floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Deugd, een Goddelijk vermaken, Deugd, die zielen blijd’ kan maken, Deugd, die onze zielen spijst, Deugd, die ons ten Hemel wijst, Deugd, die alle werelds smerte, Zal verdrijven uyt het herte; Deugde, die ons door de dood, Troost in ons geleden nood; Deugde, die ons in ‘t verscheyen, Vrolijk zal ter dood geleyen; Deugd, die onzen laetsten dach Troost in ‘t sterven geven mach.
91 Zoo wie zich voor den val der zonden wil bevryen, Die diend de oorzaek alzoo wel, als ‘t werk te myen.
Men ziet hoe dat den mensch de zonden komt te plegen, Schoon dat het herte tot geen zonden is genegen; Men ziet, dat buyten wil, den mensch in zonden glijd, Om dat hy in ‘t begin de oorzaek niet en mijd.
Ik zal in dit geval een zake gaen verklaren, Hoe zeker man en vrouw zijn in dit stuk gevaren; Een zaek, by onze tijd, en in ons land geschied, Op dat den leer hoor, en voor zijn oogen ziet, Hoe lichtelijck een mensch zich zelven brengt in lyen, Wanneer hy tot het quaed de oorzaeck wil myen.
Daer was een zeker man die had een jonge vrouw, Zoo eerbaer en zoo kuysch als menze wenschen zouw; Een zoet en aerdig dier van lichaem en van leden, Zeer vriendelijk van praet, en minnelijk van reden; En die noch boven dien een winkel-nering drijft, En die de boeken houd, en rekeningen schrijft; Een vrouw van gauwe geest, een vrouw van eerbaer leven, Die aen de klanten kan een aerdig praetje geven; Een vrouw die nimmermeer op vuyle lusten docht, Maer van een geyle boef tot lusten werd verzocht.
Hy zoekt gelegentheyd, door averechtsche wegen, Hy doet gelijkerwijs dat zulke linkers plegen; Hy gaet het vrouwtje na, hy spreektze dikmaels an, Hy doet in dit geval, wat dienstig wezen kan; Hy zeyd hoe dat zijn hert, hy zeyd hoe dat zijn zinnen Op ‘t hoogste zijn geneygd haer zoete jeugd te minnen; Hy zeyd hoe dat zijn lust tot hare minne strekt, En hoe haer jeugd zijn hert tot minne-lusten trekt.
In ‘t laetst zoo barst hy uyt: ô schoone bloem der vrouwen!
Ik kan, eylaes!
ik kan my langer niet onthouwen; Ik voele dat de min my plaegd met zoete pijn, Dies laet my doch een nacht uw lieve by slaep zijn; Ik bid u laet my doch een nachje by u rusten, In vriendelijk onthael van minnelijke lusten; Vergund my, ey mijn lief!
maer eenmael deze vreugd, Ik zal u alles doen wat gy bedenken meugd; Ik zal u wederom op uwe gunst vereeren, ‘t Zy met een somme gelds, oft wat gy zult begeeren, 92 Ia koopen al het geen wat moy en aerdig hiet, En weygerd maer aen my u schoone leden niet.
De vrouwe staet en peynst, en schijnd als heel verslagen, Doch heeft, in dit geval, haer niet te wel gedragen; De vrouw, door trapt en loos, bedenkt een slimme vond, En toond een zoet gelaet, en vriendelijke mond.
Schoon dat ik willig waer mijn schoot aen u te gunnen, Hoe zoud ik dat voor mijn man dat best verbergen kunnen?
Schoon dat ik uwe wil, in dit geval, voldeed, Hoe zoud het best geschien dat niemand daer van weet?
Voorwaer gy zoud my licht tot uwen wil bepraten, Ik zoud my tot uw wil wel haest bewegen laten, Het geld brengt veel te weeg, een vrouw word licht bekoord, Wanneer zy hier of daer van moye dingen hoord.
‘Let, teere vrouwtjes, let op ‘t gene gy zult hooren, ‘Het schijnd als van natuur de vrouw luy aengeboren, ‘Dat haer genegentheyd op moye dingen ziet, ‘Schoon dat de eerbaerheyd haer zelver dat verbied; ‘Het schijnd de vrouwtjes zijn als van natuur genegen, ‘Met kostelheyd en pracht haer hoogste lust te plegen; ‘Al wat men vrouwe noemt, in moye dingen mald, ‘Het ooge van een vrouw op kostelheden valt, Door gaven, en door geld, zoo word een vrouw gevangen, Het geen maer strikken zijn waer aen de ziel blijft hangen.
