floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Ja: zonder Grieksch te leven Verdriet my ongemeen, ik had al last gegeven Aen Jan de Makelaer, om zo het mogelyk was Een Griek van d’eerste rang te zoeken, die my ras En in een maend of twee die ryke tael zou leeren; En had Heer Driessottyn vertraegt ons te vereeren Met dit bezoek, had my de wanhoop haest gebracht By meester Teunis, die onder de vrouwen tracht Die tael te teelen voort.
Voorts doet hy in het dichten En ’t onrym wonderlyk, en gy zoud hem verplichten, Zo g’ hem verzoeken woud, dat hy een staeltje gaf.
En, wyl de moedertael hem altyd scheen te laf, Zal hy ons in het Grieksch zyn dichtkonst onderwyzen.
De grootste mislag, die ’k in Dicht’ren moet mispryzen, Is, dat zy lastig zyn aen de gemeenzaemheyd; ’t Zy dat men wandelt, of zyn tyd met vrouwen slyt, Het zy men met haer speelt, of eet een warme waefel, Het zy men is ten hoof, of by een Prins ter taefel; Altyd vermoeyen zy ’t gezelschap met een dicht, Dat zy behoorden nooyt te brengen in het licht.
Zy lezen tot verdriet.
Voor my, ik vind niets zotter Of dat meer stof verschaft aen een boertachtig spotter, Als dat men over al, gelyk een beedelaer, Loftuyting troggelt af, en dat m’ is altyd klaer Om verzen, die men ’s nagts gedroomt heeft, op te snyden; En martelt menschen, die geen verzen moogen lyden.
Wie zag zyn leven dog een zotter koppigheyd?
Ik houd’ het met dien Griek, die in voorleeden tyd Uytdrukkelyk verbood, aen al die wys wil wezen, Dat die zyn eigen werk zyn leven niet moet lezen.
’k Heb voor de minnaers hier een kleyn gedicht gemaekt; ’t Welk ik wel weeten woud, hoe ’t aen ’t gezelschap smaekt.
Wie zou de schoonheyd van uw dichten niet beminnen.
Uw penne word bestiert door Min en Zwier Godinnen.
Uw styl is los en vry, uw woorden uytgezogt.
Gy hebt de zedenleer met hartroering verknogt, Dat meesters van de kunst Ethos en Pathos noemen.
Wat hoort men over al uw Herderszangen roemen?
Wiens zoete styl Virgiel en Theocriet verdooft.
g’Hebt in uw liergezang Horatius berooft Van al zyn aerdigheyd en zoete fraeyigheden.
Uw lietjens zyn volmaekt en vol bevalligheden.
In klinkdigt is ’er thans geen mensch die u gelykt.
Het gansche dichters rot voor uw rondeelen wykt.
Uw Madrigals vol geest verrukken groot’ en kleyne.
En yeder staet verbaest, die leest uw Refereynen.
Een yeder bid u aen, die uw Eindrymen leest.
Ah, dat d’ondankbaer’ eeuw den prys wist van uw geest.
Zo men verstand en geest uw naer verdienst betaelde.
In een vergulde koets gy langs de straeten praelde.
* VADIUS.
Men rechten op de markt van marmer u een beelt.
Hom?
het is een refereyn dat u wert meegedeelt Waer over ’k u verzoek uw oordeel nu te geven.
En hebt ge niet gezien een klinkdigt, ’t welk nu eeven Gemaekt is op de koorts, die Uranie beving?
Men las ’t my gisteren voor in een vergaedering.
Kent gy den maeker niet?
Neen: maer, om vry te spreeken, ’t Verdient niet dat, hy ’t hooft daer hoog om hoeft te steeken.
’t Is niet een oortje waert.... DRIESSOTTYN.
Men vint’er nochtans veel, Die ’t pryzen wonder hoog.
Dat laat ik voor haer deel; Maer ’t is my niet te min erbarmlyk voorgekoomen; En, zo gy ’t had gezien, gy zoud niet anders droomen.
