floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Ten is geen nieuwigheit, dat een leelijke Vrou Een brave Jongelingh krijght, en dat een slechte Minnaar, Wel van een schoone Vrou kan werden overwinnaar, Als hy met overvloet van diensten aan haar toont, Dat in zijn heus gemoet, oprechte trouheit woont.
’t Is zo Mevrou, hoewel ik zeker moet bekennen, Dat in dat stuk de Mans heel te beklagen bennen, Om dat de schoonigheit een Vrou begeerlijk maakt, ’k Geloof het Huwelijk van Venus, die zin raakt, Om dat de Donder Godt haar met Vulkaan gingh paren, En wou de leelijkheit en schoonheit evennaren, In spijt van Godt Apol, ’t geen Venus dapper hoont, Waarom dat zy en Mars Vulkaan met hoorens kroont.
Ik wenste wel dat ik nu Fred’rik eens mocht spreken, Nu my zijn zotte Min is al te veel gebleken.
Fred’rikus komt eens hier.
Wat wil zijn Majesteit?
’k Heb aan Constantia in stilte hier gezeit, Dat gy my hebt getoont u lief en uitverkoren.
Dan hebt gy ook Mevrou haar schoonheit laten horen.
’t Geeft my geen wonder, gy op zulken lelijkheit Verlieft bent, en daar op zo vast u zin geleit, Door dien zy meestendeel zijn kluchtigh en verstandigh, Maar op een dwaze Vrou, dat is voor u te schandigh; My dunkt het kan niet zijn, gy zijt te wijs daar toe: Is dit u eerste Min, loopt gy u daarom moê?
Is dit u kloek vernuft?
is dit u kloekheit aardigh?
Ik acht van nu of aan u mijn gezicht niet waardigh.
En denkt niet dat gy my hier in beschuldight wis, Om dat de liefde in my zulken nieuheit is: Zoo docht my zonder keur, datmen most alle Vrouwen Wel waardigh achten, en voor ons beminde houwen; Want zoo de leelikheit altijt met haars gelijk Gingh paaren, zoo zou haast het heele weerelts rijk, Tot zulken leelikheit in korten tijt zoo komen, Datmen die niet zou zien, of men zouder voor schromen: Dus is het redelijk, datmen een mengel maakt, Met leelijke en schoon, als dat te zamen raakt, Zal ’t al te leelijk noch niet al te schoon dan wezen.
’t Is wel gezeit.
’t Is niet, wat reden zou voor dezen D’al teelende natuur, daar toe hebben geprest.
Dat zy de swarte Moor, zoo veer van ons gewest In Etiopien zou hebben afgescheiden.
Daarom zoo zietmen, dat de meng’lingh van die beiden In korten tijt, het swart in wit verand’ren doet.
Ik krijgh barmhertigheit met uwe tegenspoet; Ik zal aan u daar voor een Juffer by doen wonen, Die gy wel zonder schroom mooght aan den Keizer tonen.
Bewaart die vry voor een gelukkiger dan ik: Mits ik voor schone Vrous gekregen heb de schrik, Om datze zijn te trots, hooghmoedigh en lichtvaardigh.
Een leelijke heeft iets dat haar maakt minnens waardigh; Wy zijn verzeekert ook, dat wie haar spreekt of ziet, Haar niet beminnen zal, als ’t schoone wel geschiet: Ik wil mijn leelijke daarom steets by gaan wonen, Zy zal door dag’lijks zien, haar schoon voor mijn vertoonen.
Wat een hooghmoedigheit mijn Vorst, ik bid gebiet, Dat hy dees plaats en ook dees straat terstont uitvliet.
Gaat heen Fred’rikus, ’t is my leet dat zy in tooren Dus brant, en van u, hier geen spreeken meer wil hooren.
Nu gy het my gebiet, zal ik gehoorzaam zijn, En gaan.
Bellardo, za kom ras en volleght mijn.
wat ken ik anders zeggen: Als dat mijn hoon in my weêr nieuwe smert komt leggen.
Ik vrees dat ’s Vorsten gunst op u gevaar nu loopt.
Ik niet; mijn ongeval moet wezen opgehoopt.
’t Is zeeker wie ’t ook is, hoe wijs en wel belezen; Of daar is eene fout die hem besmet doet wezen.
Keiz.
Wanneer een wijs vernuft een misslagh maar begaat, Gaat hy de dwaaze verr’ te boven.
