floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Maer wie te recht wil leeren strijden, En zijnen vyand tegen staen, Die moet hem van het werelds mijden, Als 't hem ook na zijn wil zal gaen; Want lust te plegen Daer men zonden haet, Dat baend de wegen, Waer door dat men gaet Tot meer en meerder quaed.
Wie zonden haet die leyd de gronden, Om zich te stellen tot dien strijd; Maer blijft het herte in de zonden, Den strijer niet met al bedijd; 't Is geen bekeeren, Schoon dat het gemoed De zond wil weeren, Daer het zonde doet, En op haer lusten voed.
De zonden wel te willen myen, Is yets, maer niet genoeg gedaen; Men moet met al zijn krachten stryen, En zoo zijn vyand neder slaen; Ten mach niet baten, Dat men zonden haet, Men moetze laten; Want men weerd geen quaed, Ten zy men 't tegen staet.
V. Het strijden dat men heeft te stryen, Is om geen werelds lof oft eer; De rechte strijd is zonden myen, En 't hert te buygen voor den Heer; Die met zijn leden Jammerlijk door-wond, Aen 't kruys gestreden Heeft om onze zond, Die leyd de rechte grond.
Ik zeg de grond waer na ons leven Moet zijn gestiert, en aengedreven; Woud Christus lijden, ik ly meê, Zou ik niet stryen Daer ik heb misdaen?
En zoo door lyen Tot mijn lijder gaen, Met zuchten en getraen?
De wapens waer meê diend gestreden, En onzen vyand aen geport, Dat zijn geen wapens die men smeden, Oft daer men menschen bloed meê stort; Maer 't zijn de vruchten Van een droef gemoed, Dat duy zend zuchten Om zijn zonden doet, En Gode valt te voet.
164 Stemme: Si vous ne voulées me geurir.
O Wat is doch des werelds lust?
't Is ydelheyd der ydelheden, Offer van gebeden Baerd een zoeter rust; Hoe zoet dat 's werelds vreugde schijnd, Zy is de rook gelijk, die haest verdwijnd; Ach!
als men 't wel in ziet, Al's werelds lust is niet.
Wat is 't, in 't bloeyen van de jeugd, Te plegen, aen verliefde zinnen, Geyle lust in 't minnen, Met een werelds vreugd?
't is wat zoets met galgemengt, Een zoet dat niet dan bitter met zich brengt, Een wellust voor het hert, Die vaek de ziele smert.
Van al het geen de wereld heeft, En isser niet zoo vasten vreugde, Als ons wel de deugde Na de ziele geeft; Geen staet op aerden is zoo zoet, Als wel de zuyverheyd in maegden voed, Als 't zuyver in gebeên, Met God komt over een, IV.
die de wereld recht versmaed, En met een ongeveynst behagen, 't Hert aen God kan dragen In de maegden staet; En die in vasten en gebeên, Haer reynheyd God ten offer kan besteên, Speurd aen de ziel wat zoet, Dat zulk een leven voed, Stemme: O Kersnacht schoonder.
WIl yemand offer van gebeden Terzaligheyd aen God besteden?
't Is noodig dat hy zich bereyd, Zich zelven wel te leeren kennen; Om die gewoonte te ontwennen, Die hem van 't rechte bidden leyd.
Den mensch  Zoo veer in zijne lusten mald; Zoo dat hy zich vervreemt van reden, En door die quâ gewoonlijkheden, Tot in nood wendigheyd vervald.
Noodwendigheyd in aerdsche lusten, Belet de ziel in God te rusten, Dies moet gewoonte aen d' een zy; Wie God met bidden wil verwekken, Die moet het hert de lust onttrekken, Van alle lichaems lekkerny.
Het vleesch moet vasten en ook waken, 't Gebed dat moet men vleugels maken, VVaer meê dat het ten Hemel vliegt; 't Is niet genoeg den Heer gebeden, 't Gebed vereyscht bequame leden; VVie niet wel bid zijn ziel bedriegd.
V. Alzoo het vasten is van noode, Behaegd ook Aelemoes aen Gode, VVaer door de ziele word bekroond; God zeyd  Het minst in mijnen naem gegeven Zal ik niet laten ongeloond, VI.
