floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Hier Schallcke Dries.
Ja Frans, dat is gewonne.
Toris Franse.
Ik zal met groot pleizier nu haale gaan mija part.
Dat moog je vrylijk doen, maar staat my niet te hart.
Maakt maar een raar geluyt, zoo dra den Boer zal raaken.
Zy wenken aln den Boer.
Wie is 't zijn beurt?
Pieternel een goschrey maakende.
Dat zal hem bitter smaaken.
Krelis die scaat.
Sthalleke Dries.
Hier huysman dat ben jy.
Pieternel 't zelfde geschreykende.
Ik zeg het nou, dat gy me hebt geslaagen, of speel je met bedrog?
Ja, ja, ik ben 't geweest, wilt daar maar niet om kryten.
Kom hier mijn zoete maat.
Wilt maar vry dapper smyten.
Jy luy maakt van een scheet aanstonds een donderslag.
'slaan wy hem al gelijk.
Altemaal gelijk siuande.
Krelis opstaande.
Ey my, ach, ach, ach, ach, ach, ach!
Wat schort 'er aan mijn lief?
Krelis. DER SCHALKEN LIST ONTDEKT, dat mag de droes verdraage.
Joris Franse pinkoogende.
Wat hamer!
doe je al t'zaam?
Daar geeft maar eene slaage.
Legt u maar weder neer in Pieternel haar schoot.
Nu maak ik geen gebarm, al sloegen zy me dood.
Zig neder leggende.
Kom Jongens nog een reis, wy moeten hem tog foppen.
Zy slaan altemaal met hun schoenen, muylen of ander tuyg voor zyn krent.
Is dat voor mijn arme onnoozele Podex kloppen.
Ey Boutje legt tog stil, 't is maar uyt soetigheit.
De eerste, die nog slaat te weeten voor zijn tijd, zal vliegens in de plaats van de huysman zonder gekken.
Krelis zig wederom latende gezeggen.
Laat ons nu twee, en twee hem by de beenen trekken.
Krelis rolt om en tom.
Helpt en staat me by altemaal aan 't lagchen.
Wat deert u besto maat?
Spreekt op wat doet u leet?
ik ben niet in staat krelis.
Om jou van deeze nagt ter deeg te caresseren.
Het zal wel overgaan.
ik wil graag verteeren krelis.
Een dubbelde Dukaat, maar staaken wy dat spel.
Het doet me zeker leet.
Verdort wat viel hy fel.
Ach, ach, mijn arme gat!
Laat ons uyt 't lachen scheyen.
Hoe Landsman gaat gy schreyen?
Ach, ach, mijn arme krent!
Toont dat je bent een Man.
Wat hamer let u dan?
Krelis, Digitized by google, kluchtspel.
35 krelis.
Ik zal hem straks herstellen, Geeft my een Roemer Wijn.
Jochemije.
Wat of de Vent mag kwellen?
Is dat hartnekkig slaan?
Zie daar, drinkt die eens uyt 't is of 'er uyt dat spel, altijd een ong'luk spruyt.
Krelis neemt de roemer aan.
Nu schijn ik wederom een weinig te verkwikken.
Mijn zoete Cupido, hoe deed gy my verschrikken.
Nu voel ik schier geen pijn.
Dat maakt my weer verblijt.
De vier bedelaars.
Wy zijn al t'zaam verheugt, dat gy gebetert zijt.
Laat ons in plaats van dit, wat aardiger versinnen.
Bestaat het weer in slaan, zoo wilt het niet beginnen.
Neen Vriend, 't bestaat in vreugt, het geen ik heb bedagt.
Laat ons dat eens besien., joris Franse.
Neem alle dan wel agt.
Men zal.
Helpt me eerst deez bank een weynigje ver setten.
Sie zoo, wilt nu al t'zaam ter deege op me letten.
Wat of 'er nu voor raars zal komen aan den dag?
Setje nu allę neer.
Nooit zulk geboeft ik zag.
Nu zullen wy al t'zaam een Neus Muzijkjo maaken.
