... roofd.
Myn broeder wilde dit voor my niet oopen leggen, Voor ik dien Edelman ten minsten had gesien.
Sal dan uw broeders wil so straks van u geschien?
En sonder teegenstand?
Sult gy u laaten sleepen Naar t outaar, daar gy word op t felsten aangegreepen, om t offer self te syn?
En keurd gy dat voor goed?
Is dan uw gunst voor my vertreeden met de voet?
Wreed noodlot!
'k heb my niet ontrokken 't wreede woeden Myns vaders gramschap, om my self voor u te hoeden.
Syn dreigen heeft my nooit doen wanklen in myn trouw En 'k heb veracht die vrouw, die hy me opdringen wou, Hoe wel van groot belang en myne min ruim waardig.
En wie mach die toch syn, ik bid u, spreek wat vaardig, PEDRO.
Het was de suster van Graaf Carel.
gy mist Don Pedro, ja gy syt ontwyfelbaar vergist Gy weet niet wat gy segt, t syn mooglyk veynseryen.
Sou dan Rosaura sich met uwe min verblyen?
Ja waarde, t was de Graaf, die aan my bood haar hand.
Is 't spook of tovery, dat gy van uwe kant My, door myn broeder syt versprooken om te minnen.
PE. jitized by Googl.
BL. pedro.
Heb ik Rosaura, goon!
gestreeld in myne sinnen Hoewel onwetende?
Ja Pedro, maar myn hart Klopt slag op slag van vreugd, ik kan niet, so verward Syn myn gedachten, nu geloove dat ik leeve ach!
die ontdekking komt my weeder aamtocht geeven.
'k omhels uw knien, myn siel, ik kus die waarde hand, Die my eerlang sal syn tot trouw, tot onderpand, myn droefheid word in vreugde op 't onvoorsienst herschaapen.
Nu ik gewenschte vrucht van myne min sal raapen.
Weg quelling van t gemoed, die my lang hebt bestreën, Ik laat de blydschap in, k verban uw gruwsaamheeren.
Ach Pedro, lief, myn siel, de spraak is my ontvloogen, maar daar die sprekend swygt, spreekt swygende, myn oogen!
Myn broeder, deese ramp sou grootlyks syn versacht.
Had gy myn Bruidegom genoemd.
'k heb nu veracht Gevloekt, gehaat, die geen, die my de siel verheerde.
AEDRO.
Ik dank den hemel, die dees saak ten besten keerde, des sal so lang ik leef myn min u dienstbaar syn.
So komt na duister wesen een held're sonneschyn.
Maar Pedro, seg my eens, hoe hebt gy Carels sinnen wat deed hem u beminnen?
Gekreege in uw belang.
Ik heb syn leeve en min, onkundig, voorgestaan.
Door Leonoor is hier het grootste werk gedaan.
Myn suster minde hy, hy had haar eer genooten, goten.
Myn woord weerhield myn arm, ligt waar syn bloed verdrukt, maar t eedel hart, dat hy in syne boesem draagdt, Heeft.
Heeft sich, als schuldig in syn driften, aangeklaagd, die vierschaar doemd te streng, die kan men niet weerstreeven.
Des, voor geleede hoon, quam hy syn trouw haar geeven, en socht daar neevens noch aan my een dienst te doen Om door uw trouw die schand noch beeter te vergoen.
Dit echtverbond vervuld myn hert met nieuwe vreugden, Uw suster is hem waard om haar beroemde deugden.
Nu Pedro, 't dunkt my best, om achterdocht te hoën, dat yder sich naar huis in alleryl gaat spoën.
Veinst, dat gy nimmer my gesien hebt van te vooren, 'k sal veinsen, schoon gy weet hoe gy my kost bekooren, als u niet kennende, maar dat ik broeders woord Gehoorsaam volgen sal, gelyk het my behoord.
Vaarwel, tot wedersiens.
