floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
Wat begeerlijke Minne zy, blijkt door de gene, die meer uyt begeerte tot rijkdommen, als wel uyt liefde, den Houwelijken staet aenvaerden, zulks dat 'er niet gelet en werd op eere, deugd, wel leven, en goede zeden; alzoo dat niet zonder reden, de zoodanige minne oneerlijk mag genoemt werden; derhalven onze Minne-beelden daer op aengeleyd, om met die zelvige te mogen aen wijzen de gebreeken, en zwarigheden, die de Houw'lijken onderworpen moeten wezen; op dat den Lezer door dien geleerd, en gewaerschout mochte werden, zodanige minne te mijden, om in de gebreken, en ellenden niet te mogen vervallen; maer voor al te letten op de vvare, en oprechte Liefde, door de welke den staet des Houw'lijx zoo gevoed werd, dat dit zelfde gelijk is een schonen wijngaerd rank, die niet alleen zijn telgen vercierd met groene bladeren, maer boven dien haer lieve Wijn-vruchten, ten bequamen tijden voort-brengt.
O lieve Liefde!
wel te recht zoodanig vergeleken, aengezien uw goeden aerd, door welke by alle verstandigen kan afgemeten werden, wat aengename vreugde werd onder Echtelieden geplant die aengename vrede, door welke vrede men gewaer word die lieffelijke bloeyzels van minnelijke vrundschappen, en uyt de bloeyzels wederom de vruchten van het Echte leven, welke vruchten u doen smaken, de lieffelijke zoetigheden van Goddelijke zegenen, tijdelijke rijkdommen, boven dien de waerdigste schatten der eeuwiger wellusten, de welke V. E. gewenscht werden, van my V. E. goedwilligen I. Krvl.
175 De Roomsche Virginia.
Hoe zeer de kuysheyd aen de Maegden is van nooden, Dat tuygd een Vader, met zijn eygen kind te dooden.
ALs Romen wierd beheerscht door moedwil meer dan wetten, En Appius zich zelfs tot eenen Rechter zette, Ja voerde met geweld zijn wreede heerschappy, En plaegde de Roomsche burgery, Soo heeft hy zich na lust van zijnen aerd gedragen, En op een schoone maegd zijn dertel oog geslagen; Een kuysche jonge bloem, Virginia, bestaen tot wellust aen te gaen; Hy  En kan noch dag, nocht nacht in zijn begeerte rusten; Hy vind zich steeds ontsteld, hoe hy in dit geval, De maegd, Virginia, haer maegdom krijgen zal; Hoe hy dat zuyvre beeld zal van haer glans beroven; Hoe hy die schoone bloem haer luyster zal verdoven; Hoe hy dat jeugdig hert  Zal brengen tot milbruyk, van zijn vervloekte lust; Hoe hy zijn boos beleyd, ten snoodsten, aen zal wenden, Om d' onbesmette roos met vuyle min te schenden; Hoe hy die zuyvre ziel, en maegeelijke spruyt, Icilio beloofd voor zijn verkoren bruyd, Zal brengen tot de lust, van zijn vervloekte minne; Doch weet niet wat hy zal, in dit geval, beginnen; Hy heeft, na lang beraed, een middel voor gesteld, Beproefd de jonge maegd, voor 't eerst, met macht van geld; Hy bied Virginia veel schatten, en juweelen; Hy zoekt op deze wijs, haer jeugdig hert te steelen; Schoon dat hy, boven dien, haer alle dienste doet, De deugd is als een rots in 't deugdelijk gemoed.
,,Men kreukt geen deugd door geld, de deugd past op geen schatten, ,,Onreyne zucht en kan noyt op de deugd yets vatten; Zijn diensten zijn vergeefs, zijn schatten ongeacht, Zijn vleyen geld 'er niet, zijn bidden heeft geen kracht.
,,De rotzen wijken noyt voor 't dringen van de baren, ,,Geen klip zwicht voor de wind, hoe streng zijn stormen waren; ,,Geen boom en valt 'er neêr die wel geworteld staet, ,,Schoon dat een noorder buy zijn groene telgen slaet.