Verdort!
dat hebje wel.
Maar 't zal den Boer weer rarken.
De Speelluy hy malkaar... zoo schuyf wat op mijn Zoon.
Kom lustig geert ons nu de regte Neusen toon.
Der geeft een verscheide toon, waar op de Meester van 't NeuseMuzijk de zijne begint is stellen.
dat klinkt soet.
Joris, c2.
DER SCHALKEN LIST ONTDEKT, Staat je dit beeter aan?
Dat scheelt wel tweemaal de helft.
Laant ons beginnen gaan.
De rang hoe zy zitten moeten.
Den eerste is Peer de Waal, de tweede Klaas vol Redrog, de derde Platte Joost, de vierde schalke Dries, de vijfde syme, de sesde jochem, de sevende Tijs, de agtste Pieternel, de negende Krelis, de tiende Lijs, maar die loopt geduurig in en uyt het Huys.
Joris Franse iegens de eerste.
Doet jy me dat eens na.
De eerste het nadoende.
Dat hebje wel begrepen.
Nu gy klaas vol bedrog.
De tweede het nadoende.
Je moet wat meer genepen.
Zoo dat gaat uyt de kunst.
Nu gy doortrapte Guyt.
De derde het zelve doende.
Nu alle drie gelijk.
Het zelve van de drie volbragt wordende.
Dat maakt een soet geluyt, nu jy Plattarius, gelijk ik u zal wysen.
Het hem voordoende en hy het zelve wel nadoende.
Ik moetje alle vier met lof waaragtig prysen.
Nu jy mijn Soetertje.
De agiste het goed nadoende.
Dat gaat ook ongemeen.
Nu Landsman is t u beurt.
Het willende doen, doet het zeer mismaakt.
Is dat niet goet?
Ô neen, joris Franse.
Neemt agt, k zal nog een keer de toon u laaten hooren.
Het zelve voordoende, wort wederom slegt nagedaan.
Vriend wijst my waar dat gy uw ooren hebt verlooren?
Wy zullen die terstont al t'zaam gaan zoeken op.
Hoe zijn mijn ooren dan geweken van mijn kop.
Dat zeg ik om dat gy de toon niet wel kunt yatten.
Krelie, Digitized by google kluchtspel.
37 krelis.
Wel doe men het nog eens voor.
Hem voordoende, word veerom slegts na gedaan.
Je piept gelijk de Ratten.
Tegens de Muzikanten.
Kom hier eens... zaagt nu door.
Sy komen by zijn ooren met Lier, Bas en Veel, maakende een groot geraas.
Wel mannen wordje mal?
Misschien dat hy hier door wat beter hooren zal.
Wel hoe ik ben niet doof, hou op met al dat zaagen.
Blijft hem gestaadig by, wy moeten hem tog plaagen.
Francois Franse loopt, hem by de Neus hebbende, rontom het Theater en al de Speelluy hem na.
Ik heb de toon gevat, laat tog me Neus maar gaan.
Al 't geene u geschiet word maar om 't best gedaan.
Ik bid u laat me los joris Franse.
Zoo doende zulje leeren.
Ik ben wijs genoeg, wilt vrylijk my probeeren.
Wel aan maakt dan begin.
mijn bedroefde neus.
Gy bent te Gast geweest by Goliath de Reus.
Gaauw Landsman maakt gedaan, na u is t dat wy wagten.
Ik bidje laat me vry.
Je bent daar met je agten.
Dat s immers sterk genoeg tot vulling van t accoort.
Joris frapse hem weder by de neus vat tende.
Kom, kom ik weet goed raad.
Ach, help, help, ach, help!
Wat hebbe wy gewonnen Indien u laaten gaan?
Twee zilv're ducatonnen.
Fiit, dat maakt u vry.
in de plaats van zoet, DER SCHALKEN LISTONTDEKT, te raape, vind ik hier niet als bitter en roet.
Zig nevens Pieternol voegende.
Zoo Landsman neemt u plaats.