De vrouw, die op het geld, en moye dingen peynst, De vrouw, die om het geld haer rechte meening veynst, Die wil op zijn verzoek hem by haer laten komen; Soo haest als hare man een reys heeft aengenomen, Soo haest hy hier of daer, oft elders zich begeeft, Of ‘t zy hy uyt der stad yets te verrichten heeft, Zal zy, gelijkze zeyd, hem by haer doen ontbieden, Op dat zijn minne-lust mocht na zijn wensch geschieden.
Hy, die de vrouw geloofd, die neemt dit zeggen aen, En is met deze hoop voor die tijd weg gegaen; De vrouw komt by haer man, en tracht van deze zaken, Het beste dat zy weet, aen hem bekend te maken: Hoor, zeyd’ zy, lieve man, wat dat my is geschied, Een ding, een wonder ding, ey lieve steur u niet; My is een zeldzaem stuk op heden voor gehouwen, ‘t Geen ik u melden zal, en dat ter goeder trouwen; My is een lelick stuk op heden voor geleyd, Een stuk dat nodig diend zijn echte man gezeyd; De vrouw ontdekt de zaek en gaet de man verklaren, Hoe dat zy wierd verzocht, en hoeze was gevaren, 93 Een echte huysvrouwe tot buyten lusten aen gezocht, moet mijns oordeels, zulks voor haer bed-genood verzwijgen; aengezien de mannelijke liefde, tot zijn huysvrouw, over zulks wraekgierigheyd veroorzaekt, uyt welke vele schanden, zwarigheden, en ellenden kunnen voortkomen; maer in tegendeel moet zy in ‘s alder eerste beginzel daer kloekmoedig tegen strijden; en dat met dreygementen van zijn verzoek de geheele wereld te zullen ontdekken: het welk ik houde te wezen de bequaemste middel op deze gelegentheyd; niet doende gelijk gedaen heeft die gene van de welke wy deze Historie aen den dach brengen, die haer ten hoogsten vond bedrogen, gelijk wy, in onze volgende rijmen, dat den Lezer zullen vertoonen.
En watze had gezeyd, en watze woud bestaen, Indien ‘t haer echte man zou vinden zoo geraên; De man door gierigheyd ook tot het geld genegen, Die laet zich van de vrouw tot deze daed bewegen; Zy plegen beyde raed hoe men, in dit geval, De zake op het best in ‘t kort beleggen zal; In ‘t eynde vond men goed, de man zou zich versteken, Terwijl den minnaer quam om met de vrouw te spreken; De man die zoud zoo lang alleen op zolder gaen, En door een open spleet zijn oogen nederslaen; En eer daer met zijn vrouw yets quame te gebeuren, Zoud hy op staende voet de vreugde komen steuren.
‘t Geschied op zeker tijd gelijk het was gezeyd, De minnaer kreeg de leus, en heeft de tijng vernomen, Hoe dat de rechte uur voor hem nu was gekomen, Als dat de man nu vertroken was uyt der stad, Soo dat hy na zij wil bequame middel had.
Hy, die wel was gewoon op zulken jacht te tyen, Die komt hem daer ten huys, en by de vrouwe vlyen; Die heeft aen haer zijd, en neffens haer gesteld, En stort in hare schoot een groote somme geld.
Hy, die zich nader voegd, die steld zich ondertussen, Haer lieffelijcke mond, haer lipjes eens te kussen; Zy zeyd’  Wacht wat, ik zal het geld eerst van my leggen af; Zy had zoo haest het geld in handen niet genoten; Zy had zoo haest het geld niet in de kist gesloten, Of hy grijpt na haer borst, en na het schorte kleed; Hy zeyd, lief als gy wild, ik ben zeyd zy, gereed.
Doch, eer ik voorder ga zoo moet gy my ontdekken, Waer dat de uyt zicht van dees vensters heenen strekken; Ey doet ‘er doch een op!
zoo zuld gy, zeyd hy zien, Een wonderlijk bedrijf, een vreemde zaek geschien.
