floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Is ’t geen schand Zyn eigen vrouw tot zulk een oneerlykheid te raaden, en al zyn verstand Te gebruiken, om haar te beweegen, en zonder het nader te bedisselen,* zich zelf van haar te houwen, haar voor eeuwig weg te geeven?
Wyfje lief, ’t is geen verliezen, maar eens te verwisselen.
om u getrouw te zyn.... SANTILANE.
Men heeft nu niet veel aan zommige soort van trouw.
Ik zalje van daag niet meêr als myne aanzien, Mevrouw.
Al noemt men my Koekkoek ik zal ’er my in te vreden stellen; Wat ik mag my langer niet plaagen; want ik denk daar moeten ’er wel veel mannen in de waereld zich om kwellen.
waar is de gramschap, die je altyd toonde met je gelaat?
ik was een beest, zo ik ’er tegensprak, ’t is billyk datmen na de rede, en na de mode gaat.
op deze zotte woorden werd myn hert met gramschap ontsteeken, Zy dwingen my, spyt myn droefheid, en ongeluk tot spreeken.
’K zal, door myn dood, betoonen hoe eerlyk dat ik ben.
Ik kan dat ook wel toonen, maar ziet, Mevrouw, ik beken, Dat het hangen juist zo wat tegen myn gezondheid stryd, ja gants is boven myn vermogen.
hangen, en waarom toch?
’K moet hangen om de blydschap van uw oogen, Om jou mooije tronitje, daar de groote Turk om blaakt, Die grooten Rekel, die my Candidatus, misschien Promotus van de Koekkoeksheid heeft gemaakt.
Ga, Liefstentje, wil u begeeven, Om my te koekkoeken, en te houden in ’t leeven.
Is ’t niet uit liefde, zo is ’t uit barmhartigheid.
dat hangen is een actie, die van veel braave kaerels is vervloekt en beschreid.
zo wilt gy dat ik my tot die schande zal begeeven?
Ja, doe je ’t niet, adieu dan lyf en leeven.
Maar, nu, voor ’t laast, wat besluit je?
Voor ’t laatst, ik zegje ’t is om de galg te doen.
Besluit jy, en vaar slechts voort, repje, repje, wilje spoên, Ziet, Leonoor, recht uit gezeid, en om ’er geen doekjens om te winden, Ik kan tienmaal beter myn rekening by ’t Koekkoeken als by ’t hangen vinden.
Zie, dat’s myn besluit, en ander heeft het zyn.
Maar... SANTILANE.
Maar, zie dat is myn zin.
Ja jou zinnen doen my hertzeer en pyn.
Hoor, Mevrouw, om in een verlies niet alles te verliezen, Zo moet men van twee kwaaden het minste verkiezen.
En het leenen van een vrouw, dat hou ik voor gewis, Kan zo vilein niet weezen als dat duivels hangen is.
Ik kan ’er niet toe verstaan, hoe kunje myn hert zo prangen?
Wel kun jy ’er dan toe verstaan, datze my zullen hangen?
Ja, liever als myn eer te zien... SANTILANE.
Dat is eerst een duivels eerlyk wyf.
Myn eer, myn kuisheid?
Zeker, werentig, je staat ook al te styf Op jou eer, je moet de eer onder de hand zo een beetje rekken.
De waereld zal... SANTILANE.
Ja, als ik hang, zal dan de waereld maar met my gekken?
Terwyl hy by zyn vrouw niets uitrecht, dat men hem dan na de galg voer.
Zie je wel nu ben ik immers in de klem.
Ik bidje sta het nu noch toe, zo is jou ouwe man ontslaagen.
Spreek, eer het te laat is.
moet ik dit langer verdraagen?
Is dat hertnekkig weezen?
Wilt met hem heenen gaan.
FABRITIUS, GUSMAN, LEONORE, SANTILANE.
DAar is een Afgezand SANTILANE.