’t Is al laat, My dunkt ik hoor gerucht.
Mijn Vorst ’t is tijt van scheiden.
Vaart wel Mevrou, de Gôôn willen u steets geleiden.
Ik ga, om dat ik niet de nacht verlange ken.
Verschoont doch mijn vertrek.
Constantia binnen.
Mevrou ’k u dienaar ben.
Wat zeght gy goets Rudolf?
Dat voor de wel-beminden De tijt niet langh en valt, ’k meen gy geen smert kost vinden, In ’t by-zijn van Mevrou?
’t Is zo, komt laat ons gaan: Mits ik niet gaare wou, dat my hier een zagh staan.
Altemaal binnen.
Bellardo, ach!
de pijn die doet mijn sterven.
De doot zal wis mijn Heer, u levens draat afkerven.
Zo gy aan uwe pijn, zo veele plaats noch geeft.
ik en ken niet meer, het leven my begeeft.
Wilt gy den Keizer door dit woên tot vyant maken?
Of hy my mint of haat dat kan my weinig raken, Nu ik doch sterven moet, en hebt ghy niet gehoort Met wat een wreede straf, dat zy my heeft gemoort?
Mijn Heer gy hebt aan haar daar oorzaak toe gegeven, Met uwe valsche Min, die gy zo fraay na ’t leven Hebt afgebeelt, dat zy daar in bedroogen is.
Twee dingen zijnder, die dat voorbeelt maken wis: Het eerst is om de Vorst oprecht te doen gevoelen Met dezen valsche Min; dat niet mijn zinne doelen Na zijn Constantia: maar op een and’re maagt.
Het tweede dat die geen die nu mijn hert zoo plaagt; Daaruit verstaan zou, dat ik als GEHEIMEN MINNAAR Mijn liefde veinsde, voor dien groote overwinnaar Van ’t Duits, en ’t Roomsche Rijk: maar wie had ooit gedocht, Dat hy mijn dwaaze Min, zou hebben uit gebrocht, En alles haar ondekt; ik wens dat ik mocht weten, Een middel waar door ik haar mocht geheel vergeten.
Mijn Heer geef u tot rust, na zo veel groote pijn.
’t ls eeuwigh nacht voor die zo ongelukkigh zijn: Ten is niet mogelijk dat zy ook licht ontfangen; Om dat zy niet en zien, waar na dat zy verlangen.
Een Paadje uit.
Paadj.
DE nieuwe Schildt-knaap van Constantia; mijn Heer Verzoekt verlof om u te spreeken.
Neen ik sweer, Dat ik van haar gezin of vrinde niet wil hooren; Om dat ik in haar komst, mijn onluk spelt te vooren.
Nochtans hy is hier al.
Ergasto uit.
’t VErlof is niet van nood’: Het heugt my noch, dat gy wel aars u gunst my bood’: Maar zint dat gy u Min, tot mijn Madam gingh staken; Zie ik u van haar volk gans geen meer werrek maken: Daar ik u van te voor, des Hertooghs Haaze-wint Wel heb zien streelen: ja ’t was al van u bemint, Wat in haar Huis maar was; en nu mijn spraak te weig’ren Dat ken ik niet verstaan, ’k wil uyt mijn vel schier steig’ren.
Ik brengh u hier een Brief, daar gy wel eertijdts zoudt Die loon hebben betaelt; met groote stikke Goudt.
Langh my, zy zal van my haar Brieven weer begeeren, Erg.
Wel wilt gy voor mijn moeit, mijn handen nu niet smeeren?
Wel wat ik hier beoogh, Bellardo komt hier by.
Men zeide in ons Dorp; Ergasto wanneer gy Ten Hoof gaat, sullen u de Jonckers rijk doen leven; Zy worden wel Zee-ziek, maar niet tot overgeven.
Bellardo leest het opschrift van de Brief.
Aan de Minnaar van de alderleelijkste Juffer in de verloore zinne-straat: in ’t verkeert verstant.
Wat of dit wezen zal?
Waar toe mach dit geschiên?
Frederik leest de Brief.
NU gy u verkeert verstant om sulken schoone leelijkheit verlooren hebt; zo ken ik geen beter wraak, strekkende tot herstellingh van u zinnen vinden, als mijn leelikke schoonheit van deze nacht te Offeren aan den Keyser.
HOe aan de Vorst?
of ik al wel mach zien?
kom hier gy Schelm, en oorzaak mijns bederven, Ik zal ’t u loonen, gy zult van mijn handen sterven.