Kom hier mijn uytverkooren.
Wy zullen dat Muzijk u eensjes laate hooren.
Nu word'er een dof Muzijk gemaakt.
Het zelve een weynig begonnen zijnde.
Hou, hou, scheyuyt, zwijg stil.
Waarom zoo dra gestuit, platje joost.
Dit aangenaam Muzijk?
Om dat 'k dat vals geluit, joris Franse.
Niet langer hoore mag, niet kan me meerder kwelle, geef my uw neus een reis, ik zal hem wat verstelle.
Terwyl Joris Franse met de neus bezig is.
En al de andere na het zelve ziende wort dit volgende gesproken.
SES en twintigste tooneel.
PEER DE WAAL, KLAAS VOL BEDROG.
PLATTEJOOST, SCHALLEKE DRIES, TIIS, LIIS, JOCHEM, SYME, PIETERNEL, KRELIS, JANNETje, JASPER, en joris franse.
Nu zie je hem zelf daar zitte by die Hoer.
'k zal hem voortaan nooit meer erkenne voor mijn broer.
Zie eens, hoe dat hy weet haar tot mijn spijt te Jannetje.
En roer ik hem eens aan, het schijnt hem te verveele.
Zoo ik mijn gramschap mogt volvoere op deez stond, ik zou hun alle beid' doorsteeken als een hond.
Kom, laat ons hem met kragt uyt dat geselschap haale.
Zwager, doet dat niet, ik zou t daar naa betaale Moeten.
Wel dol, dat ik zijn parten aan moet zien.... jasper.
Ey Digitized by google kluchtspel.
Ey laat my eens begaan.
mag ik u gebien, zoo blijft tog hier by my, zy zouden u vermooren.
'k zou evenwel dit Staal eerst door hun wanbus booren.
Mag ik ubidde Broer, zoo laat ons in gints kroeg Wat toeven tot dat zy... jasper.
Dat kon tot morgen vroeg Wel dueren, lieve Sus, hoewel heb ik dit dagje Om zoo een Fielt versuimt, ik wil ook graag dit nagie Eens waage tot uw dienst, maar oopen uyt gezeit, k wou liever eensjes gaan tegen die maats ten strijt.
't is tijd, dat ik belet de Vreugt van al die guyten, want hier kon ligtelijk een ongeluk uyt spruyten.
Nu vrienden weest bedankt, ik zal die Beed'laars grens Uytroeyen in het kort.
Jan, trijn in t venster.
Mijn Heer dat is ons wens.
Nu zal 't veel beeter gaan, laat ons weer zaam beginnen, maar let wel op de maat.
Hoe kan t de vent versiunen?
Ben je nu alle ree?
Ja, ja, doet ons maar voor.
Maar geef tog zaam een weinigje gehoor.
Na het eyndigen van 't Muzijk.
Wat zeg je nu, me vriend, van zulk accompanjoeren.
Ik zou by zulk Muzijk men laasten duyt verteeren.
'k verheug my dat ons doen u vergenoege kan.
PEER de waal, PLATTE JOOST, SCHAL LEKE DRIES, KLAASVOLBEDROG, SYME, TIIS, JOCHEM, LIIS, PIETERNEL, KRELIS, JORIS FRANSE, LODEWIIK.
Nu zulle die Messieurs haast raaken in den ban.
Nu ben ik buyten noot, ik kan mijn gelt ontfange, zoo dia 't men wenschen is, wat wil ik meer verlange?
Verdort dat is den bol van wie wy dat stik gelt, flus krege, waar uyt straks bestont dat groot gewelt.
Ja welik word' weer jong.
Gaau speelluy loopt na binnen, verberg je ook al t zaam.
Wy moeten iets versinnen.
Lodewiik.
Versint vry tot uw straf.
Kom laat ons al gelijk Gebruyken met 'er haast ons offelijk practijk, wy zullen d'oude bloet, door ons gezugt bewegen.
Ik dank het gunstig lot voor dat ik heb verkregen In mynen ouden dag, het valt den mensch benout, Wanneer men sorge moet voor s levens onderhout.