176 Virginia  Die acht de kuysheyd meer als al des werelds vreugde, En laet door schat, nocht geld, bewegen haer gemoed, Maer kiest de zuyverheyd voor al het aerdsche goed.
Hy, ziende dat haer deugd zijn aenslag deed mislukken, En dat haer kuysch gemoed zijn lusten neêr kost drukken; Hy  Die heeft een ander vond, op deze zaek bereyd, Die heeft voor zijne lust een aenslag uyt gevonden, En gaet een ander weg, in 't plegen van zijn zonden; Hy  Die zoekt zijn booze lust te boeten met geweld, Die tracht met slim beleyd, een middel aen te wenden, En met een los bedrog Virginia te schenden; Hy krijgd een snode fiel, een ruw, en harden gast, Die geene deugden kend, nocht op geen zonden past; Hy oeffend Claudius in zijn vervloekte zaken, En waend door deze guyt, tot zijnen wil te raken; Die hem gebruyken laet tot een godlooze daed, Een daed, wiens droevig eynd door al de wereld gaet; Een daed, die 't wreedste hert kan schrikken doen, en beven, Een daed, die yder mensch behoord een schroom te geven; Een daed, een wreede daed, een droevig ongeval, Gelijk men in 't vervolg den lezer toonen zal.
Als Claudius nu zocht zijn aenslag voor te stellen, En als een wreede wolf 't onnozel schaep te quellen, Om Appius zijn lust en geylheyd te verzaên, Grijpt hy Virginia, die over straet komt gaen, Hy rukt haer by het kleed, en vat haer tedre handen, Gelijk de wolf het schaep scheurd met zijn felle tanden; Zoo heeft dien bozen guyt Virginia gedaen, En dwong haer dat zy most stil zwijgend met hem gaen; Gy zijt geen kind van die gy waend u vader, En zich wel eer aen my betoond heeft een verrader, Ia, u van my geroofd, als gy, door slaefsche min, Voor my geboren waerd, en dat uyt een slaevin; Dies gy my toebehoord, en eygen waerd voor dezen, Ia!
't zijn u ouders niet die gyze meend te wezen; Hierom, maekt geen gerucht, maer zijt gerust en stil, Ga willig ook met my daer ik u hebben wil; Hier staet Virginia als met de dood bevangen, En stort een trane beek langs wit besturve wangen; Ach!
niet een enkel woord, en hoord men uyt haer mond, Vermits d' onnoosle maegd, hier als veroordeeld stond, 177 Beroofd van hoop en troost, haer vyand te ontvluchten, En bied geen tegenweer, als veel bedroefde zuchten; En toond hier anders niet, als oogen vol getraen, Terwijl den rover haer dwong met hem weg te gaen; Haer voedster hier omtrent  Die grijpt een moed, en roept met luyder keele uyt, Koom, Roomsche burgery!
bescherm een jonge bruyd; O goede Goden!
wild dit schelmze opzet stutten, Voor schenners booze lust haer reyne jeugd beschutten, Ey, goedertiere Goôn!
ey, Roomsche burgery!
Ontzet Virginia, ey, koom!
ey, koom ons by.
De zaek op dit gerucht heeft zich zoo toegedragen, Dat menig mensch verbaest quam aen de voedster vragen, Wat dat 'er was te doen?
zy meld het droef bedrijf; Dies dringt het Roomsche volk den rover op het lijf, En yder die begint op dezen fiel te schelden, Ontsla Virginia, of 't zal u anders gelden.
Hy  Spreekt met een zoete tong, doch lijk' wel uyt de borst; Hoe wel men my nu zoekt mijn zake te beletten, Zoo zal ik niet te min my daer noch tegen zetten, En keeren tot het Recht, daer ik mijn ongeval bepleyten, en den Rechter klagen zal.
Partyen gaen voor 't Recht, daer Appius  De boosheyd zelver zocht, en 't schelm-stuk heeft geweten, En vraegd aen Claudius, daer op den staende voet, Wat dat zijn zeggen is?
die dus zijn aenklacht doet; 'k Had eertijds een slavin, uyt wien dat wierd geboren Virginia, die ik heb in haer jeugd verloren, Recht op die zelfde tijd, en juyst op eene dag, Wanneer Virginius zijn vrouw in 't kraem-bed lag; Die, voor haer doode vrucht, my liet dit kind af nemen, Het geen de tijd van my allengskens deed vervreemen, Waer van ik proef en blijk kan toonen dezen dag, Dies zoek ik dat men haer my weder geven mach.
