floriandebaene/EmDComF4DutchDraCor huggingface dataset:
GOVERT, BARNARDUS,    EN DILLIAANE, koomen    voor op het Balkon, zonder dat    ze van andere die op het Too-    neel staan, gezien werden.
Maar apropo, ’k hoor gy verkeerd, Hier by een ander, ’k laat my zelden, Een klommer op de mou vast spelden, Gy most my zeggen, of gy haar, Bemind of niet?
O neen; voorwaar, Ik min haar niet, ’k heb by myn leeven, Haar paspoort overlang geschreeven: Gy zyt vry grooter als zy is, En by gevolg ook wyzer, wis. Wat zyt gy wonder schoon geschapen!
De beste Juffers, zyn maar Aapen, By u te vergelijken, dies, Ik u tot myne Bruid verkies.
Gy lijkt my beter, dat ’s waarachtig, Gy zyt vry groot, en ik heel krachtig.
Uw oog steekt alles in de brand, Ik doe ’t al zwigten door myn hand.
Gy schynd heel leep aan al uw trekken, En ik ben geenzins van de gekken.
* Gy daald wis uit een groot geslacht, En ik.... Maar hoe myn lief gy lacht.
Dat is geen wonder, want myn zinnen, Zyn zo verheugd in u te minnen, Dat ik moet lachchen.
Wat al zoet, Zien ik door deze Trouw te moed.
Maar zacht, myn tyd is al verscheenen.
Myn Engel lief, waar gaat gy heenen?
Naar huis myn Heer, wel dat ’s verbruid, Het school is ommers nou al uit.
Ik heb myn les verzuimd.
Myn Moeder, Zel my bekyven, en myn Broeder.... GROOTHART.
Wat drommel, dat is malle praat.
Gy school gaan?
Neen ’t is nou te laat.
Gy leeren?
ei, Mevrouw, wat praatje.
Maar zeg my toch hoe heet uw Maatje?
Myn Moeder meenje, is ’t niet waar?
Die heet...., Laat zien, ja manke Klaar, Te weeten onder goeije Vrinden.
Maar waar zal ik u kunnen vinden?
’k Zal u doen weeten waar ik woon, Door myne Knecht.
Krispyn valt zyn rok af, en    loopt schielijk binnen.
GROOTHART, JASJE.
DAt is heel schoon.
Wat Duivel Jasje, is dat te zeggen?
Zy fokt, en laat haar rok daar leggen.
Weg is de Mees.
Het is een vent.
Myn Heer, dat is my onbekend.
Jou onbekend?
neen dat ’s een leugen.
Wist ik het maar, het zou je heugen, Dat jy jou Heer dus had misleid.
Dat beest dat hield hem als een Meid.
Jy kon wel ligt ’t gelag betaalen.
Wel waar zou ik die poen toch haalen?
’k Heb ook noch geen gelag gehat, Ben jy bedot, wat raakt my dat?
Ik hou me ’er buiten moetje weeten.
Jou schurk, ’k zal jou de rug wat meeten.
Och help, wat drommel is dat slaan; TIENDE TOONEEL.
GROOTHART, JASJE, GOVERT, BARNARDUS, DILLIAANE.
HEer Groothart, wel wat gaat u aan?
Waarom die vroome borst geslaagen?
Dien buffel doet my niet als plaagen.
Ik zag u niet, vergeef het my, ’k Was schier half dol van razerny.
Nu laat dat daar, geef hem genaden.
Wie hoorden oit van boozer daaden?
Daar komt een vent, heel fraai gekleed, Gelijk een Juffer, dat je ’t weet, Die meende my, ’k zeg ’t zonder liegen, Gelijk een gek in slaap te wiegen: Hy sprak van trouwen, en hy wou, Dat ik hem hand’len zou als Vrouw; Maar ik te slim, kon haast ontdekken, Dat hy my maar zocht te betrekken; Want ’k zag wel dat ’t een vent was Heer.
,, ’k Wil sterven, liegt hy dat niet weêr.
’k Zal jou, eêr dat je sterft wat klouwen, Met my hier voor de gek te houwen.
Myn Heer, de kaerel had abuis.
Nu kom Heer Groothart treed in huis, Ik zal zo daadlijk by u koomen.