Comment vous êtes tout pret.
Hoe kan je zoo staan teemen?
Nu zal ik van dat gelt men nootdruft zoet lijk neemen, en al het geene ik na 't leeve agter laat.
Zal voor den armen zijn.
Nu ben ik weer in staat.
Kom naad'ren wy hem saam.
Schelmen je moogt beeven.
Hy zal ons zckerlijk een milde Aalmoes geeven.
Want die wort meegedeelt van 't wereltsche geluk, moet.
Moet ook mildaadig zijn aan die steets leeft in druk.
Spreek, klaas.
Wel ik ben stom.
Dat had ik schoon vergeeten.
Ik zal je straks uw rug ter dege laate meeten.
Daar komen se aan.
Alle de Bedelaars.
Klaas vol Bedrog niet Peer de Waal en Platte Joost roepende is a, a, b. blyve van agter staan.
Mijn goed' barmhertig Heer, Gedenkt de armen luy, gy zult het dubbel weer Ontfange tot uw loon.
Beklaagens waarde lieden.
Hoe komt g' aan 't ongeluk?
Wie kan het lot gebieden?
Lademiik.
Ik word door dit te zien tot in mijn Ziel geraakt.
Geef tog een Alemoes aan, die is kaal en naikt.
Erbarmens waarde man, zijt gy zoo stom gebooren?
Mijn Heer in slaverny heeft by sijn spiaak verloeren.
En gy, hoe komt gy Blind?
wilt my dat eens bedisseen.
Ik heb dat Hemelsligt mijn daagen niet gezien.
Ik voel tot in mijn Ziel met u lien medelyen.
Zijn schyven zullen ons van avond doen ka dyen.
En gy die met de klap moet loopen langs de deur, wat schort u eygentlijk?
Genadige sinjeur.
Ik heb het Lazarus zeer.
Wat al bedroefde plaagen!
Het is my leed genoeg, dat ik de luy moet vraagen Om gelt, of om het geen, dat staag komt van den dis, maar mits ik eeten moet het geen gebeedelt is, Zoo is het niet als dwang.
't schijnt dat gy van de vroomen, en niet van 't Beed'laars juk ter weerelt zijt gekoomen.
O mijn genadig Heer, dat heb je net geraan.
Ik ben een man geweest, die eerlijk kon bestaan, eer dat deez vierige kwaal mijn lichaam quam besmette.
Lodowijk.
Wat was uw handeling?
De droes mag hem verplette Schalieke Dries.
Met alle zijn gevraag.
Ik ben geweest Doctoor, Kwaksalver, Oculist, Breukmeester door en door, ik kon de Venus kwaal in korten tijd geneesen, Schoon dat zy van een aar waaren ter dood verweesen, 'k genas ook konings Seer, Beroertheyt, Lammig.
heyt, drayingen in het Hooft, en dat in weynig tijd, 'k genas kwaataardige, en Kankereuse borsten, die and're Practizijns niet eens aanrande dorsten.
Ook douwurm, aanbeyen, of klieren aan de keel, steckweer en Worm sweeren, en t pynelijk veel.
'k genas Kortborstigheit, of wel 't gebrek aan Longe, De Geel en Waaterzugt aan Oude en aan Jonge, en die zijn Appetijt geheel verloren had, gaf ik iets waar door hy weer als een Tyger vrat.
'k genas getrouwde Vrouw en jonge Maags gebreken, als die 't behoorelijk of om de vier, vijf weeken, gy kunt my wel verstaan.
'k weet ook geen wederga, die zoo genese kon, als ik het Podagra.
Ia Heerschop ik genas nog meer benauwde kwaalen, den leevende weer dood ik kan t je niet verhaalen, Wat al voor weeten schap ik nog van nooden heb.
Lodewijk Lagchende.
Weet ik in uw verhaal een groot behaagen schep, hoewel ik dat geloof.
Ik moet hem verder vraage.
Waar hebt gy al gewoont?