* Het is mijn schult niet Heer; ik most mijn bootschap doen.
Beneemt hem ’t leven.
bedaart, wilt zo niet woên.
Ey lieve hout hem vast, of ik werd zo gesmeten.
Wat schult heeft dezen Man?
hy doet dat zy hem heten.
Ik wens die my van ’t Dorp, tot hier toe heeft gevoert; Dat hem op zulken wijs, de keel wierd’ toe gesnoert.
’k Vrees datze noch van my een Judas zullen maken.
Een Minnaar van de alderleelijkste; wat zaken Doen u zo spreeken?
nu wel hoe Constantia, Zijt gy dan leelijk?
of meent gy mijn zinnen na Een ander traghten?
gy zijt mijn uitverkooren, Geen and’re Min op aardt zal mijne liefde smooren, Die ik u schoonheit draagh; gy hebt tot zegenpraal, Uws schoonheit my geboeit, veel vaster als met Staal, Oft Yser een Tiran een arme slaaf ken sluiten.
Hoe komt gy dan op my zo hart u wreetheit uiten?
Ik bid mijn Heer bedaart.
Die ongelukkigh leeft, Daar is ’t niet noodigh voor, dat hy een ziele heeft: Want die een ziel heeft, leeft en spreekt met goet gevoelen; Zo ik geen ziel en hadt, zo zou in my niet woelen, De zorg dat zy te nacht haar overgeven zal.
toeft Constantia, brenght my zo niet ten val.
Zijn Harzens zijn beroert.
O brief!
zo ik scheure; Het zelve wensch ik dat u Vrou ook zal gebeure.
Begeert u dan tot klagt, ô wel beplante aardt; Dat nu de Roos verbleekt, die u eerst maakte waardt.
Begeeft tot klachten u, ô Hemel!
dat d’ Auroore, Die gy zo zeer bemint, in Nevels komt te smoore; En vliet niet zoete Beek, midts al u Kristalijn, In zoute tranen van mijn leet verandert zijn.
wat ken de tijdt een groot verand’re geven: Dat ik leef zonder ziel, gy zonder my kent leven; Daar eerst u levens kracht bestont in my te zien.
Wat raat is hier nu toe, ’t verstandt is op de biên?
mijn Constantia die ik zo zeer beminne, Vergeet gy zo mijn Trou, wat gaat gy doch beginne: Dat gy die u zo mint, zo ongelukkigh maakt.
Gaat heen eer hy u ziet, en weer aan ’t raaze raakt.
Ik ga, en zal Mevrou het zo wel uyt gaan leggen, Dat zy altijdt aan hem niet meer veel quaat zal zeggen.
Ergasto binnen.
De Keizer, Alexander, Rudolfus, en Arnoldus uyt.
WAt’s dit?
Wie vraaght my dat?
Zijt gy dat Frederik?
ik ben niet half een tiende van een snick, Ik weet niet watter is, noch watter ook geweest is; Of ik noch leven heb, dan of mijn Lijf een Geest is.
ik ben al doodt, mijn mondt heeft al geproeft Van Letes domme stroom.
Hoe ik ben noch bedroeft!
Ken die dan droevigh zijn, die heeft dat nat gedronkken?
want die dat drinkt, die leit zo diep verzonkken In de vergetelheit: Ik voel te zeer mijn hoon; En door die hoon geparst, wil ik mijn hoonder doôn: Maar als ik dan bezie zijn over vroome daden, Zo ben ik zeer met hem, en met mijn zelfs beladen; Om dat hy van mijn hoon, noch gansch geen kontschap heeft: Zo leef ik dan gehoont, en mijnen hoonder leeft.
Hoe ken mijn Lichaam dan noch zonder Ziel zigh roeren?
Want doe ik zoght mijn Ziel om die tot u te voeren; Zo zagh ik, zy van zelfs tot u gevloden was.
Verwondert u des niet, dat zy zo haastigh ras, By u haar woonplaats neemt; de reden zult gy voelen, Wanneer gy dezen nacht, u Minne brandt zult koelen: Gy zult dan weten wie is oorzaak van mijn noodt: En vraaght my niet na zulks, ik ben op heden doodt, En die gesturven is ken niet tot antwoordt zeggen: Maar zo gy het begrijpt, zo wilt het zelfs uit leggen.