Den booswicht, die de stoel van 't Rechter ampt bekleede, Die is de gene zelfs die na haer kuysheyd staet; Den schenner  Die kan zijn heete drift nocht vuyle graegte temmen; Dies hy aen Claudius de zaek is toegedaen, En wil, op staende voet het vonnis strijken gaen; 178 Die wil een onrecht oordeel spreken, Maer moet voor deze tijd, de zake laten steken, Vermits het Roomsche volk hem aen het herte tast, En roept, dat op de zaek een rijper oordeel past, Ia dat men ook dit stuk moet nader overwegen, En vallen Appius in al zijn voorstel tegen.
Een zaeke van gewicht diend verder onderzocht, De vader van de maegd eyscht hier te zijn gebrocht, Op dat men tegen een partyen komt te hooren; Waer over Appius zich dapper schijnt te storen, En spreekt het vonnis uyt  Hy wil dat Claudius de maegd vervoeren zal; Hy wil dat Claudius de maegd met hem zal leyden, Gebied de burgery van 't Raedhuys af te scheyden; Icilius, bruydegom van Virginia.
Icilius  Roept wraek, mits den tyran zoo valsch een vonnis veld; Dat men zijn lieve bruyd zouw voor zijn oogenschaken, Wien dezen snoden guyt zocht tot een hoer te maken; Icilius  Toond hier de rechte proef van zijn verliefd gemoed.
Als Claudius de maegd zocht aen een kant te vlyen, Zoo roept Icilius, 'k zal 't schellem stuk niet lyen.
Hy als een felle leeuw, springt op den rover aen, En wild dat Claudius Virginia laet gaen; Schoon Appius gebood Icilius te zwijgen, Zijn dreygen te vergeefs, en kost het niet verkrijgen; Icilius die roept niet als te luyder uyt, Geen rover roofd mijn lief, geen schenner schen mijn bruyd; Icilius die past op leven, nocht op sterven, Maer roept; eer zal de wraek my moorden, villen, kerven, Ia rukken my het hert al levend uyt het lijf, Eer ik gedogen wil dit schellemsche bedrijf.
O moedwil!
zoekt gy my mijn lieve bruyd t' ontrukken?
kapt liever my dit lijf aen duyzend stukken, Steld vryelijk te werk, ô rovers!
uwe macht, En laet hier alle beuls te zamen zijn gebracht, Laet my van pijnigers, ô wrede rovers!
rekken, Laet al mijn leden my vry uyt malkander trekken; Noch zal ik daer om niet ophouden, ô tyran!
Om wraek te roepen, alzoo lang ik roepen kan; Virginia is mijns, dies wil ik haer behouwen, En voor mijn eygen bruyd, en voor mijn echte vrouwe; Doet efter wat gy kund, en voorders wat gy wild; Het zy dat gy my braed, het zy dat gy my vild, 179 Het zy dat gy my komt met duyzend plagen quellen, Ik zal my niet te min, daer dapper tegens stellen.
Alwie dit hoord, die is beweegd, door deze klacht, Al wat 'er is, dat steld zich tegen 's Rechters macht, Al 't vollik schreyd en weend, door dit stantvastig spreken, Dies Appius dien dag de zaek most laten steken; Dies Appius gebood, dat Claudius zoud gaen, En laten voor die tijd, de zaken ongedaen; Maer dat men daegs daer na zoud wederom vergâren, Om met een vast besluyt in d' uytspraek voort te varen, Het zy haer vader komt, oft dat hy achter blijft; Dies Appius terstond, daer op, na 't leger schrijft, Als dat Virginius gevangen zy genomen; Virginius vaden van Virginia, buyten Romen te velde zijnde: komt binnen Romen, al eer den brief in 't leger quam.
Die is in de stad gekomen, Verwittigt van de zaek door twee uyt zijn geslacht, Van wien de tijding hem in 't leger wierd gebracht.