Tree in myn Heer, en wil niet schroomen.
GROOTHART tegen Jasje.
En gy verwagt my hier op straat.
GOVERT, DILLIAANE BARNARDUS, JASJE.
,, TErwyl dat hy naar binnen gaat, ,, Zo zal ik zien Krispyn te vinden, ,, Of Eelhart.
Nou ik groetje Vrinden, Ik kom strak weêr.
,,Ik moet myn poen, ,, Gaan haalen: want ik heb ’t van doen.
GOVERT, DILLIAANE, BARNARDUS.
WEl nu myn Neef, zyn dit de zaaken, Om ons deeze Avond te vermaaken?
En my te toonen dat myn Kind, Word van een groote gek bemind?
Hy zegd reeds zelf, het wel te weeten, Dat Eelharts Knecht, Krispyn geheeten, Een kaerel, en geen vrouwmensch was.
’k Hou ’t staande, het komt niet te pas, Met eerelijke Liên te gekken.
Om zyne uitsporigheid te dekken, Zo zegd hy nu dat hy zulks weet.
Dat het mislukt is, dat ’s my leet.
Wy zullen noch in weinig dagen, Wilt gy zo lang zyn trouw vertragen, Wel andre mid’len vinden.
Ja, Ik bid u wagt zo lang Papa.
’t zyn wondre dingen.
’k Verzoek toch wilt uw Kind niet dwingen, Zoo’n haatlijk Huawlijk aan te gaan.
’t Zou u zelf rouwen.
Laat u raân.
MYn Heer, Heer Groothart, laat u weeten, Dat hy, terwyl hy wagt, moet eeten, En drinken hebben; want de borst, Versmagt van honger, en van dorst.
Dan slagt hy jou wat.
’k Ga naar binnen.
Kom wakker Kaat, pas op met zinnen, En lang ons een boutelje Wyn.
Ik zel myn Heer.
Kom voort jou zwyn.
Nu Neef, wilt ook naar binnen treede, En Dilliaane, kom, gy meede.
BARNARDUS, DILLIAANE.
ACh Neef, zeg my, wat zal ik doen?
Ik zweer, zo ’t my niet, myn fatzoen Zou krenken, ’k vlugten.
Onze zaaken, Zyn nu niet ligt weêr goed te maaken.
Krispyn die heeft ’et heel verbruid: ’k Beken, het ziet ’er slegjes uit.
Ik zal myn Neef, zo veel bepraaten Als ’t mooglijk is, DILLIAANE.
Maar ’t zal niet baaten.
Ach mogt ik Eelhart, in dees staat, Maar slegts eens zien; hy wist ligt raad.
Ik zie hem met Krispyn daar ginder.
Zy koomen hier, vrees nu geen hinder.
BARNARDUS, DILLIAANE, EELHART, KRISPYN.
JOu lompen hond, zeg, is ’t nu wel?
Hoe of men dit herstellen zel?
Kost gy de rok niet vaster binden?
Zyt gy daar ook myn zielsbeminden?
Heer Eelhart ja, maar ach wat smart!
Myn Engel lief, myn ziel, myn hart, Ik ben myn raad by na ten enden.
Waar zal ik my, helaas, noch wenden, Myn Vader wil zelf zo terstond, Noch sluiten ’t haatlijk trouwverbond Met Groothart, ach, ’k verlies myn zinnen.
Met Groothart?
Ja, hy is reeds binnen, By Vader, en zy wagten daar Tot dat ik kom.
My Lief, hoe naar, En schriklijk zyn my deeze woorden, Die my op ’t wreedst de ziel vermoorden!
Ach, laat ons vlugten, eer dat hy Ons brengd in wanhoop.
Laaten wy, De toorne ontwyken van uw Vader.
Dat is uw schuld, ô gy verrader.
Gy onbedachten Loskop.
Heer, Een ongeluk gebeurd wel meêr, Dies wil my dat niet meêr verwyten; Een Luis kan ons de keel afbyten Wanneer wy veeg zyn.
Maar kom aan, ’k Bedenk daar iets, dat zel wel gaan.
BARNARDUS, DILLIAANE, EELHART, KRISPYN, KATRYN.