94 De vrouw op zijn verzoek, die deed een venster open, En hy komt op een kort ook voor het venster lopen, Hy lost daer een pistool, en schiet ter venster uyt, De vrouw die word verbaest, en vraegd wat dat beduyd; Dit, zeyde hy, is mijn doent wanneer ik ben genegen, Om met een echte vrouw, de zoete min te plegen; Zie daer heb ik noch twee pistolen wel gelaên, Den een past op de geen die my zoekt te verraên, Den tweeden past op u, zoo gy u niet wild voegen, Om met een vrye wil mijn lusten te genoegen.
De man die boven lach, en zich bedrogen vond, Die zach hoe dat zijn vrouw daer als verwezen stond.
De man most zijn beleyd om deze reden staken, En zoo zijn eygen vrouw zien tot een hoere maken.
Hy deed met haer zijn wil, schoon dat zy woud oft niet, De vrouw die word gebruykt het geen de man aenziet.
Zie, echte vrouwen, zie, ey zie!
hier voor uw oogen, Hoe door de gierigheyd de wijsheyd word bedrogen.
Leer, echte luyden, leer, u wijsselijk beraên, Ey!
wild een open oog op deze lessen slaen.
Leer, met geen minne-lust, in uwe echt te mallen, Daer kan te veel verdriet en zwarigheyd uyt vallen.
De man van deze vrouw die barst by na van spijt; De vrouw die zucht, en schreyd, en is haer eere quijt.
Leer, echte vrouwen, leer, uyt deze vrouw haer plagen, Hoe gy in zoo een zaek u hebben zult te dragen.
Leer, dat op zulk verzoek gy niemand lijden meugd, Maer dat gy uw gedacht moet stellen op de Deugd; En dat gy in ‘t begin de oorzaek wel leerd meyen, Indien dat hy u wild voor ongeval bevryen.
Leer, echte vrouwtjes, leer, en druk mijn lessen in; Indien gy word verzocht tot lust van buyten min, Indien u yemand zoekt met gaven te bekoren, Gt moet op deugden staen, en niet na giften hooren; Gy moet met geenen schijn, in deze zaken gaen, Schoon dat gy niet en meend de zonden toe te staen; Schoon dat gy jokt of mald, noch mach het niet geschieden, Gy moet in dit geval de kleynste oorzaek vlieden; De alderminste zaek, hoewel in jokkerny, Die staet een echte vrouw in geene deelen vry; De deugde wijst het aen, en leerd aen echte vrouwen, Geen minnaers op ‘t verzoek van zullix aen te houwen, Schoon dat gy ‘t niet en meend, nocht na de zonden held, Behoudens uwe eer, legt lagen na het geld; 95 Het zy dat gy bestaet uyt jokkerny te gekken; Noch moet een echte vrouw dit uyt haer herte trekken.
Wel aen dan, tot besluyt, wil ik u wijzen aen, Mind God in ware deugd, zoo kan ‘t niet qualik gaen.
Een booze vrouw, een quaed houwelijk.
Is by mijn tijd gebeurd, verleden weynig jaren, Als dat ‘er hier ter steê twee jonge luyden waren, En dat de dochter was van oude burgers stam Gebooren en geteeld, hier binnen Amsterdam.
Gekomen tot haer jeugd, en wel bequaem te trouwen, En heeft de vrysters staet niet langer onderhouwen; Daer is als doen ter tijd, een jeugdig quant geweest, En van een goed beleyd, en van een kloeken geest, Die op dit rijpe dier zijn oogen heeft geslagen, En haer in ware trouw zijn liefde toe gedragen; Hy heeft haer aengezocht, en hertelijk gevrijd, Ook hare weder-liefd verkregen met ‘er tijd.
96 De ouders van de maegd hier kennis van gekregen, Die waren tot de zaek van herten wel genegen, Te meer, dewijl hy was van eerelijk gemoed, Beleefd, en heus van aerd, in deugden op gevoed; In ‘t beste van zijn jeugd, in ‘t eêlste van zijn jaren, En in een goeden stijl van Koopmanschap ervaren; Dies staet men ‘t houwlijk toe, hy toond zich bly gemoed, Vermits hy aen de maegd een machtig houwlijk doet, Men zach dit lieve paer door echter liefde trouwen; Men zach in groote vreugd de blijde bruyloft houwen; Men zach dees lieve twee een korten tijd verheugd, En plegen met vermaek de zoete minne vreugd.