Ik weet, dat ik hier in van u zeer veel verschil, En dat, schoon yeder een zig hier mee moeyen wil, Daer weynig heden zyn bequaem, zo goet te maeken.
God hoede my, dat ’k ooyt zou tot die gekheyd raeken!
’k Hou nochtans staende, dat het niemant beter kan; En, ’t geen u moet voldoen, ik ben ’er maeker van* VADIUS.
Dan weet ik niet, hoe ’t zig heeft toegedraegen.
’t Is, dat men ’t ong’luk heeft, van u niet te behaegen, VADIUS.
* Misschien was wel myn geest toen niet genoeg aendagtig; Of dat ’t geraebraekt wierd door yemand, die talmachtig, En staemerend’ het las; maer breken wy dit af; En hoor myn Referein.
Refrynen zyn te laf, ’t Is ongezoute kost, ’t zyn lang versleete todden, ’t Is ouwerwetze rym, ’t zyn Rederykers vodden.
Een Referein nochtans van veelen wert geacht, DRIESSOTTYN.
Dat hindert niet, dat ik dat kreupelvers veracht.
’t Is daerom evenwel zo zeer niet te versmaeden, DRIESSOTTYN.
’k Zou niemand aen die kost, als kindermeesters, raeden; VADIUS.
’k Zie dat u tong niet is aen dit banket gewent.
’t Geen gy een ander geeft, maekt u alom bekent.
’t Is onbeschoft, dat gy uw eernaem my wilt leenen.
Loop baebok, broddelaer, loop lietjens dichter heenen.
Luyzekraemer, voddevaer.
Myn Heeren, hoe wat is ’t?
Wat reden, dat gy met malkanderen zo twist?
’k Zal u voor Phebus troon tot wedergeeving daegen, Van ’t geen gy schandig hebt Romyn en Griek ontdraegen.
Gae naer Parnas de smaet, Horatius gedaen, Verbeteren, dien gy doet staeg op krukken gaen.
Uw heugt wel, dat u boek zo weinig opgang maekte; VADIUS.
U ook wel, dat uw drukker in het gasthuys raekte.
Vergeet uw drukker niet, die al ’t gedrukt papier Onlangs verkogt by ’t pond, hier aen een kruydenier.
Hoe vaert die Weduw al?
die gy hebt doen verhuyzen, Om dat uw gansche kraem voor Koffi peperhuyzen, En omslag van tabak op ’t Erfhuys wierd verkogt, Die naemaels nog haer broot met bed’len heeft gezogt.
Myn roem is reets zoo groot, dat gy die niet kunt deeren.
Dat kunt gy allerbest van de schimpdichters leeren* DRIESSOTTYN.
Die stryken u braef door.
’k Beklaeg my van haer niet, Zy noemen my met eer, en ’t doet my geen verdriet, Al kryg ik eens een streek gemeen met meenig digter, Die roem ten hoove heeft; maer uw zotheyd verpligter, U tot het eenig wit te stellen van haer spot.
Hier in stel ik myn eer; maer gy hoort onder ’t rot Van het gemeene volk, die ’t eers genoeg moet agten, Als m’ eens zyn hand verheft, om dat gespuys te slagten, ’t Welk niemand waerdig agt ’t herhaelen van den slag; Maer tegens myns gelyk, een vyand van gezag, Trekt men met al zyn kragt en wapentuyg te velde; En dat verdubbelen van slaegen tegen helden, Als ik ben, toont heel klaer, dat men zig zeer vergist, Als men verwonnen acht, die hen het velt betwist.
Myn pen zal u doen zien, hoe zeer ik ben te vreezen.
Dat ik uw meester ben zal m’ uyt myn schriften lezen.
Ik eische u uyt in ’t Grieks, Latyn, ondicht en digt.
Wy zien malkaer alleen by SEPTERANUS ligt.