God zal zich over die ontfarmen, Die mild en gunstig is tot d' Armen, En deeld van 't weynig dat hy heeft; Ia zalig is zoodanig leven, 't Geen weynig is van God gegeven, En nochtans van zijn weynig geeft.
165 Over de Liefde Christi.
Stemme: Amarilli miàbella.
CHriste Iesu!
Gods Zone, Die om mijn zonden waerd aen 't Kruys geslagen, Na dat gy 't had gedragen; Gy hebt betaeld mijn zonden en misdaden, Fonteyne der genaden; Door wien de stromen van dierbaer bloed uyt stralen, Die mijn schulden, die mijn schulden, die mijn schulden betalen.
Goede Iesu!
mijn leven Heb ik uyt uwe dood alleen ontfangen, Wanneer gy waert gehangen, Wanneer gy hingt aen 't kruys met diepe wonden, En dat om onze zonden; O Gods genade!
uw goetheyd moet ik loven, Trek mijn zieltje, trek mijn zieltje, trek mijn zieltje na boven.
Door 't geloove, en liefde, Zien ik de Zone Gods in 's vaders armen, Hem over ons ontfarmen; Ach!
ik zie zoo menig duyzend zielen Van Heylig Eng'len krielen, Die Godes Zone, in's Hemelsch Throon ontmoeten, En met vreugden, en met vreugden, en met vreugden begroeten.
Aerdsche menschen!
wild leeren, Hoe gy ter zaligheyd God zult behagen, 't Kruys moet gy met hem dragen; Volligt Gods Zoon die ons heeft voor geleden, Om hem zoo na te treden, 't Zy in ellenden, en allerhande lyen, Om dat Hemelsch, om dat Hemelsch, om dat Hemelsch verblijen, Christelijke vrolijkheyd.
Stemme: Gy lodderlijke Nimphe zoet.
DE zoetste wellust die men vind, Dat is wanneer men God bemind; Om met een vast vertrouwen In God zijn hoop te bouwen.
Hoe vrolijk is de ziel verblijd, Die vrolijk is als 't lichaem lijd; En aerdsche vreugd wil derven, Om's Hemels loon te erven.
die van 't aerdsch zijn oogen keerd, En 't Hemelsch boven 't aerds begeerd; Ia zoekt voor 's weeelds zaken, In Christo zijn vermaken.
die hier in dit aerdsche dal God kan beminnen boven al, Zal vrolijkheyd bespeuren, Schoon dat hy leefd in treuren.
V. Bespeuren in zijn 's herten grond, Een vrolijkheyd die tong en mond De rechte stof zal geven, In vrolijkheyd te leven.
die in Gode vrolijk leefd, En zijn gemoed tot God begeeft, Die God het zijn kan geven, Die leyd een vrolijk leven.
166 Wereldsche wellusten, strikken der zielen.
Stemme.
Rozemond die lag gedoken.
MAch men niet te recht gelijken Deze wereld by een val?
Wereld!
die aen ons doet blijken, Dat hy ons bedriegen zal; Wereld!
gy lokt mijn gemoed, Als de val het muysjen doet.
Satan  Heeft het lok-aes van zijn vreugd, In des werelds val gehangen, Tot bekoring voor mijn jeugd; En hy lokt my met dat zoet, Als de val het muysjen doet.
't Muysjen  Voeld zich onverziens bedrogen, En 't beklaegd zijn lust, helaes!
En het vind zich heel bedroefd, Om een weynig, naeuw geproeft.
Rijkdom, wellust, werelds eere, Staed-zucht, pracht, en hovaerdy, Daer beneffens te begeere, Wellust, weelde, lekkerny; 't Is maer voor een korten tijd, Daer de ziel zoo lang om lijd.
V. Eer men 't aes begint te proevent, Valt de val van 't leven toe, En de ziel raekt in bedroeven, Want men leefd men weet niet hoe; Heden is men rijk en groot, Morgen leyd het lichaem dood.
Haet, en nijd, noodwendig.
Stemme: Zalik noch langer met heete tranen.
DE menschen zijn zoo vaek genegen Om haet en nijd op 't hoogst te plegen, En dat vaek om een kleyne smert; Een kleyn verdriet, Den mensch geschied, Een kleyn verdriet, de menschen aengedaen, Doet dikmaels haet en nijd in 't hert ontstaen.