Zy, van een quaden aerd, die zocht in alle deelen, Alleen met dezen man na haren wil te speelen; Zy, die op yder uur een vreemde lust bedocht, Heeft alles na haer zin, en na haer wil gekocht.
De man laet haer een wijl in dit bedrijf volherden; De man laet haer een wijl na haren wil gewerden; Zy, ziende dat de man uyt liefden haer ontziet, Gebruykt hem als een slaef, en eerd zijn goedheyd niet.
In ‘t eynde is ‘t zoo veer met deze vrouw gekomen, Dat zy, in ‘t kort gezeyd, de broek heeft aen genomen, Haer meester van het huys, en van de man gemaekt, Waer door hy in droeve quelling raekt.
‘Wanneer een kleene vonk in tijds niet word gebroken, ‘Het vuur niet uyt gedooft wanneer ‘t begint te smoken, ‘De vonk ontsteekt de brand, en maekt een felle vlam, ‘Om dat men haer in ‘t eerst hun voedzel niet benam; ‘De vlam vernield het al waer datze by kan raken, ‘Men zietze menig huys tot puyn en assche maken.
Soo gaet het met een vrouw als zy haer wille heeft, En boven het gebied van hare voogd-heer leefd.
De vrouw, van wien ik spreek, heeft haer alzoo gedragen, Dat ik genoodzaekt ben ook over haer te klagen.
Ter oorzaek dat hier uyt een echte vrouwe leer, Te toonen aen haer man behoorelijke eer.
Te leeren ook den man  Hoe dat hy leven moet met zijne echte vrouwe.
‘k Misprijs niet dat een man zijn vrouwe diend en eerd; Maer, dat hy haer niet al toe laet wat zy begeerd; ‘k Misprijs niet dat een man zijn vrouwe zoekt te vieren; Maer, dat het moet geschien, met reden en manieren; Een vrouw is als een paerd, dat als ‘t zijn wille heeft, Zeer weynig na de wil van zijne meester leefd.
97 ,,Een paerd, zoo 't niet en werd in zijnen wil bedwongen, ,,'t Werd meester van zijn heer, en dat door vreemde sprongen.
Een vrouw te veel ontzien, bevind men zelden goed, 'k Prijs liefde tot een vrouw, maer niet in overvloed.
Hoor, echte lieden, hoor, hoe dat hier is gevaren, Dit jonge zoete paer, na datze weynig jaren In hare echte staet te zamen zijn geweest; De vrouw, die op haer man in geene deelen paste, Nocht oyt volbrengen woud het geen hy haer belafte, Die heeft met dwars gelaet hem altijd wederstaen, Daer hy met goedheyd heeft haer stuursheyd ondergaen; Zy kost in geener wijs zijn vriendschap oyt gedoogen, Maer zag hem staedig aen met averechtze oogen, Wat liefde dat hy haer betoonde of bewees, Noyt dat in haer gemoed een goê vergelding rees; Noyt dat zy zijne liefd met liefds vergelding loonde, Maer wrevelig en dwers haer tegens hem betoonde; Wat diensten, wat gesmeek, wat vrundschap hy haer deed, Zy acht het alles niet, de goede man tot leet.
Hy ziende in het lest dat alles was verloren, En dat hy haer niet kost met goedigheyd bekoren, Zoekt op een ander wijs, maer leyder al te laet, Te zuyveren zijn vrouw van 't ingeworteld quaed; Hy denkt vast by zich zelfs, kan goedigheyd niet baten, Soo moet ik my voortaen eens quaed en boos gelaten; Ik moet, schoon ik niet wil, my anders stellen an, Quaed met de quade zijn, als 't beter niet en kan; Ik zal, na dezen dag, een ander middel plegen, Waer door ik hoop mijn vrouw tot goedheyd te bewegen; Wanneer zy haren aerd boos-aerdig toond aen mijn, Ik zal, dat zweer ik haer, noch tien mael boozer zijn; Ik zal haer boozen aerd nu langer niet verdragen, Al zouder al de buurt, ja d' heele stad van wagen; Ik zal niet, zoo ik placht, haer boosheyd meer ontzien, Al waer 't ook dat ik most veel honderd mijlen vlien; 'k Wil liever zonder vrouw in rust en vrede leven, Ik wil veel liever my ter plaetzen gaen begeven, Al waer ik onbekend tot aen mijn laetste dag, In eenzaemheyd en vreed mijn leven slijten mag, Als met een booze vrouw te leven in een helle, Van ongeruste strijd en dagelijxze quelle; Geen grooter kruys op aerd, geen meerder smert of pijn, Als met een booze vrouw altoos geplaegd te zijn.