MEjuffer Dilliaane, uw Vryer, En Vader, wenschen u wel by ’er Te hebben.
Eelhart, ach, wat zal, Wat zal ik doen in dit geval?
KRISPYN tegen Dilliaane.
Ga jy maar heen, en zonder vreezen.
Ik wil een dubble Kaaiman weezen, Zo ’k hem niet loeren zel.
Ga heen, En steld in alles u te vreên.
BARNARDUS, EELHART, KRISPYN.
wat heb je nu verzonnen?
Ik zie het werk wel haast gewonnen.
Myn Heer Barnardus heb je niet.
In huis.... BARNARDUS.
Wel wat!
Help me uit ’t verdriet.
Wat wil je spreek?
Wat Vrouwe kleeren: Ik moet een nieuwe vond probeeren.
Hy heeft u reeds al eens gezien, In dat gewaad.
Dies zal.... KRISPYN.
Ik heb ’er moed op, wil niet draalen, En ons hier maar wat kleeren haalen, Je ziet daar die Lantarenpaal.... EELHART.
Wat zal die doen?
wat ’s dat voor taal?
Die zal ik doen voor Juffrouw speelen.
Voor Juffrouw?
Ja in alle deelen.
Myn Heer Barnardus, ga jy maar, En zoek wat toestel by malkaar, En laat uw Meid een handje leenen.
Het zel wel lukken, zou ik meenen; Een half verdronken Kalf is wel* Te waagen.
Dat is regt.
Ik zel, Anna wat van myn Dochters plunje, Doen krygen, en hier brengen.
EELHART, KRISPYN.
KUnje, De zaak herstellen, myn Krispyn, Uw looning zal niet minder zyn Als ik u heb beloofd, ik zweertje.
Maar Heertje, Daar gints komt Jasje, hou je stil.
Wat of dat bakbeest nou weer wil?
EELHART, KRISPYN, JASJE.
KOm aan Krispyn, geef nou de plaaten, Die ik verdiend heb, drie Dukaaten.
Ik heb myn best genoeg gedaan, Gelijk je weet.
Wel ja, kom aan!
Het lyt al reê.
Wie heeft zyn leeven, Zo ’n assurantje!
Wilt hem geeven, Het geene dat ik heb beloofd.
Myn Heer, wat stoot je al uit je hoofd?
Hoe iets belove, en dat te langen?
Dat gaat niet aan, of ’k laat me hangen.
Beloove, en geeven, dat ’s te veel, Noch eens, myn Heer, dat ’s dubbel deel.
Kom geef hem ’t geld, en laat hem loopen.
Zie daar, daar kunje wat voor koopen.
Hoe één Dukaat?
Wel gekskap, één betaald voor al.
Is jou dat spreekwoord dan vergeeten?
Dat spreekwoord kan ik niet van eeten, En dat komt hier ook niet te pas.
Geef hem de rest, Krispyn, kom ras.
Zie daar zyn dan noch twee Dukaaten.
Maar met beding.... JASJE.
Nou magje praaten, Zo veel gelijk je zelver wil.
Maar zagt eens, hou je noch wat stil, Ze zyn zo klyn.
Zyt niet verwondert; Hoe klynder, wel hoe meêr in ’t hondert.
Ik weet wel dat ze wichtig zyn.
Dan is’t heel goed.
Wel nu Krispyn?
’k Zal Groothart, maar je most niet kraaijen, Een rad gaan voor zyn oogen draaijen: En die Lantarenpaal, zo ’k mien, Zult gy terstond herschaapen zien, Gelijk een Juffer, om hem heeden, Als hy uit Goverts huis zel treeden, Hem eens te loeren, op dat wy Doen blyken zyne zotterny.
Daar ’s maklijk kans toe, wil niet schroomen, Hy ’s dommer als een mensch zou droomen; Ik vroeg hem lest, ’t is waar geschiet, Hoe laat is ’t, en hy wist ’et niet.
Daarom zel jy hem ligt bedotten.
Wel spaansche druipneus, zot der zotten, Dat beurt de wyste die ’er is.
De vent is echter maf, dat ’s wis. TWINTIGSTE TOONEEL.