Hy doet alles veerdig maken, Wat dienstig wezen kan tot voordeel van zijn zaken; Hy, met zijn lieve kind, in dit geval gekleed, Gelijk men na gewoont, by 't Roomsche vollik deed, Verzelschapt met een sleep van statelijke vrouwen, Op hoop dat zy de zaek ten besten brengen zouwen; En zijn na Appius, ter rechter bank gegaen, Al waer omtrent men zag veel duyzend menschen staen; Virginius begint te weenen, en te klagen; Bestaet aen al het volk zijn droefheyd op te dragen; Begint met droeve stem zijn klachten, en geween, Heeft al de burgery om bystant aen gebeên.
De maegd Virginia  Zoekt al 't Romeynsche volk tot meêly op te wekken; Op dat de lieve gunst van d' Roomsche burgery Haer een troost, en steunsel zy; Virginia, eylaes!
met tranen in de oogen, Beweegd, al wie haer ziet, tot innerlijk medogen; Virginia die schreyd, Virginius die weend, De dochter bid de Goôn, de vader de Gemeent; Wie dat 'er is omtrent, die schijnd het hert te breken, Door klachten die men hoord van kind en vader spreken; Door tranen die men ziet dat daer een dochter stort, Om dat haer kuysche jeugd zoo zeer bestreden word; Haer trouwe bruydegom, niet min aen zijner zijde, En met een droeve geest, en met een hert vol lijden; Die zucht, die treurd, en weend, zoo droevig als hy kan, Ziet zijn bedroefde bruyd, zy haren bruygom an; 180 Hy zucht, zy weend, en schreyd, hy schijnd van smert te smoren, Nu hy haer tranen ziet, haer zuchten moet aenhoren; 't Schijnd hem zijn herte berst, als hy zijn oogen slaet Op haer betraend gezicht, op haer bedroefd gelaet, Op haer besturven mond  Al waer de kille dood zit op de purp're lippen; Men ziet Virginia besturven als een dood, Door 't nakende gevaer, en overdroeve nood, Haer rode kaken, die wel eertijds rozen leken, Die werden overvloeyd, door waterende beken, Door beken van getraen, als zijnde brak, en heet, Getuygen van haer smert, en al te droeven leet.
Waer is 'er hert zoo hard, dat niet en zoud erbarmen, Wanneer 't een jonge maegd, zoo bitterlijk hoord karmen, Door liefd tot zuyverheyd, ziet schreyen zoo een spruyt, De vader om zijn kind, de bruygom om zijn bruyd?
De kuyscheyd, trouw, en liefd, doen dees drie zielen treuren, Zoo dat een steenen hert aen stukken schijnd te scheuren; Al wie men by dees drie bedroefde zielen ziet, Die kunnen aen het oog de tranen weyg'ren niet; Al wie hier is, die treurd, en stort een tranen regen, Geen mensch, wie het ook zy, hy toond zich vol bewegen; Geen ziel is hier omtrent, die niet en zucht of schreyd, Vermits een Rechter zelfs, dit schellem stuk bereyd; Al wie men ziet, die weend uyt menschelijk meedogen, Met zuchten in het hert, met tranen in de oogen; Alleen blijft onbeweegd dien overgeven guyt, Die in de lusten brand tot zoo een kuysche bruyd; Alleen blijft onbeweegd van meêly te gevoelen, Dien schenner, die zijn brand, en lusten zoekt te koelen; Alleen blijft onbeweegd het hert van dien tyran, Die zijn vervloekte lust niet overwinnen kan. Den booswicht die verschijnd  Daer met een geyle vlam, en met een valsch geweten; Eer yemand eenig woord mach brengen aen den dag, Eer yemand voor het Recht de zaek ontleden mach, Eer yemand van de zaek een enkel woord mach spreken Heeft hy het vonnis al gestreken, En Claudius den eysch toegestaen, Als dat Virginia met Claudius most gaen.
,,Wat baet het, of het Recht gegrond is op de wetten, ,,Zoo zich den Rechter na de wetten niet wil zetten?