U met een wijs vernuft, in zulken tegenspoet Te geven antwoordt, dat was voor u pijn niet goet.
U leet, ô waarde vriendt, die doet my zulke smerte, Om u volmaakte deught, dat zy my raakt aan ’t herte.
Zeght my Bellardo, hoe dat komt dit ongeluk, Dat hy zijn zinnen mist, Helaas!
wat grooter druk?
Ik meen, ô Vorst?
dat hy door al te hevigh Minnen, Geschiet door uwe last, verloren heeft zijn zinnen: Om dat ik zeeker loof, dat hem Fenise heeft Yets in gegeven, dat hem nu dees smerte geeft: Midts dat de leelikke, de Mans zoeken te dwingen Tot Min door Tovery, of diergelijke dingen.
Ik wil dat men haar sluit, en wel te deegh bewaar, Bell.
Ik weet noch yets bemerkt.
De zaak die leit te klaar, Nu dat zy Frederik zijn zinnen heeft genomen, Zal ik op haar tot wraak een wreede straf doen komen.
Den Hertoogh, Sempronius, Constantia, Sabina, ende Ergasto uit.
NA zulken ongeluk is ’t best dat ik besluit, Om al deez’ veinzery oprecht te spreken uit.
Ik kom ô groote Vorst!
door kracht van u geboden, Waar meê gy door u gonst ons gisteren deed noden: En kom tot dankbaarheit voor veel genoote deught, U danken: Maar ik bid, ô Vorst!
volmaakt die vreught, En wilt de Huw’lijks-bant met Haar, en Fred’rik sluiten.
Hout op en vaart niet voort.
Wat reden komt gy uiten?
Nu zulken ongeluk mijn hert beweegt tot rou?
Wat ongeluk mijn Vorst?
Dat een ondankb’re Vrou, Die ik tot wraak van hem, zal laten wreed’lijk dooden,* Zijn zinnen heeft berooft, door al te oversnooden, En vuile Toovery!
dat hare schult maakt wis. Const.
Die d’oorzaak is van al, niet zo ondankbaar is.
Weet gy dan wieze is ?
Wilt my haar naam beschaffen; Want ik heb lust haar daat met groote straf te straffen.
De Wetten van dit Rijk, en ook van ’t heele Lant, Die doemen die ter doodt, die een beneemt ’t verstant.
Wilt dan u wraak op my de volle toom vry geven, Mits ik de oorzaak ben; ik heb een brief geschreven Tot straf zijns jalouzy, waar in ik weten liet, Dat ik my deze nacht, tot meerd’ring zijns verdriet Wou Off’ren aan de Vorst, door een geveinsde loogen, Die hy voor waarheit nam, en heeft hem zo bedroogen.
Is ’t alles maar geveinst ?
Hou op, en vaart niet voort, Mits dat mijn reden komt ter plaatse daarse hoort, Die my ontvloden was, wilt na mijn klachte luist’ren.
O wijtberoemde Vorst!
die ik lang ging verduist’ren.
’t Is al drie jaar gele’en, dat mijn genegentheit, Op Vrou Constantia, haar grontvest heeft geleit.
Dies ik door trouwe min, haar hert tot mywaarts neighde, En was het niet geweest dat d’Oorelogh ons dreighde, Met groote moei’likheit, ’k had aan u langh verzocht, Of ik in d’Echten staat, met haar mocht zijn verknocht.
Dat heeft het my belet, maar zint gy hebt gaan jagen, Ontrent des Hertooghs Huis, en doe u oogen zagen, Dat overschoone beelt, ’t geen u bewoogh tot Min, Heb ik mijn min geveinst, om dat ik zagh u zin Tot haar genegen was gy pord’ my om te toonen, Aan u, die ik bemin; ik gingh haar naam verschoonen, Uit vrees uw’s grooten haat, en heb daar voor gestelt, Mevrou Fenize, en geveinst in het gewelt, En min te zijn verwert van zulke overschoonen.
Op zulke voorwaart, dat gy uwe hulp zout toonen.
Wanneer dat ik door min wert van verstant berooft, ’t Geen gy my die tijt swoer by u Gelauwert Hooft.
Nu bid ik groote Vorst!
wilt u beloften houwen; En gunt voor al mijn smert, dat ik met haar mach Trouwen.