98 't Gebeurd op zeker tijd, de vrouw begint te klagen, Dat zy een ziekt gevoeld door hare leden jagen; Ik ben, zeyd zy, niet wel, ik ben niet wel te pas, Ik voel my niet gesteld gelijk ik eertijds was; Wat ben ik zot geweest dat ik my heb begeven, Met zoo een man als gy te eyndigen mijn leven?
Wat ben ik, ach eylaes!
in ongeval geraekt, Dat ik mijn minder heb mijn overheer gemaekt?
Wat ben ik in een poel van ongeluk gekomen, Dat ik u echtelijk heb voor mijn man genomen?
Gy Goossen als gy zijt, gy sul, gy rechte bloed, Gy leeg-marsch, kale-neet, opsnapper van mijn goed; Gy zijt het die my doet zoo menig reyze zuchten, Ik mach u geen meer zien, ik mach u niet meer luchten; Gy kunt my na verdienst, niet dienen in waerdy, Al wat 'er is, van wie is't anders, als van my?
Hy, die al veynsend spreekt, toond zich bequaem in reden, Wel, zeyd hy, lieve vrouw, 'k verwonder my op heden Van 't gene dat gy zegt, en buyten reden spreekt, Gedenkt, het is een zwaerd dat my in 't herte steekt; Hebt gy my waerd gekend voor uwen man te trouwen?
Soo kend my waerdig ook voor uwen man te houwen, Uw echt is immers vry, niet met bedwang geschied, Na klagen is vergeefs, en was 't u wille niet?
Wat reden, of wat recht hebt gy, van my te klagen?
Waer in heb ik my niet, zoo het behoord gedragen?
Wat heb ik opgesnapt, oft van u goed verkort?
Ik raed u voor het best, dat gy eens wijzer word; Ik raed u, dat gy u doch laet ten besten raden, Oft anders God zal ons toezenden meerder quaden; Dat is, steld u gerust, leefd vredig, wel te vreên, Ik bid u, lieve vrouw, ik bid, gebruykt de reên.
En heb ik niet gedaen na plichte mijner trouwe?
Betracht ik niet mijn huys in eeren op te houwe?
En doen ik niet mijn best in alles zoo ik moet?
Soo wensch ik dat aen my de Hemel wrake doet; Ik zoek van dees tijd afbestek met u te maken; Ik zoek van dees tijd af ook alle twist te staken; Ik zoek voortaen met u, mijn lief, na dezen dag, Vreedzaem te leven, zoo het immers wezen mag; Indien gy uwen aerd, na reden, wild ontwennen, En my voor uwen man, als hoofd en voogd erkennen, Gelijk als dat betaemd, zoo zult gy zien in mijn De liefde die behoord tot zulk een vrouw te zijn; 99 Maer wild gy, als tot noch, my dwingen, en regeeren, Wild gy, als voogd van 't huys, het huysgezin beheeren, En alles wat 'er is doen stellen na u zin, Zoo denkt vry dat ik u na dezen niet bemin, Nocht voor mijn echte vrouw, in geenderley manieren Zal eeren, oft ontzien, zal dienen, nochte vieren; Maer reyzen buytens lands, en scheyden van u af, Tot my de bleeke dood zal leyden in het graf.
Zy, met een boos gelaet, gelijk boos aerde wijven, Begind met haren man als zinneloos te kijven; Wat waend gy, lompen loer?
wat waend gy, dat ik zal My voegen na uw wil, u dienen te geval?
U leeg marsch, kalen bloed, die van het mijns moet leven, Zoud ik my na uw wil, tot uwen dienste geven?