’t is met my gedaan!
De Gouverneur van Cadix, wenscht, door hem, met den Sultan te spreeken.
Zeg dat hy binnen komt.
ik ben schier dood en bezweken Van blydschap, o!
hy bied tot onze verlossing zekerlyk zyn hand.
Zou hy waarachtig?
ALFONSUS, met eenige Spangjaards, LEONORE, GUSMAN, SANTILANE, FABRITIUS.
ALFONSUS.
AAn my, den Afgezand Van Cadix, is belast u, Sultan Soliman, dezen brief te geeven.
’K zal ze leezen.
myn lieve man, nu hebben we niets te vreezen.
GUSMAN, leest.
Gy hebt nu korts op zee in een van myne scheepen, Myn zuster en myn broêr, onwettig aangegreepen; ’K heb ook een vriend van uw met zyn gemaal verheerd, Zend my het myn weêrom, indien gy ’t uw begeerd.
Dat is een eerlyk man!
Wat antwoord zal ik brengen op den brief?
Ik zalze overgeven, het verzoek van de Gouverneur is my lief.
Maar, waar toe diend dit volk?
Om haar, als zynde luiden van eer, t’scheep te geleijen.
Ik ga om hem een antwoord te schryven; wilt hier verbeijen Tot ik u zend verlof.
SANTILANE, ALFONSUS, LEONORE.
Eenige Spanjaards.
DAt klinkt beter in myn ooren, dat ’s een beter zoort van eer, Als door een strop te kyken, na men geschopt is van de leer.
Wyfje, dat ’s wat anders als hangen?
Wat zegje van hangen?
Wel ik waar hier gevangen, En had je een quartier uurs jou verzoek van audientie* uit gesteld, ’K had moeten hangen, myn wyfje, lang om ’er eer gekweld, Zou, om die te bewaaren, my hebben laaten klimmen, wat dunktje, myn Heer, is dat niet heerlyk?
maar hoe staat het met het bruiloftsmaal?
Men is bezig met alles vaardig te maaken.
Zo de wind dienen wil, zullen wy vanavond noch wel tot Cadix geraaken.
Myn Beminde, voor al deze smert, Zullen wy ons eens ter degen vermaaken, en ’t hert Ophaalen.
Nu ben ik volkomen van jou trouw verzekerd en verlost van de ziekte die my altyd kwam plaagen.
Ik zal voortaan leeven naar jou redelykheid en welbehaagen, Ik ken nou jou deugd, ja ’k heb gezien, ik beken het met ongeduld, Dat je, schoon ik ’t hebben wou, ja dat ik hangen moest, my geen kornelio maaken zult.
Wel wat duivel!
een man, om zyn eer te laten hangen!
Wat wilje van een vrouw meêr hebben?
maar ’k begin te verlangen Na ’t Paspoort.
FABRITIUS, ALPHONSUS, LEONORE, SANTILANE, Spanjaarden.
ZIe hier ’t gelei ’t welk u is toegestaan.
Nu moogt gy werwaards gy wilt onverhinderd heene gaan.
Zo mogen wy vertrekken?
Gaanwe dan, met de Turkken is geen gekken.
Eer gy uit de stad gaat, moeten uw oogen zyn geblind.
’t Is wel, kom blind ons beide, geefme jou hand, waar benje, Kind?
Ik zal u scheep gaan brengen.
De hemel wil gehengen, Verbruide mosselpotagie, dat ik je myn leeven niet weêr en zie.
KAREL, LOPES, GUSMAN, in zyn voorige kleeding.
WAar zyt gy, Gusman?
GUSMAN, uitkomende.
Alhier, KAREL.
Doe ’t geen ik u gebiê, Verandert de Zaal, op dat als hy ’er in zal komen De plaats niet ken.
Daar ’s op alles al acht genomen.
Men zal hem noch wel een uur drie of vier in ’t schip laaten, want Men zal hem aan strand doen gaan, van een andere kant Als daar hy is afgevaaren.
