floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Men moet Geen mensch beschuldigen, als op gewisse gronden.
Had gy gewacht, tot gy ’t in waarheid had bevonden.
De plaag!
wat kan ik meer, wat seekerder bericht?
* Of woud gy, Moeder, dan, dat hy, in mijn gesicht, Had - - - onbetaamelijk soud gy my schier doen spreeken.
Maar van te suivren vlam siet men sijn geest ontsteeken, Als dat ik my van hem sou kunnen beelden in, Dat hy, het geen gy segt, gehad heeft in de sin.
Weg, weg!
Ik weet niet wat, en waart gy niet mijn Moeder, Ik u niet seggen sou.
Mijn leeven nooit verwoeder!
Rechtvaardig lot, mijn Heer, der saaken hier beneên, Gy gaaft geen mens geloof, nu vind gy selve geen.
Wy slijten onse tijd met deese sottigheeden, In overleg van raad veel nutter te besteeden.
De guit heeft u gedreigt, en slaap doch daar niet op.
sou sijn stoutigheid noch klimmen tot die top?
Voor my, ’k heb geen vermoen, dat hy iet sal vermogen.
D’ondankbaarheid staat hier, te middagklaar, voor oogen.
Verlaat u daar niet op.
Hy weet sijn volk licht al, Waar door hy, tegen u, sijn boosheid baaren sal.
Komt daar partyschap by van deese boose tyen, Daar’s stof genoeg om u ten afgrond te doen glyen.
Te tergen, die soo veel geweer had in sijn hand, Ik seg noch eens: het was een kenlijk misverstand.
ik was, doe ik de fiel sag delven Na ’t grondslag van mijn huys, geen meester van my selven.
Ik wenste, dat men kon de vriendschap van u twee Weer wat kalfateren met eenig glimp van vree.
Had ik geweeten, dat het werk dus lag geschaapen; Ik had, door mijne list, hem niet gedaagt te waapen, En mijn - - - Domb.
Wie is die mens?
voort Geertruyd, gaat en siet.
Ik ben nu wel in staat van aanspraak, ben ik niet?
Karst Goedbloed Deurwaarder.
Meynou.
Deurw.
Goên dag, schoonkind!
mijn heer, is hy ook t’huys?
ik dienden Hem wel te spreeken eens.
Hy heeft belet van vrienden.
En, of hy u versoek kan wagten, weet ik niet.
Ik ben hier niet tot schand, of schaa, of tot verdriet.
Ik kom in vrientschap, een gewenste bootschap draagen, Die hem, tot in sijn borst, sal deugd doen, en behaagen.
U naam, met oorlof.
Seg, dat Steyloor, die goe heer My heeft gesonden, tot sijn voordeel, sonder meer.
Daar is een man, die komt met minnelijke zeeden, Uyt Steyloors naam.
Hy heeft aan u besonderheeden, Die u, so seyt hy, sullen deugd doen.
Eens gesien, Wat van de man mag zijn, en ’t geen hy aan komt bien.
’t Sal buyten twijfel zijn, om ’t saakje by te leggen.
Hoe sal ’k in dat geval besluiten?
wat sal ’k seggen?
Hou by u, u besluit: maar egter so de man Van by te leggen spreekt, hoor daar een seggen van.
Veel goeds, mijn heer; God gun u haaters, ’t geense u gunnen, En u so veel geluks, als gy soud wenschen kunnen.
’t Sal so nog zijn: het blijkt, aan die beleefde groet.
My dunkt, ik zie ’t verdrag alreede te gemoet.
Ik heb u huys altijd bysondre zugt gedraagen, En u heer Vader nog bedient, in sijne daagen.
Mijn heer, vergeef my, ’t geen, waar over ik my schaam, Dat ik u kennis mis, en vraag na uwen naam.
Karst Goedbloed is mijn naam, van Schutdorp in Westfranken, Deurwaarder van het hof; spijt nijd en haar quaa ranken.