DRIESSOTTYN, MARGRIET, KORNELIA, GEERTRUID, SAERTJE.
Wil my de grimmigheyd, die ’k toonde, niet verwyten, ’t Was uwe zaek, Mevrou, ’k moest voor uw oordeel plyten, ’k Moest tegen dezen bloed nu voor myn klinkdigt staen.
Wy hoopen, dat de buy wel haest zal overgaen; Maer, laet ons tot het geen ons staet te doen eens komen.
Saertje, ’t is lang geleen, dat ’k heb met smart vernomen; Dat men in u geen geest of wetens lust bespeurt.
’k Heb met uw Zuster lang uw droevig lot betreurt, Nu weet ik iets, waer door gy tot verstand kunt raeken.
Ik bid u, Moeder, wil die zorg voor my wat staeken, Geleertheyds oeffening is myn verkiezing niet, ’k Leef stilletjens daer heen: die arbeyt en verdriet, Die ’k zie dat noodig is tot hooge wetenschappen, Is een eergierigheyd, die ’k graeg voor by wil stappen.
Ik vind my wel, Mama, al gae ik voor een beest, Gemeene tael behaegt my doch het allermeest.
Ik pynig my niet graeg, om woorden uyt te vinden; Zyt gy vry hoogverligt, stel my maer by de blinden.
Ja, maer het doet my zeer, en ’k vind myn rek’ning niet, Dat men in ons geslagt zo groot een schandvlek ziet.
De schoonheyd is een goed, dat men ras ziet verdwynen; Een weerligt, ’t welk men naeuw een ogenblik ziet schynen, Een bloem, die haest vergaet, een ciersel, dat de jeugt Voor korten tyd behaegt, en ’s Minnaers oog verheugt.
Dat enkel en alleen afhangt van d’Epiderme.
’k Verstae niet al te wel die hooggeleerde termen.
Zo gy geleerde tael verstond, zo zoud gy wel Begrypen, dat dit woord betekent ’t oppervel, Waer af de schoonheyd hangt, en dat’er niets bestendig Is, dat een mensch bezit, en dat men ziet uytwendig: En dat alleen, het welk een mensche vast aen kleeft, Is schoonheyd, die de ziel een eeuwig sieraet geeft.
’k Heb daer om lang getracht, in u een zaet te zaeyen Van schoonheyd, die geen reeks van jaeren af kan maeyen, ’k Heb in uw boezem lang gewenscht te zien een vuur, Van wetens lust, een drift, die eeuwig was van duur; En, om voortaen myn hoop op vaster gront te bouwen, Denk ik u aen een man van geest haest uyt te trouwen; En het is deze Heer, die u, nae myn besluyt, Voortaen zal komen zien, als zyn verloofde bruyt.
Zou ik hem, Moeder?
Stel u zo wat gekk’lyk aen, GEERTRUID.
’k Weet wat gy zeggen wilt, dat ik u toe zou staen Een hart, dat ’k reets bezit; ik lees het uyt uw oogen: Om dat gy zyt myn Nicht, zal ik het slegts gedoogen, Dewyl hier in ’t geluk van al uw leven legt, Doe ’k afstant van myn recht, DRIESSOTTYN.
Ik weet naeuw wat gy zegt, Zoo is myn ziel verrukt, dit huwelyk zal maeken Dat ik... SAERTJE.
Al zagt myn Heer, ’t zyn geen gedaene zaeken, Zyt zo voorbaerig niet.
Jou kleuter, wat is dit?
Voor antwoord?
weet gy wel, dat zo... myn Heer, ik bid Dat gy ’t niet quaelyk neemt, zy zal wel beter leeren, Laet haer begaen, en wy naer onze boeken keeren.
KORNELIA, SAERTJE.
WAt ziet men ’t Moeders hart niet in die wyze keur Van zo vermaerd een man!
wat staet u voor de deur Al voordeel en geluk!
Men kon niets beter droomen.
Is deze keur zo fraei, waer om hem niet genomen?