Nu begryp ik jou inzigt.
Kom, gaanwe binnen In de Bruiloftzaal, daar zullen wy de Klucht eindigen, en onze vreugd beginnen.
Tegens den avond zullen wy hem in gaan haalen van ’t strand.
’K moest met meêr volk... KAREL.
Laat u de andere knechts de hand Komen bieden, ’k zalze u toezenden.
Vrienden, is ’er iemand met de jaloerse koorts of een jaloers man belaaden, Ik zou hem, of haar, uit grond van myn hart, raaden By my ter School te komen, om dat of te leeren, en die ’er tegenstaan, Moet men daar heen draagen, wantje ziet ik heb remedie om die fantasien te doen overgaan.
Einde van het darde en laatste Bedryf.
DEQUEL-GEESTEN:BLY- SPEL.
Nagevolgd uyt het Frans VAN Monsr.
MOLIERE.
TE AMSTERDAM,             By HENDRIK BOSCH, Boekverkooper over ’t Weeshuis.
EnTe Leide, By GILLIS KNOTTER.
Myn waerde Mecenas, IK draag u een werk op daar gy niet weinig deel aan hebt, alsoo het op uw voorslag aangevangen, op uw aanmoedigen vervolgt, en op uw ernstig aanhouden voltrokken is.
Gy sult ’er misschien den eenigen Leser niet van sijn, hoewel ik ’t niet als voor u gemaakt hebbe, daarom moet ik eenige reden van de wijse van myn vertaling geven, om u de moeyte af te nemen van sulks te doen aan de gene die door uw toedoen dit maaksel in handen sullen krygen, wanneer ’t u niet sal gelieven dat verborgen te houden.
d’Oversetting is in onbedwongene Rijmen gesteld, niet sonder voorbeeld in onse taal.
De malle Wedding, dat overgeestig Toneel-stuk van dat treffelyk Konstgenootschap van Nederduytse Digters heeft my aanleydinge gegeven om dese slag van rijmen te verkiesen, op dat ik te gemakkelijker en te beter den sin van mijnen Fransen Schryver sou konnen uytdrukken, en ook om het On-rijm te nader te komen, waar in my dunkt dat alle Bly-spelen behoorden geschreven te worden, indien sulks met ons gebruyk over een quam.
Ik heb voor ’t meeste deel getragt suyver Duyts te gebruyken, schoon ik wel weet dat men ’t so net niet en spreekt in de gewoonlijke redeneringen, maar al deê men dat, het sou niet quaad wesen.
Ook heb ik nergens, dat ik weet, sulk een uytgesogt, seldsaam, en hoogdravend Duyts, dat gemeene luyden niet verstaan souden, gelijk ik wel in andere Tooneelwerken gesien heb daar ’t niet te pas en quam.
Ik heb mede niet noodig geoordeeld de woorden van myn Sprekers eenigsins na de bedorven Hollandse uytspraak te verschikken, ’t geen onse Digters insonderheyd de Amsterdammers gemeenlijk doen.
Ik heb een afkeer van die gerabraakte en mishandelde taal in spreeken of schryven te gebruyken, sonder dat ik die in de Tooneel-spelen misprijsen kan daarse een levendige verbeelding helpt maken, maar myn Bedryvers, meestendeel geen luyden van d’alder-geringste slag sijnde, mogen wel een goede taal spreken, sonder dat het vreemt hoeft te schijnen.
Die het eerste Bedrijf te lang vind, om het derde Toneel dat ik’er in geflanst heb, sou wel gelijk konnen hebben, maar de nieuwe vinding, die niet van my, maar t’ eenemaal van een ander is, heeft my soo behaagt, dat ik niet heb konnen laten die ergens in dit stuk plaats te geven.
’t Verhaal van den Iager, dat in ’t Frans is, heb ik onvertaalt gelaten, uyt onkunde van de woorden die de Iagt eygen sijn.