Ik heb, God dank, alreê, voor veertig jaar, en meer, Dit wigtig ampt bedient, met veel geluk en eer.
’t Is daarom, dat ik my, aan u, mijn heer, vervorder, Te doen bevel van ’t hof, na mijn gegeeven order.
komt gy hier dan - - - Deurw.
Mijn heer, met soetigheid: ’t Is niet, als maar een weet; of, eigentlijk geseid, Een last, om, met u volk, van wooning te veranderen, U huysraad weg te doen, te maaken plaats voor anderen, En dat op staande voet, en sonder uitstel, nu.
ik hier uit te gaan?
Soet heer!
belieft het u. Dit huis, van nu af aan, hoort, sonder om te leggen, Aan Steyloor, die goe heer.
Gy weet, wat ik wil seggen.
Al ’t uwe is reeds het sijne, uit kragte van een gift, Waar van ik u hier breng het dubbeld, by geschrift.
’t Is bondig ingestelt, en niet te wederspreeken.
Voorwaar ik staa verbaast!
wat onbeschaamder streeken!
Mijn heer, gy zijt het niet, op wie mijn bootschap slaat; Het is mijn heer, die geern in goede reeden staat, En al te wel begrijpt de pligt van man met eeren, Als dat hy, tegen ’t regt zig selven sou verweeren.
Maar - - - Deurw.
Ja heer, ’k weet, gy woud, om al des werelts goed, Niet wederspannig zijn: U inborst, is te soet.
Gy sult my, so ’t betaamt, gewillig laaten leeven Met deese saak, na last, van hooger hand, gegeeven.
Heer wagter van de deur, ’t kon beuren, met gemak, Dat ongebrande as stoof op u bruyne jak.
Mijn heer, laat dog u zoon, of swijgen, of vertrecken.
So ik dit schrijven most, ’t sou u tot nadeel strecken, In ’t wedervaaren, dat den Regter hebben moet.
Sou dat Karst Goedbloed zijn?
’t is Pieter Drakebloed.
Voor vroomen ben ik ligt tot deerenis te brengen, En heb niet in dit werk my selven willen mengen, Als om u dienst te doen, en vrientschap, en vermaak; Te stutten, dat men koos een ander tot de saak, Die, niet door liefd en zugt, gelijk als ik, bewoogen, U sou mishandelen, met minder meededoogen.
Wat kan ik slimmer doen, als dat ik iemand maan, Om flux, uit al sijn goed, en uit sijn huis, te gaan?
Mijn heer, men geeft u tijd; ik neem aan te versorgen, De schorsing van het regt, tot op den dag van morgen.
’k Sal maar, tot nagtverblijf, met tien van mijne maats, Stil, sonder ergernis, in huis hier neemen plaats, En neerstig toesien, datz’u nagtrust niet en stooren, Nog lijden, dat geschie, als ’t geen hier sal behooren.
Alleen, so ’t u gelieft, ’k moet hebben, om de sleur, Eer dat gy slaapen gaat, de sleutels van de deur.
Maar morgen moet gy gaauw en vroeg zijn van de pluimen, Om, met u huisgesin en huisraad, ’t huis te ruimen.
Mijn volk is tot u dienst, ’k heb haar versogt daar toe, Om al u inboel uit te draagen, met gemoê.
Ik sie niet, dat men hier beleefder kan te werk gaan.
Maar handel ’k u soo zagt, mijn heer, ’k moet u ook sterk raan, Dat mijn beleeftheid niet den hals gebrooken word, En ik mijn ampt en last mag volgen, ongeport.
’k Wouw, uit een goed hart nog, van ’t geen my is gelaaten, Wel aanstonds tellen aan tien dubbele dukaaten; Mogt ik het buffels leer van die Schutdorpse bek Eens doen de groetenis van een gewisse trek.
en verslaa geen regt.