Zo gun den Hemel u, dat gy beheerscher zijt Van ’t gansche Werelds ront; dat ook tot alle tijt U Zaat beheerschen mach; dat ook u Wapens pralen, In ’t uiterste gewest, daar geene Zonne-stralen, Haar schijnzel geven, en het Keiserlik Banier, Daar af waayt van ’t geberght’, met eenen lossen swier.
’k Geloof niet dat gy noch u zinnen hebt gevonden, Om dat gy zeght dat ik aan u noch ben verbonden Met mijn beloften, daar in hebt gy misverstant.
Toen ik u gaf mijn woort om bieden u de hant: Dat was dat gy voor u zout zoeken eenen schoonen.
’t Geen gy my doe beloofd’, en hebt my komen toonen Mevrou Fenize, en zo gy haar trouheit sweert, Zo zal ik mijn beloft’ voldoen op u begeert’.
Want gy hebt my gezeit dat gy eerst minnen zoude, Nu dat gy hebt geveinst, ken ik mijn woort niet houde.
Met groote reede draagh ik nu de naam van dol, Om dat mijn zinnen doe geweest zijn op de hol; Doe ik u meningh niet doorgront heb, maar de reden, Dat ik mijn veinsd’ verlieft op zo veel lelikheden, Die in Fenize zijn, was om Mevrou bevrijt Voor achterdocht te zijn en dootze minne-nijt: En om zijn Majesteit niet eens te laten weten, Dat ik die zo bemin die u hert heeft bezeten, Met zulken groote lieft: nu mijn onwetentheit, U woort niet heeft verstaan; die zaak dan klaarlijk leit, Dat u beloft’ aan my, geheelijk blijft ontslagen.
Dus bid ik dan verlof om tot mijn ent te klagen: Dat ik na Napels dan van hier vertrekken mach; En leven daar vol smert tot aan mijn laatste dagh!
Staat op, en luistert toe: ’t zou mijn beroemde leven Tot zulken eer niet zijn, indien ik had gegeven Aan u Constantie, tot voldoeningh van mijn woort.
Nu ik ontslagen ben, en gy in wan-hoop smoort; Wil ik uit lout’re gonst mijn zelven overwinne.
Vat aan ik schenkze u tot loon van trouwe minne.
Dat in langhduur’ge Vreê, u Rijk gestadigh bloeit.
Dat uwe Heerlijkheit, tot aan de Sterren groeit.
Gy schijnt door deze daat, ons alle deught te leeren.
Ik zie gy door dees daat, ook mijn geslacht wilt eeren.
Die geene die zich zelfs wel overwinnen kan: Verdient de Zegen-praal van een gelukkigh Man.
Dat nooit geen tegenspoet, u kloeke moet verander.
Leef langh, beroemde Vorst, en tweeden Alexander.
KLUCHT van de KOECK- VREYER Docet & Recreat.
Tot AMSTERDAM,              Tot beteringhe der Misdruck 1659.
Pieter, een Coopman.
Sara, sijn Huysvrou.
Jannetje, Elsje, } heure Dienst-boden.
Minnesiecke Thysje, de Koeck-Vreyer.
Maey, ’t Koeck-kraem Wyf.
KLUCHTVan deKOECK-VREYER.
IE mocht ’er wat afscheyen: Ick heb al een uyr langh gereet geweest, en ghy hebt noch je schoenen niet aen.
Ick sou wel onpatientigh worden; het trantelen heen en weer, verveelt my al; en ick kan het futselen niet langer aensien.
De vrouwen, voornamentlijck mijn wijf, hebben verbruyt veel schickens aen het gat; of sy iemandt laten wachten, daer kreunen sy sich niet aen; alles moet eerst in ordre zijn.
Het scheynt, deur den banck, dat mijn wijf sich inbeelt, dat se eer in leydt, met altijt, de leste te zijn; en ick kan niet sien, dat sy een hayr netter, als andre wijven, uytkomt.
Soo se niet datelijck komt, soo magh ick mijn beste mantel wel afleggen: alsoo het weer, te seer ongestadigh op dese tijt, ons dreyght met regen.
Ick sie, dat ’er al veele heure storm-mantels oock om hebben gedaen.
Jannetje.
Pieter, Jannetje.
Jannetje, gaet, krijght mijn oude mantel; en seght tegen Juffrou, datse voort komt.
Sinjeur, onse Juffrou is gereet; se is maer eens achter gegaen.
houwt jou mantel aen.
Het sal wel moy weer blijven, soo langh, tot datje over bent.
Daer komt Juffrou al.