Onse spraak, weet ik wel, heeft ’er andere als de Fransche, soo dat ik hier niet heb konnen doen als op de plaatsen daar gehandeld word van Kaart-spelen en Danssen, waar ontrent onse Lands-lieden sig van de Fransche Konst-woorden dienen.
om het gebrek van het tweede bedrijf door dese uytlatinge veroorsaakt te vervullen, heb ik’er twee Quel-geesten van myn eygen vinding aangevoegd, diemen ligtelijk van die van Moliere onderscheyden sal.
Ik heb het spel op sijn Hollands willen toestellen, waarom ik eenige dingen agtergelaten en verandert hebbe, die ik op de hedendaagsche Hollandse wyse niet passen kon.
De namen van de Speelders heb ik evenwel vergeten te veranderen: het waar nog ligtelijk te doen, maar ik agt het niet seer noodsakelijk, om dat de namen selden in het rijm komen, en dat ’er ook veel geboorene Nederlanders gevonden worden die geen Duytse namen hebben.
Ik heb getragt van de sin van mijnen Schryver nergens verre af te wijken, ook sijn woorden behoudende, soo veel als ik die met de nood-dwang van ’t Rym, en d’eygenschap van onse Taal over een wist* te brengen.
De mislagen van dit maaksel, die uw schrander oordeel genoegsaam ontdekken sal, sult gy gelieven, als sy eenigzins verdragelijk zyn, in een nieuwen Rijmer te verschoonen.
Andere, die gy dit werk laat sien, mogen daar van denken en spreken na haar goed dunken, het sal voordeel nog schade toebrengen aan den Maker, die gy, dit bid ik u, aan niemand sult doen kennen.
Indien ik in dese oversettinge uwe begeerte en verwagtinge niet gelukkig genoeg voldaan heb, ik zal my in dit ongeval moeten troosten met de hoope van in andere gelegentheden my beter te sullen quyten van de pligten die ik schuldig ben, tot dankbaarheyd voor de menigvuldige weldaden, die gy bewesen hebt aan my, Uwen gehoorsamen Dienaar, en                                            toegedanen Vriend, Die gy kent.
NAMENDERHANDELAARS.
ERASTUS, Edelman.
LA MONTAGNE, Syn Knegt.
ORPHISE, Meestresse van Erastus.
ALCIDOR.
THEPHILUS.
LISANDER.
ALCANDER.
ALCIPE.
LUCIDOR.
TERMINIUS.
CARITIDES.
ORMIN.
FILINTE. }}}}}
Quel-geesten.
ORANTE.
CLIMENE } Juffers.
DAMIS, Voogd van Orphise.
L’EPINE, Syn Knegt.
LA RIVIERE, met 2 Makkers, Dienaars van Erastus.
DE QUELGEESTEN, BLY-SPEL.
Het Toneel is een openbare wandel-plaats met Geboomte beplant.
Erastus, La Montagne.
Erastus.
WAt ster, ô Hemel, is ’t, daar ’k onder ben geboren, Dat my altijd, en waar ik wesen mag, Quel-Geesten, die mijn siel vermoorden, sijn beschooren!
’k Ontmoet ’er alle daag weer van een nieuwe slag: Maar d’alderslimst’is nog*een vent van desen dag.
Ik dagt in eeuwigheyd niet van hem af te raken, En heb geen kleyn getal vervloekingen gedaan Op myn onnoos’le lust, die my ’t besluyt dee maken, Van naar het middag-maal na ’t Schou-burg toe te gaan: ’k Verwagte daar vermaak, maar heb’er voor myn sonden Ellendiglijk een harde straf gevonden, Ik voel my nog daarom vol toorn in myn gemoed, Soo dat ik u de saak verhalen moet.
Ik was op ’t Schou-burg, en gesind een Spel te hooren,* Daar my veel lofs van was geseyd te vooren; Een yder hield sig stil, het spelen nam begin.