’t Hembd, aan mijn lijf, voel ’k branden, Om die oneerlijkheyd.
Hoe jeuken my mijn handen!
Heer Karst, voorwaar, op dat Westfaalsse ruggevlees Sou heel niet leelijk staan een schoone bollepees.
Men sou u, vrijster jans, die woorden wel doen rouwen.
Meent gy mondvry te zijn?
men doet ook regt aan vrouwen.
’t Is hoog genoeg.
Nu vriend, wy hebben ’t wel verstaan.
Ik bid u, geev’ het schrift, en dan hebt gy gedaan.
Tot weersien.
d’Hemel geev’ u vreugde t’allen stonden.
De gallig om u hals, en die u heeft gesonden.
Wel moeder!
was ik nu, in ’t quaad vermoen, te gaauw?
Gy kunt van deese Leeuw, oordeelen na de klaauw.
Kent gy den schellem nu, uit deese gaaudiefs wonderen?
Ik staa, als of ik het te Keulen hoorde donderen.
Gy schelt hem, en beklaagt u selven, sonder regt.
Goed was de meening, van die vrome wijse knegt.
Hy doet bewijs van deugd, door liefde tot sijn naasten.
Hy weet, dat rijkdom kan het zielverderf verhaasten.
Hy wil, uit suyv’re min, u ligten van dat pak, Om u ter zaligheid te brengen met gemak.
Swijg gy.
Men dient dat woord u al den dag te seggen.
Ey laat ons dog, wat hier te doen staat, overleggen.
Breng maar d’oneerlijkheid des booswigts aan den dag: So stootmen ligt om ver de kragt van het verdrag.
Sijn trouweloosheid gaapt te wijd, gelijk een ooven, Als, dat hy ’t schellemstuk, dus, komen sou te booven.
Met droefheit is ’t, mijn heer, dat ik u nu bedroef: Maar dog, de nood klopt aan, ’t gevaar dreygd, so ik toef.
Een vriend, aan vrientschaps band, met my, seer naau, gereegen, Die weet, wat, en waarom, my leid aan u geleegen, En, met een stout bestaan, om my, derft overtreen De swijgplicht, die ons bind in saaken van ’t gemeen; Komt my daar een geheym, op vriende trou, ontdecken, Het welk u stelt in staat, om ylig te vertrecken.
De fiel, die u dus lang betooverde, en bedroog, Heeft, nu een uur geleen, u weeten, in het oog Te brengen van de Prins, en uwen val doen naderen, Met seeker doos vol schrift, van een der landverraderen.
Hy seyd, dat het geheym, van hem, u meegedeeld, Is, tegen eer en eed van onderdaan, geheelt.
Ik weet niet eigentlijk, wat daar leid, t’uwen lasten; Dit weet ik: daar is last, om u self aan te tasten; En, om te wisser u te krijgen in de val, Hy sal de Judas zijn, die ’t rot geleiden sal.
Sie daar de kracht van ’t werk.
De guyt meent, langs die trappen, Tot vollen eigendom van al u goed te stappen.
Het is de booste mensch, die menschen oog ooit sag.
De minste tijdversuim bedreigt u met de slag.
’k Heb daarom mijn karos voor uwe poort doen setten; En, t’uwen dienst, een beurs met duisent pistoletten.
Verlies geen oogenblik.
Het is een scherpe lucht.
De slaagen van die soort, die schut men in de vlucht.
Ik bied my self, om u ter veil’ger plaats te leiden, En, in u ballingschap, my nooit van u te scheiden.
waar mee sal ik ooit dit goed weer maaken goed?
Doch u roemwaarde daad, en mijn verplicht gemoed, Vereissen andre tijd.
Den Hemel wil ons seegenen, Om uwen eêlen aard met dank weer te bejeegenen.
Vaar wel, draag gylie sorg.
Ey broeder, pak u voort.