Mijn Heer in 's Gravenhage.
Wel ben je dan die vriend van wie ik eertijds las Een Bock je, waar van ook de eerste Tytel was, Virtus omnia vincit?
'k weet van je daaden... sehal.
43 Schalleke Dries.
Die zijn genoeg bekent.
Ja tot uw schand en schaaden, jy bent dan die onlangs een man sont naar het graf, Die u een somme gelts eerst in de handen gaf, hem sweerende by eed herstellinge te geeven?
Die man, daar gy van spreekt, die kreeg verdriet in t leven, en zey my van te voor, indien ik sterve moet, gy zult my vriendschap doen, maakt het maar kort en goet.
Gy pleyt uytstekende voor uwe Doctors zaaken, hoe kan het kalfje tog zoo by zijn maatschap raaken.
Gy zijt dan die dit Vers in 't Boek geschreeven heeft, op aarde is geen mensch, die zonder vyand leeft.
Wel Lazerus hoe kom je in mijn handen?
'k verkog ook voor de Breuk goed stijf en slappe Banden.
Ik kenje nu ter deeg.
Mijn Heer dat is mijn lief.
Gy weefde eertijds goed tot yder zijn gerief, Zoo ik wel heb gehoort.
Verdort ik ben bescheten, hoe drommel komt dien Heer mijn heel bedrijf te weeten.
Uw tweede vers is dan stierd, send, of komt by mijn.
Ik zal in d'hoogste noot uw troost en helper zijn, hoewel 't veel beeter was stierd, send, of komt by mijn.
Ik zal eer dat je het weet, uw grafbezorger zijn.
Ik hoor, mijn Heer, die heeft mijn Bock je wel doorleesen.
Ja, doctor zonder kunst, dat zou wel konne weesen.
Schallike Dries.
Toen ik het zelfde schreef, was ik een defrig Man.
Voorname toen zijn goed moest blyven in de pan.
Ik zalje altemaal een ruyme plaats aan toonen, waar Digitized by Google DER SCHALKEN LISTONTDEKT.
Waar dat g' al slaapen kunt.
Alle de bedelaavs.
Den Hemel zil 't u loonen.
Ledewijh.
En 'k zal voor spijs en drank daar weesen uwen borg.
Alle de Armen.
Wy danken u mijn Heer voor uwe goede sorg.
Ik voel me zelfs verpligt den Armen te gedenken.
't lot zal 't hier namaals uw tien dubbelt weder schenken.
Lodewijk Hou, hou, mijn Dienaars hou!
Hoe maakt hy zulk geraas?
Lodemijk.
De konst, doortrapte Guyt, beloont nu den Werkbaas.
AGT en twintigste tooneel.
PEER de waal, PLATTE JOOST, SCHALKE DRIES, KLAAS VOL BEDROG, JORISFRANSE, LODEWIJK, HANS en 4, 5 à 6 dienaars.
Iaer knelt al dat geboeft.
De Dienaars binden hun paar aan paar uytgenoomen Pieternel, Krelis en Frans die worden aan malkaar gebonden.
Heb og meer mededoogen.
Gy hebt de onnoscle luy al lang genoeg bedroogen. men moet in t openbaar eens toonen wie gy zijt?
Op dat de menschen zien door wien zy zijn misleid.
Zoo boet ze twee aan twee.
Alle de reedelaars.
Mijn Heer ach!
Geef genaaden.
Ik ben gestropicert voor al mijn klocke daaden.
Ik ben gekwest en France.
Dat dunk me dat ik zag flus aan die ronde daus.
Hier Digitized by google kluchtspel.
Hier wil die Vagebonds hun iug ter deege smeeren.
Misschien zy door die zalf weer tot gelontheit keeren.
Zy worden schoonder geklopt.
Peer de Waal, platte joost hun Krukke weg werpende.
Mijn goeye Diendertjes, ach!
Hou tog op van slaan.
Lijs, dit ziende, meenen je uyt te komen.
Vrienden bergen wy ons, wy zijn al t'zaam verraan.