Nu ben ik sonder schroomen.
Men opend daar de deur, laat nu myn vader koomen, 'k sal hem gehoorsaam syn.
Wel Pedro, wel, myn soon, hebt gy u self bedacht op 't geen ik had geboon?
(ven, PEDRO.
Ja vader, 'k kan niet meer uw wil, schoon hard, weerstreeken, ik ben geneigd aan u geheel my op te geeven.
'k sal volgen 't geen gy segt Volvoerd wat u gevalt En myn gehoorsaamheid sich aan uw voeten legt.
Wat is het my een vreugd, wat heil is my beschooren, t Gaat alles naar myn sin, daar t alles scheen verlooren.
Maar wat wil hy?
LOUYS, PEDRO, PHILIP.
Myn Heer, graaf Carel send my hier, Om u te brengen dit verseegeld stuk papier.
Hy sal ook daadelyk hier met syn suster koomen.
Laat my het sien, geef hier.
AAN DON LOUYS de cespedes.
De vorst keurdt goed ons echtverbond, hy neemd vermaak en wel gevallen In Pedro, die by sal terstond Doen in syn dieust met ampten brallen.
Afsetsel van de vroomen, wat set uw echt al eer en glans ons stamhuis by.
Gaa, roept myn dochter, dat sy hier verschyn by my.
Graaf Carels deur gaat op, nu sal de trouw sich sluyten En uit bedekte min de grootste heilbron spruyten.
CAREL, ROSAURA, LOUYS, LEONOOR, PEDRO, DORINDE, IRENE, PHILIP.
Toe toe, myn heer, dat ik als Vader u ontmoet.
Laat hier de soon ook toe, dat hy syn plicht voldoet.
Een broederlyke min sal ik steeds voor u toonen.
En ik naar al myn macht u met myn gunst bekroonen.
Rosaura belg sich niet aan d'ongelyke stand, die deontrouwevoedster.
Die ons door trouw vereend, en strengeld hand aan hand.
CAREL teegens Rosaura.
Myn suster, kan sich nu uw min en liefde strekken Tot deesen Edelman, om met hem te voltrekken Dees myn beloofde trou, uw staat verscheeld wel veel, syn moed en inborst sal vergoeden dat verscheel.
Die achting, die ik u heb altoos toegedraagen, Wil niet, dat ik my sal, om deese keur, beklaagen, wanneer een broeder spreekt, die ik so teer bemin, Volg ik hem blindeling, bevryd van teegensin, Wel weetend, dat syn oog so keurig is in t kiesen, Dat hy my nimmer sal t geringste doen verliesen, ben ik wel te vreën, en stem, dat gy besloot.
En, op 't hoogst myn vreugd verdreven, dat woord voldoet my LOUYS.
Wat schooner daglicht kan voor 't oog eens vaders schyven, als dat hy schielyk siet die neevelen verdwynen, die hem sodonker, naar, en yssyk, dreigden 't hoofd Te quetsen, en syn vreugd, te hebben uitgedoofd.
Nu word ik weeder jong, nu word ik als herbooren, nu kan dees dubble trouw my wonderlyk bekooren, Waar door myn luister klimt, en de geleede hoon Veel meer vergoeding word so minsaam aangeboon Als ik wel had gedacht, of ooit had durven hoopen.
Myn hart, myn huis, myn goed, 't staat alles voor u oogen, kom, eedelmoedig Heer, ontfang van deese hand.
Myn dochter Leonoor, strik haar door hymens band, sy is uw dienares, en sal altoos betoonen, hoe sy standvaste min in t suivre hert moet kroonen.
K ontfang haar, wel verheugd.
Ach, nu is al myn leedt Vervloogen, myn geluk is grooter als ik weet.
CA BLYSPEL.
71 CAREL.
Rosaura staa my toe, dat ik u op mag draagen Aan Pedro, uwe trou sal hem op t hoogst behaagen.