Daar komt’er een, niet schaars met lint behangen, En stapt met dol geswier, vol wind het Schouburg in: Sa, roept hy, fluks, pas op, om my een stoel te langen.
Syn groot getier verbaast een yder die het hoort, En ’t schoonste deel van ’t Spel werd dus door hem gestoord.
Ag Hemel!
dagt ik doe, en sal ’t u noyt behagen, Dat ik myn Lands-luy sig wat wijsselijk sie dragen, En moeten sy soo openbaar Op een Tonneel van haar gebreken, Selfs een vertooning doen, en maken alles waar ’t Geen onse Buuren steets tot onse schande spreken, Ter oorsaak van ons mal gebaar.
Ik trok myn schouders op, vol spyt en ongenoegen; De Speelders wilden sig weêr na haar rollen voegen:* Maar daar is nieuw geraas gemaakt door desen quant, Als hy sig plaatsen sou, want met seer groote schreden Quam hy dwars over ’t Schouburg treden, En schoon hy sitten kon aan dees’ of geene kant, Heeft hy sijn stoel vlak voor in ’t midden nêergeplant, En met sijn breeden rug d’aanschouwers toe te keeren, Haar meesten-deel ’t gesigt der Speelders doen ontbeeren, Een ander sou beschaamd geweest sijn om ’t gerugt Dat onder ’t volk hierom is opgeresen; Dog hy en liet sig daar niet aan gelegen wesen, Maar bleef ’er vast en pal, tot yders ongenugt, En van die plaats en waar hy noyt gekomen, Indien hy, tot myn ramp, my niet en had vernomen.
Hy voegde sig straks aan myn sy, Hoe vaard gy?
laat ik u omhelsen, sey hy my.
’k Wierd schaam-rood, mits elk een sijn oogen naer my wende, Om dat dien Los-kop my, soo ’t scheen bysonder kende.
De kennis was seer kleyn, maar evenwel men siet Dat sulke menschen op een niet Een groote kennis willen bouwen, En straks in ommegang sig seer gemeensaem houwen.
Ik had terstond seer veel onnut gevraag van hem, De spraak der speelders was soo luy niet als sijn stem: Hy wierd van elk vervloekt, en ik, om soo sijn praten Te stutten, bad dat hy my ’t hooren toe wou laten.
Hoe, sey hy, saagt gy noyt dit Spel?
De duyvel haal my, ’k vind het aardig, ’k Ben daar geen esel in, en weet de wetten wel Die een Tooneel-stuk prysens-waardig Doen syn, en daarom is ’t, dat seker groote Geest Altoos sijn Spelen, eer hy s’uyt geeft, voor my leest.
Doe ging hy my van ’t Spel een kort begryp uytleggen, Op yder uytkomst moest hy my te voren seggen Wat dan geschieden sou, selfs sprak hy overluyt ’t Geen hy van buyten kon, eer als den Speelder, uyt.
My holp geen tegenspraak, ’k most in die quelling wesen, Tot dat hy lang voor ’t eynd van ’t Spel is opgeresen; Want volk van weytse swier wagt sig voor alles wel Van ’t luyst’ren naar d’ontknooping van een Spel.
Ik gaf den Hemel dank, om dat ik mogt vertrouwen, Dat nu, na reedlijkheyd, myn plaag eens op sou houwen; Maar soo goed koop quam ik ’er geensins af: Want hy begon op nieu my ’t hooft te quellen, Met van sijn daden te vertellen, En met sijn deugden my op ’t grootste voor te stellen, En ’t goed geluk dat hem de Min by Vrou-luy gaf; Syn paarden wierden niet vergeten, En hoe hy op het Hof in gunst was, moest ik weten, Mits hy my daar, wanneer ik wou, Van ganscher harten dienst doen sou.