Haer hand heeft hem aen u geschonken, niet aen my.
Het past de jongste niet haer zuster zo voorby Te loopen, ’k stae hem af.
Zo ’k kond’ in ’t huwlyk vinden Zo veel vermaek, als gy, ik liet my aen hem binden, En nam met blydschap aen dat zusterlyke bot.
En, zo het hooft my hing naer een geleerden zot, Zou ik met al myn lust naer zo een Bruygom haeken.
Hoewel wy hier omtrent verschillend zyn van smaeken, Past het geen kind, dat het zig tegen ouders zet, En Moeder boven al geeft aen haer kroos de wet; En ydel is uw hoop van door dit tegenstreven.... ZESDE TOONEEL.
RIJKHART, GODEFROI, EELHART, KORNELIA, SAERTJE.
SAertje, gy moet terstont my uw toestemming geven, En keuren goet myn keur, kom trek uw handschoen uyt, En geef dien Heer de hant, daer ’k u aen schenk tot Bruyt: Gy zult hem in uw hart voortaen voor zo een houwen; Met wien ik hebben wil, dat gy in ’t kort zult trouwen.
’t Lykt, Zuster, dat uw hart naer deze zy ras helt.
Het past geen kind, dat het zig tegen ouders stelt, En Vader boven al geeft aen zyn kroos de wetten.
Men moet een Moeder van haer regt niet ligt ontzetten.
* Wat wil die zotte praet?
’k Zeg, dat in dit geval, Ik weet, dat uwe Vrouw van u verschillen zal, Dat zy een and’re keur.... RIJKHART.
Gekkin, zwyg en gaet heenen, Philosofeer met haer uw buyk vol; en met eenen Bemoey uw nimmermeer met ’t geene, dat ik doe, Zeg haer, hoe ’t by my legt, en dat ze wel zie toe, Van over deze keur myn kop niet warm te maeken.
Gae spoedig.
Wonder wel, dat ’s ’t middel, om te raeken Tot d’huysvoogdy.
Wat vreugt!
wat blydschap komt my aen!
Wat onverwagt geluk!
Kom, laet ons heenen gaen, Neem Saertjen by de hand, gae voor; ly haer naer binnen.
Wat geeft die troeteling al zoetheyd aen de zinnen?
Myn hart gaet my noch op, als ’k mag die teerheyd zien: My dunkt ik word weer jong; als ik de jonge lien Zo zoet malkand’ren zie liefkozen, streelen, vlyen, Herdenk ik met geneugt myn’ oude minnaeryen.
KORNELIA, MARGRIET.
JA zeeker zy verzogt geen overleggens tyd; Maer stofte noch wel trots op haer gehoorzaemheyd.
Haer hart en draelde niet, de wet uyt vaders handen t’Ontfangen; maer zy smeet zig vaerdig in die banden, En scheen haers Vaeders wil zo zeer niet te voldoen, Als zy wel toonen wouw, hoe onbeschaemt en koen Zy kon, in myn gezigt, haers moeders wet trotseeren.
Ik zal haer, zyt gerust, in korten tyd wel leeren, Aen wien van tween haer wil zig onderwerpen moet, En of naer redens regt een Vaeder, die een bloet Is, of een Vrouw van geest, het huys hier moet regeeren, Of ’t lichaem zal de ziel, de vorm de stof beheeren.
Ten minsten paste ’t wel, dat deze Bruydegom U eens beleeft sprak aen, hy gaet’er vreemt mee om, Dat hy uw Swaeger tragt in spyt van u te wezen.
Hy heeft zyn zin nog niet, ’t is waer, ik vond voor dezen Hem welgemaekt en fraey, en met vermaek ik zag Zyn hart tot u geneigt; maer zyn onheusch gedrag Mishaegde my altyd; hy weet, dat ik met schryven Geroemt ben, God zy dank, ver boven alle Wyven, En noyt verzogt hy my, dat ik iet voor hem las, Van ’t geen ik had gemaekt.