Zoud ik de minste zijn, daer ik de meeste ben?
geloofd dat ik dat niet begrijpen ken; 't Is't mijne dat 'er klapt, 't is al van mijn gekomen, Dies wil ik zijn geëert, gediend, in acht genomen; 'k Wil onder u niet staen, nocht doen dat gy gebied, Ik ben als vrouw en voogd, en ken u anders niet; 'k Wil alles na mijn zin en na mijn wil beleggen, En wil niet dat gy daer een woord zult tegen zeggen; O suffert!
drogen nurk, die my mijn vreugd belet; O grimmert aen den haert!
ô dromer op het bed!
Wat waend gy, dat gy my na uwen zin zult dwingen?
Veel liever leer ik u een ander deuntje zingen; 'k Verwonder dat gy durft aen my dit leggen veur, Reyst hene daer 't u lust, en gaet vry daedlijk deur; Gy zult, dat zweer ik u, dien dag niet meer beleven, Dat ik te bedde my by u weêr zal begeven; Volbrengd het geen gy zegt, en gaet terstond van mijn, En zoo gy 't niet en doet, zal ik de eerste zijn.
Zy, met een dulle kop, van gramschap aen gestreden, Niet ziende op de eer, verlaeten van de reden, Sluyt kas en kisten op, en met een domme kracht, Rukt al het goed by een door haer daer in gebracht; Pakt, zakt het alles op, en heeft het t' zaem gebonden, En ook van stonden aen haer dienstmaegd uytgezonden, Die heeft daer voort een schuyt doen komen aen de wal, Die haer, en ook het goed gelijk vervoeren zal.
De man, hoe wel verbaest, gebruykt nochtans de reden, En heeft haer boos bedrijf geduldelijk geleden, Hy, zijnde goed van aerd, een wel begaefden man, Die ziet al haere doent met goeden oogen an.
100 Zy, die ten laetsten heeft haer uyt den huys begeven, Roept; booswicht, snooden schelm, verdrukker van mijn leven.
Hy, met een zoete tong, en met een wijs beleyd, Heeft haer, al eer zy ging, dees woorden toegezeyd: Mijn vrouw, mijn echte vrouw, wat wild gy doch bedrijven, Vlucht waer gy wild, gy moet mijn echte vrouwe blijven; Schoon gy my legt te last dat ik de oorzaek ben, Voor God, in mijn gemoed, ik my onschuldig ken; Soo veel en kunt gy noyt u over mijn beklagen, Oft ik, door Godes hulp, zal 't duidelijk verdragen; Dat gy verscheyden wild wil ik niet tegenstaen, Maer even wel uyt liefd u noch ten besten raên; 't Is my van mijn gemoed, en Godes wet bevolen, U te vermanen, dat gy toe ziet, niet te dolen, Gedenkt de oude spreuk, ik bid u daer uyt leer; Hoogmoet komt voor den val, echtscheyding zoekt oneer.
Ik heb 'er meer gekend, die in haer echte scheyde, En die het ongeval tot quaden eynde leyde.
Zy, even trots en boos, zy, even vol van haet, Toond haer verdurven aerd, en blijft noch even quaed; Gaet met een dulle kop van man en kinders scheyen, De man treurd in hert, de kinderen die schreyen; Zy, zonder eenig liefd tot kinders ofte man, En trekt haer d' een zijn smert, nocht d' anders schreyen an; Zy gaet, men weet niet waer, en blijft een wijl versteken, De man van droefheyd schijnd het hert in 't lijf te breken, En roept zoo menigmael, ô Hemel!
wat wil 't zijn?
Wat heb ik doch bestaen?
wat hebt gy voor met mijn?
oft ik liever had ter dood toe al geleden, En duidelijk geleefd in alle tegenheden, Als dus onteert te zijn, by yeder een bespot, Geeft my in deze zaek doch wijsheyd, groote God!
Hoe ik, in dit geval, my best zal kunnen dragen, Dat ik u, lieve God!
mach zoeken te behagen; Vergund my, goede God!
mijn naerstigheyd te doen, Dat ik, in eer en deugd, mijn kinders op mach voên; Ey!
gund my, goede God!
dat ik het zoo mach maken, Dat ik met eeren mach hier door de wereld raken; Ik bid u, goede God!
verleen uw hulp aen mijn, 'k Sal vader, en daer toe ook moeder t' zamen zijn, Om mijne kinderkens in eeren t' onder houwen, Waer toe ik, goede God!
uw goedheyd wil vertrouwen.