Ik boog myn hoofd, om schyn van dankbaarheyd te maken, En sogt vast middel om met eeren weg te raken; Hy merkte dat ik my bewoog om heen te gaan, Ik ga met u, sey hy, ’t volk is hier al van daan.
Wy gingen uyt.
Doe deê hy my nog meerder lijden, Kom, sey hy, laat ons wat met myn Cales gaan rijden; s’Is net en aardiglijk gemaakt, Waarom verscheyde groote Heeren Een van de selve slag begeeren, Soo dat den Maker seer daar meê aan werk geraakt.
Ik dank u, seyd’ ik, wild myn weygering verschoonen, Daar is een maal, het geen ik geven moet, bereyd.
sprak hy, als uw vriend meen ik dat by te woonen, Hoewel ik aan een Graaf myn komst heb toegeseyd.
Ik sey, ’k heb niet genoeg bereyden laten Voor luyden van uw staat, die ’k op een kleynigheid Niet nooden derf.
O neen, gaf hy my tot bescheyd, Ik seg ’t u met vrypostigheyd, Dat ik om met u wat te praten Het maar alleen heb aangeleyd.
Ik sweer u, dat ik tragt de groote Gasteryen, Mits ik se moe ben, te vermyen.
Maar, seyd ik hem, dien Heer maakt op uw komst al staat, Dies is ’t niet reed’lijk dat.... Ey, sprak hy, wat een praat, Wy kennen altemaal malkanderen als vrinden, Ik kan myn tyd-verdrijf by u veel soeter vinden.
’k Was op my self misnoegd, vol droefheyd en berou, Om dat myn vond soo slegt een uytslag had genomen, En wist niet waar ik nu myn toevlugt nemen sou, Om van een pyn, die my ging dooden, af te komen.
Daar quam terwijl een koets van kost’lijk maaksel aan, Van agter en van voor met Dienaars overlaân, Die met een groot gedruys is voor ons blyven staan: Hier quam een Iongman uytgetreden Seer treff’lijk in gewaad.
Myn Quel-geest liep terstond Seer wind’rig na dien Heer, die ook niet stil en stond: d’Omhelsingen die sy daar op malkand’ren deden Vertoonden sulke driftigheden, Dat yder, die het sag, sulks wonderbaarlijk vond.
En onderwyl dat sy sig diep in Hoff’lijkheden Verwarden met gedraay en wringen van haar leden, Ben ik, niet sprekende, heel stil van daar gevlugt: Na dat ik langen tijd had in die smert gesugt, En hem verwenst die my, door sijn halstarrig teemen, d’Uur van myn Lief bestemd, belette waar te nemen.
La Mont.
Het leven heeft vermaak en moeylijkheden in; ’t Is altijd niet, myn Heer, gelijk ’t ons sou behagen.
Elk moet’er hebben hier op aarde die hem plagen; ’t Sou, sonder dat, den mensch te seer gaan na sijn sin.
Erast.
Maar onder al de menschen die my quellen,* Moet ik myn Liefsten’s Voogd nog voor de quaadste tellen: Hy breekt de hoop die sy aan myn begeerten geeft, En sy, om dat hy soo myn Liefde wederstreeft, Derft my maar sien als hy daar van geen kennis heeft.
’k Vrees dat myn tijd al is verstreken; Dit is de dreef, daar wy malkander moeten spreken.
d’Uur die van een Meestres gestelt is strekt sig uyt, Een oogenbliks versuim word selden naauw genomen.
’t Is waar; ik moet nogtans Orphises gramschap schroomen, Dewijl myn groote Min een niet tot misdaad duyt.
Soo die volmaakte Min, die sig hier wel komt toonen, By u dus van een niet een misdaad maken kan, Haar suyv’re liefde wil’t geen gy misdoet verschonen, En maken tot uw loon ook weêr een niet daar van.
Maar meent gy dan in ernst, dat sy my sou beminnen?
speelt dan daar ontrent nog twyff’ling in uw sinnen?