Wy neemen aan te doen, ’t geen verder hier behoort.
Laatste Uytkomst.
Hopman van sijn Hoogheids Lijfwacht.
Reynhert.
en alle de andere.
St. Ha braaf!
mijn Heer, ha braaf!
verhaast u niet in ’t loopen.
U rustplaats is niet ver, en staat reeds voor u open.
Geef u gevangen; ’t is sijn Hoogheids wil en last.
had gy my dit, voor ’t lest, noch toegepast?
Dit is u afscheiddronk, het grondsop van u boosheid.
Dit einde kroont het werk van al uw goddeloosheid.
St. Mijn geest ontrust sich niet, al spreekt gy spits en spots.
Ik heb gedult geleert in ’t kruis, ter eeren Gods.
Die effenheid van geest is groot, en van te roemen.
Hoe weet die guyt met God sich godloos te verbloemen!
St. Het raakt mijn kleeren niet, hoe gy ook schreeuw en scheld.
Mijn plicht staat my voor ’t oog; die is ’t die by my geld.
Gy siet by deese plicht ook glory op te steeken, En dat de werelt lof van dit stuk werx sal spreeken.
St. ’t Is altijd een stuk werx dat lof en eere geeft, Als ’t voortkomt van de macht die my gesonden heeft.
Ondankb’re!
heugt het u noch wel, hoe, t’mijnen koste, Mijn hand en beurs u van den troggelsak verloste?
St. Ja, ’k weet wat onderstand ik hier ontfangen heb; Maar ’t waait, voor ’s Princen heil, weg, als een spinneweb.
Die heil’ge schuldplicht komt mijn dankbaar hert verkrachten, En veegt u weldoen schoon uit herssens en gedachten.
Die maakt, dat ik versaak, en uit der herten doe, Vrou, Vader, Moeder, Vriend, en noch my self daar toe.
Sie eens, wat verraderlijke trecken, Om, met het geen men eert, schijnheilig sich te decken!
Die yvergeest, daar mee ge u soo hebt opgeschikt, Is die soo deugdelijk, volmaakt, en uitgepikt?
Waarom verscheen hy niet, eer u die man betrapte, Daar d’al te losse tong ’t geil middelrif beklapte?
Is ’t mogelijk, dat die dat hoog verraad verdroeg, Juist, tot dat dwang van eer u hier ten huis uit joeg?
Van ’t afstaan van de gift wil ’k u aan ’t hooft niet toolen: Maar hebt gy hem voor schelm en landverraar beaamt, Doe hy die gift u bood, hoe quam ’t dat gy se naamt?
St. Heer Hopman!
help my van dit volk, dat soo verbolgen De pijpen stelt: gelief u order doch te volgen.
Hopm.
’t Is wel, ik ben gereet; te lang is ’t uitgestelt, Nu gy, met eigen mond, my u verlangen meld.
En, tot een goed begin, vertrek gy met u luisen; Men sal u op de poort, om sunst, een tijd lang huisen.
St. Wie?
Neen u. St.                              Waarom op de gevange poort?
’t Is my geen pijne waard, dat ik u seg een woord.
Bedaar, mijn Heer, bedaar van allen angst der sielen: Wy hebben eenen Prins, die sulker maskerfielen Geswooren vyand is.
Een Prince, die geteeld Uit Koninklijken bloed, dat in sijn hartaar speelt, Ten steun van Staat en Kerk, door ’s Hemels mededoogen, Ons is gesonden als een Engel, uit den hoogen.
Gelijk hy, groot van geest, en vol van oorlogs moed, Door overoudren deugd, en eigen hartegloed, Staat, als een jonge Leeuw, die staart en maanen krullen, Daar Roos en Lely bleekt, en aarselt op sijn brullen, En, tot ’s Land heil, en schrik des vyands, al de ry Der Helden, in het school van Mavors, leert voorby; Niet minder munt hy uit, in kunsten van de vreede, De dienst Gods toegedaan, na vaderlijke seede; Een haater, evenwel, van die vloekwaarde list, Die sich met ’s Kerks levrei kerkroverlijk vernist, En ’t heilig Heiligdom onheilig derft misbruiken.