Hy, die in dit geval, zijn vlijt en beste doet; Hy, die in naerstigheyd, by daeg en nachte wroet, 101 Leefd in een groot getreur, om dat hy is verlaten, Van zijne echte vrouw, weend droevig boven maten; Hy suft, en is beschaemd voor opspraek van de liên, In 't kort, het was bedroefd zijn leven aen te zien.
't Gebeurd in dit geval, de vrouw gaet quade wegen, De vrouw die steld haer aen als quade vrouwen plegen; ,, Want als een echte vrouw van haren man afscheyd, ,, Men ziet dat menig boef haer looze lagen leyd; De vrouw door boozen aerd, in echt-breuk, laes!
bevonden, Vervalt ook met 'er tijd van d' een in d' ander zonden; Zy, die uyt boozen aerd verlaten heeft haer man, Doet blijken dat haer vleesch geen lusten weeren kan. De boeven leggen toe tot misbruyk haer te brengen, Zy, die het misbruyk liefd, gaet haer, eylaes!
vermengen Met fielen en met guyts, beroofd van eer en schaemt, Waer mede dat zy pleegd 't geen d' eere niet betaemd.
Zy gaet en speeld moy weêr, geeft al haer goed ten besten, Doch, na den arbeyd is zoo volgd het loon ten lesten.
Zy was zoo lang bemind, als zy van hare schat, Noch yet wat missen kost, noch yet wat over had; Maer als het was verteerd, en al te mael verloren, Toen is den eersten dagh van haer verdriet geboren.
Toen zy in zonden had haer goedjen op gemaekt, Is zy in droeve staet en zwarigheyd geraekt; Zy is in zoo veel smert, en droeve ramp gekomen, Haer leven heeft een eynd vol gruwelen genomen; Zy, als de snootste stons, gaet zwieren over straet, In armoed en ellend, in be delaers gewaet, En bid om alemoes, tot onderhoud van 't leven, Ik heb zelver haer gegeven.
Zy, die noch deugd, nocht schaemt, nocht zedigheyd, nocht eer, Noch eenigzins van dees in haer gevoelde meer, Gaet op een zeker tijd, des avends over strate, Klopt aen haer man zijn deur, en zoekt met hem te prate; Hy zelver met een kaers komt loopen aen de deur, Wie klopt daer?
zeyd de man, ik, zeyd zy, bender veur; Al vriend, ik bid, doet op, ik heb u yets te spreken; Soo haest als hy haer zag, docht hem het hert te breken.
zeyd zy, lieve man, schoon ik u heb misdaen, Ik bid u, neem my doch weêr in genaden aen; Ik kend, ik heb verdiend van u te zijn verstooten; Ik kend, gy hebt van my veel tegenheyd genooten; Ik heb u dikmaels leet veroorzaekt, lieve man!
Ik heb u meer misdaen als ik verbidden kan; 102 Ik ben verdoold geweest, tot mijn verdriet genegen, Maer zoek u in berouw, tot meêly te bewegen; Denkt dat ick ben uw vrouw, uw eygen echte wijf; Denkt op de zoete vreugd genooten van dit lijf; Ach!
toond u niet te wreed in zwakke vrouws gebreken; En weygerd geen gena my die u zoek te smeken, Met zuchten van berouw, en tranen van verdriet, Dat gy het my vergeeft al wat 'er is geschied.
Wat mannen hert zoo hard, wie doch zoo wreed van leven, Die niet een zwakke vrouw, haer mis-slag zouw vergeven?
Te meer als zy in rouw en droeve tranen schreyd, En om vergiffenis van hare misdaed vleyd.
Al wat ik heb misdaen daer zal ik u voor boeten, Al wat gy hebt geleên dat zal ik weêr verzoeten; Heb ik voor dezen u veroorzaekt smert en pijn, Na dezen zal ik u tot vreugd en wellust zijn; Soo 'k ongehoorzaem my heb tegens u gedragen, Na dezen zult gy u in mijne dienst behagen; Heb ik voor dezen u niet geëerd, Nu heb ik, lieve man, een beter plicht geleerd.
Hoe durft gy, zeyd de man, hier voor mijn oogen komen?
Denkt niet dat gy oyt zult van my zijn aengenomen, Ik ken u voor geen vrouw, gaet heen van daer gy quaemt, Beroofd van uwe eer, verlaten van de schaemt.