Daar, Pedro, waarde vriend, die door uw manne moed, myn achting waardig syt, uw oud en adlyk bloed Speeld door uw adren heen.
Heb dank... myn sielsbeminde Waar in volmaakt de min en schoonheid is te vinden, Ik sal altoos doen sien door myn geneegenheid, u, nimmer, weermin dienst noch achting word ontseit, neen, neen, myn needrigheid, uw grootheid opgewoogen. Sal staan in eevenwicht, vind ik my niet bedroogen.
Myn Pedro, die myn siel nu aan uw siele hecht, myn min blyft by u, tot de dood my neederlegt.
Kom, laat ons binnen gaan en 't ovrige volbrengen, dees dag vereischt veel vreugd.
Maar wild eerst gehengen, dat trouwbelooning krygt, dat ontrou straffe draagd, die met de mom van deugd de suiverheid belaagdt.
Kom, Phlip, wiens trouw ik heb genoeg beproefdt voor deesen, ik wil, dat, met dees beurs, gy sult gedachtig weesen Aan dees gewenschte dag.
IHILIP.
U dankend, wensch ik, Heer, dat op dees dubbele Echt daal heil en seegen neender.
Dat uw Gravinnetje noch lang by u mag leeven, en dat het Graave kroost rondtom u voeten sweeve.
CAREL tegens Irene.
Maar gy, verbasterd mensch, die u niet hebt ontsien, om t goudgenot, dat ik so heuglyk u quam bien, Uw waarde voedsterkind, besteed aan uwe sorgen.
Te raaden aan t vergif, bestreeken en verborgen Door schynschoon, daar haar deugd te kuis, en t eel stond pal.
Sy sloeg uw listen af, wel vreesend voor haar val.
Maar uwe tovertaal, uw eereloose vonden Vermeesterden haar hert, gy sloegt haar felle wonden, als de eerbaarheid verschopt, bedurven, sy alleen Ten doel stond en genå van edelmoedigheen.
't is waar, ik heb haar eer hersteld, haar aangenoomen, Maar dat is door uw konst, uw toedoen, niet gekoomen.
Myn eer sprak t vonnis uit ter vierschaar van myn hert.
Myn wil is, dat me u straft, dat ge opgeslooten wert.
Ach Heer, ik bid geenen.
Berouw komt veel te spaade, gy sult het doelwit syn van al myn ongenade.
O Monasterium van Arrepentidas!
Wat komt gy wonder hier en elders al te pas.
Een plaats, daarmen de Vrouwen van quaad leeven op sint.
D by Google.
De c. VrysterMARKt, kluchtspel.
Onder de Zinspreuk SUUM CUIQUEVITIUM EST.
T' amsteldam, by JOHANNES OOSTERWYk en HENDRIK VANDE GAETE, bockverkoopers, 17 ie juzed by AAN DEN LEEZE R. het Kluchtspél ons door iemand ter hand gesteld zynde, heeft verscheidene Liefhebberen zo behaaagd, dat wy het zelve op hun aanraaden in het licht brengen te meer om dat het op den Schouwburg in 's Graavenhaage met toejuiching veeler aanschouweren ten Tooneele gevoerd, en kunstig gespeeld is.
Wy twyffelen niet of sommigen zullen dit stukje veroordeelen.
Want zulks is nu io in de gewoonte geraakt, of liever, t is zulken aangeërst gebrek in veelen, dat het hen onmoogelyk schynt iets voor goed te keuren, dat niet van hen of hunne vrienden voortkomt hier van hebben wy niet lang geleeden, in den Schouwburg zynde, een staaltje gehoord, aldaar wierd te dier tyd een destig treurspel vertoond, het welk naar het Frans gevolgd is, door eenen beroemden Dichter, nu al na de eeuwigheid vertrokken, twee lieve hebbers raakten na het eindigen van het Spel by malkander, waar van de eene, die zyn werk maakt, om alle vaerzen te vitten, aan den ander, die wat aan t bedaaren is, vroeg wat hem van het Spel dacht, daar hy dus op antwoordde.
het past my niet dit Treurspel te pryzen, want de Dichter was in dien tyd, als by dit maakte, een vyand van ons Kunstgenootschap.