KORNELIA, MARGRIET, EELHART.
Zo ’k in uw plaetze was,* Gedoogd’ik nooyt, dat hy tot Saertjens huw’lyk raekte; Men dee my ongelyk, zo men gedachten maekte, Dat ik hier oversprak, om dat hier d’eygenbaet, Of heymelyke spyt, my gaeven dezen raet, Of dat de lafste streek, die hy my speelt, my quelde; De wysheyds lust al lang myn ziel bevestigt stelde: Die is een vaste burg, waer van een ziel gerust De laege dingen ziet, dog zonder trek of lust; Maer zo te handelen met u, dat is u tergen, ’t Is strafbaer, uw gedult zo veel te willen vergen; Uw eer die hangt’er aen, gy moet hem tegen gaen, Met een woort, ’t is een vent, die u niet aen moet staen.
Ik heb, als ’k in gesprek met hem was, nooyt vernomen, Dat hy wat was voor u met eerbied ingenoomen.
Die kleine zot?
die gek!
Hoe wel men u voor wys De Werelt over roemt, was hy zo koud, als ys, In ’t pryzen van uw geest.
Dien kinkel!
Hondert ryzen, Las ’k hem uw verzen voor, die hy nooit wilde pryzen.
Dien onbescheiden beest!
Dikwils krakeelden wy.
’t Is ongelooffelyk, wat al voor zotterny... EELHART.
Al zachtjens, bid ik u; wil doch uw naesten spaeren, Is hy geen liefde waert, laet hem ten minst’ ervaeren Geen onbescheidenheyd.
Wat heb ik u misdaen, Dat g’ al uw wapenen zo tegen my trekt aen?
En u welsprekentheyd om my gehaet te maeken Ontplooyt, op dat ik zou in ’t quaede blaetje raeken, By menschen, die ik heb tot myn geluk van doen.
Wat reede hebt gy doch om tegen my te woen?
Ik wensch wel dat Mevrouw hier ’t oordeel overstryke.
Zo ik, gelyk ik kan, myn tooren al dee blyken, ’k Had redenen genoeg, om die te maeken goet.
Gy had het wel verdient: want d’eerste minnegloet Geeft op een ziel een regt zo heilig, zo bestendig, Dat men veel liever stierf, of leefde zeer ellendig, Eer dat een ander vuur ontsteeken zou ons hart.
Geen grouwelyker daet, die meer den hemel tart, Als wispeltuurigheyd, en in de leer der zeden Verdoemt men trouloosheyd, als een gedrogt, met reden.
Mejuffrou, noemt gy dan trouloosheyd, ’t geen alleen Uw hoogmoet aen myn ziel gebooden heeft voorheen?
Ik schik my naer haer wet, en zoo ’k verdien uw tooren, Weet het uw trotsheyd dank, dat gy my hebt verlooren.
Gy hebt in ’t eerst myn hart door uw bevalligheyd Bezeten, ’k heb twee jaer stantvastig u gevreyt.
Myn eerbiet, zorg, en pligt, en yver kon niet baeten, ’k Heb u geëert, gedient, ’k heb al myn doen en laeten Naer u alleen geschikt — maer al myn drift en vlyt Vermogten niets op u, ’k vond altyd tegenstryt, Noyt hoop, om naer myn wensch in zoetigheyd te leeven.
’t Geen gy geweygert hebt, moest ik een ander geven.
Zie, wie de schult nu heeft van die verandering, En, of myn hart van zelf liep tot verwisseling, Dan of gy door uw trots my hier toe hebt gedreven, Of gy my hebt verjaegt, of ik u heb begeeven.
Zegt gy, myn Heer, dat men uw liefde tegenstreeft, Als men van haer afrukt, ’t geen zy van ’t volkjen heeft, Als men de min wil aen die zuyverheyd verbinden, Daer de volmaekte liefd’ haer schoonheyd in kan vinden?