II Quaed zal men vaneen ander spreken, Een ander haten die misdoet; En zelver zalmen zijn gebreken Bedekken in een valsch gemoed; O dwazen mensch!
Verkeeru wensch, O dwazen mensch!
laet af van haet en nijd, Waer meê dat gy u naesten mensch bestrijd.
Haet gy een ander om zijn zonden, Oft yets dat u in hem mishaegd?
Gy kund niet beter zijn bevonden, Ten zy dat gy u beter draegd; Zoo wie misdoet, Toond gy u goed, Zoo wie misdoet, en gy hem daer om haet, Zoo zijt gy schuldig aen het zelfde quaed.
Wild gygeluk met haet te plegen, Zoo haet alleen de vuyle grond, Waer door dat gy u vind genegen Tot snoode lusten van de zond; Gebruykt uw haet, Op lust van 't quaed, Gebruykt uw haet, op 't quaed dat u bestrijd, Geen beter haet, als die het quaed benijd.
167 Geestelijke Lof-zang.
Stemme: O!
Heylig, Zalig Bethlehem.
MYn hert bevrucht met vrolijkheyd, Doet my de geest in vreugd ontspringen; Om aen Gods booge Majesteyt, Als nu een vrolijk lied te zingen.
Tot vrolijkheyd drijft my 't gemoed, Geen vrolijkheyd van aerdsche zaken; Maer vrolijkheyd die vreugde voed, Alleen in Goddelijk vermaken.
Op aerden is geen zoeter lust, Geen hooger vreugde te begeeren; Als dat het hert in Gode rust, En zich van 't werelds af te keeren.
die de wereld wel in ziet, Wat kan hy al in 't werelds speuren?
De wereld die ons anders niet En geeft, als strijd en droevig treuren.
V. Ik zing u lof, ô Hemelsch Heer!
Ik zing u lof, nu dat mijn zinnen, De wereld, en het aerdsch geen meer, Maer God, en 't Goddelijk beminnen.
Ik zing u lof, nu gy mijn geest, Hebt tot het geestelijk gedreven; Waer door ik na de ziele meest, Bespeur een wel gerustig leven.
Vruchteloos weldoen.
Stemme: Verheft u diep gezucht.
't SChijnd wel, en veel gedaen, Na Gods bevel te gaen, 't Is veel, maer niet genoeg, dat yemand deugde doet, Ia naekte menschen kleed, en arme herten voed.
't is veel, maer niet genoeg, Dat yemand 's morgens vroeg Op offerd een gebed, aen Godes Majesteyt, En efter zijn begeer op aerdze zaken leyd.
't Is veel, maer zonder vrucht, Dat yemand klaegd en zucht, Dat yemand om zijn zond bedroefde tranen stort, 't Is veel, maer niet genoeg, zoo hy niet beter word.
't Is veel, in veel gebeên, Zijn leven te besteên; 't Is veel, maer niet genoeg, dat yemand dikmaels bid, Indien hem in het hert de zonde blijven zit.
V. 't Is veel, dat yemand haet Begeerlijkheyd tot quaed; 't Is veel, dat zijn gedacht vaek op de deugde voed, 't Is veel, maer niet genoeg, ten zy men deugden doet.
't Is veel, dat men Gods Woord, Zeer veel, en dik wijls hoord; 't Is veel, dat yemand zich in Godes dienst begeeft, 't Is veel, maer niet genoeg, als 't hert daer niet na leefd.
168 Korte aenwijzinge tot Deugden.
DEn Keyzer wierd gevraegd, waerom hy d' armen diende Hy antwoord, om dat zy zijn Godes liefste vrienden.
Hoe zalig is die vorst, wiens wet zy zijn gemoed; Wel doet hy, die wel leefd; wel leefd hy, die wel doet.