Og seer beswaarlijk kan een regt verliefd gemoed In diergelijk geval sig heel versekerd houwen.
Men vleyt sig menigmaal, het geen my sorgen doet; En ’t geen ik ’t meeste wens derf ik het minst vertrouwen.
Maar laat ik sien dat ik die Schoon’ ontmoet.
Myn Heer, uw das hangt scheef.
Daar is niet aan gelegen.
Met uw verlof, myn Heer ik schikse wat ter degen.
Ay, gy verworgt my, gek, laat slegts de das so staan.
Laat ik wat met de kam.... Erast.
Wat dwaasheyd komt u aan?
Uw kammen heeft myn hoofd by na een oor doen missen.
Uw schouder-strik.... Erast.
Gy neemt te veel bekommernissen, Laat blyven.
Maar s’is los.
Ik wil dat die soo sy.
Ten minsten dan veroorloft my, Als een bysond’re gunst, uw hoed wat af te vagen, Die seer bestoven is.
Wel vaagt, als ’t wesen moet.
Wild gy een hoed die so gesteld is dragen?
Ik bid u dat gy u wat spoed.
’t Waar sonde.
’t Is genoeg.
Gelieft nog wat te toeven.
Hy moet myn lijdsaamheyd ten uyttersten beproeven.
Waar hebt gy dog den hoed soo vuyl gemaakt, myn Heer?
En kryg ik desen hoed noyt uyt uw handen weêr?
Nu is hy schoon.
Latende den hoed vallen.
Nu hy is gevallen, Sal ik’er heerlijk meê gaan brallen, De pokken..... La Mont.
’k Sal het ras wat af doen.
Neen, dat ’s uyt.
De droes vaar in een knegt, die soo sijn Meester bruyt, En niet en doet als hem mishagen en verveelen, Met dat hy over al de neus-wys in wil spelen.
Orphise, Alcidor, Erastus, La Montagne.
MAar sie ’k Orphise niet, ja sy komt ginder aan.
Waar spoed sy sig soo heen?
wie mag daar by haar gaan?
Hy groet haar so als sy voor by gaat,en sy keert het hoofd om.
my op dese plaats ’t aanschouwen, Voorby te gaan, en sig als vremd van my te houwen, Wat sal ik denken?
seg, spreek vry in dit geval.
’k Vrees moey’lijk u te sijn, dies seg ik niet met al.
Gy sijt het in der daad met niet met al te seggen, Terwijl mijn ziel soo fel gepijnigd wert.
Antwoord dog iets aan myn verslagen hert: Hoe oordeeld gy dat ik dit uyt moet leggen?
Segt uw gevoelen.
Neen, myn Heer, ’k swijg liever stil, Dewijl ik nu niet meer de Wys-neus spelen wil.
De drommel haal de nar!
gaat volgt haar op haar treden, Siet waar sy blyven, maakt ontrent haar steets te sijn.
wederom komende.
Van ver?
Sonder dat sy ’t sien, of dat ik schijn Haar na te sijn gestuurd.
Neen, ’t heeft meer grond op reden Dat gy het haar rond uyt bekend Gaat maken, dat ik u om haar te volgen send.
Vind ik u dan weêr hier?
Den hemel moet u plagen!
De wereld dunkt my kan geen grooter Quelgeest dragen.
gaat heen, en Erast.
vervolgt.
Hoe seer ben ik ontsteld!
’k sou vry sijn van die pijn, Indien ’t my was belet hier op dees’ uur te komen.
Ik dagt dat alle ding gans na myn sin sou sijn, Maar ’k heb hier tot myn ramp het tegendeel vernomen.
Théphilus, Erastus.
Théphilus.
MYn Heer, dewijl ik klaar bespeur uyt uw gelaat, Dat gy swaarmoedig sijt, kom ik my by u voegen, Om u een weynig aan de praat Te brengen, want ik sie het aan met ongenoegen, Dat gy in eenigheyd dus mymerende gaat.