Kont g’ u gedachten niet, die g’ op my had gezet, Ontlasten met vermaek, en zuyv’ren van die smet.
Die haer der zinnen band gemeenlyk aen doet kleeven?
Hebt gy geen smaeks genoeg, om aen uw ziel te geeven Die zoetheyd, die men nooyt in lichaems banden vind, Maer in den vasten knoop, die zielen saemen bind?
Kunt gy niet anders als van groove liefde branden, En minnen met die sleep van stoffelyke banden.
Moet juyst een huwelyk, met al dat daer in steekt, Kweeken een minnegloet, die men in ’t hart ontsteekt?
Wat vreemder vuur is dat!
Hoe ver zyn eed’le geesten Van zulk een aerdschen band!
Die niet ontvonkt als beesten, Of menschen, die alleen aen zinnen zyn gehegt.
Laet dit voor ’t domme volk; maer hoop van my geen egt, Als die twee harten bind met zuyv’re geestes knoopen, Dat is een heemelsch vuur, zo ryn als men ’t kan hoopen.
Het hart, ’t welk daer van blaekt, boezemt geen zuchten uyt, En voelt geen eene lust, die uyt onrynheyd spruyt, Daer mengen zig met dit bestek geen vuyle zinnen, Die min heeft tot haer eynd in zuyverheyd te minnen; En die verrukkinge van geest, waer in men leeft, Maekt, dat men naeuwlyks weet, of men een lichaem heeft.
Mejuffrou, ik moet dan myn ongeluk beschreyen, Dat ik myn ziel zo niet kan van het lichaem scheyen.
Ik ben te plomp, en weet geen konst, om deze twee Te rukken van elkaer: had my de hemel mee Die wysheyd meegedeelt, om my zo los te maeken Van s’lichaems zotte band, ik zoud’ het vleesch verzaeken; Maer, wyl ik noch dit fijn van wysgeert’ niet verstae, Vergun my, dat myn ziel noch met myn lichaem gae.
’k Loof ’er niets schooner is, gelyk ik u hoor zeggen, Als op die ryne vlam van liefde toe te leggen, Die al de tederheyd van ons gevoelen leydt Tot ziels verbintenis, en ’s harten eenigheyd, Die ons ontrukt aen de gemeenzaemheyd der zinnen, En doet alleen den geest, in zig beschout, beminnen; Maer, zo te lieven is voor my te naeuw gepluyst, Ik ben, gelijk gy ziet, een minnaer voor de vuyst, Die plomp, en zwaer van stof, zig hier niet naer kan voegen, Of met een hallef mensch zijn zinnen vergenoegen, ’k Beken, dat ik te veel noch van my zelve houw, Dan dat ziel zonder lijf my licht bekooren zou.
Vind gy hier reden in, om my zo te bekijven, Dat ik, behoudens uw verheve wijsheyt, blijve By ’t algemeen gebruyk, en naer een huwlijk stae, En volge de manier van onze tijden nae, Wie heeft in ’t huw’lijk ooit oneerbaerheyt gevonden?
Wie smaekte niet veel zoets door dezen strik gebonden?
Ik had ook niet gedacht, toen ik de vryheyt nam Van u mijn trou te bien, dat gy met zo een gram En wederbarstig hart my van de hand zoud wijzen.
Wel nu; mijn Heer, wel nu, dewijl men u ziet yzen Voor zo een zuyvre min, en uwe woeste lust Alleen in het genot van ’t lichaem vind zijn rust, En wijl gy, om hier nae in rijner vuur te branden, Eerst lichaems knoop begeert en vleeschelijke banden, Zal ik, zo moeder wil, gewelt doen aen mijn ziel, En geven u mijn lijf, ’t welk u alleen beviel?
Neen, Juffrou, ’t is te laet, de plaets is ingenomen, En, schoon gy nu al wilt van u trots wederkomen, Zou ’k haer nu, die mijn troost en toevlucht is geweest, Voor al uw smaed en hoon, en my met zagter geest Verquikte, niet om u ligtvaerdig weer verzetten; Ik ben aen haer verpligt door liefd’ en zedewetten.