EELHART, KRISPYN, JASJE, BARNARDUS, ANNA.
ZIe daar Krispyn, wilt eens bekyken, Of u dit goedje zal gelijken?
Ja, uit de kunst.
Kom hier Anna, En help me een beetje, wakker, dra; Je moet me zo wat helpen kwikken: Wy zullen deeze paal op schikken.
Maar maak niet al te veel gerucht.
Wel wie hoorde oit aan zulk een klucht?
Een paal gelijk een Vrouw te kleeden?
Wel dat lijkt nergens na.
Wat reeden?
Wat reeden!
Wel myn lieve kwant, ’k Heb noit van een Komediant Iets diergelijke zien vertoonen.
Wel kaerel ben jy in de boonen?
Zwyg stil, en help jy hem maar voort.
Terwyl Krispyn, en Anna    de Lantarenpaal kleeden.
Daar gaat de Jongen na de koord.
Ik moet dat end hier eens aanschouwen.
Kyk Krispus, hoe kan hy hem houwen, Of hy ’t paleeren was gewend, Kom gaau jou hondjen als je bend.
Maak mooi, maak mooi, wat zelleweeken.
Die Juffer zel niet kunnen spreeken, Zy krygt geen hoofd na dat ik gluur, Maar anders is ’t een goed postuur: Ze zel myn Baas zeer wel gelijken, Ze is groot genoeg na ik kan kijken.
Dat zel een Monster weezen, bloed.
’k Wil barsten is die kool niet goet.
Hoe Drommel, heb je ’t zo verzonnen?
Waarom dat niet al eêr begonnen?
Maar waar of zy meê spreeken zel?
Dat zien ik niet, aârs gaat het wel.
Dat spreeken zullen wy wel maaken.
Dat ’s zo ver, klaar zyn onze zaaken.
Barnardus ga naar binnen, geef De leus nou maar eens aan je Neef, En maak dat Groothart komt na buiten, Eêr dat zy noch het Huuwlijk sluiten.
Laat Govert aan het venster gaan, En ziet ons Kluchtspel zaamen aan.
Maar moet’er eerst geen hoofd op weezen?
Dat zel wel gaan, wil jy niet vreezen.
EELHART, KRISPYN, JASJE, ANNA.
EI lieve zeg my eens Krispyn, Wat zel dit te beduien zyn?
Wat heb je voor met dit Juweeltje?
Dat zel ’k u zeggen; op dit beeltje Moet Groothart, strak verlieven, aârs Is ’t werk verbrod.
Wel ’t is wat raars.
Krispyn, sta langer niet te droomen, Ik hoor ze daar in ’t voorhuis koomen.
KRISPYN tegen Eelhart, en Anna.
Ik bid u, gaat dan beiden heen, Laat my met Jasje hier alleen.
Wil in Barnardus huis maar loopen.
Het zal wel gaan.
Ik wil het hoopen.
TWEE-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.
KRISPYN, JASJE.
JY hebt je poen nou, maar, ô bloet, Zo jy je best nou niet en doet, Dan zullen wy malkander spreeken.
Wel ben je gek Krispyn?
Wat streeken.
Ik zel je helpen, vaar maar voort.
Daar komt hy, ’k heb hem al gehoort.
Krispyn zet een Fontansie op, klimd    by de Lantarenpaal, en zet zyn    kin boven op de zelve.
KRISPYN, JASJE, GOVERT, GROOTHART.
MYn Heer, wilt my verexcuzeeren, ’t Wort laat, wy zullen het begeeren Van u, op Morgen wel voldoen: Myn Dochter is na ’k kan vermoên, Ook wat onpaslijk.
’k Wil je groeten.
KRISPYN, GROOTHART, JASJE.
WAt Zatan, zal my hier ontmoeten!
Men hoond my hier, ô dat gespuis.
’k Steek daadlyk wel de brand in ’t huis.
Wat houd my, dat ’k de heele winkel, Niet in de wargooi als een kinkel.
Brui met je Dochter aan de Galg, ’k Heb van dat monster al een walg.
Op Morgen, ja, kom dan eens weeder, Dan spreeken wy malkaar wel breeder.
Waar ben je Jas, jou rottig Beest?