Als Appius zijn wil hier tot een wet gebruykt, En dat gerechtigheyd voor moedwil neder duykt, 181 Gaet zich Virginius hier dapper tegens zetten, En wilde dien kinder roof beletten; Hy klaegd 'er van geweld, en roept, de maegd geroofd, Die is mijn vleesch, en bloed, haer bruydegom beloofd; Icilius die moet, en zal mijn dochter trouwen, Laet my, ô Appius!
laet my mijn kind behouwen, Mijn kind, mijn wettig kind, noch eens, mijn vleesch en bloed, Niet voor uw vuyle lust in geylheyd opgevoed, Niet voort gebracht voor u, tot snoode hoererye, O neen!
mijn eerbaer hert zal noyt die boosheyd lyen; Ik hebze opgequeekt, op dat haer reyne jeugd, Ten echt geoffert zy haer bruydegom ter deugd; Laet af, ik zeg laet af, een reyne maegd te schaken, En tegens recht, en wet, die tot een hoer te maken; Ik raed u, Appius, ik raed u, laetze gaen, En slaet 'er nimmermeer uw geyle handen aen; Ik raed u, laetze gaen, oft 't zal 'er anders dagen, Virginia, eylaes!
begint op nieuw te klagen; Virginia die schreyd, Virginia die weend, Zoo dat zy d' herten trekt van alle de gemeent; Virginia beweegd een deel Romeynsche vrouwen, Op wien d' onnoosle maegd haer meende te vertrouwen; Vermits zy te gelijk voor Appius gaen staen, En roepen; laet de maegd uyt uwe handen gaen, Wy willen 't, laetze los, oft Romen zal 't betreuren, Wy zullen Appius de huyd van 't vleesch af scheuren, En rukken uyt de kop dat streng en wreet gezicht, Mits hy te buyten gaet het Recht, en Rechters plicht.
Hy komt met rakkers aen gevloden, En heeft het Roomsche volk, met streng gebod, geboden, Dat, op verbeurt van 't lijf, een yder af zoud staen, Waer door 'er veel verschrikt weêr zijn te rug gegaen.
Hier staet Virginia, van alle hoop verlaten, Geen zucht en hebben kracht, geen tranen kunnen baten; De gunst der burgery werd door geweld verkracht, Virginia met dwang, den rover toegebracht Geen ziel was hier omtrent, die niet bestond te treuren, Wanneer zy zach dit schaep dus van de wolf verscheuren, Virginius  Die volgd een quaed besluyt, hem in het hert gekomen, Die heeft een wreede daed voorgenomen; Hy  Die vangt, in dit geval, een droevig treur-spelaen; 182 Doch, efter niet te min noodzaekelijk, ten deele; Virginius begind zijn droeve rol te speelen, Alzoo hy niet en wil met zijne oogen zien, Dat aen zijn lieve kind eer-schending zoud geschien; Hier vangt het treur-spel aen, ô overdroeve zaken!
Virginius voor eerst, gaet zich den veynsert maken; Gelatende, al oft zijn gramschap waer gestild, En spreekt tot Appius; volvoert het geen gy wild; En heb ik tegens u yets ongerijmds bedreven, Zoo bid ik Appius, dat hy 't my wil vergeven; Sta my een zake toe, vergun een ding aen my, Dat ik mach onderstaen hoe 't hier gelegen zy; Gun my de voedster eens, in u by zijn, te spreken, En ook Virginia, die ik mijn dochter reken; Op dat ik ondersta  Oft ik ook, in der daed, de rechte vader ben; Zoo neen!
wil ik my daer in 't minst niet meer meê quellen, Maer my vry wat geruster stellen.
Wel aen spreekt Appius, uw eysch word u vergund, En doet in deze zaek al 't geene dat gy kund, Hy  Begind al zuchtende, op deze wijs te spreken; Ten aenzien, lieve bloem, mijn kind, mijn eygen kind!
Dat uwen vader nu geen beter uytkomst vind, Om uwe eerbaerheyd, en maegdom te bescharmen, Zoo neem u toe vlucht nu hier in uw's vaders armen, En geef een droeve kus aen dees besturven mond; Als dit geschiede, stonden sy nevens het huys van een slachter, alwaer Virginius een slachtmes ziende, bedektelijk in quam, en eer het yemand genaer vvierd, 't zelfde in handen kreeg, en door stak alzoo het herte van zijn dochter.