Seer haat hy het misbruik der beestelijke buiken, Terwijl sijn dappre jeugd de teugels van de maat, In wellust en vermaak, sich nooit ontglippen laat: Hy haat misbruik van geld, dewijl hy ’t sijne wijsselijk Besuinigt op sijn tijd, en op sijn tijd ook prijsselijk Spilt in grootdadigheid, welvoeglijk sulk een Vorst: Hy haat misbruik van tijd, terwijl hy met de borst Valt op sijn besigheid, en ’t afdoen sijner saaken Houd voor sijn speelegaan; ’s lands orber, sijn vermaaken; ’t Gevaar, sijn tijdverdrijf; sijn ongemak, ’t gerief; Den arbeid, al sijn rust; en ’t lof, sijn opperlief: Maar, booven alle die, haat hy ’t misbruik van ’t heilige, En ’t mom, waar achter sich de schijndeugd weet te veilige, De baarelijke Droes in schijn eens Engels etst, En Godes Majesteit, tot in het herte quetst.
Dien afschrik in den aard, ondekt hem de gepeinsen.
Hy riekt ter keelen uit, de stank van ’t diepste veinsen; Gelijk de brak den haas, alleen maar op de lucht, Gelijk de kat de muis, door kracht der tegesucht.
Hy vraagt, en hoort, en swijgt, als d’eerste swijger Welhem, Schouwt, als door spiegelglas, ’t hert van de snootste schellem; En schoon hy alles siet, by helder middaglicht, Hy sit in duisternis, en buiten haar gesicht.
Hy geeft een eerlijk man sijn eer en lof, vol yvers; Maar ’t is geen domme sucht, geen drift eens dwasen dryvers.
Hy looft en lieft de trou van herten; niettemin De schrik van ontrou gaat hem nimmer uit de sin.
Hy weetse, die, in schijn sich in sijn liefde gyselen, Alleen maar, om haar saak of staat in top te vyselen.
Sijn wijsheid van om hoog kent haare vyandin, Natuurlijk, Duivels, aarts, die als Jobs Duivelin, Het aardrijk ommetrekt, om Staat en Kerk te warren, Te doen den jammerpoel opsteigren tot de starren, En al het Hemels licht te dooven, met de mist Van Godgeleerden haat, en godvergeete twist.
Waar mee hy sijn quetsuur van Kristus swaard verbind.)
Hy heeft een schallik oog op die, met quaden graci, Haar scheursucht, onder naam van noch een Reformaci, Gedoopt en opgesmukt door averechtse kunst, Seer geerne dreeven met de slagboeg van sijn gunst.
Hy houd van inlands vier te blussen, niet van barnen; De kerkelijke scheur te naajen, niet te tarnen; Hy haat die uitwerpgeest, die ’t grof van ’t fijn niet schift, Maar die het fijne self noch uit het fijne sift, Die ’s Kerx pot, op sijn Rooms, wil weder aan doen branden, Met kluysters kneevelen, en Pausdoms keelebanden, Die vry gevochten hals noch geusebeen ooit droeg; Die het Sinode self van Dort niet is genoeg, En, den gereeden, om die reegels, met roo letteren, Te schrijven van haar bloed, wil doemen en verketteren.
Die sou geerne uit doen gaan, Voor Kerk en Land en Prins, niet, of min toegedaan, Den trouwen Patriot; by wie geen saak soo hoog leid Als Kerk en Landheyl, en sijn Koninklijke Hoogheid.
Al die bedriegery komt, by hem, veel te laat.
Daar is geen swarte kunst, die voor sijn oog bestaat.