Myn Heer, ik ben hier lang geweest.
Ik bidje wil je wat bedaaren.
Wel laat hy met zyn Dochter vaaren Voor honderd duizend Duivlen heen.
Myn Heer, daar ben ik meê te vreen.
Maar daar ’s een Juffer, die my heden, Zo als ik hier naar toe kwam treeden, Vroeg na een Herberg in den Haag, Daar zy Logeeren wou, heel graag.
Ze is zo eerst met de schuit gekoomen Van Leiden, na ik heb vernoomen.
GROOTHART Krispyn op de paal ziende.
Dat ’s een stuk werks?
maar ach, wat raad!
Ach, Jasje, ach, myne Pols die slaat, En danst wel duizend kromme sprongen.
Myn darmen zyn als aan ’t verjongen.
Ik wou wel om tien Pond, of meêr.... JASJE.
Dat ’s zestig gulden, niet myn Heer?
Dat ik myn hart eens op mogt haalen, Met haar.... Myn zinnen zyn aan ’t maalen, De Liefde kruipt my door het lijf, Veel heviger, gelijk een Wyf Van zestig jaar, die ’t hart voelt jeuken.
Myn Potjebeuling is aan ’t meuken, Dat is te zeggen, dat myn hart Als was verzmeld, wat droever smart?
,, Ja wel is ’t droevig.
Maar kom lustig, Beminje haar?
zo vryd haar rustig.
Barnardus, Govert, en Dilliaane,    komen weder voor op het Balkon.
GROOTHART tegen Krispyn.
Mevrouw, myn bloet zo fyn, als vlug, Vertraagd, en stremd in Buik, en Rug.
Ik zou, Mevrouw, mogt ik u trouwen, U voor myn Zondags toespys houwen.
Ik laat een zucht, dat merkt gy wel!
Waar wilt gy weezen?
zegt my, ’k zel, U aanstonds zelf daar heen geleiden, Ik en myn Knecht zo met ons beiden, Dan zyt gy vry van overlast.
Of wilt gy liever als ’t u past, En uwe schoonheid kan behaagen, Dat ik u mag tot mynent draagen.
Myn Huis, myn Kamer, myn Zalet, Is tot uw dienst, ja zelf myn bed.
Ik dank u Heer, maar ’k kan naau spreeken; Ik ben myne Ouders toorn ontweeken; Die willen my, och wat elend!
Vervoeren stil in een Konvent, Op dat ik nimmermeer zel trouwen.
,, Die plattert, hoe kan hy hem houwen!
Mevrouw, ik bid doe my die eer, En leg het hagje by my neer, Kom, kom, en wil het eens bezoeken.
Het is in alle vier de hoeken, Van myne Zielzak Kermis, ja, Myn hang orlogie loopt al na, En zo gy ’t niet weêr op wilt winden, Zal ik ’er stok noch steel van vinden.
Het klokhuis van myn Ingewand, Staat als een Etna in de brand.
Ik zal uwe Ouders wel bepraaten, Dat zy u met my trouwen laaten, Want myn Geslagt, myn staat, myn goed, En dan Mevrouw, myn Aadlijk bloed.... Het wert u alles opgedraagen.
Zo schielijk?
gy mogt u beklaagen.
O neen, ’k beloof u wel expres.... KRISPYN.
Ai my, Rampzalige Princes.
Dat ik u eeuwig zal beminne.
Maar ’k hoor gy zyt een Princessinne?
O ja, maar ’k wil ’t niet weeten Heer: ’t Wort stil gehouwen op myne eer.
Mevrouw, ik zal het noit verknoezen.
JASJE tegen Groothart.
Wat Drommel, wil je deeze doezen Dan trouwen: en zal Dilliaan’, Om harent wil, dan agter staan?
Ik zal u strak de kop eens breeken, Zo gy uw bek hier in komt steeken.
Maar hoe, myn Heer, wel waarom my, Geplaagd met uwe vreijery, Als ge andren hebt uw woord gegeeven, Daar gy in ’t Huuwlijk meê wilt leeven?
Mevrouw, gelooft gy zulk een schoft?
’k Heb noch myn vryheid niet verkoft, Schoon dat ’er honderd op my hoopen.