Maer, maekt gy rekening, mijn Heer, zo buyten mijn Toestemming, met dees trouw al klaer te zullen zijn, Vermaek u, bid ik, niet met ingebeelde droomen, Ik heb een ander man voor Saertje aengenoomen.
Mevrou, let op uw keur, wys my niet van der hand, Weer, bid ik, van my af die overgroote schand, Dat ik zou schijnen tot dat ongeluk gebooren, Dat my zou Driessottijn by ’t noodloot zijn beschooren, Tot medevryer, en, zo de geleertheyts lust, En drift tot weetenschap, uw neyging tot my blust, Zoud gy in ’t gansche land geen slechter kunnen kiezen, Die, tegen my gestelt, myn eer zou doen verliezen.
Daer zyn’er by ’t douzyn in achting noch geraekt, Om dat men hedensdaegs verstand, nog geest regt smaekt; Maer onze Driessottyn heeft niemand ooyt bedroogen, Als u: Dat uyt zyn pen komt onder schrander’ oogen, Word overal bespot, behalven hier alleen, Daer hy word als een God geëert en aengebeen.
’k Meen uyt myn vel van spyt wel duyzentmael te springen, Als ik zie hemelhoog geroemt zyn beuzelingen, Die gy zelf wraeken zoud, indien gy z’ had gemaekt.
Het oordeel, ’t welk gy velt, na drift en tooren smaekt, En wyl gy niet en hebt, als wy, geleerde oogen, Wort gy in uw begrip door onverstand bedroogen.
DRIESSOTTYN, KORNELIA, MARGRIET, EELHART.
MEvrouw ’k verkondig u een schoone nieuwe maer, Wy zyn, al slaepend, stil ontkoomen groot gevaer.
Daer is van dezen nagt, dwars door ons draeykring heenen, Een Werelt doorgegaen, zo hard als marmersteenen.
Die, zo hy in zyn weg onz’ aerdkloot had ontmoet, Lag die, als glas gekneust, al lang onder de voet.
Staek dit geleert gesprek, myn Heer zou ’t zotheyd noemen; Want hy maekt enkel werk op onverstand te roemen, En haet al, ’t geen naer geest of wetenschappen zweemt.
Al zagtjens aen, Mevrouw, ’k ben van geen konsten vreemt; En, als ik mag myn zin en woorden zelf uytleggen, Vind ik alleen op die geleertheyd wat te zeggen, Die menschen zotten maekt; want, in hun eygen aert Zyn deze zaeken goet, en dubbel wetens waert; Maer, ik wil liever gaen voor lomp en onbedreeven, Als dat men my den naem van zo geleert zou geven, Als zeker slag, aen wie die titel weynig past.
Voor my, ’t mag zyn hoe ’t wil, noch stel ik echter vast, En neem aen met gezag van meesters te beweeren; Of, zo by u niet gelt ’t getuyg’nis der wysgeeren,* Zo geeft de redenkonst sluytredens aen de hand, Waer door ik een vertoog zal maeken met verstand, Dat nooyt geleertheyd kan een zaek of mensch besmetten.
Geleertheyd, nae my dunkt, kan dikwils niet beletten, Dat iemand niet in tael en daeden zot zou zyn.
Die wonderspreuk is sterk.
Schoon myn begrip is klyn, Kan ik dit klaer genoeg met reden u betoogen, En schoot men daer te kort, men zou ’t bewyzen mogen, Met een doorlugtig stael van een geleerden zot.
’t Zou konnen even wel zyn zonder wettig slot.
Men hoeft niet ver te gaen, om ’t voorbeelt zelf te kyken.
Ik zie geen voorbeelt hier, waer uyt dit zoude blyken.
Ik zie het voor my staen tot myn gezigts verdriet.