Daarom ook deese guit schoot ver te kort in boosheid; Hy hoed sich dagelijx voor stricken van meer loosheid.
Sijn dubbelvoudig hert lag strak daar bloot en schoon, Voor sijn verlichte geest ontrimpelt, en ten toon.
Terwijl hy u verried heeft hy sich selfs verraaden, En ’s Hemels opperrecht op sijnen hals gelaaden.
Soo is hy van de Prins, schoon nu en dan verkleed In eenen andren naam, ontbloot, ja ook ontleed.
Te lang van aassem is ’t verhaal van al sijn stucken.
Men sou van al die stof een Joodse Talmud drucken.
Sijn Hoogheid heeft verfoeit, soo ras hys’ heeft gehoort, Sijn valsse ondankbaarheid aan u; en, met een woord, Om al sijn grouwelen te geeven loon na werken, Sijn toeleg niet belast met mijn persoon te sterken, Als om sijn stoutigheid, geklommen in den top, Tot noodweer uws persoons, te storten op sijn kop.
De schriften, daar hy soo de meester mee quam speelen, Begeert hy, dat ik hem ontneemen sal: de seelen Van uwe gift, en dat ondragelijk verdrag Verbreekt sijn Hoogheid eerst, door kracht van sijn Gesag.
Hy scheld de schuld ook quijt, en straf, die gy, ontsiende Het melden van u vriend, in ’t heimelijk verdiende.
Dit u ter schenk te doen, heeft hem ten loon behaagt, Voor u, die vaak voor hem u selven hebt gewaagt.
’t Is in sijn Prinslijk hert gedrukt, als met een stempel; Als yder een de voet stiet aan sijn Hoogheits drempel, Dat gy altijd getrou hebt in sijn dienst gewaakt, En dikmaal om sijn saak u saaken self versaakt.
Dus toont hy, dat hy kan, wanneer men ’t minst sou wachten, Vergelden trouwe dienst, met dankbare gedachten; Dat, in sijn trouwe ziel, de tijd geen weldaad krenkt, En hy veel meer aan ’t goede, als aan het quade denkt.
Den Hemel zy gedankt!
Nu is mijn hert bekomen!
O uitkomst vol geluk!
Wie had het kunnen*droomen?
Sie hier verrader nu - - - Burg.
Neen, broeder, dat is mis.
seg, noch doe hier niet, dat u onwaardig is.
Laat dien ellendigen sijn droevig lot beklaagen.
Hy sieltoogt onder ’t pak; wiltg’hem noch meer doen draagen?
Wens liever, dat sijn ziel, ook deesen dag noch, weer Van ’t sondig hellepad, na Godes heilweg keer, Sijn leeven beetere, sijn ergernis verfoeje; En ’s Princen ingewand, om hem, van deernis gloeje.
Dat, met den ondergang sijns toelegs, in den Staat, Voor eeuwig ondergaa den kerkelijken haat.
Dat Gods hervorremt volk, ’t welk binnen Kristus deuren In waarheids vrede woont, niet weder hoor van scheuren.
Gy onderwijlen sult des Princen goedheid gaan Bedanken op u knien, voor ’t geen hy heeft gedaan.
Voorwaar gy hebt gelijk.
’t Is recht, datwe aan sijn voeten, Hem, om ’t beweesen heil, als onzen Heiland groeten.
En, als die eereplicht vooreerst sal zijn voldaan, Daar is een liefdeplicht, die dan flux voort moet gaan: Dat ’s, door een soete trou, aan Reynhert, na sijn smerten Te toonen, hoe men kroont de min uit reiner herten.
KEY-KLUCHT VAN JOCK en ERNST, Op de Steen-Uyle-Vlucht deser Wereldt.
In Dolen-bergh gedicht en verdicht DOOR Wat zeert,        Dat leert.
Il mundo est una gabia di matti.
De Weereld is een Koy vol Gecken.