Ik zou ze dan noch niet verkoopen, Ze zel ligt intrest doen myn Heer.
Dat raaje niet Mevrouw, ik zweer, Het Kapitaal, met de intrest, allen Geef ik u, zo ’t u kan gevallen.
Maar met verlof, zo ik ’t mag doen, Ik geef u voort op trouw een zoen.
Ja ’k weet niet of dat wel zal lukken.
Myn Princessin, wil toch wat bukken.
Dat ’s myn manier noit voor dat ik Getrouwd ben, op dat oogenblik, Dan zal ’k u zoenen, en my buigen.
Ik zoen uw handje dan, tot tuigen, Dat ik haar Hoogheid hoog waardeer.
Haar armen zyn vry kort, niet Heer, Voor zulk een groot postuur?
Waarachtig.
Je brengt me daar zo wat indachtig!
Maar evenwel dat ’s niet, het geen, Den arm te kort valt, zo ik meen, Kan ’t Lichchaam wel weêr ruim op haalen, En deeze schaaden ligt betaalen.
Wat spreek je daar van myn perzoon?
Is ’t niet gelijk ’t behoord?
’t Is schoon, En meêr als schoon, gy zyt een wonder!
Ach mogt ik u zo eens van onder.... KRISPYN.
De Drommel, neen, begin dat niet, ’k Zal schreeuwen, help, sta by, verdriet.
GROOTHART, JASJE, KRISPYN, GOVERT, BARNARDUS, KATRYN, EELHART, DILLIAANE, ANNA.
Wat wil dat roepen?
Wel deeze Jonker wou eens snoepen, Hy vat my aan gelijk een hoer.
Daar staat hy nou mooi veur den boer.
* GOVERT.
Wel Vrouwmens, kon je niet gaan stappen!
Gelijk je ziet, daar zyn de lappen, En daar het Lichchaam, hier Krispyn.
Wat zegje Groothart?
’t Is heel fyn.
Dat ’s tweemaal; maar wil vry vertrouwen, De derdemaal zal kabel houwen.
Na ik het merk, schoon ’t my verdriet, Het hoeft ten derdemaale niet.
Waarom, wat wil je daar meê zeggen?
Dat gy uw zin niet hoeft te leggen, Op myne Dochter, ga maar heen, Uw vrijen is hier uit, zo ’k meen.
Neen, neen, Heer Govert, niet te spotten.
Ik zeg gy zyt een zot der zotten, Ik had het nimmermeer geloofd.
,, Wat heeft hy hem nou uitgesloofd!
Heer Govert die zyn zotternyen Gezien hebt, in zyn vreijeryen, ’k Zal u nu toonen voor gewis, Wat Krygsman dat Heer Groothart is.
Tegen Groothart.
Gy zwetzer van uwe Oorlogsdaaden, Indien gy nu wilt zyn geraaden, Zo ga van hier, en met ’er vaart.
Doch zyt gy van een dapp’ren aard, Zo trek van leer, en wil het toonen.
’k Verzoek myn Heer wilt my verschoonen, Wat zou die zotterny bediên?
’t Is Avond, en ’k kan nou niet zien.
’t Is wel, ’k zal u de rug wat stryken, Tot teeken dat ik noch kan kyken.
Zie daar sla weêr nu, heb je moed.
Ik zel wagt maar een beetje.
Ik zal u onderwyl wat raaken.
Heer Eelhart, al genoeg, wilt staaken,* En scheijen met dit slaan eens uit.
Als ’t u beliefd myn Heer.
Verbruid, Dat heet eerst regt ter deege knokken.
Kom Jasje, laaten wy maar fokken.
KRISPYN tegen Jasje.
Haar Armen zyn vry kort, niet plug?
Wat is dat nou?
Ik zel uw rug, Wat trenssen, en daar voor betaalen.
’t Is nu geen tyd hier lang te draalen.
Loop veur den Drommel allegaâr.
ZES-ENTWINTIGTE,en Laatste TOONEEL.
GOVERT, BARNARDUS, EELHART, KRISPYN, DILLIAANE, KATRYN, ANNA.
BARNARDUS tegen Govert.
WAt dunkt u Neef is ’t nu niet waar?