Dat is vergeefse mogt' kom hier maar met je allen, eer dat ik door me Volk u straks doe overvallen.
NEgen en twintigste tooneel.
PLATTE JOOST, PEERDE WAAL, SCHALLEIKEDRIES, KLAAS VOL BEDROG, SYME, TIIS, JOCHEM, LIIS.
PIETERNEL, KRELIS, joris, francis, lodewijk, hens en 4.
5 à 6 dienaars.
Lijs op haar knien vallende benevens alle de andere.
Ach, mijn genadig Heer... lodewijk.
'k weet wat je zeggen wilt.
Wy zijn onnoosele luy.
Dat s al maar tijd verspilt, hier boeit die drie aan een.
Pieternel, krelis.
Mijn Heer laat my togloopen.
Ik kwam hier maar aan Huys om booter te verkoopen.
Ik weet waarom dat gy alhier gekoomen zijt.
Krelis huylende.
Mijn Heer die snoode Hoer heeft my aldus misleit.
Die van het vier af blijft, zal aig niet ligt verbranden.
DER SCHALKENLIST ONTDEKT, DERTIGSTE TOONEEL.
PEER de waal, PLATTE JOOST, SCHALLEKE DRIES, KLAAS VOL BEDROG, LIIS, SYME, TIIS, JOCHEM, PIETERNEL, JORIS FRANSE, KRELIS, LODEWIJK, hens en 4.
Dienaars, annetje, jasper.
Zwager kijk de Schout, die heeft me Man in handen.
1.0. lodewijk.
Fluks breng ze alle weg.
Jannetje nederknielende.
Genaade voor me Man, barmhertig Heer, indien het weese kan. tasper.
Laat dit voor doeze reis tog door gaan en passeeren, wy zullen u tot dank een somme Gelts vereeren.
Laat slegts die drie nog hier.
Met de andere gaan jy na binnen.
'k bid dat gy hem verschoont, Jannetje.
Mijn deugde rijke Heer.
't regt is door hem gehoont.
Maar hoe veel wilt gy luy tot zijn verlossing geeven.
J'annetje.
Graag hondert Guldens Heer.
Neen wijf dat is onceven, lodewijk.
Geeft'er nog hondert by, dan hebje Krelis weer.
Wel als het zoo moet zijn wy stemmen 't toe, mijn krelis word van de Dienders los gelaaten.
Fluks Vader krijgt dat Gelt, t geen gy flus hebt ontfangen Van t lang verkogte Graan.
Krelis in zijn zak voolende.
Ik wil my laate hangen, indien ik eenen Deuit daar van heb in mijn tas.
Ik wenschte, dat ik nooit met u getrout en was.
mijn bedroefde Vrou, wat zal ik nu gaan maaken?
Bedaaru, vrouwtje lief, ik weet al van de zaaken.
Hier Guyt, 'k wil dat gy my dat Gelt straks over geeft.
Lode.
Vreest straf indien gy langer tegen streeft.
Waar of hy by verkeert, ja wel 't is niet te dulden.
Lie daar.
Houd dat mijn Heer daar 's net twee hon Jannetje.
Dert gulden.
Nu wens ik uw geluk met het verliefde zwijn.
Wijf, ik zal voortaan met jou te vrede zijn.
Raap op al dat getuyg.
De droes mag hen verpletten.
Men zal ze 'er in het kort al zaam te pronk mee zetten.
Maar die gebrek'lijk zijn, en van het luk ontbloot, zal men tot waare blijk, dat zy zijn in den noot, Een teeken op hun Borst met Letters laate draagen, aan welke vry zal zijn een Aalemoes te vraagen.
De SPAENSCHE IETI Blyspel, gerijmt door MG TENGNAGEL.
Vertoont op d'amsterdamsche Schouwburg.
Man t amsterdam, by Jacob Lescailje, boekverkooper op de middeldam, naest de vismarkt, 1671.