De vader  Die heeft de dood steek aen Virginia gegeven; En brengt zijn eygen kind om het leven; Hy roept; ô Appius!
't onnozel maegde bloed, 't Welk uw onkuysche lust my hier vergieten doet, Zal eyndelijk op u, en op de uwen komen, Uw lust is 't die mijn kind het leven heeft benomen; De oorzaek is uyt uw vervloekte lust ontstaen; De moord komt over u, schoon ik die heb gedaen; Daer leyd de reyne bloem in 't purper bloed verzopen, Koom, duyvelsche tyran, van geyle lust bekropen; Koom, maegde moorderlkoom, koom hier, zeg ik, en boet Uw vuyle graegten, in dit maegdelijke bloed; Koom, schenner van de trouw, en zie dijn lust gewroken, Zie hier, getrouwe liefd geschonden, en gebroken; Zie hier, een doode mond, voor vriendelijke lag; Zie hier, een droeve dood, voor blijde bruylofts dag.
183 GUnstige Lezer!
stuytende onze Rijmen, met de dood van Virginia, heb ik noodig geacht het eynde van Appius, in 't kort hier by te voegen, als zijnde een zake niet gedroomd, nochte door ydele verzieringe der herssenen gesmeed, maer in der daed waerachtig, na de getuygenisse van dien vermaerden, en lofwaerden Historischrijver Titus Livius.
Als nu de zaken dus verre gebracht waren, dat een vader zijn onnoosele dochter gedood hadde, om alzoo haer maegdelijke reynigheyd te beschermen voor die barbarische wellust, van dien ongenadigen tyran Apppius, de welke zijn beestige ontucht en geyle moedwil hadde toegeleyd, om zoo zuyvere bruyd t' onzuyvren, om zoo getrouwe liefde, als 'er was tusschen Icilius, en Virginia, te schenden; maer God een Rechter aller Rechteren, heeft dat onrecht afgeweerd, en niet kunnen gedogen, dat de werker van zoo boos voornemen, ongestraft zoude blijven; is gevolgd, dat de twee legers die aen verscheyde deelen, buyten Rome, te velde lagen, zijn van veel vernaemde Romeynen opgewekt, en gemoedigd in de stad te trekken, al waer de wetten, en 't gebied stonden onder Appius, en noch negen neffens hem van een genegentheyd, die gezamentlijk besloten hadden, de beheersching, en 't Burgermeesterschap onder hun te behouden, voor hun leven; en de Romeynen te plagen met een geduurige slaverny onder het juk van hun onmenschelijke wreetheden; al het welk belet is door deze twee legers, waer mede zy gedwongen werden af te staen, en de beheersching te brengen, op 't vorige gebruyk, onder twee Burgermeesteren, en tien Burger Hopluyden; dit alzoo gedaen, hebben gezocht de misdaed, en moedwil des tyrans, rechtvaerdiglijk te straffen; hebben, ten dien eynde, den God vergeten guyt Appius doen vangen, en in de boeyen geworpen, daer hy zich zelve is een beul geweest, en heeft alzoo zijn vuyle leven met een ellendige, en schandelijke dood ge-cyndigd.
De min, gepleegd voor d' echte trouw, Veroorzaekt veel tijds groot berouw.
ALs ik eens zag een vuur in lichte vlamme blaken, Bestond ik in 't gedacht, een zinne beeld te maken; Gelijkerwijs het vuurzijn krachten in zich heeft, En weder op zijn tijd, de vlamme van zich geeft; Gelijkerwijs het vuur, gevoelen doet zijn hette, Aen die, die zich te na wil by de vlamme setten; Zoo doet een jonge maegd, zoo doet een dertel dier, De min is in haer hert gelijkerwijs het vyer; Een maegd, kan in de min een vuur verstrekken, 't Geen koele herten weet tot minne vlam te trekken; Een onervaren maegd in lusten van de min, Geeft hette, door die vlam, vaek aen een koele zin; 184 Het is van aen begin de maegden in geboren, Door in geboren aerd de vryers te bekooren; Het is van aen begin de maegden ingestort, Dat door haer eygenschap den minnaer gaende word.