Een aardig antwoord waarlyk dewyl hy scheen te kennen te geeven, dat hy niets als het werk zyn vrienden wilde pryzen, nochtans preus hy daar door het stuk, en den vraager wierd teffons niet weinig op zyn zeer getast.
Dat de onbehoorlyke vitteryen, geen kleene oorzaak van het verval der Dichtkunst zyn, leert men door eervaarendheid.
heid want veele braave geesten worden daar van af geschrikt, om dat een spél of gedicht dat vol geestige vindingen zy, om den eenen of den anderen beuzeling van die luiden word veracht, daar zy zelfs onder tusschen niets konnen voor den dag brengen als een party regels welken geene zaaken behelzen, die aanmerkens waardig zyn deeze schreeuwen als zy een nieuw Spél zien uitkoomen, al weer een Prullevaar, een Rymelaar!
een taalbederver!
Foei, is dat taal?
is dat spelling?
zal men die watjekal op het tooneel brengen?
't is om den Schouwburg in den grond te helpen, en krygt zodanigen stuk, te gens hunne verwachting, toeloop, straks troosten zy zich met deeze hunne guldene spreuken, het gemeen volk wil liever prullen als braave stukken zien.
Wy schryven voor de kenners, wy hebben liever de goedkenning van drie of vier kunstkenners, als van eenen grooten hoop gemeen volk, dat zulks de waarheid zy, is by ons vry twyffelagtig.
Want wie wil niet graag van yder gepreezen zyn?
Dat het haatelyk vitten zo wel schadelyk voor het Tooneel als de Dichtkunst is, kan men licht beminnen, want de onkundige hoorende iets verachten, van iemant, wiens oordeel zy voor een orakel houden, zingen, in plaats van onderzoeken, den zelfden toon, en verspreiden dit zaad vast overal, ten nadeele van den Schouwburg, die daar door, van aanschouweren meenigmaal ontbloot blyst.
Evenwel moet gy niet denken, Leezer, dat wy alle Tooneelstukken voor goed keuren, welken wy in het licht zien komen, en vertoonen geensins, wy weeten wel dat een zuivere taal het sieraad der Dichtkunst is, maar evenwel is zy de Dichtkunst zelf niet, wy geeven alleen te kennen, dat wy liever een misslag in de taal willen over het hoofd zien, als in de vinding, en die zyne vindingen met een zuivere taal en goede schikking kan uitbeelden.
beelden, achten wy voor een groot Dichter.
Indien de Lief hebbers de nyd aan een zyde stelden, en in plaats van malkanders werken te verachten, de fouten uit liefde aanweezen, men zoude de Nederduitsche Dichtkunst wel haast in grooter achting zien, die nu by de onverstandige veracht, en door een deel Schaapshoofden misbruikt wordt, al wie nu een party woorden op de maat weet aan malkanderen te rymen, wil met kracht en geweld voor eenen Dichter aangezien weezen, al zou 'er den berg Parnassus van daveren, deeze oordeest aanstonds aangeblaazen door den wind van zyne verwaandheid, over de werken van de grootste mannen, aldus word Apollo door Marsias, in plaats van Marsias door Apollo, elendig gemarteld, op dit slag van rymers passen wy dit vaersje.
't Onkundig volkje houd poëten Voor zotten, hoofden dol van waan, maar wilt gy d'oorzaak daar van weeten?
't Ziet gekken voor poëten aan.
Zyt gy van dit slach van gekken, leezer?
verander dan, indien gy uwe achting lief hebt, zyt gy verstandig?