Het treffelijk blyspel, voor ontrent dertigh jaren go rijmt door den uytsteekenden Dichter Mattheus Ganzneb Tengnagel, die, zoo hem de Tijdt en andere hinderpalen niet belet hadden, een der helderste lichten in de Dichtkunst, en een cieraat zijnes Vaderlants zou verstrekt hebben, had, na de gewoonte van zommigen in die tijdt, het veelvoudigh gebruik van den dierbaren name Godts, 't elk den verstandigen Beminnaers dezer konst ten hooghsten mishaagt.
Derhalven heb ik die aanstootlijkheid wegh genomen, niet om des auteurs kunstwerk te verminderen, maar om de jeugt te leeren, dat men den allerheilighsten name God in Spel niet behoort te misbruiken, en met een, om alle ergernissen, daar uit ontstaande, te beletten.
Niet dat ik het stichtelijk vermaak der poezy misprijze, want dat is het ivare ooghmerk van die hemelscho wetenschap, wanneerze met onbe mette gedachten en zinnen wort gehandelt doch dat kan best geschieden, als iemelde misbruik daar van wort uitgesloten.
Laat u, konstlievende Lezer, dit gevallen, en leeft, leest, en vaart wel.
Desen 12. van herfstmaant, 1671.
A2v, p. 16 der Personagien.
Spreekende.
Pretioze, recht genaemt Konstance.
Majombe, een Heidin.
Francisco, een Heiden.
Don ian, bygenaamt Andreas.
lager.
Valkenier.
Ende van don ian.
Don Philippo, vader van don ian.
Leonora, dochter van don Philippo.
Kamerling van don Philippo.
Ende van don Philippo.
Djego, minnebode van Gobanne.
Gohanne, een adelijke juffer in Murcia.
Vrindbrecker, drie boeren.
Snoever, manshart, kapitein van de roroe.
Grabbel, dienaer van de kapitein.
Giomara, drostin van Murcia, en moeder van Konstance.
Karel, kamerling van don Ferdinando.
Don Ferdinando, drost van Murcia, en vader van Konstance.
Antonette, weduw van grabbel.
Het Heidens rot.
Het hofgezin, en naebuuren van don Philippo.
Een deel boeren.
Het huisgezin van gohanne.
Dienaeren van de roroc.
Rechters.
Het tooneel is 't Landschap van Murcia, 't Hof van Don Philippo, en het Slot van den Landdrost.
Het spel speelt in den Bloeimaend.
'tbegint, tegens den avond, omtrent ten zessen, en eindigt 's anderdaags recht DE op den middag.
De spaensche heer.
HET EERSTE bedryf.
Pretioze.
't gevolgh van Heidenen.
Mejaerde moeder zeg, wat maekt ons doch Pret.
Te vinden langs het veld, door bosch, op berg, in dal, dat ons nooit voordeel gaf, maer wees op 't ongeval, dat mijn benaeutheidt dreigt, vermids de dappre dieren, Die, brandende ten roos, hier wijd en zijd gaen zwieren, en, dol van honger, niet verlaten ongescheurt, schoon was 't een heyligh lam, voor priesters uytge keurt, hoe zou een felle leeuw in mijn gebeente woelen!
Hoe zou een vinnig zwijn zijn heete houwers koelen!
Hoe zou een graege wolf my rijten met zijn tand, En slaen zijn klauwen in 't ellendig ingewand!
Och gaenwe hier van daen!
de vryheit roept ons verder!
Maj. mijn dochter heb geduld.
Hoe menigh een zaem der dwaelt met onweerbaer vee, in t allernaerste woud, van dat de rijke zon zijn schaemlen hut aenschout, tot dat de avondstar tiem raet zijn witte vachten Te stuuwen stal waert aen, hewaert voor guure nachten Geen uur, geen dagh, geen week, geen maend, maer jaren lang Pret.
Dien 't lukt, dien lukt het, maer die 't mislukt valt het bang.
Maj. daer's geen mislukken aen.
Schoon dat de vorst der leeuwen, hoe!