Een die de min niet kend zal tot het minnen raken, Wanneer gelegentheyd genegentheyd zal maken; Een geyl en jeugdig dier lokt dikmael vryers aen, En doet hun in het hert een zoete brand ontstaen; Dit zy u voor een les, ô jonge domme zinnen, 't Zy dat gy word bemind, of zelfs bestaet te minnen, Geef eer en rede plaets, die u zijn tot een leer, Dat gy in 't minnen gaet, ô vrijsters!
niet te veer.
Geooreloofde min wil ik u niet verbieden, Maer leeren datze mach behoorelijk geschieden, En op gezetten tijd, en op bequame stond; Niet in een geyle lust, maer uyt een kuysche grond; Niet in een heete drift van lusten in getogen; Niet in een geyle smaek uyt Venus borst gezogen; Niet buyten ouders raed te plegen vryery, Maer dat het van begin met hare kennis zy.
Daer toe zal ik een zaek heel dienstig gaen ontdekken, Die u in dit geval een leering kan verstrekken, Waer door gy, losse jeugd, u voelen kund beweegd, Dat buyten ouders raed gy 't minnen niet en pleegd.
In Holland leyd een stad die Leyden word geheten, Daer is een zaek gebeurd, als eenige wel weten; Daer is een zaek geschied, een zaek die ik beschrijf; Een zaek, een vreemde zaek, een wonderlijk bedrijf; Een zaek, een droeve zaek, gelijk ik zal ontdekken; Een zaek, die menig hert tot tranen zal verwekken; Een zaek, een droeve zaek, in deze stad geschied; Een zaek, eylaes!
een zaek vol wonder en verdriet; Een zaek, hier voorgesteld, op datze yder leze, Vermits zy aen de jeugd kan nut en dienstig wezen; Een zaeke, niet gedroomd, maer in der daed gebeurd, Een zaek, die heden noch by veele werd betreurd, Een jongman van die stad, op zeker plaets gekomen, Heeft om een kleyne zaek een felle wraek genomen, Aen eene, die hy scheen te zijn een goede vriend, En noyt aen hem en had zoo snoode loon verdient; Ik zal den jongeling een vreemde name geven, Om dat 'er heden noch van zijn geslachte leven, En Hylas zal zijn naem by ons zijn uytgebeeld, Mits dien dat hy de rol van ongestadig speeld.
185 Als Hilas zijnen vriend by na ter dood toe wonde, Heeft hy zich van die tijd, in zwarigheyd bevonden; En om zijn snoode daed, ook menigmael gezucht, En is van stonden aen, getogen op de vlucht.
Hy, heeft zich te paerd begeven, Mits den gequetsten was onzeker van het leven; Hy, zijnde op zijn paerd, na zeker plaetze rijd, Alwaer hy zich onthoud, ook voor een lange tijd.
Als Hilas daer het oog laet op een Iufvrouw vallen, Begint hy, nu en dan, met haer ook wat te mallen; Hy, die ook neffens dien aen haer te kennen geeft, Dat hy genegentheyd tot hare liefde heeft; Hy, die een wijl by haer gelijck den vryer maekte, Door dezen ommegang, in hare gunst geraekte.
Ick, die haer met de naem van Rosamundi noem, Ten aenzien dat zy was een roos, en werelds bloem.
Dees bloem, dees Rosamund, van zijne min bestreden, Met vleyen en gezmeek, met zuchten en gebeden; Is als een simpel duyf, een duyfjen, ach!
helaes, Dat licht kan zijn gelokt, door lusten tot het aes; Dees bloem, dees Rosamund, door schoone schijn bedrogen, Als een onnozel dier, word in dien strik getogen; Dees bloem, dees Rosamund, met schijn van zoet gepeyd, Die proefd, hoe in dat zoet, verholen bitter leyd; Dees bloem, dees Rosamund, word met bedrog gevangen, En, even als den visch, blijft aen het hoekjen hangen.
Zy, buyten Ouders raed, hem heymelijk bemind, En tegens Ouders dank, haer vryigheyd verbind; Zy, die haer al te licht in 't minnen liet bewegen, Die is, gants onbedacht, met Hilas wech getegen; Zy, die haer in de min te licht bewegen liet, Beproefd ook na der hand, ach leyder!
het verdriet, ,,O onbedachte Ieugd!