Karel de Groote, onderhield een goede gliewoonte van deughde in zijn leven; hebbende dagelijx twee tafelen in zijn keyzerlijke eet-plaets, een voor hem, en zijn voornaemste hovelingen; de ander voor eenige bedelaers, en behoeftige armen; de welke neffens den Keyzer, en de zijnen daer gespijzicht wierden; doch de hovelingen rijker, en heerlijker dan de armen; dit ziende een Saracener vraegde, wie zijn deze?
den Keyzer antwoorde, dezen zijn mijn vrienden; en wie zijn dan de anderen?
die zijn de vrienden van mijn God.
den Saracener bestrafte den Keyzer in zijn deugden, zeggende: om dat den vrienden Gods meerder eete behoorde aengedaen te werden, dan den vrienden der menschen, daer om houd ik van u geloof niet.
DAmon bevrijd zijn vrund  Dit ziende den tyran, vereerde Damon 't leven.
't Is een getrouwe vrund, die borge blijft ter dood; Van duyzend vrunden een, die trouw is in de nood.
Damon, en Pythias, zijn van de ouden gesteld voor wonderen des werelds: als nu Damon was veroordeeld om te sterven, en dat hy voor zijn dood zocht met zijn bed genoot te spreken, om van haer en zijn kinderen het laetste asscheyd te nemen; voegd zich Pythias in de boeyens; steld hem als borge, en dat op den hals, in plaets van zijn vriend Damon; wiens oprechtig heyd niet en wilde dan dat recht is, heeft niet gemist zijn borge te bevtyen; dewelke, na dat hy zeer bedroefd, en verflagen van gemoed na zijn dood gegaen was, heeft zijn borge ontlast; den tyran dit ziende, veranderde zijn straftheyd in medogen, beweegd wezende door deze getrouwigheyd, schenkt Damon 't leven, ALs Phaëton de jacht zijns vaders bracht aen 't rennen, Verviel hy in zijn dood, door 't onervaren mennen, Wie, buyten zijn beroep, iets wichtigs wil bestaen, Die zoekt den oorspronk van zijn ramp, en onder gaen.
De Poëten vertellen hoe dat Phaëton, de zoon van Phoebus, door onervaren heyt ten val gekomen is, zoo wanneer hy, door stijf en sterk aen dringen, by zijn vader, had verkregen der zonnen jacht te mennen; en niet bedreven op dat werk, geraekte aen 't hollen, zulx daty hy neder stortende, gevallen is, in de riviere Padus, en heeft aldaer zijn leven verloren.
DEmocritus belacht de zottigheyd der menschen.
Hy, die de wereld won, dorst noch om meerder wenschen.
Hoe weynig helpt hem veel, die na begeerte leefd; Hoe veel helpt weynig hem, die goed genoegen heeft.
De Historien getuygẽ dat als Alexander de Grote, na zijn gelukkige overwinninge der landen, en volken; de meeste macht des werelds onder zijn gebûed gebracht hadde, of ter onvernoegt bleef in zijn begeerlikheden; waer uyt blijkelijk te bemerken is, dat alle des werelds goederen de onvernoegde niet kunnen verzadigen, zijnde een waerachtig voor-beeld aen alle die gene die in de overvloed noch meer begeeren, dat zy door meerderte verkrijgen, minder genoegen zullen vinden.
HEraclitus beschreyd der menschen ydelheden, Mits overdaed en pracht gaen boven deugd en reden.
Onzalig leefd de ziel, die niet gedenkt dien tijd, Die blijden droevig maekt, en droevige verblijd.
Als den Rijken man, in dit aerdsche leven, nieten dacht dan op zijn overdadige wellusten, zonder zich eens in te beelden den tijd der ellenden, de welke de zonden na haer sleept, zoo heeft by in zijn vergankelijke, en ydele geneugten de onvergankelijke, en eeuw ige verderffenisse der hellen niet bedacht: den armen Lazarus, hier in dit leven bezocht wezende met overvloedige armoede, en ellendigheden, heeft zich na een weynig lijdens, gevonden in denschoot der eeuwiger vertrooftinge.
169 DE liefd verwind de dood, 't welk eertijds is gebleken; 't Kind voed de vader, die zijn vonnis was gestreken, God liefd de liefde, 't is al liefd wat God begeerd; Gelukkig zulk een kind, dat God, en ouders eerd.