Pieter, Jannetje, Sara.
Wijf, hoe suckelje soo verdrietigh langh?
wy kunnen noch in moy weer gaen, soo je voort wilt; het is oock al hoogh tijt; daer slaet de klock een uyren; op Sondagh gaet men vroeger eeten; set toch jou kaper op; en laet ick het u niet meer seggen.
Liefste, wie sal ’er al te gast zijn, meer als wy?
Eenige van sijn bloedtvrienden, en geen andere sullen ’er zijn.
Ken ickse oock?
Ick weet het niet; daer zijn Walen onder: Guilliam Porké, de Soon van Jaecq Grand Porké, met sijn wijf Mary de bonne Chiere; en Jean Foutré le jeusne, een dochters zoon van Piere est Oblié, met sijn wijf Cuttalijn touts jours; en andere.
Ay, laet mijn t’huys blijven?
ick kan met dat volck niet omgaen.
Neen, ghy kunt wel; de vrouwen spreecken goedt Duyts; ghy hebt met de mannen niet te doen.
Jannetje, komt ons t’avondt, kort na ’t uytgaen van de Kerck, met de Lanteern halen!
Sinjeur, waer gaje te gast?
Tot Monsieur Charles de Lickjou, wonende achter de Warmoesstraet, in Coppertjes Maendagh.
Dat versta ick niet; Sinjeur, wat is’t?
wat hanght ’er uyt?
Dat is, in ’t Hieltjen van ’t Hammetjen.
Het is wel.
Juffrou, mach ick wel eens uytgaen?
mijn Nicht heeft mijn laten weten, dat sy mijn wat te seggen heeft.
Ja: alsje uytgaet, soo moet Elsje t’huys blijven; en soo magh die margen gaen.
Hoorje wel?
komt niet later, als ten seven uyren, met de Lanteern.
Goeden dagh Sinjeur en Juffrou.
Za, lustigh, helder op, mijn hartje; fris op nu maeghdelijn; de beste noppen metter vaert, aengeschoten.
Pieter, Sara.
Komt toch voort, wijf!
Ick meende, dat ick de meyt daer noch, buyten de deur, hoorde.
Treet wat an, de Wael is een kluchtigen grieck, hy sou wel gaen aensitten; en laten de gasten in’t koude overschot bijten.
Daer sullen oock eenige fijne, en scheijn-heylige, onder lopen; die willen somtijts, wel vroegh scheyden, doch eer niet, voor datse haer competentie hebben, want, se meugen’t soo wel, als ick, en mijns gelijcken, of als de beste smulpapen, en veegers, en daerom, soeckense altijt vroegh aen den back, en vroegh by den klaren te zijn.
Monsieur de Licknou, is ’t soo, of is’t Lickjou?
Ja, Lickjou.
Nodicht altemets eens, gasten; hy moet al wel weten te winnen?
Ja, hy heeft sijn Schaepjens op’t drooge.
Wy hebben in Companje, laest, wat ghedaen; en aen twee pertijen, elck wel vijfmael twee hondert, een duysent, guldens gewonnen.
Man, mach ick het geloven?
Jaje, Vrou, ick sal jou niet te voren liegen.
Als men soo veel wint, soo moet al een overgroot Capitael besteet zijn geweest.
Waer kreeghje dat geldt, tot den inkoop?
ons Houlijcx goedt kon soo verre niet rijcken; en de Wael hadt soo veel niet by te leggen.
Durfde ghy alles, en meer daer toe, aen een perty, risicqueren?
Wyf, ghy verstaet het u niet.
Wy namen geldt op intrest, en op wissel, soo veel, als wij krijgen konden.
Daer moet in dese tijdt, soo grof, en soo veel, gewaeght worden, sal men winnen; en het moet altemets, eens, staen, om Keuninck of Keutel te zijn.
Luckt het wel, soo is men in korten rijck; slaecht het qualijck, soo moet men ’t op een ander manier, weer soecken; en wilt dan oock niet lucken, soo accoordeert men licht; en een accoort geeft noch al winst.
Sijt maer gerust, ick sal wel voorts sorgh draghen, dat wy geen gebreck hebben, al komt ons wat over.
De wacht is mijn bevolen, en u de Huys-houdingh.
Ick hoor wel, het gaet, na jou oordeel, vrouwen verstant te boven.
Man, je hebt goedt seggen, nou ’t u soo geluckt is, maer ghy seyde my lestent, van onse buerman, dat die soo wijt en sijt handelt, en soo groote dinghen doet.