Hoe vreeslijk hy ook zy, met zijn vervaerlijk schreeuwen, den donder dreef te rug, en datter nimmer quam, Te neus en oogen uit, als enkel rook en vlam, Waer voor er blixem neeg, en zoo ons quam t'ontmoeyen.
Ik wed hy quispelstaerd, en streelt u tedre voeten.
Geen luipaerd droef van schijn, geen tyger fel van aerd Of die zou vriendlijk zijn, en deeze strax bedaert, zoo flux een zwimxel slechs, vol lieffelijk vermogen, hun zeden overstrael, door opslag van uw oogen.
Daer is in t wild gediert, dat zonder reden leeft, wat meer bescheids, als in het dier dat reden heeft.
Dat bleek aen Limon wel!
Wiens wond're schoon?
heids gaven, Door eigen vaders last, zijn in een heingst begraven, die op 't geknaegde been zoo krastig was verhit, Dat hy meer schuimen schoot als op 't vergulde bit.
Maj. dat was verdiende straf.
Gy moet uw groene jaeren Met geen verwelkte tijd, uw eer met schand niet paeren, want zy was geil van aerd, en gy zijt kuisch.
O neeh!
De geilheid straste haer, de kuischeid zal u leeren Behoeden.
Sloeg dan 't wild op schoon, noch kuisheid oogen?
Maj. daer leeft Diane voor, die zal het niet gedogen.
Dat zeit Actaeon niet, die van zijn eigen jagt, Verandert in een hart, wierd schendig omgebracht.
Maj. dat wijf hy vry zijn oog, dat roekeloos liep dwaelen.
Moest dan het gansche lijf den schuld voor 't oog betallen, dat noch onschuldig is, slechs schuldig word genoemt?
De Roomers wierden 't zaem om Sextus niet gedoemt, Toen hy Lukrees, het puik en kuisheid zelf van Rome, daer zy zoo lang voor streed, had met geweld ontnomen.
Maj. 't schijnt dat de godd'lijkheid zoo teer, en heilig is, Dat zelf d'onnozelheid zich vaek daer aen vergis.
't Moet zijn, om dat ik zie Eurydice verlaeten.
Wiens gaeve zui verbeid in t vlugten niet mogt baeten, wel baeten voor er eer, niet voor de bleeke dood, vermids t vertreden kruid een koude slang ontschoot, die in er enkel beet, en zoog de blaeuwe aeren, dat heur besneeude ziel ter helle deede vaeren.
Die was gehuwt, diane moeit zich met geen echt.
Zoo gaet de maegde er dan boven 't vrouwe recht.
Maj. ook die er volgde was een van er broeders zoonen.
straftze vreemden dan, en wilz'er bloed verschoonen?
Maj. t schijnt ja, maer wie er viert, dien achtz'er bloetverwant.
Waerom dan hy as niet geboon een trouwer hand?
Die vierde steets de jagt, maer neen!
Ze sloot 'er ooren, zoo dra de leeuw hem greep, en wou geen smeeken hooren.
Maj. om dat zijn vaders brein heur gang doorsnuffelt heeft.
Dat raekt Adonis niet, de schoonste die er leeft, Wien Venus liefde droeg met wonderlijk behagen.
Hy minde meë de jagt, en was, voor dau voor dagen, met knechten op het veld, met honden zonder tal, op hoope dat diaen daer vreugd uit raepen zal.
Maj. wel!
hoe verging 't hem dan?
Laet dat anemon tuigen Pret.
Een blom van purpre verw, hoe dat die hals moest buigen, Wanneer het hortig zwijn zijn starke houwers zet, en sloopt den ganschen buik, en sleept de darmen met.
Zoo zou 't my meë vergaen.
Het wout heeft geen gedachten.
Het kent diane niet.
Het weet niet van er magten, en, durfd' ik zeggen, 'k zeid heur magten zijn te klein Om ons te hoeden voor het onmeewaerigh brein Van 't woedende gediert.
Koom!
schoon ze had vermogen De kuisheid voor te staen, en geen geweld te doogen?
De Spaensche Heidin.