Een vader in de gevankenis zittende, om dood te hongeren, werd vã zijn dochter in 't leven gehouden, en met haer borsten gevoed; welke liefde alle kinderen behoorden ter herten te nemen, gedenkende hoe hoog dat God haer heeft verbonden aen de liefde; eerstelijk.
God te beminnen boven al dat er is in hemel, en op aerde; naest God, vader en moeder; welke liefde tot vader en moeder, God almachtig zo krachtig bevolen heeft, als blijkt index.
Geboden, dat zijn Godheyd by geene der geboden, als by dit vierde gebod, belofte van zegening gedaen heeft, gebiedende als volgt.
Eerd vader en moeder, op dat gy lange moogt leven op der aerden; daer by doende deze Goddelijke beloftenisse, Het vvelke de Heer uvven God u geven zal.
DE geest strijd tegen 't vleesch, de kuysheyd tegen zonde; De liefde haet de min, door deugd aen God verbonden; De deugde schroomd nocht wraek, nocht laster, nocht verdriet, Mits deugde meer op God, als op de menschen ziet.
Dien kuyschen jongeling Joseph, toond zich onbeweeglijk op zoo snoden aenzoek; steld de kracht der deugden daer te werk, streed met de bekoorlijkheden van minnelijke aenlokzelen; zulx dat zijne liefde, en gehoorzaemheyd tot Gode, niet ontzien en hebben ongehoorzaemheyd te toonen aen gebiedende aerdsche hoogheyd, in zaken die Gode en de gerechtigheyd tegen streden.
Dit tot leering, aen alle die gene die onder het gebied van eenige machtige dezer wereld staen, dat zy door God, en haer Geweten verbonden zijn in getrouwe gehoorzaemheyd tot alle dienste, uytgezondert de gedienstigheyd tot zonden, en alzulke die tegen God, en Gods geboden strijden.
't GEluk dat neemt, en geeft, het maekt van dienaers graven; 't Vernederd, en 't verhoogd, 't maekt Koningen tot slaven; 't Geluk is als de wind, het keerd men weet niet hoe; Hoe wijslijk is 't gezeyd, In weelden zie wel toe.
't Is gebeurd dat 'er vier koningen van een machtiger verwonnen zijnde, als slaven de zege wagen van haer overwinner mosten trekken; als den eenen op zeker tijd zijn oogen hadde op het rad van den wagen, het welke by zach omme gaen, vraegde hem den koning, wat hy daer meê voor hadde?
antwoorde, gelijk dit rad van den wagen op en neder gaet, alzoo gaet ook het leven der menschen, want ik die eertijds zelver konink geweest ben, moet nu een verachten slaef zijn van een ander; dit beweegde den konink zoo zeer, dat hy haer lieden in vryheyd gesteld heeft.
CAto scheyd uyt het hof, en uyt de Raed van Romen, En acht de staet-zucht wind, het heerschen yd'le dromen.
Hy is de grootste Vorst, die Heer is van zijn lust, Een weynig onderwind dat geeft de meeste rust.
Cato, heeft uyt alle die zelvige diensten, en geachte heerlijkheden niet kunnen trekken als ongerustige moeylijkheden, derhalven zich bedenkende, neemt van 't hof, en van den Raed zijn afscheyd, begeeft hem te lande in een armlijk landhuysken, aldaer levende in stille gerustigheyd, hebbende zijn oeffening in leering, en lezen, bevindende zich veel wellustiger van leven by de kruyden, en groenten uyt zijn hofken, als wel by de overdadige banketten der hoofsche tafelen.
EEn wijze Philosooph leerd van een slechte jonge, Hoe dat men leven kan, van lusten onbedwongen.
Hy toond zich wijs te zijn die rechtewijsheyd mind, Dat is, men schaem zich niet te leeren van een kind.
Den Philoso of Diogenes stelde zich daer na, dat hy tot behulp van 's levens onderhouding, zoo weynig belasting by zich droeg, als immer meer mooglik waer; ziende op eenige tijd, een jonge water drinken uyt zijn hand, beklaegde zich zoo lang belast geweest te hebben met zijn drink nap, die hy van zijn lijf genomen, en verworpen heeft, te kennen gevende, dat de menschen haer met weynig kunnen behelpen, indien zy trachten willen, meerder na de natuer, dan na de lusten te leven.