Gy doet te veel voor my, myn Heer, ik bid u laat Uw kranken na uw hulp om mijnen’t wil niet wagten.
Théph.
’t Is waar, ik heb’er vyf of ses in slegten staat, Daar Naam-doctoren haar toe bragten; Want doe ’t verhoeteld was, versogt men eerst myn raad.
Ik meen nogtans.... Erast.
Laat dog die luyden niet verlegen.
Ik kan myn konst aan haar nog in een uur niet plegen, Gelijk ik geeren sou.
Ik kom nu van een plaats, Daar ik te middag at met vier natgier’ge Maats, Die lustig wyn op dees’ en die gesondheid dronken: So dat ik tegen dank een glas twee dry te veel Heb moeten jagen door de keel.
Heer Doctor doet bescheyd gelijk ons is geschonken, Was haar geduur’gen roep.
Sy noemden dat bescheyd; Maar is ’t geen onbescheydenheid Met overmaat van drank een goeden Vriend te quellen, En sijn gesondheid gants t’ontstellen?
Nu doet het hoofd my seer, de werking van myn maag Word door de wyn belet, en ik en sou van daag Niet seer bequaam tot myn beroeping wesen, Indien ik door de Thee my niet en ging genesen.
Myn Heer, ey lieve gaat dog mêe Tot mynent, om de proef te nemen van een Thee, Die my nog onlangs is uyt Indiën gesonden, En ongemeen in deugd van kenders word bevonden.
Ik vond noyt groote smaak in dees’ Uytheemsche drank.
Theph.
Is ’t mogelijk, daar die so lieflijk in de mond is.
Myn Heer, gebruyktse maar eens veertien dagen lank, Ik wed gy segt dat Thee seer lekker en gesond is.
Wanneer men is aan Thee gewend, Dan is het dat men eerst te deeg haar kragten kent, Thee maakt een frisse mond met witt’en vaste tanden, Daar is geen beter drank ter wereld voor den dorst.
s’Is heylsaam voor de keel, s’is dienstig voor de borst De maag en d’ander’ ingewanden, Ja ’t gansche ligchaam door voor ’t bloed, Het geen sy fijnder worden doet.
De Thee geneest een menigte van qualen, Daar ik’er maar een deel van sal verhalen; Verkoudheyd, Kinchoest, Huyg, ontsteking in de Keel, Koorts, Teering, Watersugt, Jigt, Koude-pis, Graveel, Buykloop, Hardlyvigheyd, Darm-krimping, Speenen, Wormen, Engborstigheyd, Blaau-schuyt, Roos, Pokjes, Vierigheyd, Hertklopping, Roodeloop, ja selfs swaarmoedigheyd, Welk laatste quaad u schynt niet weynig te bestormen.
Drinkt Thee, myn Heer, drinkt Thee, het sal nog beter sijn Voor uw droefgeestigheyd als wyn.
De Thee heeft ook voor sinkingen in d’oogen, En voor hardhoorentheyd een sonderling vermogen.
Sy doet veel deugds aan ’t breyn, en maakt de menschen wys, Dit is een kragt die ik’er meest in prys.
Thee-water scherpt de lust tot eten, ’t Ontlast het lighaam wel, ja ’t doet vergif uytsweeten.
Geen nat op aard en is soo kragtig nog soo eel; Nogtans al dronkt gy nog soo veel, ’t Sal noyt aan uw gesondheyd schaden: Ik derf wel agter een twee honderd kopjes laden.
De Thee staat evenwel soo diep niet in de gunst Van menig Oeff’naar van uw kunst.
Ik weet wel dat een deel waan-wijse Naam-doctoren Quaad derven spreken van dit kruyd, Maar noyt en sult gy daar gegrond bewijs van hooren: Dies vallen sy daar slegt meê uyt.