En hebben wy nu wel geloogen?
O neen, Kouzyn, ’k ben niet bedroogen.
’k Zie klaar als dat zyn Heldendaân, En zelf zyn Liefde is enkle waan.
Heer Eelhart, die ik heb voor deezen Zo zeer gehaat, gy zult nu weezen, Myn Schoonzoon, en myn Kind uw Bruid.
Dat ’s wel, dan is ons Kluchtspel.
DE BEKEERDE ALCHIMIST, ÓF BEDROOGEN BEDRIEGER, KLUCHTSPÉL.
te AMSTERDAM, By ALBERT MAGNUS, Boekverkooper op de Nieuwendijk, in den Atlas, 1680.
Mét Privilégie.
DE BEKEERDE ALCHIMIST; óf BEDROOGEN BEDRIEGER.
Nooit op deeze wyze in ’t licht gegeeven.. TE AMSTERDAM,                                                    Gedrukt voor het KUNSTGENOOTSCHAP, én te bekomen by de Erven van J. LESCAILJE, énz.
Den ÉDELEN HEERE JOAN HUIDEKOOPER, Jonkheere tót Maerseveen, Neerdyk, &c. SÉKRÉTARIS der Stad AMSTERDAM.
MYN HEER, Veele zullen my van groote inbeelding, én eigene liefde beschuldigen, dat ik, die één van de geringste Léden bén van het Konstgenootschap, bekénd onder de naam van NIL VOLENTIBUS ARDUUM, my vermeet zo slécht, én kleen een wérkje, als déze Bekeerde Alchimist is, aan U. Ed.
op te draagen; dóch wanneer zy zullen zien, dat ik het oog geslagen héb op U. Eds.
deugdelyke inborst, die alle bedriegeryen haat, én op U. Eds.
bespiegelende geest, die alle konst bemint, twé gaaven, die in U. Ed.
zo uitblinken, dat ik nérgens élders eene bétere keur zoude hébben kunnen doen: zo zullen zy de zélve niet alleen goed vinden, maar pryzen.
Want, myn Heer, de stóf van dit wérk is vry zédevormig, én leerzaam doordien zy eene berisping, én hekeling behelst van ééne der uitspoorigste gebréken, die ’er in de burgerlyke ommegang in zwang gaan, dat is, de dulle drift tót de gevaarlyke kunst van goud maaken, die verscheidene huisgezinnen tót den gronde toe berooid maakt, én gemeenlyk die vruchtelooze arbeiders, die daar in volharden zo vérre vervoert, dat zy, indien zy vroom willen blyven, tót krankzinnigheid vervallen, én in het Dulhuis raaken, óf, indien zy niet naauw van gemoed zyn, tót bedriegers, ja valsche munters worden.
Ook is het eene eigene vinding, én die wordt tégenwoordig by de ménigte der liefhebberen van de Tooneelpoëzy in zulk eene waerde gehouden, dat zy boven de édelste vertaalingen, én geestigste ontleeningen der allertréffelykste Meesters een Tooneelstuk stellen, als het maar eigene vinding is, schoon ’er konstige schikking, én voeglyke rédeneering na het karakter der persoonazieën aan ontbreekt.
Ik mag my immers dan wél gerust stéllen, dat de leerzaamheid der stóffe de sléchtheid van ’t wérk genoegzaam zal opweegen, én dat ik déze spoorloosheid van die bedriegers onder U. Eds.
beschérming veilig zal moogen ten Tooneele voeren; én mét éénen van uwe liefde tót de kunst, én réchtzinnig oordeel over de zélve een vonnis te hoopen héb over de veel óf weinig eer, die ik inlég mét het onderneemen van eene eigene vinding in ’t licht te geeven, om my tót eene reegel te strékken, óf ik ook een Treurspél, dat méde eene eigene vinding, én ten naasten by voltooid is, voor den dag zal durven bréngen, dan óf ik, my aan anderer ongeluk spiegelende, het zélve in de geboorte liever zal smooren.
Dit is myn voornaamste doelwit geweest, én daar néffens dat ik Uwer Ed.
mooge bekénd maaken, dat ik inder daad bén, MYN HEER, U. Eds.
Onderdaanigste Dienaar, D. LINGELBACH.