170 Troost-rymen, Over de dood, van Nicolaus Someri.
O Jonge ziel!
Someri eygen kroost, O vaders steun, en troost!
Onrijpe bloem, die eerst begost 't ontluyken, En most alrede duyken In 't stof, waer uyt het lichaem oorsprong nam, En tot het leven quam.
Gods voorzicht wil geen rede, Waerom dat hy ontklede Someri ziel, van 't sterffelijke vleys, En daegd hem op de reys Na 's Hemels troon, en Goddelijke vreugde, Verzelschapt met zijn deugde; O eedle ziel!
die al dit aerdsch verlaet, Nu gy ten hemel gaet.
Hoe vader!
dus versuft door 't overlijden?
Uw treuring eyscht verblijden, Nu dat de ziel van uw geloovig kind, Het eeuwig leven wind; Een leven, om het welke te verwerven, Dit lichaem most versterven; Een leven, 't welk niet kan in eeuwigheyd bestaen, Of't moet hier eerst vergaen; Dies grijp een moed, dewijl 't dus most gebeuren, En laet de zwakken treuren; Schep gy uw troost, stel weenen aen d' een zy, Al 't zijne blijft u by; De pronk en prael van zijn geleerde schriften, Vol yverige driften Tot Godeseer, gedrongen uyt zijn geest, Zijn vaek uw vreugd geweest; Hy laet die vreugd, hy laet zijn deugd, en 't schrijven, Voor u, ter wereld blijven; Hy scheyd 'er uyt, en stijgt door wolk, en troon By God, en Godes Zoon; Hy wil geen aerdsche stromen meer bezeylen, Maer na de hoogte peylen, Somerus reyst, en steekt het schip van strand, Na 't eeuwig vaderland; Verlaet de oeffening van aerdsche kielen, En leefd met Hemels zielen.
171 Sluyt-rympjes.
DIen God, die 't al geschapen heeft, Al wat 'er is, al wat 'er leefd, Dien God, in goedheyt over goed, Mijn ziel gebeden storten doet, Op dat ik door zijn goedheyd ken, Wie dat ik in mijn zelven ben.
leer my in dit geval, Wie dat ik ben en worden zal; O Schepper!
stort doch in mijn Geest, Te kennen wat ik ben geweest; Geen stof, geen aerd, maer enkel met, Geen schim oft schaduw die men ziet; Ik ken, als dat ik ben gebaerd Uyt vochtig slijm, in brossen aerd; Door slijm ben ik in aerd gevoed, En aerde ik weêr worden moet; In aerd nam ik mijn wezen aen, In aerde moet ik weêr vergaen: En door de aerde ben ik yet, En ga door aerde weêr te niet; Ik ben gelijker wijs het glas; Ik ben gelijk het weke was; Ik ben gelijk een bloem op 't veld; Ik ben gelijk als sneeuw die smelt; Ik ben gelijk het brossche riet, Op heden wat en morgen niet; O Heer!
als ik dit over peys, Leer ik de krankheyd van het vleys; Ach!
als ik dit in mijn beken, Leer ik te recht wie dat ik ben; Zoo leer ik recht in mijn gemoed, Hoe dat ik ben en worden moet.
Een zondaer zijnde Satans vriend, Een slave die zijn wille diend, Die ben ik heden door het quaed, Dat in mijn hert geworteld staet, En dus lang is in mijn geweest, Tot nadeel van mijn ziel, en geest; Ik bid u Heer!
verleen aen mijn Dat ik geen zondaer meer mach zijn, Maer dat ik na uw wil en woord, Mijn leven leyde, zoo 't behoord; In recht berouw, en ware boet, Zoo word ik als ik wezen moet.
Zoo ik wel eer met mijn gedicht, Mijn even naesten heb omsticht, Oft eenig laster aengedaen, Oft eenig ander quaed bestaen; Indien door toeval oft verdriet, Hier eenig misslag waer geschied, Oft yets gepleegd door noods bedwank, 't Zy met de wil, oft tegens dank.