TOT UTRECHT,                  Gedruckt by Johannes van Paddenburgh, Boeck-vercooper achter ’t Stadt-huys inde Vinder vande Boeck-Druckerye, ANNO 1661.
Der Speelders Namen.
Michiel Kancker-key.
SimonKiecker-key, Doctors knecht.
TeeuwsKey-knaap, Dienaer des Heer van Bergesteen.
JurriaenKey-kapper, Steen-houwer.
WouterKap-key, Steen-houwers meester-knecht.
GosenKey-kruyn, getroude Munnick.
GovertKey-kam,uyt-lander.
GerritKey-kruyf, in-lander.
GijsKerck-key, Leeraer.
FijtjenKey-kranck, Vrouw van Gosen Key-kruyn.
GrietKlap-key,swarte Suster.
KeesKetter-key,onbekeerden.
PietKey-kruyd,toehoorder.
STOMMEN.
Krijd-key.
Kroes-key.
Kan-key.
Koren-key.
Kruyf-key.
Kuyp-key.
Kunst-key.
Key-kop.
Kroegh-key.
Klop-key.
Koeck-key.
Kock-key.
Kol-key.
Koey-key.
Klock-key.
Kar-key.
Kus-key.
Kant key, &c. Nota.
Die eens soo veel gekaade namen noch begeert, Dat hy dees’ namen hier maer av’rex omme keert.
’t Toneel is om de key, op ’s werelds narre-marckt,begint en eyndight met de Uyle-vlucht.
Risum teneatis amici.
Horat.
Gravure: SATYR GENERALIS.
πάντα λίθον κινὲ.
De Wereld is een Key vol Gecken, Die aen haer eygen dwaesheyd trecken.
Cort-bondelijck Begrijp desesKEY-KLUCHT.
Non lapidi dictum.
DEr steenen Steen, dat is ons’ aller Menschen Key, wordt op dit wereldsche Tooneel door d’aerdsche Steen-houwers van binnen hol, met een Steen-uyle nest, vol boonen onderleyt, bevonden, die d’ heele wereld door verspreyt, het menschdom over al key-malligh broeyen: edoch door d’ Englenburgschen Doctors ziel-zalighe medicijnsche reên wel haest wederom genesen.
Hebbende seer duydelijck klaer bewesen, hoe ’s Menschen wijste wijsheydt niet meerder, als de sotste sotheyd is by Godt.
OP DE STEM: Wie sonder boon of key hier is, Dien lijd’ ick by my seyt, ghy mis, Ja dat ick heb een grooter Key, Als d’Amersfoortsche Hey.
Weynigh woorden, en die vast.
TOT DEN LESERS.
WIe hier of elders vind een woord dat hy niet vat, Die houw het voor mistelt, en lees het leste blad, Daer de mis-stellingen herstelt te vinden zijn, Mits wat verlichten mogh der woorden duyst’ren schijn.
* Vind imand dan noch fout, dien geef ick graeg den roem, Dat hy mijn Meester is, ja dat m’ hem Meyster noem.
E. M. Aen Imand en Niemand.
Elck wat wils, dat deelt schoon.
A Lsoo de Heer van Bergesteen heeft moeten hooren en lijden, dat ider een soo wel als qualijck van hem heeft willen schrijven en spreken, soo moet nu ider een by dees rechtmatelick weer lijden den maet sijns goede of qualijcke bejegeningh; versoeckende alleen, wie hier met andere naam-gifts woorden mocht op sijn zeer geraeckt zijn, dat hy swijge als een Muys.
Siet niemand genoemt, niemandt gezeert.
Wie anders doet, doet averex, sich vuylende daer hy niet vuyl en is.
HIER OP: Soo ick hier imand raeck’, daer heel of half wat an is?
Dat treck’ hem niemand aen, als die de rechte man is: Ja wie dat schurft hier is, die schreeuw, en scheld op my, Soo weet ick dat hy vuyl, en gortigh is, niet vry.