Hoe sal ’t met hem aflopen?
Ick vrees, sijnent wegen.
Hy heeft sich te verre laten inwickelen; hy beleent vast al sijn nieuwe partijen; neemt soo veel gelts op, als sijn Crediet berijcken kan; en verkoopt alles anders, wat hy met fatsoen, al is ’t wat onder de merct, weet quijt te worden, om sich te redden.
De verbruyde Makelaers hebben een duyvelsche pratijcq opghebracht; se houden, elck op heur saisoen, twee maenten langh, oock langer, alle avonden, Comparitien, daer sy alle man nodigen en versoecken; wacker opschaffen, en ’t gaerne betalen; en onder het glaesjen, hebbense haer volck dan, waer mede sy sluyten of maecken loose partijen, tot datse tot haer wit zijn ghekomen, en eenige in’t net hebben; daer na trecken sy af heure loose parteijen; en deelen de Makelaers met soodanige, fijne meesters, in de winst van d’andere, boven haer Courtage: ja, gecken dan noch, met die, die sy bedroghen, en de beurs ontlicht hebben.
Onder dese is onse buerman mede.
En noch zijn’er arger als hy, ingewickelt, waer van eenige, na den roep gaet, sullen moeten haer met het wint placcaet behelpen, of na Vianen verreysen.
Wat meugen de luy beginnen?
Man, waer houden se dese Comparitien?
Haer vergader plaetsen zijn, eerst, D’actionisten in Malta, de outste, en beste soort; daer na, de brandewijn Varckens, in Montange Renommè, de tweede, en arger soort; Dan de Traen-bocken, in de Bracke grond, en in ’t Heere-Logement, de derde, en noch arger soort; Eyntlijck, de Peper-haelders, in het Hof van Hollant, de vierde soort: wat van die worden zal, sal ons de tijdt leeren.
Gaet het schickelijck en vredigh, in de vergaderingen toe?
hoe draegt men sich daer?
Maer tamelijck.
Se kunnen het dobbelen en spelen niet wel laten, waer deur ’er veele worden opgehouden, en niet voor ’s morghens voor half achten, somtijts, t’huys komen; doch, veele moeten ’er oock blijven tegen haer wil.
Dat moet een schrickelijck geldt kosten?
Men seyt, dat een Makelaer, in een herbergh, alree, daer over schuldigh is wel 2 guldens.
* Sara.
Daer vlieght immers weer heen soo veel, als hy in een Jaer winnen kan?
Niet meer als omtrent vier ten hondert, van ’t geene hy over Courtage alleen, in dese tijt, aengeteeckent heeft.
Gort behoet ons, man, is’t waer?
Ick geloof het.
Ick kruys en seegen mijn.
Nu, je seght dat ’er oock blijven teghen haer wil, hoe verstae ick dat?
Wie de mart, of de Courante prijsen, perfect wilde weten, most eertijts, wachten tot het afgaen van de Beurs; nu moet men wachten tot het scheyden van de geheele vergaderingh: de handel wort ghedreven, en de prijs gestelt ’er, meest, als het sop in’t hout is; en als de kaerssen in de pijpen afbranden, en om anderen roepen.
Man, wat seggen de gemeene Koopluyden op de Beurs, daer van?
Dat het een kancker inde Negotie, en een ruyne van de Beurs sal zijn, soo het niet datelijck gestuyt wort: want het is ondoenelijck op de Beurs, of op de Merckt, iets te kopen, of te verkopen, sonder bedrogen te worden.
Noyt sullen ’er meer Royale pertijen ghedaen kunnen worden; altijt sullen de Makelaers den handel setten, en drijven, soo se begeeren; en sal alles inde kroegh gedaen moeten werden.
Wat sal in het eint, niet al gepractiseert worden, om malkanderen uyt het nest te nemen, en te bedriegen?
als de Makelaers den handel sullen mogen drijven, setten, ofte beletten, soo sullen sy ’er beter aen zijn, als de Koopluyden self.
Maer, liefste, ick heb wel hooren seggen, dat den handel geen drift, nochte beletsel, mach lijen; datse moet houden een vrijen loop, soo als se best voort wil, of voort kan; hoe is’t daer mee.
’t Is soo.
Dan hebben de gauwste Koopluyden noch genoegh te doen datse af speculeren den streeck, waer langs den handel kan of wil.