’k Heb altyd nog gemeent, dat groote zotheyd niet Uyt wetenschap, maer uyt onkunde zy gerezen.
g’Hebt misgetast, een zot, die nog geleert wil wezen, Is zotter, in myn zin, als een die ongeleert, En zot is van natuur.
Het geen gy daer beweert, Wert by verstandigen heel anders uytgerekent: Want ongeleert en zot het zelve betekent.
Zo gy alleen naer het gebruyk der woorden ziet, Een waenwys en een zot het zelve bediet.
De zotheyd openbaert zig zuyver in den eenen.
Geleertheyd kan natuur nog grooter zotheyd leenen.
De wetenschap besluyt in zig een schranderheyd.
Geleertheyd in een gek is een wanschik’lykheyd.
De onkunde moet aen u zig zeer bevallig toonen, Dat gy zo voor haer plyt.
Ik moet d’onkund verschoonen, Nae dat zig zeker slag vertoont aen myn gezigt, Dat op geleertheyd stoft.
Men zou dat slag wel ligt, Als men het regt beziet, voor ’t ander soort van gekken, Dat voor onz’ oogen staet, ver booven kunnen trekken.
Jae, als ’t aen ’t oordeel moest van zeek’re zotten staen, Maer, by een ander soort is het daer ver van daen.
My dunkt, Myn Heer.... EELHART.
Mevrouw, mag ik verzoeken, Myn Heer is my te sterk, dan dat hy van zo kloeken Vrou bystand hebben zou, ’k heb aen dien dapp’ren helt Genoeg, en ik betwist maer deinzende het velt.
Maer, ieder antwoort is vol bitse schemperheeden.
Zo gy m’ ook tegenvalt, hael ik de vlag beneeden.
Men dult wel zo wat stryds in een gemeen gesprek, Als men maer straks niet valt op ieder zyn gebrek.
Mevrou, hier steekt niets in, dat hem kan toornig maeken, En hy verstaet geschers als d’allerbeste snaeken, Hy heeft wel sterker streek en schimpen uytgestaen, Dog zyn verheve ziel trok nooyt zig ’t foppen aen.
’t Komt my van dezen Heer niet vreemt voor in dit kyven, Dat hy met dommekragt wil by zyn stelling blyven.
Hy komt te veel aen ’t Hof, en dat is ’t al gezeyt: Want ieder weet, hoe ’t Hof verstand en geest benyt.
Het Hof heeft groot belang om plompheit voor te spreeken, En de hof jonkers, om te pryzen haer gebreeken.
Al weer die oude deun, het Hof heeft ’t weer gedaen, ’t Welk ongelukkig is, dat het niet wel kan staen By dat geleerde rot, dat niet zal doen, als klaegen, En schreeuwen tegen ’t Hof, als of ’t zig had misdraegen Omtrent geleerde lien, en, by gebrek van smaek, De wetenschap bespott’ als een verachte zaek.
Behoudens al ’t ontzag, ’t welk ik uw naem ben schuldig, Heer Driessottyn, ei hoor myn reden eens geduldig.
Gy, en uw medemaets behaelden grooter lof, Indienge op zagter toon woud spreeken van het Hof, ’t Welk, zo men in den gront zyn wezen wil beschouwen, Men niet behoorde voor zo beestig uyt te jouwen, Of geen gezont begrip daer zou te vinden zyn.
De smaek is daer zo goet, en ’t oordeel ruym zo fijn, Als op een hooge school, en, zonder het te vlyen, Men vind daer zwier en geest, vry van pedanterye.
’t Is immers al te klaer, myn Heer, wat smaek ’t Hof heeft.
Vind gy iets in het Hof, dat naer slegt oordeel zweeft.
’k Zie Meester Jan, myn Heer, befaemt door hondert boeken, De Werelt door berugt, en door het onderzoeken Van alle wetenschap volmaekt en uytgeleert, Niet op zyn regten prys van ’t Hof wort gewaerdeert.