Ik bid u dat gy door dijn kracht, Mijn wild verleenen zoo veel macht, Dat ik van nu, ô Heer!
voortaen, Mach alle zonden tegenstaen; En met geen wraek en met geen leed, Beloonen 't quaed dat yemand deed, Oft eenig spijt aen my geschied, Met laster-rijm te wreken niet; Maer dat ik aen de jonge jeugd, Een wijzer wezen mach ter deugd; En rijmen rijmpjes die noyt zijn Vergiftigd met onkuysch fenijn; Maer rijmpjes die de liefde doet Voort komen uyt een reyn gemoed; En rijmpjes eygen aen de deugd; En efter vrolijk voor de jeugd; En rijmpjes die ons wijzen an, Te schuwen al wat schaden kan.
Gun my, ô Heer!
dat ik mijn pen, Tot zulke rijmpjes doch gewen; En dat ik mach mijn leven voên, Om met mijn leven vrucht te doen; Te trachten na geen overvloed Van aerdsche rijkdom, werelds goed; Te trachten niet, door vuyl begeer, Na hooge staet, na werelds eer; Gun my geen averechtze zin, In lusten van een valsch gewin; Maer Heer!
verleen my een gemoed, Dat zijn beroep, en plicht voldoet; Dat God voor alle zaken kend, En zich tot alle deugd gewend; Dat niet en wil 't geen niet behoord, En zich beweegd vind door uw woord, En dat geen laster tongen acht, En na geen weder wrake tracht.
verleen my zulken geest, Die voor uw strenge oordeel vreest, En die aldaer zal moeten staen, Ten Hemel ofter hellen gaen; O Heer!
ik die mijn schuld beken, En veele ponden schuldig ben, En weynig hebbe dat ik geef, Dies ik voor uwen oordeel beef; Vermids dat ik dien lesten dag, Van rekening niet over mag; 172 Rechtveerdig Rechter, ziet my an, Die garen wil maer niet en kan; Die niet en kan en garen zouw, En niet kan geven als berouw; O kleyne zom!
ô groote schuld!
ik bid u, heb geduld, Ik weet gy zult geduldig zijn, Schoon dat gy weynig krijgd van mijn; Vermits gy op het herte ziet, En op de groote schulden niet; Dat ik, ô Heer!
in schuld vervil, Was niet altijds met quade wil, Maer vaek door toeval, oft door nood, Dies: Wild niet, Heer!
des zondaers dood; Maer door u dood, u kruys en pijn, Den zondaer doch genadig zijn; Door tranen en oprechte boet, Door goede wil, en reyn gemoed; Door 't hert dat een goed opzet maekt, En alle zonden gantsch verzaekt; Door 't hert dat nu gerust en stil, Zijn eygen misslag straffen wil; Door 't hert dat van de zonden scheyd, En op zich zelfs het ooge leyd, Door 't hert dat in berouw den Hemel tracht te erven, Te leven na de spreuk, die zeyd: Gedenk te sterven.
173 Het tweede deel, Bestaende in Historien, En Minne-beelden.
LIevende jeugd, het gebeurd al dikwijls, niet alleen onder de jonkheyd, maer onder de bejaerden, dat met weynig onderscheyd den staet des Houwelijx betracht werd; zoo dat ik voorgenomen hebbe yets van dien hier aen te roeren, en het onderscheyd tusschen Minne, en Liefde, aen die gene, die zulks zoude mogen onbekend zijn, te ontdekken; als een behulp middel tot dit ons werk, zijnde Historien en Minne-beelden.
174 Nopende het onderscheyd, is zoodanig, dat de Liefde, Godlijk; vleeschelijke Minne, godloos; begeerlijke Minne, oneerlijk, genoemt werden: zulks dat het behoorlijk is, dat de Liefde, en niet de Minne in 't betrachten van den Houwelijken staet behoord voorgesteld te worden, als een nood zakelijk middel tot een goed Christelijk, en deugdzaem Houw'lijk.
Belangende de eygenschap van vleeschelijke Minne, zal ik in het kort hier overloopen, doch het tweede wat breeder aenwijzen, als wezende de grond, waer op meest alle onze Minne-beelden en Historien werden aengeleyd; voor zoo veel wy willen zeggen van de vleeschelijke Minne, moet hem den Lezer te voren stellen, de voldoeninge van vleeschelijke lusten, uyt de welke veel droeve zwarigheden, en misvallen ontstaen.