Voorts wie sich tegen my, oft imand op moght rocken, Dien oordeel ick voor al niet weynigh vol van pocken.
En segh hem recht rond uyt, met Clement de Marot, Dit is de vuyle hoer, dit vercken moet in ’t kot.
Clement Marot, die wijse Franse sot, sprack tegens ’t Jofferschap, daer hy ’t mee had verpeutert, dat, wie de vuylste hoer was, hem d’eerste slagh sou geven, daer niemand aen en wou, maer elck om schaem-roodt wierd.
Soo wil ick van de hier-geraeckte oock vertrouwen, en wenschen.
Dat ick hier schrijf tot vrolijck tijd-verdrijf, tot stichtingh, en goê leer, can niemand qualijck nemen: Het leeren past een Meyster, wie dat niet leeren wil, die krijght een plack of teyster.
Hier is genoegh gepepen, die lust tot dansen heeft.
Aen d’hier-geraeckte.
VRiend, denckt niet, dat ick ben Joost Jocchemsen van Soelen, Die sich een gat in’t lyf liet pissen sonder voelen: O neen!
geen Meester lijd, dat jongens van de school Waer hy er achter komt, hem droelen voor oom-kool.
Al ben ick van ’t Land, ick wil daerom niet gesolt wesen.
Noch een-mael.
WIe sich van bock, of uyl, of esel oyt laet quellen, Dien houw ick voor een sot, al draeght by schoon geen bellen, En schell’ hem alsoo bloy, als d’alder-bloyste loer, Of immer alsoo plomp, als d’alderplompste boer.
Die hem selfs een schaep maeckt, bijten de honden.
Aen den qualijck-bedochten.
DAt niemand denck, ick imand hier in ’t particulier geraeckt heb, of oyt sou willen raken; in’t minste niet: mijn eerste uytcomst van de Key-klucht leert selfs, dat een quade pen en sprekers tonge vunst is, behalven dat quaed-spreken noyt geen kunst is.
Ick smijt in ’t generael een kluppel in ’t hondert, die ’t raeckt of niet, die sy heel niet verwondert.
’t Is voor haer grillen en pasquillen.
Elk kent sich selven.
Nu g’lijck op Maurits Willemsen, sprack wel eer den boer.
Die my oyt loert, moet lijden ick hem wederom loer.
Dat ’s voor u gelt.
Maer vrienden wel verstaen, laet dit vry met de key heen gaen.
Aut prodesse volunt, aut delectare poëtae.
Omne tulit punctum, qui miscuit utile dulci.
Op de KEY-KLUCHT van den E: Heer van BERGESTEEN.
DEn Grooten Meysters Steen kan steene harten breken, Al schijntse Kluchts-gewijs geworpen op pampier, Veel keyen geven vonck; dees blust het helsche vier, Schoon stom: wat souse doen, indiense eens kost spreken?
ARNOLDUS vander MAST.
Op de Key-kunst-lof van den wel-Ed: vernuftigenHEER van BERGESTEEN.
NAcht-uylen, vuyl gebroed, die met uw naere brillen, Bespiegelt mee den glans van uwe broeder-vlucht, En acht, al wat ghy siet, voor grillen en pasquillen, Ick weet, waerom: te klaer, te waer is u sijn Klucht.
Quod ultra commune sapit, insipiens non capit.
C. van OVERSTIGE.
Bondige weet-noodige Toe-stel deserKEY-KLUCHT van JOCK en ERNST,voor den Speelders.
’t TOneel voor eerst is om de Key, op ’s Werelds Narre-merckt, dat is te weten over al, met alderhande doorvlochte groene-key-witte Festons behangen: daer op een groote grauwe toe-gemaeckte holle Steen staet; waer in der Menschen harde key-sinnigheden, door de ziel-zalige Doctors medicijnsche redenen, hervormt en versaft worden.