AAN DENDICHTLIEVENDEN LEEZER.
HIer wordt u opgedraagen het Tooneelspél van den GEWAANDEN ALCHIMIST, óf VUILEN BEDRIEGER, die in ’t einde, zélf bedroogen, én voor zyne snoode listen, in ’t wérk gestéld, tot schaade én bedérf van anderen, met récht gestraft wordt; vó1gens den bekénden Kunstrégel, die begeert dat de Onnoozelheid én Onschuldigheid in de Blyspélen, altyd de overhand moet behouden, nóch door eenig onrécht, óf gewéld onderdrukt worden.
De Heer A. PELS roert dit aan in het GEBRUIK én MISBRUIK des TOONEELS, Twéden Druk in 8°.
op Pag.
Ook moet de Deugd, hoewél beklaagd, niet blyven zuchten: Want alzo wél in Bly-, als Treur-spél, ja in Kluchten, Is ’t aangenaamer dat de Deugd daar word geleerd, Dan dat daar de Ondeugd, óf de zonde in triomfeert.
De dwaasheid die hier ten toon gestéld, én met réden doorgestreeken wordt, heeft van alle tyden af, zo veel ingang gevonden in de begeerlyke harten der ménschen, dat ze ook lieden heeft weeten te bekooren, waar van men het nooit zoude vermoed hebben, zélfs mannen van ongemeene waerdigheid, geleerdheid, én deugd; zynde hunne herssenen betoogen geweest door den schaadelyken damp van den ydelen waan, dat in de hand der Kunstenaaren is het voortbréngen van een metaal, dat by élk geliefd én geéérd, wonderen kan uitréchten; gelyk de érvaarenheid ons, door veelerlei voorbeelden, getoond heeft.
Onnoodig is het dezélve in ’t byzonder op te haalen, als zynde genoegsaam bekénd de naamen van veelen, die hunne onvoorzichtigheid, én ligtgeloovigheid met het verlies hunner have én middelen geboet, én te spaade beklaagd hebben.
Wél waare het te wénschen dat nu nóch in deeze dagen niemand gevonden wierdt, die zich voedde met dit aas der ydele hoope, die eindelyk met al de poogingen, én zwaare kósten, daar toe aangewénd, in wind verkeert, én de eléndige Goudzoekers deerlyk te leur stélt.
Dit gebrék dan, waar van de smét uit Hoogduitschland allereerst in deeze én andere gewésten is overgebragt, hier met gevoegelyke vérwen afgemaald, zal, hoopen wy, dit Tooneelstuk, ingang doen vinden in de gemoederen der génen die de éénvoudige Deugd én Opréchtheid beminnen, én tot een middel strekken van afschrik voor hen, die zouden mogen, door de schoonschynende aanlókselen van anderen, hier toe vervallen.
Wy belooven ons deeze vrucht hier uit, te meer, om dat wy ons wérk gemaakt hebben van deezen Druk veel sierlyker én waarschynlyker op te tooijen, én met noodige byvoegselen in het Spél zélf, te verryken.
Ondertusschen wordt geen moeite nóch kósten gespaard, nóch tyd verzuimd om de nóch ontbreekende boekjes van het Kunstgenootschap NIL VOLENTIBUS ARDUUM, in alle deelen naauwkeurig verbéterd, sierlyk in ’t licht te bréngen, om alle valsche Bydrukken uit de waereld te hélpen, én by gelégenheid, ook andere nieuwe Wérken uit te geeven.
GOVERD, een Alchimist.
JOHANNA, Dóchter van Goverd.
FRÉDERIK, Minnaar van Johanna.
JONKER GOUDSCHALK, een Alchimist.
NIESJE, Geweezene Min van Fréderik.
KATRYN, Kamenier van Johanna.
JASPER, de Knécht van Jonker Goudschalk.
DIRK, de Knécht van Goverd.
JAN, de Knécht van Fréderik.
KLAARTJE, de Meid van Goverd.
Het Tooneel in een’ Kamer in het huis van                Goverd.
VERTOONERS, JOANNA, Dóchter van Govert, KATRYN, Kamenier van Joanna.
FRÉDRIK, Vryer van Joanna.